ចិត្ត ស្រីយ៉ា (Chet Sreyya) – Newsroom Cambodia

ថវិកាវិស័យអប់រំកើនឡើង ប៉ុន្ដែបញ្ហាខ្វះខាតមួយចំនួននៅមិនទាន់ដោះស្រាយ

ចិត្ត ស្រីយ៉ា (Chet Sreyya) — Tue, 19 Nov 2024 10:18:44 +0000

ថវិកាវិស័យអប់រំមានការកើនឡើងជាបន្តបន្ទាប់សម្រាប់ចំណាយទៅការអភិវឌ្ឍវិស័យអប់រំនៅកម្ពុជាលើកលែងតែក្នុងឆ្នាំ២០២១ និង២០២២ ថវិកាចំណាយមានការថយចុះដោយសារតែបញ្ហាកូវីដ១៩ ដែលថវិកាមួយផ្នែកត្រូវបង្វិលទៅវិស័យសុខាភិបាលនាពេលនោះ។

បើតាមច្បាប់ស្តីពីហិរញ្ញវត្ថុសម្រាប់ការគ្រប់គ្រង នៅឆ្នាំ២០២៣ ស្ថានភាពកូវីដ១៩ នៅកម្ពុជាមានភាពធូរស្បើយខណៈថវិកាសម្រាប់វិស័យអប់រំមានការកើនឡើងដែលមានទឹកប្រាក់ប្រហាក់ប្រហែលនឹងមុនពេលកូវីដ១៩។ ពោលគឺកាលពីឆ្នាំ២០២០ ថវិកាវិស័យអប់រំមានទឹកប្រាក់ប្រមាណ ៩១៩ លានដុល្លារសហរដ្ឋអាមេរិក ហើយក្នុងឆ្នាំ២០២៣ ក្រសួងអប់រំទទួលបាន ថវិកា ប្រមាណ ៩១៧ លានដុល្លារសហរដ្ឋអាមេរិក។

ប្រភពដដែលបញ្ជាក់ថា ការកើនឡើងនៃថវិកាថ្នាក់ជាតិរបស់ក្រសួងអប់រំសម្រាប់ចំណាយទៅ លើការអភិវឌ្ឍវិស័យអប់រំនៅកម្ពុជាតាំងពីបឋមសិក្សា រហូតដល់ឧត្ដមសិក្សា និងការអប់រំជំនាញទន់ដល់យុវជនស្ដែងឡើងតាមរយៈកម្មវិធីអភិវឌ្ឍដែលក្រសួងរៀបចំឡើង និងមុខងារអប់រំ។

ប្រធានសមាគមគ្រូបង្រៀនកម្ពុជាឯករាជ្យ អ្នកស្រី អ៊ុក ឆាយ៉ាវី យល់ឃើញថា ក្នុងរយៈ៥ឆ្នាំកន្លងមកនេះ គុណភាពអប់រំនៅកម្ពុជាមិនទាន់ល្អប្រសើរនៅឡើយទេ ដោយសារតែសមត្ថភាពរបស់សិស្សមួយចំនួនមិនទាន់ឆ្លើយតបចំពោះកម្មវិធីអប់រំដែលក្រសួងរៀបចំ។

អ្នកស្រីថ្លែងថា៖ «ការដែលគ្រូបង្រៀនប្រាក់ខែតិចហ្នឹងហើយ ដែលធ្វើឱ្យគ្រូបង្រៀនអត់ខ្វល់ខ្វាយនឹងការបង្រៀនសិស្សប៉ុន្មានទេ គឺគាត់ខ្វល់ខ្វាយបង្រៀននៅសាលាគួរ សាលាឯកជនច្រើនជាង ព្រោះអីសាលាឯកជនគេឱ្យប្រាក់ខែខ្ពស់»។

អ្នកស្រីមើលឃើញថា បើទោះបីជាកញ្ចប់ថវិការបស់ក្រសួងត្រូវបានបន្ថែមជាបន្តបន្ទាប់ ប៉ុន្ដែបញ្ហាមួយចំនួននៅតែបន្តកើតមាន បញ្ហាប្រមូលថវិកាពីសិស្ស ឬអាណាព្យាបាល សម្ភារៈឧបទេសមិនគ្រប់គ្រាន់ គួបផ្សំនឹងគ្រូរដ្ឋមួយចំនួនឆ្លៀតចេញទៅបង្រៀននៅតាមសាលាឯកជនដែលកត្តានេះអាចធ្វើឱ្យគុណភាពបង្រៀនធ្លាក់ចុះ។

ប្រធានមជ្ឈមណ្ឌលប្រជាពលរដ្ឋដើម្បីអភិវឌ្ឍនិងសន្តិភាព លោក យ៉ង គិមអេង លើកឡើងថា បើទោះបីជាកញ្ចប់ថវិកាក្រសួងអប់រំកើនឡើង ប៉ុន្តែការកែលម្អបុគ្គលិកអប់រំ និងឥរិយាបទរបស់បុគ្គលិកអប់រំនៅតែមិនទាន់មានប្រសិទ្ធភាព។ លោកបន្តថា ការកែលម្អបុគ្គលិកអប់រំ និងឥរិយាបទរបស់បុគ្គលិកអប់រំ គឺជាកិច្ចការអាទិភាពក្នុងការលើកកម្ពស់វិស័យអប់រំ ប្រសិនបើកិច្ចការទាំងនេះមិនត្រូវបានដោះស្រាយទេ ការចាត់ចែងថវិកាជាតិដើម្បីលើកស្ទួយវិស័យអប់រំ នឹងមិនទាន់មានប្រសិទ្ធភាព។

លោកថ្លែងថា៖ «ម៉ោងរដ្ឋមានប៉ុនណាបង្រៀនប៉ុនហ្នឹងឱ្យចប់ទៅគឺពួកគាត់ [សិស្ស] ហ្នឹងអាចទៅផ្ទះ ទៅសម្បែង។ ហើយបើសិនជាអ្នកណារៀនមិនទាន់គេទេ ថវិការបស់អប់រំមានហ្នឹងគឺបង្កើនការបំប៉ន រៀនបន្ថែមឱ្យគាត់អ្នកដែលរៀនមិនទាន់គេហ្នឹង»។

នាយកប្រតិបត្តិនៃអង្គការតម្លាភាពកម្ពុជា លោក ប៉ិច ពិសី លើកឡើងថា ស្ថានភាពអប់រំនៅកម្ពុជា បច្ចុប្បន្នមានការវិវត្តន៍ជាងពេលកន្លងមក បើទោះបីក្នុងឆ្នាំ២០២០ និង២០២១ ថវិកាមានការថមថយតិចតួចដោយសារបញ្ហាកូវីដ១៩។ យ៉ាងណាមិញលោកថា ទំហំថវិកាដែលក្រសួងអប់រំមានសម្រាប់ចំណាយនៅមិនទាន់គ្រប់គ្រាន់នៅឡើយទេក្នុងកាលើកកម្ពស់គុណភាពអប់រំដែលអាចធានាថាសិស្សានុសិស្សអាចទទួលបានការអប់រំគ្រប់ៗគ្នា។

លោក ប៉ិច ពិសី យល់ឃើញថា បើសិនជាក្រសួងអប់រំអាចពង្រីកវិសាលភាព និងវិនិយោគបន្ថែមទៅ លើវិស័យអាទិភាពក្នុងកម្មវិធីអប់រំ នោះក្រសួងនឹងអាចកែសម្រួលគុណភាពអប់រំបាន និងផ្តោតសំខាន់ទីមួយទៅលើគុណភាពអប់រំដោយប្រើប្រាស់ធនធានដែលមានស្រាប់ តាមរយៈបញ្ជូនគ្រូដែលមានសមត្ថភាពទៅតាមសាលាតាមជនបទដើម្បីជួយឱ្យសិស្សទទួលបានគុណភាពអប់រំប្រសើរពីគ្រូដែលមានចំណេះដឹងខ្ពស់។

លោកថ្លែងថា៖ «ទោះយ៉ាងណាក្តីយើងឃើញថាទំហំថវិកានៅក្នុងច្បាប់ហ្នឹងមិនទាន់គ្រប់គ្រាន់នៅឡើយទេក្នុងការធានាឱ្យវិស័យអប់រំនឹងមានការកែទម្រង់ជាប្រព័ន្ធបានជាពិសេសគឺ ការជម្រុញគុណភាពនៃការអប់រំហើយនិងការធានាថាពលរដ្ឋទាំងអស់នៅទាំងទីក្រុង ជនបទហ្នឹងអាចទទួលសិទ្ធអប់រំគ្រប់ជាន់ថ្នាក់បាន»។

អ្នកប្រឹក្សាយោបល់ផ្នែកអភិវឌ្ឍន៍ផ្នត់គំនិត និងការស្រាវជ្រាវ លោក សេក សុជាតិ យល់ឃើញថា ការបង្កើនកញ្ចប់ថវិកាជាតិដើម្បីពង្រឹងគុណភាពអប់រំជារឿងសំខាន់ ដោយសារតែវិស័យនេះជា វិស័យអាទិភាព ប៉ុន្តែលោកមានការព្រួយបារម្ភពីការប្រើប្រាស់ថវិកាជាតិឱ្យមានតុល្យភាព និងឆ្លើយតបលើគោលនយោបាយអភិវឌ្ឍន៍ធនធានមនុស្ស។

លោកថ្លែងថា៖ «ដូច្នេះអ្នកដែលពាក់ព័ន្ធផ្សេងៗទៀតបើសិនក្នុងករណីមើលឃើញអំពីកំណើននៃ ថវិកាជាតិនៅក្នុងវិស័យអប់រំមានការកើនឡើងដូច្នោះ យើងគួរតែជួយផ្តល់ធាតុចូលដើម្បីធ្វើឱ្យក្រសួងអប់រំ ជាពិសេសថ្នាក់ដឹកនាំក្រសួងអប់រំបានយល់ដឹងបន្ថែមអំពីការចង់បានរបស់បងប្អូនប្រជាពលរដ្ឋក៏ដូចជា គ្រប់ភាគីពាក់ព័ន្ធទាំងអស់ធ្វើយ៉ាងម៉េចក៏ដោយដើម្បីឱ្យ ឆ្លើយតបទៅនឹងចំនួនថវិកាដ៏ច្រើនដែលចំណាយដោយរដ្ឋដែលជាប្រាក់[បង់]ពន្ធរបស់បងប្អូនប្រជាពលរដ្ឋ»។

ថ្លែងក្នុងកម្មវិធីសម្ពោធដាក់ឱ្យប្រើប្រាស់បណ្ដាញសាកលវិទ្យាល័យសាយប័រកម្ពុជា សមិទ្ធផលបណ្ដុះបណ្ដាល និងបច្ចេកវិទ្យាឌីជីថល កាលពីថ្ងែទី២៤ ខែមិថុនា ឆ្នាំ២០២៤ នៅវិទ្យាស្ថានបច្ចេកវិទ្យាកម្ពុជា លោកនាយករដ្ឋមន្រ្តី ហ៊ុន ម៉ាណែត លើកឡើងថា គុណភាពអប់រំនៅកម្ពុជាមានការវិវត្តទៅមុខ។

លោក ហ៊ុន ម៉ាណែត បានបញ្ជាក់ថា៖ «បើគិតថាសមិទ្ធផលជាង ១០ឆ្នាំដែលក្នុងការកំណែទម្រង់ និង ៤០ឆ្នាំដែលយើងបានធ្វើមកនេះ គុណភាព និងធនធានមនុស្សរបស់យើងកម្ពុជាចាប់យកនូវបច្ចេកវិទ្យា និងឧស្សាហកម្មសំខាន់ៗ ភាពប្រកួតប្រជែងយើងដើរទាន់ជាមួយគេដែរ។ នេះគឺដោយសារ ការត្រៀមលក្ខណៈបណ្តុះបណ្តាលយូរអង្វែង។ អញ្ចឹងខ្ញុំសូមគាំទ្រចំពោះគំនិតដែលមានភាពលក្ខណៈបុរេសកម្មនៅក្នុងការច្នៃប្រឌិតបន្តទៀតនៅក្នុងវិស័យអប់រំនេះ»។

លោក ហ៊ុន ម៉ាណែត ក៏បានលើកឡើងពីបញ្ហាប្រឈមមួយចំនួននៅតាមគ្រឹះស្ថានថ្នាក់ឧត្ដមសិក្សា មួយចំនួនជួបប្រទះកន្លងមក រួមមានកង្វះមុខវិជ្ជាសិក្សាដោយសារខ្វះគ្រូជំនាញ ចំនួនសិស្សតិច ពិបាកក្នុងការបើកថ្នាក់បង្រៀន គ្រូជំនាញនៅតាមខេត្តមិនទាន់មានគុណវុឌ្ឍិដែលសំដៅដល់គុណភាព និងបទពិសោធន៍ខ្ពស់ខាងបច្ចេកវិទ្យានៅមានកម្រិត និងខ្វះឧបករណ៍ទ្រទ្រង់ដល់ការបណ្ដុះបណ្ដាលមុខវិជ្ជា៕

បទយកការណ៍៖ អង្រឹងក្រណាត់ក្រងពីកាកសំណល់រោងចក្រកាត់ដេរជួយដល់បរិស្ថានមួយផ្នែក

ចិត្ត ស្រីយ៉ា (Chet Sreyya) — Wed, 25 Sep 2024 07:02:28 +0000

កំពុងអង្គុយក្រងអង្រឹងក្រណាត់ដែលជាកាកសំណល់ចេញពីរោងចក្រ អ្នកស្រី សុខ ស្រីណាក់ អាយុ៤៤ឆ្នាំ ប្រកបរបរក្រងអង្រឹងនៅភូមិព្រៃខ្លា ឃុំជំរះពេន ស្រុកសំរោង ខេត្តតាកែវ ប្រមាណជា១៥ឆ្នាំមកហើយ។

ក្នុងកន្រ្ដកក្បែរអ្នកស្រីកំពុងអង្គុយក្រង មានគំនរក្រណាត់ចម្រុះពណ៌ច្រើនប្រភេទសម្រាប់ក្រងជាអង្រឹង ដូចជាសាច់ក្រណាត់ធម្មតា សាច់ពោះគោ សាច់ភួយ និងខ្សែស្លាកអាវ ឬខោជាដើម ជាក្រណាត់ដែលអ្នកស្រី សុខ ស្រីណាក់ ទិញពីអ្នកធ្វើការរោងចក្រ ហើយយកកំទេចក្រណាត់សល់ពីរោងចក្រមកលក់បន្ត។

អ្នកស្រី សុខ ស្រីណាក់ កំពុងធ្វើអង្រឹងក្រង។ (រូបភាព៖ ចិត្ត ស្រីយ៉ា)

