លោក ជួន ណារិន្ទ ស្នងការនគរបាលរាជធានីភ្នំពេញ ​បានបញ្ជាក់​នៅថ្ងៃនេះថា រាល់បទល្មើស​ដែ​ល​​​បា​​នកើតឡើង គឺជាភារកិច្ចរបស់សមត្ថកិច្ចគ្រប់ជាន់ថ្នាក់។ជារួម សមត្ថកិច្ចនឹងអ​​នុវត្ដភារកិច្ចដោ​យ​គ្មា​​ន​កា​​ររឿ​​ស​អើងឡើយ មិនថារឿងរ៉ាវកើតឡើងលើភាគីណាមួយនោះទេ។

លោកបន្តថា ចំពោះករណីលោក នី ណា​ក់ ដែលបានប្រកាសពីការរងគ្រោះដោយអំពើហិង្សា ស្នងការដ្ឋាននគរបាលរា​​ជធានីភ្នំពេញកំ​ពុង​​ស្រា​​​វជ្រាវ និងស៊ើបអង្កេត ដើម្បីស្វែងរកជនដៃដល់មកអនុវត្ដតាមនីតិវិធីច្បាប់។

លោកបន្តថា៖«រាល់បទល្មើសដែលបានកើតឡើងគឺជាភារកិច្ចរបស់សមត្ថកិច្ចគ្រប់ជាន់ថ្នាក់ដោយឡែកចំពោះ​​ករណី​​លោ​​​​ក នី ណាក់ ដែលបានប្រកាសពីការរងគ្រោះដោយអំពើហិង្សានេះ ខ្ញុំក្នុងនាមជាស្នងកា​​រនគរបាលរា​ជ​​ធា​​​នី​​ភ្នំពេញគឺកំពុងតែស្រាវជ្រាវ និងធ្វើការជាមួយភាគីពាក់ព័ន្ធ »។

ការប្រកាសជំហររបស់កម្លាំងនគរបាលនេះ នៅពេលនេះ ធ្វើឡើងក្រោយពីអ្នកជំនាញកសិកម្ម លោក ​នី ណា​​ក់ ជំរុញដល់មន្ត្រីនគរបាលយុត្តិធម៌ ​ឱ្យជួយពន្លឿននីតិវិធី​​ដើម្បីស្វែងរក​​​ជន​​ល្មើ​សដែល​​មិនស្គាល់អត្តស​​ញ្ញាណមួយក្រុម ដែលប្រើហិង្សាមកលើខ្លួន យកមកផ្តន្ទាទោស។

លោក នី ណាក់ ដែលត្រូវបានអ្នកប្រើប្រាស់បណ្តាញសង្គមស្គាល់ថា ជាអ្នកដែលតែងតែរិះគន់​អំពីភាពអ​វិជ្ជ​មាន និងបញ្ហាផ្សេងៗនៅក្នុងសង្គមបានអំពាវនាវដល់មន្ត្រីអាជ្ញាធរមានសមត្ថកិច្ចគ្រប់ជាន់ថ្នាក់ ឱ្យជួយ​​​ពន្លឿននីតិវិធីក្នុងការស្រាវជ្រាវរកមុខជនល្មើស ដែលបានព្រួតគ្នាវាយលោក កាលរសៀលថ្ងៃ​ទី១២ ខែ​​កញ្ញា ឆ្នាំ២០២៣។ ក្នុងនោះលោក នី ណាក់ ក៏បានជំរុញឱ្យសមត្ថកិ​​ច្ចអនុវត្តវិជ្ជាជីវៈ​ឱ្យមានតម្លា​​ភាព​ដើ​​ម្បី​​ឱ្យ​សាធារណៈជនមានភាពជឿជាក់ទៅលើមន្ត្រីនគរបាលជាតិ។

លោកបន្តថា ៖«បន្ទាប់ពីរងគ្រោះនេះ ខ្ញុំសូមស្នើដល់អាជ្ញាធរដែលមានដូចជា ប៉ូលីស ប៉េអឹម ជួយពន្លឿននីតិវិធីក្នុង​​ការ​​ស្រា​វជ្រាវរក​​មុខជនល្មើសដែលពួកវាបានព្រួតគ្នាវាយខ្ញុំឱ្យឃើញ » ។

ដោយឡែក ចំពោះស្ថានភាពរបស់លោកនាពេលនេះវិញ គឺមានភាពល្អប្រសើរ ទាំងសតិស្មារតី ការ​​ហូ​​​​ប​​ចុក និងការធ្វើដំណើរដោយពុំមានអ្នកគ្រានៅពីក្រោយ ដូចមុនទៀតនោះទេ បន្ទាប់រូបលោក​​បានសម្រា​​ក​​ព្យា​​បាលនៅមន្ទីពេទ្យមួយរយៈ។

ជាអ្ន​កដែលធ្លាប់រិះគន់ដោយមិនសំចៃមាត់ លោក នី ណាក់ បន្ថែមថា រូបលោកបានរងការវាយ​​ប្រហារ​​ស្ទើ​​រ​​បាត់បង់ជីវិត និងបណ្តាលឱ្យរងរបួសជាច្រើនកន្លែង ដោយជនមិនស្គាល់អត្តសញ្ញាណមួយក្រុម។

លោកបន្តថា៖«ចំពោះ​​ផ្ទៃមុខរបស់ខ្ញុំវិញ ដែលមានដូចជា៖ មាត់ ច្រមុះ ភ្នែក គុំត្រចៀក ថ្គៀម ចិញ្ចើម សុ​ទ្ធ​​តែ​​​​រងរបួស​​ទាំង​​​​អស់ »។ 

តាមរយៈគណនីហ្វេសប៊ុកផ្លូវការរបស់លោក នី ណាក់ នៅយប់ថ្ងៃទី១៥ ខែកញ្ញា ឆ្នាំ២០២៣ បានសរសេ​​ររៀ​បរាប់ថា«ក្តីសង្ឃឹមតែមួយគត់របស់ខ្ញុំបាទ នី ណាក់ ចំពោះយុត្តិធម៌ នៃអំពើហឹង្សា មកលើរូបខ្ញុំបាទ សូ​ម​​សម្តេច បវរធិបតី ហ៊ុន ម៉ាណែត ជួយពន្លឿនដល់ការស៊ើបអង្កេតរបស់ សមត្ថកិច្ច ដើម្បីរកមុខអ្ន​​កពា​ក់​​ព័​ន្ធនិ​​ងអ្នកដៃដល់មកដាក់ទោស។ បើសម្តេចជួយបាន ខ្ញុំបាទ នឹង ប្រកាសចុះចូលបំរើរាជរដ្ឋាភិបាល ក្រោ​​​យពេលយុត្តិធម៌កើតមានចំពោះរូបខ្ញុំ » ។

សម្រាប់លោក ទូច សុខៈ អ្នកនាំពាក្យក្រសួងមហាផ្ទៃ បានថ្លែងថា រហូតមកដល់ពេលនេះ ចំ​​ពោះ​​​សំ​​ណុំ​​រឿង​​​​នេះ សមត្ថកិច្ចគ្រប់ជំនាញ គឺកំពុងតែពិនិត្យដោយម៉ត់​ចត់​ចំពោះបញ្ហានេះ ដោយ​​មិ​ន​​ប្រងើយកន្តើយនោះ​​​ទេ។លោកបន្តថា ស្ថាប័នជំនាញបំពេញការងាររបស់ខ្លួនដោយមិនមានការរើសអើង និងកំពុងប្រមូល​​ភ​ស្តុ​តាងនៅទីតាំងកើតហេតុជាដើម។

លោកបន្តថា៖« ក្នុងករណីនេះសមត្ថកិច្ចមិនអាចប្រាប់លំអិតបាននោះទេ ដោយខ្លាចបែកនូវសំណុំរឿង ក៏ប៉ុន្តែខ​​ណពេ​​លនេះ សមត្ថកិច្ចរបស់អគ្គស្នងការដ្ឋាននគរបាលជាតិ នៃក្រសួងមហាផ្ទៃ ​ស្នងការនគរបា​​លរាជធានីភ្នំ​​​ពេញ​ និងអធិការដ្ឋាននគរបាលនៅកន្លែងកើតហេតុនោះគឺកំពុងតែធ្វើការចំពោះបញ្ហានេះ » ។

លោក អំ សំអាត នាយកទទួលបន្ទុកកិច្ចការទូទៅ នៃអង្គការការពារសិទ្ធិមនុស្ស លីកាដូ (Licadho) បានឱ្យ​​​​ដឹងថា ចំពោះបទល្មើសទៅលើលោក នី ណាក់ នេះ បើពិនិត្យឱ្យបានច្បាស់លាស់នោះ នេះគឺជាសកម្មភា​​ព​​មួយដែលធ្ងន់ធ្ងរ ដោយអាចចាត់ទុកករណីនេះជាការប៉ុនប៉ងមនុស្សឃាតក៏បានដែរ។

បើតាមលោក អំ សំអាត ក្រោយមានការសង្កេតបង្ហាញថាទម្រង់នៃអំពើហិង្សាពីសំណាក់ជនស​​ង្ស័យ​មួយក្រុមទៅលើលោកនី ណាក់ នេះគឺមានរបួសចំកន្លែងដែលត្រូវស្លាប់ជាច្រើនកន្លែង ជាពិសេសនោះគឺក្បាលតែម្តង។ក្នុងន័យនេះ លោកជំរុញឱ្យអាជ្ញាធរ និងភាគីពាក់ព័ន្ធ បើកការស៊ើបអង្កេតដោយតម្លាភាព ដើម្បីស្វែ​​ង​រកយុត្តិធម៌ជូនជនរងគ្រោះ។

លោកបន្តថា៖«ខ្ញុំយល់ករណីនេះមន្ត្រីប៉ូលីសគួរតែមានការស៊ើបអង្កេតឱ្យបានឆាប់រហ័ស ព្រោះនេះគឺជាក​​រណីព្រហ្មទណ្ឌ ដែលមិនទាមទារពេលយូរក្នុងការប្រមូលភ័ស្តុតាង » ។

ភរិយាលោក នី ណាក់ ប្រាប់គេទំព័រ Newsroom Cambodia ថា ក្នុងពេលដែលរូបគេ និងស្វាមី ជិះម៉ូតូចេញពីឃ្លាំងធ្វើជីកំប៉ុសនៅព្រែកថ្មី ជិតម្តុំវត្តចំពុះ​​ក្អែកត្រឡប់ទៅ​ផ្ទះវិញ ភ្លាមៗនោះ មានជនល្មើស មិនស្គាល់​​មុខមានគ្នាបួនប្រាំនាក់ បាន​​ជិះ​​ម៉ូតូទៅបុកម៉ូតូរបស់ខ្លួនចំពីក្រោយបណ្តាលអោយដួលនៅលើដងផ្លូវ ហើយជនបង្កទាំង​​នោះបានព្រួ​ត​គ្នាវាយដំលើស្វាមីរបស់ខ្លួនបណ្តាលអោយរបួសធ្ងន់ធ្ងរត្រង់ក្បាលជាពិ​​សេ​​​​ស​៕

សម្រាប់​​យុវជន​មួយ​ចំនួន​យល់​ថា ប្រសិន​​បើ​​​មានគំនិត​ជាតិនិយម​ជ្រុល​ នោះ​មិនមាន​អ្វី​ចំណេញ​​ចំពោះ​ជាតិ​មាតុភូមិ​នោះទេ ប៉ុន្តែ​វា​អាច​នាំមក​នូវ​បញ្ហា​ជាច្រើន​ចំពោះ​ប្រទេសជាតិ​របស់ខ្លួន​ទៅវិញ​​។

តើ​មូល​ហេតុអ្វី​បានជា​គំនិត​ជាតិនិយម​ជ្រុល​បង្ក​ជា​បញ្ហា​ចំពោះ​ជាតិ​?

លោក ធូ រិទ្ធិ និស្សិតប្រវត្តិសាស្ត្រ ឆ្នាំទី៤ នៃសាកលវិទ្យាល័យភូមិន្ទភ្នំពេញ​និយាយថា ជាតិ​និយម​អាច​​ធ្វើឲ្យចម្រើន​ដល់សង្គម ហើយ​ក៏​អាច​ធ្វើឲ្យសង្គមជួបបញ្ហាដែរ។ លោក​បន្ត​ថា បើ​តាម​ការ​សង្កេត​របស់​លោក ជាតិ​និយម​សម្រាប់​សង្គម​កម្ពុជា​​បច្ចុប្បន្ន​ កើត​ចេញ​ជាមួយ​នឹង​បរទេស និយាយ​ឲ្យ​ចំ​គឺ​វៀតណាម។ លោក​ថា ការបណ្តុះ​គំ​និត​ឲ្យ​មាន​ការរើសអើង​ជនជាតិ​វៀតណាម បាន​ជំរុញ​ឲ្យ​យើង​ប្រជាជន​ចេះ​តែ​នាំ​គ្នា​ខឹង​គេ ហើយ​ភ្លេច​មើល​សង្គម​ខ្លួន​ឯង​ថា​ស្ថិត​នៅ​កម្រិ​ត​ណា។

«ជាតិនិយម​មួយ​ទៀត​គឺ​ការស្រឡាញ់​វប្បធម៌ ប្រពៃណី ទំនៀម​ទម្លាប់ គឺជា​រឿង​ប្រសើរហើយ ប៉ុន្តែ​បើ​ធ្វើ​ជ្រុល​ហួស​ហេតុ​ពេក​ក៏​មិន​ល្អ​ដែរ ព្រោះដំ​ណាក់​កាល​នេះ​គឺជា​សម័យ​កាល​សកល​ភាវូបនីយ​កម្ម យើង​ត្រូវ​តែ​បើក​ទូលាយ មើល​ឲ្យ​បាន​ឆ្ងាយ និង​ទទួល​យក​អ្វី​ដែល​ល្អៗ​មក​កែ​សម្រួល។  សរុប​មក ជាតិ​និយម​គឺជា​អាវុធ​មុខ​ពីរ​អញ្ចឹង។ ប្រសិនបើ​យើង​មិន​ចេះ​ប្រើ​វា​ឲ្យ​ចំ​កាលៈទេសៈ​ទេ​នោះ នោះ​វា​នឹង​មាន​គ្រោះថ្នាក់»។

ចំណែក លោក ផល់ ភេត្រា និស្សិតប្រវត្តិសាស្ត្រ ឆ្នាំទី៣ នៃសាកលវិទ្យាល័យភូមិន្ទភ្នំពេញ មណ្ឌល២ បាននិយាយថា ក្នុងនាម​ជា​ប្រជាជាតិ​នៃ​ប្រទេសមួយ​​ គឺ​ចាំបា​ច់​​ណាស់​​ត្រូវ​មាន​គំនិត​​ជាតិ​និយម ដើម្បី​​រួម​ចំណែក​ក្នុងការ​ការពារ​​វប្បធម៌​​ជាតិ ទឹកដី ទ្រព្យសម្បត្តិ​ជាតិ ការពារ​​​អធិបតេយ្យភាព​ជាតិ បូរណភាព​ទឹកដី និង​តម្លៃ​របស់​ប្រទេសជាតិ​ទាំង​នៅក្នុង​ថ្នាក់​តំបន់ និង​ថ្នាក់​អន្តរជាតិ​។ លោក​ថា ប៉ុន្តែ​ប្រសិន​បើ​មានគំនិត​ជាតិនិយម​ជ្រុល នោះ​នឹង​មក​នូវ​បញ្ហា​ជាច្រើន​ចំពោះ​ប្រទេសជាតិ​របស់ខ្លួន​ទៅវិញ​។

