លោក យុន លីនណេ អភិបាលរងខេត្ត និងជាអនុប្រធានគណ:កម្មាធិការជាតិជំរុញចលនាភូមិ១ ផលិតផល១នៅខេត្តសៀមរាប និងវត្តមាន តំណាងសភាពាណិជ្ជមណ្ឌលសៀមរាប-ឧត្តរមាជ័យ, នាយករងរដ្ឋបាលសាលាខេត្ត, ថ្នាក់ដឹកនាំមន្ទីរ អង្គភាព និងមន្ត្រីពាក់ព័ន្ធ ក្នុងខេត្ត ប្រមាណជាង ២០នាក់។

កិច្ចប្រជុំនេះមានគោលបំណងស្តាប់ និងប្រមូលយោបល់លើការរៀបចំទីតាំង សម្ភារ:តុកៅអី បច្ចេកទេសការងារផ្សព្វផ្សាយតាមឧបករណ៍បំពងសម្លេង និងការចងបដាតាមដងផ្លូវ ព្រមទាំងសណ្តាប់ធ្នាប់របៀបរៀបរយ ក្នុងវេទិកាជាដើម។

វេទិកានេះ រដ្ឋបាលខេត្តសហការជាមួយផ្សារម៉ាក្រូ នឹងរៀបចំរយ:ពេល ៣ថ្ងៃ ចាប់ថ្ងៃទី២៥ ដល់ថ្ងៃទី២៧ ខែសីហា ឆ្នាំ២០២៣ ក្នុងផ្សារម៉ាក្រូ ស្ថិតក្នុងក្រុងសៀមរាប។

លោក យុន លីនណេ មានប្រសាសន៍ថាវេទិកាផ្គូផ្គងរវាងអ្នកលក់ និងអ្នកទិញ ដើម្បីដាក់តាំងបង្ហាញផលិតផលនានា ស្វែងរកដៃគូអាជីវកម្ម និងបង្ហាញភាពជឿជាក់ដល់អតិថិជនលើផលិតផលរបស់ខ្លួន។

លោក យុន លីនណេ បន្ថែមថា ថ្វីត្បិតតែជាលើកដំបូងសម្រាប់ខេត្តសៀមរាប តែខេត្តនេះចងក្រងបានផលិតផលជាង ៧០ប្រភេទ ដែលជាស្នាដៃផលិតដោយសហគមន៍ ផលិតករ អាជីវករ ម្ចាស់សហករណ៍សិប្បកម្ម សហគ្រាសធុនតូច និងធុនមធ្យម។

លោក យុន លីនណេ បញ្ជាក់ថា វេទិកាផ្គូផ្គងរវាងអ្នកលក់ និងអ្នកទិញ បង្កើតឱកាសទីផ្សារដ៏មានតម្លៃសម្រាប់សហគ្រាសធុនតូច/មធ្យម និងអ្នកផលិតក្នុងស្រុក ដើម្បីជួបអ្នកទិញដែលមានសក្តានុពល និងចូលរួមក្នុងការពិភាក្សាប្រកបដោយផ្លែផ្កាពីលក្ខ័ណ្ឌតម្រូវ និងការផ្គត់ផ្គង់ លើសពីនេះ ពួកគេនឹងមានឱកាសភ្ជាប់ទំនាក់ទំនងល្អផងដែរជាមួយ អាជ្ញាធរមូលដ្ឋាន អង្គការមិនមែនរដ្ឋាភិបាល ក្រុមយុជន សិស្សនិស្សិត ដើម្បីគាំទ្រ និងទិញផលិតផល។

គួររំឮកដែរថា លោក យុន លីនណេ បានអំពាវនាវដល់ សហគមន៍ អង្គការដៃគូ ផលិតករ ម្ចាស់សហករណ៍សិប្បកម្ម សហគ្រាសធុនតូច ធុនមធ្យម ដែលមានបំណងចង់ចូលរួមបង្ហាញផលិតផលលរបស់ខ្លួនក្នុងវេទិកា ដ៏មានសារសំខាន់នេះ នាំយកនូវផលិតផលទាំងឡាយណា ដែលមានស្តង់ដារ គុណភាពល្អ កាលបរិច្ឆេទច្បាស់លាស់ មានអនាម័យ និងបច្ចេកទេសការវិចខ្ចប់ត្រឹមត្រូវ។

នេះដើម្បីចូលរួមក្នុងវេទិកាផ្គូផ្គងប្រកួតប្រជែងសម្រាប់ឈានចូលទីផ្សារជាតិ និងអន្តរជាតិ ពិសេសដើម្បីឱ្យផលិតផលរបស់ខ្លួនទទួលបានការគាំទ្រច្រើនពីអតិថិជន និងរក្សាបានលំនឹងទីផ្សារ ដើម្បីរួមចំណែកអភិវឌ្ឍសេដ្ឋកិច្ចឲ្យប្រសើរឡើង៕

Q៖ ជម្រាបសួរលោក​ស្រី​!

A៖ ចាស ជម្រាបសួរ!

Q៖ តើស្ត្រីប្រកបរបរ​ផ្តល់​សេវាផ្លូវភេទនៅកម្ពុជា ជាពិសេសនៅរាជធានីភ្នំពេញ​មាន​ចំនួន​ប៉ុន្មាន​​ដែរ?

A៖ ចាស! បច្ចុប្បន្ននេះយើងឃើញថាសេវាកម្សាន្ត ដែលជា​សមាជិក​របស់​យើង​មាន​ប្រហែល​ជា​៥,៥០០នាក់ ដែលគាត់ចូលរួមជាសមាជិក។ ហើយបើថាទូទាំងប្រទេស តាម​របាយការណ៍​របស់​អង្គការ​ផ្សេងៗ​ខ្ទង់ប្រហែល​ជា​៨០,០០០នាក់។ តាម​របាយការណ៍​របស់​ក្រសួង​ទេសចរណ៍ ហើយ​សម្រាប់​អ្នក​ឯករាជ្យ​នៅ​ភ្នំ​ពេញ និងតាមបណ្ដាញតិចតួចនៅសៀមរាប បន្ទាយ​មានជ័យ បែបខ្ទង់ប្រហែល ១,០០០នាក់ បើចំនួនជាក់លាក់យើងមិនដឹងទេ ព្រោះ​អ្នក​ឯករាជ្យ​ពួកគាត់​លាក់​មុខ​។

Q៖ តើមូលហេតុអ្វីបានជាស្ត្រីសម្រេចចិត្តមកប្រកបរបនេះ?

A៖ ហេតុផលដែលគាត់មកប្រកបរបរ​​​​ហ្នឹងមានច្រើន ទៅ​តាម​បទ​ពិសោធន៍​ដែល​យើង​ធ្វើ​ការងារ​ជាមួយ​ពួកគាត់ តាម​ដែល​គាត់​ចែក​រំលែក​មក អ៊ីចឹង​ទៅ​វា​ជា​ការងារ​ដែល​គាត់​ជ្រើសរើស​ទៅតាមលទ្ធភាពរបស់គាត់។​ ការសម្រេចរបស់គាត់ គឺផ្អែកលើលទ្ធភាពគាត់ មាន​អ្នកខ្លះ​​គាត់ដោយ​សារ​ជីវភាព​ អ្នក​ខ្លះទៀត​ដោយសារ​ហ្នឹង​វា​មាន​លក្ខខណ្ឌ​ងាយស្រួល​បត់​បែន​​ជាមួយ​នឹង​ម៉ោង បានន័យថាគាត់មិនចាំបាច់ធ្វើការពេញម៉ោង គាត់​ធ្វើការ​ម៉ោងណា​ក៏បានដែរ។ ឧទាហរណ៍ អ្នកខ្លះគាត់ថែទាំកូនផងគាត់អាចទៅការងារហ្នឹងផង គាត់​មាន​ការងារ​រវល់អី​ផ្សេង​ទៅ​គាត់អាចធ្វើការងារស្របពេលទន្ទឹមគ្នាតែមួយបាន ។ អ្នកខ្លះ​គាត់​អាច​ទទួលបានប្រាក់ម៉ោងទៅតាមម៉ោងដែលគាត់ប្រកបការងារហ្នឹង គាត់មិនចាំបាច់ចាំ​ជាប្រាក់​អាទិត្យ ឬប្រាក់ខែទេ វាបានលុយភ្លាមៗ អ្នកខ្លះទៀតគាត់​ធ្វើការងារ​ហ្នឹង​ដោយសារ​តែគាត់​មិន​ចង់​មាន​ថៅកែ បានន័យថាវាងាយស្រួលឯករាជ្យ​លើខ្លួនឯង ដោយមិនមានអ្នកណា​គ្រប់គ្រង​លើ​គាត់​ទេ។​  អ្នកខ្លះទៀតដោយសារគាត់រីករាយនឹងចំណងផ្លូវភេទរបស់គាត់ដែរ។

