ជីម ឆៃលន់ (Chim Chhailun) – Newsroom Cambodia

បទយកការណ៍៖ សហគមន៍នេសាទព្រែកត្នោត ជួយការពារនិរន្តរភាពព្រៃកោងកាង និងជីវៈចម្រុះ

ជីម ឆៃលន់ (Chim Chhailun) — Tue, 17 Sep 2024 12:11:13 +0000

កំពត៖ សំឡេងរលកទឹកសមុទ្រ អមជាមួយខ្យល់បកតិចៗ លោក អ៊ុក សុវណ្ណរិទ្ធ ប្រធានសហគមន៍នេសាទព្រែកត្នោត ដែលកំពុងអង្គុយក្នុងទីស្នាក់ការនៅខេត្តកំពត ឲ្យដឹងថា មុនពេលបង្កើតសហគមន៍នេះ ប្រជាពលរដ្ឋ ព្រមទាំងរូបលោកផ្ទាល់មិនមានការយល់ដឹងទំនាក់ទំនងរវាងព្រៃកោងកាង និងជីវៈចម្រុះនោះទេ។ លោក អ៊ុក សុវណ្ណរិទ្ធ សំដៅដល់ ផលប៉ះពាល់នៃការកាប់បំផ្លាញព្រៃកោងកាង និងសារៈសំខាន់នៃការការពារព្រៃកោងកាងសម្រាប់ជីវៈចម្រុះ។

មានសម្បុរខ្មៅស្រអែម អមជាមួយទឹកមុខយ៉ាងមាំ លោក អ៊ុក សុវណ្ណរិទ្ធថ្លែងថា៖ «ការបង្កើតសហគមន៍ដើម្បីការពារធនធានធម្មជាតិ និងការពារដើម្បីកុំឱ្យមានការនេសាទខុសច្បាប់ អ្នកដែលមានឧបករណ៍ធំៗគាត់មកធ្វើការនេសាទដល់ដែនទឹករាក់ដែលមានជម្រៅ ២ទៅ៣ម៉ែត្រ ហើយសម្បូរទៅដោយស្មៅ»។

លោក អ៊ុក សុវណ្ណរិទ្ធ ប្រធានសហគមន៍នេសាទព្រែកត្នោត ថ្ងៃសៅរិ៍ ទី០៧ កញ្ញា ឆ្នាំ២០២៤ ខេត្តកំពត (រូបភាពដោយ៖ ជីម ឆៃលន់)

សហគមន៍នេសាទព្រែកត្នោតនេះ បាននិងកំពុងចូលរួមការពារនិរន្តរភាពព្រៃកោងកាង បន្ទាប់ពីធនធានធម្មជាតិនៅតំបន់នេះឈានទៅរកការផុតពូជ ដោយសារប្រជាពលរដ្ឋមួយចំនួនកាប់បំផ្លាញ ក្រោមរូបភាពយកទៅធ្វើអូសដុត និង កាប់ព្រៃដើម្បីនេសាទត្រី។ តាំងពីឆ្នាំ២០១៦ រហូតមកដល់ឆ្នាំ២០២០ សហគមន៍នេះបានដាំដើមកោងកាងបានប្រហែលពីរម៉ឺនដើម។

ស្ថិតក្នុងទំហំផ្ទៃដី ១,១៦៨ហិកតា សហគមន៍នេសាទព្រែកត្នោត ជាកន្លែងការពារព្រៃកោងកាងពីការកាប់បំផ្លាញរបស់ប្រជាពលរដ្ឋ និងជាកន្លែងដែលត្រូវបានដាំដុះដើមកោងកាងឡើងវិញ។ បន្ថែមពីនេះ សហគមន៍នេះ ក៏ជាកន្លែងអភរិក្សធនធាន និងជីវៈចម្រុះសមុទ្រយ៉ាងច្រើន ដូចជា ផ្កាថ្ម ស្មៅសមុទ្រ ពិសេសប្រភេទសត្វសមុទ្រកម្រៗ ដូចជាផ្សោតពណ៌ផ្កាឈូក ផ្សោតក្បាលត្រឡោក ជ្រូកទឹក ត្រីសេះ និងអណ្តើកសមុទ្រផងដែរ។

សហគមន៍នេសាទព្រែកត្នោត ថ្ងៃសៅរិ៍ ទី០៧ កញ្ញា ឆ្នាំ២០២៤ ខេត្តកំពត (រូបភាពដោយ៖ ជីម ឆៃលន់)

ប្រធានសហគមន៍នេសាទព្រែកត្នោត លោក អ៊ុក សុវណ្ណរិទ្ធ បានប្រាប់ថា សហគមន៍មិនអនុញ្ញាតឱ្យមានការនេសាទនៅក្នុងដែនអភិរក្សនោះទេ ទោះបីជាប្រើប្រាស់ឧបករណ៍ស្របច្បាប់ក៏ដោយ ព្រោះជាកន្លែងសម្រាប់ត្រីពង។

លោកថ្លែងថា៖ «កាលណាបើមិនបង្កើតសហគមន៍ការពារនោះទេ គឺទូកអូសរលើងអស់ ហើយពេលណាអស់ស្មៅហើយ គឺបាត់ជម្រកជីវៈចម្រុះដូចជា ផ្កាថ្ម ស្មៅសមុទ្រ សត្វសមុទ្រដូចជាផ្សោត ល្មិច ឃើញអ៊ីចឹងមិនមែនមានតែឈ្មោះមួយនឹងទេ តែយើងហៅតែអណ្តើកៗ វាមានល្មិចក្បាលធំ ល្មិចព្រុយបី ល្មិចប្រផះ ល្មិច»។

លោក អ៊ុក សុវណ្ណរិទ្ធ បញ្ជាក់ថាបទល្មើសនេសាទ បំពានលើដែនអភិរក្ស គឺជាបញ្ហាប្រឈមមួយដែលសហគមន៍បានជួបប្រទះ។ សហគមន៍មានសិទ្ធិគ្រប់គ្រង ការពារ និងអាស្រ័យផល។

លោក សុខ ចាន់ណា ជាប្រជាពលរដ្ឋ និងជាគណៈកម្មការសហគមន៍នេសាទព្រែកត្នោត លើកឡើងថា កាលពីមុននៅក្នុងសហគមន៍នេសាទព្រែកត្នោតនេះមានដើមកោងកាងច្រើន ប៉ុន្តែក្រោយមកមានការថយចុះដោយការកាប់បំផ្លាញ់របស់ប្រជាពលរដ្ឋនៅក្នុងតំបន់នេះ។ ក៏ប៉ុន្តែលោកថា បច្ចុប្បន្នសហគមន៍បានសហការណ៍ជាមួយប្រជាពលរដ្ឋ អង្គការក្រៅរដ្ឋាភិបាល និងអ្នកពាក់ព័ន្ធផ្សេងទៀត ដោយបានដាំដើមកោងកាងឡើងវិញ នៅក្នុងតំបន់ដែលធ្លាប់មានការកាប់បំផ្លាញ។

លោកថ្លែងថា៖ «ព្រៃកោងកាងពីមុនមានច្រើនតែឥឡូវវាសិករិចរិលដោយសារមនុស្សហងអីហងដ៏ចឹងវាថយដែរ ហើយវាមានកំណើនកើនឡើងវិញដោយសារអង្គការ និងសហគមម៍ចូលរួមច្រើនក្នុងការដាំស្ដារឡើងវិញ»។

លោក សុខ ចាន់ណា ប្រជាពលរដ្ឋ និងជាគណៈកម្មសហគមន៍នេសាទព្រែកត្នោត ថ្ងៃសៅរិ៍ ទី០៧ កញ្ញា ឆ្នាំ២០២៤ ខេត្តកំពត (រូបភាពដោយ៖ ជីម ឆៃលន់)

សហគមន៍នេសាទព្រែកត្នោតមានទីតាំងស្ថិតនៅភូមិ ព្រែកត្នោត ឃុំព្រែកត្នោត ក្រុងបូកគោ ខេត្តកំពត។ បើតាមប្រកាសស្ដីពីការចុះបញ្ជីសហគមន៍នេសាទ សហគមន៍នេះ ត្រូវបានបង្កើតឡើងនៅឆ្នាំ ២០០៤ និងត្រូវបានទទួលស្គាល់ពីក្រសួង កសិកម្ម រុក្ខាប្រមាញ់ និងនេសាទនៅឆ្នាំ២០១១។

អ្នកនាំពាក្យក្រសួងកសិកម្ម រុក្ខាប្រមាញ់ និងនេសាទ កញ្ញា អ៊ឹម រចនា ថ្លែងថារដ្ឋបាលជលផលនៃក្រសួងកសិកម្ម រុក្ខាប្រមាញ់ និងនេសាទកំពុងធ្វើការយ៉ាងសកម្មទៅលើការនេសាទខុសច្បាប់ទាំងនៅក្នុងសហគមន៍ព្រៃកត្នោត និងសហគមន៍ផ្សេងៗដើម្បីការពារធនធានជលផលនៅក្នុងធម្មជាតិ។ កញ្ញាថា ជាលទ្ធផលទិន្នផលត្រីនៅឆ្នាំ២០២៣បានកើនឡើង ៥% បើធៀបទៅនឹងឆ្នាំ២០២២។

កញ្ញាថ្លែងថា៖ «គោលដៅគឺដើម្បីធ្វើយ៉ាងណាបង្ក្រាបការនេសាទខុសច្បាប់ទាំងនៅក្នុងសហគមន៍ព្រែកត្នោតក៏ដោយ ទាំងនៅក្នុងទីកន្លែងផ្សេងទៀតក៏ដោយធ្វើឡើងដោយម៉ត់ចត់»។

កញ្ញាបន្ថែម ក្រសួងមានដៃគូរសហការដើម្បីទំលាក់ជម្រកត្រីសិប្បនិ្នមិត្ត ដើម្បីស្ដារឡើងវិញនូវប្រព័ន្ធអេកូឡូស៊ី ទាក់ទាញឱ្យមាននូវសត្វកម្រឡើងវិញ ជួយកាត់បន្ថយទូកនេសាទខុសច្បាប់ដែលប្រើឧបករណ៍អូស ដែលបង្កការខូចខាតធនធានជលផលនៅក្រោមបាតសមុទ្រផងដែរ។

លោក ហេង គឹមហុង ប្រធានប្រតិបត្ដិនៃសមាគមបណ្ដាញយុវជនកម្ពុជាលើកឡើងថា ការជំរុញឱ្យសហគមន៍មូលដ្ឋានក្នុងការការពារ និងការអភិរក្សធនធានធម្មជាតិនឹងអាចធានាបានប្រសិទ្ធិភាពការងារ និងនិរន្តភាពនៃធនធានទាំងនោះ។

លោកថា៖ «តំបន់ព្រៃឈើ តំបន់អភិរក្ស តំបន់ផ្សេងៗដែលមានអត្ដសញ្ញាណច្បាស់លាស់នឹងវាតែងតែជំរុញឱ្យមានការបង្កើតសហគមន៍មូលដ្ឋានដើម្បីចូលរួម ព្រោះថាសហគមន៍មូលដ្ឋាននឹងគឺជាអ្នកចូលរួមការពារយ៉ាងមានប្រសិទ្ធិភាពជាមួយអាជ្ញាធរជំនាញ ហើយពួកគេក៏ជាអ្នកអាស្រ័យផង និងជាអ្នកធានានូវ គេហៅថាការឱ្យមាននិរន្តភាពធនធានទាំងនេះបានដែរ»។

លោកបន្តថា អាជ្ញាធរពាក់ព័ន្ធគប្បីគាំទ្រដល់សហគមន៍តាមរយៈការផ្ដល់មូលនិធិ បច្ចេកទេស និងស្មារតីដល់គណកម្មការសហគមន៍ក្នុងការការពារ ដើម្បីរក្សាបានផលប្រយោជន៍រយៈពេលវែង។

សហគមន៍នេសាទព្រែកត្នោត មិនត្រឹមតែជាកន្លែងការពារព្រៃកោងកាង និងជីវៈចម្រុះប៉ុណ្ណោះទេ សហគមន៍នេះក៏ជាតំបន់កំសាន្តលំហែអារម្មណ៍បែបធម្មជាតិផងដែរ។

ស្រ្ដីវ័យ ៤៣ឆ្នាំ កំពុងឈរលើស្ពានដែលកំពុងមានខ្យល់បក់ខ្លាំងៗអ្នកស្រី ស្រី តូច និយាយទាំងទឹកមុខរីករាយលាយជាមួយការសើចតិចៗផងនោះថា អ្នកស្រីចូលចិត្ដបរិយាកាសសមុទ្រដែលមានខ្យល់ធម្មជាតិ។

អ្នកស្រីរំលេចពីទិដ្ឋភាពថ្ងៃលិចដែលមើលពីសហគមន៍នេះយ៉ាងដូច្នេះថា៖ «ចាប់អារម្មណ៍ជាងគេគឺទេសភាព ហើយនិងខ្យល់ត្រជាក់ ថ្ងៃលិចឡើងទំនង»។

ស្រដៀងគ្នានេះដែរ កញ្ញា លីម ភាន អាយុ ១៦ឆ្នាំ មានស្រុកកំណើតនៅក្រុងបូកគោ ដែលមកលេងកំសាន្ដជាមួយមិត្ដភក្ភិនៅសហគមន៍នេះនិយាយថា កញ្ញាចាប់អារម្មណ៍ថ្ងៃលិចជាងគេ មិនតែប៉ុណ្ណោះថែមទាំងមានដើមកោងកាង ទឹកសមុទ្រ ស្ពានសម្រាប់អង្គុយលេងផងដែរ។

កញ្ញាបន្ថែមថា តំបន់ទេសចរណ៍នៅសហគមន៍នេសាទព្រែកត្នោតនេះនឹងធ្វើឱ្យខេត្តរបស់កញ្ញាមានភាពល្បីល្បាញ និងមានភ្ញៀវទេសចរណ៍មកលេងច្រើនដែលជាប្រភពចំណូលដ៏សំខាន់សម្រាប់ប្រជាពលរដ្ឋនៅតំបន់នេះ។

កញ្ញាបន្ថែមថា៖ «ជួយឱ្យខេត្ដយើងល្បី ហើយមានអ្នកភ្ញៀវទេសចរណ៍មកច្រើនចឹងក៏ផ្ដល់ចំណូលឱ្យយើងច្រើនដែរ»។

កញ្ញា លីម ភាន អ្នកមកលេងកំសាន្ដនៅសហគមន៍នេសាទព្រែកត្នោត ថ្ងៃសៅរិ៍ ទី០៧ កញ្ញា ឆ្នាំ២០២៤ ខេត្តកំពត (រូបភាពដោយ៖ ជីម ឆៃលន់)

ចំណែកលោក សោ ភីត អាយុ ២៩ឆ្នាំ ដែលមកនេសាទបែបលំហែនៅក្នុងតំបន់សហគមន៍នេសាទព្រែកត្នោតនេះនិយាយថា ការនេសាទរបស់លោកមិនមានការហាមឃាត់ទេ ព្រោះលោកនេសាទដើម្បីតែហូប និងជាការកំសាន្ដប៉ុណ្ណោះ។ ហើយលោកយល់ថា ការបង្កើតសហគមន៍នេះជារឿងមួយល្អសម្រាប់ប្រជាពលរដ្ឋរស់នៅទីនេះ និងអ្នកទេសចរណ៍មកកំសាន្ដ។

លោកថា៖ «វាល្អសម្រាប់ប្រជាពលរដ្ឋដែលរស់នៅទីនេះ ទាំងអ្នកមកពីចំងាយ អ៊ីចឹងវាស្អាត មិនដូចសមុទ្រកន្លែងខ្លះ ហើយណាមួយមានខ្ចុសសម្រាប់ភ្ញៀវអង្គុយលេងមើលទេសភាពអ៊ីចឹងទៅ»។

លោក សោ ភីត អ្នកមកនេសាទក្នុងសហគមន៍នេសាទព្រែកត្នោត ថ្ងៃសៅរិ៍ ទី០៧ កញ្ញា ឆ្នាំ២០២៤ ខេត្តកំពត (រូបភាពដោយ៖ ជីម ឆៃលន់)

ប្រធានសហគមន៍ លោក អ៊ុក សុវណ្ណរិទ្ធ និយាយថាទោះបីជាការស្ម័គ្រចិត្ដ គ្មានប្រាក់ខែ គ្មានពេលធ្វើការងារផ្សេងក៏ដោយក៏លោកនៅតែបន្តការងារនេះ ព្រោះដើម្បីប្រយោជន៍រួមរបស់ប្រជាពលរដ្ឋ និងធនធានធម្មជាតិនៅទីនេះ៕

Artist Finds Something New in Ancient Silk Tradition

ជីម ឆៃលន់ (Chim Chhailun) — Wed, 11 Sep 2024 05:05:14 +0000

Sok Linda discovered the ancient Cambodian art of pidan nearly by accident. Or maybe, you could say, the Angkorean-era silk-weaving tradition found her.