សម្រាប់អ្នកប្រកបរបរក្រងអង្រឹងធ្វើពីកំទេចក្រណាត់រោងចក្រដូចជាអ្នកស្រី សុខ ស្រីណាក់ យល់ថា ជាទូទៅកំទេចក្រណាត់ពីរោងចក្រ តែងត្រូវបានយកទៅដុត ឬបោះចោល ដែលធ្វើឱ្យប៉ះពាល់ដល់បរិស្ថាន ដូច្នេះការក្រងអង្រឹងដោយប្រើក្រណាត់ពីកាលសំណល់រោងចក្រ អាចជួយដល់បរិស្ថានបានមួយផ្នែក។

អ្នកស្រីនិយាយថា៖ «អានេះម៉ត់ៗ [ក្រណាត់] ហើយគ្នាខំរើសយកអាម៉ត់ៗយកមកដេរជាម៉ូតផ្កាក្រឡឹង។ ជួយច្រើនមែន [បរិស្ថាន]។ កាលពីមុនរោងចក្រមិនដឹងយកទៅណាមានតែដុតចោល ដល់ឥឡូវរោងចក្រ ចិនចេះលក់ដែរ ដល់ខ្មែរចេះធ្វើចិនចេះលក់។ កាលមុនចោលទេ ហើយថោកទៀតបើលក់ខ្សែអង្រឹង១គីឡូ១ពាន់ទេ តែឥឡូវឡើង១គីឡូ ២ទៅ៣ពាន់»។

សម្រាប់អង្រឹងដែលច្នៃចេញពីក្រណាត់រោងចក្រអាចធ្វើជាអង្រឹង២ប្រភេទគឺ អង្រឹងក្រង និងអង្រឹងចង។ អ្នកស្រី សុខ ស្រីណាក់ ថាអង្រឹងចងមានទម្ងន់ស្រាលជាងអង្រឹងក្រងព្រោះភាគច្រើនគេប្រើក្រណាត់ធម្មតា ឬខ្សែស្លាកអាវខោមកធ្វើ។ ចំណែកអង្រឹងគេនិយមប្រើក្រណាត់ពោះគោដែលមានភាពក្រាស់ និងធ្ងន់។

មិនឆ្ងាយពីតូបអ្នកស្រី សុខ ស្រីណាក់ អ្នកក្រងអង្រឹងម្នាក់ទៀត អ្នកស្រី អ៊ុំ ទូច អាយុ៦៧ឆ្នាំ កំពុងអង្គុយក្រងអង្រឹងក្រោមតូបដំបូលស័ង្កសីតូចមួយ។ អ្នកស្រី អ៊ុំ ទូច ក៏ទិញក្រណាត់ពីអ្នកលក់បន្តពីរោងចក្រដូចគ្នា។

អ្នកស្រីថា សម្រាប់ក្រណាត់ដែលប្រើសម្រាប់ធ្វើអង្រឹងមានតម្លៃ ១៥០០រៀល ទៅ២៥០០រៀលក្នុង១គីឡូ តាមប្រភេទក្រណាត់។ អ្នកស្រីថា សម្រាប់អង្រឹងក្រងត្រូវការក្រណាត់៥គីឡូ ចំណែកអង្រឹងចងប្រើក្រណាត់១គីឡូ។ អ្នកស្រីមិនច្បាស់ថាគេយកមកលក់នៅពេលណាឱ្យប្រាកដនោះទេ អ្នកដឹងត្រឹមថាយូរៗគេមកម្តង ហើយសម្រាប់អ្នកស្រីតែងទិញប្រមាណជា ១០គីឡូ ទៅ២០គីឡូទុកដើម្បីក្រងអង្រឹង។

អ្នកស្រីនិយាយថា៖ «ខ្លះគេទិញ១០គីឡូ ២០គីឡូ យើងទិញតាមធនធានយើង យើងមានលុយច្រើនយើងទិញច្រើនទៅ។ គេអ្នកម៉ូយធំគេទិញរាប់រយគីឡូ តែយើងទិញរាយចឹងទិញតែ១០ ២០គីឡូទុកធ្វើ»។

អ្នកស្រី អ៊ុ ទូច កំពុងធ្វើអង្រឹងចង។ (រូបភាព៖ ចិត្ត ស្រីយ៉ា)

បើតាមធ្វើក្រងអង្រឹងផ្សេងទៀតនៅតំបន់នោះបានលើកឡើងថា ពួកគេចំណាយពេល២ថ្ងៃសម្រាប់ក្រងអង្រឹង១ ឬត្រូវប្រើពេលច្រើនថ្ងៃជាងនេះប្រសិនបើក្រងអង្រឹងប្រភេទក្រណាត់ពោះគោ។ អង្រឹងក្រងមានតម្លៃចន្លោះពី២៥,០០០រៀល ទៅ៣០,០០០រៀល រីឯអង្រឹងចងមានតម្លៃចន្លោះពី១៥,០០០រៀល ទៅ២០,០០០រៀល។

ប៉ុន្ដែពួកគេលើកឡើងថាបច្ចុប្បន្នមិនសូវមានអ្នកគាំទ្រដូចមុន ហើយអ្នកទិញមួយចំនួនឱ្យតម្លៃថោក មិនសមនឹងកម្លាំងដែលអង្គុយក្រងអង្រឹង ខណៈដែលរបរនេះជាផ្នែកមួយជួយដល់បរិស្ថាន។

យ៉ាងណាមិញពលរដ្ឋដែលប្រកបរបបក្រងអង្រឹងដឹងត្រឹមថា ការចោលក្រណាត់សេសសល់កប់ចោលក្នុងដី ឬដុតចេញផ្សែង អាចមានជាតិពុលមិនល្អប៉ះពាល់ដល់បរិស្ថាន។ ប៉ុន្ដែពួកគេមិនដឹងថាសារធាតុពុលទាំងនោះផ្ទុកជាតិអ្វីខ្លះនោះទេ។

យោងតាមរបាយការណ៍របស់ GIZ ដែលចេញផ្សាយកាលពីថ្ងៃទី១០ ខែកញ្ញា ឆ្នាំ២០២៤ បានឱ្យដឹងថា ឧស្សាហកម្ម វាយនភណ្ឌ កាត់ដេរ ផលិតស្បែកជើង នៅកម្ពុជាជាមធ្យមក្នុង១ឆ្នាំ បង្កើតសំណល់វាយនភ័ណ្ឌប្រមាណ ១៣៦,០០០ តោន។

បើតាមការចុះផ្សាយរបស់គេហទំព័រ Faircado កាលពីឆ្នាំ២០២៣ បានឱ្យដឹងថា សំណល់វាយនភ័ណ្ឌដែលនៅសល់ត្រូវបោះចោលនៅកន្លែងចោលសំរាម ឬយកទៅដុត ធ្វើឱ្យកើនឡើងឧស្ម័នផ្ទះកញ្ចក់ ការរិចរិលនៃបរិស្ថាន និងងាយនឹងបណ្តាលឱ្យមានភ្លើងឆេះនៅកន្លែងចោលសំរាមប្រសិនបើមិនមានការគ្រប់គ្រងត្រឹមត្រូវ។

គេហទំព័រដដែលបន្ថែមថា៖ «នៅពេលដែលវាយនភ័ណ្ឌរលួយនៅក្នុងកន្លែងចាក់សំរាម វានឹងបញ្ចេញឧស្ម័នមេតាន ដែលជាឧស្ម័នផ្ទះកញ្ចក់ដ៏ខ្លាំង ដែលរួមចំណែកដល់ការឡើងកំដៅផែនដី និងការប្រែប្រួលអាកាសធាតុ»។

សំណល់វាយនភ័ណ្ឌចំណាយពេលរាប់រយឆ្នាំដើម្បីរលួយ ហើយផលប៉ះពាល់នៃការបំភាយឧស្ម័នផ្ទះកញ្ចក់ពីកាកសំណល់វាយនភ័ណ្ឌធ្វើឱ្យមានការប្រែប្រួលអាកាសធាតុ ប្រព័ន្ធអេកូឡូស៊ីពិភពលោក សុខភាពមនុស្ស និងសុខុមាលភាព។ នេះបើតាមគេហទំព័រ Faircado។

អ្នកនាំពាក្យក្រសួងបរិស្ថាន លោក ខ្វៃ អាទិត្យា ប្រាប់ Newsroom Cambodia ថា សំរាមដែលសល់ពីរោងចក្រដែលអាចកែច្នៃបាន គួរតែកែច្នៃជៀសជាងយកទៅបោះចោលតែម្ដង។ លោកថា កំទេចក្រណាត់អាចប៉ះពាល់ដល់សុខភាព នៅពេលដែលយើងចាត់ចែងយកទៅចោលមិនត្រឹមដូចជាដុត និងចោលក្នុងដីជាដើម។

លោក ខ្វៃ អាទិត្យា ថ្លែងថា៖ «សំរាមដែលសល់ពីរោងចក្រនេះ ក្រៅពីការបោះចោលគឺយើងអាចយកទៅកែច្នៃបាន។ កម្ទេចក្រណាត់នេះវាប៉ះពាល់ដល់សុខភាព នៅពេលយើងយកវាទៅដុត ប៉ះពាល់ដល់ខ្យល់ធ្វើឲ្យយើងកើតជំងឺមហារីក និងជំងឺផ្សេងៗទៀត។ បើយើងយកវាទៅបោះចោលតាមទីសាធារណៈ វាអត់ងាយរលាយក្នុងធម្មជាតិ វាធ្វើឲ្យប៉ះពាល់គុណភាពដី បើយើងយកវាទៅដាក់នៅទីលាន [សំរាម] វាបញ្ចេញសំណល់ច្រើននៅទីលាន»។

កាលពីខែវិចិ្ឆកា ឆ្នាំ២០២៣ អង្គការលីកាដូបានចេញរបាយការណ៍មួយដែលមានចំណងជើងថា «ចំណងក្នុងឡឥដ្ឋ» ដោយបង្ហាញថា កាកសំណល់សម្លៀកបំពាក់ត្រូវបានយកទៅដុតក្នុងឡឥដ្ឋ ដែលសកម្មភាពនេះបង្កផលប៉ះពាល់ដល់សុខភាព និងបរិស្ថានធ្ងន់ធ្ងរ។ របាយការណ៍នេះឱ្យដឹងថា៖ «សំណល់ពីឧស្សាហកម្មកាត់ដេរ ត្រូវបានដុតជាទូទៅដើម្បីកំដៅឡឥដ្ឋ ទោះជាវាធ្វើឱ្យមនុស្សប្រឈមនឹងសារធាតុពុល និងបង្កផលប៉ះពាល់អវិជ្ជមានដល់សុខភាព និងបរិស្ថានក្ដី។ […] ពីមុនកម្មករធ្លាប់រាយការណ៍អំពីផលប៉ះពាល់រួមមានការក្អក ផ្ដាសាយ គ្រុនក្ដៅ ឈាមចម្រុះ និងរលាកសួតជាដើម។ សហគមន៍កែលនៅក្បែរក៏បានរាយការណ៍ថាការអនុវត្តនេះធ្វើឱ្យខូចខាតដាំណាំ និងដំចំការរបស់ពួកគេ»។

លោក ខ្វៃ អាទិត្យា អ្នកនាំពាក្យក្រសួងបរិស្ថានលើកទឹកចិត្តឱ្យពលរដ្ឋ និងអ្នកពាក់ព័ន្ធផ្សេងទៀតចេះបែងចែកសំរាមឱ្យបានត្រឹមត្រូវ និងលើកទឹកចិត្តឱ្យកែច្នៃជាវត្ថុឬផលិតផលមកប្រើប្រាស់ ដើម្បីឱ្យជួយដល់បរិស្ថាន និងសេដ្ឋកិច្ច តាមចរន្ដសេដ្ឋកិច្ចចក្រា ដែលសំដៅដល់ការកែច្នៃរបស់ដែលប្រើប្រាស់ហើយ ទៅជារបស់កែច្នៃថ្មី ហើយអាចលក់បន្តសម្រាប់ប្រើប្រាស់ទៀត។

ចំពោះអាជីពក្រងអង្រឹងដែលកែច្នៃចេញពីក្រណាត់សល់ពីរោងចក្រ គឺជាផ្នែកមួយក្នុងការចូលរួមជួយដល់បរិស្ថាន ហើយលោកលើកទឹកចិត្តឱ្យអ្នកក្នុងស្រុកគាំទ្រផលិតផលកែច្នៃនេះ៕

បទយកការណ៍៖ អ្នកស្រឡាញ់ការអប់រំ បង្កើតថ្នាក់រៀននិងបណ្ណាល័យខ្នាតតូចសម្រាប់កុមារតាមតំបន់ខ្វះខាត

ចិត្ត ស្រីយ៉ា (Chet Sreyya) — Wed, 11 Sep 2024 08:49:39 +0000

ភ្នំពេញ៖ នៅភូមិព្រែករទាំង សង្កាត់ព្រែកកំពឹស ស្ថិតនៅប៉ែកអាគ្នេយ៍នៃខណ្ឌដង្កោ រាជធានីភ្នំពេញ នៅក្នុងរបងបរិវេណខាងមុខផ្ទះមានសួនបន្លែ ក្នុងផ្ទះមានតុ កៅអី ក្ដារខៀន ធ្នើរសៀវភៅ ដែលអាចមើលដឹងថាទីនោះជាទីតាំងបង្រៀន។ លោក សាន ដារ៉ាវីត អាយុ៣៥ឆ្នាំ បានរៀបចំផ្ទះដែលខណ្ឌចែកបន្ទប់ជា៤ថ្នាក់សម្រាប់សិស្សរៀននេះកាលពីឆ្នាំ២០២៣ ក្រោយលោកមើលឃើញពីភាពខ្វះខាតរបស់ក្មេងៗដែលចំណាកស្រុកតាមឳពុកម្ដាយមករកការងារធ្វើនៅទីក្រុងភ្នំពេញក្នុងតំបន់នោះ ជាពិសេសគឺការបាត់បង់ឱកាសរៀនសូត្រ។ បន្ថែមពីការអប់រំ ទីតាំងបង្រៀននេះ ក៏មានផ្តល់ជាអាហារ២ពេលសម្រាប់សិស្សផងដែរ។

សកម្មភាពសិស្សកំពុងបោចស្មៅ នៅទីតាំងបង្រៀនសាខាភ្នំពេញ (រូបភាពផ្តល់ដោយ៖ លោក សាន ដារ៉ាវីត)