ហេតុផលផ្សេងទៀតក៏មានទាក់ទងទៅហ្នឹងបានលុយច្រើនដែរ។​ អ្នកខ្លះទៅគាត់​មាន​ជំនាញ​ផ្លូវភេទ​ល្អសេវាកម្មល្អ សម្រស់គាត់បូករួមថែមទៀត អាច​រកបាន​ច្រើន​ជាង​គាត់​ធ្វើការ​ពេញ​ម៉ោង​។ មានហេតុផលផ្សេងទៀត ជាពិសេសអ្នកប្រកបរបផ្លូវភេទឯករាជ្យ​ ដែល​គាត់​នៅ​តាម​វត្ត​ភ្នំ អ្នកខ្លះគាត់មិនមានលទ្ធភាពធ្វើការអីទេ បានន័យថា អត់មានជំនាញទៅធ្វើការមួយចំនួន ដូចការងារអ្នកម៉ាស្សា អ្នកកោសជប់ ឬគាត់អត់ធ្វើការងារនឹងដែរ ពាក់ព័ន្ធទៅនឹងសម្រស់ ទាក់ទងទៅនឹងអាយុ មិនអាចទៅនៅគ្រឹះស្ថានសេវាកម្សាន្តណាបាន ក៏គាត់ធ្វើ​ឯករាជ្យ​នៅ​តាម​វត្តភ្នំ នៅតាមទន្លេសាបអីចឹងទៅ វាហេតុផលច្រើនមែនទែនលើសហ្នឹង។ ហើយ​នេះ​ជាអ្វី​ខ្ញុំលើកឡើង​ពី​បទ​ពិសោធន៍ដែលបានជួបជាមួយស្ត្រីអ្នកប្រកបរបនេះផ្ទាល់។

Q៖ តើសង្គមមានការទទួលស្គាល់ការងារប្រកបរបផ្លូវភេទនេះដែរឬទេ? ហេតុអ្វី ?

A៖ ពិបាកថាណាស់នៅនេះ យើងមិនបានធ្វើការស្រាវជ្រាវពេញផ្ទៃប្រទេសទេ ថាមា​ន​អ្នក​ទទួល​ស្គាល់​ប៉ុន្មាន មិនទទួលស្គាល់ប៉ុន្មាន មានអ្នកខ្លះមិនបដិសេដហើយក៍មិនអើពើដែរ គ្រាន់តែ​គាត់មិនប្រឆាំងជាមួយការងារនេះ បានន័យថាគាត់មិនរវីរវល់អីទេ គាត់​ក៏​មិនមាន​យល់​ឃើញ​អី​ដែរ ។ យ៉ាងណាមិញយើងឃើញមានចំនួនដែល​មាន​ការរើសអើង​មាន​ការ​មាក់ងាយ​ទៅលើ​ការងារ​ហ្នឹង​តាមរយៈ​បណ្ដាញ​សង្គម តាមរយៈ​ការចែក​រំលែក​មួយ​ចំនួន​នៅ​ទី​សាធារណៈ ទាក់ទង​ទៅហ្នឹង​ការយល់​របស់​ពួកគេ ថាការងារហ្នឹងមិនថ្លៃថ្នូរ ថោកទាប។

ទាក់ទង​ទៅ​ហ្នឹង​គោល​នយោបាយ​ច្បាប់​ជាតិ​មួយ​ចំនួន​ដែល​ឲ្យ​តម្លៃ​ថា​ការងារ​ប្រកប​របរ​ផ្លូវភេទ​ហ្នឹង​ប៉ះពាល់ទៅដល់សេចក្ដីថ្លៃថ្នូរ វប្បធម៌ ប្រពៃណី ទំនៀម​ទម្លាប់ផ្សេងៗ ចឹង​យើង​ឃើញ​ថា​ការរើសអើងមានទាំងនៅសាធារណៈជនទូទៅ មានទាំងគ្រួសារ មាន​ទាំងនៅ​កន្លែង​ការងារ មានពីអ្នកធ្វើគោលនយោបាយ។ ប៉ុន្តែយើងឃើញមានអ្នកដែលគាំទ្រដែរ តាមរយៈ​បណ្ដាញ​សង្គមដូចគ្នា ព្រោះគាត់មានការយល់ដឹង បានន័យថា ហ្នឹងក៏ជាការងារមួយដែរ គេគ្រាន់តែប្រើប្រាស់​រាងកាយរបស់គេ នៅក្នុងការប្រកបរបរ វាជាការងារសុច្ចរិតមួយ វាអត់​ប៉ះពាល់​ដល់​អ្នក​ដទៃ​ផង វាអត់ហេតុផលត្រូវរើសអើង។

យើងក៏ឃើញមានគ្រួសារមួយចំនួនគាត់ទទួលស្គាល់ការងារហ្នឹង ព្រោះស្ត្រីដែលគាត់​ធ្វើការ​ហ្នឹង គាត់អាចរកចំណូលសម្រាប់ចិញ្ចឹមគ្រួសារ គាត់គោរពម្ដាយឪពុកគាត់ដូចគេដូចឯង គាត់រស់នៅក្នុងភាពជាមនុស្ស បានន័យថារស់នៅក្នុងសហគមន៍ រស់នៅក្នុងគ្រួសារ គោរពគេ ឲ្យតម្លៃ គេជួយគាំទ្រ ជួយរកចំណូលក្នុងគ្រួសារ វាជាការងារសុច្ចរិតមួយ ដោយគ្រួសារ​គាត់​យល់​ឃើញ​ថា​វាមិនមែនជាការងារដែលទៅប៉ះពាល់អ្នកដទៃ ហើយអាចជួយនៅ​ក្នុងគ្រួសារ​បានច្រើន អីចឹងបានជាគ្រួសារគាត់មិនមានហេតុផលត្រូវរើសអើងកូនគាត់ទេ។

Q៖ តើស្ត្រីអ្នកប្រកបរបបម្រើសេវាផ្លូវភេទ ប្រឈមហ្នឹងបញ្ហារអ្វីខ្លះ?

A៖ ​មែនទែនទៅបញ្ហាប្រឈមរបស់គាត់វានៅជុំវិញ ការរើសអើងនឹងការមាក់​ងាយនឹងឯង ការរើស​អើងការមងាយហ្នឹង វារារាំងពួកគាត់ពីការអនុវត្ត ការទទួលបានសិទ្ធិ ដូច្នេះ​ពួក​គាត់​ជួបបញ្ហា​ច្រើន ពាក់ព័ន្ធ​ទៅហ្នឹង​អសុវត្ថិភាព អសន្ដិសុខ ហើយនាំ​ឱ្យមាន​ការកេង​ប្រវ័ញ្ច នាំ​ឱ្យ​មិន​ទទួលបានសេវាសាធារណៈផ្សេងៗ ដូចជាសេវាសុខាភិបាល សេវាអប់រំ ក៏​ដូចជា​សេវា​ច្បាប់ ហើយមួយទៀតនោះដែលប៉ះពាល់ធ្ងន់ធ្ងរ ដែលនិយាយពីការកេងប្រវ័ញ្ច ក៏​មាន​ប៉ះពាល់​ជាមួយលុ​យដែរ។ បើអ្នកប្រកបរបផ្លូវភេទឯករាជ្យ​ ត្រូវបានគេចាប់ខ្លួន​គាត់​ចឹ​ង​ទៅ នៅពេលដែលគាត់ប្រកបរបរ​នៅតាមសាធារណៈចឹ​ងទៅ ពេលគេចាប់ខ្លួនវាមាន​បញ្ហា​ច្រើន ដូចជានៅពេលគាត់ប្រកបរបរ​ហ្នឹង គាត់មិនបានលុយ ហើយនៅពេ​​ល​មាន​ការចាប់​ខ្លួន​គា​ត់​ទៅវាមានការទាលុយពីសន្តិសុខសណ្ដាប់ធ្នាប់សាធារណៈ គាត់ត្រូវអស់លុយ ដើម្បី​ដោះដូរ​ជាមួយ​ការរួចខ្លួនដែរ។ ហើយសម្រាប់ការបង់លុយទៅសន្ដិសុខសាធារណៈនេះ មិនមែន​ជា​ផ្លូវការ​ទេ តែវាជាការដោះដូបែបក្រោមតុ ចឹងទៅវាមានការបញ្ជូនបន្តទៅដូចអ្នកឯករាជ្យ​ចឹង  ។