There were no Cambodian museums or art galleries in Sydney, where she grew up, and Khmer art was rarely discussed in her family — and even then, only by the elders.

“As a young person, I didn’t feel like it was that important because it was the older generation telling me that this is Khmer culture,” she said. “But in reality, Khmer culture is very big and multifaceted.”

It wasn’t until she began researching Cambodian weaving styles in university that she discovered pidan and began exploring her own Cambodian heritage.

“I never went to a museum or anything to see art, because it just wasn’t something that my family did,” she said. “So when I went to university, I was like, wow, this is so amazing. I saw it as an opportunity, because I didn’t see a lot of Khmer artists.”

Now 31, Sok Linda is living in the northeastern United States and preparing for a solo exhibit in March at the Campbelltown Arts Center in Sydney. With each new show, pidan gains a few more fans, and Sok Linda moves one step closer to her goal of becoming a full-time artist.

Ancient Heritage

The exact origins of pidan are unknown, but the artform is at least 1,000 years old. It’s defined by the use of intricate dyeing and weaving methods to create finely detailed scenes. Pidan are typically made from fine silk and depict landscapes of Angkor Wat or tales from Buddhist scripture. They were traditionally woven by women and donated to local temples as a way to make merit.

The practice fell into decline during the French protectorate, in the mid 19th century. It was all but obliterated under the Khmer Rouge.

“I was very interested in the idea that silk is something that was almost erased during the Pol Pot times,” she said. “Silk is one of the most resilient materials, one of the most resilient natural fibers.”

It makes an apt symbol for the resilience and strength of the Khmer people.

Modern Spin

Sok Linda first began pidan weaving in 2022. Her take on the ancient tradition reflects the change in times. She has simplified some of the more complex weaving and dyeing techniques, and moved away from its religious origins.

“The colors also differ,” she said, “and the stories behind the pidan are also very different. Instead of Buddhist stories, they are stories from my family.”

Despite the challenges of being an artist – the inconsistent paydays, the long hours, the formal rejection letters – she can think of no better career.

“I want to continue making art, and hopefully make bigger and better things, and get bigger exhibitions,” she said. “It’s a challenging but incredibly rewarding career to pursue. It’s not always stable, but that’s part of the excitement.”

អ្នកឃ្លាំមើលសង្គមចង់ឃើញវិធានការច្បាប់លើអ្នកចេញផ្លាកលេខខ.ម. និងអ្នកប្រើប្រាស់ដែលមិនត្រឹមត្រូវ

ជីម ឆៃលន់ (Chim Chhailun) — Tue, 03 Sep 2024 06:24:11 +0000

អ្នកឃ្លាំមើលសង្គម ជំរុញឱ្យមានការចាត់វិធានការទៅលើអ្នកដែលចេញផ្លាកលេខ ខ.ម. ទៅឱ្យអ្នកដែលមិនមានសិទ្ធិក្នុងការប្រើប្រាស់ និងជនបរទេស ព្រមទាំងជនស៊ីវិលដែលកំពុងប្រើប្រាស់ផ្លាកលេខនេះដោយមិនត្រឹមត្រូវ។

ការជំរុញនេះធ្វើឡើងបន្ទាប់ពីអគ្គនាយកដ្ឋានសម្ភារៈបច្ចេកទេសនៃក្រសួងការពារជាតិ កាលពីថ្ងៃទី៣០ ខែសីហា ឆ្នាំ២០២៤នេះ បានចេញសេចក្តីជូនដំណឹងជាថ្មីទៀតអំពីការប្រើប្រាស់ផ្លាកលេខចរាចរខេមរភូមិន្ទ ឬ ខ.ម.។

ក្នុងសេចក្តីជូនដំនឹងនោះបញ្ជាក់ថា ក្នុងមួយរយៈពេលចុងក្រោយនេះ បានកើតមាននូវបាតុភាពមួយចំនួនដែលធ្វើឱ្យប៉ះពាល់ដល់សង្គម ដូចជាគ្រោះថ្នាក់ចរាចរណ៍ បុគ្គលអ្នកប្រើប្រាស់ផ្លាកលេខខ.ម.មួយចំនួនមានភាពក្រអឺតក្រទមមិនសក្តិសមជាមន្ត្រីយោធា ធ្វើឱ្យមានការវាយតម្លៃ និងទទួលការរិះគន់ពីសាធារណជន ជាពិសេសប៉ះពាល់ដល់កិត្តិយសនៃកងយោធពលខេមរភូមិន្ទទាំងមូល។

សេចក្តីជូនដំណឹងដដែលបន្ថែមថា អ្នកប្រើប្រាស់យានយន្តពាក់ផ្លាកលេខចរាចរខេមរភូមិន្ទទាំងអស់ ត្រូវតែជានាយទាហានដែលមានសិទ្ធិពេញលេញ ដោយមិនអនុញ្ញាតឱ្យជនស៊ីវិល ឬជនបរទេសប្រើប្រាស់បានឡើយ។

សេចក្តីជូនដំណឹងបញ្ជាក់ថា៖ «ការប្រើប្រាស់យានយន្តដាក់ផ្លាកលេខចរាចរខេមរភូមិន្ទ ត្រូវស្របតាមការកំណត់របស់ក្រសួងការពារជាតិ ចំពោះក្រុមហ៊ុនសហការវិនិយោគវិស័យការពារជាតិនានា ក៏ត្រូវបានអនុវត្តដូចគ្នា។ ក្នុងករណីដែលអនុវត្តការប្រើប្រាស់ផ្ទុយពីខ្លឹមសារខាងលើ អគ្គនាយកដ្ឋានសម្ភារៈបច្ចេកទេស ក្រសួងការពារជាតិ នឹងចាត់វិធានការច្បាប់ជាធរមាន»។

Newsroom Cambodia មិនអាចសុំការអត្ថាធិប្បាយពីលោក ឈុំ សុជាត រដ្ឋលេខាធិការ និងជាអ្នកនាំពាក្យក្រសួងការពារជាតិបានទេ គិតត្រឹមថ្ងៃអង្គារនេះ។

លោក យ៉ង់ គឹមអេង ប្រធានមជ្ឈមណ្ឌលប្រជាពលរដ្ឋដើម្បីអភិវឌ្ឍ និងសន្តិភាព លើកឡើងថា ការបើកបរយានយន្តពាក់ផ្លាកលេខខេមរភូមិន្ទដោយជនបរទេស ឬជនដែលមិនមានសិទ្ធិក្នុងការប្រើប្រាស់ផ្លាកលេខខេមរភូមិន្ទមានជារឿយៗ ប៉ុន្តែមិនទាន់ឃើញមានវិធានការមានប្រសិទ្ធភាពនៅឡើយ។

លោកថ្លែងថា៖« លើកនេះ ខ្ញុំសង្ឃឹមថានឹងមានវិធានការពីក្រសួងការពារជាតិ នៅក្នុងការបំបាត់ឲ្យខានតែបានចំពោះអ្នកដែលគ្មានសិទ្ធិក្នុងការប្រើប្រាស់ផ្លាកលេខខេមរភូមិន្ទ ជាពិសេសអ្នកដែលប្រើប្រាស់ផ្លាកលេខនេះហើយប្រព្រឹត្តមិនគប្បី ដែលនាំឲ្យខូចខាត និងប៉ះពាល់ដល់តម្លៃកងទ័ព ក៏ជាក្រសួងការពារជាតិ រឿងនេះគឺសំខាន់»។

លោក យ៉ង គឹមអេង បន្ថែមថា សម្រាប់អ្នកចេញផ្លាកលេខខេមរភូមិន្ទឱ្យទៅអ្នកដែលគ្មានសិទ្ធិក្នុងការប្រើប្រាស់ផ្លាកលេខនេះ ក៏ត្រូវតែមានវិធានការផ្លូវច្បាប់ផងដែរ។

លោកថ្លែងបន្ថែមថា៖ «ក្រសួងការពារជាតិគួរតែមានការផាកពិន័យ និងដាក់ទោសទណ្ឌទៅលើអ្នកដែលចេញផ្លាកលេខខេមរភូមិន្ទទៅដល់អ្នកដែលមិនមានសិទ្ធិក្នុងការប្រើប្រាស់ផ្លាកលេខនេះ ដូចជាជនបរទេស ជនស៊ីវិល ដើម្បីកុំឲ្យមានករណីកើតឡើងដដែលៗទៀត »។

ចំណែកលោកបណ្ឌិត មាស នី អ្នកសិក្សាពីការវិវត្តសង្គមលើកឡើងដែរថា លោកគាំទ្រទៅលើចំណាត់ការរបស់ក្រសួងការពារជាតិ ប៉ុន្តែលោកព្រួយបារម្ភចំពោះការចេញសេចក្ដីក្រើនរំឮកជាច្រើនលើក ច្រើនសារ ប៉ុន្តែមិនមានការផ្លាស់ប្ដូរ។

លោកបន្ថែមថា ការប្រើប្រាស់រថយន្តដែលបំពាក់ផ្លាកលេខ ខ.ម. ក្នុងសកម្មភាពផ្ដេសផ្ដាស ឬក៏ប្រើដោយជនបរទេស ឬមនុស្សដែលមិនមានតួនាទី អាចធ្វើឱ្យខូចកិត្តិយសកងទ័ព។

លោកថ្លែងថា៖ «ខ្ញុំគាំទ្រទៅលើវិធានការ ដើម្បីរក្សានូវតម្លៃរបស់កងយោធា ដោយឱ្យមានការអនុវត្តច្បាប់។ កាលណាយើងគ្រាន់តែថាៗ តែយើងមិនធ្វើ គឺធ្វើឱ្យពលរដ្ឋសើច ហើយកាលណាពលរដ្ឋសើចចំអកទៅ នាំឱ្យមានការខឹងសម្បាររវាងពលរដ្ឋ និងរដ្ឋាភិបាលទៀត ហើយប៉ូលីសចរាចរណ៍ សមត្ថកិច្ចនៅតាមផ្លូវ គឺមានកាតព្វកិច្ចក្នុងការត្រួតពិនិត្យ អ៊ីចឹងបើមានឡានពាក់ផ្លាកលេខខេមរភូមិន្ទ ត្រួតពិនិត្យមើលទៅ មានឯកសារត្រឹមត្រូវដែរទេ»។

គួរបញ្ជាក់ថា កាលពីថ្ងៃទី២៨ ខែកុម្ភៈ ឆ្នាំ២០២៤ ក្រសួងការពារជាតិក៏បានចេញសេចក្ដីជូនដំណឹងស្រដៀងគ្នានេះដែរ ទាក់ទងនឹងការចាត់វិធានការដល់ អ្នកប្រើប្រាស់ផ្លាកលេខខេមរភូមិន្ទមួយចំនួនដែលមានភាពក្រអឺតក្រទមមិនសក្តិសមជាមន្ត្រីយោធា ធ្វើឱ្យមានការវាយតម្លៃ និងទទួលការរិះគន់ពីសាធារណជន ជាពិសេសប៉ះពាល់ដល់កិត្តិយសនៃកងយោធពលខេមរភូមិន្ទទាំងមូល។

នៅតាមបណ្តាញសង្គម ជារឿយៗតែងមានការចែករំលែកអំពីរូបភាព និងវីដេអូគ្រោះថ្នាក់ចរាចរណ៍ និងជនបរទេសបើកបររថយន្តដែលមានពាក់ផ្លាកលេខខេមរភូមិន្ទ។ តួយ៉ាងនៅខេត្តព្រះសីហនុ កាលពីថ្ងៃទី១២ ខែកុម្ភៈ ឆ្នាំ២០២៤ ក៏មានករណីបុរសជនជាតិចិនបើករថយន្ត LEXUS GS300 ពណ៌ខ្មៅ ពាក់ផ្លាកលេខខេមរភូមិន្ទបានបង្កឱ្យមានគ្រោះថ្នាក់ចរាចរណ៍៕

កម្រងរូបភាព៖ មុខរបរលក់សត្វចាបចិញ្ចឹមជីវិត

ជីម ឆៃលន់ (Chim Chhailun) — Mon, 19 Aug 2024 07:01:48 +0000

មុខរបរសត្វលក់ចាប អាចចិញ្ចឹមជីវិត និងទ្រទ្រង់គ្រួសារបានពីមួយថ្ងៃទៅមួយថ្ងៃ។ លោក គង់ សុខគា ជាអ្នកប្រកបរបរលក់ចាបនៅបរិវេណវត្តមហាមន្ត្រី សង្កាត់អូឡាំពិក ខណ្ឌបឹងកេងកង រាជធានីភ្នំពេញ។ លោកចាប់ផ្ដើមប្រកបមុខរបរនេះតាំងពីរូបលោកនៅក្មេងមកម្ល៉េះ។ លោកទិញចាប ពីឈ្មួញដែលយកចាបមកពីខេត្ត។ រៀងរាល់ថ្ងៃ ក្រៅពីលក់នៅតាមវត្ត លោកក៏ដើរលក់នៅតាមផ្ទះផងដែរ។ ថ្ងៃដែលលោកលក់សត្វចាបដាច់ជាងគេគឺនៅថ្ងៃសីល ដោយសារមានការ «លែងសត្វ» ដើម្បីបន់ស្រន់សុំសេចក្តីសុខ និងរំដោះគ្រោះចង្រៃជាដើម។

លោក គង់ សុខគាកំពុងអង្គុយរង់ចាំអ្នកទិញចាបនៅ កំឡុងម៉ោង១០ព្រឹក ថ្ងៃទី១៤ ខែសីហា ឆ្នាំ២០២៤។ (រូបភាព៖ ជីម ឆៃលន់)

សត្វចាបនៅក្នុងទ្រុង ដែលលោក គង់ សុខគានឹងយកទៅលក់។ (រូបភាព៖ ជីម ឆៃលន់)

លោក គង់ សុខគាកំពុងដើរហើយយួរសត្វចាប កំឡុងម៉ោង១០ព្រឹក ថ្ងៃទី១៤ ខែសីហា ឆ្នាំ២០២៤។ (រូបភាព៖ ជីម ឆៃលន់)

លោក គង់ សុខគាកំពុងឈររង់ចាំអ្នកទិញសត្វចាបនៅ កំឡុងម៉ោង១០ព្រឹក ថ្ងៃទី១៤ ខែសីហា ឆ្នាំ២០២៤។ (រូបភាព៖ ជីម ឆៃលន់)

Security Forces on High Alert over Protest Fears

ជីម ឆៃលន់ (Chim Chhailun) — Sat, 17 Aug 2024 01:55:28 +0000

Prime Minister Hun Manet vowed to use the full force of the military to shut down political demonstrations, as overseas opposition leaders called for rallies against an unpopular development deal in the far northeast.

Security forces, including units from the army, military and national police, were on high alert, Hun Manet said, and would remain in the capital through August as a preventive measure.

Opposition groups were reportedly planning protests in Phnom Penh against the Cambodia-Laos-Vietnam Triangle Development Area, a government project to expand tourism and commercial interests in a far northeastern stretch of the country known as the Dragon’s Tail.

“The government will take decisive action against those who cause instability in Cambodia, especially in Phnom Penh,” the prime minister said. “It would be unfair to accuse the government of being dictatorial if it is simply trying to prevent instability.”

The Ministry of Justice warned the plans, which called for demonstration outside the Royal Palace on Aug. 18, amounted to a plot to overthrow the government, and those involved could face up to 30 years in prison.

Top officials are highly suspicious of grassroots political movements in the wake of events in Bangladesh, where months of student protests led to the recent ouster of Sheikh Hasina, the country’s long-serving authoritarian prime minister.

Renewed objections to the CVL Triangle, which was established in 1999, sparked demonstrations last weekend in South Korea, Japan and Australia. Protest leaders, fueled by historical fears of Vietnamese expansionism, have suggested the project would give Hanoi control over Cambodia’s border provinces, and they have demanded the government withdraw from the plan.

The CVL includes Ratanakiri, Mondulkiri, Kratie and Stung Treng provinces.

Hun Manet accused opposition leaders of using deceptive political tactics to incite political instability and turn supporters against the government. Rights groups urged the government to engage the project’s critics, not persecute them.

“The government needs to offer a comprehensive explanation,” said Yong Kim Eng, director of the People’s Centre for Development and Peace. “It’s crucial that people know all the details of the project.”

