អេង ស្រីពៅ – Newsroom Cambodia

បទយកការណ៍៖ អាពាហ៍ពិពាហ៍ ជាកត្តាជម្រុញឲ្យក្មេងស្រី ជនជាតិដើមភាគតិច បោះបង់ចោលការសិក្សា

អេង ស្រីពៅ — Thu, 09 Jan 2020 05:04:41 +0000

នៅលើដងផ្លូវក្រាលគ្រួសក្រហម មានគ្រលុកតូច ធំ ដូច អន្ទង់អាំង ពិបាកក្នុងការធ្វើដំណើរ ដែលអមដោយ ចំការកៅស៊ូរនៅខាងឆ្វេងដៃយ៉ាងខ្ពស់ ហើយមានគ្រាប់កៅស៊ូធ្លាក់ ពាសពេញផ្លូវ។ ចំណែកឯខាងស្តាំដៃមានស្ត្រីជនជាតិដើមភាគតិច៣នាក់ កំពុងតែបោកសម្លៀកបំពាក់ និងក្មេងស្រីតូច ធំ កំពុងលេងទឹកយ៉ាងរីករាយដែលហូរចេញពីបំពង់ទឹកចំនួន៤ដែលបង្ហូរពីអូរនៅជិតភ្នំនោះ។ នេះជាទិដ្ឋភាពមួយក្នុងភូមិលុងឃុង ឃុំ លុងឃុង ស្រុកបរកែវ ខេត្តរតនគិរី។

ក្នុងភូមិនេះមានសភាពដ៏ស្ងបស្ងាត់ ដោយប្រជាជនបានចេញទៅធ្វើចំការស្ទើរតែទាំងអស់។ មានតែស្ត្រីជនជាតិជនជាតិដើមទំពួន វ័យកណ្តាល ប្រមាណ៥នាក់កំពុងសម្រាកក្នុងផ្ទះ និងធ្វើដំណើរក្នុងភូមិ និងមានស្ត្រីចំណាស់ បីនាក់ កំពុងធ្វើដំណើរដោយមាន ជក់ខ្សៀរបណ្តើរបង្ហុយផ្សែងតិចៗបណ្តើរ ក្នុងសំលៀកបំពាក់សាមញ្ញដូចពលរដ្ឋធម្មតា។

ស្រ្តីម្នាក់ពាក់អាវយឺតពណ៌ក្រហម ស្រោបដោយអាវដៃវែងពីខាងក្រៅ ពណ៌ផ្កាឈូកស្រាល ជាមួយនិងខោខូវប៊យជើងវែង ក្នុងដៃមានកាន់កូនស្រីអាយុប្រហែល ជាង២ឆ្នាំ ដាក់នៅលើភ្លៅខាងមុខ បានរៀបរាប់ថាខ្លួនបានបោះបង់ការសិក្សាត្រឹមថ្នាក់ទី៥ ដោយសារម្តាយឪពុកមានវ័យចាស់ និងត្រូវរៀបការដើម្បីជួយគ្រួសារ ដែលជាប្រពៃណីរបស់ជនជាតិដើមភាគតិច។

«ចា៎ ខ្ញុំឈប់រៀនយកប្ដីហ្មង ណាមួយចេញជួយធ្វើការពុកម៉ែដែរ ព្រោះពុកម្ដាយខ្ញុំចាស់ហើយ។ […] មុនខ្ញុំសម្រេចចិត្តឈប់រៀន ខ្ញុំបានពិភាក្សាជាមួយ ឳពុកម្ដាយខ្ញុំ តែពួកគាត់មិនឲ្យខ្ញុំឈប់ទេ តែខ្ញុំនៅតែឈប់ ពីព្រោះខ្ញុំអាណិតពួកគាត់» នេះជាការលើកឡើងរបស់ ស្រ្តីជនជាតិដើមភាគតិចទំពួន មុត ចាន់ធី អាយុ១៩ឆ្នាំ។

និយាយដល់ចំនុចបោះបង់ការសិក្សា ចាន់ធី បានផ្លាស់ប្ដូរទឹកមុខមកក្រៀមក្រំវិញ ដោយថាអ្នកស្រីមានការសោកស្ដាយ ចំពោះការបោះបង់ចោលការសិក្សា នៅវ័យក្មេងបែបនេះ ដោយខ្លួនមិនបានរៀនខ្ពស់ដូចគេ និងមិនអាចធ្វើអ្វីបាន ក្រៅតែពីធ្វើការងារចម្ការ និងមើលថែកូន។

ចាន់ធី និយាយថា៖ «ខ្ញុំ មានអារម្មណ៍ថា មិនសប្បាយចិត្តដោយសារតែខ្ញុំឃើញគេចេះអក្សរ ហើយយើងអត់បានរៀន ហើយអត់ចេះអក្សរ ពិបាក»។

បញ្ហាជីវភាពគ្រួសារ និងប្រពៃណីរៀបការវ័យក្មេង នៅតែជារបាំង នៃការសិកស្សាររបស់ស្រ្តីជនជាតិដើមភាគតិច ដែលធ្វើឲ្យពួកគេភាគច្រើន បោះបង់ការសិក្សាត្រឹមថ្នាក់បឋម។