Q៖ តើស្ថានភាពការងារ និងការរស់នៅរបស់ស្ដ្រីដែលប្រកបរបរ​បម្រើសេវា​ផ្លូវភេទ​ជួប​ប្រទះការរើសអើងបែបណាខ្លះ ?

A៖ បើនៅកន្លែងការងារ បើអ្នកនៅឯករាជ្យ​ នៅតាមសាធារណៈមានការចាប់ខ្លួន ចឹង​ពេល​មាន​បញ្ហាទាំ​ងខាងសន្ដិសុខសណ្ដាប់ធ្នាប់សាធារណៈ មានការចាប់ខ្លួន មានការប្រើពាក្យ​អសុរោះ មាក់​ងាយ ជេរប្រមាថ មានការបញ្ជូនបន្តទៅមន្ទីរ​សង្គមកិច្ចដើម្បីសួរព័ត៌​មាន នឹងក៏​មាន​បញ្ជូន​ទៅមន្ទីរឃុំ​ខ្លួន​ព្រៃ​ស្ពឺ ដែល​អត់​មាន​ជាក់លាក់​ពេល​វេលា​ក្នុង​ការឃុំឃាំង​ច្បាស់​លាស់​អីចឹង​ណា​។ មែនទែនទៅមានការទារ​លុយគាត់ នៅពេលដែលគាត់ចេញមកវិញ អ្នកដែលគាត់ទុកចិត្តយើងគាត់មានការចែករំលែកពាក់ព័ន្ធ នឹងអំពើហិង្សានៅហ្នឹងដែរ នឹង​មាន​ការបៀត​បៀន​ពី​ភ្ញៀវ បានន័យថាពេ​លគេយកទៅ​​ ជួនគេ​ឱ្យលុយ ជួនគេមិនឱ្យលុយ ជួនគេប្រើអំពើហិង្សាផ្សេងៗអីចឹងទៅ។​  

Q៖ ថ្មីៗនេះឃើញមានការលើកឡើង​ពីការផ្ដល់ប្រព័ន្ធការពារសន្តិសុខសង្គម​ដល់ស្ត្រី​ប្រកប​របរ​ប​ម្រើសេវា​ផ្លូវភេទ​ តើដំណើរការដល់ណា​ដែរ​?

A៖ ពួកយើងទើបតែទទួលបានការផ្សព្វផ្សាយពីក្រសួងស្ថាប័នពាក់ព័ន្ធ តាមពិត​តាម​ប្រសាសន៍​​របស់​សម្ដេច បានចេញយូរ​ដែរហើយ។​ ប៉ុន្តែមែនទែនទៅ​ត្រូវមាន​សាមី​ក្រសួង​ដែល​គាត់​ត្រូវទទួលខុសត្រូវ អញ្ចឹងខាងក្រសួងសុខាភិបាល ក្រសួងផែនការ ខាងកិច្ចគាំពារ​សង្គម  ក៏ដូចជាអាជ្ញាធរជាតិប្រយុទ្ធប្រឆាំងជំងឺអេដស៍ ម្សិលមិញ​នេះគាត់បានធ្វើការ​ផ្សព្វផ្សាយ​ពីសេចក្ដីប្រកាសរបស់អន្តរក្រសួង។ អញ្ចឹងសេចក្ដីប្រកាសរបស់អន្តរក្រសួង ដែលមានក្រសួងចូលរួមទទួលខុសត្រូវ គាត់មានប្រការមួយ ប្រការពី ប្រការបីនិយាយ​ពីនិតិវិធី​ផ្សេងៗ អញ្ចឹងមែនទែនទៅវាទើបតែដំណាក់កាលផ្សព្វផ្សាយទេ មិនទាន់​ចូល​ដល់​ការអនុវត្ត​នៅឡើយទេ នៅត្រឹមការផ្សព្វផ្សាយដែលមានប្រការមួយប្រការពីរបស់គេហ្នឹង។​

យើងមើលឃើញថានៅក្នុងហ្នឹង ពួកយើងអានទៅវានៅមានជាបញ្ហា​សម្រាប់​សហគមន៍​យើង​នៅ​ឡើយទាក់ទងទៅហ្នឹងយន្តការ ទាក់ទងនឹងដំណើរការនិតិវិធី​មួយ​ចំនួន​វា​នៅមិន​ទាន់​ឆ្លើយ​តប​ជាមួយស្ថានភាពជាក់ស្ដែង​របស់អ្នកធ្វើការនៅសេវាកំសាន្ត និងអ្នកប្រកបរបរ​ផ្លូវភេទ​ឯករាជ្យ​នៅឡើយទេ។ ជាដំណើរការវានៅមានភាពស្មុគស្មាញ ព្រោះវានៅក្នុងដំណើរការ​ផ្សព្វផ្សាយ មិនទាន់បានចាប់ផ្ដើមនៅឡើយទេ ព្រោះយើងត្រូវធ្វើការ​ផ្សព្វផ្សាយ​បន្ត​ទៅ​ដល់​សហគមន៍ ប៉ុន្តែមុនទៅដល់សហគមន៍ពួកយើងត្រូវយល់ដែរពីបច្ចេកទេសមួយចំនួន ក៏ដូចជា​នីតិវិធី​មួយ​ចំនួ​នដែរ។ យើងនៅដំណាក់កាលពិគ្រោះយោបល់ជាមួយក្រសួងស្ថាប័នពាក់ព័ន្ធនៅឡើយ វាដំណើរ​ការ ឬ​មិន​ដំណើរការ វាឆ្លើយតប ឬមិនឆ្លើយត ប ជាមួយហ្នឹ ង ស្ថានភាព ជាក់ស្ដែង របស់ អ្នក ប្រកបរបរ​ផ្លូវភេទ។ អញ្ចឹងពួកយើងនៅសិក្សាបន្ថែមទៀតនៅក្នុងហ្នឹងថាតើដំណើរឬមិន​ដំណើរការ ការផ្ដល់ឱ្យវារឿងមួយ​ ការទទួលយកវារឿងមួយ តើវាបានជួបគ្នាហើយឬនៅ ? ព្រោះនៅ​មានភា​ពស្មុគស្មាញ។

Q៖ តើលោកស្រីមានជាអនុសាសន៍អ្វីបន្ថែម​ពាក់ព័ន្ធនឹងការងារ​របស់​ស្ត្រីអ្នក​ប្រកបរ​បរ​បម្រើ​សេវាផ្លូ​វ​ភេទនៅ​កម្ពុជា?