Am Sam Ath, the executive director of LICADHO, said military support of the government was expected during tense political situations and conflicts, but it was not yet clear if the country faced any actual danger.

“Politicians need to consider the values of our country,” he said. “And remember that it is of the utmost importance that freedom and civil rights are not unduly restricted.”

ស្ថាប័នរដ្ឋ និងអាជ្ញាធរ ប្ដេជ្ញាចាត់វិធានការបង្រ្កាបក្រុមជំទាស់រដ្ឋាភិបាល ជុំវិញគម្រោងអភិវឌ្ឍន៍តំបន់ត្រីកោណ

ជីម ឆៃលន់ (Chim Chhailun) — Fri, 16 Aug 2024 09:07:22 +0000

ភ្នំពេញ៖ ចាប់តាំងពីមានភាពចម្រូងចម្រាស់ជុំវិញគម្រោងអភិវឌ្ឍន៍តំបន់ត្រីកោណនាដើមខែសីហាមក ស្ថាប័នរដ្ឋ និងអាជ្ញាធរជាបន្តបន្ទាប់ បានប្តេជ្ញា និងចាត់វិធានការការពារ និងបង្រ្កាបក្រុមដែលរដ្ឋាភិបាលកំណត់ថាជាក្រុមប្រឆាំង។

កងកម្លាំងប្រដាប់អាវុធរួមមានកងទ័ព នគរបាល និងកងរាជអាវុធហត្ថទូទាំងប្រទេស បានត្រៀមការពារសន្តិសុខយ៉ាងរិតត្បិតចាប់ពីថ្ងៃទី ១៥ ខែសីហា ឆ្នាំ២០២៤ រហូតដល់ដាច់ខែ ក្រោមការបញ្ជារបស់រដ្ឋមន្ត្រីក្រសួងមហាផ្ទៃ លោក ស សុខា។ ការត្រៀមខ្លួននេះ ធ្វើឡើងក្រោមហេតុផល ការពារសន្តិសុខ សណ្តាប់ធ្នាប់ និងសុវត្ថិភាពសង្គម ក្រោយមានការអំពាវនាវតាមបណ្តាញសង្គម ឱ្យពលរដ្ឋខ្មែរប្រមូលផ្តុំធ្វើបាតុកម្មនៅថ្ងៃទី១៨សីហាខាងមុខ។

សេចក្ដីថ្លែងការណ៍ក្រសួងយុត្តិធម៌ កាលពីថ្ងៃទី១៣ ខែសីហា លើកឡើងថាអ្នករៀបចំផែនការផ្ដួលរំលំរដ្ឋាភិបាល ឬ បដិវត្តន៍ពណ៌ អាចប្រឈមជាប់ពន្ធនាគារចន្លោះពី ១៥ទៅ ៣០ឆ្នាំ ក្រោមបទឧបឃាត។ ចំណែកអ្នកដែលចូលរួមក្នុងផែនការ នឹងប្រឈមជាប់ពន្ធនាគារពី ៥ ទៅ ១០ឆ្នាំ ក្រោមបទល្មើស«រួមគំនិតក្បត់»។

សេចក្ដីថ្លែងការណ៍ដដែលបញ្ជាក់ថាជាផែនការបដិវត្តន៍ពណ៌ តាមរយៈការប្រើប្រាស់វិធីអុចអាលបំផុសបំផុល និងការប្រើប្រាស់ឧបាយកលនយោបាយបញ្ឆោតអូសទាញប្រមូលកម្លាំងប្រជាជនស្លូតត្រង់ ដើម្បីផ្តួលរលំរាជរដ្ឋាភិបាលស្របច្បាប់។

ដោយឡែកសេចក្ដីថ្លែងការណ៍ស្រដៀងគ្នាប្រមាណ៣០នៃកងរាជអាវុដហត្ថគ្រប់ប្រភេទ ចេញនៅថ្ងៃទី១១ ខែសីហានេះ បានបញ្ជាក់អះអាងថាអាជ្ញាធរនឹងចាត់វិធានការបង្រ្កាបក្រុមប្រឆាំងជ្រុលនិយមក្រៅប្រទេសដែលបានអំពាវនាវ និងញុះញង់ប្រជាពលខ្មែរ និងកម្លាំងរាជអាវុធហត្ថបះបោរប្រឆាំងរាជរដ្ឋាភិបាល ដែលមានចេតនាបំបែកបំបាក់ និងបំផ្លិចបំផ្លាញជាតិ។

គម្រោងអភិវឌ្ឍន៍តំបន់ត្រីកោណ ត្រូវបានបង្កើតឡើងក្នុងឆ្នាំ១៩៩៩ ក៏ប៉ុន្តែថ្មីៗនេះ គម្រោងដែលកម្ពុជា ឡាវ និងវៀតណាម បានឯកភាពគ្នាដាក់ខេត្តចំនួន១៣ រួមគ្នាដើម្បីអភិវឌ្ឍមួយនេះកំពុងស្ថិតក្រោមការពិភាក្សាដ៏ចម្រូងចម្រាស់។ ភាគីកម្ពុជា បានកំណត់យកខេត្តនៅភាគឦសានចំនួនបួនគឺ រតនគិរី មណ្ឌលគិរី ក្រចេះ និងស្ទឹងត្រែងមកអភិវឌ្ឍក្នុងគម្រោងនេះ ក្រោមហេតុផលសក្តានុពលសេដ្ឋកិច្ច ទេសចរណ៍ និងវប្បធម៌។

ភាពចម្រូងចម្រាស់ជុំវិញគម្រោងអភិវឌ្ឍន៍នេះ បានបង្កឲ្យមានពលរដ្ឋខ្មែរនៅប្រទេសកូរ៉េ ជប៉ុន និងអូស្រ្តាលីកាលពីថ្ងៃអាទិត្យបានធ្វើបាតុកម្មទាមទារឱ្យរដ្ឋាភិបាលដកខ្លួនចេញពីគម្រោងនេះ។ ពួកគេបារម្ភថា កម្ពុជាអាចនឹងបាត់បង់ខេត្តចំនួនបួនបន្ថែមទៀតទៅឲ្យប្រទេសវៀតណាម។

មន្ត្រីសង្គមសុីវិល លើកឡើងថាភាពចម្រូងចម្រាស់នេះ កើតឡើងដោយសារទស្សនៈផ្សេងគ្នារវាងសាធារណជន និងរដ្ឋាភិបាល ហើយថាមិនមែនជារឿងថ្មីទេដែលអាជ្ញាធរគាំទ្ររដ្ឋាភិបាល។

លោក យង់ គឹមអេង ប្រធានមជ្ឍមណ្ឌលប្រជាជន ដើម្បីអភិវឌ្ឍន៍ និងសន្តិភាពយល់ឃើញថា ការព្រួយបារម្ភរបស់ប្រជាពលរដ្ឋកើតឡើងដោយសារការយល់ឃើញផ្សេងៗពីគ្នា។

លោកថា៖ «ការទាមទារការពន្យល់ និងការផ្សព្វផ្សាយឲ្យបានទូលំទូលាយទៅកាន់ប្រជាពលរដ្ឋ នឹងធ្វើឲ្យការយល់ឃើញខុសគ្នាសាបរលាប ហើយងាកមករកចំណុចរួមគ្នាទៅវិញ។ នេះជាការយល់ឃើញរបស់ខ្ញុំ រឿងដែលសំខាន់គឺ ការពន្យល់ ការព្យាយាមបកស្រាយ នឹងបង្ហាញពីទឡ្ហីករណ៍បន្តបន្ទាប់»។

ចំណែកលោក អំ សំអាត នាយកប្រតិបត្តិអង្គការលីកាដូ កត់សម្គាល់ឃើញថា នេះមិនមែនជារឿងថ្មីទេដែលកងកម្លាំងប្រដាប់អាវុធចេញមកប្រកាសគាំទ្ររាជរដ្ឋាភិបាល ក្នុងការទប់ស្កាត់ការបះបោរណាមួយកើតឡើង។

លោកថ្លែងថា៖ «នៅពេលដែលស្ថានភាពនយោបាយមានភាពតានតឹង ឬជាប់គាំង ការគាំទ្រពីកងកម្លាំងប្រដាប់អាវុធដែលប្ដេជ្ញាការពាររដ្ឋាភិបាលតែងតែកើតឡើង ហើយមានការតាំងចិត្តក្នុងការបង្រ្កាប ទប់ស្កាត់ចលនាបះបោរ ប៉ុន្តែយើងសង្កេតឃើញថាមិនដែលមានចលនាទាំងអស់ហ្នឹងកើតឡើងទេ»។

លោកបន្ថែមថា បច្ចុប្បន្នប្រពលរដ្ឋខ្មែរនៅក្រៅប្រទេសមានការធ្វើបាតុកម្ម តែប្រជាពលរដ្ឋក្នុងប្រទេសហាក់បីដូចជាមិនមានជាចលនាអីកើតឡើងទេ។

លោកថា៖ «ដោយការឆ្លងកាត់សង្រ្គាមរាប់ទសវត្សន៍ ការឆ្លងកាត់របបលទ្ធិប្រជាធិបតេយ្យមានការយល់ដឹងច្បាស់។ អ្វីដែលសំខាន់អ្នកនយោបាយទាំងអស់ត្រូវតែគិតទៅតាមប្រទេសយើងដែលប្រកាន់យករបបលទ្ធិប្រជាធិបតេយ្យសេរីពហុបក្ស ទោះបីជាកាលៈទេសៈណាក៏ដោយ មិនត្រូវរឹតត្បឹតសេរីភាព ឬក៏សិទ្ធិពលរដ្ឋហួលហេតុពេកដែរ»។

លោក ហ៊ុន ម៉ាណែត នាយករដ្ឋមន្រ្តីកម្ពុជាអាណត្តិទី៧នេះបានថ្លែងនៅក្នុងពិធីសំណេះសំណាល និងពិសាភោជនាហារសាមគ្គី នៃមហាគ្រួសារសមាគមឧកញ៉ាកម្ពុជា កាលពីថ្ងៃទី២ ខែសីហា កន្លងទៅថ្មីៗនេះ ថានឹងអនុវត្តច្បាប់ទៅលើអ្នកប៉ុនប៉ងជំរុញការធ្វើបាតុកម្មនៅកម្ពុជាឲ្យដូចនៅបង់ក្លាដេស។

លោកថ្លែងថា៖ «បើសិនជារាជរដ្ឋាភិបាលចាត់វិធានការណ៍មិនឲ្យអ្នកសូមកុំចោទរដ្ឋាភិបាលថាផ្តាច់ការ គឺមិនមានអ្វីក្រៅពីការការពារមិនឲ្យអស្ថិរភាពកើតមាននៅក្នុងប្រទេសកម្ពុជា ជាពិសេសនៅក្នុងទីក្រុងភ្នំពេញ។ មិនអាចឲ្យអ្នកទាំងអស់គ្នារាប់លាននាក់ជាជនរងគ្រោះ នូវការការចាប់ផ្តើមរបបមនុស្សមកផ្លាស់ប្ដូរ»។

កាលពីថ្ងៃចន្ទ ទី១២ សីហា អតីតនាយករដ្ឋមន្រ្តី និងជាប្រធានព្រឹទ្ធសភា លោក ហ៊ុន សែន បានចេញសារជាសំឡេងតាមបណ្តាញតេឡេក្រាមថា អ្នកដែលកំពុងខិតខំ តាមការញុះញង់ពីអ្នកក្រៅប្រទេស ដើម្បីឈានទៅរកការផ្ដួលរំលំរាជរដ្ឋាភិបាល គឺមិនមែនជាលំនាំនៃដំណើរប្រជាធិបតេយ្យពិតប្រាកដនោះទេ។

គួរបញ្ជាក់ថា ការការពារសន្តិសុខដ៏រិតត្បិតនេះ កើតឡើងក្រោយមានការភ្ជាប់ស្ថានការណ៍ទៅហ្នឹងនយោបាយប្រទេសបង់ក្លាដែស ដែលមានចលនាទម្លាក់នាយករដ្ឋមន្ត្រីចេញពីតំណែងបានជោគជ័យកាលពីដើមខែសីហា។ ចលនានៅបង់ក្លាដែសនេះ ក៏បានជំរុញឲ្យមានការអំពាវនាវតាមបណ្តាញសង្គម ឱ្យពលរដ្ឋខ្មែរប្រមូលផ្តុំធ្វើបាតុកម្មនៅផ្លូវជាតិលេខ៣ និងនៅខាងមុខព្រះបរមរាជវាំង នៅថ្ងៃទី១៨សីហាខាងមុខ ដើម្បីផ្តួលរំលំរដ្ឋាភិបាលកម្ពុជាដែលដឹកនាំដោយលោកនាយករដ្ឋមន្ត្រីហ៊ុន ម៉ាណែត៕

ក្រសួងព័ត៌មានតម្រូវឱ្យការផ្សាយពាណិជ្ជកម្មគ្រឿងស្រវឹងសុំការអនុញ្ញាតពីក្រសួង

ជីម ឆៃលន់ (Chim Chhailun) — Thu, 01 Aug 2024 03:17:57 +0000

ក្រសួងព័ត៌មានតម្រូវឱ្យការផ្សាយពាណិជ្ជកម្មផលិតផលគ្រឿងស្រវឹងសុំការអនុញ្ញាតពីក្រុមការងារគ្រប់គ្រងការផ្សាយពាណិជ្ជកម្មផលិតផលគ្រឿងស្រវឹងមុននឹងផ្សព្វផ្សាយ។

តាមរយៈប្រកាសស្ដីពីការកំណត់អំពីបែបបទ នីតិវិធី និងវិធានក្នុងការគ្រប់គ្រងការផ្សាយពាណិជ្ជកម្មផលិតផលគ្រឿងស្រវឹងរបស់ក្រសួងព័ត៌មានចេញនៅថ្ងៃទី២៣ ខែកក្កដា ឆ្នាំ២០២៤ បានឱ្យដឹងថា ការផ្សាយពាណិជ្ជកម្មផលិតផលគ្រឿងស្រវឹងត្រូវគោរពទៅតាមគោលការណ៍ដែលកំណត់ដោយក្រសួងព័ត៌មាន។

គោលការណ៍ដែលត្រូវបានកំណត់ក្នុងប្រកាសទាំងនោះរួមមាន មិនអនុញ្ញាតផ្សាយពាណិជ្ជកម្ម ឃោសនា និងការផ្សព្វផ្សាយលក់គ្រឿងស្រវឹងដោយយកទស្សនិកជនឱ្យទទួលទានគ្រឿងស្រវឹង នៅលើឆាកកម្មវិធីនានា។ មិនអនុញ្ញាតឱ្យផ្សាយគ្រឿងស្រវឹងផ្ដោតលើគោលដៅអនីតិជន និង/ឬយកអនីតិជនមកផ្សាយ។ មិនអនុញ្ញាតឱ្យផ្សាយលក់គ្រឿងស្រវឹងនៅចន្លោះម៉ោង១៨ ដល់ម៉ោង២០ តាមស្ថានីយទូរទស្សន៍ ឬវិទ្យុគ្រប់ប្រភេទ លើកលែងតែការផ្សាយដោយបង្ហាញតែរូបសញ្ញា ឬឈ្មោះផលិតផលគ្រឿងស្រវឹង។

ប្រកាសដដែលបន្ថែមថា ពាណិជ្ជកម្មផ្សាយគ្រឿងស្រវឹងត្រូវមានចម្ងាយមិនតិចជាង២០០ម៉ែត្រ ជាពិសេសនៅជុំវិញបរិវេណទីតាំងមួយចំនួនដូចជា គ្រឹះស្ថានសិក្សា គ្រឹះស្ថានសុខាភិបាល គ្រឹះស្ថានសាសនា រមណីយដ្ឋានវប្បធម៌ប្រវត្តិសាស្រ្ត និងអាកាសយានដ្ឋានអន្តរជាតិ។ ការបង្ហាញពីការទទួលទានគ្រឿងស្រវឹង ជាលក្ខខណ្ឌតម្រូវឱ្យសង្គមទទួលស្គាល់ ឬសម្រាប់ជោគជ័យក្នុងសង្គម ឬមោទនភាពជាតិត្រូវបានហាមឃាត់ និងត្រូវគោរពអ្នកមានតំណម រួមមានអ្នកកាន់សាសនា វប្បធម៌ អ្នកមានជំងឺ និងស្រ្តីមានផ្ទៃពោះ។