ចាស់ទុំភូមិលុងឃុង លោក សាក់ សយ អាយុ ៦១ឆ្នាំ បានប្រាប់អ្នកយកព័ត៌មានថា ដោយសារប្រពៃណីទំនៀមទម្លាប់របស់ជនជាតិដើមភាគតិច ធ្វើឱ្យពួកគេមិនសូវខ្វល់ លើរឿងសិក្សានោះទេ។

លោក សយ៖ «យកប្ដីយកអីអស់ លែងរៀនហើយ។ អាហ្នឹងវាទម្លាប់ចឹង ហើយជនជាតិនេះ អត់ចាប់ អារម្មណ៍អក្សរ រឿងសំបុត្រស្នាម ទម្លាប់តាំងពីដូនតាមក ហ្នឹងប្រវត្តិជនជាតិហ្នឹង។

ប្រធានភូមិលុងឃុង លោក តាក់ ណាក់ អាយុ៥៣ឆ្នាំ បានឱ្យដឹងថា ក្មេងស្រីក្នុងភូមិលោកចាប់ផ្ដើមបោះបង់ការសិក្សា នៅអាយុចន្លោះពី ១១ឆ្នាំ ទៅ១២ឆ្នាំ ដោយសារ ជីវភាពគ្រួសារ និងរឿងផ្ទាល់ខ្លួន។

លោក ណាក់ និយាយថា៖ «ទី១ គាត់ខ្វះថវិកា ទី២ គាត់ថាឆ្ងាយពីភូមិគាត់អត់មានមធ្យោបាយធ្វើដំណើរ។ ខ្លះទៀតគេក៏ស្រលាញ់គ្នាហើយក៏ឈប់រៀន ទៅរៀបការ ផ្សេងទៀតមានអ្នកខ្លះឈឺ ឈប់៤ ទៅ១០ថ្ងៃ អៀនខ្មាសក៏លែងចូលរៀនអាហ្នឹងក៏មានដែរ »។

លោកបន្ថែមថា៖ « ខ្ញុំពិតជាមានបារម្ភចំពោះសិស្ស ដែលបានបោះបង់ ការសិក្សារចោលច្រើន វាពិតជាគួរអោយស្ដាយ។ […] ពួកគេតាម តាមពុកម្ដាយ គេទៅ ជាជ័រឆ្ងាយៗ។ ប៉ុន្តែយើង អំពាវនាវឲ្យគាត់មករៀនហ្នឹង។ យើងដើរប្រាប់ពុកម្ដាយគេ អំពាវនាវជំរុញលើកទឹកចិត្តកូនចូលរៀនវិញដែរ »។

ទោះបីជា កុមារជនជាតិដើមភាគតិចជាច្រើន បោះបង់ការសិក្សាទាំងវ័យក្មេងក៏ដោយ ក៏នៅមានកុមារមួយចំនួននៅតែបន្តការសិក្សា ដោយពួកគេចង់បានការងារល្អ និងជួយដល់សហគមន៍របស់ពួកគេ។

ក្នុងសំលៀកបំពាក់សំពត់ភ្លីសេ និងអាវយឺតពណ៍ខ្មៅ ដោយមានស្ពាយកាផា នៅពីក្រោយ ផ្ទុកពេញទៅដោយ ស្លឹកចេក សាញននោង សំរាប់ដុះខ្លួន មានច្រាស់ពណ៌លឿងធំមួយ និងរួមជាមួយខោវអាវសើមៗ កុមារីជនជាតិទំពួនវ័យ១៣ឆ្នាំ ឈ្មោះកែវ ឥណ្ឌា ដែលមាសម្បុខ្មៅ ជាមួយសក់វែងខ្មៅត្រឹមចង្កេះ បានិយាយថានាងស្រលាញ់ការសិក្សាយ៉ាងខ្លាំង។ កុមារីរូបនេះ គិតថាមានតែការសិក្សាទេដែលអាចឲ្យនាងអាចមានការងារល្អបាន ពីព្រោះនៅថ្ងៃអនាគតនាងចង់ក្លាយ ជាវេជ្ជបណ្ឌិត ដើម្បីជួយចាស់ជរា និង ឪពុកម្តាយរបស់នាង។

កុមារី ឥណ្ឌា និយាយថា៖« ខ្ញុំនឹងមិនបោះបង់ការសិក្សារឡើយ ពីព្រោះ ខ្ញុំចង់បានធ្វើការងារល្អ ហើយធំដូចគេ។ អនាគត ខ្ញុំចង់ក្លាយជាគ្រូពេទ្យ ពីព្រោះអាចជួយមនុស្សចាស់ ជរា និងឳពុកម្ដាយ»។

វិទ្យាល័យអន្តេវាសិកដ្ឋាន ក្នុងក្រុងបានលុង ខេត្តរតនគីរី គឺជាទីកន្លែងផ្តល់ការសិក្សា និងជម្រក ដល់សិស្សដែលធ្វើ ដំណើរមកពីតំបន់ដាច់ស្រយាលនៃខេត្តនេះដើម្បីបន្តការសិក្សា។