«ជាតិនិយម​ជ្រុល គឺជា​គំនិត​ជ្រុលនិយម​មួយ​ដែល​ស្ថិតនៅក្នុង​គំនិត​របស់​បុគ្គល​ដែល​តែងតែ​មើលទៅ​​ជាតិ​សាសន៍​របស់ខ្លួន​ល្អ​ជាង​ជាតិ​សាសន៍​ផ្សេងៗ​ជានិច្ច​។ មាន​ន័យថា មិន​ព្រម​បើក​ចិត្ត​ទទួល​អ្វី​ដែលថ្មីសម្រាប់ជាតិសាសន៏របស់ខ្លួន នោះបុគ្គលនោះនឹងមិនរីកចម្រើននោះទេ។ ផ្ទុយ​ទៅវិញនឹងធ្វើឱ្យប្រទេសជាតិកាន់តែវឹកវរថែមទៀត។ ជាក់ស្ដែង​នៅ​សម័យ​កម្ពុជា​ប្រជា​ធិប​តេយ្យ ឬ​ហៅថា​សម័យ​ខ្មែរ​ក្រហម ដោយសារ​គំនិត​ជាតិ​និយម​ជ្រុល​ទើប​ធ្វើ​ឱ្យ​ប្រជាជន​ខ្មែរ​ស្លាប់អស់ជា​២លាននាក់ និងខូចខាតសម្បត្តិសាធារណៈជាច្រើនទៀត»។

រីឯចំណែកលោក សុខ ចន្ត្រាវុធ  និស្សិតបញ្ចប់ថ្នាក់បរិញ្ញាបត្រ ឯកទេស ប្រវត្តិសាស្ត្រ បាន​និយាយថា ការប្រកាន់ជាតិនិយមជ្រុល​ អាច​បង្កនូវរឿងមិនល្អជាច្រើនសម្រាប់ជាតិមួយ ហើយ​នឹងឈានទៅដល់ការរើសអើងជាតិសាសន៍​ ហើយ​មាន​បង្ក​អសន្តិសុខ​មួយ​ចំនួន​ផង​ដែរ។ លោក​បន្ត​ថា ការប្រកាន់នូវជាតិនិយមដោយ​មិនច្រានចោល​ជាតិសាសន៍​ដទៃ ហើយ​បណ្ដុះ​ម​នុស្សឲ្យយ​ល់ពីវប្បធម៌ ប្រពៃណី និង​បូរណភាពទឹកដី​របស់ខ្លួនក្នុ​ងគោ​លដៅ​អភិរក្ស​ប្រកប​ដោយ​បញ្ញា​​ថ្លឹងថ្លែង​ដោយហេតុ និង​ផល នោះទើប​ជារឿងដែលប្រសើរបមផុត។​

«អ្វីដែលខ្ញុំភ័យបារម្ភនោះនៅពេលដែលយើងស្រឡាញ់ជាតិ តែ​ការស្រឡាញ់​របស់​យើង​អត់​មាន​មូលដ្ឋាន​នៃ​ចំណេះ កង្វះនូ​វមនសិការត្រឹមត្រូវ។ កាលណាដែលយើងដឹកនាំ ឬ​សាប​ព្រួស​នូវ​ផ្នត់​គំនិត​ណា​មួយ បាន​ត្រឹម​តែការបង្ក​ជម្លោះតែ​ប៉ុណ្ណោះ បើសិនជា​យើង​ជា​មនុស្ស​ប្រកាន់​ពេក​នោះ»៕​

ក្នុងសេចក្តីថ្លែងការណ៍​រួម​ចេញ​នៅ​ថ្ងៃ​ទី​២៣ ខែ​តុលា​នេះ​​​​បញ្ជាក់​ថា សម្ព័ន្ធ​អ្នកសារ​ព័ត៌មាន​​កម្ពុជា​ និងមជ្ឈមណ្ឌល​​កម្ពុជា​ដើម្បី​ប្រព័ន្ធ​ផ្សព្វផ្សាយឯ​ករាជ្យ មាន​ការព្រួយ​បារម្ភ​កាន់​តែ​ខ្លាំង​ក្រោយ​ពេល​ដែល​អ្នកសារ​ព័ត៌មាន​ត្រូវ​បាន​រារាំង និង​គំរាម​កំហែង​នៅ​ព្រឹក​ថ្ងៃ​សុក្រ​ ទី២៣ ខែតុលា ឆ្នាំ២០២០នេះ ខណៈ​ដែល​ពួកគេ​កំពុង​ផ្តិត​យក​រូបភាព និង​យក​ព័ត៌មាន​ពី​ការ​តវ៉ា​​របស់​​សកម្មជន​ដែល​ជា​ស្ត្រី​នៅ​ខាង​មុខ​ស្ថានទូត​ចិន ​ដើម្បី​ទាមទារ​ឲ្យ​ប្រទេស​កម្ពុជា​ជំរុញ​ឲ្យ​មាន​ការអនុវត្ត​​កិច្ច​ព្រមព្រៀង​សន្តិភាពទីក្រុងប៉ារីសថ្ងៃ​។

សេចក្តី​ថ្លែង​ការណ៍​ដដែល​នោះ​បន្ថែមថា អ្នកយកព័ត៌មានរបស់​វីអូឌី (VOD) ម្នាក់​ត្រូវ​បាន​សមត្ថកិច្ច​​​សម្លុត​ ហើយ​ដេញ​តាម​គាត់ ​នៅពេលគាត់​ឈរ​នៅ​ជិត​ស្ថានទូតចិនតាម​ដាន​សមត្ថ​កិច្ច​​ដែលសួរនាំ​ស្ត្រីម្នាក់​ដែល​កំពុង​តវ៉ានៅទីនោះ។ អ្នកយកព័ត៌មានរបស់​វីអូឌី​ម្នាក់ទៀត​ថា ​សមត្ថកិច្ច​បាន​ដេញចាប់យក​ទូរសព្ទ​របស់គាត់​នៅពេល​គាត់ព្យាយាម​ថតរូប។ ចំណែក​អ្នក​ផលិត​ព័ត៌មាន​ឱ្យ​វីអូ​ឌី​ពីរ​រូប​ផ្សេងទៀត​​ត្រូវ​បាន​សាកសួរ​រយៈ​ពេលខ្លី និង​មានការ​រុញ​ច្រាន​ពួកគេផងដែរ​ នៅ​មុន​ពេល​​ពួកគេ​ត្រូវ​បាន​បណ្តេញ​ចេញ​ពីកន្លែង​ដែលពួកគេ​យក​ព័ត៌មាន។

​«ចំណែកអ្នកសារព័ត៌មាន​ម្នាក់​ទៀត​របស់ VOD ដែលកំពុង​តែផ្សាយផ្ទាល់ (Live) សកម្មភាព​តវ៉ា​របស់​សកម្មជន​ត្រូវ​បាន​សមត្ថ​កិច្ច​បញ្ជា​ឱ្យបញ្ឈប់​ការផ្សាយ។ លើសពីនេះ សមត្ថកិច្ចបាន​​ដកហូត​យក​ម៉ាស៊ីនថតរូប​​​ដែលពាក់ជាប់​នឹង​ក​របស់​អ្នក​សារព័ត៌មានម្នាក់ នៅ​កាសែត​ខ្មែរ​ថែមស៍​ ហើយ​បានបញ្ជាឱ្យ​គាត់​ ព្រម​ទាំង​​អ្នក​ថតរូប​ឱ្យ​​ទីភ្នាក់ងារ​សារ​ព័ត៌មាន​រ៉យទ័រ លុប​រូប​ថត​ ​និង​​ឈប់​ថតរូបពីព្រឹតិ្តការណ៍នោះទៀត​ផង»​។ 

នាយកប្រតិបត្តិ ខេមបូចា លោក ណុប វី បាន​បញ្ជាក់​ក្នុង​សេចក្តី​ថ្លែងការណ៍​នោះ​ថា៖ «នេះ​គឺជា​សញ្ញា​គំរាម​កំហែង​ដែល​មិន​អាច​ទទួល​យក​បាន ​នៅ​ពេល​ដែល​អ្នកសារ​ព័ត៌មាន​កំពុង​បំពេញ​វិជ្ជាជីវៈ​របស់​ពួកគេ​ បែរ​ជា​អាជ្ញាធរ​ហាក់​ចាត់​ទុក​ថា​អ្នកសារព័ត៌មាន​គឺជា​​អ្នក​ឃ្លាំមើល​យ៉ាង​សំខាន់​ ដែលធ្វើឱ្យពួកគេពិបាកបង្ក្រាបលើក្រុមតវ៉ា»។

ចំណែកនាយកនៃនាយកដ្ឋានប្រព័ន្ធផ្សព្វផ្សាយ​មជ្ឈមណ្ឌលកម្ពុជាដើម្បីប្រព័ន្ធផ្សព្វផ្សាយឯក​​រាជ្យលោក អ៊ិត សូធឿត លើកឡើង​ថា៖ «ការគំរាម​កំហែង​នេះ​នឹង​​កាន់​តែ​ដាក់​សម្ពាធ និង​រឹត​ត្បិត​ដល់​សេរីភាព​អ្នកសារ​ព័ត៌មាន​នៅ​ប្រទេស​កម្ពុជា​ ក្នុង​ការអនុវត្ត​នូវ​វិជ្ជាជីវៈ​របស់​ពួកគេ​ដែល​ត្រូវ​បាន​ធានា​ដោ​យច្បាប់​ជាតិ និង​អន្តរជាតិ»។

ក្នុង​អំឡុង​នៃ​ការ​ធ្វើ​ទុក្ខ​បុកម្នេញ​លើ​អ្នកសារព័ត៌មាន​ទាំង​៦​នាក់​នោះ​ដែរ អាជ្ញាធរខណ្ឌ​ចំការ​មន​​បាន​បង្ក្រាប និង​ចាប់​ខ្លួនស្ត្រី​បីនាក់​ក្នុង​ពេល​ដែលពួកគេ​មាន​គ្នា​ប្រមាណ២០នាក់  ព្យាយាម​ទៅ​ប្រមូល​ផ្តុំ​ស្រែក​តវ៉ា និង​ដាក់​ញតិ្ត​ជូន​ស្ថានទូត​ចិន​ក្នុង​រាជធានី​ភ្នំពេញ ស្នើសុំ​ឲ្យ​ប្រទេស​ចិន​ដក​មូលដ្ឋាន​ទ័ពចិន នៅ​ក្នុង​ប្រទេស​កម្ពុជា  និង​ទាមទារ​ឲ្យ​រដ្ឋាភិបាលកម្ពុជា​ស្ដារ ប្រជាធិបតេយ្យ  និង​គោរព​សិទ្ធិមនុស្ស​ឡើង​វិញ  ស្រ​បតាម​ស្មារតី​នៃ​កិច្ច​ព្រមព្រៀង​សន្តិ​ភាព ទីក្រុង​ប៉ារីស ២៣​ តុលា។

ស្ថាប័ន​ការពារ​អ្នក​សារព័ត៌មាន​ទាំង​ពីរ​បន្ថែម​ក្នុង​​​សេចក្តី​ថ្លែងការណ៍​រួមនោះ​​ថា​៖ «សូម​អំពាវ​នាវ​ដល់​រាជ​រដ្ឋាភិបាល​ឲ្យ​បញ្ឈប់​ជា​បន្ទាន់​នូវ​សកម្មភាព​របស់​សមត្ថកិច្ច​ ដែល​ធ្វើ​ទុក្ខ​បុក​ម្នេញ​ដល់​អ្នកសារព័ត៌មាន និង​ធានា​សុវត្ថិភាព និង​សន្តិសុខ​ដល់​អ្នកសារ​ព័ត៌មាន​គ្រប់រូប​ដើម្បី​ឱ្យ​ពួកគេ អាច​អនុវត្ត​សិទ្ធិ​សេរីភាព និង​បំពេញ​វិជ្ជាជីវៈ​បាន​ត្រឹមត្រូវ ដើម្បី​ចូលរួម​រាយការណ៍​ពី​រឿងរ៉ាវ និង​បទល្មើស​នានា​ដែល​កំពុ​ងកើតឡើងនៅក្នុងសង្គមដោយមិនមានការភ័យខ្លាច»។

ចាប់​តាំង​ពី​ដើម​ឆ្នាំ​២០២០​មក​ ការ​ធ្វើ​ទុក្ខ​​បុកម្នេញ​លើ​អ្នក​សារព័ត៌មាន​​​​នៅ​តែ​​កើត​​​ឡើង​​ជា​បន្ត​បន្ទាប់​។ កាលពី​ថ្ងៃទី​២០ ខែតុលា ឆ្នាំ​២០២០ អ្នកសារព័ត៌មានមួយរូបឈ្មោះ ហ៊ីម ម៉ាត់ ដែល​ជាប្រធានក្រុមអ្នកសារព័ត៌មានទូរទស្សន៍អនឡាញឈ្មោះ UMA TV Online រង​ការ​ប្រើ​ហិង្សា នៅពេលលោកកំពុងចុះយកព័ត៌មានអំពីបទល្មើសព្រៃឈើ នៅចំណុចជិតស្ពានសេកុង ក្នុង​ខេត្ត​ស្ទឹងត្រែង។

កាលពីចុងខែកញ្ញាកន្លងទៅ ក៏មានករណីអំពើហិង្សាលើអ្នកសារព័ត៌មានអនឡាញចំនួន ៤រូប​​ក្នុង​ទឹក​ដី​ស្រុក​មេមត់ ខេត្តត្បូងឃ្មុំ ដែលបានធ្វើឱ្យ​អ្នកសារព័ត៌មាន​ម្នាក់​ក្នុង​ចំណោម​៤​នាក់​នោះ​​រង​របួស​ធ្ងន់​ត្រង់​ឆ្អឹងជំនីរ និងម្នាក់ទៀតរងរបួសស្រាលផងដែរ។​

បើតាម​របាយការណ៍​ដែល​ចេញ​ដោយ​ខេម​បូ​ចា​ ចាប់​តាំង​ពីខែ​កក្កដា ដល់​កញ្ញា ឆ្នាំ​២០២០ យ៉ា​ង​ហោច​ណាស់​មាន​អ្នកសារព័ត៌មានចំនួន​១៥​នាក់​រង​នូវ​ការ​បៀត​បៀន តាម​រយៈការ​ប្រើ​ហិង្សា និង​ការ​ចាប់​ខ្លួន ចោទ​ប្រកាន់​តាម​ផ្លូវ​ច្បាប់​ផ្សេងៗ៕

លោក លី ច័ន្ទតុលា ទទួល​បានការ​គាំទ្រ ​១,៤៤៤​សំឡេង  ស្មើនឹងជាង៧៨ភាគរយនៃសំឡេងឆ្នោតទាំងអស់ នៅក្នុងការបោះឆ្នោត ដែល​មាន​បេក្ខជនសរុប៥នាក់ រួម​មានលោក​ សំ សុខគង់ផងដែរ ដែលទទួលបាន ៥៥សំឡេង ឬស្មើនឹងជាង៣ភាគរយ។ លោកសំ សុខគង់ គឺជាមេធាវីការពារក្តី ឲ្យអតីតមេដឹកនាំគណបក្សប្រឆាំងលោក កឹម សុខា។