គួរបញ្ជាក់ថា កាលពីឆ្នាំ២០២៣ កម្ពុជាជាប្រទេសឈរលើលេខរៀងទី៣ ដែលមានប្រជាជនផឹកគ្រឿងស្រវឹងច្រើនជាងគេក្នុងតំបន់អាស៊ានបន្ទាប់ពីឡាវ និងវៀតណាម។ នេះបើតាមរបាយការណ៍របស់ Wisevoter៕

គណៈកម្មាធិការសិទ្ធិមនុស្សកម្ពុជាច្រានចោលការលើកឡើងរបស់អ្នករាយការណ៍ពិសេសពីលំហប្រជាធិបតេយ្យនៅកម្ពុជា

ជីម ឆៃលន់ (Chim Chhailun) — Tue, 30 Jul 2024 08:14:26 +0000

គណៈកម្មាធិការសិទ្ធិមនុស្សកម្ពុជាអះអាងថា ការលើកឡើងរបស់អ្នករាយការណ៍ពិសេសទទួលបន្ទុកសិទ្ធិមនុស្សប្រចាំកម្ពុជា លោក វីធិត ម៉ាន់តាផន (Vitit Muntarbhorn) កាលពីសប្ដាហ៍មុនដែលថាលំហប្រជាធិបតេយ្យនៅកម្ពុជាបាននឹងកំពុងរួមតូច ជាការលើកឡើងដែលខ្វះមូលដ្ឋាន និងខ្វះការផ្ទៀងផ្ទាត់ព័ត៌មាន។

ការលើកឡើងរបស់គណៈកម្មាធិការសិទ្ធិមនុស្សកម្ពុជាកើតមានបន្ទាប់ពី លោក វីធិត ម៉ាន់តាផន ក្នុងដំណើរទស្សនកិច្ចលើកទី២នៅកម្ពុជា កាលពីថ្ងៃទី២១ ដល់ថ្ងៃទី២៦ ខែកក្កដា ឆ្នាំ២០២៤ បានលើកឡើងថា លំហប្រជាធិបតេយ្យនៅកម្ពុជាបាននឹងកំពុងរួមតូចក្នុងរយៈពេលប៉ុន្មានឆ្នាំចុងក្រោយនេះ ដោយមានការរឹតត្បិតសេរីភាពសារព័ត៌មាន ការរឹតបន្តឹងច្បាប់ គោលនយោបាយ និងគណបក្សនយោបាយ។

ក្នុងសេចក្ដីបំភ្លឺរបស់អ្នកនាំពាក្យគណៈកម្មាធិការសិទ្ធិមនុស្សកម្ពុជាចេញកាលពីថ្ងៃទី២៦ ខែកក្កដា ឆ្នាំ២០២៤ បញ្ជាក់ថា ការបោះឆ្នោតនៅកម្ពុជាប្រព្រឹត្តទៅដោយសេរី ត្រឹមត្រូវ និងយុត្តិធម៌ ស្របតាមគោលការណ៍លទ្ធិប្រជាធិបតេយ្យសេរីពហុបក្ស។ វិធានការលើសកម្មជនបរិស្ថានថ្មីៗនេះ មិនមែនដោយសារការប្រើប្រាស់សិទ្ធិសេរីភាពក្នុងការការពារសិទ្ធិមនុស្ស និងបរិស្ថាននោះទេ ប៉ុន្តែគឺជាការប្រព្រឹត្តបទល្មើសតាមរយៈការផ្សព្វផ្សាយ ប្រតិដ្ឋព័ត៌មាន និងទម្លាក់កំហុសលើរាជរដ្ឋាភិបាលកម្ពុជា ជាពិសេសការប្រមាថធ្ងន់ធ្ងរ ចំពោះព្រះមហាក្សត្រ។

សេចក្ដីបំភ្លឺដដែលបន្ថែមថា ការការពារសិទ្ធិមនុស្សមិនអាចផ្ដាច់ចេញពីនីតិរដ្ឋបានឡើយ ដូច្នេះមានតែការចូលក្នុងដំណើរការនីតិវិធីជាធរមានប៉ុណ្ណោះ ទើបជាបុព្វហេតុដ៏ត្រឹមត្រូវក្នុងការការពារសិទ្ធិមនុស្ស មិនមែនការធ្វើបុរេវិនិច្ឆ័យ ឬសន្និដ្ឋានណាមួយ ដោយមិនបានផ្ទៀងផ្ទាត់អង្គហេតុ អង្គច្បាប់ ភស្តុតាង និងសាក្សីនោះទេ។ រដ្ឋាភិបាលកម្ពុជាបានដាក់ចេញនូវគោលនយោបាយស្ដីពីការចុះបញ្ជីដី និងសិទ្ធិប្រើប្រាស់ដីសហគមន៍ជនជាតិដើមភាគតិច និងបានដាក់ចេញនូវគោលនយោបាយអភិវឌ្ឍន៍ជនជាតិដើមភាគតិច ដោយសហការជាមួយដៃគូអភិវឌ្ឍន៍ និងអង្គការសង្គមស៊ីវិលជាតិ និងអន្តរជាតិ បានធ្វើឱ្យស្ថានភាពសេដ្ឋកិច្ចសង្គមវប្បធម៌ ប្រពៃណី និងភាសាកំណើតមានការរីកចម្រើនជាបន្តបន្ទាប់។

គណៈកម្មាធិការសិទ្ធិមនុស្សកម្ពុជាបន្ថែមក្នុងសេចក្ដីបំភ្លឺនោះតាមន័យដើមថា៖ «អ្នកនាំពាក្យគណៈកម្មាធិការសិទ្ធិមនុស្សកម្បុជា (គ.ស.ម.ក.) បានធ្វើការកត់សម្កាល់ជាមួយនឹងការសោកស្តាយជាខ្លាំងចំពោះក្តីបារម្ភមួយចំនួនដែលខ្វះមូលដ្ឋាន និងការផ្ទៀងផ្ទាត់ព័ត៌មានឱ្យបានត្រឹមត្រូវរបស់លោកសាស្រ្តាចារ្យ Vitit Muntarbhorn អ្នករាយការណ៍ពិសសេសទទួលបន្ទុកសិទ្ធិមនុស្សក្នុងប្រទេសកម្ពុជា ដែលបានលើកឡើងកាលពីរសៀលថ្ងៃទី២៦ ខែកក្កដា ឆ្ណាំ២០២៤»។

យោងតាមសេចក្ដីថ្លែងការណ៍បញ្ចប់បេសកកម្មរបស់លោកសាស្រ្តាចារ្យ វីធិត ម៉ាន់តាផន ចេញកាលពីថ្ងៃទី២៦ ខែកក្កដា ក្នុងន័យដើមជាភាសាអង់គ្លេសនិងត្រូវបានប្រែសម្រួលជាភាសាខ្មែរថា លំហប្រជាធិបតេយ្យនៅកម្ពុជាបាននឹងកំពុងរួមតូចក្នុងរយៈពេលប៉ុន្មានឆ្នាំចុងក្រោយនេះ មានដូចជា ការរឹតត្បិតសេរីភាពសារព័ត៌មាន ការរឹតបន្តឹងច្បាប់ និងគោលនយោបាយដែលរារាំងដល់ការចុះឈ្មោះ និងការចូលរួមរបស់គណបក្សនយោបាយ។ គណបក្សប្រឆាំង សហជីព អង្គការក្រៅរដ្ឋាភិបាល និងប្រព័ន្ធផ្សព្វផ្សាយ ត្រូវបានប្រើដំណើរការព្រហ្មទណ្ឌ និងច្បាប់ផ្សេងទៀតដើម្បីធ្វើការគំរាមកំហែង។

សេចក្ដីថ្លែងការណ៍បន្ថែមថា គួរឲ្យសោកស្ដាយដែលអ្នកជាប់ឃុំនយោបាយនៅតែបន្តត្រូវឃុំខ្លួន ហើយអ្នកតស៊ូមតិសិទ្ធិមនុស្ស និងអ្នកការពារបរិស្ថាន បន្តត្រូវបានកាត់ទោសពីបទញុះញង់ និងបទលើ្មសពាក់ព័ន្ធក្នុងការអនុវត្តសិទ្ធិសេរីភាពក្នុងការបញ្ចេញមតិ និងការជួបជុំដោយសន្តិវិធី ។

សេចក្ដីថ្លែងការណ៍ដដែលបានលើកឡើងថា ជនជាតិដើមភាគតិចត្រូវប្រឈមមុខនឹងផលប៉ះពាល់អវិជ្ជមាននៃសម្បទានដីសេដ្ឋកិច្ច និងការទន្រ្ទានយកដីរបស់ពួកគេពីសំណាក់ក្រុមហ៊ុន និងជនបរទេស ជួនកាលមានការឃុបឃិតជាមួយមន្ត្រីរាជការ។ សហគមន៍ជនជាតិដើមភាគតិចជាច្រើនរងទុក្ខដោយសារបំណុលដែលមួយផ្នែកបណ្ដាលមកពីការខ្ចីប្រាក់ និងការបោកប្រាស់ទៅលើពួកគេ។

លោក អំ សំអាត នាយកទទួលបន្ទុកកិច្ចការទូទៅនៃអង្គការលីកាដូ ប្រាប់ Newsroom Cambodia ថាអ្នករាយការណ៍ពិសេសទទួលបន្ទុកស្ថានភាពសិទ្ធិមនុស្សប្រចាំព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា បានប្រមូលព័ត៌មានគ្រប់ជ្រុងជ្រោយរួចហើយមុននឹងចេញសេចក្ដីថ្លែងការណ៍។

លោកថ្លែងថា៖ «មុននឹងចេញសេចក្ដីថ្លែងការណ៍ ឬរាល់របាយការណ៍ទាំងឡើយ ខ្ញុំយល់ឃើញថាអ្នករាយការណ៍ពិសេសបានលើកឡើងគឺមានការប្រមូលព័ត៌មានរួចទៅហើយ ព័ត៌មានគ្រប់ជ្រុងជ្រោយទៅហើយទាក់ទងទៅនឹងបញ្ហាដីធ្លី បញ្ហាការចាប់ខ្លួនសកម្មជនបរិស្ថាន សកម្មជនសិទ្ធិមនុស្ស សកម្មជនសង្គមជាដើម។ ហើយមួយទៀតទាក់ទងនឹងរឿងជនជាតិដើមភាគតិច អាចពាក់ព័ន្ធនឹងបញ្ហាសិទ្ធិមនុស្សជាច្រើនទៀតដែលបានលើកឡើង»។

លោកបន្តថា៖ «ជារឿងធម្មតាទេ គណៈកម្មាធិការសិទ្ធិមនុស្សកម្ពុជា គណៈកម្មាធិការសិទ្ធិមនុស្សរបស់រាជរដ្ឋាភិបាល អ៊ីចឹងត្រូវការពារផលប្រយោជន៍របស់រាជរដ្ឋាភិបាល។ វាជារឿងធម្មតាដូចដែលខ្ញុំបានលើកឡើងគ្មានអ្វីចម្លែកទេ ប៉ុន្តែអ្វីដែលខ្ញុំចាប់អារម្មណ៍ចុងក្រោយនោះគឺ គណៈកម្មាធិការសិទ្ធិមនុស្សកម្ពុជា គួរតែពិនិត្យលើរបាយការណ៍ ឬសេចក្ដីថ្លែងការណ៍ដែលបានលើកឡើង ដោយអ្នកជំនាញសិទ្ធិមនុស្ស ឬក្រុមប្រឹក្សាសិទ្ធិមនុស្សអង្គការសហប្រជាជាតិ និងអនុសាសន៍របស់គេ ប្រសិនជាយើងនៅមានការខ្វះចន្លោះប្រហោង យើងធ្វើការកែលម្អ យើងនឹងទទួលបានផលចំណេញច្រើន ជាជាងការច្រានចោល ការបដិសេធរបាយការណ៍ទាំងអស់នោះ»។

លោក កន សាវង្ស អ្នកសម្របសម្រួលផ្នែកអង្កេត និងតស៊ូមតិ នៃអង្គការខុមហ្រ្វែលយល់ឃើញថាការ លើកឡើងត្រូវមើលលើមូលដ្ឋានណាមួយហើយត្រូវពឹងផ្អែកលើការពិនិត្យលើតថភាពជាក់ស្ដែង។

លោកថ្លែងថា៖ «សម្រាប់ខ្ញុំនៅក្នុងការវិនិច្ឆ័យ យើងត្រូវមើលទៅលើមូលដ្ឋានជាគោលណាមួយដែលអាចយកមកពិនិត្យនៅក្នុងខ្លឹមសារគ្នា ថាតើខ្លឹមសារនៃការវិនិច្ឆ័យនឹងវាស៊ីសង្វាក់គ្នាដែរអត់ ហើយបើអត់តែតើគួរកែប្រែ ឬក៏ពិនិត្យយ៉ាងម៉េច […] សំខាន់មួយៗមានអ្វីជាការយោងជាគោលការណ៍ នេះជាគោលការណ៍សំខាន់នៅក្នុងការវិនិច្ឆ័យ»។

លោកបន្ថែមថា៖ «ខាងអ្នកនាំពាក្យគណៈកម្មាធិការសិទ្ធិមនុស្សមានអ្វីនៅក្នុងការវិនិច្ឆ័យ ដោយសំអាងទៅលើអ្វី រដ្ឋធម្មនុញ្ញ ច្បាប់ ឬមួយក៏គោលការណ៍ជាសកលឬក៏ជាអ្វីផ្សេង ហើយអ្នករាយការណ៍ពិសេសសិទ្ធិមនុស្ស មានអ្វីជាសំអាងនៅក្នុងការឆ្លើយតប ព្រោះអ្វីដែលសំខាន់នៅក្នុងគោលការណ៍នៃរបាយការណ៍ វាពឹងផ្អែកទៅលើសំអាង ថាតើសំអាងលើអ្វី។ហើយសំអាងហ្នឹង វាជាគោលការណ៍រួម ឬស្ថាប័នមួយយកសំអាងមួយផ្សេងគ្នា ហើយយកទៅនិយាយថាខុស ក៏អត់ត្រូវដែរ។

របាយការណ៍អង្គការ Freedom House ដែលជាស្ថានប័នឃ្លាំមើលស្ថានភាពសិទ្ធិមនុស្ស និងប្រជាធិបតេយ្យនៅទូទាំងសាកលលោកក្នុងឆ្នាំ២០២៤បានវាយតម្លៃថា ប្រទេសកម្ពុជាមិនសេរី ដោយសារក្រុមនយោបាយជំទាស់ និងសេរីភាពសារព័ត៌មានប្រទេសកម្ពុជាទទួលបានតែ ៤ពិន្ទុនៃពិន្ទុខ្ពស់បំផុត៤០ សម្រាប់ការចាត់ថ្នាក់លើកម្រិតសិទ្ធិនយោបាយ ហើយទទួលបានតែ១៩ពិន្ទុនៃពិន្ទុខ្ពស់បំផុត៦០ សម្រាប់ការចាត់ថ្នាក់លើសេរីភាពសិទ្ធិស៊ីវិល និងទទួលបានពិន្ទុសរុប២៣នៃពិន្ទុខ្ពស់បំផុត១០០៕

យុវជនថា ការចូលរួមសកម្មភាពសង្គមមានសារៈសំខាន់ ប៉ុន្តែមានការរឹតត្បិត

ជីម ឆៃលន់ (Chim Chhailun) — Mon, 29 Jul 2024 07:32:41 +0000

យុវជនមួយចំនួនចាត់ទុកថា ការចូលរួមសកម្មភាពសង្គម និងនយោបាយរបស់ពួកគេនៅក្នុងសង្គមលទ្ធិប្រជាធិបតេយ្យមានសារៈសំខាន់ ប៉ុន្តែមានការរឹតត្បិត។

កាលពីថ្ងៃទី១៨ ខែកក្កដា ឆ្នាំ២០២៤នេះ យុវជនប្រហែល១០០នាក់បានចូលរួមសិក្ខាសាលាដែលមានកិច្ចពិភាក្សាទៅលើប្រធានបទ ការលើកកម្ពស់ការចូលរួមរបស់យុវជន និងភាគីពាក់ព័ន្ធនៅក្នុងសង្គមលទ្ធិប្រជាធិបតេយ្យ ដែលរៀបចំឡើងដោយក្រុមយុវជនបៃតង។

យុវជនចូលរួមនៅក្នុងសិក្ខាសាលានេះ កញ្ញា ឈន់ សិលា មើលឃើញថាលំហនៃការចូលរួមរបស់យុវជននៅក្នុងសង្គមពេលបច្ចុប្បន្នមានការរឹតត្បិត មិនទូលំទូលាយ ហើយមិនត្រូវបានគាំទ្រពីគ្រួសារនោះទេ។