លោក សាន ដារ៉ាវីត និយាយថា៖ ‹‹យើងក៏ហៅគាត់មករៀន យើងឱ្យបាយគាត់ញ៉ាំ ឱ្យសៀវភៅ ឱ្យរបស់លេង គាត់ក៏ចូលចិត្តហើយមករៀន។ ហើយមា្ដយឳពុករបស់ពួកគាត់ក៏ចេះតែដេញមក ឃើញបានអីហូប ស្រាប់តែមួយរយៈក្រោយខ្ទង់ពីរខែក្រោយស្រាប់តែមកជាគំហុក ទាំងកម្មករទាំងអ្នកធ្វើការ (កូនរបស់ពួកគាត់) មកច្រើនមែនទែន››។

ការបង្កើតទីតាំងបង្រៀន និងការបង្រៀនស្ម័គ្រចិត្តដល់ក្មេងៗតាមតំបន់ខ្វះខាត និងដាច់ស្រយាល បានរួមចំណែកផ្តល់ការអប់រំដល់កុមារដែលមានជីវភាពខ្វះខាត និងកាត់បន្ថយអាត្រានៃការបោះបង់ចោលការសិក្សា។ អ្នកមានគំនិតផ្តួចផ្តើមបង្កើតទីតាំងបង្រៀនដូចជាលោក សាន ដារ៉ាវីត មានគោលបំណងរួមគ្នាមួយ គឺចង់ឃើញកុមារទទួលបានការអប់រំស្មើគ្នា និងបង្កើនចំណេះដឹង។

លោក សាន ដារ៉ាវីតឲ្យដឹងថា ការបង្រៀន នៅទីនោះមានបញ្ចូល ការសរសេរ ការអាន ភាសាអង់គ្លេស ម៉ោងកំព្យូទ័រ និងម៉ោងធ្វើហត្ថកម្មដូចជាដាំបន្លែ រើសសម្រាមជុំវិញសាលា បោចស្មៅ សម្អាតថ្នាក់រៀនជាដើម។ គិតមកដល់ពេលបច្ចុប្បន្ននេះ មានសិស្ស៥០នាក់ដែលកំពុងរៀននៅទីនោះ។

លោក សាន ដារ៉ាវីត ជាអ្នកបង្កើតទីតាំងបង្រៀនសម្រាប់កុមារនៅតំបន់ខ្វះខាត (រូបភាព៖ ស្អាត បុទុំម៉ា)

បើទោះជាមានបញ្ហាប្រឈមផ្សេងៗ ជាពិសេសបញ្ហាហិរញ្ញវត្ថុយ៉ាងណាក្តី លោក ដារ៉ាវីត នៅតែរកវិធី និងកៀរគររកថវិកាដើម្បីបន្តសកម្មភាពសម្រាប់ទីតាំងបង្រៀននេះ។

កន្លែងហូបអាហាររបស់ក្មេងៗនៅខណ្ឌដង្កោ (រូបភាព៖ ស្អាត បុទុំម៉ា)

នាពេលថ្មីៗនេះ លោក សាន ដារ៉ាវីត ក៏បានបង្កើតទីតាំងមួយទៀតនៅក្នុងស្រុកឱរ៉ាល់ ខេត្តកំពង់ស្ពឺ។ នោះក៏ដោយសារលោកមើលឃើញបញ្ហាដែលកុមារត្រូវបាត់បង់ពេលវេលា និងឱកាសរៀនសូត្រព្រោះកត្តាជីវភាព។ លោកថា កុមារដែលមានវ័យត្រូវសិក្សា បែរជានាំគ្នាចូលព្រៃកាប់ឈើ និងខ្លះទៀតទៅនេសាទត្រី ដើម្បីបានប្រាក់មកចិញ្ចឹមក្រពះទៅវិញ។

លោក សាន ដារ៉ាវីត បន្ថែមថា៖ ‹‹អ្វីដែលពួកយើងចង់បញ្ចូលឱ្យពួកគាត់នោះគឺផ្នត់គំនិត ទោះបីគាត់អត់ចេះអក្សរឬក៏ចេះ ក៏គាត់អាចទទួលបានការអប់រំពាក់ព័ន្ធនឹងសីលធម៌ ការរស់នៅ ការស្វែងរកអាជីព។ អ្វីដែលយើងផ្ដល់ឱ្យគាត់ គឺផ្ដោតទៅលើរបៀបគិត។ យើងអត់បានផ្ដោតទៅលើរបៀបនៅក្នុងការរៀនម៉េចឱ្យពូកែ អ្វីដែលយើងព្យាយាមផ្ដល់ឱ្យគាត់គឺគំនិតនៅក្នុងការគិត និងរបៀបរស់នៅជាការប្រកបអាជីពប្រចាំខ្លួនទៅថ្ងៃអនាគត››។

ចំណែកកញ្ញា អ៊ា សុគន្ធារី អាយុ ២៦ឆ្នាំ ជានិស្សិតបញ្ចប់ការសិក្សាផ្នែកអក្សរសាស្រ្តខ្មែរ បច្ចុប្បន្នជាគ្រូបង្រៀនស្ម័គ្រចិត្តនៅភូមិព្រែករទាំង សង្កាត់ព្រែកកំពឹស ខណ្ឌដង្កោ។ កញ្ញាបានចំណាយពេលមួយថ្ងៃចាប់ពីម៉ោង៨ព្រឹកដល់ម៉ោង៥ល្ងាចដើម្បីបង្រៀនសិស្ស ហើយមុខវិជ្ជាដែលបង្រៀននោះរួមមានភាសាខ្មែរ និងគណិតវិទ្យា និងពេលខ្លះនាំសិស្សឱ្យដាំបន្លែផងដែរ។

កញ្ញា អ៊ា សុគន្ធារី ដែលជាគ្រូបង្រៀនស្ម័គ្រសិស្សក្រីក្រប្រមាណជា១ឆ្នាំមកនេះឲ្យដឹងទៀតថា ការសម្រេចមកធ្វើជាគ្រូបង្រៀនស្ម័គ្រចិត្តនេះ គឺដោយសារកញ្ញាមានចិត្តស្រលាញ់វិស័យអប់រំផង និងមានទឹកចិត្តអាណិតដល់ក្មេងៗដែលមិនទទួលបានការអប់រំផង។

កញ្ញាបន្ថែមថា៖ ‹‹ការងារក្នុងក្ដីស្រម៉ៃរបស់ខ្ញុំគឺខ្ញុំស្រលាញ់ខាងវិស័យអប់រំ។ មួយវិញទៀតខ្ញុំមានចិត្តអាណិតដល់ក្មេងៗដែលគាត់មានការខ្វះខាតពុំទាន់ទទួលបានការសិក្សា ហើយខ្ញុំគិតថាខ្ញុំជាផ្នែកមួយដែលអាចជួយឱ្យពួកគាត់អាចឆ្លងផុតពីភាពល្ងង់ខ្លៅបាន››។

កញ្ញា អ៊ា សុគន្ធារី គ្រូបង្រៀនស្ម័គ្រចិត្តក្មេងៗនៅខណ្ឌដង្កោ (រូបភាពផ្តល់ដោយ៖ អ៊ា សុគន្ធារី)

បើតាមការរៀបរាប់របស់កញ្ញា អ៊ា សុគន្ធារី ការបង្រៀននៅទីនោះមិនមែនគ្រាន់តែឱ្យក្មេងៗចេះអានអក្សរប៉ុណ្ណោះទេ តែក៏បានផ្ដោតសំខាន់ទៅលើការងារសិល្បៈ និងគំនិតច្នៃប្រឌិតផងដែរ ដើម្បីបំប៉នបន្ថែមឲ្យក្មេងៗអាចទៅរៀនបន្ដនៅសាលារដ្ឋផងដែរ។

កញ្ញាថា ការងារស្ម័គ្រចិត្ត បានរួមចំណែកជួយសម្រាលបន្ទុកសង្គម ជាក់ស្ដែងដូចជាការបង្រៀនសិស្សក្រីក្រ ហើយថាការងារសង្គមប្រភេទនេះគឺត្រូវការកម្លាំងយុវជន។

កញ្ញាបានលើកឡើងថា៖ ‹‹ខ្ញុំគិតថាការងារសង្គមគឺជាការងារស្ម័គ្រចិត្តដើម្បីចូលរួមអភិវឌ្ឍសង្គមតាមលទ្ធភាព និងតាមសមត្ថភាពរបស់យុវជនដែលមានសមត្ថភាពរៀងៗខ្លួន តាមសណ្ឋាននីមួយៗនៃការងាររបស់សង្គម។ នៅថ្ងៃអនាគតខ្ញុំនៅតែបន្ដក្នុងវិស័យអាជីពជាគ្រូបង្រៀននេះរហូត››។

ក្រៅពីតំបន់ខ្វះខាតក្នុងរាជធានីភ្នំពេញហើយនោះ នៅតាមបណ្តាខេត្តផ្សេងៗក៏មានការចូលរួមការងារសង្គមស្រដៀងគ្នាដែរ។

នៅក្នុងភូមិប្រីយ៍ពីរ ឃុំស្រែជាខាងជើង ស្រុកដងទង់ ដែលជាតំបន់ដាច់ស្រយោលនៅខេត្តកំពតវិញ មានលោក អ៊ុង សេរីវុទ្ធ អាយុ៣៨ឆ្នាំដែលបានបង្កើតកន្លែងបង្រៀនដល់កុមារផងដែរ។ លោក សេរីវុទ្ធ ថ្លែងថាការខ្វះខាតកាលពីកុមារភាពរបស់លោកបានជំរុញឲ្យលោកសម្រេចចិត្តយកចំណេះដែលមាននិងធនធានមួយចំនួន មករៀបជាបណ្ណាល័យ តូបសៀវភៅ និងបង្រៀនក្មេង ដោយយកផ្ទះរបស់ខ្លួនជាបន្ទប់រៀន និងទីតាំងដាក់សៀវភៅ។

លោក អ៊ុង សេរីវុទ្ធ និយាយថា៖ «នឹកឃើញថាមិនចង់រស់នៅភ្នំពេញទេព្រោះថា បើសិនជាយើងអាចត្រលប់ទៅជនបទតំបន់ណាមួយដែលដាច់ស្រយាលអ៊ីចឹងទៅ ពលរដ្ឋដែលគាត់ត្រូវការដែលគាត់ចង់បានការរៀនសូត្រដូចជំនាន់កាលពីខ្ញុំចង់រៀន ចឹងយើងអាចចែករំលែកការចេះដឹងរបស់យើងតិចតួចហ្នឹងទៅដល់សហគមន៍ដែលគាត់ត្រូវការការរៀនសូត្រ»។

លោក អ៊ុង សេរីវុទ្ធ និងក្មេងៗក្នុងភូមិកំពុងរៀន។ (រូបភាពផ្តល់ឲ្យ៖ អ៊ុង សេរីវុទ្ធ)

លោក សេរីវុទ្ធបានចាប់ផ្ដើមការងារបង្រៀនស្ម័គ្រចិត្ត និងរៀបបណ្ណាល័យដើម្បីកុមារបានអានសៀវភៅកាលពីដើមឆ្នាំ២០២៤នេះ។ ការបង្រៀនរបស់លោកផ្ដល់លើកម្រិតបឋម ដែលមានភាសាខ្មែរ អង់គ្លេស និងមុខវិជ្ជាបំនិនបន្ថែម។ លោកតែងបង្រៀនក្មេងនៅចន្លោះម៉ោង៤ទៅម៉ោង៥ល្ងាច រាល់ថ្ងៃតាមកាលវិភាគដែលលោករៀបចំ។ លោកបន្តថា ជារៀងរាល់ថ្ងៃសិស្សតែងមករៀនមុនម៉ោង ដោយសារពួកគេចង់អានសៀវភៅនិទានមុនម៉ោងចូលរៀន ដែលលោកយល់ថានេះជាលទ្ធផលវិជ្ជមាន។ ជាមធ្យម ចំនួនសិស្សមករៀនមានចន្លោះពី១០ ទៅ១៦នាក់។

លោកថា៖ «ចឹងវិជ្ជាមានទីមួយ កាត់បន្ថយការប្រើប្រាស់ទូរស័ព្ទដែលធ្វើឱ្យក្មេងបានងាកមកមើលសៀវភៅ និងមកលេងល្បែងកីឡា។ ទីពីរយើងដាក់លក្ខខណ្ឌឱ្យគាត់អានហើយគាត់ត្រូវសង្ខេបរឿងហ្នឹង ចឹងគាត់ប្រយ័ត្នណាស់ពេលដែលគាត់អានហើយ គាត់ត្រូវចាំរឿងហ្នឹងដើម្បីអាចយកមកនិយាយក្នុងថ្នាក់»។

បច្ចុប្បន្នបណ្ណាល័យក្នុងផ្ទះ និងតូបសៀវភៅតូចមួយនៅមុខផ្ទះមានសៀវភៅសរុបប្រមាណ ១៦០០ ក្បាល។ ក្នុងនោះសៀវភៅខ្លះជារបស់លោកផ្ទាល់ និងខ្លះទៀតជាជំនួយពីសប្បុរសជន។

ដើម្បីឱ្យកុមារមានលទ្ធភាព និងឱកាសរៀនតាមរយៈការអានសៀវភៅ លោកតែងយកសៀវភៅដាក់តាមសាលារៀន ចល័តតាមភូមិជិតៗនោះជារៀងរាល់ចុងសប្ដាហ៍។ សម្រាប់ពេលអនាគត លោកមានបំណងចង់បង្កើតទីតាំងរៀនដែលបញ្ចូលជំនាញស្ទែមដែលផ្តោតលើមុខវិជ្ជាវិទ្យាសាស្ត្រ បច្ចេកវិទ្យា វិស្វកម្ម និងគណិតវិទ្យា ដើម្បីឱ្យក្មេងៗនៅតំបន់នេះអាចមានចំណេះជំនាញថ្មី។

ចំណែកកញ្ញា ហួ ស៊ីនិត មានអាយុ ២៣ ឆ្នាំ សព្វថ្ងៃជាគ្រូបង្រៀនថ្នាក់បឋមសិក្សានៅខេត្តបន្ទាយមានជ័យ។ មិនខុសគ្នាពីអ្នកផ្សេងនោះទេ និស្សិតដែលទើបបញ្ចប់ការសិក្សារូបនេះឆ្លៀតពេលឈប់សម្រាកពីការងារ ដើម្បីបើកដំណើរការបណ្ណាល័យតូចមួយ។ ផ្ដើមចេញពីការយកសៀវភៅទៅដាក់នៅសាលាឆទានដើម្បីបណ្តុះទម្លាប់អានដល់ក្មេងៗក្នុងសហគមន៍ កញ្ញាសម្រេចចិត្តសាងសង់បណ្ណាល័យតូចមួយនៅលើដីផ្ទះរបស់ខ្លួន ដើម្បីអាចឱ្យក្មេងៗក្នុងភូមិមកអានសៀវភៅដោយឥតគិតថ្លៃក្នុងពេលទំនេរពីការសិក្សា។