លោក លី ច័ន្ទតុលា បានថ្លែង​ក្រោយ​ប្រកាស​លទ្ធផលថា ការ​ប្រកួត​ប្រជែង​គ្នា​នេះ​មិន​មាន​ការ​វាយ​ប្រហារ​គ្នា បើ​ទោះ​ជាបេក្ខជន​​មាន​គោល​នយោបាយ​ខុសគ្នា​​ក្ដី។

លោក​បាននិយាយ​ថាការ​ប្រកួត​ប្រជែង​ជ្រើសរើស​ប្រធាន​គណៈ​មេធាវី​ពេល​នេះ​គឺជា​គំរូ​សម្រាប់​ការ​ប្រកួត​ប្រជែង​ពេល​ក្រោយ​ទៀត​ ហើយ​ប្ដេជ្ញា​ចិត្ត​អនុវត្តន៍​គោល​នយោបាយ​ទាំង៨ចំណុច​របស់​លោក ដើម្បី​ការពារ​ផល​ប្រយោជន៍​រួម​នៃ​វិជ្ជាជីវៈ​មេធាវី​គណៈ​មេធាវី និង​ផល​ប្រយោជន៍​របស់​មេធាវី។

លោក លី ច័ន្ទតុលា បាននិយាយថា៖ «ថ្វីដ្បិត​ពេល​ខ្លះ​យើង​មាន​គោល​នយោបាយ​ខុស​គ្នា​ខ្លះ ត្រូវ​គ្នា​ខ្លះ ​ប៉ុន្តែ​យើង​ទាំង​៥​នាក់ ​មិន​មាន​គេ​ហៅ​ថា ការ​ជជែក​វែក​ញែក​ស្វិតស្វាញ​ខ្លាំង​ពេក​ទេ​រហូត​ដល់​ថា ឈ្មោះ​គ្នា​អី​ទេ​គឺ​យើង​បាន​សហការ​គ្នា​ខ្ញុំ​គិត​ថា នេះ​គឺ​គំរូ​មួយ»។

លោក លី ច័ន្ទ​តុលា ​ជា​មេធាវីដ៏​មាន​ឥទ្ធិពល​ម្នាក់ ​ក្នុងចំណោម​ក្រុម​មេធាវី​ដឹកនាំដោយ​លោក គី តិច ដែល​ជា​មេធាវី​រដ្ឋាភិបាល​និង​អតីតប្រធាន​គណៈ​មេធាវី។

​លោក លី ច័ន្ទតុលា ក៏​ជា​មេធាវី​ក្នុងរឿងក្តីប្រឆាំង លោក កឹម សុខា ពី​បទ​ក្បត់​ជាតិ​នៅ​តុលាការ​ផង​ដែរ។

លោក លី ចន្ទតុលា ក៏ស្ថិតក្នុងចំណោមមេធាវីរបស់ក្រសួងមហាផ្ទៃក្នុង​ពាក្យបណ្តឹង​រំលាយ​គណបក្ស​សង្គ្រោះ​ជាតិ (CNRP) របស់លោក កឹម សុខា កាលពីឆ្នាំ២០១៧។

តាមបណ្តាញសង្គម លោក លី ច័ន្ទតុលា ក៏បានបង្ហោះរូបថត​លោក​ជាមួយនាយករដ្ឋមន្រ្តី ​លោក ហ៊ុន សែន និងកូនៗ លោក ហ៊ុន សែន ផងដែរ។

ប្រធាន​គណៈ​មេធាវី​ចប់​អាណត្តិ​លោក សួន វិសាល បាននិយាយ​ថា លោក លី ច័ន្ទតុលា ជា​បេក្ខជន​ដែល​លោក​គាំទ្រ ហើយ​រំពឹង​ថាប្រធាន​គណៈ​មេធាវី​រូប​នេះ​នឹង​បំពេញ​ការងារ​បន្ត​ពី​លោក​បាន​ជោគជ័យ។

លោក សួន វិសាល បាននិយាយថា «នេះ​ជា​ក្ដី​សង្ឃឹម​របស់​ខ្ញុំ​ដែរ ព្រោះ​ថា​ជា​បេក្ខជន​មួយ ដែល​ខ្ញុំ​គាំទ្រ ខ្ញុំ​សង្ឃឹម​គិត​ថា គាត់​មាន​សមត្ថភាព​គ្រប់គ្រាន់​ដឹក​នាំ​គណៈ​មេធាវី​បន្ត ប៉ុន្តែ​ទោះ​បី​មិន​បាន​គាត់​ជាប់​ អ្នក​ផ្សេង​ជាប់​ក៏​ខ្ញុំ​នៅតែ​គាំទ្រ ព្រោះ​ជា​លទ្ធផល​បោះ​ឆ្នោត ដែល​យើង​គោរព​តែ​ឥឡូវ​ចំ​សណ្ដា​ន​ចិត្ត​របស់​យើង ដែល​យើង​ចង់​បាន»៕

​យោងតាមគេហទំព័រ​ហ្វេសប៊ុក​របស់​មជ្ឈមណ្ឌល​សិទ្ធិ​មនុស្ស​កម្ពុជា​ (CCHR) ផ្សាយ​នៅ​ថ្ងៃ​​ចន្ទ បញ្ជាក់​ថា៖ «នៅថ្ងៃទី២០ ខែតុលា ឆ្នាំ២០២០ ស្អែក​នេះ សាលា​ឧទ្ធរណ៍​នៅ​រាជធានី​ភ្នំពេញ​នឹង​​បើក​សវនាការ​ជំនុំ​ជម្រះ​លើ​បណ្តឹង​សុំ​នៅ​ក្រៅ​ឃុំ​របស់​សមាជិក​ក្រុម​ខ្មែរថាវរៈ​ចំនួន​ពីរ​នាក់ និង​សកម្មជន​មាតា​ធម្មជាតិ​កម្ពុជា​ចំនួន​៣​នាក់»។

លោក ហ៊ុន វណ្ណៈ និងអ្នកស្រី ឈឿន ដារ៉ាវី សមាជិក​ក្រុម​ខ្មែរ​ថាវរៈ​ត្រូវ​បាន​ចាប់​ខ្លួន​នៅ​ថ្ងៃ​ទី១៣ ខែសីហា ឆ្នាំ២០២០ ពាក់ព័ន្ធ​នឹង​ការចូលរួម​បាតុកម្ម​របស់​ពួកគេ​ទាមទារ​ឱ្យ​ដោះ​លែង​​​មេដឹកនាំ​សហជីព​លោក រ៉ុង ឈុន។ ហើយ​នៅ​ថ្ងៃទី៣ ខែកញ្ញា ឆ្នាំ២០២០ លោក ថុន រដ្ឋា កញ្ញា ឡុង គន្ធា និងកញ្ញា ភួន កែវរស្មី សកម្ម​​ជន​មាតា​ធម្មជាតិ​ត្រូវ​បាន​ចាប់​ខ្លួន​បន្ទាប់ពី​ផ្សព្វផ្សាយ​ព័ត៌មាន​នៅ​លើ​បណ្ដាញ​សង្គម​អំពី​គម្រោង​​ដើរ​​ទៅ​​កាន់​​ផ្ទះ​​នា​យក​​រដ្ឋមន្ត្រី ដើម្បី​បង្ហាញ​ពី​ក្តី​កង្វល់​ពាក់ព័ន្ធ​នឹង​បញ្ហា​បរិស្ថាន​ជុំវិញ​ការអភិវឌ្ឍ​បឹង​តាមោក ក្នុង​រាជ​ធានី​ភ្នំពេញ៕

ការិយាល័យផ្នែកជំនួយមនុស្សធម៌របស់ទីភ្នាក់ងារ USAID បានផ្តល់ថវិកានេះតាមរយៈអង្គការកម្មវិធីស្បៀងអាហារពិភពលោក (WFP) ដើម្បីផ្តល់ជំនួយដល់មនុស្សដែលរងការប៉ះពាល់​ដោយទឹកជំនន់​នេះ។ 

ស្ថានទូតអាមេរិកបាននិយាយក្នុងសេចក្តីថ្លែងការណ៏ចុះថ្ងៃទី១៧ ខែតុលា ឆ្នាំ២០២០នេះ ថា​អ្នកជំនាញផ្នែកគ្រោះមហន្តរាយ​នៃទីភ្នាក់ងារ USAID និងបន្តតាមដានសេចក្តីត្រូវការផ្នែកមនុស្សធម៌ នៅទូទាំងតំបន់អាស៊ីអាគ្នេយ៍ ដោយធ្វើការសម្របសម្រួលយ៉ាងជិតស្និទ្ធជាមួយអាជ្ញាធរក្នុងស្រុក និងដៃគូ។ 

គិតតាំងពីឆ្នាំ២០០០មក ទីភ្នាក់ងារ USAID បានផ្តល់ថវិកាចំនួនជាង ៧លានដុល្លារសម្រាប់ឆ្លើយតបនឹងគ្រោះមហន្តរាយ ការត្រៀមរៀបចំបង្ការជាមុន និងជំនួយសម្រាប់កាត់បន្ថយហានិភ័យ នៅកម្ពុជា៕

ការ​ត្អូញត្អែរ​របស់​អាជីវករ​ដែល​ជា​អ្នក​លក់លតឆា មីឆា បបរគ្រឿង និងជាងប៉ះកង់ម៉ូតូទាំង​នោះ ធ្វើ​ឡើង​ខណៈដែល​ទឹក​ជំនន់​​​ក្នុង​តំបន់​មួយ​ចំនួន​នៅ​​រាជធានី​ភ្នំពេញ​ពី​​កាន់តែ​បន្ត​​កើន​ឡើង។

អ្នក​លក់​លតឆា​ម្នាក់ លោក សាន់ ផាត ​អាយុ ៣៦ ឆ្នាំ មកពីខេត្តស្វាយរៀង បាន​ប្រាប់​ Newsroom Cambodia ថា ក្នុង​រយៈពេល​ប៉ុន្មាន​សប្តាហ៍​មក​នេះ លោក​លក់​មិន​សូវ​ដាច់​ដោយ​សារ​​​​ភ្លៀង​ធ្លាក់​ បណ្តាល​ឲ្យ​ទឹកជន់​កាន់តែខ្លាំងទៅៗ។

«ពីមុនខ្ញុំរកចំណូលបានច្រើនគួរសម ប៉ុន្តែ​រាល់ពេល​​ទឹក​លិច​ភ្នំពេញ​អី​ចឹង​រក​មិន​សូវ​បាន​ដូច​មុន​ទេ»។ ​ខ្ញុំ​ស្នើ​សុំ​ឲ្យ​រដ្ឋាភិបាល​កុំ​លុប​បឹង​បន្ត​ទៅ​ទៀត ​ពីព្រោះ​វា​មិន​ចំណេញ​ដល់​ប្រជាជន​ទេ»។

អាជីវករលក់បបរតាម​រទេះ អ្នកស្រី វី សុម៉ាលី មាន​អាយុ​៣០​ឆ្នាំ មកពីខេត្តបាត់ដំបង ប្រាប់ Newsroom Cambodia ថា ប្រសិនបើនៅ​រាជធានី​ភ្នំពេញ​នៅ​តែ​ភ្លៀង ហើយ​ទឹក​លិច​អញ្ចឹង​ អ្នកស្រី​ប្រហែល​ទៅរកស៊ីនៅភូមិ​ ឬស្រុកកំណើតរបស់អ្នកស្រី​វិញ ។ ការលើកឡើង​បែបនេះ បន្ទាប់ពី​អ្នកស្រី​មើល​ឃើញ​ថា រយៈពេល​ជិត​មួយ​សប្តាហ៍​ហើយ​ទឹក​ជំនន់​មិន​ទាន់​ស្រក​នៅ​ឡើយ​។

ចំណែកឯជាងប៉ះម៉ូតូម្នាក់លោក ហួច ស្រេង បានប្រាប់ Newsroom Cambodia ថា ប៉ុន្មានថ្ងៃ​មក​នេះ​មិន​សូវ​មាន​អ្នក​ប៉ះ​ម៉ូតូ​​នោះ​ទេ ដោយសារ​តែ​ភាគច្រើន​គេ​មិន​សូ​វ​ធ្វើ​ដំណើរ​។

របាយការណ៍​គណៈកម្មាធិកាជាតិ​គ្រប់គ្រង​​គ្រោះ​ម​ហន្តរាយ ចេញ​កាល​ពី​​ថ្ងៃទី១៥ ខែតុលា ឆ្នាំ២០២០នេះ បញ្ជាក់​ថា ទឹកភ្លៀង​នៅ​តែ​បន្ត​ធ្លាក់ មាន​ខ្យល់​ព្យុះ​បណ្ដាល​ឱ្យ​ទឹក​ជន់​លិច​គ្រប​ដណ្តប់ ​១៩ រាជធានី ខេត្ត។ របាយការណ៍​ដដែល​បន្ថែម​ថា គិត​មក​ដល់​ថ្ងៃទី១៥ ខែតុលា យ៉ាង​ហោច​ណាស់​មាន​ប្រជាជន​១៣​នាក់ បាន​បាត់បង់​ជីវិត​ដោយសារ​គ្រោះម​ហន្តរាយ​ទឹកជំនន់ ក្នុងនោះមាន​ក្មេង៥នាក់៕​

ប្រជាពលរដ្ទាំង​ជាង៣០​គ្រួសារដែលត្រូវបានជម្លៀសមកទីទួលសុវត្ថិភាពនោះគឺមានទាំងកុមារ មនុស្សចាស់ និងជនពិការ ដោយមានកាន់សម្ភារៈតាមខ្លួនមួយចំនួនដូចជាភួយ ខ្នើយ កន្ទេល មុង ជាដើម។

ការលិចលង់នេះ​កើតឡើង​ក្នុងសង្កាត់រលួស ខណ្ឌដង្កោ រាជធានីភ្នំពេញ នៅតាមបណ្តោយផ្លូវជាតិ លេខ២ ដែលបានរងការខូចខាតមួយចំនួនធំ និងមានទាំងការដាច់ផ្លូវជាកំណាត់ៗផងដែរ។

អ្នកដំណើរតាមផ្លូវជាតិលេខ២បានបណ្តើរម៉ូតូ និងមានអ្នកដំណើរខ្លះទៀតបានដួលម៉ូតូដោយសារតែទឹកជំនន់ទាំងនោះហូរមកខ្លាំងពេក​។

លោក មាស សារ៉ន អាយុ៣៤ឆ្នាំ មុខរបរលក់ពងមាន់អាំង បានប្រាប់ Newsroom Cambodia នៅថ្ងៃទី១៥ ខែតុលា ឆ្នាំ២០២០​នេះ​ថា ផ្ទះរបស់គាត់គឺបានលិចប្រហែលត្រឹមដើមទ្រូង។  

ម៉ោងប្រមាណជា៧:​៣០ព្រឹក ទាហានបានជិះកាណូតទៅដឹកគ្រូសាររបស់គាត់ពីផ្ទះដែលលិចទឹក និងព្រមទាំងប្រជាពលរដ្ឋផ្សេងទៀត។

លោក មាស សារ៉ន បាននិយាយថា «ចំពោះអ្វីដែលជាការលំបាក់របស់ខ្ញុំនោះគឺ ពិបាកក្នុងការហូបបាយ និងព្រមទាំងបន្ទោបង់ជាដើម»។