កញ្ញាថ្លែងថា៖ «បច្ចុប្បន្នគឺមានការរឹតត្បិត វាពុំបានទូលំទូលាយ ឬទទួលបានការគាំទ្រឡើយ លើកលែងខ្លួនឯងត្រដរគាំទ្រខ្លួនឯង និងអ្នកដែលចូលរួមដូចគ្នាគាំទ្រគ្នាឯង ក្រៅពីនេះគឺវាចង្អៀតខ្លាំងណាស់ នេះជាការមើលឃើញរបស់ខ្ញុំ មិនថាមិត្តភក្តិនៅសាលា រឹតតែធ្ងន់គឺគ្រួសារ គាត់មិនគាំទ្រឡើយ ងំទៅទៀតគឺបង្អាក់តែម្ដង។ យ៉ាងណា គិតថាគ្រួសារគាត់ក្លាយជាបែបនេះក៏ដោយសារកត្តាឫសគល់ធំពីក្រោយ ក៏មិនមែនជាឆន្ទៈដោយផ្ទាល់របស់គាត់ដែរ ពោលគឺកត្តារដ្ឋាភិបាលមិនលើកទឹកចិត្តឡើយ ថែមទាំងគំរាមកំហែង បង្វែរ បត់ បំបិទ និងតាមគ្រប់រូបភាព»។

យុវជនអ្នកចូលរួមក្នុងសិក្ខាសាលាម្នាក់ទៀត លោក ផា វីរៈ យល់ឃើញថា ការចូលរួមរបស់យុវជន មិនមានច្រើននោះទេ ព្រោះមិនមានការគាំទ្រ មានការរឹតត្បិតក្នុងការលើកឡើងពីបញ្ហាសង្គមរបស់យុវជន។

លោកថ្លែងថា៖ «ការចូលរួមរបស់យុវជននៅមានកម្រិតនៅឡើងទេ ដោយសារតែមានការរឹតត្បិតសិទ្ធិសេរីភាពពីសំណាក់អាជ្ញាធរនៃការបញ្ចេញមតិរបស់ពួកគាត់ ដោយគ្មានការគាំទ្រឲ្យពួកគាត់លើកយកនូវបញ្ហាមកនិយាយ ទាក់ទងនឹងបញ្ហាសង្គម។

លោកបន្តថា ការចូលរួមរបស់យុវជនពិតជាមានសារៈសំខាន់ណាស់ ដោយសារតែយុវជនគឺជាទំពាំងស្នងឫស្សី ដូច្នេះប្រទេសជាតិមួយមានការរីកចម្រើន អភិវឌ្ឍន៍ និងមិនអភិវឌ្ឍន៍អាស្រ័យលើការចូលរួមរបស់យុវជន។

ចំណែកអ្នកចូលរួមម្នាក់ទៀត កញ្ញា រ៉ាយ ឡាង យល់ឃើញមិនខុសពីលោក វីរៈ នោះទេ កញ្ញាលើកឡើងថានៅក្នុងសង្គមប្រជាធិបតេយ្យ ការចូលរួមរបស់យុវជនគឺពិតជាមានសារៈសំខាន់ខ្លាំង។

កញ្ញាថា៖ «ខ្ញុំយល់ឃើញថាកាចូលរួមរបស់យុវជន គឺពិតជាមានសារៈសំខាន់ […] ខ្ញុំគិតថាយុវជនគឺសំខាន់មែនទែននៅក្នុងការចូលរួមកិច្ចការងារសង្គម ព្រោះយើងកាន់លទ្ធិប្រជាធិបតេយ្យ បើសិនជាថ្នាក់ដឹកនាំ ពួកគាត់ដឹកនាំប្រទេសមិនបានល្អ ក្នុងនាមយើងជាយុវជន ក៏ដូចជាពលរដ្ឋគឺមានសិទ្ធិនៅក្នុងការបញ្ចេញមតិដើម្បីតិទៀនស្ថាបនាឲ្យរដ្ឋាភិបាល កែតម្រូវនូវចំណុចខ្វះខាត»។

អ្នករៀបចំសិក្ខាសាលានេះ កញ្ញា ជិង រដ្ឋា លើកឡើងថា មូលហេតុនៅពីក្រោយការជ្រើសរើសប្រធានបទ ព្រោះចង់ឲ្យយុវជនមានភាពសកម្មនៅក្នុងកិច្ចការងារសង្គម និងមានការយល់ដឹងអំពីមូលដ្ឋាននៃលទ្ធិប្រជាធិបតេយ្យ។

កញ្ញាថ្លែងថា៖ «ទាក់ទងនឹងប្រធានបទនេះ គឺយើងមើលឃើញពីកម្សោយនៃការចូលរួមរបស់យុវជន ការចូលរួមសកម្មនៅក្នុងកិច្ចការងារសង្គម ហើយមួយទៀតទាក់ទងជាមួយ នឹងចំណេះដឹងមូលដ្ឋានរបស់ពួកគាត់[យុវជន] យើងមើលឃើញពីបញ្ហាទាំងអស់ហ្នឹងមួយចំនួនបានយើងលើកប្រធានបទហ្នឹងមក។ បើនិយាយពីសារៈសំខាន់គឺមាន ដោយសារយើងចង់ឃើញយុវជន គាត់ចូលរួមក្នុងកិច្ចការងារសង្គម ព្រោះការចូលរួមរបស់គាត់ គឺជាការលើកកម្ពស់ប្រជាធិបតេយ្យ ហើយធ្វើឲ្យលទ្ធិប្រជាធិបតេយ្យរបស់រាជរដ្ឋាភិបាលនៅក្នុងប្រទេសយើងមានលក្ខណៈពេញលេញ»។

កញ្ញាបន្តថា ប្រសិនបើមិនមានការចូលរួមពីយុវជននៅក្នុងសង្គមលទ្ធិប្រជាធិបតេយ្យ នោះនឹងធ្វើឲ្យលទ្ធិប្រជាធិបតេយ្យមានការរប៉ាក់រប៉ើក អាចនៅឈានទៅកាន់របបផ្ដាច់ការ ឬក៏កុម្មុយនីស្ត ដោយសារពាក្យថាសង្គមលទ្ធិប្រជាធិបតេយ្យ គឺមានភាគីពាក់ព័ន្ធ ដូចជារាជរដ្ឋាភិបាល ក៏ដូចជាប្រជាពលរដ្ឋ អ៊ីចឹងយើងអត់អាចបើកដៃឲ្យរាជរដ្ឋាភិបាល ធ្វើការសម្រេចចិត្ត ឬក៏ការដឹកនាំប្រទេសតែម្នាក់ឯងទេ។ យើងត្រូវការការចូលរួម ត្រូវការមតិកែលម្អ ត្រូវការមតិរិះគន់ស្ថាបនានូវចំណុចណាដែលខ្វះខាត ដែលរាជរដ្ឋាភិបាលមិនបានបំពេញ ហើយប្រជាពលរដ្ឋចូលរួមក្នុងការលើកជាមតិស្នើឲ្យធ្វើការដោះស្រាយ។

គួរបញ្ជាក់ថា គោលនយោបាយជាតិស្ដីពីការអភិវឌ្ឍន៍យុវជនត្រង់ចំនុចការបង្កើនការចូលរួមរបស់យុវជនបញ្ជាក់ថារដ្ឋាភិបាលត្រូវបង្កលក្ខណៈងាយស្រួលឱ្យយុវជនចូលរួមបានពេញលេញក្នុងសហគមន៍ មូលដ្ឋាន និងស្ថាប័ននានា។

លោក ប៉ែន បូណា អ្នកនាំពាក្យរដ្ឋាភិបាលលើកឡើងថា យុវជនបច្ចុប្បន្នចូលរួមធ្វើការងារសង្គមគ្រប់គ្នា ដោយមិនមានការហាមឃាត់។

លោកសរសេរតាមបណ្តាញសង្គមតេឡេក្រាមក្នុងន័យដើមថា៖ «អ្នកដែលទទួលរងការរឹតត្បិតគឺអ្នកធ្វើសកម្មភាពបំពានច្បាប់ បំពានសិទ្ធិអ្នកដទៃ។ បើគ្រប់គ្នាគោរពច្បាប់ និងគោរពសិទ្ធិគ្នាទៅវិញទៅមក គ្មាននរណាជួបបញ្ហាអ្វីទាំងអស់»។

អង្គការតម្លាភាពកម្ពុជា(TI) កាលពីខែកុម្ភៈនេះ បានចេញរបាយការណ៍ស្រាវជ្រាវមួយទាក់ទងនឹងការចូលរួមរបស់ប្រជាពលរដ្ឋ និងការចូលរួមផ្នែកនយោបាយបង្ហាញថា យុវជនខ្មែរ៨២ ភាគរយ មិនចាប់អារម្មណ៍ទាល់តែសោះលើកិច្ចការនយោបាយ ហើយយុវជនតែ ១៧ ភាគរយប៉ុណ្ណោះ ចាប់អារម្មណ៍លើកិច្ចការនយោបាយ។ របាយការណ៍នោះរកឃើញថា មូលហេតុដែលយុវជនជាង ៨២ ភាគរយមិនខ្វល់រឿងនយោបាយ និងសង្គម ដោយសារការភ័យខ្លាចមកពីការរឹតត្បិតសិទ្ធិសេរីភាពបញ្ចេញមតិ ការបិទសិទ្ធិជជែករឿងសង្គម នយោបាយ នៅតាមសាលារៀន សាកលវិទ្យាល័យ បរិយាកាសសង្គមមិនបានបើកឱកាសដល់ពួកគេ៕

កម្ពុជា-វៀតណាម នឹងមានជើងហោះហើរត្រង់ពីហាណូយមកភ្នំពេញចាប់ពីចុងខែតុលា

ជីម ឆៃលន់ (Chim Chhailun) — Fri, 26 Jul 2024 04:23:50 +0000

កម្ពុជា និងវៀតណាម នឹងមានការហោះហើរត្រង់ថ្មីពីទីក្រុងហាណូយមកកាន់រាជធានីភ្នំពេញ ចាប់ពីចុងខែតុលាទៅ ដើម្បីភ្ជាប់ទំនាក់ទំនងកាន់តែប្រសើររវាងប្រទេសកម្ពុជា និងវៀតណាម។

បើតាមសារលើទំព័រហ្វេសប៊ុកផ្លូវការរបស់លោក ហ៊ុន សែន ប្រធានព្រឹទ្ធសភាកម្ពុជានៅថ្ងៃព្រហស្បតិ៍នេះបញ្ជាក់ថា កម្ពុជា និងវៀតណាម នឹងភ្ជាប់ជើងហោះហើរត្រង់ថ្មីពីទីក្រុងហាណូយ មកកាន់រាជធានីភ្នំពេញ តាមរយៈក្រុមហ៊ុនអាកាសចរណ៍ អង្គរអ៊ែរ និងក្រុមហ៊ុនវៀតណាម Airlines។ ការហោះហើរជាផ្លូវការនឹងចាប់ផ្ដើមនៅថ្ងៃទី២៧ ខែតុលា ឆ្នាំ២០២៤ នេះ។

ក្នុងសារលើទំព័រហ្វេសប៊ុករបស់លោក ហ៊ុន សែន ដដែលបន្ថែមថា ការបើកជើងហោះហើរត្រង់ថ្មី រវាងក្រុងហាណូយ និងរាជធានីភ្នំពេញ នឹងផ្ដល់នូវទំនាក់ទំនងកាន់តែប្រសើររវាងប្រទេសកម្ពុជា និងវៀតណាម។

បើតាមវីដេអូដែលភ្ជាប់ជាមួយនឹងសារបង្ហោះលើទំព័រហ្វេសប៊ុកផ្លូវការលោក ហ៊ុន សែន រៀបរាប់ថា ការបើកការហោះហើរត្រង់ថ្មីរវាងទីក្រុងហាណូយ និងរាជធានីភ្នំពេញនេះ ធ្វើឡើងក្រោយពីលោក តូ ឡឹម (To Lam) ប្រធានរដ្ឋនៃសារធារណៈរដ្ឋសង្គមនិយមវៀតណាម បានធ្វើទស្សនកិច្ចមកកាន់ប្រទេសកម្ពុជា។

នៅក្នុងវីដេអូនោះបន្ថែមថា ជើងហោះហើរត្រង់ថ្មីនេះ មានការហោះហើរចំនួនបួនជើងក្នុងមួយសប្ដាហ៍រៀងរាល់ថ្ងៃចន្ទ ពុធ សុក្រ និងថ្ងៃអាទិត្យ ប្រើយន្តហោះប្រភេទ Airbus a321 ខណៈក្នុងពេលបច្ចុប្បន្នអ្នកដំណើរពីទីក្រុងហាណូយមកកាន់រាជធានីភ្នំពេញ ត្រូវប្ដូរជើងយន្តហោះពីទីក្រុងវៀងច័ន្ទន៍ប្រទេសឡាវ តាមរយៈសេវាកម្មអាកាសចរណ៍ឥណ្ឌូចិន។

គួរបញ្ជាក់ថា ក្រុមហ៊ុនអាកាសចរណ៍នៃប្រទេសទាំងពីរ បានចុះហត្ថលេខាលើកិច្ចព្រមព្រៀងសហប្រតិបត្តិការភាពជាដៃគូសំខាន់ៗកាលពីថ្ងៃទី១៣ ខែកក្កដា ឆ្នាំ២០២៤ ទន្ទឹមនឹងដំណើរទស្សនកិច្ចថ្ងៃទី២របស់លោក តូ ឡឹម (To Lam) ប្រធានរដ្ឋនៃសាធារណៈរដ្ឋសង្គមនិយមវៀតណាមដែលត្រូវនឹងថ្ងៃ១៣ ខែកក្កដា ឆ្នាំ២០២៤កន្លងទៅនេះផងដែរ៕

ប្រធានក្រុមការងារបក្សកែទម្រង់កម្ពុជាខេត្តសៀមរាបត្រូវបានចាប់ខ្លួនដោយគ្មានមូលហេតុ

ជីម ឆៃលន់ (Chim Chhailun) — Mon, 22 Jul 2024 08:56:51 +0000

សមត្ថកិច្ចខេត្តសៀមរាបចាប់ខ្លួនសមាជិកគណៈកម្មការអចិន្ត្រៃយ៍ និងជាប្រធានក្រុមការងារគណបក្សកែទម្រង់កម្ពុជាខេត្តសៀមរាប លោក ប៉ែន វុទ្ធី ដោយមិនទាន់ដឹងអំពីមូលហេតុ។ នេះបើតាមសេចក្តីថ្លែងការណ៍របស់គណបក្សកែទម្រង់កម្ពុជា។

ក្នុងសេចក្ដីថ្លែងការណ៍របស់គណបក្សកែទម្រង់កម្ពុជាចេះនៅថ្ងៃទី២១ ខែកក្ដដា ឆ្នាំ២០២៤បានឲ្យដឹងថា លោក ប៉ែន វុទ្ធី សមាជិកគណៈកម្មការអចិន្ត្រៃយ៍ និងជាប្រធានក្រុមការងារគណបក្សត្រូវបានអាជ្ញាធរមានសមត្ថកិច្ចចាប់ខ្លួននៅក្បែរផ្សាររាត្រីក្នុងសង្កាត់ស្វាយដង្គុំ ក្រុងសៀមរាប កាលពីយប់ថ្ងៃទី១៩ ខែកក្កដា ឆ្នាំ២០២៤។ សេចក្ដីការណ៍ដដែលបន្ថែមថា ក្រុមការងារគណបក្សពុំទាន់ទទួលបានដំណឹងពីអាជ្ញាធរមានសមត្ថកិច្ចថា ការចាប់ខ្លួននេះពាក់ព័ន្ធនឹងបទល្មើសអ្វី ហើយគេក៏មិនដឹងឃុំខ្លួនគាត់នៅទីណាដែរ។

លោក អ៊ូ ចាន់រ័ត្ន សហស្ថាបនិកគណបក្សកែទម្រង់កម្ពុជា បានប្រាប់ Newsroom Cambodia នៅថ្ងៃចន្ទនេះថា លោកនៅមិនទាន់បានដឹងមូលហេតុនៅពីក្រោយការចាប់ខ្លួនលោក ប៉ែន វុទ្ធីនៅឡើយទេ។

លោក អ៊ូ ចាន់រ័ត្ន ថ្លែងថា៖ «ខ្ញុំអត់ទាន់ដឹងរឿងអីនៅពីក្រោយហ្នឹងទេ ព្រោះមកដល់ពេលនេះមិនមានអីខុសពី កាលដែលយើងចេញសេចក្ដីថ្លែងការណ៍នោះទេ ដឹងតែចាប់ខ្លួន មកដល់ពេលនេះអត់មានព័ត៌មានទេ»។

