បើតាមទំព័រហ្វេសប៊ុកផ្ទាល់របស់លោកស្រី រ៉ូណា ស្មីត ផ្សាយនៅ​ថ្ងៃទី២៩ ខែមករា ឆ្នាំ​២០២១​បង្ហាញថា នៅ​ពេល​ដែល​លោកស្រី រ៉ូណា ស្មីត ​​​បញ្ចប់​អាណត្តិ​ជា​អ្នក​រាយ​ការណ៍​ពិសេស​អង្គការ​​សហប្រជាជាតិ​​ស្តីអំពី​សិទ្ធិ​មនុស្ស​នៅ​កម្ពុជា នៅ​ក្នុង​ខែ​ឧសភា ឆ្នាំ ២០២១នេះ នោះ​នឹង​មាន​បេក្ខជន​៣​រូប​ដែល​នឹង​ត្រូវ​ជ្រើស​រើស​ជំនួស។

ទំព័រហ្វេសបុកដដែលបន្ថែមថា សមាសភាពបេជ្ខជន​៣រូបដែលនឹ​ងត្រូ​វ​ជ្រើសរើស​មួយដើ​ម្បី​មក​​ជំនួសដំណែងអ្នកស្រី​រួមមាន លោក វិទិត ម៉ុនតារបន (Vitit MUNTARBHORN) (ថៃ)​ លោក​ស្រី អ៊ួរមីឡា ប៊ុលឡា (Urmila BHOOLA) (អាហ្វ្រិកខាងត្បូង) លោកស្រី ខាធឺរីន មួររីស (Catherine MORRIS) (កាណាដា)។

ទំព័រ​ហ្វេសប៊ុក​ដដែល​​បញ្ជាក់ថា៖ «បច្ចុប្បន្នអនុសាសន៍​នេះបាន​ដល់​ដៃ​ប្រធាន​ក្រុម​ប្រឹក្សាសិ​ទ្ធិ​មនុស្ស​ហើយៗ​កំពុង​ពិគ្រោះយោ​បល់​ជាមួយ​​ក្រុម​រដ្ឋ​ក្នុងតំបន់ ដើម្បីស្វែងរកមតិគាំទ្រជាឯកច្ឆន្ទៈ។ នៅចុងខែមីនាខាងមុខនេះ ក្រុម​ប្រឹក្សានឹ​ងសម្រេចប្រកាសឈ្មោះ​​អ្នកដែលត្រូវបានតែងតាំង។ បុគ្គល​នោះនឹង​ត្រូវ​ចូលកាន់​មុខ​តំណែងនៅថ្ងៃទី១ ខែឧសភា ឆ្នាំ២០២១»។

គួរ​បញ្ជាក់ថា លោក វិទិត ម៉ុនតារបន ជាសាស្រ្តាចារ្យ​ច្បាប់​អន្តរជាតិ​នៅ​សាកល​វិទ្យាល័យ​ចូឡាឡុងកន និងជាអតីតនិស្សិតច្បាប់ពីសាកលវិទ្យាល័យ Oxford University ហើយ​លោ​ក​ក៏​ជា​អតីតអ្នកជំនាញឯករាជ្យរបស់អង្គការសហប្រជាជាតិដំបូងដែលធ្វើការលើបញ្ហាហិង្សា និង ការរើសអើងនិន្នាការភេទ និងការកំណត់យេនឌ័រនៃក្រុមប្រឹក្សាសិទ្ធិមនុស្ស។

លោកស្រី អ៊ួរមីឡា ប៊ុលឡា ជាមេធាវី​អាហ្រ្វិកខាងត្បូង​ដែល​ធ្វើការ​បង្កើន​ឲ្យ​មាន​សិទ្ធិ​មនុស្ស និង​បញ្ឈប់​ការរៀបការ​ទាំង​វ័យក្មេង ​​និងការលុបបំបាត់ទម្រង់ទាសភាព ហើយ​ក៏​ជា​អតីត​អយ្យការ​ប្រចាំ​តុលាការអាហ្វ្រិកខាងត្បូង​ និង​ជា​អ្នក​រាយ​ការណ៍​ពិសេស​របស់​អង្គការ​សហប្រជាជាតិ ប្រចាំ​អាហ្វ្រិកខាងត្បូង។

លោកស្រី ខាធឺរីន មួររីស ជានិស្សិតអនុបណ្ឌិតផ្នែកច្បាប់ពីសាកលវិទ្យាល័យ British Columbia Canada​​ ក្រោមប្រធាន​បទ​សារណា ជម្លោះសិទ្ធិមនុស្សក្នុងប្រទេសកម្ពុជា។ លោកស្រី​ក៏ជាសាស្រ្តចារ្យបង្រៀនសិទ្ធិមនុស្សអន្តរជាតិនៅសាកលវិទ្យាល័យ Victoria Faculty of Law ពីឆ្នាំ ២០០៤​ដល់២០០៥៕

The main opposition CNRP, which made significant gains against the ruling CPP since its formation in 2012, was outlawed by the Supreme Court in 2017 following local-level commune elections and a treason charge against party president Kem Sokha. Several senior leaders have continued campaigning from exile abroad, while persistent support for the party within the country has led to a slew of charges and jailings against activists.

​លើ​ទំព័រហ្វេសប៊ុករបស់ក្រសួងបរិស្ថាន នៅថ្ងៃ២៧ ខែមករា​ ឆ្នាំ ២០២១ បាន​ផ្សាយ​​សម្តី​របស់​​លោក សំអាល់ រដ្ឋមន្រ្តី​ក្រសួងបរិស្ថាន​ថា ស្ថានីយផលិតថាមពលពីពន្លឺព្រះអាទិត្យនេះគឺជាមជ្ឈមណ្ឌលទី១នៅក្នុងប្រទេស​កម្ពុជា ដែលបាននឹងកំពុងដើរតួនាទីយ៉ាងសំខាន់ក្នុងការពង្រឹងការចូលរួមដល់មជ្ឈមណ្ឌលស្រាវជ្រាវនិងអភិរក្សកេសរកូល សុខ អាន ភ្នំគូលែន។​

លោកបន្តថា សមិទ្ធផល​នេះ គឺជាការបោះជំហានថ្មីមួយបន្ថែមទៀត សម្រាប់ការរៀបចំហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធគាំទ្រដទៃទៀតនាពេលអនាគត។ ហើយការអភិវឌ្ឍមជ្ឈមណ្ឌលនេះឱ្យដើរតួនាទីជាមូលដ្ឋាននៃកិច្ចសហប្រតិបត្តិការ ការសិក្សាស្រាវជ្រាវលក្ខណៈវិទ្យាសាស្រ្ត ការផ្លាស់ប្តូរចំណេះដឹង និងបច្ចេកវិទ្យា ការលើកកម្ពស់ការយល់ដឹងអំពីសារៈប្រយោជន៍នៃធនធានជីវៈចម្រុះ និងប្រព័ន្ធអេកូឡូស៊ី ការអភិវឌ្ឍដោយនិរន្តរភាព និងការរស់នៅដោយចីរភាពនៅកម្ពុជា។

ទំព័រ​ហ្វេសប៊ុក​ដដែល​​ក៏​បាន​ផ្សាយ​សម្តី​របស់​លោក ង៉ាន់ ភិរុណ អភិបាលរងនៃគណៈអភិបាល​ខេត្តសៀមរាប ដែរ​ថា សមិទ្ធផលថ្មីសម្រាប់ខេត្តសៀមរាប ដែលជាខេត្តគោលដៅទេសចរណ៍ វប្បធម៌ និងធម្មជាតិ ដូចនេះការប្រើប្រាស់ថាមពលស្អាត មិនប៉ះពាល់ដល់បរិស្ថាន គឺជាចំណុចចាប់ផ្ដើមគំរូដល់រមណីដ្ឋានដទៃនៅក្នុងខេត្តសៀមរាប ក៏ដូចជាខេត្តដទៃទៀត ដែលមិនមានបណ្ដាញអគ្គិសនីជាតិ។

ចំណែកតំណាងកម្មវិធីអភិវឌ្ឍន៍នៃអង្គការសហប្រជាជាតិប្រចាំកម្ពុជា UNDP លោកស្រី (Ms.) Sonali Dayaratne ក៏បានបង្ហាញការគាំទ្រចំពោះគោលជំហរកម្ពុជាក្នុងការឆ្លើយតបនឹងការប្រែប្រួលធាតុអាកាសធាតុនេះផងដែរ។

លោក តាំង ម៉េងអៀង ប្រធាននាយកដ្ឋានសេដ្ឋកិច្ចបៃតងនៃអគ្គលេខាធិការដ្ឋានក្រុមប្រឹក្សាជាតិអភិវឌ្ឍន៍ដោយចីរភាព បញ្ជាក់ថា ការដំឡើងប្រព័ន្ធថាមពលសូឡាសម្រាប់ក្រសួងបរិស្ថាន ទទួលបានការគាំទ្រទាំងផ្នែកហិរញ្ញវត្ថុនិងបច្ចេកទេសពីកម្មវិធីអភិវឌ្ឍន៍សហប្រជាជាតិ។

មជ្ឈមណ្ឌលស្រាវជ្រាវ និងអភិរក្សកេសរកូល សុខ អាន ភ្នំគូលែន បង្កើតឡើងក្នុងគោលបំណងដើម្បីធ្វើការស្រាវជ្រាវ ការអភិរក្ស​ គារអប់រំផ្សព្វផ្សាយ និងជាកន្លែងកំសាន្តយល់ដឹងអំពីសារះសំខាន់នៃពូជកេសរកូលព្រៃដែលមាននៅក្នុងប្រទេសកម្ពុជា។ នេះ​បើ​តាម​ការផ្សាយ​របស់​ទំព័រ​ហ្វេសប៊ុក​ក្រសួង​បរិស្ថាន៕​

លោកកឹម សុខា ដែលគណបក្សសង្រ្គោះជាតិរបស់គាត់ត្រូវបានរំលាយកាលពីឆ្នាំ២០១៧ បានសរសេរលើទំព័រហ្វេសបុកថា ជំនួបជាមួយនឹងលោកជំទាវ Carmen Moreno ឯកអគ្គរដ្ឋទូតសហភាពអឺរ៉ុបប្រចាំកម្ពុជា ជាការសំណេះសំណាលដំបូងគេក្នុងឆ្នាំ២០២១នេះ ហើយបានធ្វើឡើងនៅគេហដ្ឋានរបស់លោកក្នុងខ័ណ្ឌទួលគោក រាជធានីភ្នំពេញ។

«ជំនួបនេះប្រាកដជាមានសារៈសំខាន់ ដោយយើងបានផ្លាស់ប្តូរនូវទស្សនៈ គោលជំហរ និង ព័ត៌មានគ្នាទៅវិញទៅមកចំពោះស្ថានភាពបច្ចុប្បន្ន និងទៅអនាគត ជាពិសេសនៅឆ្នាំ២០២១នេះ និង ឆ្នាំបន្តបន្ទាប់ តើកម្ពុជា និងសហគមន៍អឺរ៉ុបអាចមានអ្វីខ្លះពាក់ពន្ធ័ជាមួយគ្នា»។

«យើងក៏យល់ស្របគ្នាថា កិច្ចសហប្រតិបត្តិការរវាងកម្ពុជា និងសហគមន៍អឺរ៉ុប គួរតែពង្រឹងឲ្យកាន់តែប្រសើរឡើងដើម្បីជាផលប្រយោជន៍របស់ប្រជាពលរដ្ឋទាំងសងខាង»។

សេចក្តីថ្លែងការណ៍របស់លោកកឹម សុខា អំពីការពង្រឹងទំនាក់ទំនងជាមួយសហភាពអឺរ៉ុបបានធ្វើឡើងបន្ទាប់ពីសហភាពអឺរ៉ុបបានដកផ្នែកខ្លះនៃការអនុគ្រោះពាណិជ្ជកម្មពីកម្ពុជាជុំវិញបញ្ហាសិទ្ធិមនុស្ស និងស្ថានភាពនយោបាយក្នុងឆ្នាំ២០២០។

លោកសុខ ឥសាន្ត អ្នកនាំពាក្យគណបក្សប្រជាជនកម្ពុជា បានយល់ឃើញថាជំនួបរវាងលោកកឹម សុខា និងភាគីអ៊ឺរ៉ុប ជារឿងធម្មតា។​