«ចំពោះអនាម័យសម្រាប់ស្ថានភាពទឹកជំនន់នេះគឺគ្មានទេសម្រាប់គ្រួសាររបស់ខ្ញុំ និងប្រជាពលរដ្ឋឯទៀត»។

អ្នកស្រី សាន សុភាព អាយុប្រមាណជាង៣០ឆ្នាំ ជាប្រជាពលរដ្ឋរស់នៅ ជិតវត្តព្រះធាតុ ខណ្ឌដង្កោ រាជធានីភ្នំពេញ បានប្រាប់ Newsroom Cambodia ថា គាត់មានការព្រួយបារម្មណ៍ចំពោះស្ថានភាពទឹកជំនន់នេះដែលនៅតែបន្តរហូតដល់សព្វថ្ងៃ ដែលបានធ្វើឲ្យគាត់មិនអាចចេញរកស៊ីជាងមួយសប្តាហ៍ហើយ។

កញ្ញា ស៊ុន តាំងអ៊ី អាយុ១៩ឆ្នាំ ជានិស្សិត ឆ្នាំទី២ នៃសាកលវិទ្យាល័យភូមិន្ទភ្នំពេញ បានប្រាប់ Newsroom Cambodia ថានៅពេលដែលទឹកជំនន់អញ្ចឹងគឺមិនបានរៀនតាមអនឡាញទៀតនោះទេ និងមានការលំបាកមួយចំនួនទៀតមានដូចជាខ្លាចពស់ និងសត្វល្អិតផ្សេងទៀត។

កញ្ញា វ៉ង ស្រីម៉ៃ ​និស្សិតឆ្នាំទី២ឯកទេស សង្គមកិច្ច​នៃ​សាកល​វិទ្យាល័យ​ភូមិន្ទ​ភ្នំពេញ​មណ្ឌល២ ប្រាប់ Newsroom Cambodia នៅ​ថ្ងៃ​ទី​១២ ខែ​តុលា នេះ​ថា​ ​បន្ទប់​​ដែល​កញ្ញា​​ជួល​នៅ​ម្តុំ​​លូ​ប្រាំ សង្កាត់បឹង​ទំពុន ខណ្ឌ​ស្ទឹង​មាន​ជ័យ តែង​លិចចូល​ដល់​បន្ទប់​​ត្រឹម​ជង្គង់ រាល់​ពេល​មាន​ភ្លៀង​ធំម្តងៗ។ ​​កញ្ញា​បន្ត​ថា រាល់​ពេល​លិច​ធ្វើ​ឲ្យទទឹក​​សម្ភារៈផ្សេងៗ  និង​ធ្វើ​ឲ្យ​បន្ទប់​ទឹក​ស្ទះ​ប្រើ​ការ​មិន​បាន​។

«ពេលខ្ញុំ​បរិភោគ​វិញ​ពិបាក​នៅ​ក្នុង​ការ​ធ្វើម្ហូប​ដាំបាយ​ លាង​ចាន​ ហើយ​ពេល​ខ្លះ​ម៉ូតូ​របស់​ខ្ញុំ​ដែល​ដាក់​នៅ​ក្នុង​បន្ទប់​នោះ​ត្រូ​​វ​បាន​ទឹក​ចូល​នៅ​ក្នុង​បំពង់​ស៊ីម៉ាំង​។ ហើយ​មាន​ពេល​ខ្លះ​ក៏​ខ្ញុំ​ឃើញ​មាន​សត្វ​តូច​ល្អិត​ចូល​ទៅ​ក្នុង​បន្ទប់ ដែល​ធ្វើ​ឲ្យ​ខ្ញុំ​​ខ្លាច​មិន​ហ៊ាន​គេង  ចំណែក​ក្លិន​ទឹក​ដែល​ហូរ​ចូល​ក្នុង​បន្ទប់​វិញ គឺ​ស្អុយ​ហើយ​ពណ៌​ឡើង​ខ្មៅ»។

និស្សិតម្នាក់ទៀតដែលមករស់នៅក្នុង​រាជធានី​ភ្នំពេញ​រយៈពេល​៣ឆ្នាំ​មក​ហើយ​នោះ​ គឺ​កញ្ញា បាង វណ្ណា ជា​និស្សិត​ឆ្នាំទី៣​ផ្នែក​គីមី​វិទ្យា​នៃ​សាកល​វិទ្យាល័យ​ភូមិន្ទ​ភ្នំពេញ​មណ្ឌល​១​បាន​ប្រាប់ Newsroom Cambodia ថា កញ្ញា​ខាន​ទៅ​រៀន​ និង​ទៅ​ធ្វើការ​ប្រហែល​ជា​ពីរ​បី​ថ្ងៃ​ហើយ ដោយសារ​តែ​​មិនអាច​ធ្វើ​ដំណើរ​​បាន ដោយសារ​ទឹក​លិច​ខ្ពស់​ពេក កញ្ញា​បាន​រៀបរាប់​បន្ត​ទៀត​ថា កញ្ញា​មិន​ដែល​ជួប​ប្រទះ​នឹង​បញ្ហា​នេះ​​ទេ​នៅពេលដែល​កញ្ញា​មក​រស់​នៅ​រាជធានី​ភ្នំពេញ​ក្នុង​រយៈពេល​​៣ឆ្នាំ​នេះ ។

ចំណែកឯកញ្ញា នា ស្រីលីស និស្សិត​ផ្នែកធនាគារ​នៅ​វិទ្យាស្ថានសេដ្ឋកិច្ច និង​ហិរញ្ញវត្ថុ ដែល​​​ស្នាក់​នៅបន្ទប់​ជួល​ម្តុំទួល​សង្កែ​ ​ប្រាប់ Newsroom Cambodia ថា នៅ​ពេល​ដែល​មាន​ភ្លៀង​លិច​ចូល​ដល់​ក្នុង​ផ្ទះ​ម្តងៗ តែង​បណ្តាល​ឲ្យខូច​ខាត​សម្ភារៈ​​មួយ​ចំនួន​ ដោយសារ​ភ្លៀង​ហូរ​លឿន​ខ្លាំង​រើ​មិនទាន់។

កញ្ញា​បញ្ជាក់ថា៖ «វាលិចភ្លាមៗ ពេល​ខ្លះទៀត​នៅ​ពេល​ដែល​មាន​ភ្លៀង​លិច​យើង​មិន​បាន​នៅ​ផ្ទះ គឺ​វាបា​ន​បង្ក​ឲ្យ​ខូចខាត​របស់​ផ្សេង​ដែល​មាន​នៅ​ក្នុ​ងផ្ទះ​ដូចជា អង្ករ និង​របស់​ប្រើប្រាស់​មួយ​ចំនួន​ទៀត​អីចឹង»។

កញ្ញាបានបន្តថា​ ពេល​លិច​ម្តងៗ កញ្ញា​ត្រូវ​ប្រឈម​នឹង​ភាព​លំបាក​ទាំង​ការ​​បរិភោគ​​បាយ មិនមាន​កន្លែងគេង ហើយ​ទឹក​លិច​ចូល​មាន​ក្លិន​ស្អុយ។

ក្នុង​រយៈពេល​ប៉ុន្មាន​ថ្ងៃ​ចុង​ក្រោយ​នេះ ប្រទេស​កម្ពុជា​ទទួល​រង​ឥទ្ធិ​ពល​ព្យុះ​ពី​ប្រទេស​វៀត​ណាម បណ្តាល​ឲ្យ​​មាន​ភ្លៀង​ធ្លាក់​ខ្លាំង បង្ក​ជា​ទឹក​ជំនន់​នៅ​ខេត្ត​​ប្រមាណជា​១០​នៅ​ទូទាំង​ប្រទេស។

ក្រសួងធនធានទឹក និងឧតុនិយម ក៏​បាន​ចេញ​សេចក្តី​ជូន​ដំណឹង​មួយ​​នៅ​ថ្ងៃទី១៣ ខែតុលា ​នេះ អំពាវ​នាវឲ្យ​ប្រជាពលរដ្ឋ​​បន្ត​ការ​ប្រុង​ប្រយ័ត្ន​ ដោយ​បញ្ជាក់​ថា ព្យុះ​ទី១៦ ឈ្មោះ ណាង​កា (Nangka​) និង​ព្យុះ​ទី១៧ ឈ្មោះ សូ​ដែល (Saudel​) ​​មាន​កម្លាំង​ខ្លាំង នឹង​មាន​ឥទ្ធិពល​លើ​ផ្នែក​ខ្លះ​នៃ​ប្រទេស​វៀតណាម រួច​បន្ថយឥទ្ធិពល​ជាបន្តបន្ទាប់ ដោយ​បន្ត​ឆ្លងកាត់​ចូល​ប្រទេស​កម្ពុជាតាម​ខេត្តរតនគិរី ចាប់ពី​ថ្ងៃទី១៨​-១៩ ខែតុលា ក្នុង​កម្លាំង​ជា​វិសម្ពាធ និង​សម្ពាធ​ទាប៕​

ការតវ៉ាពីសំណាក់អាជីវករទាំងនោះនៅពីមុខផ្សារ ដែលស្ថិតនៅក្នុងភូមិដំណាក់ត្រយឹង សង្កាត់ចោមចៅ២ ខណ្ឌពោធិ៍សែនជ័យ បានបង្ខំឲ្យមានការបិទផ្លូវ និងបានធ្វើឲ្យមានការកកស្ទះចរាចរណ៍ប្រហែលជាងកន្លះម៉ោង។

អាជ្ញាធរមូលដ្ឋាន និងប្រជាការពារ បានធ្វើការសម្របសម្រួលឲ្យពួកគាត់ទាំងនោះទៅខាងចិញ្ចើមផ្លូវវិញ ដើម្បីឲ្យអ្នកដំណើរធ្វើដំណើរបានធម្មតាឡើងវិញ។

ចំណតឡានក្រុងនេះ ត្រូវបានបញ្ឈប់ដំណើរការ​ ដោយសារតែការរីករាលដាលនៃជំងឺកូវី១៩ ហើយលែងមានដំណើរការរហូតដល់សព្វថ្ងៃនេះ។

អ្នកស្រី  សាត ស្រីអូន ដែលជាអាជីវករលក់ដូរនៅក្នុងផ្សារបុរីសន្តិភាព២ និងជាអ្នកតវ៉ាផងនោះ បានប្រាប់ Newroom Cambodia កាលពីថ្ងៃទី០៧ ខែតុលា ឆ្នាំ២០២០ នេះថា អ្នកស្រីមកធ្វើការតវ៉ាទាមទារដើម្បីឲ្យសាលាក្រុងរាជធានីភ្នំពេញ កុំឲ្យអភិវឌ្ឍន៍ទៅលើ ចំណតឡានក្រុងនោះអី ពីព្រោះគាត់មានលិខិតត្រឹមត្រូវដែលបញ្ជាក់ថា សាលាក្រុងសន្យាថាមិនមានការអភិវឌ្ឍទៅលើតំបន់នោះបន្តទៀតទេ។

លោក នៅ វិចិត្រ ដែលជាអ្នកធ្វើការតវ៉ានៅទីនោះផងដែរបានប្រាប់ Newsroom Cambodia ថា កាលពីប៉ុន្មានថ្ងៃមុននេះ មានឡានដឹកស៊ីម៉ង់ត៍ ដឹកខ្សាច់ ដឹកថ្ម ដឹកឥដ្ឋបានយកទៅចាក់នៅចំណតឡានក្រុងនោះ ប៉ុន្តែមិនមាននរណាចាប់អារម្មណ៍នោះទេ។

ក៏ប៉ុន្តែ ក្រោយមក ដោយឃើញមានឡានក្រឡុកស៊ីម៉ង់ត៍ និងការធ្វើរបងហ៊ុមព័ទ្ធនៅទីចំណតឡានក្រុងនោះ ទើបប្រជាពលរដ្ឋភ្ញាក់ផ្អើលធ្វើការតវ៉ាទាមទារតែម្ដង។

Newsroom Cambodia បានសុំសម្ភាសន៍អាជ្ញាធរដែលធ្វើការសម្របសម្រួលនៅទីនេះ ប៉ុន្តែពួកគាត់មិនបានផ្តល់កិច្ចសម្ភាសន៍នោះទេ។

លោក ម៉េត មាសភក្តី អ្នកនាំពាក្យសាលារាជធានីភ្នំពេញ បាននិយាយតាមប្រព័ន្ធតេលេក្រាមថា គាត់មិនទាន់ទទួលបានដំណឹងនេះពីខាងណានៅឡើយទេ។

តំណាងខាងផ្សារបុរីសន្តិភាព២ដែលសុំមិនបញ្ចេញឈ្មោះ បាននិយាយថា ពួកគាត់កំពុងតែស្វែងរកដំណោះស្រាយលើបញ្ហានេះ៕

​ក្នុង​វីដេអូ​នោះ​​លោក សោម ឆាយ៉ា ​បាន​និយាយ​រៀបរាប់​អំពី​​ស្ថានភាព​បាតុកម្ម​របស់យុវជន​​ក្នុង​ប្រទេស​ថៃ​​យ៉ាង​ដូច្នេះ​ថា នៅ​តាម​សាកល​វិទ្យាល័យ និង​នៅ​តាម​វិទ្យាល័យ​ក្នុង​ប្រទេស​ថៃ​កំពុង​តែ​ធ្វើ​ចលនា​តវ៉ា​កក្រើក​ជា​ថ្មី​ទៀត ក្នុង​ការប្រឆាំង​រដ្ឋា​ភិបាល​កើត​ចេញ​ពី​ក្រុម​យោធា និង​ទាមទារ​ឱ្យ​កាត់​បន្ថយ​អំណាច​ព្រះមហាក្សត្រ​។ បើទោះជា​ពួកគេ​ដឹង​ថា​ការតវ៉ា​នេះ​អាច​ប្រឈម​ការ​បង្ក្រាប និង​សម្លាប់​ដូច​ហេតុការណ៍​នៅ​ឆ្នាំ១៩៧៦ និង​១៩៩២​ក៏​ដោយ។

លោក​បន្ថែម​ថា ចលនា​របស់​សិស្ស-និស្សិត​ថៃ ងើប​តវ៉ា​ជាថ្មី​ចាប់ពី​ពាក់កណ្តាល​ខែកក្កដា  ឆ្នាំ​២០២០​នេះ ដើមហេតុ​ដំបូង​ត្រឹម​ក្រុម​និស្សិត​រាប់​រយ​នាក់​តវ៉ា​ទាមទារ​ឱ្យ​រដ្ឋាភិបាល​ដឹកនាំ​ដោយ​​លោក  ប្រាយុទ្ធ ចាន់អូចា ចុះចេញ​ពី​តំណែង  ហើយ​រៀបចំ​ការបោះឆ្នោត​ឡើងវិញ​ដោយ​​ពួក​គេ​ចោទ ថា រដ្ឋាភិបាល​នេះ​ឡើង​កាន់​តំណែង​ដោយ​ការបោះឆ្នោត​មិន​ត្រឹមត្រូវ និង​មិន​​មាន​សមត្ថភាព​​ក្នុង​ការ​ដោះស្រាយ​បញ្ហា  ពិសេស​ក្នុងអំឡុង​ពេល​ឆ្លង​រាលដាល​ជំងឺ​កូ​វីដ​១៩នេះ។ ក្រោយមក​ទៀត​ទើប​មានការ​ទាមទារ​ឱ្យធ្វើ​កំណែ​ទម្រង់​អំណាច​ក្សត្រ​ដែល​ក្នុង​ច្បាប់​កំណត់​ដាក់​ទោស​អ្នករិះគន់​ព្រះ​មហាក្សត្រ  ត្រូវ​ជាប់ពន្ធនាគារ​រហូត​ដល់​១៥​ឆ្នាំ។ ថៃ​ជា សង្គម ដែល​សហគមន៍​អន្តរជាតិ​ដឹងឮ​ថា ពលរដ្ឋ​គោរព​ឱ្យ​តម្លៃ​ខ្ពស់​ដល់​ក្សត្រ ហើយ​អំណាច​ក្សត្រ ថៃ​មាន​ឥទ្ធិពល​ខ្លាំង តែ​ពេលនេះ​សិស្ស​និស្សិត​ចេញ​តវ៉ា​ប្រឆាំង​ដោយ​បើកចំហ​រ​ទៅវិញ។