នាយកវិទ្យាល័យនេះគឺលោក លោក ឡាក់ ឈាងឡាយ ប្រាប់អ្នកយកព័ត៌មានថា នៅឆ្នាំ២០១៩នេះមានសិស្សសរុប៧៩៦នាក់ ក្នុងនោះ មានសិស្សស្រី ៤២៨នាក់ កំពុងស្នាក់នៅ និងសិក្សាក្នុងសាលារបស់លោក។ នៅក្នុងចំណោមសិស្សទាំងនោះមានសិស្សប្រុស៥៥នាក់ និងសិស្សស្រី១៨នាក់ បោះបង់ការសិក្សា ។

បើតាមលោក ឡាក់ ឈាងឡាយ អ្នកដែលបោះបង់ចោលការសិក្សា គឺ៩១ភាគរយជា ជនជាតិដើមភាគតិច ដោយសារកត្តាជីវភាព និងប្រពៃណីរៀបការវ័យក្មេង។

លោក ឈាងឡាយ មានប្រសាសន៍ថា៖ « កត្តាដែលនាំឲ្យពួកគេបោះបង់ការសិក្សា ដោយសារបញ្ហាសុវត្ថិភាពធ្វើដំណើរ ប្រពៃណី និងជួយធ្វើការងាររកប្រាក់ទ្រទ្រង់ជីវភាពគ្រួសារជាដើម » ។

បច្ចុប្បន្ន មានការកើនឡើង នៃការចុះឈ្មោះចូលរៀន របស់ជនជាតិដើមភាគតិច ប៉ុន្តែអត្រានៃការបោះបង់ចោលការសិក្សានៅវ័យក្មេងនៅតែចោទជាបញ្ហា។

ប្រធានមន្ទីរអប់រំខេត្តរតនគិរី លោក ខាត់ សាម៉ាល់ មានប្រសាសន៍ថា បញ្ហាប្រឈមដែលនាំឲ្យសិស្សមួយ ចំនួននៅ ខេត្តរតនគិរី បោះបង់ការសិក្សាដោយសារឪពុកម្តាយ ឬអាណាព្យាបាល បញ្ហាចំណាកស្រុក ឆាប់រៀបការ និងការចូលរៀនលើសអាយុជាដើម។

ទោះជាយ៉ាងណា លោក សាម៉ាល់ អះអាងថា មន្ទីរអប់រំខេត្តនឹងខិតខំសហការជាមួយដៃគូពាក់ព័ន្ធ ដើម្បីអប់រំដល់សិស្ស និងឪពុកម្តាយ ឬអាណាព្យាបាលរបស់សិស្ស ធ្វើយ៉ាងណាឱ្យសិស្សទទួលបានសិទ្ធិអប់រំ យ៉ាងតិចត្រឹមថ្នាក់ទី៩ដែរ។

លោក សាម៉ាល់ មានប្រសាន៍ថា៖ «សូមជម្រាប ពលរដ្ឋគ្រប់រូបទទួលបានសេវាអប់រំមូលដ្ឋាន៩ ឆ្នាំយ៉ាងតិច ដោយមិនគិតថ្លៃ ផ្អែកតាមរដ្ឋធម្មនុញ្ញ និងច្បាប់អប់រំ ដែលយើងហៅថាសកលកម្មអប់រំ » ។យោងតាមរបាយការណ៍របស់មន្ទីរអប់រំខេត្តរតនគីរីឆ្នាំ២០១៩ បង្ហាញថាចំនួនសិស្ស ដែលបានបោះបង់ចោល ការសិក្សាក្នុងខេត្តនេះក្នុងឆ្នាំសិក្សា២០១៦-២០១៧ មានចំនួន ៦,១២ ភាគរយ នៃសិស្សស្រីដែលបានឈប់រៀន ហើយចំនួនសិស្សស្រីបានកើន ឡើងដល់ ៧,៨៧ភាគរយ នៅឆ្នាំ ២០១៧-២០១៨។

ជនជាតិដើមភាគតិចជង ខកចិត្តចំពោះអាជ្ញាធរខេត្តកោះកុង លើភាពយឺតយ៉ាវ ក្នុងការផ្ដល់ស្វ័យអត្តសញ្ញាណ

អេង ស្រីពៅ — Fri, 18 Oct 2019 05:04:00 +0000

ប្រជាពលរដ្ឋជនជាតិដើមភាគតិចជង ចំនួនប្រាំសហគមន៍ ក្នុងតំបន់អារ៉ែងនៅស្រុកថ្មបាំង ខេត្តកោះកុង បានសម្ដែងនូវភាពមិនពេញចិត្តលើភាពយឺតយ៉ាវរបស់រដ្ឋបាលខេត្តក្នុងការទទួលស្គាល់ ស្វ័យអត្តសញ្ញាណរបស់ពួកគាត់។

តំណាងជនជាតិដើមភាគតិចជង បានអះអាងថា រដ្ឋបាលខេត្តកោះកុង បានអូសបន្លាយពេលក្នុង ការបញ្ជូនឯកសារទៅក្រសួងអភិវឌ្ឍន៍ជនបទដើម្បីផ្តល់ស្វ័យអត្តសញ្ញាណដល់ពួកគាត់ដែលបានស្នើតាំងពីឆ្នាំ ២០១៧។ ភាពយឺតយ៉ាវក្នុងការផ្តល់នេះ ធ្វើឲ្យប៉ះពាល់ដល់ការ ស្នើសុំកំណត់ព្រំប្រទល់ដី សមូហភាពសហគមន៍ និងប្លង់កម្មសិទ្ធិដីធ្លី។