លោកសុខ ឥសាន្ត បានបញ្ជាក់ថា «ទូតច្រើនហើយដែលធ្លាប់ជួបគាត់ ជារឿងសួរសុខទុក្ខគ្នា ជារឿងធម្មតា រវាងទ្វេភាគីទេ»។

លោកបានបន្តថា «អាហ្នឹងគេមានជំហរគេច្បាស់លាស់ហើយ យើងមានសិទ្ធិអីដើម្បីទាញគេ ឬមួយក៏អី ជាគោលនយោបាយការបរទេសរបស់ព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា គឺចង់កសាងមិត្តភាព សហប្រតិបត្តិការជាមួយគ្រប់ប្រទេសទាំងអស់នៅលើពិភពលោក»៕

យោងតាមទំព័រហ្វេសបុករបស់ក្រសួងបរិស្ថាន លោក នេត្រ ភក្រ្តា រដ្ឋលេខាធិការក្រសួងបរិស្ថាន នៅថ្ងៃទី១៧ ខែមករាឆ្នាំ២០២១ បានដឹកនាំក្រុមអ្នកសារព័ត៌មានចុះបំពេញទស្សនកិច្ចនៅក្នុងតំបន់ស្នូលនៃដែនជម្រកសត្វព្រៃស្រែកពកខេត្តមណ្ឌលគិរី ហើយបានថ្លែងថា សត្វដ៏កម្រដែលប្រឈមនឹងការបាត់បង់ពូជមានដូចជាសត្វក្រពើភ្នំ និងសត្វស្លាបប្រភេទសត្វខ្សឹប សត្វត្រយ៉ងយក្ស សត្វត្មាត ។

https://cambonomist.com/news/crocodile-faces-threatened-by-electric-shock/

អ្នកស្រី អ៊ុង ធា មានវ័យ៥០ឆ្នាំ ​អ្នកអនាម័យនៅម្តុំមាត់ទន្លេ ប្រាប់ Newsroom Cambodia ថា សំរាម​នៅ​ទីនេះគឺក្រុមរបស់អ្នកស្រីបោសសម្អាតជារៀងរាល់ព្រឹក ប៉ុន្តែ​នៅពេល​ល្ងាច​សំរាម​​បាន​លេច​ឡើង​ជា​ធម្មតា​វិញ។ អ្នកស្រីបន្ថែមថា សំរាម​ទាំង​នោះ​ត្រូវ​បាន​អ្នក​ទៅ​និង​អ្នក​លក់ដូរ​នៅទីនោះ​បោះ​ចោល​ដោយ​គ្មាន​សណ្តាប់ធ្នាប់ជារៀងរាល់ថ្ងៃ។ អ្នកស្រីសំណូមពរដល់ប្រជាពលរដ្ឋ​ឲ្យ​ជួយ​សម្អាត និង​ចេះ​ទុក​ដាក់​សំរាម​នៅ​ក្នុង​ធុង​ដាក់​សំរាម​ឲ្យ​បាន​​ត្រឹម​ត្រូវ។

https://cambonomist.com/news/phnom-penh-wash-management-/

ក្រុមអង្គការសង្គមស៊ីវិលមួយចំនួនបាននិយាយថា ស្ត្រីមានចំនួនតិចនៅឡើយដែលត្រូវបានតែងតាំងក្នុងមុខតំណែងដឹកនាំ បើទោះបីជាមានការតែងតាំងមួយចំនួននាពេលថ្មីៗនេះក៏ដោយ និងបានជំរុញឱ្យរដ្ឋាភិបាលតែងតាំងស្ត្រីបន្ថែមទៀត​ ដើម្បីធានាឲ្យបាននូវការផ្តល់សិទ្ធិពេញលេញក្នុងការចូលរួមធ្វើសេចក្តីសម្រេចចិត្តផ្សេងៗ។

គិតត្រឹមឆ្នាំ២០១៨ នៅកម្ពុជាមានមន្ត្រីរាជការជាស្រ្តី​ចំនួន​៤១ភាគរយ ក្នុងចំណោមមន្រ្តីរាជការនៅថ្នាក់ជាតិ និងថ្នាក់ក្រោមជាតិ និងស្រ្តីថ្នាក់ដឹកនាំដែលមានតួនាទីចាប់ពីអនុប្រធានការិយាល័យ ដល់អគ្គនាយកមាន២៤ភាគរយ។ នេះបើយោងតាមផែនការយុទ្ធសាស្រ្តនារីរតនៈទី៥ ឆ្នាំ២០១៤ ដល់២០១៨ ដែលបានចេញផ្សាយដោយក្រសួងកិច្ចការនារី។

លោកស្រី សេង រាសី នាយិកាប្រតិបត្តិអង្គការសីលការ ប្រាប់ Newsroom Cambodia ថា ការចូលរួមរបស់ស្រ្តីក្នុងវិស័យគោលនយោបាយនៅមានកម្រិត ហើយបានអះអាងថា ស្រ្តីខ្លះបានទទួលអំណាចក៏ពិតមែន ក៏ប៉ុន្តែការសម្រេចចិត្តហាក់ដូចមិនពេញលេញនោះទេ។

«ក្នុងនាមជាអង្គការសីលការ យើងចង់ឃើញ ៥០ភាគរយស្មើគ្នា រវាងបុរស និងស្រ្តីក្នុងតួនាទីថ្នាក់ដឹកនាំ។ហើយជាចំនួនមួយដែលផ្អែកលើមូលដ្ឋានសិទ្ធិ មិនមែនគ្រាន់តែជាចំនួននៃការចង់បានរបស់នរណាម្នាក់ហើយក៏មិនមែនជាចំនួនដែលដាក់គ្រាន់ឲ្យតែសមរម្យទេ»។

លោកស្រីបានបន្ថែមថា វាល្មមដល់ពេលដែលត្រូវបំបែកវប្បធម៌ដែលនិយាយថាស្រ្តីមិនអាចធ្វើអ្វីបាន ឬថាស្រ្តីទោះរៀនដល់ណា ក៏ត្រឹមតែជាប្រពន្ធគេ។​

លោកស្រី សេង រាសី បាននិយាយថា រដ្ឋាភិបាលគួរតែរៀបចំថវិកាសម្រាប់់់់់ឧបត្ថម្ភការចូលរួមរបស់សហគមន៍ស្ត្រីផ្សេងៗ ក្នុងការលើកកម្ពស់សិទ្ធិនៃការចូលរួមរបស់គេ ហើយប្រជាពលរដ្ឋ ក៏ត្រូវតែផ្លាស់ប្តូរផ្នត់គំនិតដែលថា ស្រ្តីមិនអាចធ្វើអ្វីបាន។ លោកស្រីបានបន្តថាស្រ្តីខ្លួនឯងផ្ទាល់ ក៏ត្រូវតែប្រាប់ខ្លួនឯងថា យើងមានសុបិន្តច្រើនទៀត ហើយត្រូវតែជឿជាក់លើអ្វីដែលពួកគេចង់ធ្វើ។

លោកស្រី សេង រាសី បានសំណូមពរដល់រដ្ឋាភិបាល និងស្ថានប័នផ្សេងៗទៀត ដូចជារដ្ឋសភា និងព្រឹទ្ធសភា ឲ្យពន្លឿនការតែងតាំងស្រ្តីបន្ថែមក្នងតំណែងថ្នាក់ដឹកនាំ ពីព្រោះថាមានចែងរួចហើយនៅក្នុងច្បាប់ ហើយកម្ពុជាក៏បានចុះហត្ថលេខាលើកិច្ចព្រមព្រៀងជាមួយអង្គការសុីដរ ក្នុងការលុបបំបាត់ការរើសអើងចំពោះស្រ្តី។

លោកស្រីនាយិកាក៏បានបញ្ជាក់ថា ច្បាប់ខ្លះគួរតែធ្វើវិសោធនកម្មដើម្បីឲ្យធានាបាននូវការផ្តល់សិទ្ធិពេញលេញដល់ស្រ្តីក្នុងការចូលរួមក្នុងវិស័យតស៊ូមតិ ឬការសម្រេចចិត្តផ្សេងៗក្នុងការរៀបចំគោលនយោបាយ។

«ខ្ញុំគិតថាអ្វីដែលរដ្ឋាភិបាលកំពុងតែធ្វើនេះ វាល្អហើយតែសុំឲ្យលោកនៅតែបន្តសកម្មភាពទាំងនោះក្នុងការជម្រុញ និងធ្វើយ៉ាងណាឲ្យមានការចូលរួមសកម្មពីវត្តមានស្រ្តី។ ហើយអាសំណួរថាស្រ្តីឡើងមកហ្នឹង មានសមត្ថភាព ឬអត់ហ្នឹង វាជាសំណួររើសអើង»។

កញ្ញា អយ ម៉ារីនី មន្ត្រីគម្រោងនៃអង្គការនារីដើម្បីសន្តិភាពបានបង្ហាញការព្រួយបារម្ភចំពោះភាគរយតិចនៃតំណែងរបស់ស្ត្រីក្នុងជួរថ្នាក់ដឹកនាំនយោបាយដែលរដ្ឋាភិបាលបានតែងតាំងរួចមកហើយនេះ។

មន្រ្តីគម្រោងរូបនេះបន្តថាជា៖ «បទពិសោធន៍ការងារ ខ្ញុំឃើញថាមានអភិបាលស្រុកមួយចំនួនអត់ទទួលបានការសម្រេចចិត្តអីទេ តែបែរជាផ្តល់ឲ្យគាត់កាន់តែផ្នែកពិធីការ រៀបចំកម្មវិធីចាត់ចែងរឿងអាហារសម្រន់ ឬទឹកឲ្យភ្លៀវអី ជាដើមវិញ»។

កញ្ញាបានបន្តថាចង់ឃើញឲ្យមាន៥០ភាគរយនៃស្រ្តីក្នុងវិស័យផ្សេងៗ ហើយវាគួរតែមានតម្លាភាពសមភាពយេឌ័រនៅក្នុងការសម្រេចិត្ត មិនមែនគ្រាន់ជាមុខងារដំណែងអមនោះទេ។

កញ្ញា អយ ម៉ារីនី ក៏ចង់ឃើញរដ្ឋាភិបាលបង្កើនឲ្យមានភាគរយស្មើគ្នារវាងបុរស និងស្រ្តីនៅក្នុងជួររដ្ឋាភិបាលផងដែរ ពីព្រោះចំនួនដែលបានបានតែងតាំង នៅតិចណាស់ ហើយចង់ឃើញភាពស្មើគ្នាក្នុងការសម្រេចចិត្តនិងក្នុងភាពជាដៃគូជាមួយបុរស ដោយបានប្រៀបធៀបថាបុរស និងស្រ្តីដូចជាជើងមួយគូអញ្ចឹង។

កញ្ញាបានបញ្ជាក់ថា៖ «យើងចង់ឲ្យមានចឹង ព្រោះថាមានតែស្រ្តីទេ ដែលគាត់ដឹងពីសុខទុក្ខស្រ្តី។ ឧទាហរណ៍ការអនុវត្តគោលនយោបាយអ្វីមួយដែលពាក់ព័ន្ធនឹងស្រ្តី ហើយបើអត់មានចំនួនស្រ្តីចូលរួមចឹង មានបុរសដដែលជាអ្នកសម្រេច ចឹងវាដូចជាការបង្ហាញថាជាការរើសអើងចំពោះស្រ្តី។ មួយទៀត អាការអនុវត្តន៍គោលនយោបាយ ឬការសម្រេចចិត្តអីមួយដែលពាក់ព័ន្ធនឹងស្រ្តីចឹង វាអាចប៉ះពាល់ដល់ស្រ្តី ព្រោះវាអត់មានវត្តមានស្រ្តី»។

ទោះបីយ៉ាងណាក៏ដោយ មន្ត្រីគម្រោងរូបនេះក៏បាននិយាយដែរថា៖ «ពួកយើងសប្បាយចិត្តចំពោះការវិវត្តនូវរបត់ថ្មី ក៏ប៉ុន្តែពួកយើងចង់ឃើញតំណែងហ្នឹងមិនមែនគ្រាន់តែមានៗទេ»។