កញ្ញា ហួ ស៊ីនិត ជាអ្នកបង្កើតបណ្ណាល័យនៅខេត្ត បន្ទាយមានជ័យ។ (រូបភាពផ្ដល់ដោយ៖ ហួ ស៊ីនិត)

បណ្ណាល័យដែលបានបើកដំណើរការជិត១ឆ្នាំកន្លះនេះ កើតចេញពីថវិកាផ្ទាល់ខ្លួនរបស់កញ្ញាហួ ស៊ីនិត និងជំនួយពីសំណាក់សប្បុរសជនទាំងសម្ភារៈ និងថវិកាខ្លះ ព្រមទាំងទទួលបានការអនុញ្ញាតពីភូមិឃុំ។

កញ្ញាបន្តថា បន្ថែមពីលើនោះកញ្ញាបានបង្កើតសកម្មភាពមួយចំនួនដែលអាចជួយឱ្យក្មេងបង្កើតសកម្មភាពផ្សេងៗទៀតរួមមាន ការផាត់រូបគំនូរ ការអាន និងការនិទានរឿងជូនទៅដល់ក្មេងតូចៗហើយក៏ មានជាសំនួរសួរទៅកាន់ពួកគាត់បន្ទាប់ពីការនិទានបានបញ្ចប់។

កញ្ញាបានបន្ថែមថា៖ «តាំងពីបង្កើតបណ្ណាល័យនៅក្នុងភូមិមកសង្កេតឃើញថាក្មេងៗភាគច្រើនពួកគាត់បានផ្លាស់ប្ដូរពីទម្លាប់ចូលចិត្តលេងហ្គេមតាមទូរស័ព្ទឥតប្រយោជន៍ បែរមកបង្កើតទម្លាប់ចូលចិត្តអានសៀវភៅទៅវិញ»។

អ្នកវិភាគនយោបាយនិងសង្គម លោកបណ្ឌិត មាស នី យល់ថាទំនោររបស់យុវជនដែលធ្វើការស្ម័គ្របង្រៀនក្មេងគឺជារឿងល្អប្រសើរ ដោយឆ្លុះបញ្ជាំងពីការគិតគូរ និងចេះចែករំលែកអ្វីដែលខ្លួនមានទៅកាន់ក្មេងជំនាន់ក្រោយ។

លោកបណ្ឌិត មាស នី ថ្លែងថា៖ «គឺអ្វីដែលយុវជនមើលឃើញថាជាបញ្ហាសង្គម ជាតម្រូវការរបស់សង្គមដែលគាត់ចង់បានជារឿងល្អមែនទែន។ ហើយការដែលទៅជួយជាការងារស្ម័គ្រចិត្តក៏មិនមែនជារឿងអត់ប្រយោជន៍សម្រាប់យុវជនទាំងអស់ហ្នឹងដែរ ព្រោះនេះក៏ជាការពង្រឹងនិងពង្រីកបទពិសោធន៍របស់គាត់»។

លោកបន្ថែមថា សកម្មភាពរបស់យុវជនដែលស្ម័គ្រចិត្តលើការងារផ្សេងៗដើម្បីវិស័យអប់រំគួរត្រូវបានលើកទឹកចិត្តពីរដ្ឋ និងភាគីពាក់ព័ន្ធ។

អ្នកស័្មគ្រចិត្តទាំងនេះលើកឡើងថា ពួកគេនៅតែបន្តធ្វើការងារអប់រំនេះទៀត និងបន្ថែមការអប់រំថ្មីៗជាបន្តបន្ទាប់តាមលទ្ធភាពដែលអាចធ្វើបាន ដើម្បីរួមចំណែកបណ្ដុះគំនិតស្រឡាញ់ការសិក្សា និងផ្តល់ឱកាសរៀនសូត្រដល់ក្មេងៗនៅតាមតំបន់ខ្វះខាត៕

កម្ពុជា ដាក់ចេញអនុក្រឹត្យស្ដីពីនីតិវិធីផ្ដល់គោរមងារ«ឧកញ៉ា»

ចិត្ត ស្រីយ៉ា (Chet Sreyya) — Tue, 10 Sep 2024 03:34:25 +0000

ភ្នំពេញ៖ សមាគមឧកញ៉ាកម្ពុជា កំពុងធ្វើបញ្ជីបច្ចុប្បន្នកម្មបញ្ជីឈ្មោះឧកញ៉ានៅកម្ពុជា។ នេះបើយោងតាមសេចក្តីជូនដំណឹងរបស់សមាគមនេះ កាលពីថ្ងៃសុក្រទី៦ ខែកញ្ញា ឆ្នាំ២០២៤។

នៅក្នុងសេចក្តីជូនដំណឹងដដែលសមាគមឧកញ៉ាកម្ពុជា បានអំពាវនាវដល់គោរមវន្ដ ឬបុគ្គលជាឧកញ៉ាគ្រប់រូបឲ្យចូលរួមចុះឈ្មោះចូលជាសមាជិកសមាគម ដើម្បីសមាគមអាចធ្វើបច្ចុប្បន្នកម្មបញ្ជីឈ្មោះឧកញ៉ាឲ្យមានប្រសិទ្ធភាព។ ការធ្វើបច្ចុប្បន្នកម្មបញ្ជីឧកញ៉ានេះ ធ្វើឡើងតាមការណែនាំនៃអនុក្រឹត្យស្តីពីបែបបទ និងនីតិវិធីនៃការស្នើសុំ និងវាយតម្លៃក្នុងការផ្តល់គោរមងារឧកញ៉ា និងការបញ្ចប់គោរមងារឧកញ៉ា ចុះកាលពីថ្ងៃទី៤ ខែមិថុនា ឆ្នាំ២០២៤កន្លងទៅ។

អនុក្រឹត្យថ្មីនេះ មានកំណត់ពីបែបបទ និងនីតិវិធីជុំវិញការស្នើសុំ និងវាយតម្លៃក្នុងការផ្ដល់គោរមងារឧកញ៉ា និងបញ្ចប់គោរមងារឧកញ៉ា ដើម្បីធានាសេចក្តីថ្លៃថ្នូរ ទំនៀមទម្លាប់ និងប្រពៃណីល្អ។

បើតាមអនុក្រឹត្យថ្មីនេះ លំដាប់ថ្នាក់គោរមងារឧកញ៉ាមាន៣លំដាក់ ថ្នាក់ទី១ «លោកអ្នកឧកញ៉ា» ថ្នាក់ទី២ «អ្នកឧកញ៉ា» និងថ្នាក់ទី៣គឺ «ឧកញ៉ា»។ ខ្លឹមសារនៃអនុក្រឹត្យនោះបន្តថា គោរមវន្ដ ឬបុគ្គលជាឧកញ៉ាត្រូវបង់ប្រាក់វិភាគទានប្រចាំឆ្នាំដល់រដ្ឋាភិបាល។ សម្រាប់គោរមងារលោកអ្នកឧកញ៉ា ត្រូវបង់ ៤០០ លានរៀលក្នុងមួយឆ្នាំ។ ចំពោះអ្នកឧកញ៉ា ត្រូវបង់៦០លានរៀល ក្នុងមួយឆ្នាំ និងចំពោះឧកញ៉ាត្រូវបង់ ៣២លានរៀលក្នុងមួយឆ្នាំ។

ចំពោះទឹកប្រាក់ដែលបានមកពីការបង់វិភាគទានប្រចាំឆ្នាំរបស់ឧកញ៉ា នឹងត្រូវយកទៅប្រើប្រាស់សម្រាប់អភិវឌ្ឍសង្គម។

អ្នកវិភាគនយោបាយនិងសង្គម លោកបណ្ឌិត មាស នី យល់ថាការដាក់ចេញនូវអនុក្រឹត្យនេះគឺជារឿងល្អ ព្រោះបានកំណត់ឱ្យច្បាស់ពីការទទួលបានងារ និងការជួយតាមរយៈថវិកាដល់សង្គម។

លោកបណ្ឌិត មាស នី ថ្លែងថា៖ «ចឹងប្រសិនបើការរៃអង្គាសនេះ ធ្វើទៅបានល្អហើយរដ្ឋាភិបាលចាប់ផ្ដើមបង្ហញនូវការវិនិយោគមួយច្បាស់លាស់ដែលមានជាទឹកប្រាក់មានជាគ្រោង ហ្នឹងវាកាន់តែល្អទៀតល្អទាំងអ្នកជួយ ល្អទាំងអ្នកធ្វើ ហើយក៏មិនបង្កឱ្យមានការរិះគន់រឿងលុយកាក់ និងស្អីៗនៅពេលខាងមុខដែរ»។

លោក ប៉ា ចន្ទរឿន ប្រធានវិទ្យាស្ថានប្រជាធិបតេយ្យកម្ពុជា មើលឃើញថាការកំណត់ជុំវិញការផ្ដល់គោរមងារឧកញ៉ាគឺជាយន្ដការល្អ ដើម្បីធានាថាគោរមងារឧកញ៉ានេះបានផ្ដល់ទៅឱ្យបុគ្គលដែលគួរតែទទួលបាន និងធានាពីគុណតម្លៃគោមរងារឧកញ៉ា។ លោកបន្តថារដ្ឋាភិបាលគួរតែមានយន្ដការត្រួតពិនិត្យ និងតាមបន្ថែម ដើម្បីធានាឱ្យអនុក្រឹត្យនោះរឹតតែមានប្រសិទ្ធភាព។

លោក ប៉ា ចន្ទរឿន ថ្លែងថា៖ «បន្ថែមពីលើអ្វីដែលមានចែងនៅក្នុងអនុក្រឹត្យរដ្ឋាភិបាលគួរតែមានយន្ដការនៅក្នុងការត្រួតពិនិត្យ និងតាមដាន វាយតម្លៃការអនុវត្តអនុក្រឹត្យនេះឱ្យមានប្រសិទ្ធភាពផងដែរ ដើម្បីទទួលបានប្រសិទ្ធភាពខ្ពស់ក្នុងការអនុវត្តអនុក្រឹត្យនេះ»៕

កម្រងរូបភាព៖ ទិដ្ឋភាពអ្នកប្រកបរបរលក់នំបញ្ចុក

ចិត្ត ស្រីយ៉ា (Chet Sreyya) — Fri, 23 Aug 2024 03:08:47 +0000

នំបញ្ចុក ជាអាហារខ្មែរមួយប្រភេទដែលប្រជាជនខ្មែរនិយមពិសារ។ នំបញ្ចុកទឹកសម្លរខ្មែរ តែងឃើញមានលក់ជាច្រើនកន្លែងតាមតំបន់ផ្សេងៗទាំងខេត្ត និងរាជធានីភ្នំពេញ។ ក្នុងចំណោមនោះ នៅមាត់ទន្លេមុខព្រះបរមរាជវាំងឃើញមានអ្នកក្រាលកន្ទេលលក់នំបញ្ចុកប្រមាណជិត១០កន្លែង ដែលមានពលរដ្ឋចាស់ក្មេង កំពុងអង្គុយហូបនំបញ្ចុក និងគយគន់បរិយាកាស។
ខាងក្រោមនេះជាទិដ្ឋភាពអ្នកលក់នំបញ្ចុកម្នាក់ និងពលរដ្ឋកំពុងអង្គុយហូបនំបញ្ចុក នៅមាត់ទន្លេ មុខព្រះបរមរាជវាំង នៅថ្ងៃទី១៥ ខែសីហា ឆ្នាំ២០២៤។

អ្នកលក់នំបញ្ចុកម្នាក់កំពុងបេះបន្លែដាក់ចូលចាន នៅមាត់ទន្លេ មុខព្រះបរមរាជវាំង នៅថ្ងៃទី១៥ ខែសីហា ឆ្នាំ២០២៤។ (រូបភាព៖ ចិត្ត ស្រីយ៉ា)

រូបភាពនំបញ្ចុក និងបន្លែក្នុងកញ្រ្ចែង នៅមាត់ទន្លេ មុខព្រះបរមរាជវាំង នៅថ្ងៃទី១៥ ខែសីហា ឆ្នាំ២០២៤។ (រូបភាព៖ ចិត្ត ស្រីយ៉ា)

អ្នកទិញនំបញ្ចុកម្នាក់កំពុងដួសគ្រឿងផ្សំបន្ថែម មុខព្រះបរមរាជវាំង នៅថ្ងៃទី១៥ ខែសីហា ឆ្នាំ២០២៤។ (រូបភាព៖ ចិត្ត ស្រីយ៉ា)

ទិដ្ឋភាពពលរដ្ឋកំពុងពិសារនំបញ្ចុកនៅមាត់ទន្លេ មុខព្រះបរមរាជវាំង នៅថ្ងៃទី១៥ ខែសីហា ឆ្នាំ២០២៤។ (រូបភាព៖ ចិត្ត ស្រីយ៉ា)

រូបភាពអ្នកលក់នំបញ្ចុកអង្គុយលក់ដល់ពេលយប់ នៅមាត់ទន្លេ មុខព្រះបរមរាជវាំង នៅថ្ងៃទី១៥ ខែសីហា ឆ្នាំ២០២៤។ (រូបភាព៖ ចិត្ត ស្រីយ៉ា)

បទយកការណ៍៖ អ្នករត់កង់បីខ្លះរកចំណូលមិនគ្រប់គ្រាន់ ត្រូវស្នាក់នៅតាមដងផ្លូវជំនួសផ្ទះ

ចិត្ត ស្រីយ៉ា (Chet Sreyya) — Thu, 22 Aug 2024 11:58:23 +0000

ភ្នំពេញ៖ អង្គុយបញ្ឈរជង្គង់ក្នុងកង់បី ភ្នែកសម្លឹងមើលទូរស័ព្ទរង់ចាំភ្ញៀវជិះកង់បីនៅតំបន់ផ្សារធំថ្មី លោក ម៉ែន សុខន បានឆ្លៀតពេលរៀបរាប់ពីបញ្ហាជីវភាពរបស់អ្នករត់កង់បីដូចជារូបលោក។ អ្នករត់កង់បី៣៩ឆ្នាំរូបនេះ ថាបច្ចុប្បន្នខ្លួនរកចំណូលមិនសូវបានដូចកាលពីមុនដោយសារតែវិបត្តសេដ្ឋកិច្ច។