A៖ ការពិតទៅដូចនិយាយចឹង យើងមានកម្មវិធីមួយចំនួន តែមែនទែនទៅយើងនៅតែ​ជំរុញ​ឱ្យសាធារណៈជនទូទៅបញ្ឈប់ការរើសអើង ការមាក់ងាយ មកលើអ្នកប្រកបរបផ្លូវភេទ ក្នុង​នាម​ជា​មនុស្សគាត់មានសិទ្ធិ​ក្នុងការ​ធ្វើការ​ជ្រើសរើស​ប្រភេទ​ការងារ​ទៅ​តាម​លទ្ធភាព​របស់​គាត់ ឱ្យតែការងារ​ហ្នឹង​វា​ជាការងារ​សុច្ចរិត គាត់ប្រើប្រាស់រាងកាយរបស់គាត់ អញ្ចឹង​សុំ​ឱ្យ​ទាំងអស់​គ្នា​យល់​ហើយធ្វើការគាំទ្រ ដើម្បីម៉េចលុបបំបាត់អំពើហឹង្សា និងការរើសអើង​មក​លើ​ស្ត្រី និង​ស្នើសុំ​ឱ្យ​រដ្ឋាភិបាល​បញ្ឈប់​ការដាក់​ទោស​ទាន់​តាមរយៈ​ច្បាប់​គោល​នយោបាយ​ផ្សេងៗ ឧទាហរណ៍​ដូចជា​ច្បាប់ជួញដូរ​គោលនយោបាយភូមិឃុំមានសុវត្ថិភាព សណ្ដាប់ធ្នាប់​សាធារណៈអីហ្នឹង ព្រោះវាប៉ះពាល់ទៅដល់សិទ្ធិអ្នកប្រកបរបរផ្លូវភេទ វាប៉ះពាល់​ទៅដល់​សេដ្ឋកិច្ច ប៉ះពាល់ដល់ការរស់នៅដោយសមរម្យនឹងថ្លៃថ្នូររបស់គាត់។

Q៖ អរគុណ​លោកស្រី ប៉ិច ប៉ូឡែត!

នេះ​​ជា​សំ​ឡេង​​របស់​​​​ក្រុម​​យុវជន​ប្រមាណជា១៧​នាក់​​​​ដែល​កំពុង​ដង្ហែញត្តិ​ដោយ​ថ្មើរ​ជើ​ង ​ចេញពី​មន្ទីរ​ពេទ្យ​កុមារ​ជាតិ​ឆ្ពោះទៅកាន់​ក្រសួង​ទេស​​ចរណ៍​​ ដើម្បី​ទាមទារ​ឱ្យរ​ដ្ឋាភិ​បាល​ដាក់​កោះកុង​ក្រៅ​ជា​ឧទ្យាន​ជាតិ​សមុទ្រ​។​

កំពុង​កាន់មេក្រូ​ស្រែក​ជាមួយ​នឹង​សកម្មជន​បរិស្ថាន​ផ្សេងទៀត​​ លោក​ ធី ថន ​ដែល​ជា​សកម្មជន​បរិស្ថាន​វ័យ​ជាង​២០​​ឆ្នាំ លើកឡើង​ថា កោះ​កុង​ក្រៅ​​គឺជា​សម្បត្តិ​​របស់​មនុស្ស​​ទាំងអស់​គ្នា ​មិនមែនជា​សម្បត្តិ​របស់​បុគ្គល​​ណាម្នាក់​ឡើយ។ លោក​ថា លោក​ចូលរួម​តវ៉ា និង​ដាក់ញត្តិ​ទៅកាន់​ក្រសួង​ពាក់ព័ន្ធ ដោយសារ​លោកចង់​ឱ្យកោះកុងក្រៅក្លាយទៅជាឧទ្យានជាតិ​សមុទ្រ​​។

ដោយ​មាន​លាប​ដៃខាងស្តាំ​​​ពណ៌បៃតង និង​ពាក់អាវយឺត​​សរសេរថា «កោះកុងក្រៅ» លោក ធី ថន ថ្លែងថា​៖ «​​កោះកុ​ងក្រៅ​គឺ​ជា​សម្បត្តិ​​របស់​យើង​ទាំងអស់​គ្នា […] ​បើ​យើងដា​ក់កោះកុ​ង​​ក្រៅ​ទៅ​​ឱ្យ​ឯកជ​ន​គ្រប់​គ្រងវា​ដូចជាមិនសមហេតុផល មិនបានប្រយោជន៍​សម្រាប់​ប្រជាពលរដ្ឋ​ទេ វា​បាន​ប្រយោជន៍​សម្រាប់បុ​គ្គល​ម្នាក់​វិញ​ អ៊ី​ចឹងផល​ប្រយោជន៍​យើងត្រូវ​បាត់»។

កោះកុងក្រៅគឺ​ជាកោះមួយ​ស្ថិត​ក្នុង​ខេត្ត​កោះកុង។ រដ្ឋាភិបាល​ប្រគល់​កោះ​នេះ​​ឱ្យទៅ​ក្រុមហ៊ុន Koh Kong SEZ របស់លោក លី យ៉ុងផាត់ ដើម្បីធ្វើការអភិវឌ្ឍនៅឆ្នាំ​២០១៩ ដោយ​មិន​បាន​ប្រកាស​​ជា​សាធារណៈ និង​មិនបាន​ធ្វើ​ការវាយ​តម្លៃអំពី​ផលប៉ះពាល់​បរិស្ថាន​ជាមុន​​ឡើយ​។ ចាប់​តាំង​ពី​ពេលនោះ​មក ក្រុម​យុវជន​ការពារ​បរិស្ថាន​លោក​ជា​លោក ធី ថន បាន​ធ្វើ​សកម្មភាព​ផ្សេងៗ ដូចជា​​ការ​ជិះកង់​ ការដាក់ញ​ត្តិ ​​ដើម្បី​ទាមទារ​ឱ្យ​រដ្ឋាភិបាល​ដាក់​កោះ​កុង​ក្រៅ​ជា​ឧទ្យាន​ជាតិ​សមុទ្រ​។​

លោក ធី ថន បន្ថែម​ថា ​កោះ​កុង​ក្រៅ គឺជាកោះ​មួ​យ​ដែល​សម្បូរ​ទៅដោយ​ជីវចម្រុះ ​ដែល​អាច​ទាក់ទាញ​​​ទេសចរណ៍​​ជាតិ និងអន្តរជាតិ​បានច្រើន​សម្រាប់​កម្ពុជា។

ទន្ទឹម​នឹង​ការ​ទាមទារ​ឱ្យ​មានការ​ដាក់​កោះកុងក្រៅ​ជា​ឧទ្យានជាតិ​សមុទ្រ លោក ធី ថន ​ក៏​បាន​បង្ហាញ​ការ​បារម្ភ​ជុំ​វិញ​ការ​កាប់​បំផ្លាញ​ព្រៃ​ឈើ និង​បញ្ហា​បរិស្ថាន​ផ្សេងទៀត​ផង​ដែរ។

លោក​លើកឡើង​ថា​៖​ «ខាង​ក្រសួង​គាត់​​ដាក់​កោះកុងក្រៅ​​​ទៅ​អោយ​ក្រុម​ហ៊ុន​ SE​Z​ របស់​ឧកញ្ញ៉ា​ លីយ៉ុ​ង​​ផាត់​ ដើម្បី​អភិវ​ឌ្ឍ ​ហើយ​​យើង​ខ្លាច​តែមា​ន​ការ​អភិវឌ្ឍ​ទៅ​ ​គឺ​មាន​ការ​កាប់​ដើមឈើ​ ឬក៏​សាង​សង់​អ​គារ​ធំ​ៗហ្នឹង ធ្វើឱ្យ​មាន​ការ​បង្ហូរ​លូទឹ​កស្អុ​យ​​ទឹក​អីហ្នឹង​​ចូល​​ទៅ​ដល់​ឆ្នេ​ររ​បស់យើ​ង​ ធ្វើ​ឱ្យឆ្នេ​រ​របស់​យើង​ហ្នឹង​គគ្រេច​​ ធ្វើ​ឱ្យ​អាក្រក់​មើល​លែង​កើតអីចឹងទៅ​​»​​។

យុវជន​ការពារ​បរិស្ថាន​ម្នាក់ទៀត កញ្ញា​ លាង សុវណ្ណា ​អាយុ ២២ឆ្នាំ និយាយថា កញ្ញា​មិន​ចង់​ឱ្យ​មានការ​អភិវឌ្ឍ​ដែល​ធ្វើ​ឱ្យ​ប៉ះពាល់​ដល់​កោះកុង​ក្រៅ​នោះទេ។