លោក វ៉ែន វ៉ន ជាជនជាតិដើមភាគតិចជង និងជាសមាជិកសហគន៍ជំនាប់ បាននិយាយថាភូមិជនដើម ភាគតិចប្រាំ ក្នុងចំណោមប្រាំបី ពុំទាន់ទទួលបានស្វ័យអត្តសញ្ញាណនោះទេ។ ភូមិដែលមិនទាន់បានស្ថិតក្នុង ភូមិជំនាប់ ឃុំជំនាប់ និងឃុំប្រឡាយ រួមមាន ភូមិប្រឡាយ ភូមិសំរោង ភូមិតបឃ្លៃឬតាងិល និងភូមិចំណោរ។

លោក បានសម្តែងការព្រួយបារម្ភ ពីការបាត់បង់ដី សហគមន៍នៅពេលដែលមានក្រុមហ៊ុនវិនិយោគ ចូលមកក្នុងសហគមន៍តាមរូបភាពអភិវឌ្ឍន៍ផ្សេងៗ។ លោកថា ដីសហគមន៍អាចនឹងបាត់បង់ប្រសិន បើមិនបានកំណត់ព្រំប្រទល់ច្បាស់លាស់និងមិនមានប្លង់កម្មសិទ្ធិ ដែលកើតឡើងដោយសារភាពយឺតយ៉ាវ ក្នុងការផ្តល់ស្វ័យអត្តសញ្ញាណ។

លោក វ៉ន និយាយថា៖«មានការយឺតយ៉ាវហើយអត់ទាន់បានកាត់ព្រំប្រទល់ ហើយក៏កាត់ប្លង់ដីក៏យើង អត់ទាន់បាន។ នៅពេលណាដែលខាងមុខទៀត អាចមានគម្រោងវិនិយោគណាមួយ ប៉ះពាល់ដល់ប្រជាពលរដ្ឋ ស្ថិតក្នុងការតវ៉ារបស់ប្រជាពលរដ្ឋ គឺវាអត់មានប្រសិទ្ធិភាព។ ដោយសារអីគឺយើងអត់មានលក្ខណៈមួយគេថាស្រប និងនិតីច្បាប់។ សូម្បីតែប្លង់ដីក៏យើងអត់ទាន់មានអត្តសញ្ញាណ យើងអត់មាន អាហ្នឹងវាជាបញ្ហា។

លោក វ៉ន ថា ភាពយឺតយ៉ាវក្នុងការផ្តល់នេះ ដោយសារអាជ្ញាធរខេត្តមិនពេញចិត្ត ជាមួយសហគមន៍របស់លោក ធ្វើការតវ៉ាបិទផ្លូវកន្លងមក ដែលប្រឆាំងនឹងការធ្វើ ទំនប់វារីអគ្គិសនីនៅតំបន់អារ៉ែង។

លោក វ៉ន បន្ថែមថា៖ «ដែលខ្ញុំដឹងត្រួសៗដោយសារតែពេលនុង ខ្ញុំជាអ្នកដឹកនាំអនុភូមិជំនាប់ចឹងជា ប្រធានសហគមន៍ហើយពេលនោះគឺខ្ញុំសកម្ម នៅក្នុងគណៈកម្មការដឹកនាំការតស៊ូមតិ អីផ្សេងៗគឺខ្ញុំសកម្ម»។

ស្រ្តីជនជាតិដើមភាគតិចជងម្នាក់ ដើរត្រឡប់មកពីចំការ ក្នុងភូមិជំនាប់ ឃុំជំនាប់ កាលពីថ្ងៃទី២២ ខែកញ្ញា ឆ្នាំ២០១៩ (ថតដោយៈ វ៉ា លីហាក់)

ស្វ័យអត្តសញ្ញាណគឺជាការស្វែងរកធាតុផ្សំនៃមូលដ្ឋានគ្រឹះរបស់សហគមន៍ ដែលសំដៅទៅលើការចងក្រង សហគមន៍ជនជាតិភាគតិចជារួមមួយ។ ផលប្រយោជន៍នៃការធ្វើស្វ័យអត្តសញ្ញាណគឺដើម្បីថែរក្សាអភិរក្ស ទំនៀមទម្លាប់ វប្បធម៌ប្រពៃណី រក្សានូវព្រៃឈើ និងការពារដីសហគមន៍។

ជនជាតិដើមភាគតិចជងម្នាក់ទៀត គឺអ្នកស្រី មៀច ពេញ អាយុ៣២ឆ្នាំ រស់នៅភូមិព្រែកស្វាយ ឃុំថ្មដូនពៅ តំបន់អារ៉ែង ខេត្តកោះកុង បានប្រាប់អ្នកសារព័ត៌មានថា ភូមិអ្នកស្រីបានទទួល ស្វ័យអត្តសញ្ញាណ តាំងពីឆ្នាំ២០១៧។ អ្នកស្រីថា សហគមន៍អ្នកស្រី មិនអាចស្នើសុំកំណត់ព្រំប្រទល់ដី និង ប្លង់កម្មសិទ្ធិ បាននោះទេ ដោយសារសហគមន៍ប្រាំផ្សេងទៀត មិនទាន់ទទួលបានស្វ័យអត្តសញ្ញាណ។ ភាពយឺតយ៉ាវនេះធ្វើឲ្យសហគមន៍មានការព្រួយបារម្ភ ពីការបាត់បង់ដីដោយមានអ្នកខ្លះលក់តាមការញុះញង់ ពីឈ្មួញដី។