លោក ម៉ែន សុខន ថ្លែងថា៖ «ពីមុនរៀងគ្រាន់បើដែល យើងមកដឹងតែមានម៉ូយ(ភ្ញៀវ)ដឹកពីមុន បើឥឡូវមកអង្គុយតែលេង មួយថ្ងៃៗចង់ដាច់បាយដែរ។ ពីមុនរកបានមួយថ្ងៃ៨ម៉ឺន ៩ម៉ឺនអីដែរ ដល់ឥឡូវបានតែ៥ម៉ឺនពេកហើយ»។

លោក ម៉ែន សុខន និងអ្នករត់កង់បីផ្សេងទៀតដែលអ្នកសារព័ត៌មាន Newsroom បានជួបសម្ភាស អះអាងថា ចាប់តាំងពីពេលកើតមានកូវីដមក ចំណូលពីរបររត់កង់បីនេះពិតជាធ្លាក់ចុះ ទន្ទឹមពេលចំនួនអ្នករត់កង់បីមានច្រើន។ ពួកគេយល់ថា បញ្ហានេះអាចមកពីកត្តាសេដ្ឋកិច្ចមិនទាន់ត្រឡប់ទៅរកភាពប្រសើរដូចមុន។

លោក ម៉ែន សុខន ថ្លែងបន្តថា៖ «វាមានច្រើនមែនកង់បី យើងអ្នករកមានច្រើនតែអ្នកដើរអត់សូវមាន ចឹងយើងពិបាកដែរ។ ដូចយើងដឹងចឹងបើតាមទីផ្សារឥឡូវ នៅហាងមួយៗអត់សូវមានអ្នកដើរ ដល់ចឹងយើងដឹកក៏អត់សូវមានអ្នកជិះដែរ»។

លោក ម៉ែន សុខន អ្នករត់កង់បី។ (រូបភាព៖ ចិត្ត ស្រីយ៉ា)

មិនឆ្ងាយប៉ុន្មានពីលោកម៉ែន សុខន លោក នាង វណ្ណាង អាយុ៣៥ឆ្នាំ ក៏កំពុងអង្គុយរង់ចាំភ្ញៀវនៅក្បែរផ្សារថ្មីដែរ។ លោកបញ្ជាក់ថា បន្ទាប់ពីកាត់កងចំណាយប្រចាំថ្ងៃរួច លោកនៅសល់លុយតិចតួចប៉ុណ្ណោះ។

លោក នាង វណ្ណាង ថ្លែងថា៖ «កាលពីមុនចំណូលថេរ អន់បំផុតក៏៧ម៉ឺន ៨ម៉ឺនដែល តែឥឡូវកំណត់អត់បាន រកអត់ទៀង ជួនកាលបានតិចក្រោម១០ដុល្លារ ហើយយើងចាក់សាំងហូបចុកអស់ហើយសល់តិចតួច បើពីមុនហូបអីហើយក៏សល់៥ម៉ឺន ៦ម៉ឺនដែរ»។

លោក វណ្ណាង លើកឡើងនៅពេលដែលមិនសូវមានភ្ញៀវជិះដូចមុនធ្វើឱ្យចំណូលក្នុងគ្រួសារធ្លាក់ចុះ ហេតុនេះប្រពន្ធរបស់លោកត្រូវចេញទៅធ្វើការរោងចក្របន្ថែមដើម្បីជួយទ្រទ្រង់ជីវភាពគ្រួសារ។

លោកស្រី សុវណ្ណ វ៉ារី អ្នករត់កង់បី។ (រូបភាព៖ ចិត្ត ស្រីយ៉ា)

រត់កង់បីមួយរូបទៀត លោកស្រី សុវណ្ណ វ៉ារី អាយុ៤២ឆ្នាំ ក៏ជួបវិបត្តិចំណូលធ្លាក់ចុះដូចគ្នា។ ក្រៅពីបញ្ហាចំណូលហើយ អ្នកស្រី វ៉ារីដែលរត់កង់បីចាប់ពីពេលរសៀលរហូតទល់ភ្លឺរូបនេះ លើកឡើងការប្រើប្រាស់ App សម្រាប់រកភ្ញៀវមកជិះនេះ ក៏មានបញ្ហាខកចិត្តផ្សេងទៀតដែរ ដូចជាភ្ញៀវខ្លះកម្មង់ហើយ តែបែរជាប្តូរចិត្តមិនជិះវិញ ព្រមទាំងការចំណាយជួសជុសកង់បីជាដើមជាពិសេសក្នុងរដូវភ្លៀងនេះ។

អ្នកស្រី សុវណ្ណ វ៉ារី ថ្លែងថា៖ «បញ្ហាប្រឈមរបស់ខ្ញុំទី១ ពិបាករកអតិថិជនជិះ ហៅកង់បីយើងជិះ។ ទី២ ភ្ញៀវ Booking ភាគច្រើនចូលចិត្តកូរ Cancel យើងទទួល Booking ហើយផ្តាច់ចេញ អ៊ីចឹងពេលយើងទៅដល់ហើយខាតពេលវេលា ខាតហ្គាស[…]គាត់អត់យល់យើងទេ គាត់យល់តែអារម្មណ៍របស់គាត់អ៊ីចឹងណាភ្ញៀវ»។

អ្នកស្រីបន្ថែមថា៖ «អារកលុយមិនបានហើយអាកង់បីងាកខូចងាកខូច ជាពិសេសខែហ្នឹងខែភ្លៀងទៀត ងាកលិចទឹក»។

លោកស្រី សុវណ្ណ វ៉ារី ប្រកបរបររត់កង់បីឥណ្ឌា។ (រូបភាពផ្តល់ឲ្យដោយអ្នកស្រី សុវណ្ណ វ៉ារី)

ចំនួនអ្នករត់កង់បីនៅទូទាំប្រទេសកម្ពុជា មានប្រហែលជាង៨ម៉ឺននាក់ ហើយអ្នកដែលបានចុះបញ្ជីជាសមាជិកនៃសមាគមអ្នកប្រជាធិបតេយ្យឯករាជ្យនៃសេដ្ឋកិច្ចក្រៅប្រព័ន្ធ (IDEA) មានចំនួនជាង១ម៉ឺននាក់។ នេះបើយោងតាម លោក វន់ ពៅ ប្រធានសមាគម IDEA។

លោក វន់ ពៅ ឱ្យដឹងថា ក្រុមអ្នកប្រកបរបរសេដ្ឋកិច្ចក្រៅប្រព័ន្ធ ជាពិសេសអ្នករត់កង់បីនេះ កំពុងប្រឈមនឹងវិបត្តិសេដ្ឋកិច្ចពិតមែន ហើយនេះជារឿងដែលត្រូវព្រួយបារម្ភ។ លោកឱ្យដឹងទៀតថាពួកគេប្រឈមនឹងអតុល្យភាពរវាងចំណូល និងចំណាយ ជាពិសេសបន្ទុកបំណុលធនាគារ។

លោក វន់ ពៅមានប្រសាសន៍ថា៖ «ប្រសិនបើរឿងហ្នឹងកាន់តែអូសបន្លាយយូរទៅៗ ធ្វើឱ្យគាត់ធ្លាក់ក្នុងស្ថានភាពវិបត្តិសង្គមមួយដែលគាត់ធ្លាក់ខ្លួនក្នុងបន្ទាត់នៃភាពក្រីក្រច្រើន ហើយគាត់អាចបោះបង់មុខរបរ ទៅចំណាកស្រុកទៅក្រៅប្រទេសទាំងប្រថុយប្រថាន អាហ្នឹងជាបញ្ហាដែលយើងមើលឃើញជាក់ស្តែង»។

លោក វន់ ពៅ សង្កេតឃើញថា ក្រុមអ្នករត់កង់បីមួយចំនួនដែលមានបញ្ហាលំបាកខ្លាំងក៏ជ្រើសរើសយកការស្នាក់នៅតាមដងផ្លូវនៅពេលរាត្រី ដោយសារប្រាក់ចំណូលមិនគ្រប់សម្រាប់បង់ថ្លៃផ្ទះជួលដូចមុន។

លោក វន់ ពៅ បានសង្កត់ធ្ងន់ថា រដ្ឋាភិបាលកម្ពុជាគួរតែដោះស្រាយបញ្ហានេះ ជូនក្រុមអ្នកប្រកបរបរសេដ្ឋកិច្ចក្រៅប្រព័ន្ធ ជាពិសេសក្រុមអ្នករត់កង់បីនេះ តាមរយៈការទាក់ទាញភ្ញៀវទេសចរណ៍ឱ្យច្រើនមកកម្ពុជា។ បន្ថែមពីនេះ លោកថា រដ្ឋគួរសម្របសម្រួលជួយពន្យាពេលនៃការបង់បំណុលធនាគារ និងជួយឧបត្ថម្ភធនធានខ្លះដល់ក្រុមអ្នកសេដ្ឋកិច្ចក្រៅប្រព័ន្ធដែលកំពុងតែរងនូវភាពដុនដាបបែបនេះផងដែរ។

លោកវន់ ពៅ បន្តថា៖ «ប្រព័ន្ធជំនួយសង្គមត្រូវគិតទៅដល់ពួកគាត់ឱ្យបានដិតដល់ដើម្បីធានានៃការបន្តជីវិតជាអាជីវកម្មដើម្បីរកប្រាក់ចំណូលផ្គត់ផ្គង់ជីវភាពនេះផងដែរ ហើយម្យ៉ាងទៀតរដ្ឋគួរគិតពិចារណារឿងអ្នកប្រកបរបរអាជីវកម្មដែលជនជាតិខ្មែរនៅក្នុងប្រទេសហ្នឹង ទប់ស្កាត់កុំឱ្យបរទេសមកដណ្តើមការងាររបស់យើងជាខ្មែរម្ចាស់ស្រុកដែលប្រកបមុខរបរតូចតាចនេះ ប្រសិនជានៅតែបណ្តាយបែបនេះ អាហ្នឹងស្ថានភាពកាន់តែធ្ងន់ទៅៗ»។

ចំណែកលោក មាស នី អ្នកវិភាគសង្គម មើលឃើញថាទាំងអ្នកប្រកបរបរសេដ្ឋកិច្ចក្រៅប្រព័ន្ធ និងរបរផ្សេងទៀតសុទ្ធតែជួបការប្រឈមនឹងបញ្ហាចំណូលរកមិនសូវបាន ដោយសារតែបញ្ហាសេដ្ឋកិច្ចពិភពលោក និងមិនសូវមានភ្ញៀវទេសចរណ៍។

លោក មាស នី ថ្លែងថា៖ «យើងដឹងហើយថាបើយើងមើលវិស័យទេសចរណ៍មួយធ្លាក់ បានន័យថាវិស័យរបររកស៊ីភាគច្រើនពាក់ព័ន្ធនឹងវិស័យទេសចរណ៍ អាហ្នឹងវាធ្លាក់ដូចគ្នា ដូចកង់បី អ៊ីចឹង។ បើកាលណាធ្លាក់(សេដ្ឋកិច្ច) មនុស្សត្រូវកាត់បន្ថយការដើរហើរ គ្នាដែលរកស៊ីដឹកជញ្ជូនក៏គ្មានអីរកដែរ។ នៅតាមផ្សារអ្នកលក់ដូរក៏មានការត្អូញត្អែរដែរ ថ្ងៃខ្លះស្ងាត់ឈឹងតែម្តង»។

លោក មាស នី លើកឡើងថារដ្ឋាភិបាលអាចជួយដល់អ្នកមានជីវភាពលំបាកតាមរយៈ
បណ្ណប.ស.ស បណ្ណសមធម៌សម្រាប់គ្រួសារក្រីក្រ។ ក៏ប៉ុន្តែ លោកមិនទាន់មើលឃើញមានការជួយពួកគេនៅឡើយ ដែលបញ្ហានេះអាចធ្វើឱ្យពួកគេធ្លាក់ទៅក្រោមបន្ទាត់ក្រីក្រ។

វត្តមាននៃកង់បី(ឥណ្ឌា) បាននាំចូលមកក្នុងទីផ្សារកម្ពុជាតាំងពីឆ្នាំ២០១២ និងចាប់ផ្តើមមានកំណើនខ្ពស់នៃការបើកបរ និងប្រើប្រាស់កង់បីប្រភេទនេះនៅអំឡុងឆ្នាំ ២០១៧។ នេះបើតាមការផ្សាយនៅលើគេហទំព័រ RFI កាលពីឆ្នាំ២០១៧។

រដ្ឋលេខាធិការក្រសួងសង្គមកិច្ច អតីតយុទ្ធជន និងយុវនីតិសម្បទា លោក ទូច ចាន់នី ឱ្យដឹងថា ប្រសិនបើអ្នកប្រកបរបរសេដ្ឋក្រៅប្រព័ន្ធមានបណ្ណសមធម៌ ឬបណ្ណក្រីក្រ ពួកគេនឹងទទួលបានប្រាក់ឧបត្ថម្ភ និងអត្ថប្រយោជន៍ផ្សេងពីបណ្ណនោះ។ លោកថា អ្នកដែលមានជីវភាពលំបាកក្រីក្រអាចដាក់ពាក្យស្នើសុំបណ្ណសមធម៌ពីឃុំសង្កាត់ខ្លួន ហើយអាជ្ញាធរមូលដ្ឋាននឹងចុះទៅពិនិត្យវាយតម្លៃ។

លោក ទូច ចាន់នី ថ្លែងថា៖ «អ្នកផ្ដល់បណ្ណគឺក្រសួងផែនការ តាមរយៈសមីខ្លួនគាត់ស្នើសុំ គាត់រស់នៅតំបន់ណាសង្កាត់ណាគាត់ស្នើសុំទៅខាងហ្នឹងទៅ ហើយមូលដ្ឋានគេចុះទៅវាយតម្លៃ បើស្ថានភាពគាត់ក្រពិតប្រាកដមែនទើបបានបណ្ណហ្នឹង»។

បន្ថែមពីជំនួយផ្នែកជីវភាពក្នុងគ្រាលំបាកនេះ អ្នករត់កង់បីដូចអ្នកស្រី សុវណ្ណ វ៉ារី ចង់ឃើញអាជ្ញាធរជួយសម្រួលកន្លែងចតកង់បីសាធារណៈដល់ពួកគេ ដើម្បីរក្សាសណ្ដាប់ធ្នាប់ និងអាចផ្ដល់ភាពងាយស្រួល ក្នុងការចតរង់ចាំភ្ញៀវ។