កញ្ញា​បញ្ជាក់ថា​៖ «ខ្ញុំ​​​មិន​ចង់បា​ន​កា​រ​​អភិវឌ្ឍ​ពីក្រុ​មហ៊ុន​ឯកជន​ណាមួយ​​ឡើយ ពីព្រោះថា​នៅ​ពេល​​ដែល​​មាន​ការ​​គ្រប់គ្រង​​ពីក្រុមហ៊ុន​ឯកជន​នានាគឺតែងតែមានផលប៉ះពាល់»។

ចំណែក​លោក​ សាន់​ ម៉ាឡា សកម្មជនបរិស្ថាន​ដែលចូលរួម​ក្នុងកលារ​ដាក់ញត្តិ​នោះ ក៏​គាំទ្រ​ការទាមទារ​របស់ក្រុម​យុវជននេះផងដែរ​​។ លោក​ថា លោក​ចង់ឱ្យ​កោះកុងក្រៅ​​ក្លាយ​ទៅជា​សម្បត្តិ​រួម ​ដើម្បី​​​ជៀស​​​ផុត​ពី​គម្រោង​​​អភិវឌ្ឍ​​​របស់​អ្នកមាន​​អំណាច​ដែល​​ធ្វើឱ្យ​​ប៉ះ​ពាល់​​បរិស្ថាន​​​។​

លោកថ្លែងថា​៖ «យើងគាំ​ទ្រ​ទៅ​នឹ​ងស​កម្មភាព​​របស់ក្រុម​យុវជន​ដែលទា​មទា​រឱ្យ​រដ្ឋាភិបាល​ហ្នឹង​ ដាក់ប​ញ្ចូល​កោះកុង​ក្រៅទៅ​ជាឧទ្យាន​ជាតិ​សមុទ្រ​ ត្បិត​យើង​ចង់​អោយអឺ​ កោះមួ​យ​នេះ​ក្លាយទៅ​ជាទ្រព្យសម្បត្តិ​រួម​​របស់​​ប្រជាជន​ខ្មែររ​បស់​យើ​ង​ហើយក៏​​ជៀសផុត​​ពី គម្រោង​អភិវឌ្ឍន៍ណា​ដែល​ចំណេញ​​ តែលើក្រុម​អ្នក​មាន​លុយមា​នអំណាច​ហើយអឺ​ ធ្វើអោយ​​ប៉ះពាល់​យ៉ាង​ខ្លាំង​ដល់​បរិស្ថាន​ ជាពិសេស​ការអ​ភិវឌ្ឍន៍​​​បែបនេះ​នឹង​ធ្វើឱ្យ​​ប្រជាជន​ខ្មែរ​ទូទៅនឹង​មិន​មាន​​លទ្ធភាព​​ទៅលេង​​កោះ​កុង​ក្រៅទេ​»។

គិត​​ត្រឹមថ្ងៃទី​១៥ ខែកក្កដា ឆ្នាំ២០២៣ មានមនុស្សប្រមាណជាង​​១៣ម៉ឺន​នាក់​ដែល​​បាន​ចុះ​ហត្ថលេខា​​គាំទ្រ​ញត្តិ​ដែលទាមទារ​​​ឱ្យរដ្ឋា​ភិបាល​​កម្ពុជា​ដាក់កោះកុ​ង​ក្រៅទាំង​មូលជា​ឧទ្យាន​ជាតិ​សមុទ្រ​ និងដក​អាជ្ញា​ប័ណ្ណអភិវឌ្ឍ​កោះកុង​ក្រៅពីក្រុមហ៊ុន​ Koh Kong SEZ របស់​លោក​ឧកញ៉ាលី យ៉ុងផាត់។

លោក​ អំ​ សំអាត​ ជា​នាយក​ទទួល​​បន្ទុក​ចាត់​ការ​​ទូទៅ​​នៃ​អង្គកា​រ​​លីកាដូ​​លើកឡើងថា កោះកុង​ក្រៅ​គួរ​​តែ​ក្លាយ​ជា​​ឧទ្យានជាតិស​មុទ្រស​ម្រាប់កម្ពុជា ព្រោះកោះនេះប្រកបដោយ​អេកូ​ទេសចរណ៍​យ៉ាង​សំខាន់​​សម្រាប់​ទាក់ទាញភ្ញៀវ​​ទេសចរណ៍​​ជាតិ និងអន្តរជាតិចូលរួមទស្សនាកម្សាន្ត។

កោះ​កុង​​ក្រៅមា​នផ្ទៃដី​ប្រមាណ ៨០ គ.ម^២ និងកម្ពស់ប្រហែល ៤១០ ម ស្ថិតនៅលើផ្ទៃទឹក​សមុទ្រ​​ដ៏ធំ​ល្វឹងល្វើយ​ ដែលមាន​​ពណ៌​ខៀវស្រងាត់​ និង​ជាកោះដែលសម្បូរទៅ​ដោយ​ធនធាន​ធម្មជាតិ​ សត្វព្រៃ មច្ឆា ផ្កាថ្ម និង​ជីវៈចម្រុះ​បាត​​សមុទ្រ ហើយមានឆ្នេរខ្សាច់សក្បោះដែលមើល​ធ្លុះ​ដល់​ផ្ទៃបាត​សមុទ្រ​។

កន្លងមក សកម្មជនបរិស្ថានធ្លាប់បានដាក់ញត្តិទៅរដ្ឋមន្ត្រីក្រសួងបរិស្ថានលោក សាយ សំអាល់ ដើម្បី​ស្នើសុំ​​ឱ្យបង្ហាញ​នូវរបាយការណ៍លទ្ធផលនៃការ​ចុះសិក្សាស្រាវជ្រាវតំបន់កោះកុងក្រៅ ប៉ុន្តែក្រសួងមិនបានបង្ហាញរបាយការណ៍នោះឡើយ។ នេះបើ​តាមសំណេរនៅ​ក្នុងញត្តិកាលពីថ្ងៃ​ទី២៣ សីហា ឆ្នាំ២០២២។

សិក្ខា​​កាម ​Newsroom Cambodia បានព្យាយាម​​​​​​ទាក់​​ទង​​​សុំ​ការ​អត្ថាធិប្បាយ​ពី​លោក​​ នេត្រ​ ភក្ត្រា​ ​​អ្នកនាំ​ពាក្យ​​​ក្រសួង​​បរិស្ថាន​​តាម​រយៈ​លេខ​​ទូរស័ព្ទ​​ជាច្រើន​ដង​​ ព្រមទាំងផ្ញើសារ​តាម​បណ្តាញ​សង្គម​ Telegram​ ប៉ុន្តែ​មិន​​ទទួល​បាន​កា​រ​ឆ្លើយតប​​​​។

លោក ធី ថន ដែល​ជា​សកម្ម​ជន​បរិស្ថាន លើកឡើងថា លោក​សង្ឃឹម​ថា រដ្ឋាភិបាល​​នឹង​​គិតគូរ​ឡើងវិញ​​​​ក្នុង​ការ​​ដាក់កោះកុងក្រៅជាឧទ្យានជាតិសមុទ្រ ដើម្បី​ឱ្យ​ប្រជាជន​កម្ពុជា​បាន​ទៅលេង និង​ស្គាល់​កោះកុង​ក្រៅ៕​

យោងតាមសេចក្តីប្រកាសចុះថ្ងៃទី៤ ខែកក្កដា ឆ្នាំ២០២៣ រដ្ឋាភិបាលសម្រេចដំឡើងការឧបត្ថម្ភបន្ថែម ជូនស្ត្រីនៃគ្រួសារមានប័ណ្ណសមធម៌ កម្មករនិយោជិតជាស្រ្តីដែលជាសមាជិក ប.ស.ស និងមន្ត្រីរាជការ មន្រ្តីកម្មសិក្សា និងមន្ត្រីជាប់កិច្ចសន្យាជាស្ត្រី ក្នុងអំឡុងពេលមានផ្ទៃពោះរហូតដល់កូនអាយុ ២ឆ្នាំ ដើម្បីគាំពារស្ត្រីមានផ្ទៃពោះ និងកុមារតូច និងជំរុញការអភិវឌ្ឍមូលធនមនុស្សកម្ពុជាផងដែរ។