អ្នកស្រី ពេញ និយាយថា ៖«ការលក់ដី ជាបញ្ហារបស់សហគមន៍។ គាត់លក់ដីពាសពេញ ពាសវាលពាសកាល។ អីចឹងទៅសូម្បីតែ ពេលខ្លះដីរដ្ឋ ក៏យកទៅលក់ដែរ ព្រោះយើងអត់ដឹងថា ដីត្រឹមព្រំប្រទល់ត្រឹមណា។ គាត់ចេះតែ កាត់ៗទៅពីណាពីណីមកកាត់ទៅ»។

នាយករងរដ្ឋបាលសាលាខេត្តកោះកុង លោក សៅ ស៊ីធួន បានប្រាប់អ្នកសារព័ត៌មានថា អាជ្ញាធរខេត្តកំពុងដំណើរការ តាមនិតិវិធី ប៉ុន្តែលោកបដិសេធផ្តល់ព័ត៌មានលំអិត។ លោកបានបង្វែរសំនួរទៅកាន់មន្ទីរអភិវឌ្ឍន៍ជនបទ ដែលទទួលបន្ទុកធ្វើការរឿងនេះ។

លោក ស៊ីធួន មានប្រសាសន៍ថា៖ «ដូចអត់លឺខ្ញុំប្រាប់ទេហ្ហីកំពុងរត់។ តេទៅសួរមន្ទីរអភិវឌ្ឍន៍ជនបទខេត្ត ទៅណាស់គេទទួលបន្ទុកផ្នែកអត្តសញ្ញាណនឹងដែរណាស់។ តេសួរគេទៅណាស់»។

ប្រធានការិយាល័យជនជាតិដើមភាគតិច នៃមន្ទីរអភិវឌ្ឍន៍ជនបទខេត្តកោះកុង លោក ឃុត ថាន់ណារ័ក្ស បានប្រាប់អ្នកសារព័ត៌មានថា ឯកសារដែលសហគមន៍បានស្នើមក គឺខាងមន្ទីររបស់លោកបានពិនិត្យ និងបានបញ្ជូនបន្តទៅរដ្ឋបាលសាលាខេត្តកោះកុង។ ប៉ុន្តែលោកពុំបានដឹងមូលហេតុច្បាស់លាស់ ពីភាពយឺតយ៉ាវក្នុងដំណើរការក្នុងការផ្តល់ស្វ័យអត្តសញ្ញាណនៅថ្នាក់ខេត្តនោះទេ។

លោក ថាន់ណារ័ក្ស មានប្រសាសន៍ថា៖ «ខ្ញុំតានេះហើយ ខ្ញុំឲ្យប្រធានមន្ទីររបស់ខ្ញុំ គាត់មើលអីហើយ គាត់ស៊ីញ៉ែហើយ។ ព្រោះអីមន្ទីរ ឲ្យតែគាត់បង្កើតសហគមន៍គេចង់ពន្លឿនគាត់សឹងអី»។

មន្រ្តីសម្របសម្រួលគម្រោង នៃសមាគមបណ្ដាញយុវជនកម្ពុជាលោក ភិន សាវ៉ៃ បានថ្លែងប្រាប់ អ្នកសារព័ត៌មានថា ភាពយឺតយ៉ាវនៃការទទួលស្គាល់ស្វ័យអត្តសញ្ញាណ អាចដោយសារប្រជាពលរដ្ឋមួយចំនួន ត្រូវបានជនខិលខូចញុះញង់មិនឲ្យ ពួកគេចូលជា សមាជិកសហគមន៍។ លោក បារម្ភថា ការលក់ដីសហគមន៍ នឹងរាំងស្ទះក្នុងដំណើរការនៃការ រៀបចំដីសមូហភាពសហគមន៍នេះ។

លោក សាវ៉ៃ មានប្រសាសន៍ថា៖ «មានជនខិលខូចមួយចំនួន ទៅបញ្ចុះបញ្ចូលប្រាប់គាត់ថា នៅពេលដែលពួកគាត់ចូលជា សហគមន៍ជនជាតិដើមភាគតិច ហើយបង្កើត ជាដែនសមូហភាព ចឹងទៅពួកគាត់មិនអាចលក់ដីបាន។ ពួកគាត់អត់អាចទៅណាបាន ចឹងពួកគាត់ ទៅដកពាក្យពីនឹងមកវិញមោ»។

លោក សាវ៉ៃ បន្ថែមថា ៖ «មានការព្រួយបារម្ភផង ទៅលើប្រជាពលរដ្ឋ ដែលគាត់លក់ដី នៅក្នុងនិងទៅឲ្យឈ្មួញខាង ក្រៅ។ អ្នកចូលពីក្រៅទៅដល់ពេលចឹងជាកត្តារាំងស្ទះ ដល់ដំណើរការរៀបចំ ដីសមូហភាពរបស់ពួកគាត់»។