កញ្ញាបានសង្កត់ថាជាដំបូងទោះបីជាវាមិនបាន៥០ភាគរយ ស្មើនឹងបុរសក៏ដោយ ក៏ប៉ុន្តែយ៉ាងហោចណាស់ក៏បានត្រឹម៣០ភាគរយដែរ ហើយ៣០ភាគរយហ្នឹង ពុំមែនគ្រាន់តែជាតួលេខប៉ុណ្ណោះទេ ប៉ុន្តែរដ្ឋាភិបាលគាត់ត្រូវធានាឲ្យបានថាចំនួនស្ត្រីដែលចូលរួមហ្នឹងគាត់មានសិទ្ធិពេញលេញក្នុងការអនុវត្តន៍សិទ្ធិរបស់គាត់ ហើយតំណែងហ្នឹងត្រូវតែស្មើមុខនឹងបុរស។

កញ្ញាអយ ម៉ារីនី បានបន្តថា ស្រ្តីធើ្វការក្នុងភាពជាដៃគូ ពុំមែនជាតំណែងអមទេ ឧទាហរណ៍ថាឲ្យតំណែងគាត់ជាអនុប្រធានអីចឹង តែការងារគាត់បែរជាទៅធ្វើជាអ្នកចាត់ចែងរឿងអាហារសម្រន់អីចឹង ឯការសម្រេចចិត្តរឿងគោលនយោបាយ បែរនៅតែជាបុរសដដែល។

សម្រាប់លោកស្រី បុណ្យ រចនា នាយិកាប្រតិបត្តិអង្គការក្លាហានបានប្រាប់ Newsrooom Cambodia ថា «យើងតែងតែសាទរចំពោះការតែងតាំងតួនាទីស្រ្តីក្នុងជួរអ្នកដឹកនាំហើយយើងចាត់ទុកថាវាជាជំហានវិជ្ជមានមួយដែលរដ្ឋាភិបាលកំពុងតែធ្វើក៏ប៉ុន្តែយើងនៅមើលឃើញថាវានៅមានភាពខ្វះចន្លោះនៅឡើយ។»

​លោកស្រី បុណ្យ រចនាបាននិយាយថាការវិវត្តទៅមុខនៃការអនុវត្តន៍គោលនយោបាយនេះហាក់នៅមានជំហានយឺតនៅឡើយ ហើយការតែងតាំងតួនាទីស្រ្តីបង្ហាញពីជំហានវិជ្ជមានក៏ពិតមែន ក៏ប៉ុន្តែប្រសិនបើមិនមានការកែកំណែរទម្រង់ដើម្បីសម្រួលរចនាសម្ព័ន្ធនៃប្រព័ន្ធរដ្ឋបាលគ្រប់គ្រងទេ វត្តមានរបស់ស្រ្តីនៅក្នុងការដឹកនាំហ្នឹង ក៏មិនទទួលបានសិទ្ធិពេញលេញនោះដែរ។

លោកស្រីបាននិយាយថាវត្តមានរបស់ស្រ្តីនិយាយរួមទៅ នៅមិនទាន់បានគ្រប់គ្រាន់នៅឡើយទេ​នៅតាមគ្រប់ស្ថាប័ន ហើយបានចោទសួរថាតើមានតំណាងស្រ្តីជនជាតិភាគតិចប៉ុន្មាននាក់នៅក្នុងជួររដ្ឋាភិបាល ដែលកាន់តួរនាទីជាអ្នកដឹកនាំ មានសិទ្ធិធ្វើសេចក្តីសម្រេចចិត្ត។

លោកស្រីបានបញ្ជាក់ថា «អាហ្នឹងរឹតតែតិចទៀត ហើយចុះតំណាងស្រ្តីឥស្លាម និងស្រ្តីដែលគាត់ស្រលាញ់ភេទដូចគ្នា ចឹងបើយើងមើលទៅដល់ចំណុចតូចៗទាំងអស់ហ្នឹងទៀត នោះភាពជាអ្នកដំណាងហ្នឹង វាកាន់តែតិចតួចស្តួចស្តើងមែនទែន»។

នាយិការូបនេះបន្តថា ទោះបីជាយើងឃើញមានជំហានវិជ្ជមានដែលធ្វើឡើងដោយរដ្ឋាភិបាលក្នុងការតែងតាំងស្រ្តីមួយចំនួនតូចឲ្យបានកាន់តួនាទីជាអភិបាលខេត្តចំនួន០២ក៏ដោយ ជាចំនួនអត់ទាន់គ្រប់គ្រាន់នៅឡើយទេ ពីព្រោះខេត្ត ក្រុងនៅកម្ពុជា មានដល់ទៅ២៥។

«យើងចង់ឃើញថារដ្ឋាភិបាលបង្កើនឲ្យមានសមភាពយេឌ័រពិតប្រាកដនៅសង្គមដើម្បីបង្ហាញអំពីតួរនាទីដោយស្មើមុខ ទាំងនៅលើក្រដាស និងខាងក្រៅ»។

លោកប៉ិច ពិសី នាយកកម្មវិធីជាន់ខ្ពស់អង្គការតម្លាភាពកម្ពុជាបានប្រាប់ Newsrooom Cambodia​ ថាលោកយល់ឃើញថាចំនួនតំណាងស្រ្តីនៅតាមវិស័យដឹកនាំតាមស្ថានប័នរដ្ឋ ឬស្ថានប័នអង្គការសង្គមសុីវិលនៅមានកម្រិត និងតិចនៅឡើយ ជាពិសេសក្នុងវិស័យនយោបាយ ដូចជាព្រឹទ្ធិសភា និងរដ្ឋសភា កាន់តែតិច។

លោកប៉ិច ពិសី បានអះអាងថាតំណែងរបស់ស្រ្តីខ្លះដែលមានហ្នឹងទៀត ក៏មិនមែនជាតំណែងដែលអាចសម្រេចចិត្តក្នុងបញ្ហានយោបាយនោះទេ ហើយវាជាឧសគ្គសម្រាប់កម្ពុជាដែលមានភាគរយស្រ្តីលើសពីចំនួនបុរស។

«ខ្ញុំគិតថាល្អបំផុត យើងបង្កើតកូតា ចឹងឧទាហរណ៍ថានៅក្នុងសភាត្រូវតែកំណត់តែម្តងថាគួរតែមានស្រ្តីចំនួនប៉ុន្មាន ហើយបើយើងមិនកំណត់កូតាទេ ហើយយើងបណ្តោយឲ្យតាមមានការប្រកួតប្រជែង។ រូបខ្ញុំគិតថាដោយសារកម្រិតនៃការរើសអើង កម្រិតនៃការឲ្យតម្លៃស្រ្តីហ្នឹងនៅទាប ចឹងយើងឃើញការដឹកនាំនិងការជ្រើសរើសស្រ្តីចូលកាន់ដំណែងហ្នឹងនៅតែតិចចឹង»។

លោកបានបន្ថែមថាជាយុទ្ធសាស្រ្តល្អជាងគេគឺរដ្ឋាភិបាលត្រូវតែបង្កើតកូតាតែម្តងនៅក្នុងជួរដឹកនាំក្រសួងពោលរដ្ឋាភិបាលត្រូវកំណត់ថាតំណែងរដ្ឋមន្រ្តីទាំងអស់មានស្រ្តីប៉ុន្មាន ហើយតំណែងនៅក្នុងក្រសួងទៀតសោតរដ្ឋលេខាធិការ អនុរដ្ឋលេខាធិការ ហើយអគ្គនាយកដ្ឋានត្រូវមានប្រុសប៉ុន្មាន ស្រីប៉ុន្មានដើម្បីអាចផ្តល់ឱកាសឲ្យស្រី្តចូលរួមឲ្យេកាន់តែច្រើន។

លោកបានបញ្ជាក់ថាវាជាបញ្ហានៅពេលដែលស្រ្តីដែលមានតំណែងជាថ្នាក់ដឹកនាំ តែបែរជាពួកគាត់មិនមានសិទ្ធិក្នុងការសម្រេចចិត្តលើរឿងនយោបាយ តែបែរជាឲ្យពួកគាត់ធ្វើតែការងាររដ្ឋបាល ឬគ្រប់គ្រងការផ្នែកភស្តុភារ ឬរបៀបវារៈទៅវិញ។​

លោកសុខ ឥសាន្ត អ្នកនាំពាក្យគណបក្សប្រជាជនកម្ពុជាបានប្រាប់ Newsrooom Cambodia ថា​ ​ប្រសិនបើរាប់តាមភាគរយនៃការតែងតាំងអភិបាលខេត្ត វាឃើញថាតិចមែន ក៏ប៉ុន្តែបើមើលទៅមន្រ្តីថ្នាក់ក្រោមតាមក្រសួងផ្សេងៗ ឬនៅស្ថាប័នព្រឹទ្ធិសភា រដ្ឋសភា និងថ្នាក់ក្រោមៗទៀត មានអាត្រាខ្ពស់គួរសមដែរ។

ឆ្លើយតបនឹងចំនួនភាគរយតិចនៅក្នុងស្ថាប័ននិតីប្រតិបត្តិ និងរដ្ឋសភា លោកបាននិយាយថា «ធ្វើអីក៏មិនត្រូវចិត្តអស់លោកហ្នឹងដែរ ស្រុកយើងហ្នឹង។ រាជរដ្ឋាភិបាលក៏ដូចជាគណបក្សកម្ពុជាមិនធ្វើការតម្រូវចិត្តអស់លោកហ្នឹងទេ និយាយឲ្យឆាប់ចប់ យើងធ្វើឆ្វេង ពួកគេនិយាយស្តាំ យើងធ្វើស្តាំគាត់ថាឆ្វេង»។

«ចឹងយើងមិនធ្វើតម្រូវចិត្តអស់លោកហ្នឹងទេ យើងធ្វើទៅតាមកម្មវិធីនយោបាយរបស់គណបក្សដែលជាគណបក្សឈ្នះឆ្នោត»។

ទោះបីយ៉ាងណាក៏ដោយ លោកសុខ ឥសាន្ តបានបញ្ជាក់ថាបានកសាងធនធានមនុស្ស ត្រូវមើលទៅលើសមត្ថភាព និងគុណភាព មិនយកតែចំនួនតាមអង្គការ សង្គមស៊ីវិលចង់បាននោះទេ។

«បើមិនជឿ យើងសាកដាក់ ឬរត់តាមពួកដែលចង់បាន ប្រហែលពួកហ្នឹងរិះគន់ថាឯងដាក់ពាសវាលពាសកាលទៀតហើយ។ បើស្រ្តីគាត់មានសមត្ថភាព អាហ្នឹងយើងគណបក្សកម្ពុជា និងរដ្ឋាភិបាលនឹងតែងតាំងគាត់»៕

យោងតាម​ការ​ផ្សាយ​របស់​សារព័ត៌មាន​រ៉យទ័រ រដ្ឋាភិបាល​កម្ពុជា​មាន​ភាគហ៊ុន​​​​៥% ​ក្នុង​​ការ​បណ្តា​ក់​​ទុន​​ជាមួយ​ក្រុមហ៊ុន KrisEnergy និង​ថា កម្ពុជា​នឹង​ទទួល​បាន​ប្រមាណ​ជា​៥០០​លាន​ដុល្លារ ជាថ្លៃព​ន្ធ និង​ផ្សេងៗ។

Newsroom Cambodia បាន​សម្ភាសន៍​ពលរដ្ឋ​មួយ​ចំនួន​អំពី​ការ​យល់​ឃើញ​របស់​ពួកគេ​ទៅ​លើ​តំណក់​ប្រេង​ដំបូង​នេះ៖

លោក នាវ ចន្ថា​ អាយុ​២៩ឆ្នាំ ជាបុគ្គលិកនៅធនាគារកាណាឌីយ៉ា​បាននិយាយថា ​លោក​ត្រេក​អរដែល​កម្ពុជា​ទទួលបានតំណក់ប្រេងដ៏មានតម្លៃដំបូងបំផុត។ លោក​ថា ប្រសិន​បើ​​រដ្ឋា​ភិបាល​បង្កើតឲ្យមានរោងចក្រដើម្បីចម្រាញ់ផ្សេងៗ សេដ្ឋកិច្ច​កម្ពុជា​នឹង​ខ្លាំងក្លា ហើយ​អាច​ជួយ​ឲ្យ​វិស័យ​ធំៗ​នៅ​កម្ពុជារីកចម្រើនបាន។