អ្នកស្រី សុវណ្ណ វ៉ារី ថ្លែងថា៖ «យើងតែងតែស្នើសុំថាឲ្យមានកន្លែងសមរម្យត្រឹមត្រូវប្រកបដោយអនាម័យ សុខសុវត្ថិភាព។ កុំឱ្យខូចសណ្តាប់ធ្នាប់ កុំឱ្យថាយើងចតទៅថាអាកង់បីចតរញ៉េរញ៉ៃអត់មានរបៀបទេ ខូចសណ្តាប់ធ្នាប់អស់ហើយ។ ចុះបើបងៗអស់លោកអត់រៀបចំឱ្យពួកខ្ញុំមានសុវត្ថិភាពមានរបៀបរៀបរយផងឱ្យខ្ញុំទៅចតឯណា គេចតបានយើងចតបានហើយមិនអញ្ចឹង»៕

រដ្ឋាភិបាលប្រកាសឱ្យឈប់សម្រាកនៅថ្ងៃបើកការដ្ឋានព្រែកជីកហ្វូណន

ចិត្ត ស្រីយ៉ា (Chet Sreyya) — Fri, 02 Aug 2024 02:25:17 +0000

លោកនាយករដ្ឋមន្រ្ដី ហ៊ុន ម៉ាណែត អនុញ្ញាតឱ្យមន្រ្ដីរាជការ បុគ្គលិក កម្មករ និងសិស្សនិស្សិត ឈប់សម្រាកនៅថ្ងៃបើកការដ្ឋានសាងសង់ព្រែកជីកហ្វូណនតេជោ នៅថ្ងៃទី៥ ខែសីហាខាងមុខនេះ។ នេះបើតាមសារាចរដែលបង្ហោះនៅលើទំព័រហ្វេសបុករបស់លោកហ៊ុន ម៉ាណែត។

បើតាមសារាចរ ការអនុញ្ញាតឱ្យឈប់សម្រាកចំនួន១ថ្ងៃនេះគឺ ដើម្បីឱ្យពលរដ្ឋចូលរួមអបអរសាទរនាឱកាសនោះ។ ខ្លឹមសារក្នុងសារាចរនោះបញ្ជាក់ថា «ការឈប់សម្រាកនៅថ្ងៃទី៥ ខែសីហា ឆ្នាំ២០២៤ របស់បុគ្គលិក និងកម្មករ និយោជិត ត្រូវទទួលបានប្រាក់ឈ្នួល»។

សារាចរនោះឱ្យដឹងថា ក្រសួងការងារបណ្ដុះបណ្ដាវិជ្ជាជីវៈត្រូវណែនាំទៅដល់រោងចក្រ សហគ្រាស អំពីការឈប់សម្រាប់ដោយមានប្រាក់ឈ្មួល ជាមួយគ្នានេះក្រសួងអប់រំក៏ត្រូវផ្សព្វផ្សាយទៅតាមគ្រឹះស្ថានអប់រំផងដែរ។

លោក អាត់ ធន់ អតីតប្រធានសហភាពការងារកម្ពុជា និងបច្ចុប្បន្នជាអនុប្រធានសម្ព័ន្ធសហជីពC-CAWDU លើកឡើងថានេះជាការសម្រេចរបស់រដ្ឋាភិបាលក្នុងការបន្ថែមឬបន្ថយថ្ងៃឈប់សម្រាក។

លោក អាត់ ធន់ ថ្លែងថា៖ «ខ្ញុំគិតថាមានថ្ងៃច្រើនដែលរដ្ឋាភិបាលបានកាត់កន្លងមក[…] ដូចជាថ្ងៃសិទ្ធិកុមារ ថ្ងៃ២៣ តុលា និងថ្ងៃផ្សេងៗទៀតដែលយើងធ្លាប់ធ្វើការទាមទារអត់បានទេគឺថា កាត់ចោលអត់ឱ្យមានការឈប់សម្រាក ប៉ុន្ដែឥឡូវថ្ងៃជីកព្រែករដ្ឋាភិបាលឱ្យសម្រាក»។

យ៉ាងណាមិញលោកថា ការឈប់សម្រាកដោយមានប្រាក់ឈ្មួលសម្រាប់កម្មករ និយោជិតគឺជារឿងល្អប្រសើរ។

គម្រោងព្រែកជីកហ្វ៊ូណន ត្រូវបានប៉ាន់ប្រមាណថានឹងចំណាយទឹកប្រាក់សរុបប្រមាណ១៧០០លានដុល្លារអាមេរិក មានប្រវែងប្រមាណជា ១៨០ គីឡូម៉ែត្រ ដែលតភ្ជាប់ពីប្រព័ន្ធដៃទន្លេមេគង្គរហូតដល់សមុទ្រខេត្តកែប។ គម្រោងនេះជាការវិនិយោគក្នុងទម្រង់ BOT (Build Operate Transfer ឬសាងសង់ ប្រតិបត្តិការ និងផ្ទេរ) ក្នុងរយៈ៥០ឆ្នាំ ដូចផ្លូវល្បឿនលឿនភ្នំពេញ-ក្រុងព្រះសីហនុដែរ។ ក្រុមហ៊ុនដែលវិនិយោគនឹងប្រមូលកម្រៃសេវាពីការប្រើប្រាស់ព្រែកជីកនេះ ដូចកិច្ចព្រមព្រៀងដែលបានកំណត់ រួចត្រូវផ្ទេរឱ្យរដ្ឋាភិបាលគ្រប់គ្រងបន្ត៕

ទីភ្នាក់ងារប្រព័ន្ធផ្សព្វផ្សាយបារាំងជំរុញការផ្សព្វផ្សាយពីបញ្ហាសុខភាពតែមួយ

ចិត្ត ស្រីយ៉ា (Chet Sreyya) — Thu, 01 Aug 2024 03:06:06 +0000

ទីភ្នាក់ងារអភិវឌ្ឍន៍ប្រព័ន្ធផ្សព្វផ្សាយនៃប្រទេសបារាំងហៅកាត់ថា CFI បានសម្ពោធគម្រោង «ប្រព័ន្ធផ្សព្វផ្សាយសុខភាពតែមួយ» ជំរុញឱ្យប្រព័ន្ធផ្សាយយល់ដឹងពីជំងឺដែលមនុស្សឆ្លងពីសត្វ និងសត្វឆ្លងពីមនុស្ស ដើម្បីផ្សព្វផ្សាយបន្តដើម្បីឱ្យពលរដ្ឋយល់ដឹងពីបញ្ហានេះ។

កាលពីថ្ងៃទី២៩ ខែកក្កដា ឆ្នាំ២០២៤ CFI សហការជាមួយអង្គការ CIRAD បានរៀបចំកម្មវិធីសម្ពោធគម្រោង «ប្រព័ន្ធផ្សព្វផ្សាយសម្រាប់សុខភាពតែមួយ» ដែលមានការចូលរួមពីក្រសួងស្ថាប័នពាក់ព័ន្ធ អ្នកសារព័ត៌មាន និងអ្នកផលិតមាតិកាលើប្រព័ន្ធផ្សព្វផ្សាយនៅកម្ពុជា។

នេះបើតាមលោក ជា ប៊ុនណា ជាគ្រូបង្រៀនជំនាញវេជ្ជសាស្រ្ដសត្វ និងសមាជិកនៃបណ្ដាញសាកលវិទ្យាល័យសុខភាពតែមួយកម្ពុជា(CAMBOHUN) «សុខភាពតែមួយ» សំដៅលើការផ្សារភ្ជាប់សុខភាពមនុស្ស សត្វ និងបរិស្ថាន។

លោក ជា ប៊ុនណា បន្ថែមថា៖ «ជានិយមន័យសាកលដែលគេប្រើប្រាស់ទូទាំងសាកលលោកមានន័យថាសុខភាពតែមួយ គឺជាការសហការរួមគ្នាមកពីគ្រប់វិស័យ មកពីគ្រប់ជំនាញ តាំងពីថ្នាក់ជាតិ ថ្នាក់តំបន់ ឬថ្នាក់អន្តរជាតិធ្វើការរួមគ្នាដើម្បីធ្វើយ៉ាងណាឱ្យសុខភាពមនុស្សសត្វហើយនឹងបរិស្ថានទទួលបាននូវកម្រិតមួយសមស្រប ហើយគ្រប់គ្នាគឺទទួលបាននូវសុខភាពល្អ»។

លោក ប៊ុនណា បន្ថែមថា សុខភាពតែមួយសំខាន់ ព្រោះប្រជានជនរស់នៅជិតស្និទ្ធគ្នា ការប្រែប្រួលអាកាសធាតុ ការផ្លាស់ប្តូពីកន្លែងមួយទៅកន្លែងមួយ និងការចិញ្ចឹមសត្វដែលមានភាពស្និទ្ធស្នាល និងដើម្បីបង្ការការឆ្លងជំងឺផ្សេងៗដែលអាចកើតមានឡើង។

លោក Fabrice TURRI អ្នកសម្របសម្រួលថ្នាក់តំបន់លើគម្រោង «ប្រព័ន្ធផ្សព្វផ្សាយសម្រាប់សុខភាពតែមួយ» នៃទីភ្នាក់ងារអភិវឌ្ឍន៍ប្រព័ន្ធផ្សព្វផ្សាយនៃប្រទេសបារាំង (CFi) លើកឡើងថា គម្រោងនេះជាការសហការគ្នារវាង CFI និងអង្គការ CIRAD ដើម្បីផ្សព្វផ្សាយពីបញ្ហាសុខភាពតែមួយទៅកាន់ប្រព័ន្ធផ្សព្វផ្សាយក្នុងតំបន់ ហើយផ្សព្វផ្សាយបន្តដល់ពលរដ្ឋឱ្យយល់ដឹងពីបញ្ហាសុខភាពតែមួយ។

លោក Fabrice TURRI ថ្លែងថា៖ «យុទ្ធសាស្ត្រនៃគម្រោងគឺការរួមចំណែកពីអ្នកសារព័ត៌មាន និងប្រព័ន្ធផ្សព្វផ្សាយស្ដីពីសុខភាពតែមួយ តាមរយៈការបង្កើនការយល់ដឹងពីសុខភាពតែមួយ និងការផលិតខ្លឹមសារផ្សាយតាមកាសែត វិទ្យុ ទូរទស្សន៍ អនឡាញ និងប្រព័ន្ធផ្សព្វផ្សាយសង្គម»។

កញ្ញា ទុយ អេងលី ជាអ្នកសារព័ត៌មានកម្ពុជាដែលបានចូលរួមកម្មវិធីនេះលើកឡើងថា កម្មវិធីនេះផ្ដល់ចំណេះដឹងសម្រាប់អ្នកសារព័ត៌មានយល់ដឹងបន្ថែមពីជំងឺដែលអាចឆ្លងពីសត្វទៅមនុស្ស និងពីមនុស្សទៅសត្វ។ កញ្ញាបន្តថា វាអាចធ្វើឱ្យអ្នកចូលរួមយល់អត្ថន័យ និងការប្រើប្រាស់ពាក្យបច្ចេកទេសមួយចំនួន។

កញ្ញា ទុយ អេងលី ថ្លែងថា៖ «មួយវិញទៀតអ្នកសារព័ត៌មានដែលជាប់ក្នុង Program [កម្មវិធី]ហ្នឹង គាត់នឹងរៀនបន្ថែមកម្មវិធី Media for One Health [ប្រព័ន្ធផ្សព្វផ្សាយសុខភាពតែមួយ] បន្ទប់មកអ្នកសារព័ត៌មានគឺជាគោលដៅផ្នែកមួយធំក្នុងការផ្សព្វផ្សាយទាក់ទងនឹងជំងឺឆ្លង»។

កញ្ញា មាស ម៉ូលីកា ជាអ្នកសារព័ត៌មានខ្មែរមួយរូបទៀតដែលចូលរួមក្នុងវគ្គសិក្សាកម្មវិធីនោះលើកឡើងថា កម្មវិធីមានសារៈសំខាន់សម្រាប់អ្នកសារព័ត៌មានបន្ថែមទៀតទៅលើការរាយការណ៍ព័ត៌មានពាក់ព័ន្ធនឹងសុខភាព និងការយល់ដឹងពីប្រធានបទសុខភាពតែមួយ ខណៈការយល់ដឹងពីបញ្ហានេះនៅកម្ពុជាមិនទាន់មានភាពទូលំទូលាយ។

កញ្ញា មាស ម៉ូលីកា ថ្លែងថា៖ «បើតាមបងដឹង គេនិយាយជាសាកល [បញ្ហាសុខភាពតែមួយ] និយាយទៅប្រទេសនៅប៉ែកអ៊ឺរ៉ុបគេនិយាយយ៉ាងទូលំទូលាយ ប៉ុន្ដែនៅក្នុងប្រទេសកម្ពុជាយើង One Health អត់ទាន់យកមកបកស្រាយឱ្យច្បាស់ស៊ីជម្រៅនៅឡើយទេ»។

កម្មវិធីគម្រោងប្រព័ន្ធផ្សព្វផ្សាយសុខភាពតែមួយរៀបចំឡើងដោយទទួលបានថវិកាគាំទ្រពី ក្រសួងការបរទេសនៃសហភាពអ៊ឺរ៉ុប (The Ministry for Europe and Foreign Affairs) ដែលគម្រោងនេះបានជ្រើសរើសអ្នកសារព័ត៌មានប្រមាណ ៥០នាក់ ពីស្ថាប័នប្រព័ន្ធផ្សព្វផ្សាយក្នុងប្រទេសកម្ពុជា ឡាវ វៀតណាម និងភីលីពីន សរុប១២ស្ថាប័ន។ គម្រោងនេះមានរយៈពេល២ឆ្នាំ គិតចាប់ពីខែមិនា ឆ្នាំ២០២៣ ដល់ខែកុម្ភៈឆ្នាំ២០២៥៕

Q&A៖ បញ្ហាប្រឈមរបស់កម្មករកម្មការិនី ផ្នែកវាយនភណ្ឌបច្ចុប្បន្ន

ចិត្ត ស្រីយ៉ា (Chet Sreyya) — Thu, 18 Jul 2024 08:41:38 +0000

និយោជិតបម្រើការងារផ្នែកកាត់ដេរមួយចំនួននៅកម្ពុជា នៅតែបន្តជួបប្រទះបញ្ហាប្រឈមនានាក្នុងពេលបម្រើការងារ។ បញ្ហាទាំងនោះ មានដូចជាការរំលោភសិទ្ធិការងារ ធ្វើការងារច្រើនម៉ោង ការរងសម្ពាធពីនិយោជក ព្រមទាំងប្រាក់ឈ្មួលមិនទាន់ឆ្លើយតបនឹងតម្រូវការចំណាយបច្ចុប្បន្នជាដើម។ កន្លងមក សហជីព និងកម្មករកម្មការនី តែងធ្វើការតវ៉ាទាមទារពីភាគីពាក់ព័ន្ធ ឲ្យមានការបើកលំហសេរីភាព និងអនុវត្តតាមច្បាប់ការងារក្នុងការដោះស្រាយបញ្ហានេះ។

ខាងក្រោមនេះជាកិច្ចសម្ភាសរវាងកញ្ញា ចិត្ត ស្រីយ៉ា សិក្ខាកាមសារព័ត៌មាន Newsroom Cambodia និងលោក អាត់ ធន់ អតីតប្រធានសហភាពការងារកម្ពុជា និងបច្ចុប្បន្នជាអនុប្រធានសម្ព័ន្ធសហជីព CCAWDU។

Q៖ ជម្រាបសួរលោក អាត់ ធន់!