នៅក្នុងពិធីសំណេះសំណាល ជាមួយសមាគមនបណ្ដាញយុវជនកម្ពុជាហៅកាត់ថា(CYN) កាលពី ថ្ងៃទី២១ ខែកញ្ញា ឆ្នាំ២០១៩ ជាតិដើមភាគតិចជង ក្នុងសហគមន៍ជំនាប់ បានលើកឡើងពីបញ្ហាប្រឈម ដែលកំពុងជួបប្រទះ គឺបញ្ហាភាពយឺតយ៉ាវ នៃការស្នើសុំស្វ័យអត្តសញ្ញាណ ជនជាតិដើមភាគតិចជង ដែលជាប់គាំងនៅសាលាខេត្តកោះកុង។

កាលពីឆ្នាំ២០១៤កន្លងទៅប្រជាពលរដ្ឋជនជាតិដើមភាគតិចជង បានធ្វើការតវ៉ាបិទផ្លូវចំនួន៦ខែ ដើម្បីធ្វើការតវ៉ាប្រឆាំង ទៅនិងក្រុមហ៊ុនវិនិយោគចិន ដែលចង់ចូលមកធ្វើការសាងសង់ទំនប់វារីអគ្គិសនី នៅតំបន់អារ៉ែង។

នៅថ្ងៃទី ២៦ខែកញ្ញាឆ្នាំ២០១៧ ភូមិជនជាតិដើមភាគតិចជង ចំនួនបីភូមិ បានទទួល វិញ្ញាបនបត្រទទួលស្គាល់ ស្វ័យអត្តសញ្ញាណ គឺភូមិព្រែកស្វាយ និងភូមិជាំស្លា ក្នុងឃុំថ្មដូនពៅ និងភូមិច្រកឬស្សី ក្នុងឃុំជំនាប់។

Heat, Flooding, Disease: Phnom Penhers Share Their Climate Concerns

អេង ស្រីពៅ — Wed, 18 Sep 2019 02:55:24 +0000

Ahead of a global summit that the U.N. is hoping will be the “defining moment” for action against climate change, residents around Phnom Penh spoke to VOD trainee reporters about their concerns related to the global challenge.

This story originally appeared on VOD: https://en.vodhotnews.com/heat-flooding-disease-phnom-penhers-share-their-climate-concerns/

ប្រជាពលរដ្ឋនិងអាជីវករបានសម្ដែងក្តីកង្វល់ទៅលើបញ្ហាគំនរសំរាមជិតផ្សារចាស់

អេង ស្រីពៅ — Mon, 16 Sep 2019 09:31:26 +0000

អាជីវករ និងប្រជាពលរដ្ឋរស់នៅជិតផ្សារចាស់បានអះអាងថាក្រុមហ៊ុនស៊ីនទ្រីមកប្រមូលសំរាមយឺតជារៀងរាល់ថ្ងៃធ្វើឲ្យមានការស្ទះផ្លូវ និងជះក្លិនស្អុយ ដែលអាចធ្វើប៉ះពាល់ដល់សុខភាពរបស់ពួកគេ។

អាជីវករនៅផ្សារចាស់ និងអ្នករស់នៅក្បែរនោះអំពាវនាវដល់អាជ្ញាធរមូលដ្ឋានជួយអន្តរាគមន៍ទៅកាន់ក្រុមហ៊ុនស៊ីនទ្រីមកប្រមូលសំរាមទៀងទាត់ដើម្បីកុំឲ្យគំនរសំរាមកាន់តែធំ ដែលបង្កឲ្យស្ទះផ្លូវ ស្ទះលូ ព្រមទាំងប៉ះពាល់ដល់សុខភាព។

អាជីវករម្នាក់ជាអ្នកលក់គ្រឿងបន្លាស់ម៉ូតូ និងកូនសោរផ្សេងៗ លោក ប៉េង ឈៀង បានប្រាប់អ្នកសារព័ត៌មានថាគំនរសំរាមនៅលើ ផ្លូវលេខ១០៨ ក្នុងសង្កាត់វត្តភ្នំ ខណ្ឌដូនពេញ កាន់តែធំឡើងៗដោយសារតែការមកប្រមូលសំរាមរបស់ក្រុមហ៊ុន ស៊ីនទ្រី មិនទាន់ពេលវេលា។ បញ្ហានេះធ្វើឲ្យប៉ះពាល់ការប្រកបរបរប្រចាំថ្ងៃរបស់លោក និងសុខភាពផងដែរ។