លោកលើកឡើងដូច្នេះថា៖ «បើសិនជារដ្ឋា​ភិបាល​រកឃើញប្រេងហ្នឹង គាត់​បង្កើ​ត​ឲ្យ​មាន​រោ​ងចក្រ ចឹងមានន័យថាចំពោះសេដ្ឋកិច្ចរីកចម្រើនខ្លាំងជួយដល់ពីរវិស័យ ធំៗនៅក្នុងប្រទេស​យើង ទីមួយគឺវិស័យអប់រំ ទីពីរគឺវិស័យសុខាភិបាល។

លោកបានបន្តថា៖ «ប្រសិនបើរដ្ឋាភិបាលរកឃើញប្រេងហើយ​គាត់មិនបង្កើតឲ្យមានរោងចក្រ​នៅ​ក្នុង​ប្រទេស​យើងទេ បាន​ន័​យ​ថា យើងមានតែធនធានទេ តែយើង​ខ្វះ​សមត្ថភាព​ក្នុង​ការ​ផលិត។ ចឹងបានន័យថាកន្លែងនេះគឺជា ​ចំណុចមួយដែលធ្វើឲ្យសេដ្ឋកិច្ចប្រទេសយើង ប្រេង​នៅ​តែ​បន្តកើនឡើងដដែល»។

កញ្ញា កែវ ស្រីលាំង អាយុ២១ឆ្នាំ និស្សិតសាកលវិទ្យាល័យភូមិន្ទនីតិសាស្ត្រ និងវិទ្យាសាស្ត្រ​សេដ្ឋកិច្ច​យល់​ថា​ វាជា​ដំណឹងល្អដែលប្រទេសកម្ពុជាអាចផលិតប្រេងដោយខ្លួនឯង ហើយ​អាចនឹងនាំចេញ​ទៅបរទេ​សនា​ពេលអនាគត។  

កញ្ញាលើកឡើងថា៖ «វាអាចជាដំណឹងល្អដែរដោយសារតែយើងអាចរក​បានអ្វី​ដែលជា​របស់​ខ្លួន​​យើងផ្ទាល់ យើងអាច​ផលិត និង​ចែ​ក​ចាយនៅក្នុងប្រទេសរបស់យើង រឿង​មួយ​ទៀត​គឺ​យើង​អាច​ចែកចាយទៅក្រៅប្រទេស អាហ្នឹងរឿងថ្ងៃ​មុខ»។

កញ្ញាក៏មានការព្រួយបារម្ភថា អាចនឹងមានអំពើពុករលួយដោយសារកម្ពុជា​​ជាប្រទេសកំ​ពុង​អភិវឌ្ឍន៍​។

កញ្ញាលើកឡើងថា៖ «​ប្រទេសរបស់យើង គឺប្រទេសកំពុងអភិវឌ្ឍន៍ ជាប្រទេសក្រីក្រនៅឡើយ អញ្ចឹងវាក៏អាចមានអំពើពុក រលួយ​មួយចំនួនជាទិដ្ឋភាពទូទៅ ប្រទេសណា​ឲ្យ​តែ​ជា​ប្រទេស​ក្រីក្រ​វា​តែងតែ​មានហើយអំពើពុករលួយ។ ពេលដែល​យើងយកប្រេង​មក​ពីគេ គឺមានតម្លៃថ្លៃ វាអាច​នឹងមានចុះដែរប៉ុន្តែចុះទៅតាមស្ថានភាព ចឹងពេលដែលយើងមានប្រេងខ្លួនឯង ហើយ​សំណូម​ពរ​​ឲ្យគាត់​បន្ថយនូវតម្លៃប្រេងឲ្យវាចុះថោកជាងមុន​»។

កញ្ញា ង៉ឹល ហេន អាយុ​២០ឆ្នាំ និស្សិតសាកលវិទ្យាល័យភូមិន្ទនីតិសាស្ត្រ និង​វិទ្យាសាស្ត្រ​សេដ្ឋកិច្ច​ សាទរចំពោះការទទួលបានប្រេង​ដំបូងដែល​ប្រទេសយើងមិន​ចាំបាច់​នាំចូល​ពី​បរទេស។ យ៉ាង​ណា​ក្តី កញ្ញា​នៅ​ចង់​ដឹង​បន្ថែម​ពាក់ព័ន្ធ​នឹង​ចំណូល​លើ​​ការ​បូម​ប្រេង​ទាំង​នោះ។​

កញ្ញាលើកឡើងថា៖ «យើងបានតំណក់ប្រេងមកហើយ ប៉ុន្តែយើងអត់ទាន់ដឹងទេថាតើក្នុង១ខែ ១ឆ្នាំយើងទទួលបានប្រេងប៉ុន្មាន ហើយប្រេង​ហ្នឹង​តើ​យើង​នឹង​យក​ទៅ​ប្រើប្រាស់​ទៅ​លើ​អ្វីខ្លះ ក៏ដូចជាសញ្ញាណផ្សេងៗគឺយើងអត់ទាន់ដឹងទេ រាជ រដ្ឋា​ភិបាល​អត់ទាន់បង្ហាញឲ្យយើងដឹងថា តើប្រេងហ្នឹងអា​ចទទួលចំណូលប៉ុន្មានពីប្រេង ប្រជាជនទទួលបានអ្វីខ្លះគឺ  យើង​អត់ទាន់​ដឹង​ទេ។ កាល​ណាយើងទាញផលប្រយោជន៍អត់បានគិតពីបរិស្ថាន វាអាចនឹងមានផលប៉ះពាល់ ហើយ  ​ការប្រើប្រាស់ប្រេងហ្នឹងដោយអត់មានតម្លាភាព»។

លោក ទឺ រតនា អាយុ២៩ឆ្នាំ អ្នកធ្វើវីដេអូបាន​និយាយថា លោក​សប្បាយចិត្ត​ដែល​កម្ពុជា​អាច​មាន​តំណក់​ប្រេង​ដំបូង​បំផុតដែលរង់ចាំអស់ជាយូរមកហើយ។

លោកលើកឡើងថា៖ «​ខ្ញុំមានចំណាប់អារម្មណ៍ថាសប្បាយចិត្ត ហើយមួយទៀត​គឺ​យើង​ត្រេក​អរ​សម្រាប់​ប្រទេសកម្ពុជា របស់​យើង​ដែល​យើងអាចមានសមត្ថភាព​ផលិត​ប្រេង​ដោយ​ខ្លួន​ឯង​បាន ហើយ​វា​ក៏​ជា​លើក​ទី១​ដែរ»​។

លោក ឈឹម អូន អាយុ២៥ អ្នកធ្វើការនៅអង្គការ​អភិវឌ្ឍ​ធនធានយុវជន​បាន​ប្រាប់​ថា លោក​សប្បាយ​ចិត្ត​ដែលកម្ពុជាអាច​រកប្រភព​​ចំណូល​មួយទៀត ហើយ​ជំរុញសេដ្ឋកិច្ច​កម្ពុជា​បាន​មួយ​កម្រិតទៀត។

លោកលើកឡើងថា៖ «ខ្ញុំសប្បាយចិត្ត​ដោយសារតែ​ធម្មតាពីមុនមកយើងមានមុខរបរចឹង បើថា​វា​ជា​ប្រភព​​ចំណូល​មួយផ្សេងទៀត ចឹង​វាអាច​ជំរុញ​ឲ្យ​សេដ្ឋកិច្ច​ប្រទេស​យើង​វា​អាច​រីក​ចម្រើន​ជា​ង​មុន។

ប៉ុន្តែ​លោក​ថា លោក​​សោកស្ដាយ​ដោយសារ​កម្ពុជា​ខ្វះលក្ខណៈបច្ចេកទេស ទើប​ត្រូវ​សហការ​ជាមួយ​ក្រុម​ហ៊ុន​បរទេស​ដើម្បី​បូម​យក ជាហេតុ​ធ្វើ​ឲ្យ​កម្ពុជា​ចំណេញ​បាន​ត្រឹម​តែ​៥​ភាគ​រយ។

«សម្រាប់ខ្ញុំចង់អោយព័ត៌មានហ្នឹងវាមានតម្លាភាពជាងហ្នឹងតិច‍‍ ព្រោះអ្វី? បើតាម​ខ្ញុំស្ដាប់​ការប្រ​កាស​​របស់​សម្ដេច​គាត់អត់មាននិយាយ តែខ្ញុំអត់ហ៊ាននិយាយដោយសារតែខ្ញុំស្ដាប់អត់បាន​ full [ពេញ] អីចឹង ខ្ញុំស្ដាប់ទៅបានតែលក្ខណៈកន្លែងល្អៗចឹង ខ្ញុំអត់ដឹងថាគេបាន៩៥% យើង​បាន​តែ​៥%»។

កញ្ញា ផុល លីដា និស្សិត​នៅ​សាកល​វិទ្យាល័យ​ភូមិន្ទ​ភ្នំពេញ​បាន​និយាយ​ថា ការទទួល​បាន​តំណក់​​ប្រេង​ដំបូង​នេះ​អាច​នឹង​ជួយ​ជីវភាព​ប្រជាពលរដ្ឋ​មួយផ្នែក​ដោយសារ​​តែ​បច្ចុប្បន្ន​កំពុង​ជួប​វិបត្តិ​កូវីដ​១៩។

កញ្ញាលើកឡើងថា៖ «នៅពេលដែលឮថាខ្មែរទទួលបានដំណក់ប្រេងកាត ហើយគិតថា​ជីវភាព​ប្រជាជន​យើងនឹងល្អ​ប្រសើរជាងមុនចឹងទៅ ដោយសារតែដូចដឹងស្រាប់ហើយថាប្រទេសយើ​ងកំពុងតែ​ជួបបញ្ហាវិបត្តិសេដ្ឋកិច្ច​ដោយសារ​កូវីដចឹង នៅពេល​ដែល​ដឹងថា​ទទួល​បាន​ដំណក់​ប្រេង​គិ​តថា​អស្ចារ្យខ្លាំងណាស់ វាជាផ្នែកមួយ​ជួយដល់​សេដ្ឋកិច្ច​ប្រជាជន​ឲ្យ​ប្រសើរ​ឡើង​ជាង​មុន​ចឹង​ទៅ»។

កញ្ញាបន្តថា៖ «តែទាក់ទងនឹងការដែលយើងទទួលបានដំណក់ប្រេង៥% វារាង​មិន​ស្មើគ្នា​មែន​ទែន ដោយសារហេតុអី យើងជាម្ចាស់ប្រទេសហើយយើងបានតិចចឹងវាដូចអត់សមហ្មង បើ​មិន​បាន​អីក៏បានស្មើភាពគ្នាដែរ ព្រោះអីធម្មតា​ចូល​ហ៊ុនគ្នា​យើងត្រូវតែ​មាន​ការចុះកុងត្រា​អី​ត្រឹម​ត្រូវ បែងចែក​ថា​ត្រូវ​ចែកគ្នាប៉ុន្មានភាគរយឲ្យវាសមាមាត្រចឹងណា។ ខ្ញុំ​ចង់ឲ្យ​រដ្ឋា​ភិបាល​គាត់ត្រឡប់ទៅមើលចំណុចនឹងឡើងវិញថា ធ្វើម៉េចឲ្យវាស្មើភាពគ្នាចឹង ព្រោះអីខ្ញុំគិត​ថា​មិន​មែន​​មានតែខ្ញុំដែលអត់សប្បាយចិត្ត នៅពេលដែល​ឮថាបានតែ៥%ចឹង ព្រោះអី១០០%​គេ​បាន​ទាល់តែ​៩៥​ហើយចឹង​បាន​តែ​៥% គឺតិចខ្លាំងមែនទែន »។

លោក ឃឿន កំសត់ និស្សិតវិទ្យាស្ថានជាតិ​សង្គមកិច្ច​យល់ថា វា​ជារឿង​ល្អ​មួយ​ដែល​យើង​អាច​ផលិត​ប្រេង​បាន ប៉ុន្តែវា​អាស្រ័យទៅលើកម្រិតនៃការបែងចែកថាមានតម្លាភាពកម្រិតណា។ លោក​ក៏​មាន​ការព្រួយ​បារម្ភ ដោយសារតែធនធាន មនុស្សកម្ពុជា​​នៅ​មាន​កម្រិត​ដែល​ភាគច្រើន​ទៅ​ពឹង​ផ្អែក​ទៅ​លើ​អ្នក​ដទៃ។