កម្មវិធីឧបត្ថម្ភសាច់ប្រាក់ដល់ស្ត្រីមានផ្ទៃពោះ និងកុមារអាយុក្រោម២ឆ្នាំ គឺដំឡើងកម្រិតប្រាក់ឧបត្ថម្ភទ្វេដងសម្រាប់ពិនិត្យផ្ទៃពោះ ការសម្រាលកូន១ ការទទួលថ្នាំបង្ការសម្រាប់កុមារ រហូតដល់កូនមានអាយុ ២ឆ្នាំ ហើយសម្រាប់កូនភ្លោះនឹងមានការគិតគូរបន្ថែមផងដែរ។

លើសពីនេះ ចំពោះកម្មករនិយោជិតជាស្ត្រីដែលជាសមាជិក ប.ស.ស និងប្រើប្រាស់សេវាមូលដ្ឋានសុខាភិបាលសាធារណៈ គឺផ្តល់ជូនប្រាក់ឧបត្ថម្ភមុនសម្រាលសម្រាប់ពិនិត្យផ្ទៃពោះ ៤ដង និងពិនិត្យសុខភាពក្រោយសម្រាល និងយកកូនទៅចាក់ថ្នាំបង្ការរហូតដល់អាយុ ២ឆ្នាំចំនួន១០ដង ដូចផ្តល់ជូនស្ត្រីនៃគ្រួសារមានបណ្ណសមធម៌ដែរ។

ទន្ទឹមនឹងនេះ ក៏មានផ្តល់ប្រាក់ឧបត្ថម្ភមាតុភាពបន្ថែមជូនមន្ត្រីរាជការ មន្ត្រីកម្មសិក្សា និងមន្ត្រីជាប់កិច្ចសន្យាជាស្រ្តីដែលប្រើប្រាស់សេវានៅតាមមូលដ្ឋានសុខាភិបាលសាធារណៈ សម្រាប់ពិនិត្យផ្ទៃពោះ និងពិនិត្យសុខភាពក្រោយសម្រាលដូចទៅនឹងកម្មករនិយោជិតជាស្ត្រី ដែលជាសមាជិក ប.ស.ស ផងដែរ។

សេចក្តីប្រកាសព័ត៌មាននេះបន្ថែមថា ការដំឡើងកម្រិត និងផ្តល់ការឧបត្ថម្ភបន្ថែមជូនស្ត្រីនេះគឺ ដើម្បីសម្រួលជីវភាពរបស់ប្រជាពលរដ្ឋកម្ពុជា ជាពិសេសលើកទឹកចិត្តស្រ្តីមានផ្ទៃពោះ ឱ្យមកទទួលសេវាពិនិត្យសុខភាពសមស្របតាមនិយាមសុខាភិបាល។

អ្នកស្រី រ៉េត រ៉ាត ជាកម្មការិនីរោងចក្រអស់រយៈពេល ៩ឆ្នាំមកហើយ ដែលបច្ចុប្បន្នអ្នកស្រីមានកូនតូចទើបតែអាយុជាង ១ខួបថាការដែលរដ្ឋាភិបាលយកចិត្តទុកដាក់ និងជួយសម្រួលដល់ស្ត្រីផ្សេងទៀតដែលកំពុងរងការខ្វះខាតពិតជាល្អ ពីព្រោះមានស្ត្រីជាច្រើនដែលកំពុងជួបផលលំបាក និងមិនសូវមានចំណូល ប៉ុន្តែត្រូវការចំណាយទៅលើកូនរបស់ពួកគេ។

អ្នកស្រីថា «វាល្អសម្រាប់ស្ត្រីដែលមានជីវភាពខ្វះខាត ពេលគាត់ទៅពិនិត្យផ្ទៃពោះនឹងទទួលបានប្រាក់ឧបត្ថម្ភបន្ថែមពីមន្ទីរពេទ្យ […] ព្រោះមានស្ត្រីជាច្រើនដែលគាត់ពិបាកអឺ សម្រាប់ការរកចំណូល ហើយដល់ពេលចឹង គាត់ត្រូវការចំណាយទៅលើកូនទៅលើអី ដល់ពេលចេញមកចឹង គឺគាំទ្រស្ត្រីដែលគាត់មានកូន ជួយសម្រាលដល់គ្រួសារគាត់ខ្លះចា៎»

លោក អាត់ ធន់ ប្រធានសហភាពការងារកម្ពុជា (CLC) បានប្រាប់ Newsroom Cambodia ថានេះជារឿងល្អដែលរដ្ឋាភិបាលបានបង្កើនប្រាក់ឧបត្តម្ភដល់ស្ត្រីមានផ្ទៃពោះរហូតដល់កុមារអាយុ ២ឆ្នាំ ព្រោះវាអាចជួយសម្រួលដល់ជីវភាពរបស់ប្រជាពលរដ្ឋខ្លះផងដែរ។

លោកលើកឡើងថា៖ «គាត់ (ស្ត្រីមានផ្ទៃពោះ) ត្រូវចំណាយច្រើន ហើយគាត់មានហានិភ័យខ្ពស់ បើមានកម្មវិធីឧបត្ថម្ភអីចឹងៗ គាត់អាចកាត់បន្ថយការចំណាយរបស់គាត់បានច្រើន គាត់មិនបារម្ភខ្លាច អឺខាតបង់លុយអីទៀតទេបាទ»៕

នៅព្រឹកថ្ងៃទី៣០ ខែមិថុនា ឆ្នាំ២០២៣នេះ លោកហ៊ុន សែន បានថ្លែងក្នុងឱកាសអញ្ជើញជួបសំណេះសំណាលជាមួយកម្មការិនីកម្មករ នៅខេត្តពោធិ៍សាត់ដែលមានចំនួនប្រមាណជា ៦,៨៦៨នាក់ លោកបានលើកឡើងថា មានបក្ស២ រួមជាមួយអង្គការមួយចំនួនបានចេញមកប្រតិកម្មជាមួយនឹងការធ្វើវិសោធនកម្មច្បាប់ដោយសារតែរដ្ឋាភិបាលធ្វើតែម្នាក់ឯងមិនបានពិគ្រោះយោបល់ជាមួយគណបក្ស និង សង្គមស៊ីវិល។

នៅក្នុងនោះ លោកបានលើកឡើងទៀតថា «លោកឯងកុំចង់តាំងគ្នាបួនប្រាំនាក់បង្កើតជាអង្គការដើម្បីមកប្រតិកមកម្មជាមួយរាជរដ្ឋាភិបាល។ ពួកអ្នកឯងស៊ីលុយបរទេសគ្រាន់តែតំណាងឱ្យមនុស្សប៉ុន្មាននាក់ដែលអ្នកឯងតែងតាំងគ្នាឯងទេ ហើយមកចេញជាសេចក្តីថ្លែងការណ៍ហើយសេចក្តីថ្លែងការណ៍នោះហើយមានអ្នកខ្លះគិតថា ធ្វើនេះខុសនីតិវិធីដោយមិនបានពិគ្រោះជាមួយសង្គមស៊ីវិល។»

សម្តេចតេជោបន្តថា «អញ្ចឹងទេខ្ញុំគ្រាន់តែប្រាប់អ្នកឯងថា រដ្ឋធម្មនុញ្ញមិន បានកំណត់ឱ្យរាជរដ្ឋាភិបាលទៅពិគ្រោះយោបល់ជាមួយនឹងអង្គការសង្គមស៊ីវិលនោះទេសូមកុំព្រហើន។»

លោកលើកឡើងថា នេះមិនមែនជាការបិទសិទ្ធិនោះទេ ប៉ុន្តែជាវិធានការច្បាប់ដើម្បីដំណើរការអនុវត្តសិទ្ធិរបស់ពលរដ្ឋ អញ្ចឹងលោកឯងមើលក្នុងច្បាប់នេះទៅ លោកឯងប្រហែលជាស្រង៉ាកចិត្តហើយ ព្រោះមិនមែនត្រឹមតែមិន ឱ្យអ្នកឯងឈរឈ្មោះបោះឆ្នោតប៉ុណ្ណោះទេ តែថែមទាំងផ្អាកសិទ្ធិធ្វើនយោបាយអ្នកឯងទៀតផង៕