បន្ទាប់ពី​បាន​ទស្សនា​វីដេអូ​នោះ​ចប់ យុវជន យ៊ឹត យុតយូ ក្នុង​ចំណោម​យុវជន និង​ព្រះ​សង្ឃ​​២៧​​អង្គ​នាក់ មកពីសាកលវិទ្យាល័យ​ភូមិន្ទ​ភ្នំពេញ សិក្សាផ្នែក​ទស្សនវិជ្ជា​បាន​និយាយ​ថា៖ «បន្ទាប់ពី​បាន​មើល​វីដេអូ​ទៅ ហើយ​ខ្ញុំ​មិន​បាន​មើល​ឃើញ​ចំណុច​៣សំខាន់ៗ​។ នៅ​ចំណុច​ទី​១ ខ្ញុំ​យល់​ឃើ​ញ​ថា លោក ប្រាយុទ្ធ ចាន់អូចា អាច​បាន​អំណាច​ហ្នឹង​គឺ​ដោយសារ​តែ​ការធ្វើ​រដ្ឋ​ប្រហារ​។ នៅ​ចំណុចទី​២ គឺ​បង្កើត​រដ្ឋធម្មនុញ្ញ​​ដើម្បី​ការពារ​អ្នក​ដឹកនាំ។ នៅ​ចំណុច​ទី​៣ គឺ​ទាក់ទង​ទៅ​នឹង​អំណាច​របស់​ព្រះមហាក្សត្រ​ដែល​ព្រះមហាក្សត្រ​មាន​អំណាច​កំពូល​ដែល​អាច​គ្រប់គ្រង​យោធា​»។

លោក​បាន​បន្ថែម​ថា ប្រសិន​បើ​​ចង់​ឲ្យ​យុវជន​ខ្មែរ​មាន​ភាព​ផុសផុល​ដូច​នឹង​យុវជន​ថៃ​ យើង​ត្រូវ​តែ ធ្វើ​ឲ្យ​ប្រព័ន្ធ​នយោបាយ​របស់​កម្ពុជា​មាន​ឯកភាព​ជាតិ និង​មាន​តម្លាភាព​។ នេះ​បើ​យើង​ទៅ​មើល សាកល​វិទ្យាធិការ​ថៃ ឬ​ក៏​ម្ចាស់​សាកល​វិទ្យាល័យ​ថៃ​មិនមាន​មុខងារ ឬ​តួនាទី​នៅ​ក្នុង​រដ្ឋាភិបាល​នោះ​ទេ។ ប៉ុន្តែ​បើ​យើង​ក្រលេក​មើល​កម្ពុជា​វិញ សាកល​វិទ្យាល័យ​ធិការ​នៅ​ស្រុក​ខ្មែរ ហាក់បីដូ​ចជា​មាន​តួនាទី​សំខាន់​នៅ​ក្នុង​ជួរ​រដ្ឋាភិបាល ហើយ​មុខងារ​សំខាន់ៗ​ទៅ​ទៀត។ នេះ​ហើ​យ​ជា​ដើម​ហេតុ​ដែល​ធ្វើ​ឲ្យ​សិស្ស​និស្សិត និង​យុវជន​ខ្មែរ​នឹង​មិន​សូវ​មាន​ភាព​ក្លាហាន​។ ដោយសារ​តែ​មិនមាន​ការគាំទ្រ​ពី​អ្នក​គ្រប់គ្រង​សាលា​។ ហើយ​ថែម​ទាំង​បង្អាក់​និស្សិត​មិន​ឲ្យ​និយាយ​អំពី​នយោបាយ​។

យុវជន​ម្នាក់​ទៀត លោក សោម តាំងអ៊ី មកពី​សាកល​វិទ្យាល័យ​ភូមិន្ទ​ភ្នំពេញ​សិក្សា​ផ្នែក​ទស្សនវិជ្ជា​បាន​និយាយ​ថា ​យុវជន​នៅ​ប្រទេស​ថៃ​​ហាក់បី​ដូចជា​ស្គាល់​អំពី​និយមន័យ​ពាក្យ​ប្រជា​ធិបតេយ្យ និង​លទ្ធិ​ប្រជា​ធិប​តេយ្យ​​ច្បាស់​លាស់​​ណាស់​។

«យើង​​សួរ​​ថា ហេតុអ្វី​​បាន​​ជា​យុ​វជន​ថៃ​ធ្វើ​បាតុកម្ម ពីព្រោះ​គេ​ដឹង​ថា ប្រសិន​បើគេ​ខ្វះអ្វី គេក៏​ត្រូវ​តែ​ទាមទារ​អ្វី​ដែល​គេ​ខ្វះម​កវិញដែរ​។ ខ្ញុំ​មើល​​ឃើញ​​មួ​យ​ទៀត​ពាក់ព័ន្ធ​ជាមួយ​នឹង​យុវជនថៃ ពួក​​គាត់​​យល់​ច្បាស់​ពាក់ព័ន្ធ​ទៅ​នឹង​ការធ្វើ​បាតុកម្ម​របស់​គាត់​ ដោយសារ​គាត់​ដឹង​ថា ប្រជា​ធិបតេយ្យ​មាន​ការរស់នៅ​មាន​សិទ្ធិ​សេរីភាព មាន​សិទ្ធិ​ក្នុង​ការបញ្ចេញ​​មតិ មាន​សុខ​សុវត្ថិភាព មាន​ការរស់នៅ​ស្រួល​វា​មាន​ទាំង​សុខមាល​ភាព។ អាហ្នឹង​ហើយ​ដែល​ថា​យុវជ​ន​គេ​យល់​អំពី​ប្រជាធិបតេយ្យ​»។

លោក​បាន​បន្ថែម​ទៀត​ថា៖ «ប្រសិន​បើ​​យើង​ធ្វើការ​ប្រៀបធៀប​ជាមួយ​នឹង​យុវជន​ខ្មែរ និង​យុ​វជន​ថៃ ថា​តើ​ខុសគ្នា​ត្រង់​ណា​ដែរ យើង​ឃើញ​ថា​យុវជន​ថៃ​ច្រើន​ជាង​យុវជន​ខ្មែរ។ ដូច្នេះ​ប្រសិន​បើ​​​យើង​ចង់​ឲ្យ យុវជន​ខ្មែរ​មាន​ភាព​ផុស​ផុល​ជាង​យុវជន​ថៃ វា​ប្រាកដ​ណាស់ មិន​អាច​ទៅ​រួច​នោះ​ទេ ។ ជា​យុទ្ធ​សាស្ត្រ​​របស់​ខ្ញុំ​ៗ​គិត​ថា​មាន​តែ​យុវជន​ចេះ​ច្បាប់​ទេ​ដែល​អាច​ងើប​ពី​ការគាប​សង្កត់​ពី ជិះ​ជាន់​បាន​»។

ចំណែក​យុវជន​ម្នាក់​ឈ្មោះ ពក សុខខឿយ  មកពី​សាកល​វិទ្យាល័យ​ពុទ្ធិក​សី​ហនុ​រាជ សិក្សា​ផ្នែក​​គ្រប់គ្រង​​បា​ន​និយាយ​​ថា៖ «ខ្ញុំ​យល់​ហើយ​ថា វា​ពាក់ព័ន្ធ​ជាមួយ​ប្រព័ន្ធ​នយោបាយ យោធា និង​ការគ្រប់គ្រង​អំណាច​របស់​ព្រះមហាក្សត្រ មាន​លក្ខណៈ ហួស​ហេតុ។ ចំណុច​ដែល​ខ្ញុំ​មើល​ឃើញ​ថា​ល្អ ព្រោះ​ថា​​ទាំង​ប្រជាជន​ទាំង​យុវជន មាន​ការសាមគ្គី​ជា​កម្លាំង បាន​យ៉ាង​ល្អ បើ​ទោះ​បី​ជា​មាន​ការរិត​ត្បិត​សិទ្ធិ​​សេរីភាព​មួយ​ចំនួន​ពី​អាជ្ញាធរ​ថៃ​ក៏​ដោយ​។ ខ្ញុំ​សរសើរ​​ដល់​​យុវជន​​ប្រទេស​ថៃ​​ដែល​មាន​ការតស៊ូ​។ ដូចជា​យប់​មិញ​នេះ មាន​ការធ្វើ​បាតុកម្ម​រហូត​​ដល់​ម៉ោង​១២​យប់»។

លោក​បាន​បន្ថែម​ថា  ដើម្បី​ឲ្យ​យុវជន​ខ្មែរ​មាន​ភាព​ផុសផុល​ដូច​យុវជន​ថៃ ចំណុ​ចទី​១ មាន​តែកា​រ​ជជែក​ពិភាក្សា​គ្នាអំ​ពី​បញ្ហា​សង្គម និង​ការនិយាយ​អំពី​ផែនការ​របស់​រដ្ឋាភិបាល​។ ចំណុចទី​២ ​ការអភិវឌ្ឍ​សមត្ថភាព​របស់​ខ្លួនឯង​ គឺ​យុវជន​នឹ​ង​ឲ្យ​មាន​ភាព​ក្លាហាន និង​ចេះ​សង្កេត​អំពី​សង្គម​ខាង​ក្រៅ ដូចជា​នៅក្រៅ​ប្រទេស មក​ប្រៀប​ធៀប​ជាមួយ​សង្គម​កម្ពុជា​បច្ចុប្បន្ន​​។ ចំណុ​ចទី​៣ ត្រូវ​មាន​ការចេះ​រៀ​បចំ​បណ្ដាញ​យុវជន និង បណ្ដាញ​ប្រជាពលរ​ដ្ឋ​ឲ្យ​កាន់​តែ​ច្រើន ដើម្បី​ឲ្យ​យើង​មាន​កម្លាំង​ខ្លាំង​ក្នុង​ការតស៊ូ​។ ចំណុច​ទី​៤  យុវជន និង​ប្រជារាស្ត្រ​ត្រូវ​មាន​ភាព​ម្ចាស់ការ​លើ​ខ្លួន​ឯង កុំ​ចាំ​តែ បុគ្គល​ម្នាក់​មក​ដឹកនាំ​យើង។

អ្នកស្រី សក សុខា ដែល​ជា​អ្នក​រៀបចំ​កម្មវិធី​នេះ លើកឡើង​ថា ការ​ចាក់​វីដេអូ​នេះ​ឲ្យ​យុវជន​ទស្សនា គឺ​​ក្នុង​គោល​បំណង​បណ្តុះ​ស្មារតី​របស់​យុវជ​ន​ឲ្យ​មាន​ភាព​ក្លាហាន និង​មាន​ភាព​រឹងមាំ​ក្នុងការ​តតាំង​ជាមួយ​នឹង​ការតស៊ូ​មតិ​៕

យោងតាម​លិខិត​​ចុះកាលបរិច្ឆេទថ្ងៃទី៥ ខែតុលា ឆ្នាំ២០២០ ដែល Newsroom Cambodia បានទទួល សហមេធាវីការពារ​ក្តី​របស់លោក កឹម សុខា បាន​ស្នើ​ទៅ​សាលាដំបូង​រាជធានី​ភ្នំពេញ​សុំ​បន្ត​សវនាការ​​អតីត​​គណបក្ស​​ប្រឆាំង​មួយ​នេះ ឡើងវិញ​។

ក្នុងលិខិតនោះបាន​បញ្ជាក់តាម​ន័យ​ដើម​ថា៖ «បច្ចុប្បន្ន​ស្ថានភាព​ជំងឺ​កូវីដ​១៩ គឺ​រាជ​រដ្ឋាភិបាល​គ្រប់គ្រង​បាន​ទាំង​ស្រុង​ហើយ ចំណែក​ឯ​តុលាការ​ក៏​បាន​ដំណើរការ​នីតិវិធី​ជំនុំ​ជម្រះ​ក្ដី​ជា​ប្រក្រតី​រាល់ថ្ងៃ​ដែរ»។

លោក ចាន់ ចេន មេធាវី​មួយ​រូប​ដែល​ការពារ​ក្តី​​លោក កឹម សុខា ​ប្រាប់​ Newsroom Cambodia តាមរយៈ​បណ្តាញ​សង្គម​​តេលេក្រាម​​ថា លោក​បាន​ដាក់​លិខិត​នេះ​ជូន​ទៅ​តុលាការ​នៅ​ព្រឹក​ថ្ងៃ​ចន្ទ​នេះ ដើម្បីស្នើ​ឱ្យ​មាន​ការសម្រេច​បន្ត​ដំណើរការ​ជំនុំ​ជម្រះ​រឿង​ក្ដី​នេះឡើ​ង​វិញ ដោយ​មូលហេ​តុ​នៃ​ស្ថានភាព​ជំងឺកូវីដ​១៩។

លោកបញ្ជាក់​ថា៖ «តាម​ច្បាប់​កូន​ក្តី​ត្រូវ​បាន​ទទួល​ការជំនុំ​ជម្រះ​ប្រកប​ដោយ​យុត្តិធម៌ និង​ឆាប់​រហ័ស ហើយ​ការបន្ត​ពន្យារ​ពេល​មិន​កំណត់​បែប​នេះ វា​ធ្វើ​ឲ្យ​ប៉ះពាល់​ផល​ប្រយោជន៍​ឯកឧត្តម កឹម សុខា យ៉ាងធ្ង​​ន់ធ្ងរ»។

លោក ចាន់ ចេន បន្ថែម​​ថា កាល​ថ្ងៃទី១៧ ខែមិថុនា កន្លង​ទៅ លោក​ក៏​បាន​ដាក់​លិខិត​ស្នើ​សុំ​បន្ត​សវនាការ​ទៅ​ប្រធាន​ក្រុម​ប្រឹក្សា​ជំនុំ​ជម្រះ​សាលា​ដំបូង​រាជធានី​ភ្នំពេញ ម្ដង​រួច​មក​ហើយ បន្ទាប់ពី​មាន​ការផ្អាក​មួយរយៈ និង​ក្រោយ​ការមើល​ឃើញ​ពី​ភាព​ធូរស្រាល​ឡើងវិញ​នៃ​ជំងឺ​កូវីដ​១៩ ដើម្បី​ឱ្យ​ធានា​បាន​នូវ​ការគោរព​សិទ្ធិ និ​ងយុត្តិធម៌​ជូន​លោក កឹម​ សុខា។