លោកលើកឡើងថា៖ «ខ្ញុំចង់ឲ្យ​រដ្ឋាភិបាលមានជាកញ្ចប់ថវិកា​មួយសម្រាប់អ្នក​ជំនាន់​ក្រោយ ឬ​ធ្វើអ្វី​មួយ​ឲ្យ​រីកចម្រើនសម្រាប់អ្នកជំនាន់ក្រោយអោយបានឃើញដែរ​​ ព្រោះអីធនធាននេះ​ជា​ធនធាន​​សម្រាប់អ្នកជំនាន់ក្រោយដូចគ្នា ខ្ញុំចង់ឲ្យរដ្ឋាភិបាលបែងចែកបង្កើតនូវតម្លាភាព តុល្យ​ភាព ក៏​ដូចជា​គណនេយ្យភាព​ដើម្បីឲ្យមានភាពស្មើគ្នានៅក្នុងសង្គមចឹង»៕​

លោកហ៊ុន សែន បាននិយាយតាមទំព័រហ្វេសបុកផ្ទាល់ខ្លួនថា «ចូលឆ្នាំសកលថ្មី ២០២១ខាងមុខ ទោះយើងមិនបានសប្បាយរីករាយដូចឆ្នាំមុនៗដោយសារតែកូវីដ-១៩ តែយើងទទួលបានកាដូដ៍ធំសម្រាប់ជាតិយើង នោះគឺប្រេងដែលផលិតចេញលើកដំបូងក្នុងទឹកដីយើង»

រដ្ឋាភិបាលកម្ពុជា និងក្រុមហ៊ុន KrisEnergy បានចុះកិច្ចព្រមព្រៀងជាមួយគ្នាកាលពី២០១៧ ដើម្បីអភិវឌ្ឍតំបន់ដែលមានទំហំ ៣.០៨៣ គីឡូម៉ែត្រក្រឡា ក្នុងឈូងសមុទ្រថៃដែលគេស្គាល់ថាប្លុក A។

យោងតាមកិច្ចព្រមពៀង រដ្ឋាភិបាលកម្ពុជាមានភាគហ៊ុន ៥% នៅក្នុងការបណ្តាក់ទុនជាមួយក្រុមហ៊ុន KrisEnergy ដែលធ្លាប់បានអះអាងកាលពីឆ្នាំ២០១៧ថា កម្ពុជានឹងទទួលបានប្រមាណជា៥០០លានដុល្លារ ជាថ្លៃពន្ធ និងផ្សេងៗ។

លោកហ៊ុន​ សែនបានបន្តថាកម្ពុជានឹងទទួលបាននូវអត្ថប្រយោជន៍ជាច្រើនពីការផលិតប្រេងនេះរួមមានចំណូលចូលថវិកាជាតិ ផលសេដ្ឋកិច្ចទទួលបានពីការបង្កើតបាននូវពិពិធកម្មខឿនឧស្សាហកម្ម ក្នុងវិស័យប្រេងកាត និងការកសាងសមត្ថភាពជាតិនៅលើវិស័យនេះ។

លោកបាននិយាយផងដែរថា ​នេះក៏ជាការចាប់ផ្ដើមមួយជំហានដំបូងដ៏សំខាន់សម្រាប់កម្ពុជាឆ្ពោះទៅបង្កើតបាននូវសមត្ថភាពជាតិ និងខឿនឧស្សាហកម្មប្រេងកាត ឧស្ម័ន និងថាមពល៕

យុវតីអាយុ២១ឆ្នាំ Amelia Bambridge​ ត្រូវបានអាជ្ញាធររកឃើញអណ្តែតលើផ្ទៃសមុទ្រ នៅចម្ងាយប្រហែលជា៨០គីឡូម៉ែត ពីកន្លែងដែលនាងបាត់ខ្លួនរាប់ថ្ងៃមក​ កាលពីឆ្នាំមុន។ មន្ត្រីកម្ពុជានៅពេលនោះត្រូវបានគេរាយការណ៏និយាយថា នាងបានស្លាប់ដោយសារលង់ទឹក។

សារព័ត៌មាន Daily Mirror ដែលមាន​មូលដ្ឋាន​នៅ​ចក្រភព​អង់គ្លេស កាលពី​សប្តាហ៍​មុនបានបង្ហាញ​រ​បាយ​ការណ៍​ធ្វើ​កោសល្យ​វិ​ច្ឆ័​យថា Amelia មាន​សារធាតុ​ថ្នាំញៀន GHB ដែល​ត្រូវបាន​គេ​ស្គាល់​ជាទូទៅ​ថា​ជា​ថ្នាំ​រំលោភ​សេពសន្ថវៈ​ ​​នៅក្នុង​ប្រព័ន្ធ​រាងកាយ​របស់​នាង​នៅពេល​យប់​ដែល​នាង​បាន​បាត់​ខ្លួន​នៅលើ​កោះរ៉ុង​នៅ​ថ្ងៃទី២៤ ខែតុលា​ ឆ្នាំ២០១៩។

សារព័ត៌មានដដែលបានបញ្ជាក់ថាថ្នាំញៀនត្រូវបានកំណត់អត្តសញ្ញាណរួចហើយ បន្ទាប់ពីអ្នកស្រាវជ្រាវទីក្រុងឡុងដុនរកឃើញនៅលើសំណាកឆ្អឹងដែលបានបញ្ជូនទៅអង់គ្លេសវិញ។

អត្ថបទដដែល បានបន្តថាលទ្ធផលតេស្តករណីនៃការរកឃើញនេះក៏បានបញ្ជូនមកកាន់អាជ្ញាធរខ្មែរដែលធ្វើការពាក់ព័ន្ធនៅលើរឿងនេះ កាលពីមីនាឆ្នាំ២០២០ ក៏ប៉ុន្តែក្រុមគ្រួសារនៃសពមិនបានទទួលចម្លើយឆ្លើយតបពីអាជ្ញាធរកម្ពុជានោះទេ។

ឆ្លើយតបទៅលើករណីនេះ លោក ជួន ណារិន្ទ ស្នងការនគរបាលខេត្តព្រះសីហនុ បានប្រាប់ Newsroom Cambodia នៅថ្ងៃទី២៩ ខែធ្នូ ឆ្នាំ២០២០ថា ករណីនេះមិនពាក់ព័ន្ធនឹងការរំលោភ ឬសម្លាប់ទេ។

«យើងបានស្រាវជ្រាវនៅទីនេះលម្អិតថា វាមិនមានករណីពាក់ព័ន្ធនឹងករណីឃាតកម្ម ឬចាប់រំលោភអីទេ»។

លោក ជួន ណារិន្ទ ក៏បានប្រាប់អ្នកសារព័ត៌មានឲ្យទៅសួរលោកឆាយ គឹមឃឿន អ្នកនាំពាក្យអគ្គស្នងការនគរបាលជាតិ បន្ថែម។

លោកឆាយ គឹមឃឿន បានប្រាប់ Newsroom Cambodia ថាករណីយុវតីស្លាប់នេះគឺដោយការលង់ទឹកហើយបានបន្តថាអង់គ្លេសគួរទាក់ទងមកសមត្ថកិច្ចកម្ពុជាដើម្បីបើកការស្រាវជ្រាវបន្ថែម។

«ខ្ញុំមិនទាន់បានទទួលឯកសារផ្លូវការណាមួយពីលទ្ធផលស៊ើបអង្កេតថាមានថ្នាំសំរើបអីហ្នឹងទេ។ ហើយកន្លងមកសមត្ថកិច្ចកម្ពុជាក៏បានធ្វើការជាមួយសមត្ថកិច្ចរួចមកហើយមុននឹងរកឃើញសាកសពហ្នឹង»។

លោកបានបន្តថា «យើងបានធ្វើកោសលវិច្ឆ័យហើយតើ យើងមិនពូកែជាងគេលើពិភពលោកទេ តែយ៉ាងហោចណាស់សមត្ថភាពបំពេញកោសលវិច្ឆ័យរបស់ខ្ញុំអាចកំណត់ថ្នាក់បាន ព្រោះយើងក៏មានទីប្រឹក្សាពីបរទេសជួយធ្វើការកោសលវិច្ច័យរឿងហ្នឹង»៕

ក្នុងឆ្នាំ២០០៤​សម្តេចព្រះ​បរមរតនកោដ្ឋ​នរោត្តមសីហនុ​ក៏​បាន​គាំទ្រចំពោះ​អ្នកស្រលាញ់ភេទ​ដូចគ្នា បន្ទាប់ពី​ទ្រង់​ទត​ទូរទស្សន៍ចុះផ្សាយ​អំពី​ការរៀប​អាពាហ៍​ពិពា​ហ៍ក្នុ​ង​រដ្ឋកាលីហ្វ័រ​ញ៉ា សហរដ្ឋ​អាមេរិក។​​លោក​នាយក​រដ្ឋមន្រ្តី ហ៊ុន សែន កាល​ពី​ឆ្នាំ២០១២​ក៏​បាន​ស្នើកុំ​ឲ្យ​មានការរើសអើង​ចំពោះ​សហគមន៍​អ្នកស្រលាញ់ភេទដូចគ្នា បន្ទាប់​ពី​ដឹងថា កូនស្រី​ចិញ្ចឹម​របស់លោកក៏ជាអ្នកស្រលាញ់ភេទ​ដូចគ្នា។

មិនតែ​ប៉ុណ្ណោះ​ការ​ផ្តល់​សិទ្ធិ​​រៀបអាពាហ៍ពិពាហ៍ស្របច្បាប់​សម្រាប់​​អ្នកស្រលាញ់ភេទដូចគ្នា ក៏ត្រូវបាន​ថ្នាក់ដឹកនាំ​នយោ​បាយ​លើក​យក​មក​ពិភាក្សា​ផង​ដែរ។​

ខាង​​ក្រោ​ម​​នេះ ​​​គឺ​​ជា​កា​​រ​យ​ល់​ឃើ​​ញ​​រ​ប​​ស់​ប្រ​ជា​ព​ល​រ​ដ្ឋមួយចំនួន លើ​ការ​រៀប​អាពាហ៍​ពិពាហ៍​ស្រប​ច្បាប់​របស់​អ្នកស្រលាញ់​ភេទ​ដូច៖

លោក រឹទ្ធិ បូរីស វ័យ​១៨ឆ្នាំ​ និស្សិតដែលត្រៀមប្រឡងចូលរៀន​​នៅ​សាកល​វិទ្យាល័យ​នីតិ​សាស្រ្ត និងវិទ្យាសាស្រ្ត​សេដ្ឋកិច្ច  ប្រាប់Newsroom Cambodia ថា ការស្រលាញ់​ភេទ​ដូចគ្នា​មាន​ការកើន​ឡើងច្រើនជារៀងរាល់ឆ្នាំនៅកម្ពុជា ហើយ​ថា លោក​គាំទ្រ​​ឲ្យ​អ្នក​ស្រលាញ់​ភេទ​ដូច​គ្នា ​អាច​រៀប​ការ​បាន​ដោយ​ស្រប​ច្បាប់។

«ខ្ញុំគិតថាវាគួរ​តែមានច្បាប់ ហើយមិនគួរឲ្យមានការរើសអើង​គ្នាទេ ហើយក្តីស្រលាញ់រវាង ស្រី និង​ស្រី ប្រុស និង​ប្រុស ក៏ជាការស្រលាញ់មួយដែរ។នៅលោក​​ខាង​លិច និងអឺរ៉ុប​ឃើញ​មាន​ការអនុញ្ញាត និង​គាំទ្រ​ឲ្យ​មាន​សិទ្ធិ​អ្នក​ស្រលាញ់​ភេទ​ដូចគ្នា ហើយ​អាច​រៀបការ​នឹងគ្នា​បាន ចឹង​មិន​ខុស​ពី​កម្ពុជា ក៏គួរតែអនុញ្ញាត​ដើម្បី​ឲ្យ​មាន​ការឃើញ​ពី​សិទ្ធិ​ពួកគេ»។​

ចំណែកលោក សូ វាសនា​ ហៅដេវិត វ័យ២៥ឆ្នាំ កំពុង​ធ្វើការងារនៅស្ថានប័នឯកជន​មួ​យ​​ប្រាប់ Newsroom Cambodia ថា កម្ពុជាគួរតែបង្កើតនិងគួរតែឲ្យមានច្បាប់​សម្រាប់​អ្នកស្រលាញ់​ភេទ​ដូចគ្នា។