លោកបន្ថែមថា អាជ្ញាធរមិនអនុញ្ញាតឱ្យអ្នកដែលទៅជាមួយលោក ប៉ែន វុទ្ធីថតរូបនៃការចាប់ខ្លួនលោក ប៉ែន វុទ្ធីនោះទេ ប្រសិនបើថតអាចឈានទៅដល់មានការចាប់ខ្លួន។

លោកបានថ្លែងបន្ថែមថា៖ «ទីមួយយើងថតមិនបានទេអ្នកដែលទៅជាមួយគាត់ ដើរជាមួយគាត់គេហាមមិនឲ្យថត តែថតគេអាចនឹងចាប់ខ្លួនអ្នកដែលទៅជាមួយគ្នា។ ហើយទី២ក្រោយដែលចាប់ខ្លួនហើយយើងបានបញ្ជូនមនុស្សទៅកាន់ស្នងការ ខាងស្នងការថាគេអត់បានឃើញទេ គេអត់ដឹងទេហើយគេថាប្រហែលជានៅសាលាក្រុង ហើយពេលទៅដល់សាលាក្រុង សាលាក្រុងគេថាគេអត់បានទទួលមនុស្សទេ ចឹងយើងទៅដល់ប៉ុស្ដិ៍សង្កាត់ ហើយទៅដល់សង្កាត់គេថា គេចាប់បញ្ជូនមកភ្នំពេញហើយ មកភ្នំពេញដោយសារអីយើងអត់ដឹង គេយកទៅដាក់កន្លែងណាយើងអត់ដឹង»។

Newsroom Cambodia មិនអាចសុំការបំភ្លឺពីស្នងការខេត្តសៀមរាប

Newsroom Cambodia មិនអាចសុំការបំភ្លឺពីសមត្ថកិច្ចដែលទទួលទូរស័ព្ទនៅស្នងការខេត្តសៀមរាបបានទេនៅថ្ងៃទី២២នេះ ដោយខាងស្នងការបានប្រាប់ថាឲ្យរងចាំការបំភ្លឺពីមេរបស់គាត់។ ចំណែកប្រធានលេខាធិការដ្ឋានសាលាដំបូងខេត្តសៀមរាប លោក យិន ស្រាង សុំមិនអត្ថាធិប្បាយតាមទូរស័ព្ទ ដោយប្រាប់ឲ្យទម្លាក់សំណួរតាមតេលេក្រាម ប៉ុន្តែមិនឃើញលេខតេលេក្រាមរបស់លោកលើបណ្តាញសង្គមតេលេក្រាម៕

សង្គមសុីវិលថា ការបណ្តេញព្រះសង្ឃចេញពីវត្តដំរីស នៅបាត់ដំបងដោយសារការចូលរួមការរំលឹកខួបលោកបណ្ឌិត កែម ឡី ជាការរំលោភសិទ្ធិ

ជីម ឆៃលន់ (Chim Chhailun) — Tue, 16 Jul 2024 08:43:33 +0000

ភ្នំពេញ៖ កាលពីថ្ងៃទី ១៥ ខែកក្កដា ឆ្នាំ២០២៤ ព្រះតេជៈគុណ សាំង រិទ្ធី ត្រូវបានចៅអធិការវត្តដំរីស ព្រះនាម ផុន សុខគា បណ្តេញចេញទាំងយប់ក្រោយពេលព្រះអង្គបានចូលរួមដើរធម្មយាត្រាផ្សព្វផ្សាយសីល៌ប្រាំ ក្នុងថ្ងៃរំលឹកខួបលោក បណ្ឌិត កែម ឡី។ ព្រះចៅអធិការវត្តទុករយៈពេល៣ថ្ងៃដើម្បីឲ្យ ព្រះតេជៈគុណ សាំង រិទ្ធីរើអ៊ីវ៉ាន់ចាកចេញ និងកំណត់ថាព្រះតេជៈគុណ សាំង រិទ្ធីដាច់ខាតត្រូវតែចាកចេញពីវត្តត្រឹមយប់ម្សិលមិញ។

ព្រះតេជៈគុណ សាំង រិទ្ធី មានសង្ឃដីកាប្រាប់ Newsroom Cambodia ក្នុងថៃ្ងទី១៦ ខែកក្កដា ឆ្នាំ២០២៤ ថា ព្រះចៅអធិការវត្តយល់ឃើញថាសកម្មភាពធ្វើធម្មយាត្រារបស់ព្រះអង្គគឺជាសកម្មភាពបម្រើឱ្យគណបក្ស។

ព្រះតេជៈគុណបានលើកឡើងថា៖«ព្រះសង្ឃលោកបានបណ្តេញចេញ ឃើញអាត្មាបានដង្ហែរធម្មយាត្រានឹង លោកគិតថាបម្រើជាបក្សទៅវិញពរ ហើយលោកមិនបានគិតវែងឆ្ងាយទេ លោកគិតផលអវិជ្ជមានសម្រាប់អាត្មា ហើយក៏បានបណ្តេញអាត្មាចេញ»។

ព្រះតេជៈគុណបន្តទៀតថា ខ្លួននឹងនៅតែបន្តទាមទារយុត្តិធម៌ និងសិទ្ធិសេរីភាពរបស់ព្រះអង្គមកវិញ ខណៈពេលដែលព្រះតេជៈគុណថាព្រះចៅអធិការបានរំលោភសិទ្ធិរបស់ព្រះអង្គ។

ព្រះអង្គបានលើកឡើងថា៖«អាត្មានៅបន្តវិធានការទាមទារយុត្តិធម៌ សិទ្ធិសេរីភាពសម្រាប់អាត្មា លោកបានរំលោភសិទ្ធិលើអាត្មាជាច្រើន ហើយបានចោទប្រកាន់អាត្មាថាធ្វើទៅខុសច្បាប់នេះ ខុសច្បាប់នោះ ទាំងអត់មានច្បាប់ជាសំអាងពរ អាត្មាត្រូវទាមទាររកសិទ្ធិសេរីភាពអាត្មាមកវិញ»។

ព្រះតេជៈគុណ សាំង រិទ្ធី ចូលរួមធ្វើធម្មយាត្រា កាលពីថ្ងៃទី១០ ខែកក្កដា ឆ្នាំ២០២៤ ដើម្បីបង្សុកុលឧទ្ទិសកុសលជូនលោក បណ្ឌិត កែម ឡី និងវីរជនស្នេហាជាតិគ្រប់រូប ព្រមទាំងទាមទារឱ្យដោះលែងសកម្មជន (រូបភាព៖ហ្វេសប៊ុក)

Newsroom Cambodia មិនអាចទាក់ទងសុំការបកស្រាយបំភ្លឺពីចៅអធិការ វត្តដំរីស ព្រះតេជៈគុណ ផុន សុខគា បានទេនៅថ្ងៃទី១៦ ខែកក្កដា ឆ្នាំ២០២៤នេះ។

ជុំវិញរឿងនេះ លោក អំ សំអាត នាយកទទួលបន្ទុកកិច្ចការទូទៅ នៃអង្គការលីកាដូ យល់ឃើញថាជារំលោភសិទ្ធិរបស់ព្រះសង្ឃ ព្រោះព្រះសង្ឃក៏មានសិទ្ធិដូចប្រជាពលរដ្ឋដទៃ ព្រមទាំងដើរតួនាទីយ៉ាងសំខាន់ក្នុងការអប់រំទូន្មានប្រជាពលរដ្ឋតាមបែបព្រះពុទ្ធសាសនា។

លោកបានលើកឡើងថា៖«យើងមើលទៅគឺជាបំពានរឺរំលោភសិទ្ធិសេរីភាពរបស់ព្រះសង្ឃ ជាការចូលរួមនៅក្នុងសង្គម ពីព្រោះព្រះសង្ឃដើរតួនាទីសំខាន់នៅក្នុងសង្គម ព្រះសង្ឃអាចអប់រំប្រជាពលរដ្ឋឱ្យដើរតាមផ្លូវល្អតាមបែបព្រះពុទ្ធសាសនា ព្រះសង្ឃដើរតួនាទីជាគំរូសម្រាប់ប្រជាពលរដ្ឋហើយព្រះសង្ឃក៏មានសិទ្ធិ មានសេរីភាពដូចប្រជាពលរដ្ឋដទៃ មានសិទ្ធិនៅក្នុងការគោរព ការស្រលាញ់ហើយ និងចូលរួមសកម្មផ្សេងៗនៅក្នុងសង្គម»។

លោក យង់ គីមអេង ប្រធានមជ្ឈមណ្ឌលប្រជាពលរដ្ឋដើម្បីអភិឌ្ឍន៍ និងសន្តិភាពយល់ឃើញថាការធ្វើធម្មយាត្រា ការផ្សព្វផ្សាយសីល៌ប្រាំគឺជារឿងដែលព្រះសង្ឃមានសេរីភាពក្នុងការធ្វើ និងគួរតែទទួលបានការលើកទឹកចិត្ត ។

លោកបានលើកឡើងថា៖«ការធ្វើធម្មយាត្រាការផ្សាយលីស៌ប្រាំ រឿងអស់នឹងគឺជារឿង អឺជារឿងដែលព្រះសង្ឃលោកគួរតែមានសេរីភាពធ្វើ ហើយមួយវិញទៀតអ្នកដែលស្វែងរកយុត្តិធម៌សម្រាប់សង្គម អ្នកដែលទាមទារសេរីភាពសម្រាប់សង្គមអីនឹងក៏មិនមែនជារឿងខុសឆ្គងអីដែរបាទ ខ្ញុំថានេះគឺជារឿងមួយសំខាន់ដែលព្រះសង្ឃឬក៏អាជ្ញាធរគួរតែផ្តល់ការការពារ។ លោកថា លើសពីនេះទៅទៀតគួរតែមានការលើកទឹកចិត្តចំពោះព្រះសង្ឃដែលស្រលាញ់យុត្តិធម៌ មានការផ្សព្វផ្សាយពីមេត្តាធម៌ សីល៌ប្រាំអីនឹង គឺថាត្រូវទទួលបានការស្វាគមន៍ និងការសាទរបាទ»។

ព្រះតេជៈគុណ សំ ដារ៉ូ អតីតសមណៈសិស្សពុទ្ធិកៈសកលវិទ្យាល័យសីហនុរាជ យល់ឃើញថា ការបណ្តេញព្រះសង្ឃចេញពីវត្តបែបនេះជារឿងមិនត្រឹមត្រូវ ហើយព្រះចៅអធិការបានក្បត់នូវទោស៣ប្រការ ពោលគឺទោសទី១ បំបែកសង្ឃ ទោសទី២ ក្បត់សាសនា និងទោសទី៣គឺ ទោសក្បត់រដ្ឋធម្មនុញ្ញ។

ព្រះអង្គបានលើកឡើងថា៖«អាត្មាភាពយល់ឃើញថា ការបណ្តេញចេញរបស់ព្រះសង្ឃនៅវត្តដំរីស វាជាការមិនត្រឹមត្រូវ ទីមួយដោយហេតុជាការបំបែកសង្ឃធ្វើឱ្យសង្ឃភ័យ ធ្វើឱ្យសង្ឃខ្លាច ធ្វើឱ្យសង្ឃមិនហ៊ានហាស្តីដោយខ្លាចអំណាចនៃព្រះគ្រូចៅអធិការពរ ទីពីរដោយហេតុក្បត់នឹងព្រះពុទ្ធសាសនាព្រោះថាសាសនាមិនដែលបានហាមទេ ប៉ុន្តែគ្រូចៅអធិការមកហាម ទីបីទោសក្បត់នឹងរដ្ឋធម្មនុញ្ញ ទង្វើបែបនេះមិនសាកសមនឹងគ្រងចីវររបស់ព្រះសម្មាសម្ពុទ្ធទេណា មិនសាកសមទេអាត្មាភាពយល់ឃើញបែបនឹង»។

កញ្ញា ញាម មុនីរស្មី ជាយុវជននៅខេត្តបាត់ដំបង បានសម្តែងនូវការសោកស្តាយចំពោះការសម្រេចចិត្តរបស់ព្រះចៅអធិការវត្តដែលបានបណ្តេញព្រះសង្ឃឱ្យចាកចេញពីវត្តទាំងយប់។ កញ្ញាបានបន្តទៀតថា ការចូលរួមរបស់ព្រះសង្ឃគឺមិនបានខុសនឹងច្បាប់ទេ ពោលគឺធ្វើឡើងស្របទៅនឹងច្បាប់ ។

កញ្ញាបានលើកឡើងថា៖ «ខ្ញុំយល់ឃើញថាការដែរព្រះចៅអធិការបានបណ្តេញព្រះសង្ឃចេញពីវត្តទាំងយប់បែបនឹងគឺជារឿងមួយដែលមិនគួរឱ្យកើតឡើង ខ្ញុំគ្មានអ្វីច្រើនទេក្រៅពីពាក្យថាខ្ញុំមានការសោកសៅ ខ្ញុំមានការសោកសង្រែកចំពោះទឹកព្រះទ័យនឹងការសម្រេចចិត្តរបស់ព្រះចៅអធិការ លោកមិនគួរណាមានទឹកប្រទ័យបែបនឹងនោះទេ ដោយសារតែសកម្មភាពនៃការចូលរួម១០ កក្កដា ២០២៤ នឹងគឺមិនបានខុសជាមួយនឹងច្បាប់ទេគឺព្រះអង្គ រឹទ្ធី បានចូលរួមធ្វើធម្មយាត្រានឹងដោយវាស្របនឹងច្បាប់ជាតិ និងច្បាប់អន្តរជាតិ»។

កញ្ញាបានសំណូមពរទៅកាន់ភាគីពាក់ព័ន្ធ ជាពិសេសក្រសួងធម្មការ និងសាសនា ឱ្យមានការយកចិត្តទុកដាក់ចំពោះករណីដែលបានកើតឡើង។ កញ្ញាក៏មិនភ្លេចរំលឹកដែរថាប្រពៃណីចូលវស្សារបស់ព្រះសង្ឃក៏នឹងខិតចូលមកដល់ឆាប់ៗ ដូច្នេះកញ្ញាបានការព្រួយបារម្ភចំពោះព្រះសង្ឃថានឹងអាចពិបាករកកន្លែងស្នាក់នៅ ព្រមទាំងធ្វើឱ្យប៉ះពាល់ដល់ការសិក្សារបស់លោកផងដែរ។

កញ្ញាបានលើកឡើងថា៖«ការសំណូមពររបស់ខ្ញុំទៅកាន់ភាគីពាក់ពន្ធក៏ដូចជាក្រសួងធម្មការ និងសាសនា ឱ្យលោកយកចិត្តទុកដាក់ចំពោះរឿងគុណម្ចាស់ សាំង រឹទ្ធី ដែលត្រូវបានព្រះចៅះធិការបណ្តេញចេញពីវត្តបែបនេះ ដោយសារតែណាមួយពេលខាងមុខនៅក្នុងខែ៧របស់យើងនឹងគឺជិតចូលទៅដល់ព្រះវស្សាហើយចឹងព្រះសង្ឃគឺពិបាករកវត្តនៅក្នុងក្រុងសម្រាប់គង់នៅណាស់ ហើយមួយទៀតគឺវាប៉ះពាល់ទៅដល់ការសិក្សារបស់លោកខ្លាំងណាស់»។

បច្ចុប្បន្នព្រះតេជៈគុណ សាំង រិទ្ធី កំពុងគង់អាស្រ័យនៅក្នុង វត្តបច្ឆា ជាបណ្តោះអាសន្ន និងមិនទាន់អាចរកកន្លែងសម្រាប់គង់នៅថ្មីបាននៅឡើយទេ។

Newsroom Cambodia ក៏មិនអាចទាក់ទងសុំការបកស្រាយបំភ្លឺពីអ្នកនាំពាក្យ និងរដ្ឋលេខាធិការក្រសួងធម្មការនិងសាសនា លោកសេង សុមុនីនៅឡើយទេត្រឹមរសៀលថ្ងៃអង្គារ៍នេះ ដោយលោកថាជាប់រវល់ប្រជុំ។

គួរបញ្ជាក់ផងដែរថា កាលពីថ្ងៃទី១០ ខែកក្កដា ឆ្នាំ២០២៤ យុវជន និងព្រះសង្ឃប្រមាណជា ៤០នាក់ បានរួមគ្នាធ្វើធម្មយាត្រា ចេញពីសួនសម្តេច ក្រឡាហោម ស ខេង ឆ្ពោះទៅកាន់វិមានឯករាជ្យ ក្នុងគោលបំណង ផ្សព្វផ្សាយសីលប្រាំ លើកកម្ពស់សីល៌ធម៌សង្គម បណ្តុះបណ្តាលស្មារតីប្រជាពលរដ្ឋ យុវជន ព្រះសង្ឃ ឱ្យចូលរួមកិច្ចការងារសង្គម និងដើម្បីបង្សុកុលឧទ្ទិសកុសលជូនលោក បណ្ឌិត កែម ឡី និងវីរជនស្នេហាជាតិគ្រប់រូប ព្រមទាំងទាមទារឱ្យដោះលែងសកម្មជនផងដែរ៕

Q&A: យុវជនគួរស្វែងយល់ពីជំនាញដោះស្រាយទំនាស់ដើម្បីបណ្តុះវប្បធម៌សន្តិភាព

ជីម ឆៃលន់ (Chim Chhailun) — Fri, 12 Jul 2024 05:12:46 +0000

ខណៈដែលយុវជនខ្លួនឯងផ្ទាល់មានទំនាស់ជាមួយខ្លួនឯង ហើយអ្នកនយោបាយមានទំនាស់ជាមួយអ្នកនយោបាយ អ្នកនយោបាយមានទំនាស់ជាមួយនឹងប្រជាពលរដ្ឋ ក្រុមមានទំនាស់ជាមួយក្រុម សហគមន៍មានទំនាស់ជាមួយសហគមន៍ គ្រួសារមានជាទំនាស់ជាមួយគ្រួសារ។ ប៉ុន្ដែងាកមកយុវជន និងប្រជាពលរដ្ឋ ហាក់បីដូចជាមិនសូវមានការចាប់អារម្មណ៍ជាមួយនឹងជំនាញនៃការដោះស្រាយទំនាស់នោះទេ។

ខាងក្រោមនេះគឺជាកិច្ចសម្ភាសន៍រវាងលោកឈាង ឫទ្ធី មន្រ្តីគម្រោងការពង្រឹងសិទ្ធិអំណាចយុវជនដើម្បីសុខដុមរមនាសង្គមនៃអង្គការអភិវឌ្ឍន៍ធនធានយុវជន (YRDP) ជាមួយនឹងព្រះតេជគុណ ជីម ឆៃលន់ សិក្ខាកាមមកពីញូវសន៍រូមខេមបូឌា (Newsroom Cambodia)៖

Q: ចម្រើនពរលោក ឈាង ឫទ្ធី!