Newsroom Cambodia​ បាន​​សម្ភាស​​ប្រជាពលរដ្ឋ​ចំនួន​​៦រូប​ ដែល​រស់​នៅ​ក្នុង​រាជធានី​ភ្នំពេញអំ​ពីការ​​​យល់​​ឃើញ​​របស់​ពួកគេ​​ចំពោះកា​រចោលសំរាម​នៅទី​សាធារណៈ​។

លោក​ ឡុង រតនា អាយុ១៩ឆ្នាំ ជា​និស្សិត​នៅសាកល​វិទ្យាល័យ​ភូមិន្ទ​វិចិត្រ​សិល្បៈផ្នែក​បុរាណវិ​ទ្យា​លើកឡើង​ថា ​សំរាម​កើតឡើងដោយសារមនុស្សជាអ្នកចោល ហើយបច្ចុប្បន្ន​នៅ​ទីសាធារណៈ​មិនសូវ​មានអ្នកចោលទេ​។

លោកបញ្ជាក់​​ថា៖ «ការចោល​សំរាមវា​មានកត្តាច្រើនយ៉ា​ង ​ជួនកាល​ដោយសា​របុគ្គល​ហ្នឹង​គាត់​មិ​ន​មាន​​ការយល់ដឹង​ផ្នែកអនាម័យ​ ផ្នែកបរិស្ថាន ​ទីពីរ​ដោយសារ​តែគាត់ឃើញ​កន្លែងហ្នឹង មាន​សំរាម​ចោល​ស្រាប់​​ទើប​គាត់​ចោល»​។​

លោក​បន្ថែម​ថា៖ ​​«ខ្ញុំផ្ទាល់ខ្ញុំកម្រ​​នឹង​ធ្វើ​ការ​ចោល​សំរាម​នៅតាមទីសាធារណៈណាស់ ដោយសារ​យើងបាន​សិក្សា​ពីកង្វក់​បរិស្ថានទៅ យើងដឹង​ពីបញ្ហា​ចោទសំ​ខាន់ទៅលើសំរាម»។

កញ្ញា ផុ​ន រដ្ឋា អាយុ២២ឆ្នាំ​ ជាកម្មការិនីនៅ​ក្នុងរោងចក្រ និ​ងជានិសិ្សតឆ្នាំ​ទី៣ ជំនាញរដ្ឋបាល​សាធារណៈ​ថា ការចោលសំរាមនៅ​ទី​សាធារណៈ ធ្វើឱ្យប៉ះពាល់ច្រើន ហើយការ​​ចោលនេះ អាចមកពី​សីលធម៌​របស់​មនុស្ស​​ដែល​​ពុំ​មានការ​យល់ដឹ​ងផ្នែ​កបរិស្ថាន​​។

កញ្ញាលើកឡើងថា៖ «ការ​ចោលសំរាមមាន​ផលប៉ះពាល់ច្រើន​ ទីមួយពាក់ព័ន្ធ​ទៅនឹងប​រិស្ថាន​ មិ​ន​ថា​ប្រទេស​​យើង ​ឬក្រៅប្រទេសគេមើលមក គេថាប្រទេសយើង​​ជាប្រទេសមួយបរិស្ថាន​មិនស្អាត​បរិស្ថាន​​​ពោរ​ពេញ​ទៅ​ដោយសំរាម ​ចឹងវាក៏​អាចបាត់បង់​តម្លៃ​ បាត់បង់​អីតាមហ្នឹងដែរ​។ មួយ​ទៀត​ទាក់ទងនឹងអនាម័យ វា​មានផល​ប៉ះពាល់​​។ សំរាមខ្លះ​វាជា​ប្លាស្ទិច សំរាមខ្លះ​វាអាច​ជាវ​ត្ថុ ​ឬកា​កសំ​ណល់ដែ​លរ​លួយ ​វាជះក្លិ​ន ​វាជះអី​ ប៉ះពាល់​ដល់ការរស់​នៅរបស់ប្រជាជន​»។

កញ្ញាបន្ថែមថា៖ «ប្រទេសយើងជាប្រទេសមួយកំពុង​អភិវឌ្ឍន៍​ ចឹង​យើងត្រូ​វការភ្ញៀវ​ទេសចរណ៍ ភ្ញៀវអី​ចឹងទៅ​ដើម្បីមកទ​ស្សនាប្រ​ទេស​របស់​យើង​ សំរាមក៏​ជា​ផលប៉ះពាល់​មួយដែរ​ ប្រសិន​បើគេមក​លេង​ប្រទេស​យើង​ហើយ​កន្លែងណាក៏ពោ​រ​ពេញ​ទៅដោយសំរាម​ចឹង​ ភាគ​ច្រើនគេ​អត់​ចង់​មក​ សូម្បី​តែយើងក៏​អញ្ចឹង​ដែរ»។

លោក ​ធារ៉ា​ មាន​អាយុ​ ៣០​ឆ្នាំប្លាយ លើកឡើង​ថា ការចោល​សំរាម​នៅ​ទីសាធារណៈ​ជា​អំពើ​មួយ​ពុំ​គប្បី។

លោក​ថា៖ «​​យុវវ័យ​ទាំងអស់​ មិន​ថាក្មេ​ងមិន​ថា​ចាស់​​ទេ​ ពេលញាំអីហើ​យ​គួរ​តែ​ចោល​សំរាម​ក្នុង​ធុង​សំរាម បើសិនធុងសំរាមនៅឆ្ងាយ អាចកាន់សិនទៅ កាន់រហូតដល់ធុងសំរាម បោះចោលវាទៅ»។

កញ្ញា សុខ ឡេង អាយុ ៣២ឆ្នាំ បានប្រាប់ Newsroom Cambodia ថា គាត់មិន​សូវ​សប្បាយចិត្តទេ​ ពេលឃើញ​សំរាម​នៅតាម​ទីសាធារណៈ ព្រោះ​ធ្វើ​ឱ្យ​ខូច​បរិស្ថាន​។

កញ្ញាបាន​និយាយថា​៖ «ចង់ផ្តាំទៅអ្នកអង្គុយញាំនៅទីសាធារណៈថា ជួយ​ថែរក្សា​បរិស្ថាន​ទាំងអស់​គ្នា​ដើម្បីឱ្យភ្ញៀវទេសចរណ៍យើងដើរ ឱ្យគេមាន​អារម្មណ៍ល្អ ហើយប្រទេស​យើង​ក៏​រីក​ច​ម្រើន​»។​

លោក ជេស​ លី​ មានអាយុ៤៧​​ ឆ្នាំជាអ្នក​រត់កង់បីថា​ការចោលសំរាមក្នុងផ្លូវសាធារណៈ ជា​រឿង​មួយ​មិន​ល្អ​ទេ វាធ្វើឱ្យប៉ះពាល់ដល់បរិស្ថាននៅ​ក្នុងទីក្រុង។

លោកលើកឡើង​ថា៖ «ចំពោះខ្ញុំ ខ្ញុំរៀបចំខ្លួនឯងមិនចាំបាច់នរណាប្រាប់ទេ ខ្ញុំ​យក​ទៅ​ដាក់​ធុង​ខ្លួន​ឯង​ដោយ​ទឹក​ចិត្តខ្ញុំតែម្តង មិន​បោះ​ចោល​​ជាដាច់ខាត […] ពេលបរិស្ថានស្អាត វាស្រស់ស្រាយដែរ សម្រាប់ការរស់នៅ និងដើរហើររបស់ភ្ញៀវ​​ជាតិ​​ និងអន្តរជាតិ​ ក៏គេ​មើល​ឃើញ​ថា​យើង​មាន​ចរិត​ឬកពារ​ល្អក្នុងការរៀបចំខ្លួន និងជួយដល់ប្រទេសខ្លួន​»។​