«អ្វីដែលពួកគាត់ធ្វើមិនបានធ្វើឲ្យអាប់​ឱនអ្វីទាំងអស់។ វាគឺជា​ធម្មជាតិ​របស់ពួកគាត់ គាត់​ត្រូវ​តែ​ស្រលាញ់​អីចឹង។ ខ្ញុំគិតថាវាមិនបានផ្ទុយពីធម្មជាតិនោះទេដែលពួកគាត់ស្រលាញ់គ្នា ​ហើយ​​វាជាចំណង់ចំណូលចិត្តមួយដែលកើតពីធម្មជាតិ»។​

កញ្ញា​ កែ ​ស្រីអូន វ័យ២៦ឆ្នាំដែលកំពុងធ្វើការក្នុងស្ថានប័នឯកជន​​មួយ​ប្រាប់ថា៖ «យើង​​ត្រូវ​​តែ​មាន​សិទ្ធិ​ឲ្យ​ពួកគេ មិនថានរណានោះទេ។ និយាយរួមគឺត្រូវឲ្យសិទ្ធិ​គាត់​ទាំង​អស់​គ្នា មិនថា​ជាសិទ្ធិ​ក្នុងរូបភាព​បែបណា​នោះ​ទេ គ្រាន់តែថាត្រូវបែង​ចែក​ឲ្យ​ដាច់​រវាង​អ្នក​ស្រលាញ់​ភេទ​ដូច​គ្នា និងផ្ទុយគ្នា។​ បើសិនជាយើងមានសិទ្ធិ អាហ្នឹង​យើង​ដូចជា​លើក​ទឹកចិត្ត និង​ឲ្យ​តម្លៃ​គាត់»។

លោក ខៀវ​ សម្បត្តិ​ ​អ្នក​ស្រលាញ់​ភេទ​ដូច​គ្នា អាយុ៣៧ឆ្នាំ កំពុងដើរលេងជាមួយភរិយា​នៅលើសួនច្បារព្រះ​បរម​រាជវាំង​លើកឡើង​ថា៖ «ខ្ញុំ​ចង់​ឲ្យ​​មាន​​ការ​បង្កើត​​ច្បាប់​អាពាហ៍ពិពាហ៍​​ដល់​អ្នក​​ស្រឡាញ់​ភេទ​ដូច​គ្នា ដូច​នៅ​ប្រទេស​គេ​ គេ​មាន​​ច្បាប់​ បើ​ខ្មែរ​មាន​ដឹង​តែ​ល្អ»។

ឆ្លើយតបទៅនឹងការបង្កើតច្បាប់នេះអាចជះឥទ្ធិពលដល់កំណើនប្រជាជននិងការបន្តពូជនោះលោក អឿន ស៊ាងហេង ដែល​ជា​និស្សិតឆ្នាំទី២នៃសាកលវិទ្យាល័យ PPIU យល់​ថា៖ «វា​គួរ​តែ​ជះ​ឥទ្ធិពល​ទៅលើការបន្តពូជព្រោះប្រទេសរបស់យើងកំពុងតែត្រូវការធនធានមនុស្ស ក៏ដូច​ជា​ការបន្តពូជឲ្យបានកាន់តែច្រើន ព្រោះថាបើប្រជាជនបង្កបង្កើនកាន់តែច្រើន សេដ្ឋកិច្ច​អាច​នឹង​លឿន។ បើប្រជាជនច្រើនការងារក៏មានច្រើន កម្លាំងអ្នកជួយការងារក៏មានច្រើន កន្លែង​ការងារ​ក៏​មាន​ច្រើន ក៏ដូចជាមានអ្នកចេះដឹងច្រើន»។

ចំណែកលោក ខៀវ សម្បត្តិ លើកឡើង​ថា៖ «វា​មិន​អី​ទេ​ ដោយ​សារ​ការ​ស្រឡាញ់​ភេទ​ដូច​គ្នា​ភាគ​ច្រើន​គឺ​វា​តិច​ជាង​អ្នក​ស្រឡាញ់​ភេទ​ផ្ទុយគ្នា»។

យុវជន បូរីស លើកឡើង​ថា៖ «ជាការពិត​ការស្រលាញ់ភេទ​ដូចគ្នារវាង​ប្រុស និង​ប្រុស​វា​មិន​អាច​បន្ត​ពូជ​បានទេ។ ប៉ុន្តែ​ប្រសិនបើវិស័យសុខាភិបាល​យើងមានបច្ចេកទេសដើរលឿន នោះ​ផ្នែក​ការបន្តពូជ​ខ្ញុំគិតថានៅតែអាច។ យើងមើលឃើញថា​​គេ​អាច​ចាក់​អរម៉ូន​ចិញ្ចឹម​កូន​ក្នុង​កែវ​បាន​ដោយ​មិនចាំបាច់មានការរួមភេទនោះទេ។»

ពួកគេ​មួយ​ចំនួន​ក៏​បាន​បង្ហាញ​ពី​ការ​យល់​ឃើញ​ថា ប្រសិន​បើ​​កម្ពុជា​មាន​​​​ច្បាប់​រៀប​​អាពាហ៍​ពិពាហ៍​សម្រាប់​អ្នក​ស្រលាញ់​ភេទ​ដូចគ្នា នោះ​ការរើសអើងនឹង​មានការ​កាត់​បន្ថយ។​

លោក អឿន ស៊ាងហេង លើកឡើង​​​ថា៖ «ចំពោះការកាត់បន្ថយគឺបានកើតឡើងហើយព្រោះយើង​បាន​ប្រកាសទទួលស្គាល់ហើយថាគាត់មានសិទ្ធិពេញលេញ​»​។​

ចំណែក​លោក បូរីស យល់​ថា៖ « ប្រសិនបើយើង​មាន​ច្បាប់​អាពាហ៍​ពិពាហ៍​សម្រាប់ពួកគាត់ នោះ​ខ្ញុំ​គិតថា វា​នឹង​លែង​មាន​ពាក្យ​អ្នកនេះស្រលាញ់ភេទដូចគ្នា​ទៀត​ហើយ។ ហើយ​ខ្ញុំ​គិតថា ការរើសអើង​​ក៏បាត់ ព្រោះបើពួកគេមានសមមាត្រ​ក្នុងការ​ទទួលបានសិទ្ធិស្មើគ្នា»៕

យោងតាមទំព័រហ្វេសបុកក្រសួងបរិស្ថាន​កាល​ពី​ថ្ងៃទី២១ ខែ​ធ្នូ​ ឆ្នាំ២០២០ ផ្សាយដោយ​ស្រង់​សម្តី​របស់​ លោក នេត្រ ភក្រ្តា  អ្នក​នាំពាក្យក្រសួងបរិស្ថាន​​ក្នុង​​ដំណើរ​ទស្សនៈ​កិច្ច​ទៅ​កាន់​មជ្ឈមណ្ឌល​ស្រាវជ្រាវ និងអភិរក្សកេសរកូល សុខ អាន ភ្នំគូលែន កាលពីថ្ងៃ​ទី​១៩ ខែធ្នូ ឆ្នាំ២០២០​​ថា កេសរកូលព្រៃ គឺជា​ធនធាន​ធម្មជាតិ​ដ៏កម្រ ហើយ​ជា​កម្មសិទ្ធិ​របស់​កម្ពុជា​ដែល​ចាំបាច់​ត្រូវ​ថែរក្សា និងអភិរក្ស។ លោក​បន្ថែម​ថា ក្រសួងបរិស្ថានបាន​បង្ហាញការព្រួយបារម្ភ​ចំពោះ​ទំហំ​​ធំ​នៃ​ការបាត់បង់​ពូជ​កេសរកូលព្រៃ ឬ​អ័រគីដេ​ក្នុង​តំបន់​ការពារ​ធម្មជាតិ​ក្នុង​ប្រទេសកម្ពុជា ដោយ​សារ​​​ឈ្មួញ​​ក្នុង​ស្រុកកំពុង​​ប្រមូល​ទិញ និង​ប្រកប​អាជីវកម្ម​នាំ​ចេញទៅឲ្យ​ឈ្មួញបរទេស ថា​អាច​បង្ក​ឲ្យ​ដាច់​ពូជ និង​វិនាស​បាត់​អត្តសញ្ញាណ​ជាតិ។

លោកលើកឡើង​ថា៖ «ក្រសួងបរិស្ថាន​សូមប្រកាស​ពី​វិធានការ​ផ្លូវច្បាប់​ទៅ​លើ​អ្នក​ធ្វើ​អាជីវ​កម្ម​​ធំ អ្នកដែល​បំផ្លិចបំផ្លាញ​កេសរ​កូលព្រៃ​ហើយក្រសួង​បរិស្ថាន​បានព្រមាន​រួចហើយ​ចំពោះ​អ្ន​ក​ដែលធ្វើអាជីវកម្មកេសរកូលព្រៃដែលហួសប្រមាណ ដែលឈា​នទៅដល់កម្រិត​បំផ្លិច​បំផ្លាញ​នេះ»។

Newsroom Cambodia មិនអាចសុំការ​ឆ្លើយ​តប​ពី​លោក នេត្រ ភក្រ្តា ពាក់ព័ន្ធ​នឹង​ព័ត៌មាន​លម្អិត​ជុំ​វិញ​ការ​នាំ​ចេញ​កេសរ​កូល​បាន​ទេ។​

លើ​ទំព័រ​ហ្វេសប៊ុក​របស់​ក្រសួង​បរិស្ថាន​ដដែល​បញ្ជាក់​ថា ក្រុមការងារជំនាញបាន​កំណត់​អត្តសញ្ញាណ​ពូជកេសរកូលព្រៃចំនួន ១៧០ប្រភេទ ក្នុងចំណោម​ពូជ​កេសរកូល​ព្រៃដែល​ត្រូវ​បាន​គេប៉ាន់ប្រមាណ មាន​ចន្លោះពី៥០០ ទៅ៧០០ប្រភេទ នៅ​ទូទាំងប្រទេស។

ច្បាប់ស្តីពី តំបន់ការពារធម្មជាតិ មាត្រា៥៩ ត្រង់ចំណុច៣ និង៤ បានចែងថាអ្នកដឹកជញ្ជូន និង​​ប្រមូល​អនុផល ធនធានធម្មជាតិដោយគ្មានការអនុញ្ញាត និងប្រមូល​សន្និធិផល​ អនុផល​ធនធាន​ធម្មជាតិដោយគ្មានការអនុញ្ញាត និង​ត្រូវ​ទទួល​ការពិន័យ​អន្តរការ ជាប្រាក់ពី ១លាន​រៀល ដល់១០លានរៀល ឬត្រូវធ្វើការជួសជុលស្តារការខូចខាត និង​រឹបអូស​វត្ថុតាង​ជា​សម្បត្តិ​រដ្ឋ។

ចំណែកមាត្រា៦១ ចំណុច៤ បានចែងថា ការកាប់ចងរឹត គាស់រម្លឹង កាប់រំលំ ប្រមូល បំផ្លាញ រុករាន និងធ្វើសន្និធិរុក្ខជាតិដែលកំពុងរងគ្រោះថ្នាក់ ឬមានដោយកម្រ និង​ជិត​ផុតពូជ​ដែល​បាន​កំណត់​ដោយ​ប្រកាស​ក្រសួង​បរិស្ថាន​នឹង​ត្រូវ​ផ្តន្ទាទោស​ជា​បទល្មើស​ធនធាន​ធម្មជាតិ​ថ្នាក់​ទី៣ ដែលអាចជាប់ពន្ធនាគារពី១ឆ្នាំ ទៅ​៥ឆ្នាំ និង/ឬទោសពិន័យជាប្រាក់ពី ១៥លានរៀល ដល់​១៥០​លាន​រៀល៕​

យោងតាមសេចក្តីប្រកាសព័ត៌មានដែលចុះផ្សាយដោយទំព័រហ្វេសបុកស្ថានទូតជប៉ុនប្រចាំកម្ពុជានៅថ្ងៃ១៨ ខែធ្នូ ឆ្នាំ២០២០​បញ្ជាក់​​ថា ឯកអគ្គរាជទូ​ត​ជប៉ុនលោក មិកាមិ ម៉ាសាហ៊ីរ៉ូ និង​តំណាង​កម្ពុជា បានព្រមព្រៀង​គ្នា​​ចុះ​ហត្ថ​លេខា​លើកិច្ចសន្យាផ្តល់ជំនួយ​ឥត​សំណង​សរុប ចំនួន​៣៩២, ៣៧១​​ដុល្លារ​អាមេរិក ដល់​អង្គភាព​ចំនួន​បី​ក្រោម​​​គម្រោង​ទ្រង់ទ្រាយ​តូច​សន្តិសុខ​មនុស្ស​ជាតិ​គូ​សាណូណិរ​បស់​ជប៉ុន។