លោក ប៉េង ឈៀង បាននិយាយថា៖ «បើនិយាយពីពិភពសំរាមដូចជានរកហើយឥលូវស្អុយកង្វក់ក្លិនជះមកពេលខ្យល់មកម្ដងៗ។ប៉ះពាល់ដល់សុខភាពឡើង៩០%ប៉ិនមិនដឹងដោះស្រាយយ៉ាងមិច។ ក្រុមហ៊ុនស៊ីនទ្រីមិនសូវរវល់ផងមោយកសំរាមដូចម្សិលមិញម៉ោង១០ជួនម៉ោង១១ធ្វើឲ្យប្រជាពលរដ្ឋនិងអាជីវករគេមិនសប្បាយចិត្ត»។ អាជីវករម្នាក់ទៀតលក់ភេសជ្ជៈ គឺអ្នកស្រី ស្រីថន បាននិយាយថាកម្មករក្រុមហ៊ុនស៊ីនទ្រីមកប្រមូលសំរាមរាល់ថ្ងៃ ប៉ុន្តែមានការយឺតយ៉ាវ។ អ្នកស្រីថា ប្រជាពលរដ្ឋមកពីកន្លែងផ្សេងទៀតក៏បានយកសំរាមមកចោលនៅគំនរសំរាមក្បែរផ្សារដែលធ្វើឲ្យមានចំនួនកាន់តែច្រើន និងប្រមូលមិនទាន់ ដែលបង្កឲ្យស្ទះលូពេលមានភ្លៀង និងមានក្លិនស្អុយ។

អ្នកស្រី ស្រីថន និយាយថា៖ «សំរាមមិនមែនថាស៊ីនទ្រីគេមិនមកយកនោះទេ គេមកយកដែរតែវាច្រើនយកមិនទាន់។ សំរាមមកពីទូទៅមកពីជុំវិញប្រមូលពីណាៗមកដាក់កន្លែងហ្នឹង។ សំខាន់លូក៏វាស្ទះវាក៏ធ្វើឲ្យទឹកវាស្អុយសំរាមក៏វាច្រើនវាជះក្លិន។ ឡានគេមកយកទាំងអស់បីពេលព្រឹក ថ្ងៃ យប់ បើពេលខ្លះគ្នាយកមិនទាន់យកថែមបន្តបន្ទាប់»។

ស្រ្តីវ័យចំណាស់ម្នាក់អាយុ៥០ឆ្នាំ ដែលជាប្រជាជនរស់នៅសង្កាត់វត្តភ្នំផ្ទាល់បានប្រាប់អ្នកសារព័ត៌មានកាលពីថ្ងៃសុក្រសប្តាហ៍មុនថាការប្រមូលសំរាមមិនទៀងទាត់ដោយសារកង្វះការយកចិត្តទុកដាក់ពីអាជ្ញាធរមូលដ្ឋាន។ អ្នកស្រីថា ប្រជាពលរដ្ឋរស់នៅទីនោះធ្លាប់ស្នើទៅកាន់អាជ្ញាធរ ភូមិ និងឃុំឲ្យជួយអន្តរាគន៍ប្រមូលសំរាមឲ្យទាន់ពេល និងលាងសម្អាតកន្លែងនោះ ប៉ុន្តែពុំមានលទ្ធផលល្អនោះទេ។

គំនរសំរាមធំមួយដែលស្ថិតនៅលើផ្លូវ១០៨ ជិតផ្សារចាស់ ភ្នំពេញ ថ្ងៃទី០៦ខែកញ្ញា ឆ្នាំ២០១៩ (ថតដោយៈ ប៉ាន់ បូរិន)

ចៅសង្កាត់វត្តភ្នំ លោក ហៅ ស៊ីនិត បានមានប្រសាសន៍ថាលោកជាប់រវល់ ហើយពុំអាចផ្តល់បទសម្ភាសបាននោះទេ។ លោកបានបង្វែរសំនួរទៅកាន់មន្ត្រីសាលាសង្កាត់របស់លោកវិញ។

ស្រ្តីម្នាក់អះអាងថា ជាជំនួយការចៅសង្កាត់វត្តភ្នំបានប្រាប់អ្នកសារព័ត៌តាមទូរសព្ទថា បញ្ហាគំនរសំរាម និងអនាម័យ គឺកើតឡើងដោយសារក្រុមហ៊ុនស៊ីន ទ្រី មិនបានលាងសម្អាតឲ្យបានស្អាត បន្ទាប់ពីយកសំរាមចេញ។អ្នកស្រី មានប្រសាសន៍ថា៖ «សំណូមពរឲ្យក្រុមហ៊ុនស៊ីនទ្រីយកសំរាមហើយគឺឲ្យគាត់លាងចេញ»។

ប្រធានផ្សារចាស់ លោក យន់ ច័ន្ទណារ៉ា បានមានប្រសាសន៍ថាបញ្ហារគំនរសំរាមនៅក្បែរផ្សារកើតមានឡើង បន្ទាប់ពីក្រុមហ៊ុនស៊ីនទ្រីទាមទារដាក់ធុងសំរាមធំសម្រាប់ដាក់សំរាមនៅទីនោះ ហើយប្រជាពលរដ្ឋមកពីកន្លែងផ្សេងទៀតក៏យកមកចោលទីនោះដែរ។ លោកថា ក្រុមហ៊ុនស៊ីនទ្រីមិនបានមកយកសំរាមតាមពេលកំណត់ដូចដែលបានដាក់ក្នុងលក្ខខណ្ឌផ្សារដូចដែលព្រមព្រៀង។