A៖ បាទជម្រាបសួរ!

Q៖ តើកម្មករកម្មការិនីដែលធ្វើការងារផ្នែកវាយនភណ្ឌ ឬវិស័យកាត់ដេរនៅកម្ពុជាបច្ចុប្បន្ន មានស្ថានភាពបែបណា?

A៖ តាមពិតទៅកម្មករនិយោជិតដែលបម្រើការងារលើវិស័យវាយនភណ្ឌកាត់ដេរ និងដេរស្បែកជើងគឺថាបច្ចុប្បន្នគាត់ធ្វើការសកម្មណាស់ ព្រោះគាត់ងើបពីងងឹតមកធ្វើការងារម៉ោង៧ចឹងទៅហើយម៉ោង៤បានចេញ។ ជួនកាលថែមម៉ោង៦ឬម៉ោង៨ គាត់អាចធ្វើការពី១០ទៅ១២ម៉ោង។ ៨ឬក៏១០ទៅ១២ម៉ោងអាស្រ័យលើការថែមម៉ោងរបស់ពួកគាត់ ហើយពេលខ្លះគាត់ថែមម៉ោងថ្ងៃបុណ្យនិងថ្ងៃអាទិត្យទៅតាមកន្លែងគាត់តម្រូវ ហើយទោះបីជាគាត់ធ្វើការសកម្មច្រើន ប៉ុន្ដែប្រាក់ឈ្មួលដែលគាត់ទទួលបានវាមិនលើសពីអ្វីដែលយើងដឹងក្នុងរង្វង់ពី២៥០ ទៅ៣០០ [ដុល្លារ]។ ការចំណាយរស់នៅរបស់គាត់វាមិនស្រួលប៉ុន្មានទេដោយសារតែតម្រូវការ ឬក៏ស្ថានភាព ឬជីវីភាពចំណាយផ្សេងៗវាច្រើន ច្រើនជាងធម្មតា។

Q៖ តើកម្មករកម្មការិនីដែលបម្រើការងារលើវិស័យកាត់ដេរ ប្រឈមនឹងបញ្ហាអ្វីខ្លះ?

A៖ គាត់ធ្វើការក្នុងវិស័យនេះគាត់ធ្វើការយូរ មានបញ្ហាជាច្រើនគាត់អាចប្រឈម។ គាត់អាចឈឺ ឬក៏អាចមានបញ្ហាសុខភាពច្រើនដែរ ហើយអ្នកខ្លះក៏ស្លេកស្លាំង ចឹងបានយើងឃើញកន្លងមកមានសន្លប់អីជាហូរហែរ ដោយសារការងារច្រើនម៉ោង ហើយគាត់រាងហត់ព្រោះការងារហ្នឹងមួយម៉ោងៗ ឬក៏មួយថ្ងៃៗ គឺថាគាត់ហត់ គាត់មិនស្រួលប៉ុន្មានទេ នៅកន្លែងគ្រប់គ្រងអីគាត់ពិបាក។ ហើយប៉ុន្មានឆ្នាំចុងក្រោយសម្ពាធនៃការដាក់ចំនួនឱ្យគាត់ធ្វើច្រើនឬក៏បង្ខំច្រើន។

Q៖ តើបច្ចុប្បន្នកម្មករកម្មការិនីបម្រើការក្នុងវិស័យកាត់ដេរមានចំនួនប៉ុន្មាន? តើប៉ុន្មាននាក់កំពុងជួបបញ្ហាប្រឈមទាំងនោះ?

A៖ បច្ចុប្បន្នបើតាមយើងទទួលបានតួលេខកន្លងមកគឺថា កម្មករប្រមាណជា៨៣ម៉ឺននាក់ដែលធ្វើការលើវិស័យនេះ ហើយមាន១៣០០ក្រុមហ៊ុន។ ទិន្នន័យនេះវាមិនពិតទេវាប្រែប្រួលចុះឡើង វាអាចថាជាចំនួនលេខជាទូទៅទេនៅក្នុងរង្វង់ហ្នឹង។ បើនិយាយទៅ ក្រុមហ៊ុនធំៗក្រុមហ៊ុននាំចេញ លក្ខខណ្ឌការងារគឺអាចល្អ ប៉ុន្ដែបើក្រុមហ៊ុនតូចៗសប្បិកម្មកែច្នៃផ្សេងៗគាត់[និយោជិត]ប្រឈមច្រើន ប្រឈមកិច្ចសន្យាខ្លី ប្រឈមគេមិនផ្ដល់ផលប្រយោជន៍តាមច្បាប់ គេឱ្យធ្វើការងារច្រើនម៉ោង។

Q៖ យើងឃើញថាបញ្ហាប្រឈមទាំងនេះតែងត្រូវបានលើកឡើងជារឿយៗ ក៏ប៉ុន្តែបញ្ហាទាំងនេះដូចជាមិនទាន់មានដំណោះស្រាយ។ តើមូលហេតុអ្វីដែលបណ្តាលឱ្យបញ្ហាប្រឈមទាំងនោះនៅតែបន្តកើតមានលើកម្មករកម្មការិនី?

A៖ បាទជាការពិតបញ្ហាប្រឈម មិនមែនជារឿងថ្មី រឿងដដែលៗយូរហើយ កន្លែងខ្លះក៏ប្រសើរបន្តិចទៅ កន្លែងខ្លះក៏យាប់ជាងមុន។ ធម្មតាទេ បញ្ហាគឺរឿងពីរ។ រឿងទីមួយពាក់ព័ន្ធទៅនឹងស្ថានភាពផ្លូវច្បាប់ គឺការអនុវត្តច្បាប់នៅមានកម្រិត និយោជកខ្លះគាត់រំលោភសិទ្ធិចឹងទៅគាត់អត់មានទោស អត់មានអីចឹងទៅគាត់ចេះតែរំលោភទៅ។ ហើយខ្លះទៀតដោយសារតែកម្មករយើងអត់សូវមានជំនាញ មិនមានការងារធ្វើចឹងទៅគាត់[កម្មករ]ចេះតែធ្វើទៅទោះលំបាកម៉េចក៏ដោយក៏បង្ខំចិត្តធ្វើដែរ។

Q៖ តើបញ្ហាប្រឈមទាំងនោះបង្កផលប៉ះពាល់បែបណាខ្លះដល់កម្មករកម្មការិនី?

A៖ បាទ! កាលណាបញ្ហាប្រឈមច្រើនចឹងវាប៉ះពាល់ទាំងសិទិ្ធការងារ ទាំងសេរីភាព ទាំងប្រាក់ឈ្មួល ទាំងទឹកចិត្តដែរវារងPressure[សម្ពាធ]ខ្លាំងប៉ះពាល់ដែរ។

Q៖ តើរដ្ឋាភិបាល និងភាគីពាក់ព័ន្ធផ្សេងទៀតគួរមានដំណោះស្រាយបែបណា ដើម្បីឱ្យស្ថានភាពវិស័យកាត់ដេរនៅកម្ពុជាមានភាពល្អប្រសើរ?

A៖ តាមពិតទៅភាគីពាក់ព័ន្ធ និងរដ្ឋាភិបាលដឹងហើយរឿងហ្នឹង។ អ្វីដែលត្រូវធ្វើ គឺត្រូវពង្រឹងការអនុវត្តច្បាប់ឱ្យបានល្អដើម្បីឱ្យនិយោជកគាត់អនុវត្តច្បាប់។ ច្បាប់ការងារយើងល្អ ចឹងគាត់អនុវត្តច្បាប់ឱ្យបានល្អជាការស្រេច។ ទីពីរគឺផ្ដល់សេរីភាពសហជីពឱ្យកម្មករនិយោជិតមានសហជីពតំណាងពិតប្រាកដគាត់អាចតវ៉ាទាមទារនូវចំណុចដែលក្រុមហ៊ុនមិនអនុវត្ត ចឹងទៅ អាចជួយដល់ក្រសួងឬក៏រដ្ឋរកឃើញចំណុចខ្វះខាតហ្នឹងដែរ។

Q៖ ចាស!សូមអរគុណលោកអាត់ ធន់។

A៖ បាទ! អរគុណ៕

[កិច្ចសម្ភាសនេះ ត្រូវបានកែសម្រួលនិងតម្រឹម ដើម្បីប្រសិទ្ធិភាពនិងគុណភាពនៃអត្ថបទ]

ក្រសួងសុខាភិបាលរំឮកពលរដ្ឋពីការបរិភោគត្រីក្រពតដែលអាចប៉ះពាល់ដល់ជីវិត

ចិត្ត ស្រីយ៉ា (Chet Sreyya) — Mon, 08 Jul 2024 04:50:33 +0000

ក្រសួងសុខាភិបាលក្រើនរំឮកប្រជាពលរដ្ឋពីការពុលដោយបរិភោគត្រីក្រពត ក្រោយកើតមានករណីមនុស្ស៧នាក់ពុលត្រីក្រពតកាលពីពេលថ្មីៗនេះនៅខេត្តកំពង់ឆ្នាំង។

បើតាមសេចក្ដីប្រកាសព័ត៌មានរបស់ក្រសួងសុខាភិបាល កាលពីថ្ងៃទី៦ ខែកក្កដា ឆ្នាំ២០២៤បញ្ជាក់ថា ក្រោយបរិភោគត្រីក្រពត មនុស្សចំនួន៧នាក់មានអាការៈធ្ងន់ធ្ងរ ដែលត្រូវបញ្ជូនទៅសង្រ្គោះបន្ទាន់នៅមន្ទីរពេទ្យ។ បើតាមក្រសួង បច្ចុប្បន្នអ្នកជំងឺទាំង៧នាក់មានសភាពធូរស្រាល។

ក្រសួងសុខាភិបាលបញ្ជាក់ក្នុងសេចក្តីប្រកាសព័ត៌មាននោះថា៖ «សូមបងប្អូនប្រជាពលរដ្ឋ កុំបរិភោគត្រីក្រពតដែលមានជាតិពុល ពីព្រោះជាតិពុលនៅក្នុងខ្លួនត្រីអាចបណ្ដាលឱ្យមានជំងឺធ្ងន់ធ្ងរ ឬស្លាប់។ ជាតិពុលនៅក្នុងខ្លួនត្រីក្រពតមិនអាចកំចាត់ចោលបានទេ ទោះបីជាបានចំអិន ឬដាក់ឱ្យកកក៏ដោយ»។

បើតាមក្រសួងសុខាភិបាល នៅកម្ពុជាមានត្រីក្រពតចំនួន៩ប្រភេទ ក្នុងនោះ៥ប្រភេទមានជាតិពុល រួមមាន ត្រីក្រពតភ្នែកក្រហម ត្រីក្រពតអុចធំ ត្រីក្រពតកូសាំងស៊ីន ត្រីក្រពអុចបៃតង និងត្រីក្រពតហ្លូវៀធីលីស។ ជាតិពុលរបស់ត្រីក្រពតទាំង៥ប្រភេទនេះ មានកម្រិតជាតិពុលនៅក្នុងខ្លួនត្រីខ្ពស់បំផុតនៅក្នុងរដូវត្រីពង។

ក្រសួងសុខាភិបាលបន្ថែមថា រោគសញ្ញាពុលដែលកើតឡើងក្រោយបរិភោគត្រីក្រពត៥ប្រភេទនេះមានដូចជា ក្នុងរយៈពេលពី២០នាទី ទៅ២ម៉ោង មានរមាស់ចាក់ៗនៅបបូរមាត់ ឈឺក្បាល វិលមុខ រមាស់ចាក់ៗក្នុងអវៈយវៈ ពិបាកនិយាយ បាត់លំនឹងដងខ្លួន ខ្សោយសាច់ដុំ ខ្វិន ស្លឹកចុងដៃចុងជើង ក្អួត រាក ល្ហិតល្ហៃ រឹងថ្គាម ឬអាចបណ្ដាលឱ្យស្លាប់។

ក្រសួងសុខាភិបាលបានឱ្យដឹងថា វិធីសង្រ្គោះភ្លាមក្រោយពីពុល អាចធ្វើបានតាមរយៈធ្វើឱ្យក្អួត (ប្រសិនបើអាចធ្វើទៅបាន) ដែលអាចជួយបញ្ចេញជាតិពុលពីក្នុងខ្លួនបានមួយចំណែក ហើយអ្នកពុលនោះត្រូវប្រញាប់ស្វែងរក ការជួយសង្រ្គោះបន្ទាន់នៅតាមមូលដ្ឋានសុខាភិបាលដែលនៅជិតបំផុត៕

Vox Pop៖ ទស្សនៈរបស់យុវជនចំពោះបញ្ហាក្មេងទំនើង

ចិត្ត ស្រីយ៉ា (Chet Sreyya) — Fri, 05 Jul 2024 02:36:31 +0000

ក្មេងទំនើង ជាកង្វល់ និងបញ្ហាក្នុងសង្គម ដែលបច្ចុប្បន្នអាជ្ញាធរកំពុងអនុវត្តនូវវិធានការជាបន្តបន្ទាប់ក្នុងការបង្រ្កាបក្មេងទំនើងតាមបណ្ដារាជធានីខេត្ត។ កាលពីថ្ងៃទី២៨ ខែមិថុនា ឆ្នាំ២០២៤ កន្លងមកនេះ Newsroom Cambodia បានសម្ភាសយុវជនចំនួន ៥រូបជុំវិញការយល់ឃើញរបស់ពួកគាត់ចំពោះបញ្ហាដែលបង្កឡើងដោយក្មេងទំនើង។

លោក រុន វិសាល អាយុ២៤ឆ្នាំ ជានិស្សិតបញ្ចប់ថ្នាក់បរិញ្ញាបត្រជំនាញអាជីវកម្មកំព្យូទ័រ (Business computer) មកពីសាកលវិទ្យាល័យប្រទេសថៃ Mahasarakham។ បច្ចុប្បន្នវិសាលកំពុងស្នាក់នៅរាជធានីភ្នំពេញ។ វិសាលមើលឃើញថាបញ្ហាក្មេងទំនើងជាបញ្ហានៅក្នុងសង្គមដែលកំពុងកើតឡើងដែលបង្កផលប៉ះពាល់ជាច្រើនដល់បុគ្គលផ្ទាល់ គ្រួសារ និងសង្គមជាតិ។