សេចក្តីប្រកាសបន្តទៀតថា គម្រោងទាំងបីនោះ​មាន​ដូចជា​ការកែ​លម្អរ​ផ្លូវ​ថ្នល់​ក្នុង​ឃុំ​អណ្តូង​ទឹក​ ស្រុក​បុទុម​សាគរ​ ខេត្តកោះកុង គម្រោងស្តារប្រព័ន្ធធារាសាស្រ្តរោងដំរីខេត្តកំពង់ឆ្នាំង ​និង​គម្រោងពង្រឹងសហគមន៍កសិកម្មនៅស្រុកកោះញែក និង​ក្រុង​សែន​មនោរម្យ​ខេត្ត​មណ្ឌល​គិរី។

ទំព័រ​ហ្វេសប៊ុក​របស់​ស្ថាន​ទូត​សរសេរ​ក្នុង​ន័យ​ដើម​ថា៖ «យើង​ជឿជាក់​ថា​ ជំនួយ​ទាំងនេះ​នឹង​ជួយ​ក្នុង​ការកែលម្អរ​គុណភាព​ជីវិត​សម្រាប់​ប្រជាជន​នៅ​ក្នុង​តំបន់​នីមួយៗនៃគម្រោង»។

កាលពី​​ថ្ងៃ​ទី១៤ ខែធ្នូ ឆ្នាំ​២០២០ រដ្ឋាភិបាលជប៉ុន​បានឯកភាពផ្តល់ថវិកាសរុបចំនួន ៩៦៨,៣៩០​​ដុល្លារអាមេរិក ដល់អង្គការចំនួនពីរ ក្រោម​គ្រោងការណ៍​ជំនួយ​ហិរញ្ញប្បទាន​ឥត​សំណង​សម្រាប់​គម្រោង​របស់​អង្គការក្រៅ​រដ្ឋា​ភិបាល​ជប៉ុន។​

ចាប់តាំងពីឆ្នាំ១៩៩១មក រដ្ឋាភិបាលជប៉ុនបានផ្តល់ថវិកាជាង៦២លានដុល្លារអាមេរិក​លើ​​គម្រោងចំ​នួន៦៣៥ដល់អាជ្ញាធរមូលដ្ឋាន និង​អង្គការ​ក្រៅ​រដ្ឋាភិបាល ដើម្បី​អនុវត្ត​គម្រោង​គូសាណូណិ​នៅ​ទូទាំង​ប្រទេស​កម្ពុជា។

កាលពី​ថ្ងៃទី១៤ ខែធ្នូ ឆ្នាំ២០២០​ រដ្ឋាភិបាល​ជប៉ុន​​​ក៏បាន​ផ្តល់ហិរញ្ញប្បទាន​ឥត​សំណង​ជា​​ថវិកា​សរុប​ចំនួន​៩៦៨,៣៩០ដុល្លារអាមេរិក​ដល់ក​ម្ពុជា​សម្រាប់​គម្រោង​របស់​អង្គការ​ក្រៅរ​ដ្ឋាភិបាល​ជប៉ុន​ ក្នុង​ការពង្រឹង​ប្រព័ន្ធ​ថែរទាំ​ផ្នែក​វះកាត់​កុមារ​ក្នុង​ខេត្ត​ក្រចេះ និង​ការលើក​កម្ពស់​ការអប់រំ​បញ្ចូល​គ្នា​ក្នុង​ខេត្ត​កណ្តាល​ផង​ដែរ៕​

ក្នុង​សេចក្តីប្រកាសព័ត៌របស់ក្រសួងការបរទេស និងសហប្រត្តិការ​កម្ពុជា ចុះផ្សាយ​លើ​ទំព័រ​ហ្វេស​ប៊ុក​​របស់ខ្លួននៅថ្ងៃទី១៧ ខែធ្នូ ឆ្នាំ២០២០បញ្ជាក់ថា លោកស្រី​ Tina Redshaw​ ឯក​អគ្គ​រាជ​ទូត​​អង់គ្លេស​​ប្រចាំ​​កម្ពុជា ​បានសម្រេច​អនុវត្ត​គោលនយោបាយ​ពាណិជ្ជកម្ម​ឯករាជ្យ​ ដោយ​អនុវត្ត​ការ​ផ្តល់​ប្រព័ន្ធ​អនុគ្រោះ​ពន្ធ​​ដល់​កម្ពុជា​​​ ចា​ប់​ពីថ្ងៃទី០១ ខែមករា ឆ្នាំ២០២១នេះតទៅ។

សេចក្តី​ប្រកាស​ព័ត៌មាននោះ​សរសេរ​ក្នុង​ន័យ​ដើម​ថា៖ «​រដ្ឋមន្រ្តីទាំងអស់​របស់​អង់គ្លេសបាន​ សម្រេចថា​​នឹង​មិន​បន្ត​អនុវត្ត​ការព្យួរ​មួយ​ផ្នែក​នៃ​ប្រព័ន្ធ​អនុគ្រោះពន្ធ​របស់​សហ​ភាព​​អឺរ៉ុប​ក្នុង​ក្របខណ្ឌ​ប្រព័ន្ធ​អនុគ្រោះពន្ធ​លើ​គ្រប់មុខ​ទំនិញ​ទាំងអស់​លើក​លែង​តែ​សព្វាវុធមក​លើ​កម្ពុជា​បន្ត​ទៀត​​ទេ ដោយ​ហេតុ​ថា ចក្រភពអង់គ្លេស​បាន​មើល​ឃើញ​ពី​ផល​ប៉ះពាល់​នៃ​ជំងឺ​កូវីដ​១៩ មក​​លើ​ក្រុម​មនុស្ស​ងាយរង​គ្រោះ​ជាច្រើន​នៃ​សង្គម​កម្ពុជា ដែល​ក្នុ​ងនោះ​មាន​ទាំង​​កម្មករ​រោង​ចក្រ​​ផ​​ង​ដែរ​»។​

ស្ថានទូតអង់គ្លេសប្រចាំនៅកម្ពុជាបានប្រាប់ Newsroom Cambodia តាម​រយៈ​សារ​អេឡិក​ត្រូ​និក ឬ​អ៊ី​​មែលថា ឯកអគ្គរាជ​ទូត​ពិតជា​បាន​សម្រេច​ផ្តល់​​​ប្រព័ន្ធអនុគ្រោះពន្ធ​លើ​មុខ​ទំនិញ​ជា​ទូទៅ (GSP) ដល់​កម្ពុជា​មែន។

«ឯកអគ្គរាជទូត​បាន​ប្រាប់ទៅឧបនាយករដ្ឋមន្រ្តី​ថា ​កម្ពុជា​នៅតែ​អាច​មាន​ឱកាស​ក្នុង​ការនាំ​ទំនិញ​ចេញ​ទៅ​កាន់​ប្រទេស​អង់គ្លេស​បាន​ ក្រោមប្រព័ន្ធអនុគ្រោះពន្ធលើ​មុខ​ទំនិញ​ជា​ទូទៅ (GSP)»។

ស្ថានទូតអង់គ្លេសបានបន្តថា ឯកអង្គរាជទូតអង់គ្លេស​ប្រចាំ​នៅកម្ពុជា​ក៏​បាន​បង្ហាញ​អំពី​ការព្រួយ​បារម្ភ​អំពី​បញ្ហា​ក៏​ដូចជា​ស្ថានភាព​សិទ្ធិ​មនុស្ស និង​សេរី​ភាព​ផ្សេងទៀត​​នៅ​កម្ពុជាផង​ដែរ​។

«រដ្ឋាភិបាលកម្ពុជា​បានយល់ស្របនឹងការលើកឡើង​របស់​ឯកអគ្គរាជទូតក្នុង​ការ​​​ពិភាក្សា​ជា​ទៀងទាត់​ជាមួយ​អាជ្ញាធរ​កម្ពុជា​ស្តីពី​បញ្ហា​ដែល​ទាក់ទ​ង​នឹង​សិទ្ធិមនុស្ស និង​សេរីភាព​ដទៃ​ទៀត​។ ចក្រភពអង់គ្លេសនឹងបន្តជាអ្នកគាំទ្រដ៏រឹងមាំខាង​ផ្នែក​សិទ្ធិមនុស្ស»។

កាល​ពី​ខែ​សីហា​  ឆ្នាំ​២០២០ សហភាព​អឺរ៉ុប​បាន​សម្រេច​ដក​ប្រព័ន្ធ​អនុ​គ្រោះ​ពន្ធ​ EBA មួយ​ផ្នែក​ គឺ​២០%​ពី​កម្ពុជា​ ​ដោយ​សាររក​ឃើញ​ការ​រំលោភ​សិទ្ធិ​មនុស្ស​ធ្ងន់​ធ្ងរ​ ការ​រំលាយ​គណបក្ស​សង្រ្គោះ​ជាតិ​ និង​ការ​ដក​សិទ្ធិ​នយោបាយ​របស់​មន្រ្តី​បក្ស​ប្រឆាំង​ជាដើម។ ប្រព័ន្ធ​ឋានៈ​អនុ​គ្រោះ​​ពន្ធ EBA ​ត្រូវ​បាន​ផ្តល់​ទៅ​ឱ្យ​ប្រទេស​អភិវឌ្ឍន៍​តិច​តួច​បំផុត​ ដែល​គោរព​ស្តង់ដារ​អន្តរជាតិ​សម្រាប់​សិទ្ធិ​មនុស្ស ​និង​លទ្ធិ​ប្រជាធិបតេយ្យ។

ប្រព័ន្ធ​អនុគ្រោះពន្ធ​ទូទៅ (GSP) ​របស់​ចក្រភព​អង់គ្លេស​​ នឹង​ផ្តួចផ្តើម​ឲ្យមាន​ការ​ផ្តល់ការ​អនុគ្រោះ​ពាណិជ្ជកម្ម​ ដូច​នឹង​ប្រទេស​ដែល​ទទួល​បាន​ប្រព័ន្ធ​អនុគ្រោះ​ពន្ធ​របស់​សហភាព​អឺរ៉ុប។ នេះ​បើតាម​ការ​ផ្សព្វផ្សាយ​នៅ​លើ​វេបសាយ​របស់​រដ្ឋាភិបាល​ចក្រភព​អង់គ្លេស៕​

ធនាគារពិភពលោក​ បាន​ឱ្យ​ដឹង​ដូច្នេះ​នៅ​ក្នុង​របាយ​ការណ៍របស់ខ្លួនឈ្មោះថា Restrained Recovery ស្តីពីបច្ចុប្បន្នភាពសេដ្ឋកិច្ច​កម្ពុជា ដែល​ត្រូវ​បានផ្សព្វផ្សាយ​នៅ​ថ្ងៃទី១៦ ខែធ្នួ ឆ្នាំ២០២០នេះ។

សេដ្ឋកិច្ចកម្ពុជាត្រូវបានព្យាករថា​នឹងរួញចុះទំហំប្រមាណដក ២ភាគរយ​ក្នុង​ឆ្នាំ២០២០ នេះយោងតាមធនាគារពិភពលោក ហើយក៏បានអះអាងថាមានសញ្ញាសកម្មនៃសេដ្ឋកិច្ច​កំពុងចាប់ផ្តើមកម្រើកឡើងវិញ នៅពេលដែលមានការធូរស្រាលបន្តិចនៅក្នុងវិធានការរក្សា​សុវត្ថិភាពសង្គម។

លោកស្រី អ៊ីងហ្គូណា ដូប្រាចា នាយិកាគ្រប់គ្រងប្រចាំកម្ពុជារបស់ធនាគារពិភពលោក បានមាន​ប្រសាសន៍ថា៖ «ចក្ខុវិស័យកំណើនរបស់កម្ពុជា​នៅប្រឈម​នឹង​ភាពមិនប្រាកដប្រជាច្រើនណាស់។ គោលដៅដ៏សំខាន់បំផុតនៃគោលនយោបាយនាពេលនេះគឺជា​បន្ទាន់ ​ត្រូវ​ធ្វើ​យ៉ាងណា​ស្តារ​ឡើងវិញ​នូវ​ការ​ងារ​ដែលបាត់បង់​ ឬ​ដែល​ត្រូវព្យួរ​ដោយ​សារ​តែ​​ការរាលដាលជំងឺនេះ»។