សវនាការ​ជំនុំ​ជម្រះ​លើ​​សំណុំ​រឿង​របស់​លោក កឹម សុខា ពី​បទ «សន្ទិដ្ឋិភាព​ជាមួយ​បរទេស» ឬបទ​ក្បត់​ជាតិ បាន​ចាប់​ផ្តើម​ធ្វើ​ឡើង​​កាល​ពី​ថ្ងៃទី​១៥ ខែ​មករា ឆ្នាំ​២០២០ ជារៀងរាល់​ថ្ងៃ​ពុធ និង​ព្រហស្បតិ៍។ ប៉ុន្តែ​នៅ​ថ្ងៃ​​ទី​២៣ ខែ​មីនា ក្រុម​មេធាវី​របស់​លោក កឹម សុខា និង​មេធាវី​​តំណាង​រដ្ឋាភិបាល បាន​ដាក់​លិខិត​​ស្នើ​សុំ​លើក​ពេល​សវនាការ​ក្រោម​ហេតុផល​ថា ​មាន​ការ​ព្រួយ​បារម្ភ​អំពី​ការ​ឆ្លង​វីរុស​កូរ៉ូណា នៅ​ពេល​មាន​ការ​ប្រជុំ​មនុស្ស​ច្រើន។

តំណាង​មេធាវី​រាជរដ្ឋាភិបាល លោក គី តិច មិនមាន​ការឆ្លើយតប​យ៉ាងណា​នោះ​ទេ ចំពោះ​សំណើ​មួយ​នេះ តែលោ​ក​បានប្រាប់ Newsroom Cambodia តាមបណ្ដាញសង្គម​តេលេក្រាម​ថា៖ «ករណីនេះ​ជា​សមត្ថកិច្ច​របស់​តុលាការ ហើយ​មេធាវី​ដើម​បណ្តឹង​រដ្ឋប្បវេណី តំណាង​​រាជ​រដ្ឋា​ភិបាល​គោរព​តាម​ការសម្រេច​របស់​តុលាការ​ជានិច្ច»។

អ្នកនាំពាក្យអយ្យការសាលា​ដំបូងរា​ជធានី​ភ្នំពេញ លោក គុជ គឹមឡុង បាន​ប្រាប់ Newsrom Cambodia ថា សាលាដំបូង​បាន​ទទួល​លិខិត​ពី​មេធាវី​របស់​លោក​ កឹម សុខា នៅ​ព្រឹក​មិញ​នវ ប៉ុន្តែ​លោក​ថា ប្រធាន​ក្រុម​ប្រឹក្សា​ជំនុំ​ជម្រះមិន​ទាន់​មាន​ការ​សេចក្ដី​សម្រេច​យ៉ាង​ណានៅ​ឡើយ​ទេ។​ លោក​បន្ថែម​ថា សេចក្ដី​សម្រេច​យ៉ាងណា​នោះ អាស្រ័​យ​​លើ​ប្រធាន​ក្រុមប្រឹក្សា​ជំនុំ​ជម្រះ​​ពិនិត្យ​ទៅ​លើ​ស្ថានភាព​ជាក់​ស្ដែង។

លោក កឹម សុខា អតីត​ប្រធាន​គណបក្ស​សង្គ្រោះជាតិ​ដែល​ត្រូវ​បាន​តុលាការ​កំពូល រំលាយ​កាលពីខែវិច្ឆិកា ឆ្នាំ២០១៧​កន្ល​ង​ទៅ​ត្រូវ​បាន​ចោទ​ប្រកាន់​ពី​បទ​រួមគំនិត​ជាមួយ​បរទេស ដើម្បី​ផ្ដូល​រំ​លំរដ្ឋាភិបាល ដោយ​មាន​សហរដ្ឋអាមេរិ​ក​នៅពីក្រោយ។ ក៏ប៉ុន្តែទាំង​​លោក កឹម សុខា និង​រដ្ឋាភិបាល​សហរដ្ឋ​អាមេរិច បានច្រានចោល​ទៅលើការចោទប្រកាន់​នេះ។

តើមាន​ហេតុផល​អ្វី​ខ្លះ​ដែល​នាំ​ឲ្យ​ពួកគេ​ទៅ​ធ្វើការ​ខុស​ជំនាញ​បែប​នេះ?

លោក​បណ្ឌិត ប៉ា ច័ន្ទរឿន អ្នកស្រាវជ្រាវពី​ការអភិវឌ្ឍសង្គម មាន​​ប្រាប់ Newsrooms Cambodia ថា ហេតុ​ផល​ពីរ​យ៉ាង​ដែល​នាំ​ឲ្យ​យុវជ​ន​រៀន​ចប់​ ហើយ​ទៅ​ធ្វើការ​ខុស​ជំនាញ​របស់​ខ្លួន។ ទី១​សិស្ស​និស្សិត​ជ្រើស​ឯក​ទេស​អត់​បាន​គិត​ពី​តម្រូវការ​នៃ​ទីផ្សារ​ និង​ឱកាស​នៃ​ការរក​ការងារ ហើយ​មុខវិជ្ជា​ដែល​ជ្រើស​ មិនមាន​ភាព​ស៊ី​សង្វាក់​គ្នា​ជាមួយ​ចំណង់​ចំណូល​ចិត្ត​របស់​ពួកគាត់ ដោយសារ​តែ​គាត់​ទទួល​ឥទ្ធិពល​ពី​មិត្តភក្តិ និង​គ្រួសារ។ ទី២ ក្នុង​អំឡុង​ពេល​រៀន ពួកគាត់​​មិន​មានសមត្ថភាព ចំណេះ ជំនាញ និង​ឥរិយាបទ​គ្រប់គ្រាន់​ទៅ​តាម​ឯកទេស​ដែល​ពួកគាត់​បាន​រៀន។ នេះជា​ហេតុ​ធ្វើ​ឲ្យ​ពួក​គាត់​មិន​អាច​យក​ចំណេះ ជំនាញ​ទាំង​នោះ​មកអនុវត្តន៍​ជាក់ស្តែង​បាន។

លោក ប៉ា ច័ន្ទរឿន បន្ត​ថា ដើម្បី​ធានា​ថា​សិស្ស​និស្សិត ជ្រើស​មុខ​ជំនាញ​​ស្រប​ជាមួយ​ទីផ្សារ​ការងារ និង​ចំណង់ចំណូល​ចិត្ត​របស់​ពួកគាត់ សាលារៀន និង​ស្ថាប័ន​ពាក់ព័ន្ធ​គួរតែ​បង្កើន​កម្មវិធី​ណែនាំ តម្រង់​ទិស​យុវជន ឬ​ក៏​សិស្សា​នុសិស្ស​តាំង​ពី​ក្មេង​មក ជាពិសេស​នៅ​ថ្នាក់​វិទ្យាល័យ ហើយ​យុវជន​ត្រូវ​តែ​ច្បាស់​លាស់ រៀន​កំណត់​អំពី​គោលដៅ​នៃ​ជីវិត ហើយ​សួរ​ខ្លួន​ឯង​ថា​ចង់​ក្លាយ​ទៅ​ជា​អ្វី?

កញ្ញា សឿង វិចារិកា ជានិស្សិតបានបញ្ចប់ថ្នាក់បរិញ្ញាប័ត្រ ជំនាញផ្នែកច្បាប់ បានប្រាប់ Newsroom Cambodia ថា សព្វថ្ងៃមានសិស្សនិស្សិតមួយចំនួន មានការត្អួញត្អែរ​ ពាក់ព័ន្ធ​នឹង​បញ្ហា​ធ្វើការ​ខុស​ជំនាញ​ដែល​ខ្លួន​បាន​សិក្សា​នៅ​មហា​វិទ្យាល័យ។

កញ្ញាថា៖ «ការធ្វើកា​រ​ខុស​ជំនាញ​ហ្នឹ​ង​វា​គ្មាន​ផ្តល់​មាន​វិជ្ជមាន​អី​ចំពោះ​សិស្ស​និស្សិត​ទេ។ វា​មាន​តែ​ផ្តល់​ផល​អវិជ្ជមាន​ដូចជា វា​ធ្វើ​ឲ្យ​ធនធាន​មនុស្ស​កាន់​តែ​បាត់បង់ និង មាន​ភាព​លំបាក​សម្រាប់​ពួកគេ​ផង​ដែរ»។

លោក រស់ សុវាចា អ្នកនាំពាក្យ​ក្រសួង​អប់រំ យុវជន និង​កីឡា មិន​បាន​ឆ្លើយ​តប​នឹង​សំណួរ​របស់ Newsroom Cambodia ពាក់ព័ន្ធនឹង​ការ​ធ្វលការ​ខុស​មុខ​វិជ្ចា​របស់​សិស្ស​និស្សិត​នោះ​ទេ ប៉ុន្តែ​លោក​បាន​​និ​យាយ​ជា​ទូទៅ​តាមរយៈ​បណ្តាញ​សង្គម​តេលេក្រាម​​ កាល​ពី​ថ្ងៃ​ទី២៤ ខែ​កញ្ញា ឆ្នាំ​២០២០​ ថា កំណែ​ទម្រង់​វិស័យ​អប់រំ​ទទួល​លទ្ធផល​ជា​វិជ្ជមាន ដូចជា​ចំណេះដឹ​ង​សិស្ស និង​គុណភាព​គ្រូ​​មាន​ភាព​ប្រសើរ​ឡើង ហើយ​កម្រិតសិក្សានីមួយៗមានការកើនឡើង។

លោកបន្តថា៖ «ក្រសួងអប់រំ យុវជន និងកីឡា បាន​ដាក់​បញ្ចូល​ជំនាញ​បច្ចេកទេស​ថ្មីៗ​មួយ​ចំនួន​ទៅ​ក្នុង​កម្មវិ​ធី​សិក្សា​ថ្នាក់​វិទ្យាល័យ​ចំណេះ​ទូ​ទៅ និង​អប់​រំ​បច្ចេកទេស ដើម្បី​ឆ្លើយ​តប​ទៅ​នឹង​តម្រូវការ​ទីផ្សារ​ការងារ និង​សម្រាប់​ចូលរួម​ចំណែក​ការអភិវឌ្ឍ​វិស័យ​ឧស្សាហកម្ម។ ជំនាញ​បច្ចេកទេស​ថ្មីៗ​នោះ មាន​ដូចជា អេឡិច​ត្រូនិក អគ្គិសនី ក្សេត្រសាស្ត្រ មេកានិក និងគណនេយ្យ។ ជំនាញ​បច្ចេក​ទេស​ទាំង​នេះ នឹង​ជួយ​បង្កើន​បរិមាណ និង​គុណភាព​ធនធាន​មនុស្ស​ផ្នែក​ជំនាញបច្ចេក​ទេស​នៅ​តាម​រោង​ចក្រ ទីផ្សារ​ការងារ​ផ្សេងៗ និង​សម្រាប់​ជា​មូលដ្ឋាន​គ្រឹះ​ដល់​សិស្ស​មួយ​ចំនួន ដែល​ចង់​រៀន​ជំនាញ​នេះ​បន្ត»។

យ៉ាងណាក្តី លោក ប៉ា ច័ន្ទរឿន បញ្ជាក់​បន្ថែម​ថា៖ «ដើម្បី​ឲ្យ​ជោគជ័យ​ក្នុង​ការងារ ទាល់តែ​យុវជន​ចេញ​ទៅ​ធ្វើ​ការ​ដែល​ខ្លួន​ស្រលាញ់ ហើយ​ស្រលាញ់​ការងារ​ដែល​ខ្លួន​កំពុ​ង​ធ្វើ»៕

ការសេចក្តីជូនដំណឹង ដែលចុះថ្ងៃទី១០ ខែកញ្ញា ឆ្នាំ២០២០ ដោយសាកលវិទ្យាធិការរង លោក សឿន សោភ័ណ បានធ្វើឲ្យនិស្សិតប្រុស ស្រី មានការសប្បាយរីករាយជាខ្លាំង​​ពីព្រោះពួកគាត់អាចនឹងមានទំនាក់ទំនង និងការរៀនសូត្រឡើងវិញ។ 

តាមរយៈតាមទូរស័ព្ទ កញ្ញា សាត ស៊ីវន និស្សិតនៃសាកលវិទ្យាល័យភូមិន្ទនីតិសាស្ត្រ និង វិទ្យាសាស្ត្រសេដ្ឋកិច្ច និងជានិស្សិតរៀនជំនាញ រដ្ឋបាលសាធារណៈ  បាននិយាយថា៖ «ខ្ញុំមានអារម្មណ៍សប្បាយចិត្ត ក្នុងការបានបង្កើតទំនាក់ទំនងជាមួយ និស្សិត និងសាស្ត្រាចារ្យ ឡើងវិញ»។

កញ្ញា សាត ស៊ីវន បានបន្តថា ការចូលរៀនក្នុងថ្នាក់ឡើងវិញក៏មានភាពងាយស្រួល ដូចជាការ សាកសួរលោកគ្រូផ្ទាល់ៗតែម្តង​​​ ក៏ប៉ុន្តែកញ្ញា នៅតែមានការព្រួយបារម្ភអំពីការរីករាលដាល នៃជំងឺកូវីត ១៩ ហើយសន្យាថានឹងរក្សាអនាម័យ តាមការណែនាំរបស់ក្រសួងសុខាភិបាល និងគោរពតាមគោលការណ៍របស់សាលាផងដែរ។

ចំណែកនិស្សិតផ្សេងទៀត  កញ្ញា ពេញ ស្រីពេជ្រ និង កញ្ញា រុន សុភា និស្សិត នៃ សាកលវិទ្យាល័យភូមិន្ទនីតិសាស្ត្រ និងវិទ្យាសាស្ត្រសេដ្ឋកិច្ច រៀនផ្នែករដ្ឋបាលសាធារណៈ ឆ្នាំទី ២ បាននិយាយរៀបរាប់ អំពី អារម្មណ៍រំភើបដែលបានលឺ និងឃើញសេចក្តីជូនដំណឹងរបស់សាលាក្នុងការចូលរៀនវិញ។

កម្ពុជាបានប្រកាសឲ្យបើកសាលារៀនឡើងវិញជាបណ្តើរៗហើយ ក្នុងរយៈពេលប៉ុន្មានសប្តាហ៏ចុងក្រោយនេះ បន្ទាប់​ពី​បាន​បិទ​អស់​រយៈពេល​ជិត៧​ខែ​ ដោយសារ​តែ​ជំងឺកូវីដ ​១៩​។

គិតត្រឹមថ្ងៃទី២៤ ខែកញ្ញា ឆ្នាំ២០២០នេះ អ្នកព្យាបាលជាសះស្បើយពីកូវីដ ១៩ មានចំនួនសរុប២៧៤នាក់ នៅទូទាំងប្រទេស ដោយមានអ្នកកំពុងសម្រាកព្យាបាលនៅមន្ទីពេទ្យ ចំនួន០១។ នេះយោងតាមក្រសួងសុខាភិបាល៕

​​

ប្រជាពលរដ្ខមួយចំនួន បានត្អូញត្អែរ និងខឹងសម្បាចំពោះការចាក់បាសច្រៀងខារ៉ាអូខេតាមផ្ទះ ដែលមានសម្លេងលឺខ្លាំងៗ រំខានដល់ការរស់នៅ ការប្រកបរបរ និងការរៀនសូត្រ នៅក្នុងសង្កាត់ចោមចៅ២ ខណ្ឌពោធិ៍សែនជ័យ រាជធានីភ្នំពេញ។