A: ករុណាព្រះអង្គ!

Q: ជាដំបូងអាត្មាសុំសួរថា តើការដោះស្រាយទំនាស់សំដៅលើអ្វី?

A: ករុណាព្រះអង្គ! ជារួមការដោះស្រាយទំនាស់មានរូបភាពច្រើន ដែលយើងមើលឃើញមានទាក់ទងនឹងការទប់ស្កាត់ ធ្វើការគ្រប់គ្រង ការដោះស្រាយ និងការបំប្លែងទំនាស់ផងដែរ ដែលមាននៅក្នុងវិស័យការកសាងសន្តិភាព។ នៅក្នុងហ្នឹងការដោះស្រាយទំនាស់នេះមិនដឹងថាព្រះអង្គចង់សំដៅទៅចំណុចមួយណាទេ តែជាទូទៅភាគច្រើនគេបានយល់ដឹងថា ការដោះស្រាយទំនាស់ថាជាការធ្វើឲ្យស្រុះស្រួលត្រូវរូវគ្នាវិញរវាងភាគីទំនាស់ពីរ ឬក៏ក្រុមហ្នឹងកម្រិតបុគ្គល ឬក៏ក្រុម។ តែបើនិយាយលើសពីការដោះស្រាយទំនាស់ទៅទៀត ឈានទៅដល់ការបំប្លែងទំនាស់ទៅវិញ ពាក់ព័ន្ធនឹងការផ្លាស់ប្ដូរប្រព័ន្ធនៅក្នុងសង្គម រៀបចំប្រព័ន្ធសង្គមឡើងវិញដើម្បីឲ្យប្រជាពលរដ្ឋ ឬក៏យុវជន មានចំណេះដឹងក្នុងការជជែកដោះស្រាយទំនាស់ ហើយបំប្លែងវា នៅក្នុងទម្រង់មួយល្អប្រសើរ ដែលអត់មានអំពើហិង្សានៅក្នុងហ្នឹង។

Q: ជាបន្តអាត្មាសុំសួរថា តើទំនាស់នៅកម្ពុជាជាទូទៅកើតឡើងក្រោមរូបភាពបែបណាខ្លះ?

A: ទំនាស់នៅកម្ពុជាមានច្រើន បើនិយាយពីកម្រិតតូចទៅ គឺពីកម្រិតបុគ្គលខ្លួនឯង ក្នុងម្នាក់ៗក៏ទាស់ជាមួយខ្លួនឯង រវាងបុគ្គលម្នាក់ និងបុគ្គលម្នាក់ក៏ទាស់ កម្រិតក្រុម សហគមន៍ក៏មានទំនាស់កើតឡើងនៅក្នុងប្រទេសកម្ពុជា។ បើនិយាយដល់កម្រិតក្នុងសង្គមនយោបាយក៏មានការទាស់ទែងគ្នា រវាងអ្នកនយោបាយ និងអ្នកនយោបាយ ប្រជាពលរដ្ឋ សហគមន៍ នៅក្នុងហ្នឹង។ បើលើសពីនេះ គឺប្រទេស និងប្រទេស។ កម្ពុជាយើងក៏មានទំនាស់ក្នុងការទំនាក់ទំនងជាមួយប្រទេសជិតខាង ពីអតីតកាលកន្លងមករវាង កម្ពុជា វៀតណាម និងថៃក៏មានទំនាស់ជាមួយគ្នាផងដែរ។

អ៊ីចឹងតាំងពីកម្រិតបុគ្គលរហូតដល់ជាតិ គឺយើងមានទំនាស់ច្រើន ការស្អប់ រើសអើង ការប្រកាន់វណ្ណៈពូជសាសន៍រវាងអ្នកមាន អ្នកក្រ អំពើអយុត្តិធម៌នៅក្នុងសង្គម សុទ្ធតែរូបភាពនៃទំនាស់ដែលកើតមានឡើងនៅក្នុងសង្គមយើង ហើយភាគច្រើនកើតឡើងគឺរឿងដីធ្លី។

Q:សំណួរបន្ទាប់ទៀតចង់សួរលោកថា តើលោកយល់ឃើញយ៉ាងម៉េចដែរចំពោះកម្រិតនៃការយល់ដឹងអំពីការដោះស្រាយទំនាស់របស់យុវជនកម្ពុជា?

A: កម្រិតនៃការយល់ដឹងការដោះស្រាយទំនាស់របស់យុវជនកម្ពុជាតាមជ្រុងមួយដែលខ្ញុំករុណារស់នៅ និងធ្វើការងារ ភាគច្រើនយុវជនអត់សូវមានការយល់ដឹងទាក់ទងការដោះស្រាយទំនាស់បានទៅតាមនីតិវិធីគេត្រឹមត្រូវទេ ប៉ុន្តែមិនមានន័យថា យុវជនប្រជាពលរដ្ឋទាំងអស់អត់មានចំណេះដឹងសោះទេ។ បើសិនជាពិនិត្យមើលទៅពួកគាត់មានការដោះស្រាយតាមរបៀបរបស់គាត់ដែរ គ្រាន់តែថាការដោះស្រាយនោះខ្លះមានទម្រង់ហិង្សាលាយឡំចូលគ្នា ហើយគាត់យល់ថា ការដោះស្រាយ ការគ្រប់គ្រង ឧទាហរណ៍ការចិញ្ចឹមកូន ប្រសិនជាមិនប្រើអំពើហិង្សាទេកូន ឬអ្នកដទៃអត់ស្ដាប់ អត់គោរពទេ។

អ៊ីចឹងការយល់ដឹងទាក់ទងនឹងការដោះស្រាយទំនាស់នៅកម្ពុជាយើងនៅមានកម្រិតទាប ដោយសារយើងមើលពីប្រព័ន្ធអប់រំកម្ពុជាយើងក៏អត់សូវបញ្រ្ជាបមេរៀនទាក់ទងនឹងការដោះស្រាយទំនាស់ដែរ ដែលពីមុនមានអង្គការសង្គមស៊ីវិលព្យាយាមបញ្ចូលនូវមេរៀនដោះស្រាយទំនាស់ដូចជា ការអប់រំសន្តិភាព ប៉ុន្តែហាក់បីដូចជាអត់សូវយកទៅប្រើប្រាស់បញ្រ្ជាបទៅក្នុងប្រព័ន្ធអប់រំបានទូលំទូលាយទេ។

កន្លងមកថ្មីៗនេះឃើញមានមេរៀនចូលច្រើនដែរ ប៉ុន្តែសួរថា ការបង្រៀនរបស់គ្រូមានគុណភាពកម្រិតណាទៅទៀត។ ជារួមមកគឺមានកម្រិតតិចតួច លាយឡំទម្រង់ហិង្សាច្រើនបែបបង្ខំ អ៊ីចឹងការដោះស្រាយហ្នឹងវាអាចបង្កជាហិង្សាបន្តគ្នា មិនមែនជាការដោះស្រាយទេ ប៉ុន្តែគ្រាន់តែជាការគ្រប់គ្រងទំនាស់នៅឡើយទេ មានន័យថាធ្វើឲ្យមនុស្សឈប់វាយគ្នាសិន។

A: សំណូរបន្ទាប់។ តើការយល់ដឹងអំពីការដោះស្រាយទំនាស់សម្រាប់យុវជនមានសារៈសំខាន់ដូចម្ដេចខ្លះ?

Q: បើនិយាយអំពីការដោះស្រាយទំនាស់នេះគឺជាជំនាញមួយដែរ ក្រៅពីជំនាញដែលយើងរៀននៅសាលា សាកល ទាក់ទងរឿងគណនេយ្យ គ្រប់គ្រង ការដោះស្រាយទំនាស់ក៏ជាជំនាញមួយដែរ ហើយជាជំនាញជីវិតក្នុងការជួយឲ្យយើងរស់នៅមានសុខដុមរម្យនាទាំងអស់គ្នា។

មនុស្សទាំងអស់គ្នារស់នៅក្នុងសង្គមអត់នរណាម្នាក់ចង់រស់នៅក្នុងរូបភាពមួយដែលទាស់ទែងគ្នា ស្អប់គ្នា ហិង្សាដាក់គ្នានោះទេ ប៉ុន្តែមនុស្សមិនសូវរៀនរស់ជាមួយគ្នាដោយសារតែ អត់មានជំនាញក្នុងការដោះស្រាយទំនាស់។

ជំនាញដោះស្រាយទំនាស់មានន័យថាឲ្យយើងចេះរៀនរស់ជាមួយអ្នកដទៃពេលដែលមានបញ្ហាគឺយើងចេះរកឫសគល់នៃបញ្ហា ឬក៏ផលប៉ះពាលនៃទំនាស់ដែលអត់បានដោះស្រាយ មានន័យថា ជួយឲ្យយើងអាចកសាងទំនាក់ទំនងសារឡើងវិញ កាត់បន្ថយ ឬទប់ស្កាត់បាននូវអំពើហិង្សា ទាំងកម្រិតបុគ្គលខ្លួនឯង គ្រួសារ និងកម្រិតសង្គម។

Q: ប្រសិនបើយុវជន ឬប្រជាពលរដ្ឋមិនមានចំណេះដោះស្រាយទំនាស់ តើនឹងមានផលប៉ះពាល់អ្វីខ្លះដល់សង្គម?

A: ពេលមនុស្សកើតមកអត់មានរៀនទាក់ទងនឹងការដោះស្រាយទំនាស់ទេ មានន័យថាមនុស្សទាស់គ្នាអត់ចេះដោះស្រាយ អ៊ីចឹងគឺបែកបាក់ទំនាក់ទំនង ហើយអាចឈានដល់អំពើហិង្សាកើតឡើងច្រើននៅក្នុងសង្គម ដូចយើងឃើញរាល់ថ្ងៃនេះនៅតាមដងផ្លូវ ចរាចរណ៍ផ្សេងៗ ឬក៏ទំនាស់ដីធ្លីរវាងប្រជាពលរដ្ឋ និងក្រុមហ៊ុនឬអជ្ញាធរ ភាគច្រើនគឺប្រើអំពើហិង្សា ពេលប្រើអំពើហិង្សា ទំនាស់ក៏មិនបានដោះស្រាយ ហើយមានតែខាតបង់ទ្រព្យសម្បត្តិលុយកាក ក៏ដូចជាអាយុជីវិតអ៊ីចឹងទៅ ឬក៏មានការបាញ់សម្លាប់គ្នាទៅវិញទៅមក។

Q: នៅអង្គការអភិវឌ្ឍន៍ធនធានយុវជនមានវគ្គបណ្ដុះបណ្ដាលស្ដីពីការដោះស្រាយទំនាស់ តើមានភាគីពាក់ព័ន្ធណាខ្លះដែលមានកាតព្វកិច្ចក្នុងការជំរុញឲ្យយុវជនមានការយល់ដឹងអំពីការដោះស្រាយទំនាស់?

A: ភាគីសំខាន់ដំបូងគេគឺរដ្ឋាភិបាល គឺត្រូវមើលឡើងវិញនូវប្រព័ន្ធអប់រំរបស់យើង ថាតើយើងអាចបញ្រ្ជាបមេរៀនអប់រំសន្ដិភាពចូលទៅក្នុងប្រព័ន្ធអប់រំបែបណាបានក្រៅពីចំណេះដឹងទូទៅដែលយុវជនអាចយកទៅប្រើចិញ្ចឹមជីវិត ប៉ុន្ដែត្រូវការជំនាញដោះស្រាយទំនាស់គឺត្រូវដាក់បញ្ចូលនូវមេរៀនទាំងអស់ហ្នឹង ជាពិសេសគឺមេរៀនអប់រំសន្ដិភាព ជាជំនាញដែលយុវជនអាចកសាងឥរិយាបថខ្លួនឯងឲ្យប្រសើរ អ៊ីចឹងរាជរដ្ឋាភិបាលជាតួអង្គសំខាន់មួយនៅក្នុងវិស័យអប់រំ។

តួអង្គសាសនាក៏សំខាន់ដែរ ដែលព្រះពុទ្ធជាតួអង្គសំខាន់ ព្រោះមានប្រវត្តិមកទាក់ទងនឹងការដោះស្រាយទំនាស់។ យើងត្រូវពង្រឹងឡើងវិញនៅក្នុងវិស័យអប់រំសាសនា ព្រោះជាច្រកមួយដែលងាយស្រួលបញ្រ្ជាបតាមរយៈធម្មទេសនារបស់ព្រះសង្ឃ ពេលមានបុណ្យទាន គឺព្រះសង្ឃមានតួនាទីយ៉ាងសំខាន់ក្នុងការបញ្ជ្រាបការអប់រំទាក់ទងនឹងការកសាងវប្បធម៌សន្ដិភាព ឲ្យមនុស្សចេះស្រឡាញ់គ្នា ចេះដោះស្រាយដោយសន្តិវិធី ហើយកាត់បន្ថយអំពើហិង្សា។

ហើយមួយទៀតគឺ តួនាទីរបស់បញ្ញវន្តដែលជាអ្នកចេះដឹងក៏សំខាន់ដែរ ដែលដើរតួនាទីជាគំរូភាពក្នុងការបញ្រ្ជាបការអប់រំ ការផ្សព្វផ្សាយ ទាក់ទងនឹងការផ្សះផ្សារជាតិ រវាងអ្នកនយោបាយ និងអ្នកនយោបាយ រវាងប្រជាពលរដ្ឋ និងអ្នកនយោបាយឲ្យចេះដោះស្រាយបញ្ហាដោយសន្តិវិធី។

Q: ជាចុងក្រោយតើលោករំពឹងថាកម្ពុជា នឹងទៅជាយ៉ាងណា ប្រសិនបើយុវជនមានការយល់ដឹងអំពីការដោះស្រាយទំនាស់?