លោកស្រី​ បាន​ពោលបន្តទៀតថាឆ្ពោះទៅពេលខាងមុខ ជាការចាំបាច់ដែលត្រូវ​ជំរុញ​លើកទឹកចិត្ត​ដល់​ការ​វិនិយោគ​ក្នុង​ស្រុក ​និង​ពីបរទេស​ឱ្យ​ទាញយកផលចំណេញពីកិច្ចព្រមព្រៀងពាណិជ្ជកម្មសេរីទ្វេភាគី ​និង​ក្នុង​តំបន់ដែលត្រូវ​បាន​បង្កើតឡើងកាលពីពេលថ្មីៗនេះ។

លទ្ធភាពនេះអាចធ្វើ​ទៅរួចតាម​រយៈការ​ដាក់ចេញឱ្យ​បាន​ឆាប់រហ័សនូវច្បាប់​វិនិយោគ​មាន​ភាពប្រកួត​ប្រជែង និងប្រការលើកទឹកចិត្តនានាដល់ការវិនិយោគ អម​ដោយវិធានការទាំងឡាយសំដៅបង្កភាពងាយ​ស្រួលដល់ការ​ធ្វើ​អាជីវកម្ម​ ផង​ដែរ។ នេះយោងតាមលោកស្រី អ៊ីងហ្គូណា ដូប្រាចា។​

យោង​តាម​របាយ​ការណ៍​ខាងលើដដែលនេះ លំហូរនៃការវិនិយោគផ្ទាល់​ពីបរទេសទៅក្នុងគម្រោងក្រៅឧស្សាហកម្មកាត់ដេរ ​និង​ទៅ​ក្នុង​វិស័យ​កសិកម្មនៅ​តែ​បន្ត​កើនឡើង ទំនង​ជា​ដោយ​សារ​ភាពទាក់​ទាញ​របស់​កិច្ច​ព្រម​ព្រៀង​ពាណិជ្ជ​កម្ម​សេរី ​ដែលកម្ពុជា​កំពុងធ្វើ​​ជាមួយ​ប្រទេស​នានា​ក្នុងតំបន់ ដូចជាកិច្ច​ព្រមព្រៀងពាណិជ្ជកម្មសេរីទ្វេភាគីរវាង​កម្ពុជា និងចិនហៅកាត់ថា(RCEP) ជាដើម៕

បើតាម​សារ​លើ​​​ទំព័រ​ហ្វេសប៊ុក​របស់​លោក អ៊ឹង គឹមលាង អភិបាល​រង​ខេត្ត​ពោធិ៍សាត់ដែលបាន​​​បង្ហោះ​នៅ​ថ្ងៃ​ទី​១៥ ខែ​ធ្នូ ឆ្នាំ​២០២០ ​កម្លាំង​អធិការ​ស្រុក​វាលវែង និង​ក្រុម​ការងារ​អាជ្ញាធរ​មូលដ្ឋានពោធិ៍សាត់បាន​រកឃើញនិងដុតកម្ទេចចោលកញ្ឆា១,៤២៦ដើម។

ទំព័រ​ហ្វេសប៊ុក​ដដែល​បានបន្ថែម​ថា កញ្ឆា​ទាំង​ជាង​បួន​ពាន់​ដើម​នោះ​រក​ឃើញ​​​លើ​ផ្ទៃដី​៣៧ គុណ២៨ម៉ែត្រ ស្មើ​នឹង​១,០៣៦ម៉ែត្រការ៉េ ស្ថិត​នៅក្នុងនៅឃ្លាំងជី ភូមិសំឡាញ ឃុំក្រពេីពីរ ស្រុកវាលវែង ខេត្តពោធិ៍សាត់៕

លោក​​នាយករដ្ឋមន្រ្តី​ថ្លែង​បែប​នេះ​ក្នុង​ការ​ថ្លែង​សារ​​ពាក់ព័ន្ធនឹង​ស្ថានភាព​ជំងឺ​កូវីដ​១៩​នៅ​កម្ពុជា លើ​កញ្ចក់​ទូរទស្សន៍​ជាតិ​កម្ពុជា (ទទក) នាព្រឹកថ្ងៃទី១៥ ខែធ្នូ ឆ្នាំ២០២០​។

នៅ​ចំណុចមួយនៃ​ការ​ថ្លែង​​ប្រមាណ​ជា​៤ម៉ោង​​នោះ​ ​​លោក​នាយករដ្ឋមន្រ្តី​លើកឡើង​ថា  ការ​ប្រឡង​បាក់​ឌុប​ឆ្នាំសិក្សា​២០១៩​-​២០២០​នេះ មិន​ចាំ​បាច់​ប្រឡង​ក៏​បាន ប៉ុន្តែ​​លោក​​ថា ត្រូវ​ជំនួស​​​មក​វិញ​នូវ​ការយក​ពិន្ទុ​ប្រឡង​ឆមាស​ប្រចាំ​ឆ្នាំរ​បស់សិ​ស្ស​ដើម្បី​វាយ​តម្លៃ​អំពី​ការ​ជាប់ ឬ​ធ្លាក់​​ទៅ​តាម​ពិន្ទុ​ឆមាស​របស់​ពួកគេ។ លោក​ ហ៊ុន សែន បន្ថែម​ថា លោក​មិនមាន​ជម្រើស​អ្វី ផ្សេង​នោះ​ទេ​ ដោយសារ​កម្ពុជាកំពុង​ជួប​ប្រទះ​ស្ថានភាព​មិន​ច្បាស់​លាស់​​ ​ចំពោះ​វិបត្តិ​ជំងឺ​កូវីដ-១៩ និង​ដើម្បី​ការពា​រ​ការ​ចម្លង​ជំងឺ​ផ្លូវ​ដង្ហើម​មួយ​នេះ។​

លោក​បញ្ជាក់ថា៖ «ខ្ញុំ​សុំ​យោគ​យល់​ចំពោះ​មុខ​ឲ្យ​សិស្សា​នុសិស្ស​ដែល​គ្មាន​លទ្ធភាព​ប្រឡង​ដែល​​នឹង​​ត្រូវ​នៅ​ថ្ងៃ​ទី១១ ខែ​មករា ឆ្នាំ២០២១​នេះ។ យើង​ត្រូវទទួល​យកនូវអ្វីដែលវាបានកើត សម្រាប់​ប្រទេស​របស់​យើង។​ គុណភាព​អប់រំ​ធ្លាក់​ចុះ​បន្ដិច​ហើយ ហើយ​ខ្ញុំ​ពិតជា​ឃើញ​ការ​លំបាក​​អំពី​ការមិនបាន​ប្រឡង។  ប្រសិនបើ​ការលំបាក​អញ្ចឹង ឲ្យ​ជាប់​ទាំងអស់​គ្នា​តែ​ម្ដង​ទៅ​ឆាប់​ចប់»។

លោក​នាយករដ្ឋមន្រ្តី​​ក៏បានស្នើ​ដល់ក្រសួងអប់រំ​ត្រូវតែប្រញាប់​មើល​ឡើងវិញ ហើយ​​ពិនិត្យ​មើល​នូវ​ពិន្ទុ​ឆមាស​របស់​ពួកគេ​ហើយ​វាយ​តម្លៃ​ឲ្យ​ជាប់ ឬ​ធ្លាក់​ដើម្បី​ឲ្យ​ពួកគេ​ងាយ​ស្រួល​​ចូល​រៀន​​នៅ​​ថ្នាក់​​មហា​វិទ្យាល័យ​បន្ត​ទៀត​ដែល​ពួកគេ​ចង់​រៀន៕

អង្គការ សង្គមស៊ីវិល បានអះអាងក្នុងសេចក្តីថ្លែងការណ៍ របស់ខ្លួនចុះថ្ងៃទី១០ ខែធ្នូ ឆ្នាំ២០២០នេះថា មានការការវិវត្តន៍ច្បាប់គួរឲ្យព្រួយបារម្ភមួយចំនួនក្នុងឆ្នាំនេះ ដែលមានគោលបំណងកាត់បន្ថយបន្តិចម្តងៗនូវសេរីភាពរបស់ប្រជាពលរដ្ឋ រួមទាំងលើបណ្តាញអ៊ិនធើណែត និងការបង្រ្កាបលើសកម្មជន អ្នកការពារសិទ្ធិមនុស្ស និងសមាជិកបក្យជំទាស់។​

អង្គការ សង្គមស៊ីវិល បាននិយាយបន្តថា រហូតដល់ពេលនេះ មនុស្សជាង១២០នាក់ត្រូវបានចាប់ខ្លួនដោយសារតែការអនុវត្តសេរីភាពមូលដ្ឋានរបស់ខ្លួន។

«ជាការព្រួយបារម្ភខ្លាំងដែលការរំលោភបំពានសិទ្ធិមនុស្សទាំងនេះពុំមែនជារឿងចម្លែកតែជាលំអានគួរឲ្យព្រួយបារម្ភនៅរយៈពេលពីរបីឆ្នាំចុងក្រោយនេះ។ប្រការនេះមានឥទ្ធិពលប៉ះពាល់ធ្ងន់ធ្ងរដល់សង្គមកម្ពុជា ជាការបន្ទច់បង្អាក់បុគ្គលនានាក្នុងការចូលរួមកិច្ចការសាធារណៈ និងជំរុញឲ្យមានវប្បធម៌ភ័យខ្លាច ការជិនណាយក្នុងនយោបាយ និងការដាក់គំនាបខ្លួនឯង»។

អង្គការសិទ្ធិមនុស្សប្រចាំនៅកម្ពុជា Sithi.org កាលពីថ្ងៃទី១០ខែធ្នូ​ ឆ្នាំ២០២០​នេះ បានដាក់ចេញនូវប្រតិទិនសិទ្ធិមនុស្សអំពីកាលប្បវត្តិនៃបញ្ហាសិទ្ធិមនុស្សផ្សេងៗ ដែលកើតមានឡើងក្នុងកំឡុងពេញ១ទស្សវតន៍ចុងក្រោយនេះ រួមមានរំលោភសិទ្ធិមនុស្ស ទាក់ទងនឹងការសម្លាប់ក្រៅប្រព័ន្ធតុលាការ ការកាត់ទោសអ្នកការពារសិទ្ធិមនុស្ស ការរំលោភយកដីធ្លី ការបណ្តេញចេញដោយបង្ខំ ការរឹតត្បិតសិទ្ធិក្នុងការជួបប្រជុំ សិទ្ធិក្នុងការបង្កើតសមាគម និងការសំដែងមតិដោយសន្តិវិធី ការធ្វើទារុណកម្ម ការចាប់ខ្លួនការឃុំខ្លួនតាមអំពើចិត្ត។

អ្នកនាំពាក្យគណបក្យកាន់អំណាច លោកសុខ​ ឥសាន្ត បានច្រានការអះអាងថារដ្ឋាភិបាលរំលោភសិទ្ធិមនុស្ស ដោយនិយាយថាបើពិតជាមានការរំលោទសិទ្ធិមនុស្សមែននោះ ប្រជាពលរដ្ឋប្រាកដជាបះបោរហើយ។

លោកសុខ​ ឥសាន្ត បាននិយាយដូច្នេះថា «រាល់ថ្ងៃហ្នឹង កម្ពុជាយើងមានសន្តិភាពពេញលេញ មានស្ថេរភាពនយោបាយហើយ មិនដែលមានប្រទេសណា មានសន្តិភាពពេញលេញ និងស្ថេរភាពនយោបាយល្អទេ។ បើកម្ពុជាមានការរំលោភសិទ្ធិមនុស្សនោះ វាមានការតវ៉ាបះបោរហើយ»។

លោកបានបន្ថែមថាអ្នកដែលនិយាយថាកម្ពុជារំលោភសិទ្ធិមនុស្សគ្រាន់តែអ្នកកាន់ជើងក្រុមមេ ដឹកនាំក្រៅច្បាប់ដែលកំពុងនៅក្រៅប្រទេសនោះទេ៕