អ្នកស្រី សម ស្រីនាង អាយុ ៣០ រស់នៅភូមិដំណាក់ត្រយឹង សង្កាត់ចោមចៅ២ ខណ្ឌពោធិ៍សែនជ័យ បាននិយាយថា ការច្រៀងខារ៉ាអូខេបែបនេះ បានបង្កការលំបាកខ្លាំងណាស់ពេលនិយាយទូរស័ព្ទ និងពិបាកក្នុងការនិយាយជួបជុំគ្រួសារផងដែរ។

អ្នកស្រី ក៏បានលើកផងដែរថានេះក៏បានរំខានដល់សិក្សាតាមអនឡាញរបស់កូនគាត់ ដែលតម្រូវឱ្យមានភាពស្ងៀមស្ងាត់។

លោក វ៉ាន់ ម៉ៅ អាយុ ៤៦ ឆ្នាំ អាជីវករនៅផ្សារទួលពង្រ បាននិយាយថា ឲ្យតែល្ងាចឡើង សម្លេងធុងបាសលឺសឹងតែគ្រប់ផ្ទះ។

លោក វ៉ាន់ ម៉ៅ បាននិយាយដូច្នេះថា៖ «ឲតែល្ងាចៗឡើង សម្លេងធុងបាសលឺសឹងតែគ្រប់ផ្ទះ ហើយពេលខ្លះ ចាក់ចម្រៀងរហូតដល់ម៉ោង១០ ដល់ ១១ ដែលធ្វើឲ្យ ខ្ញុំពិបាកដេកពេលក្បាលព្រលប់ ព្រោះវាអស់កំលាំង លក់ដូរថ្ងៃ»។

លោកបានអះអាងថា ធ្លាប់បានទៅនិយាយជាមួយនឹងអាជ្ញាធរនៅមូលដ្ឋានរួចហើយដែរ ដើម្បីឲ្យអាជ្ញាធរចុះមកអប់រំបងប្អូនពលរដ្ឋដែលចាក់បាស់តម្លង់គេ។

អ្នកស្រី  សាក់ កន្នីការ  អាយុ ៣៣ឆ្នាំ  រស់នៅភូមិ តំណាក់ត្រយឹង សង្កាត់ចោមចៅ២ បាននិយាយថា ឲ្យតែថ្ងៃសៅរ៍ អាទិត្យ ឬក៏ថ្ងៃឈប់សម្រាក អ្នកជិតខាងតែងតែចាក់ធុងបាស់ច្រៀង ដោយមិនបានគិតពីម៉ោងកំណត់ណាមួយឲ្យបានជាក់លាក់ ឬក៏ពួកគាត់មិនទាន់ដឹងអំពីច្បាប់ទំលាប់មូលដ្ឋាន។

អ្នកស្រី បានបន្ថែមថា «នាងខ្ញុំធ្លាប់បានស្នើទៅអាជ្ញាធរភូមិ ឬក៏សន្តិសុខភូមិដែរហើយ ជាការពិត គាត់បានមកចុះ ឱ្យសម្រួលនៅក្នុងមូលដ្ឋានហ្នឹងពិតប្រាកដមែន ប៉ុន្តែអ្វីដែលជាសំខាន់គឺអ្នកដែលចាក់ធុងបាសហ្នឹង គឺគាត់ស្រវឹង ហើយអញ្ចឹងទៅ ធ្វើឲ្យមានកើតមានអំពើហិង្សាកើតឡើង ហើយពេលហ្នឹងហើយ ដែលអ្នកសន្តិសុខភូមិ ឬក៏អាជ្ញាធរហ្នឹង និយាយមិនស្ដាប់ ក៏រឿងហ្នឹងវានៅតែបន្តទៅដែរទៅ»។

ទាក់ទងដើម្បីសុំការបំភ្លឺ ចៅសង្កាត់ចោមចៅ២ លោក វ៉ា សារ៉ង  បាននិយាយថា នឹងឲ្យមេភូមិ ចុះទៅ មូលដ្ឋានដើម្បីអប់រំ ហើយក៏បិទទូរស័ព្ទគាត់ទៅ។

មន្ទាប់មកបុរសម្នាក់ដែលអះអាងជាមេភូមិ ហើយមិនបានប្រាប់ឈ្មោះ បាននិយាយតាមទូរស័ព្ទថា នឹងចុះទៅមូលដ្ឋានរបស់លោកដើម្បីធ្វើការអប់រំដល់គ្រួសារមួយចំនួនដែលមានការ ចាក់បាសរំខាន ដល់ប្រជាពលរដ្ឋ។

លោកបានបន្ថែមថា «ចាប់ពីពេលនេះទៅ ខ្ញុំនឹងរឹតបន្តឹងចំពោះបងប្អូន ប្រជាពលរដ្ឋណា ដែលមានការចាក់ធុងបាស់»៕

ព្រះភិក្ខុ ពេញ វិបុល សាស្ត្រាចារ្យ​ផ្នែក​បណ្ដុះ​គុណធម៌​នៃ​សាកល​វិទ្យាល័យ​បញ្ញាសាស្ត្រ​កម្ពុជា មាន​សង្ឃដីកា​នៅ​ថ្ងៃទី​៩ ខែកញ្ញា​នេះ​​ថា សីលធម៌​សង្គម​គឺ​ជា​ច្បាប់​ទម្លាប់​មួយ​សម្រាប់​ចង​មនុស្ស​ឲ្យ​មាន​ការគោរ​ព​គ្នា​ទៅ​វិញ​ទៅ​មក ដើម្បី​ឲ្យ​មនុស្ស​ចេះ​រស់នៅ​ក្នុង​សង្គម​ជាមួយគ្នា ​ដែល​នេះហៅថា ជា​ការ​រ​ស់នៅ​​ចេះ​អាណិត​អាសូរ​គ្នា ចេះ​ស្រឡាញ់​គ្នា​ក្នុង​សង្គម។

ព្រះអង្គ​បាន​​បង្ហាញ​ការព្រួយ​បារម្ភ​​រឿង​សីលធម៌​សង្គម​ខ្មែរ​នា​ពេល​បច្ចុប្បន្ន​នេះ​ថា៖ «ដោយសារ​តែ​មនុស្ស​សព្វ​ថ្ងៃ​ហ្នឹង​គេ​មាន​ទំនោរ​ទៅ​ខាង​សម្ភារៈ​និយម​ច្រើន​ ជាហេតុ​ធ្វើ​ឲ្យ​មនុស្ស​ហ្នឹង​គិតគូរ​តែ​ពី​ផល​ប្រយោជន៍​ខ្លួន​ឯង ខាង​សម្ភារៈ​និយម​វា​គ្រប​ដណ្ដប់​ខ្លាំង​ពេក​ អញ្ចឹង​ទៅ បើ​ខាង​ព្រះពុទ្ធ​សាសនា​វិញ គឺថា​ស្មារតី​និយម ឬ​គុណធម៌​និយម អញ្ចឹង​កាលណា​មនុស្ស​ហ្នឹង​ទំនោរ​ទៅ​ខាង​សម្ភារៈ​ នោះ​ខាង​សីលធម៌​នឹង​ធ្លាក់​ចុះ​តែ​ម្ដង​ហើយ​»។

ព្រះ​អង្គ​ ពេញ វិបុល មាន​សង្ឃ​ដីកា​បន្ថែម​ថា៖ «កាលណា​សីលធម៌​ធ្លាក់ចុះ ហើយ​វា​មាន​អំពើ​ហិង្សា​ដែល​បណ្តាល​មក​ពី​ការប្រព្រឹត្ត​មិន​ត្រូវ​មាន​អំពើ​អានាចារ ដូចជា​ការវាយ​ប្រហារ ការលួច​ប្លន់ ការ​កាប់​សម្លាប់​ជាដើម កើតឡើង​ស្ដែងៗ​ក្នុង​សង្គម ហើយ​យូរ​និង​ឆាប់​ រឿង​ហ្នឹង​គង់​នឹង​ធ្លាក់​មក​លើ​យើង បើ​មិន​ព្រម​យក​ចិត្ត​ទុក​ដាក់»។

ចំណែក លោក ប៉ា ច័ន្ទរឿន អ្នក​ស្រាវជ្រាវ និ​ង​ការអភិវឌ្ឍ​សង្គម មាន​ប្រសាសន៍​ថា បញ្ហា​សីលធម៌​សង្គម​នេះ ប្រទេស​នៅ​លើ​ពិភព​លោក​មិន​ថា​ប្រទេស​ណា​នោះ​ទេ ក៏​សុទ្ធ​តែ​ជួប​ប្រទះ​​នឹង​​រឿង​​សីល​ធម៌​សង្គម​នេះ​ដែរ។ លោក​បន្ត​ថា ​អ្វី​ដែល​ទីទៃ​ពី​គ្នា​នោះ​គឺ​នៅ​ក្នុង​ប្រទេស​អភិវឌ្ឍន៍​ដែល​ជា​ប្រទេស​មាន​នូវ​វិបុលភាព​សេដ្ឋកិច្ច ស្ថិរភាព​សង្គម និ​ង​នយោបាយ​ជានិច្ច​កាល​ កង្វះ​សីលធម៌​សង្គម​គឺ​មាន​ភាគរយ​តិច ចំណែក​ឯ​ប្រទេស​ដែល​កំពុង​តែ​ប្រឹង​ហែល​ឆ្លង​ចេញ​ពី​ស្បៃ​អន្ធការ​ទៅ​កាន់​ទី​ឋាន​ដែល​មាន​ចរន្ត​សេដ្ឋកិច្ច​រីក​ផុសផុល សុខមាលភាព​សង្គម និង​នយោបាយ ភាគ​​ច្រើន​ មាន​​អត្រា​ភាគរយ​នៃ​ភាព​អសីលធម៌​សង្គម​​​ច្រើន។

លោកថា៖ «បញ្ហា​សីលធម៌​ក្នុង​សង្គម​វា​មាន​គ្រប់ជ្រុង​ មាន​​សីលធម៌​វិជ្ជាជីវៈ តុលាការ ចៅក្រម ព្រះរាជ​អា​ជ្ញា ព័ត៌មាន សាសនា ជំនួញ គ្រួសារ។ ហើយ​បើ​យើង​ពិនិត្យ​មើល​នៅ​ក្នុង​សង្គម​ខ្មែរ ជាពិសេស​​នៅ​ក្នុង​សីលធម៌​ជំនួញ មាន​ការកេង​ប្រវ័ញ្ច ការកិប​កេង ទំនិញ​គ្មាន​គុណភាព លក់​បន្លែ​បន្លំ​»។

លោក ប៉ា ច័ន្ទរឿន បន្តថា ​កាតាលីករ​សំខាន់​ពីរ​ដើម្បី​ស្តារ​ការធ្លាក់ចុះ​​​សីលធម៌​សង្គម​ខ្មែរ​ឲ្យ​មាន​ការ​រះ​ត្រដែត​ឡើងវិញ នោះគឺ​ការអប់រំ និង​គំរូភាព​របស់អ្នកមានអំណាច។​

ស្រប​ពេលដែលមាន​ការព្រួយបារម្ភអំពី​ការធ្លាក់ចុះសីលធម៌សង្គម យុវសមណៈ លីន យូរ៉ា ជា​សមណៈ​និស្សិតនៃ​សាកលវិទ្យាល័យ​បញ្ញាសាស្ត្រ មាន​សង្ឃ​ដីកា​ថា៖ «ការលើក​ស្ទួយ​សីលធម៌​នៅ​ក្នុង​សង្គម​ខ្មែរ​ឱ្យ​ចាក​ផុត​ពី​ភាព​អសីល​ធម៌​ មាន​ការប្រើប្រាស់​ពាក្យ​សម្តី​មិន​សមរម្យ តាមរយៈ​ប្រព័ន្ធ​បណ្តាញ​សង្គម និង​ការស្លៀកពាក់​របស់​ស្ត្រីមា​នភា​ពខើ​ច​លើ ខើច​ក្រោម ដែល​ប្រាស់​ចាក​ពី​សីលធម៌​សង្គម​ប្រពៃណី​ជាដើម​នោះ គឺ​គ្មាន​អី​ក្រៅ​ពី​ការអប់រំ​តាម​ពុទ្ធចក្រ និង​តាម​អាណាចក្រ​ទេ​ដែល​ធ្វើ​ឲ្យ​យុវជន​ខ្មែរ​នឹ​ង​មាន​ភាព​ដឹង​ខុស​ ដឹង​ត្រូវ​នៅ​ក្នុ​ង​ក្រម​សីលធម៌​របស់​ខ្លួន​ ដែ​ល​ជា​ការរស់នៅ​ក្នុង​សង្គម​ទេ»។

ទន្ទឹម​នឹងនេះ ព្រះភិក្ខុ ពេញ​ វិបុល ក៏​បាន​លើក​ឡើង​ទាក់ទង​នឹង​ដំណោះស្រាយ​នៃ​បញ្ហា​ការ​ធ្លាក់​ចុះ​សីលធម៌​នេះ​ គឺ​ត្រូវមាន​​ការ​ចូល​រួម​ពីគ្រប់​ភាគី​ពាក់ព័ន្ធ​ទាំង​អដ់ ក្នុងការបញ្ឈប់​ការចែក​រំលែក​ព័ត៌មាន​ហិង្សាក្នុ​ង​សង្គម ត្រូវ​ទប់ស្កាត់​ការប្រើ​ប្រាស់​​គ្រឿង​ញៀន​សុរា ឬ​ល្បែង​ ដែល​ធ្វើ​​ឱ្យ​មនុស្សឈ្លក់​​វង្វេង​ជាដើម។  

អ្នក​នាំពាក្យ​ក្រសួងអប់រំ យុវជន និងកីឡា លោក រស់ សុវាចា មិនឆ្លើយ​តប​នឹង​សំណួររបស់ Newsroom Cambodia ​អំពី​ស្ថានភាព​នៃ​ការ​ធ្លាក់​ចុះ​សីលធម៌​​សង្គម​​ក្នុង​ពេល​បច្ចុប្បន្ននោះ​ទេ​ ដោយ​ លោក​គ្រាន់​តែ​​​ឆ្លើយ​​តាមរយៈបញ្ដាញសង្គម​តេលេ​ក្រាម​ថា៖ «ក្រសួងអប់រំ យុវជន និងកីឡា បាន​ណែនំា​គ្រឹះស្ថានសិក្សា​ទំាងអស់​ឱ្យ​អនុវ​ត្ត​កម្មវិធី​សិក្សា​រួម​ទាំង​សីល​ធម៌​ពលរដ្ឋ ឱ្យ​បាន​ពេញ​លេញ ដើម្បី​ចូលរួម​ពង្រឹង​សមត្ថភាព​សិស្សា​នុ​សិស្ស​គ្រប់​កម្រិត​ថ្នាក់​ឱ្យ​ក្លាយ​ជា​ពលរដ្ឋ​សាកល​ដែល​មាន​ចរិយា​សម្បទា វិជ្ជា​សម្បទា បំណិន​សម្បទា និង​គុណ​តម្លៃ ឆ្លើយតប​នឹង​បរិបទ​ជាតិ តំបន់ និង​ពិភព​លោក»។

ការអភិវឌ្ឍ​ទាំង​ផ្នែក​ប្រាជ្ញា​ស្មារតី​នៃ​ប្រជាពលរដ្ឋ​ក្នុង​សង្គម គឺ​ជា​ការ​លើក​ស្ទួយ​អត្តសញ្ញាណ​នៃ​សង្គម​វប្បធម៌​ជាតិ​កម្ពុជា «សីលធម៌​គឺជា​ស្នូល​ និ​​ង​ជា​គ្រឹះ​នៃ​ការអភិវឌ្ឍ»។​ នេះ​គឺជា​ការអះអាង​របស់​លោក​បណ្ឌិត ប៉ា ច័ន្ទរឿន៕​

តាមតថភាពសង្គមកម្ពុជានាពេលបច្ចុប្បន្ន ការរៀនតាមអនឡាញ មានគុណវិបត្តិច្រើនជាង គុណសម្បត្ដិ ពីព្រោះថា ប្រទេសកំពុងអភិវឌ្ឍ ប្រព័ន្ធបច្ចេកវិទ្យា មានការលំបាកក្នុងការប្រើប្រាស់នៅឡើយ ក្នុងចំណោមសិស្ស និស្សិតសិក្សាអនឡាញ។

តើការរៀនអនឡាញ មានគុណសម្បត្តិ និងគុណវិបត្តិ​អ្វីខ្លះ? ខាងក្រោមនេះជាយោបល់របស់យុវជនមួយចំនួន ដែលសិក្ខាកាមសារព័ត៏មាន Newsroom Cambodia បានធ្វើការសាកសួរ។​

សំណួរទាំងនេះត្រូវបានសួរក្នុងកិច្ចសម្ភាសន៏៖

១.​ តើ​​​យល់​ឃើញ​យ៉ាង​​ណា​ដែរ​ពី​ការ​​រៀនអនឡាញក្នុងពេលមានការឆ្លងកូវីដ១៩?