លោកមានប្រសាសន៍ថា៖«បើស៊ីនទ្រីមកសម្អាតតាមការកំណត់នោះមិនបង្ករឲ្យមានសំរាមកើនឡើងទេ»។

ឆ្លើយតបទៅនឹងការចោទប្រកាន់ផ្សេងៗរបស់អាជីវករ ប្រជាពលរដ្ឋ និងអាជ្ញាធរ ប្រធានគ្រប់គ្រងសំរាមខណ្ឌដូនពេញនៃក្រុមហ៊ុនស៊ីនទ្រី លោកគឹម រ៉ាធី បានប្រាប់អ្នកសារព័ត៌មានកាលពីថ្ងៃពុធ សប្តាហ៍មុន ថាលោកបានទទួលស្គាល់កំហុសពីបញ្ហាដែលទៅប្រមូលសំរាមយឺតយ៉ាវ ប៉ុន្តែលោកមិនបានបញ្ជាក់ច្បាស់ពីមូលហេតុនៃការមកប្រមូលសំរាមយឺតយ៉ាវរបស់កម្មករទេ។

លោក រ៉ាធី បាននិយាយថា៖ «សំរាមប្រមូលចន្លោះពីម៉ោង២ទៅ៥។ បាទក្រុមខ្ញុំយកសំរាមហើយចប់រឿង។ លាងសម្អាតគឺជារឿងរបស់អាជ្ញាធរ។បើយើងយកម៉ោង៥គ្រាន់តែយឺតចឹងតែបើអត់ខ្ញុំអត់មានទេ»។

លោក រ៉ាធី ក៏បានស្នើឲ្យពលរដ្ឋចូលរួមសហការណ៍ក៏ដូចទុកដាក់សំរាមឲ្យបានត្រឹមត្រូវ ព្រមទាំងចោលសំរាមតាមពេលកំណត់។

លោក រ៉ាធី បាននិយាយថា៖ «សំណូមពរចុងក្រោយចង់ឲ្យប្រជាពលរដ្ឋត្រូវគោរពការបញ្ចេញសំរាមព្រោះការបញ្ចេញសំរាមគឺបានអាជា្ញធរផ្សព្វផ្សាយហើយនិងកុំយកសំរាមមកចោលមិនត្រូវម៉ោងទៀតដែលមើលឃើញថាសំរាមមានការគរឡើងដូចជាក្រុមហ៊ុនសំរាមមិនទាន់មកប្រមូល»។

ដោយសារភាពយឺតយ៉ាវក្នុងការប្រមូលសំរាម គណៈរដ្ឋមន្ត្រីកាលពីថ្ងៃទី១០កុម្ភៈ ឆ្នាំ២០០១៥ បានបញ្ជាឲ្យមានការសើរើកិច្ចសន្យានាឆ្នាំ២០០២របស់ក្រុមហ៊ុនស៊ីនទ្រី ដែលបានទទួលសិទ្ធិផ្តាច់មុខក្នុងការប្រមូលសំរាមនៅក្នុងទីក្រុងភ្នំពេញសម្រាប់រយៈពេល៤៩ឆ្នាំ។ ឆ្លើយតបនឹងការសើរើកិច្ចសន្យា លោក សេង សាវី ប្រធានក្រុមហ៊ុនស៊ីនទ្រី បានប្រាប់សារព័ត៌មានក្នុងស្រុកមួយ ដោយបដិសេធដែលថាក្រុមហ៊ុនលោកមិនមានសមត្ថភាពប្រមូលសំរាមនៅក្នុងក្រុងភ្នំពេញ ហើយមិនអាចទទួលយកការវាយតម្លៃរបស់គណៈរដ្ឋមន្ត្រីបានទេ។ លោក សាវី ថាការខ្វះខាតផ្នែកហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធរបស់សាលាក្រុងមិនទាន់ដោះស្រាយនៅឡើយ។

យោងតាមរបាយការណ៍របស់ក្រសួងបរិស្ថានក្នុងឆ្នាំ២០១៨ បានឲ្យដឹងថា សំណល់រឹងនៅក្នុងរាជធានីភ្នំពេញបានកើនរហូតដល់ ៣០០០តោនក្នុងមួយថ្ងៃ ក្នុងនោះ ៦៥%ជាណល់សើម ២០%ជាថង់ប្លាស្ទីក និង ជាង១០%ជាសំណល់រាវ។

អេង ស្រីពៅ – Newsroom Cambodia

បទ​យក​ការណ៍៖ អាពាហ៍ពិពាហ៍ ​​ជាកត្តា​ជម្រុញ​ឲ្យ​ក្មេងស្រី ជនជាតិដើមភាគតិច បោះបង់ចោលការសិក្សា

ជនជាតិដើមភាគតិចជង ខកចិត្តចំពោះអាជ្ញាធរខេត្តកោះកុង លើភាពយឺតយ៉ាវ ក្នុងការផ្ដល់ស្វ័យអត្តសញ្ញាណ

Heat, Flooding, Disease: Phnom Penhers Share Their Climate Concerns

ប្រជាពលរដ្ឋ​និងអាជីវករ​បានសម្ដែង​ក្តីកង្វល់ទៅ​លើបញ្ហាគំនរសំរាម​ជិតផ្សារចាស់

បទយកការណ៍៖ អាពាហ៍ពិពាហ៍ ជាកត្តាជម្រុញឲ្យក្មេងស្រី ជនជាតិដើមភាគតិច បោះបង់ចោលការសិក្សា

ប្រជាពលរដ្ឋនិងអាជីវករបានសម្ដែងក្តីកង្វល់ទៅលើបញ្ហាគំនរសំរាមជិតផ្សារចាស់