លោកបានថ្លែងថា៖ «វា[ក្មេងទំនើង]ប៉ះពាល់ច្រើនសម្រាប់ខ្លួនឯង គាត់អាចបាត់បង់អនាគតដោយសារតែភាពឈាមក្ដៅមួយឆាវរបស់គាត់ គាត់អាចបាត់បង់កិត្តិយស បាត់បង់ដល់អាយុជីវិតទៀត បើសិនជាគាត់ដើរលេងជាសេពគប់ជាមួយមិត្តភក្តិនៅក្នុងសង្គមអ៊ីចឹង ទោះចង់ឬមិនចង់គាត់ត្រូវធ្វើចឹង។ ម្យ៉ាងទៀតជាមួយគ្រួសារ ធ្វើឱ្យបាត់បង់ជំហរក្នុងគ្រួសារម្នាក់បាត់បង់អ្នកដែលជួយទ្រទ្រង់ជីវភាពសេដ្ឋកិច្ច ធ្វើឱ្យសមាជិកក្នុងគ្រួសារបាត់បង់សាមគ្គីភាព បាត់បង់ភាពកក់ក្ដៅ ហើយអាចកើតមានករណីអំពើហិង្សាក្នុងគ្រួសារ»។

វិសាលបន្ថែមថា បញ្ហាក្មេងទំនើងនេះក៏ប៉ះពាល់ដល់សន្ដិសុខសង្គមដែលពិបាកនឹងគ្រប់គ្រងផងដែរ។

លោក រុន វិសាល អាយុ២៤ឆ្នាំ ជានិស្សិតបញ្ចប់ថ្នាក់បរិញ្ញាបត្រជំនាញអាជីវកម្មកំព្យូទ័រ (Business computer) មកពីសាកលវិទ្យាល័យប្រទេសថៃ Mahasarakham។ (រូបភាព៖ ចិត្ត ស្រីយ៉ា)

កញ្ញា ឡៃ លាក់ អាយុ២៩ឆ្នាំ ជានិស្សិតឆ្នាំទី៤ បច្ចុប្បន្នរៀនជំនាញនីតិសាធារណៈ នៃវិទ្យាស្ថានក្រុងអង្គរខេត្តកំពង់ធំយល់ឃើញថា បញ្ហាក្មេងទំនើងបានបង្កអសន្តិសុខដល់សង្គម និងធ្វើឲ្យប្រជាពលរដ្ឋមិនមានសុវត្ថិភាពផ្លូវចិត្ត។

កញ្ញានិយាយថា៖ «បើពាក់ព័ន្ធនឹងស្ថានភាពជាក់ស្ដែងនៅកន្លែងដែលខ្ញុំរស់នៅ គឺនៅខេត្តកំពង់ធំ ស្រុកស្ទោង បើទាក់ទងទៅនឹងបញ្ហាក្មេងទំនើងឃើញថាពេលខ្លះពួកគាត់ធ្វើឡើងវា[ប្រព្រឹត្តិសកម្មភាព]បង្កជាការអសន្តិសុខដល់សង្គមភាគច្រើនបង្កឡើងដោយក្មេងៗមានវ័យជំទង់»។

កញ្ញាបានបន្ថែមទៀតថា៖«ប្រសិនបើបញ្ហាក្មេងទំនើងចេះតែរីករាលដាលឡើងទីមួយគឺយើងនិយាយពីខ្លួនគាត់ផ្ទាល់គឺខ្លួនគាត់ផ្ទាល់អត់មានអនាគតទេអនាគតគាត់គឺត្រូវបាត់តែម្ដង[…]។ ទីពីរពាក់ព័ន្ធនឹងគ្រួសារឪពុកម្ដាយមិនថាគេមិនថាខ្ញុំ បើសិនជាមានកូនកូនប្រព្រឹត្តឬក៏បង្កពាក់ព័ន្ធនឹងអំពើជាក្មេងទំនើងបញ្ហាផ្លូវចិត្តក៏វាពិបាក ពិបាកចិត្តធ្វើឲ្យឈឺពាក់ព័ន្ធនឹងកិត្តិយសសេចក្ដីថ្លៃថ្នូររបស់ក្រុមគ្រួសារ តែបើពាក់ព័ន្ធជាមួយសង្គមបើមានក្មេងទំនើងចេះតែកើនឡើងគឺមិនមានការរីកចម្រើនទេព្រោះសង្គមជាតិរីកចម្រើនក៏ដោយសារធនធានមនុស្សដែរ»។

កញ្ញា ឡៃ លាក់ អាយុ២៩ឆ្នាំ ជានិស្សិតឆ្នាំទី៤រៀនជំនាញនីតិសាធារណៈ នៃវិទ្យាស្ថានក្រុងអង្គរខេត្តកំពង់ធំ។ (រូបភាព៖ ជីម ឆៃលន់)

ព្រះតេជគុណ សំ ដារ៉ូ ព្រះជន្ម២៧វស្សា ជាអតីតនិស្សិតនៃពុទ្ធិកសាកលវិទ្យាល័យព្រះសីហនុរាជ លើកឡើងថាបញ្ហាក្មេងទំនើងមានការកើនឡើង ដោយសារការមិនយកចិត្ដទុកដាក់ពីរាជរដ្ឋាភិបាលកម្ពុជា ខណៈបច្ចុប្បន្នយុវជនចូលចិត្តសប្បាយមិនគិតពីអនាគតខ្លួន និងប្រទេសជាតិ។

ព្រះតេជគុណថា៖ «ថ្មីៗនៅក្នុងព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជារបស់យើងឃើញថាកាន់តែកើនឡើងច្រើនទៅៗដោយសារតែនៅក្នុងសង្គមនេះ។ ទស្សនៈមួយគេថាសង្គមបែបណាមនុស្សបែបហ្នឹងដូចយើងបានឃើញហើយសង្គមយើងបច្ចុប្បន្នវាកាន់តែទៅៗហើយ តើយើងត្រូវទប់ស្កាត់ដោយរបៀបណាឃើញថារដ្ឋាភិបាលរបស់យើងមិនសូវបានខ្វាយខ្វល់ពាក់ព័ន្ធនឹងក្មេងទំនើង[….] បច្ចុប្បន្ននេះដូចយើងឃើញថាយុវជនរបស់យើងងប់នឹងស្រី ងប់នឹងស្រា ងប់នឹងល្បែង»។

ព្រះអង្គបានបន្តថា ការបណ្ដុះបណ្តាលធនធានមនុស្ស ឬទំពាំងស្នងឬស្សី ត្រូវការចំណាយពេលវេលាយូរ។

ព្រះអង្គបញ្ជាក់បន្ថែមថា៖ «ចង់បង្កើតចង់បណ្ដុះបណ្ឌិតត្រូវប្រើពេល៥០ឆ្នាំ ប៉ុន្តែបើចង់បណ្ដុះពាលប្រើពេលតែមួយថ្ងៃទេឬប្រើប្រើពេលតែ៤ទៅ៥ថ្ងៃទេ អញ្ចឹងសភាវៈល្អមិនងាយទាញមកបានទេ តែសភាវៈអាក្រក់ទាញទៅបានដោយងាយ»។

(ព្រះតេជគុណ សំ ដារ៉ូ ព្រះជន្ម២៧វស្សា ជាអតីតនិស្សិតនៃពុទ្ធិកសាកលវិទ្យាល័យព្រះសីហនុរាជ។ រូបភាព៖ ជីម ឆៃលន់)

កញ្ញា វ៉ន លីហួ អាយុ១៨ឆ្នាំ ជានិស្សិតឆ្នាំទី៣ នៃវិទ្យាស្ថានវ៉ាន់ដាលើកឡើងថា បញ្ហាក្មេងទំនើងនៅក្នុងសង្គមតែងតែកើតមាន គ្រាន់តែច្រើន ឬតិចប៉ុណ្ណោះ។ កញ្ញាយល់ថាបញ្ហានេះកើតឡើងដោយសារកង្វះការអប់រំពីឪពុកម្ដាយ សាលារៀន និងការរាប់អានមិត្ដភក្ដិមិនល្អ។ កញ្ញាបន្តថា បញ្ហានេះគួរតែមានដំណោះស្រាយតាមរយៈការចូលរួមអប់រំណែនាំពីអាណាព្យាបាលរបស់ពួកគេ។

កញ្ញាថា៖ « ខ្ញុំគិតថាដំណោះស្រាយតែមួយគឺផ្ដល់ដំបូន្មានដល់គាត់ ហើយរៀបរាប់ពីបញ្ហាថាគាត់ដើរផ្លូវអញ្ចឹងអត់ត្រូវ។ យើងអាចកែតម្រូវមកបានដោយសារតែយើងនៅមានពេលវេលាច្រើនទៀតដែលត្រូវកែខ្លួន។ អញ្ចឹងយើងត្រូវប្រាប់ពីចំណុចល្អៗ និងចំណុចវិជ្ជមានដល់គាត់ ហើយឲ្យគាត់ឈប់ធ្វើនៅអំពើណាដែលមិនល្អ និងប៉ះពាល់ដល់សង្គម»។

កញ្ញា វ៉ន លីហួ អាយុ១៨ឆ្នាំ ជានិស្សិតឆ្នាំទី៣ នៃវិទ្យាស្ថានវ៉ាន់ដា។ (រូបភាព៖ ជីម ឆៃលន់)

កញ្ញា រ៉ុម ជីវ័ន្ត អាយុ១៩ឆ្នាំ ជានិស្សិតឆ្នាំទី៣ ជំនាញរដ្ឋបាលអប់រំនៃពុទ្ធិកសាកលវិទ្យាល័យសីហនុរាជយល់ឃើញមិនខុសពីកញ្ញា វ៉ន លីហួនោះទេ។ កញ្ញា លើកឡើងថាបញ្ហាក្មេងទំនើងមានការកើនឡើងជាងឆ្នាំមុនៗដែលបណ្ដាលមកពីកង្វះការអប់រំពីអាណាព្យាបាល និងការអប់រំនៅសាលារៀន។

កញ្ញាថ្លែងថា៖ «ចំពោះបញ្ហាទាំងអស់ហ្នឹងមូលហេតុសម្រាប់ខ្ញុំគិតអាចមកពីកត្តាគម្លាតគ្នាកត្តាឪពុកម្ដាយនិងសាលារៀន[…]បច្ចុប្បន្នបើគ្រូបង្រៀនរាងរឹតបន្តឹងសិស្សតិចតួចអាណាព្យាបាលចាប់ផ្ដើមមានបញ្ហាមកចម្រូងចម្រាស់ជាមួយសាលាអ៊ីចឹងវាមានគម្លាតរវាងឪពុកម្ដាយជាមួយនឹងសាលារៀនជាមូលហេតុធ្វើឲ្យខាងគ្រូគាត់អស់កម្លាំងចិត្តក្នុងការអប់រំសិស្សលត់ដំសិស្សធ្វើឲ្យសិស្សឆ្លៀតយកម៉ោងរៀនទៅដើរលេងហើយឪពុកម្ដាយខ្លះទៀតអត់បានអប់រំកូន»។

កញ្ញា រ៉ុម ជីវ័ន្ត អាយុ១៩ឆ្នាំជានិស្សិតឆ្នាំទី៣ ជំនាញរដ្ឋបាលអប់រំ នៃពុទ្ធិកសាកលវិទ្យាល័យសីហនុរាជ។ (រូបភព៖ ជីម ឆៃលន់)

លោកនាយករដ្ឋមន្ត្រី ហ៊ុន ម៉ាណែត កាលពីខែឧសភា ឆ្នាំ២០២៤កន្លងទៅ បានដាក់បញ្ជា និងសមត្ថកិច្ចពាក់ព័ន្ធទូទាំងប្រទេស រឹតបន្តឹងវិធានការចំពោះក្រុមក្មេងទំនើងដែលប្រព្រឹត្ត បង្កចលាចលសង្គមនានា។ ក្រោយការប្រកាសរបស់នាយករដ្ឋមន្ត្រីមក ក្រសួងមហាផ្ទៃអះអាងថា កម្លាំងសមត្ថកិច្ចបន្តពង្រឹងការត្រួតពិនិត្យ និងចុះបង្ក្រាបក្រុមក្មេងទំនើងកាន់តែសកម្ម និងតឹងតែងជាងមុន៕

ចិត្ត ស្រីយ៉ា (Chet Sreyya) – Newsroom Cambodia

ថវិកា​វិស័យអប់រំ​កើនឡើង​ ប៉ុន្ដែបញ្ហា​ខ្វះខាតមួយចំនួន​នៅ​មិន​ទាន់​ដោះស្រាយ

បទយកការណ៍៖ អង្រឹងក្រណាត់​​ក្រងពីកាកសំណល់រោងចក្រ​កាត់ដេរ​​​​ជួយ​ដល់បរិស្ថានមួយផ្នែក​

បទយកការណ៍៖ អ្នកស្រឡាញ់​ការអប់រំ បង្កើតថ្នាក់រៀននិងបណ្ណាល័យខ្នាតតូចសម្រាប់​កុមារ​តាម​តំបន់​ខ្វះខាត

កម្ពុជា​ ដាក់​ចេញ​អនុក្រឹត្យ​ស្ដី​ពី​នីតិវិធីផ្ដល់​គោរមងារ«ឧកញ៉ា»

កម្រងរូបភាព៖ ទិដ្ឋភាពអ្នកប្រកបរបរលក់នំបញ្ចុក

បទយកការណ៍៖ អ្នក​រត់​កង់បីខ្លះរកចំណូលមិនគ្រប់គ្រាន់ ត្រូវស្នាក់​នៅ​​​តាម​ដង​ផ្លូវ​ជំនួសផ្ទះ

រដ្ឋាភិបាល​ប្រកាសឱ្យ​ឈប់​សម្រាក​នៅ​ថ្ងៃ​បើក​ការដ្ឋាន​ព្រែក​ជីក​ហ្វូណន​

ទីភ្នាក់ងារប្រព័ន្ធផ្សព្វផ្សាយ​បារាំង​ជំរុញការផ្សព្វផ្សាយ​ពីបញ្ហា​សុខ​ភាព​តែមួយ

Q&A៖ បញ្ហា​ប្រឈម​របស់​កម្មករ​កម្មការិនី ផ្នែក​វាយនភណ្ឌ​បច្ចុប្បន្ន

ក្រសួងសុខាភិបាល​រំឮកពលរដ្ឋ​ពីការបរិភោគត្រីក្រពត​ដែលអាចប៉ះពាល់​ដល់ជីវិត​