២. ​​តើ​ការ​រៀន​​បែបពី​ចម្ងាយ មាន​ប្រសិទ្ធ​ភាព​ចំពោៈ​​អ្នកដែរ​រឺ​ទេ​? ហេតុ​អ្វី​?

៣.​ តើ​​អាច​ចែករំ​លែក​នូវ​គន្លឹៈអ្វី​​ខ្លះ ដែល​ជម្រុញ​ការ​រៀន​​ពី​ចម្ងាយ​​ឲ្យមាន​ប្រសិទ្ធិ​ភាព​?

៤. ​តើ​​មាន​ទស្សនៈ​បែប​ណា​បើសិនជា​​ការបិទ​សាលា​នៅ​តែ​បន្ត​​រហូត​ដល់​ដើម​ខែ ​​ឆ្នាំក្រោយ?

….

លោកពក សុខឿយ អាយុ២៣ បាននិយាយថាការរៀនអនឡាញធ្វើឲ្យសិស្ស និស្សិតមានបំណិនជីវិត និងយល់ច្បាស់អំពី អ្វីទៅជាកាតព្វកិច្ចដែលពួកគាត់ត្រូវទទួលខុសត្រូវ។

លោកបានបន្តថា ប្រសិនបើក្រសួងនៅតែបន្តឲ្យមានការបង្រៀនអនឡាញ អាចនឹងធ្វើឲ្យមានបញ្ហាប្រសិទ្ធភាព ដោយសារតែសិស្ស និស្សិតមួយចំនួនហាក់បីដូចជា មិនសូវយកចិត្តទុកដាក់ក្នុងការ​សិក្សា​នោះទេ។

សិស្សខ្លះវិញ ចូលរៀនគ្រាន់តែយកវត្តមានតែប៉ុណ្ណោះ កុំឲ្យគ្រូថា គាត់មិនបានចូលរៀន អញ្ចឹងប្រសិទ្ធិភាពមានការ​ថយចុះ គួរអោយកត់សំគាល់។ នេះបើយោងតាមការយល់ឃើញរបស់លោកពក សុខឿយ។

….

និស្សិតឈ្មោះតាង ផានិត អាយុ ១៨ ឆ្នាំ  និស្សិតឆ្នាំទីមួយ ផ្នែកអក្សរសាស្ត្រខ្មែរ នៅសាកលវិទ្យាល័យភូមិន្ទភ្នំពេញ បាននិយាយថាការរៀនអនឡាញ គឺជាបទពិសោធន៍ថ្មីមួយសម្រាប់គាត់ ហើយមានភាពលំបាកមួយចំនួន។

យុវជនតាង ផានិត បាននិយាយថាការលំបាករួមមានការសាកសួរសំណួរទៅកាន់លោកគ្រូ និងអ្នកគ្រូ ហើយប្រសិនបើ រៀនផ្ទាល់ គឺសិស្ស និស្សិតមានការងាយស្រួលក្នុងការសួរសំណួរ។

ប្រសិនបើនៅតែបន្តធ្វើការសិក្សាអនឡាញ យុវជនតាង ផានិត បានបន្តថា ប្រហែលជាគាត់មិនអាចទទួលចំណេះដឹងបានភ្លាមៗ ហើយធ្វើឲ្យគាត់មានការអផ្សុកក្នុងការសិក្ សាហើយថាក៏គ្មានប្រសិទ្ធភាពដែរ។

….

និស្សិត​​​ជុន​​ មណីជោតិ ​​​អាយុ១៩ឆ្នាំ ជានិស្សិត​​​ឆ្នាំ​ទី​​​​៣​​​នៅសកល​​​​វិទ្យា​ល័យ​​អា​​មេ​​​រិក​​កាំង​​ភ្នំពេ​ញ ​ជំនាញវិស្វកម្ម​​សំណង់​​

ស៊ី​​វិល​​ បានយល់​ឃើញ​ថា​ការ​រៀន​ពី​ចម្ងាយ​បែប​​នេៈ​មានគុណ​​វិបត្ត​ជា​ច្រើនសម្រាប់​​គាត់។​

គាត់បានអះអាងថា​ បញ្ហា​ទី​មួយគឺ​​ដោយសារ​ជំនាញ​​របស់​គាត់​ជាផ្នែក​​វិទ្យា​សា​ស្រ្ត​ ដែលតម្រូវ​ឲ្យ​ធ្វើ​​ការ​ពិភាក្សាជាមួយ​គ្រូ​​​​ផ្ទាល់។

និស្សិត​​​ជុន​​ មណីជោតិ ​បាននិយាយដូច្នេះថា៖​ «បើរៀនតាមអនឡាញភាគច្រើនគ្រូផ្ញើរសារតាម message​ និង​email អត់បានជួបគ្រូផ្ទាល់​ ការយល់ដឹងក៏ថយនូវប្រសិទ្ធភាពតាមហ្នឹងដែរ»​។

​គាត់បានបន្តថាក៏​ត្រូវ​​រងសម្ពាធ​​ដោយសា​រ​​ស្នាក់នៅ​តែ​ក្នុង​​ផ្ទះ ​​មិន​សូវបានចេញក្រៅ ស្រូប​​យក​ខ្យល់​អាកាស​ដូច​នៅ​សាលា​ដែល​មាន​ទីធ្លា​ធំ​ ហើយ​ម្យ៉ា​ងវិញ​ទៀត ​​គឺ​មិន​អាច​ជួប​មិត្ត​ភក្រ្ត​ដូច​ការ​រៀន​ក្នុង​ថ្នាក់​។

ចំពោះផល​ប្រយោជន៍​វិញ​ ​គាត់បាននិយាយថា​មិន​ចាំ​បាច់​ត្រូវ​ចំណាយ​ពេល​ទៅ​លើ​​ការធ្វើ​ដំណើរ​ ពី​ផ្ទះ​គាត់​​ទៅសាលា​​ ដែលមាន​ចម្ងាយ​ជាង១០គីឡូម៉ែត្រ ​​ហើយក៏​​អាច​ចូល​រួមទប់​ស្កាត់​ការ​រីករាល​ដាលជំងឺ​ដ៏កាច​សាហាវ​មួយ​នេះផងដែរ។

និស្សិត​​​ជុន​​ មណីជោតិ ​បាន​សំណូរមព​​រដូច្នេះថា៖ «បើអាចចង់ឲ្យការ​រៀនអនឡាញ ​អាចបញ្ឈប់នៅ​ឆាប់​ៗហ្នឹង​ ហើយយើងអាចត្រឡប់ទៅសាលាវិញ»​។

….

យុវជនឈួន ​​​វណ្ណ​ដា​សម្បត្តិ​ ​​​អាយុ២០ឆ្នាំ ​​​និស្សិត​ឆ្នាំទី៤​ ​ផ្នែ​ក​ទំនាក់​​ទំនង​អន្តរជាតិ ​នៃសាកល​​វិ​ទ្យា​ល័យផារ៉ាហ្គនបានិយាយថា កា​រ​រៀន​អន​ឡាញ​​មាន​ផល​វិបាកជា​ខ្លាំង​​ ​ធ្វើ​ឲ្យ​គាត់​មាន​ផល​លំបាក​ក្នុង​ការ​ទំនាក់​ទំនង​ជាមួយ​លោក​គ្រូ ​អ្នក​គ្រូ​ និង​មិត្ត​ភ័ក្រ្ត​ ហើយបញ្ហានោះ គឺត្រូវ​ចំណាយ​ពេល​ពី​៤ ​ទៅ​៥​ម៉ោងនៅមុខកុំព្យូទ័រ។

គាត់បានបន្តថា សំរាប់គុណសម្បត្តិវិញ គឺអាចជួយកាត់បន្ថយពេលវេលាពី​ការ​ស្ទះ​ច​រាចរណ៍​ និង​ការ​ចំណាយ​ថវិការ​លើ​ការ​ធ្វើ​ដំណើរ​។ ​

យុវជនឈួន ​​​វណ្ណ​ដា​សម្បត្តិ បានលើកឡើងថា​​គន្លឹះខ្លះទាក់​ទង​នឹង​ការ​រៀន​អន​ឡាយ​ប្រសិទ្ធិភាព​ គួរ​តែធ្វើនៅ​កន្លែង​ណា​​ស្រស់​ស្រាយ ​និង​ស្ងាត់​ដែ​ល​អាច​​ផ្តោត​អារម្មណ៍លើ​ការ​រៀនសូត្រ​បាន។

​គាត់ក៏​យល់​ថា​សិស្សា​នុ​សិស្ស​ គួ​រ​តែ​បង្កើត​ក្រុម​តូច​មួយ​តាម​ហ្វេសប៊ុកដើម្បី​ផ្តល់​ភាព​ងាយ​ស្រួល​ក្នុង​ការ​ពន្យល់​គ្នា​ទៅ​វិញ​ទៅ​មក​ ទាក់​ទង​នឹង​មេរៀន​កន្លែង​ណា ​ដែល​មិន​ទាន់​យល់​ច្បាស់​៕

មុខរបរ​ជា​គ្រូបង្រៀន និងជាអតីតប្រធានសន្តិសុខ ស-២១ លោកឌុច ដែលបានស្លាប់កាលពីថ្ងៃពុធ ទី២ ខែកញ្ញា ឆ្នាំ២០២០ នៅមន្ទីរពេទ្យមិត្តភាពកម្ពុជា សូវៀត គឺជាមេដឹកនាំខ្មែរក្រហមដំបូងគេបង្អស់ ដែលត្រូវបានគេយកមកកាត់ទោស ដោយសាលាក្តីកូនកាត់ដែលគេហៅថាអង្គបុរេជំនុំជម្រះវិសមញ្ញក្នុងតុលាការកម្ពុជា។

សាលាក្តីកូនកាត់មួយនេះ បានសម្រេចផ្តន្ទាទោសលោកឌុច ក្នុងឆ្នាំ២០១០ ដាក់ពន្ធនាគាររយៈពេល៣៥ឆ្នាំ ពីបទសម្លាប់រង្គាល និងមនុស្សឃាត ក្រោយបានរកឃើញថា ក្នុងរយៈពេលគ្រប់គ្រងមន្ទីរស-២១ រយៈពេល៣ឆ្នាំរបស់គាត់ គឺបានបណ្តាលឲ្យមានអ្នកស្លាប់ ជាង១២,២៧២នាក់។

ក៏ប៉ុន្តែ​នៅក្នុងកិច្ចសម្ភាសន៍ជាមួយ Newsroom Cambodia ​នៅថ្ងៃព្រហស្បតិ៍ ទី៣ ខែកញ្ញា ឆ្នាំ២០២០នេះ អ្នក​​​​រស់​​រាន​​មាន​​ជី​​វិត ​និង​ជនរងគ្រោះ​​​មន្ទីរស២១ ​មិនមានការភ្ញាក់ផ្អើល​ចំពោះ​ដំណឹង​ស្លាប់​របស់លោកកាំង ​ហ្គេច​អ៊ាវនោះទេ។

លោកជុំ ម៉ី អាយុ៩០ឆ្នាំ អ្នក​នៅរស់​រាន​មាន​ជីវិត​ពី​គុក​ទួល​ស្លែងបាននិយាយដូច្នេះថា​៖ «បើគាត់ទៅចឹងហើយ ឲ្យគាត់ទៅឲ្យផុតទៅ ហើយ​ឲ្យ​គាត់ ​ចាប់​ជាតិ​ក្រោ​យ ​កុំសម្លាប់គេអញ្ចឹងទៀត»។

លោកជុំ ម៉ី គឺអ្នកនៅរស់រានជីវិតតែប្រមាណបីនាក់ទេ ពីគុកទួលស្លែង ហើយលោកធ្លាប់បានអះអាងថា គាត់អាចរស់បាន ក៏ដោយសារចេះជួសជុលម៉ាស៊ីនភ្លើង​ឲ្យពួកទាហានខ្មែរក្រហម។

លោកជុំ ម៉ីបាននិយាយបន្តថា៖ ​«ខ្ញុំថាយុត្តិធម៌វាបានហើយ ព្រោះតុលាការ​បានកាត់ទោសគាត់​​អស់មួយ​ជីវិត ឥឡូវ​​គាត់អស់ជីវិតហើយ នៅអនុវត្តទោស​អីកើត​ទៀត​?»។

ចំណែកឯពលរដ្ឋ​​ម្នាក់​ទៀត ដែលធ្លាប់បាន​ឆ្លង​កាត់របប​ខ្មែរ​ក្រ​ហ​ម​ដែរ​នោះ ​លោក នុត ម៉ី អាយុ៨៤ឆ្នាំ បានមាន​ប្រសាសន៍ថា លោក​ហាក់​មិន​បាន​ចាប់​អា​រ​​ម្មណ៍ ​​និងក៏មិន​បាន​ដឹង​សោះឡើយពី​ការ​ស្លាប់​របស់លោក​ឌុច​។​

លោក នុត ម៉ី បាននិយាយថា៖ «ខ្ញុំស្គាល់តើឌុច តែអត់ដឹងផង អត់បានដឹងថា​គាត់ស្លាប់ផង»។​

ជា​មួយ​គ្នា​នេះដែរ​ ​​ពល​រដ្ឋ​បី​រូប​ដែល​នៅ​ក្បែរ​នោះដែល​អះអាង​ថា​​សុទ្ធ​តែ​ជា​អ្នក​ដែល​ធ្លាប់ឆ្លង​កាត់របប​ខ្មែរ​ក្រហម ​​ថ្លែង​ប្រាប់​ Newsroom Cambodia ដូច​ៗ​គ្នា​ថា ពួកគាត់ពុំបាន​ដឹងសោះ​ឡើយ​ពីមរណភាព​របស់​ឌុច​ ហើយហាក់​មិ​ន​មាន​ការ​ភ្ញាក់​ផ្អើលនោះ​ទេ​ ពេលអ្នកយកព័ត៌មានបាន​ប្រាប់​គាត់​ពីដំណឹង​​នេះ​៕