A: ប្រសិនបើយុវជនមានការយល់ដឹងពីការដោះស្រាយទំនាស់មានន័យថា យុវជនយើងអាចកសាងវប្បធម៌សន្តិភាពឡើងវិញបាន គឺមនុស្សចេះរស់ដោយមានតម្លៃ ដែលរស់ក្នុងតម្លៃមួយរស់ក្នុងភាពជាមនុស្សដូចគ្នា មានឥរិយាបថគិតបែបអហិង្សា ដូច្នេះគាត់មិនអាចទៅប្រព្រឹត្តហិង្សា វាយដំ រំលោភបំពានទៅលើអ្នកដទៃទេ។ យើងអាចរៀនរស់ជាមួយគ្នាបានជាពិសេសគឺការគោរពឲ្យតម្លៃទៅអ្នកដទៃ ការគោរពសិទ្ធិមនុស្សជារឿងសំខាន់ ពេលដែលមានទំនាស់យុវជនចេះជជែកចេះដោះស្រាយ ហើយរក្សាទំនាក់ទំនងបាន បង្កើនសាមគ្គីភាពទាំងគ្រួសារខ្លួនឯង និងសង្គមជាតិទាំងមូល។

Q: អាត្មាសូមអរគុណសម្រាប់ការផ្តល់សម្ភាសន៍!
A: ករុណាអរព្រះគុណព្រះអង្គ៕

Vox Pop៖ ទស្សនៈរបស់យុវជនចំពោះបញ្ហាក្មេងទំនើង

ជីម ឆៃលន់ (Chim Chhailun) — Fri, 05 Jul 2024 02:36:31 +0000

ក្មេងទំនើង ជាកង្វល់ និងបញ្ហាក្នុងសង្គម ដែលបច្ចុប្បន្នអាជ្ញាធរកំពុងអនុវត្តនូវវិធានការជាបន្តបន្ទាប់ក្នុងការបង្រ្កាបក្មេងទំនើងតាមបណ្ដារាជធានីខេត្ត។ កាលពីថ្ងៃទី២៨ ខែមិថុនា ឆ្នាំ២០២៤ កន្លងមកនេះ Newsroom Cambodia បានសម្ភាសយុវជនចំនួន ៥រូបជុំវិញការយល់ឃើញរបស់ពួកគាត់ចំពោះបញ្ហាដែលបង្កឡើងដោយក្មេងទំនើង។

លោក រុន វិសាល អាយុ២៤ឆ្នាំ ជានិស្សិតបញ្ចប់ថ្នាក់បរិញ្ញាបត្រជំនាញអាជីវកម្មកំព្យូទ័រ (Business computer) មកពីសាកលវិទ្យាល័យប្រទេសថៃ Mahasarakham។ បច្ចុប្បន្នវិសាលកំពុងស្នាក់នៅរាជធានីភ្នំពេញ។ វិសាលមើលឃើញថាបញ្ហាក្មេងទំនើងជាបញ្ហានៅក្នុងសង្គមដែលកំពុងកើតឡើងដែលបង្កផលប៉ះពាល់ជាច្រើនដល់បុគ្គលផ្ទាល់ គ្រួសារ និងសង្គមជាតិ។

លោកបានថ្លែងថា៖ «វា[ក្មេងទំនើង]ប៉ះពាល់ច្រើនសម្រាប់ខ្លួនឯង គាត់អាចបាត់បង់អនាគតដោយសារតែភាពឈាមក្ដៅមួយឆាវរបស់គាត់ គាត់អាចបាត់បង់កិត្តិយស បាត់បង់ដល់អាយុជីវិតទៀត បើសិនជាគាត់ដើរលេងជាសេពគប់ជាមួយមិត្តភក្តិនៅក្នុងសង្គមអ៊ីចឹង ទោះចង់ឬមិនចង់គាត់ត្រូវធ្វើចឹង។ ម្យ៉ាងទៀតជាមួយគ្រួសារ ធ្វើឱ្យបាត់បង់ជំហរក្នុងគ្រួសារម្នាក់បាត់បង់អ្នកដែលជួយទ្រទ្រង់ជីវភាពសេដ្ឋកិច្ច ធ្វើឱ្យសមាជិកក្នុងគ្រួសារបាត់បង់សាមគ្គីភាព បាត់បង់ភាពកក់ក្ដៅ ហើយអាចកើតមានករណីអំពើហិង្សាក្នុងគ្រួសារ»។

វិសាលបន្ថែមថា បញ្ហាក្មេងទំនើងនេះក៏ប៉ះពាល់ដល់សន្ដិសុខសង្គមដែលពិបាកនឹងគ្រប់គ្រងផងដែរ។

លោក រុន វិសាល អាយុ២៤ឆ្នាំ ជានិស្សិតបញ្ចប់ថ្នាក់បរិញ្ញាបត្រជំនាញអាជីវកម្មកំព្យូទ័រ (Business computer) មកពីសាកលវិទ្យាល័យប្រទេសថៃ Mahasarakham។ (រូបភាព៖ ចិត្ត ស្រីយ៉ា)

កញ្ញា ឡៃ លាក់ អាយុ២៩ឆ្នាំ ជានិស្សិតឆ្នាំទី៤ បច្ចុប្បន្នរៀនជំនាញនីតិសាធារណៈ នៃវិទ្យាស្ថានក្រុងអង្គរខេត្តកំពង់ធំយល់ឃើញថា បញ្ហាក្មេងទំនើងបានបង្កអសន្តិសុខដល់សង្គម និងធ្វើឲ្យប្រជាពលរដ្ឋមិនមានសុវត្ថិភាពផ្លូវចិត្ត។

កញ្ញានិយាយថា៖ «បើពាក់ព័ន្ធនឹងស្ថានភាពជាក់ស្ដែងនៅកន្លែងដែលខ្ញុំរស់នៅ គឺនៅខេត្តកំពង់ធំ ស្រុកស្ទោង បើទាក់ទងទៅនឹងបញ្ហាក្មេងទំនើងឃើញថាពេលខ្លះពួកគាត់ធ្វើឡើងវា[ប្រព្រឹត្តិសកម្មភាព]បង្កជាការអសន្តិសុខដល់សង្គមភាគច្រើនបង្កឡើងដោយក្មេងៗមានវ័យជំទង់»។

កញ្ញាបានបន្ថែមទៀតថា៖«ប្រសិនបើបញ្ហាក្មេងទំនើងចេះតែរីករាលដាលឡើងទីមួយគឺយើងនិយាយពីខ្លួនគាត់ផ្ទាល់គឺខ្លួនគាត់ផ្ទាល់អត់មានអនាគតទេអនាគតគាត់គឺត្រូវបាត់តែម្ដង[…]។ ទីពីរពាក់ព័ន្ធនឹងគ្រួសារឪពុកម្ដាយមិនថាគេមិនថាខ្ញុំ បើសិនជាមានកូនកូនប្រព្រឹត្តឬក៏បង្កពាក់ព័ន្ធនឹងអំពើជាក្មេងទំនើងបញ្ហាផ្លូវចិត្តក៏វាពិបាក ពិបាកចិត្តធ្វើឲ្យឈឺពាក់ព័ន្ធនឹងកិត្តិយសសេចក្ដីថ្លៃថ្នូររបស់ក្រុមគ្រួសារ តែបើពាក់ព័ន្ធជាមួយសង្គមបើមានក្មេងទំនើងចេះតែកើនឡើងគឺមិនមានការរីកចម្រើនទេព្រោះសង្គមជាតិរីកចម្រើនក៏ដោយសារធនធានមនុស្សដែរ»។

កញ្ញា ឡៃ លាក់ អាយុ២៩ឆ្នាំ ជានិស្សិតឆ្នាំទី៤រៀនជំនាញនីតិសាធារណៈ នៃវិទ្យាស្ថានក្រុងអង្គរខេត្តកំពង់ធំ។ (រូបភាព៖ ជីម ឆៃលន់)

ព្រះតេជគុណ សំ ដារ៉ូ ព្រះជន្ម២៧វស្សា ជាអតីតនិស្សិតនៃពុទ្ធិកសាកលវិទ្យាល័យព្រះសីហនុរាជ លើកឡើងថាបញ្ហាក្មេងទំនើងមានការកើនឡើង ដោយសារការមិនយកចិត្ដទុកដាក់ពីរាជរដ្ឋាភិបាលកម្ពុជា ខណៈបច្ចុប្បន្នយុវជនចូលចិត្តសប្បាយមិនគិតពីអនាគតខ្លួន និងប្រទេសជាតិ។

ព្រះតេជគុណថា៖ «ថ្មីៗនៅក្នុងព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជារបស់យើងឃើញថាកាន់តែកើនឡើងច្រើនទៅៗដោយសារតែនៅក្នុងសង្គមនេះ។ ទស្សនៈមួយគេថាសង្គមបែបណាមនុស្សបែបហ្នឹងដូចយើងបានឃើញហើយសង្គមយើងបច្ចុប្បន្នវាកាន់តែទៅៗហើយ តើយើងត្រូវទប់ស្កាត់ដោយរបៀបណាឃើញថារដ្ឋាភិបាលរបស់យើងមិនសូវបានខ្វាយខ្វល់ពាក់ព័ន្ធនឹងក្មេងទំនើង[….] បច្ចុប្បន្ននេះដូចយើងឃើញថាយុវជនរបស់យើងងប់នឹងស្រី ងប់នឹងស្រា ងប់នឹងល្បែង»។

ព្រះអង្គបានបន្តថា ការបណ្ដុះបណ្តាលធនធានមនុស្ស ឬទំពាំងស្នងឬស្សី ត្រូវការចំណាយពេលវេលាយូរ។

ព្រះអង្គបញ្ជាក់បន្ថែមថា៖ «ចង់បង្កើតចង់បណ្ដុះបណ្ឌិតត្រូវប្រើពេល៥០ឆ្នាំ ប៉ុន្តែបើចង់បណ្ដុះពាលប្រើពេលតែមួយថ្ងៃទេឬប្រើប្រើពេលតែ៤ទៅ៥ថ្ងៃទេ អញ្ចឹងសភាវៈល្អមិនងាយទាញមកបានទេ តែសភាវៈអាក្រក់ទាញទៅបានដោយងាយ»។

(ព្រះតេជគុណ សំ ដារ៉ូ ព្រះជន្ម២៧វស្សា ជាអតីតនិស្សិតនៃពុទ្ធិកសាកលវិទ្យាល័យព្រះសីហនុរាជ។ រូបភាព៖ ជីម ឆៃលន់)

កញ្ញា វ៉ន លីហួ អាយុ១៨ឆ្នាំ ជានិស្សិតឆ្នាំទី៣ នៃវិទ្យាស្ថានវ៉ាន់ដាលើកឡើងថា បញ្ហាក្មេងទំនើងនៅក្នុងសង្គមតែងតែកើតមាន គ្រាន់តែច្រើន ឬតិចប៉ុណ្ណោះ។ កញ្ញាយល់ថាបញ្ហានេះកើតឡើងដោយសារកង្វះការអប់រំពីឪពុកម្ដាយ សាលារៀន និងការរាប់អានមិត្ដភក្ដិមិនល្អ។ កញ្ញាបន្តថា បញ្ហានេះគួរតែមានដំណោះស្រាយតាមរយៈការចូលរួមអប់រំណែនាំពីអាណាព្យាបាលរបស់ពួកគេ។

កញ្ញាថា៖ « ខ្ញុំគិតថាដំណោះស្រាយតែមួយគឺផ្ដល់ដំបូន្មានដល់គាត់ ហើយរៀបរាប់ពីបញ្ហាថាគាត់ដើរផ្លូវអញ្ចឹងអត់ត្រូវ។ យើងអាចកែតម្រូវមកបានដោយសារតែយើងនៅមានពេលវេលាច្រើនទៀតដែលត្រូវកែខ្លួន។ អញ្ចឹងយើងត្រូវប្រាប់ពីចំណុចល្អៗ និងចំណុចវិជ្ជមានដល់គាត់ ហើយឲ្យគាត់ឈប់ធ្វើនៅអំពើណាដែលមិនល្អ និងប៉ះពាល់ដល់សង្គម»។

កញ្ញា វ៉ន លីហួ អាយុ១៨ឆ្នាំ ជានិស្សិតឆ្នាំទី៣ នៃវិទ្យាស្ថានវ៉ាន់ដា។ (រូបភាព៖ ជីម ឆៃលន់)

កញ្ញា រ៉ុម ជីវ័ន្ត អាយុ១៩ឆ្នាំ ជានិស្សិតឆ្នាំទី៣ ជំនាញរដ្ឋបាលអប់រំនៃពុទ្ធិកសាកលវិទ្យាល័យសីហនុរាជយល់ឃើញមិនខុសពីកញ្ញា វ៉ន លីហួនោះទេ។ កញ្ញា លើកឡើងថាបញ្ហាក្មេងទំនើងមានការកើនឡើងជាងឆ្នាំមុនៗដែលបណ្ដាលមកពីកង្វះការអប់រំពីអាណាព្យាបាល និងការអប់រំនៅសាលារៀន។

កញ្ញាថ្លែងថា៖ «ចំពោះបញ្ហាទាំងអស់ហ្នឹងមូលហេតុសម្រាប់ខ្ញុំគិតអាចមកពីកត្តាគម្លាតគ្នាកត្តាឪពុកម្ដាយនិងសាលារៀន[…]បច្ចុប្បន្នបើគ្រូបង្រៀនរាងរឹតបន្តឹងសិស្សតិចតួចអាណាព្យាបាលចាប់ផ្ដើមមានបញ្ហាមកចម្រូងចម្រាស់ជាមួយសាលាអ៊ីចឹងវាមានគម្លាតរវាងឪពុកម្ដាយជាមួយនឹងសាលារៀនជាមូលហេតុធ្វើឲ្យខាងគ្រូគាត់អស់កម្លាំងចិត្តក្នុងការអប់រំសិស្សលត់ដំសិស្សធ្វើឲ្យសិស្សឆ្លៀតយកម៉ោងរៀនទៅដើរលេងហើយឪពុកម្ដាយខ្លះទៀតអត់បានអប់រំកូន»។

កញ្ញា រ៉ុម ជីវ័ន្ត អាយុ១៩ឆ្នាំជានិស្សិតឆ្នាំទី៣ ជំនាញរដ្ឋបាលអប់រំ នៃពុទ្ធិកសាកលវិទ្យាល័យសីហនុរាជ។ (រូបភព៖ ជីម ឆៃលន់)

លោកនាយករដ្ឋមន្ត្រី ហ៊ុន ម៉ាណែត កាលពីខែឧសភា ឆ្នាំ២០២៤កន្លងទៅ បានដាក់បញ្ជា និងសមត្ថកិច្ចពាក់ព័ន្ធទូទាំងប្រទេស រឹតបន្តឹងវិធានការចំពោះក្រុមក្មេងទំនើងដែលប្រព្រឹត្ត បង្កចលាចលសង្គមនានា។ ក្រោយការប្រកាសរបស់នាយករដ្ឋមន្ត្រីមក ក្រសួងមហាផ្ទៃអះអាងថា កម្លាំងសមត្ថកិច្ចបន្តពង្រឹងការត្រួតពិនិត្យ និងចុះបង្ក្រាបក្រុមក្មេងទំនើងកាន់តែសកម្ម និងតឹងតែងជាងមុន៕

ជីម ឆៃលន់ (Chim Chhailun) – Newsroom Cambodia

បទ​យកការណ៍៖ សហគមន៍នេសាទព្រែកត្នោត ជួយការពារនិរន្តរភាពព្រៃកោងកាង និងជីវៈចម្រុះ

Artist Finds Something New in Ancient Silk Tradition

កម្រង​រូបភាព៖ មុខរបរលក់សត្វចាបចិញ្ចឹមជីវិត

Security Forces on High Alert over Protest Fears

ក្រសួងព័ត៌មាន​​តម្រូវ​ឱ្យ​ការ​ផ្សាយ​ពាណិជ្ជកម្ម​​​គ្រឿង​ស្រវឹង​​សុំ​​ការ​អនុញ្ញាត​ពី​ក្រសួង​

​​យុវជន​​​ថា ​ការ​ចូលរួម​​​​​​​សកម្ម​ភាព​សង្គម​មាន​សារៈ​សំខាន់​ ប៉ុន្តែ​មាន​ការ​រឹត​ត្បិ​ត​

កម្ពុជា​-​វៀតណាម​ ​នឹង​មាន​ជើង​​ហោះ​ហើរ​ត្រង់​​​ពី​​ហាណូយ​​មក​​​ភ្នំពេញ​ចាប់ពី​ចុង​ខែតុលា​

ប្រធាន​ក្រុម​ការងារ​បក្ស​កែ​ទម្រង់​កម្ពុជា​ខេត្ត​សៀមរាប​​ត្រូវ​បាន​ចាប់​ខ្លួន​ដោយ​គ្មាន​មូលហេតុ​

Q&A: យុវជន​គួរ​ស្វែង​យល់ពីជំនាញដោះស្រាយ​ទំនាស់ដើម្បី​បណ្តុះវប្បធម៌​សន្តិភាព​