អ្នកស្រី​ សន ស្រីនាង អាយុ ៤១ឆ្នាំជាអាជីវករលក់សម្លៀកបំពាក់នៅផ្សារបឹ​ងកេងកង​ថា ការ​ចោល​សំរាម​អត់ស្អាត​ អត់ល្អ​ ​គ្មាន​​អនាម័យ​​ ខូចសណ្តាប់​​ធ្នាប់​ទីក្រុង​ ពីព្រោះ​​ទឹកនេះជា​ទឹក​ដីមាស​ ទឹក​ដី​ពេជ្រ​។

អ្នកស្រីនិយាយថា៖ «កន្លែងខ្ញុំលក់ដូរ​គឺខ្ញុំប្រយត្ន័​ ទីមួយ​សិរី​​មង្គល​កន្លែងយើង​ ទីពីរ​គឺ​បើយើង​ជួ​យ​សម្អាត​បរិវេណក​ន្លែង​ហ្នឹង​ហើយ ​គឺដូចជា​យើង​ជាប្រ​ជា​​ព​លរដ្ឋ​ម្នាក់​ដែល​ជួយ​ឱ្យទីក្រុងទាំ​ងមូល​ ឬប្រទេស​យើង​ស្អាត​»៕

លោកហ៊ុន សែនបានអះអាងថាមូលហេតុដែលរូបលោកសុំផ្អាកការចុះជួបសំណេះសំណាលនេះ ពីព្រោះបើនៅបន្តជួបកម្មករនៅតាមរោងចក្រពេលយុទ្ធនាការបោះឆ្នោតនោះ នឹងមានការផាកពិន័យជាក់ជាមិនខាន ព្រោះខុសច្បាប់មិនអនុញ្ញាតឱ្យនោះទេ៕

យោងតាមសេចក្ដីជូនដំណឹងរបស់រដ្ឋាករទឹកស្វ័យតក្រុងភ្នំពេញ បានឱ្យដឹងថា នៅយប់ថ្ងៃអង្គារ៏ ទី២០ ខែ មិថុនា ឆ្នាំ ២០២៣ ប្រម៉ាណជា ០៤ម៉ោង គឺគិតចាប់ពីម៉ោង២០:០០នាទីយប់ ដល់ម៉ោង២៤:០០នាទីយប់ នឹងអាចបណ្ដាលឱ្យគុណភាពទឹកមានភាពល្អក់កករក្នុងរយៈពេលខ្លីបន្ទាប់ពីតភ្ជាប់តំឡើងរួច។

គួរំលឹកផងដែរថា នៅយប់ថ្ងៃទី២០ ខែមិថុនា ឆ្នាំ២០២៣ ប្រជាពលរដ្ឋ ស្ថាប័ន រោងចក្រ សហគ្រាស ដែលមានលំនៅដ្ឋាន នៅនឹងទីតាំងខាងលើ នឹងត្រូវខ្វះខាតទឹក ដោយត្រូវត្រៀមទឹកបម្រុងទុកដើម្បីប្រើប្រាស់ក្នុងរយៈពេលខ្លី៕

យោងតាមគ ជ ប ពិធីនេះនឹងធ្វើឡើងក្រោមអធីបតីភាពរបស់លោកប្រាជ្ញ ចន្ទ ប្រធាន គ.ជ.ប។

​កម្មវីធីនេះនឹងប្រព្រឹត្តទៅថ្ងៃទី ១៥ មិថុនា ឆ្នាំ២០២៣ ស្ថិតនៅទីតាំងរោងពុម្ភ ណាវីន ព្រីនធីង ស្ថិតនៅផ្ទះលេខ៩ ផ្លូវលេខ៣៤៥ សង្កាត់បឹងកក់១ ខណ្ឌទូលគោក រាជធានីភ្នំពេញ៕

កាលពីថ្ងៃទី២ ខែមិថុនា ឆ្នាំ២០២៣ Newsroom Cambodia បានសម្ភាសន៍ស្ត្រី ៦រូប អំពីការយល់ឃើញរបស់ខ្លួនចំពោះការសម្រាលកូនបែបធម្មជាតិ។

អ្នកស្រីវង់ សុផា អាយុ ៤៤ឆ្នាំ ជាអាជីវករលក់ភេសជ្ជៈ បាននិយាយថាការសម្រាលកូនបែបធម្មជាតិ មិនដូចការវះកាត់ទេ ការវះកាត់មានផលលំបាក ប្រឈមនឹងគ្រោះថ្នាក់ហើយធ្វើការមិនកើត។

អ្នកស្រីបានលើកឡើងថា៖ «ការសម្រាលកូនបែបធម្មជាតិ គឺឆាប់មានកម្លាំងធ្វើការជាងការវះកាត់ដែលធ្វើការមិនសូវកើត»។

អ្នកស្រី នី អាយុ ៣១ឆ្នាំ ជាស្ត្រីមេផ្ទះ ថាការសម្រាលកូនបែបធម្មជាតិល្អ ប៉ុន្តែពេលដែលគាត់សម្រាល គាត់មានការព្រួយបារម្មណ៍ខ្លាចសម្រាលមិនកើតផងដែរ។

អ្នកស្រី នឿន សុភារក្ស អាយុ ២៥ឆ្នាំ ជាស្ត្រីមេផ្ទះទើបតែសម្រាលកូនដំបូង ហើយគាត់បានជ្រើសរើសការសម្រាលកូនបែបវះកាត់ដោយសារមានបញ្ហាសុខភាព។

អ្នកស្រីបាននិយាយថា «ខ្ញុំធ្លាប់សម្រាលកូនតាមវិធីវះកាត់ដោយសារមានបញ្ហាសុខភាពមិនល្អ ហើយខ្លាចបាត់កូន»។
អ្នកស្រីបន្ថែមថាការសម្រាលកូនបែបធម្មជាតិស្រួល សម្រាលហើយសុខភាពធម្មតាវិញ និងឆាប់ជាសះស្បើយ ចំណែកការវះកាត់អាចនៅឈឺមុខរបួសមិនដូចធម្មជាតិទេ។

អ្នកស្រីនិយាយថា៖ «យ៉ាងហោចណាស់ពាក្យថាធម្មជាតិវាស្រួល វាឆាប់ដូចដើមវិញ ឯការវះកាត់នៅឈឺរាំរៃ»
កញ្ញា កែម រចនា ជានិស្សិតឆ្នាំទី៣ នៃវិទ្យាស្ថានបច្ចេកវិទ្យាកម្ពុជា ថាការសម្រាលកូនបែបធម្មជាតិពុំសូវមានសុវត្ថិភាព ព្រោះសម័យបច្ចុប្បន្នមានជំងឺច្រើន ហើយការសម្រាលកូនបែបធម្មជាតិគឺប្រើកម្លាំងច្រើនបើអ្នកម្តាយខ្សោយគឺមិនអាចទ្រាំបាន។»

កញ្ញាបន្ថែមថា៖ «បើសម័យទំនើបឥលូវតាមបែបអត់ធម្មជាតិ ខ្ញុំគិតថាគឺអាចសុវត្ថិភាពជាង»។
អ្នកស្រី ម៉ៅ រាល អាយុ ៤៤ឆ្នាំ បានប្រាប់ Newsrooms Cambodia ថាការសម្រាលកូនបែបធម្មជាតិល្អ គាត់ធ្លាប់សម្រាលកូន ៤នាក់ហើយ គឺសម្រាលបែបធម្មជាតិទាំងអស់។

អ្នកស្រីមានប្រសាសន៍ថា៖ « ការវះមានបញ្ហាច្រើនណាស់ ហើយត្រូវការមើលថែជិតស្និត ហើយចំពោះការវះកាត់គឺមីងខ្លាច»។

កញ្ញា នីហ្សា អាយុ២១ឆ្នាំ ថាការសម្រាលកូនបែបធម្មជាតិល្អ ប៉ុន្តែពេលខ្លះវាអាចគ្រោះថ្នាក់ដល់ម្តាយផងដែរ។
កញ្ញាលើកឡើងថា៖ « បើសិនជាម្តាយមិនបានមើលថែទាំសុខភាពបានល្អ មិនបានទៅពិនិត្យទៀងទាត់ជាមួយពេទ្យ ពេលខ្លះអាចបង្កគ្រោះថ្នាក់ដល់កូនក្នុងផ្ទៃក៏មាន»៕