ហេង រិទ្ធ (Heng Rith) – Newsroom Cambodia

ព័ត៌មានស៊ីជម្រៅ៖ អ្នកច្បាប់ចាត់ទុកការបង្កើតគណៈកម្មាធិការកែទម្រង់ច្បាប់ថាជាការជួយកិច្ចការរបស់រដ្ឋសភាមួយផ្នែក

ហេង រិទ្ធ (Heng Rith) — Mon, 19 Feb 2024 14:17:50 +0000

ក្រុមអ្នកច្បាប់យល់ឃើញថាការបង្កើតគណៈកម្មាធិការដើម្បីកែទម្រង់ច្បាប់នេះគឺជាផ្នែកមួយនឹងជួយឱ្យការប្រព្រឹត្តទៅនៃដំណើរការច្បាប់មានភាពកាន់តែប្រសើរនៅកម្ពុជា ស្របពេលគណៈកម្មាធិការមួយនេះ ត្រូវបានបង្កើតចេញជារូបរាង ក្នុងន័យជំរុញឱ្យវិស័យច្បាប់ អាចបម្រើសេចក្តីត្រូវការចាំបាច់សម្រាប់គ្រប់ភាគីដែលពាក់ព័ន្ធ។

លោកមេធាវី សុក សំអឿន ប្រធានក្រុមអ្នកច្បាប់ នៃការិយាល័យក្រុមមេធាវី ក្រុមអ្នកច្បាប់ និងទីប្រឹក្សាអមរិន្ទ យល់ឃើញថាការបង្កើតគណៈកម្មាធិការដឹកនាំការកែទម្រង់ច្បាប់នេះឡើង ដើម្បីពិនិត្យឡើងវិញនូវច្បាប់ដែលអនុវត្តក្នុងពេលបច្ចុប្បន្នថាស្របតាមសង្គមជាក់ស្តែងដែរឬទេ និងមានប្រសិទ្ធិភាពកម្រិតណា ហើយប្រសិនរកឃើញបញ្ហាត្រង់ចំណុចណានៃច្បាប់ ទើបនាំឱ្យមានការស្នើសុំកែទម្រង់ច្បាប់នោះទៅរដ្ឋសភា។

លោកបន្តថា៖ «គណៈកម្មាធិការហ្នឹងយើងពិនិត្យ[ច្បាប់]ឡើងវិញក្រោយពីពិនិត្យហើយយើងត្រូវការកែច្បាប់ វិសោធនកម្មច្បាប់ ឬធ្វើច្បាប់ថ្មី ហើយពេលព្រាងច្បាប់ហើយដាក់ជូនសភា សភាអ្នកអនុម័ត »។

បើតាមលោក សុក សំអឿន គណៈកម្មាធិការដឹកនាំការកែទម្រង់ច្បាប់ពុំមានសមត្ថកិច្ចជាន់គ្នាទៅនឹងស្ថាប័នរដ្ឋសភាទេ ព្រោះគណៈកម្មាធិការនេះមានសិទ្ធិត្រឹមស្នើសុំកែច្បាប់ ហើយពេលរៀបចំកែរួចត្រូវបញ្ជូនទៅរដ្ឋសភាពិនិត្យ។ ប៉ុន្តែលោកថា ប្រសិនបើរដ្ឋសភាមានសមត្ថកិច្ចពាក់ព័ន្ធការកែទម្រង់ច្បាប់គឺជាការល្អប្រសើរ។

លោកបន្តថា៖ «រដ្ឋសភាពប្រសិនគាត់មានស្ថាប័ន មានបុគ្គលិកសម្រាប់ជួយសិក្សា[ការកែទម្រង់ច្បាប់]ទាំងអស់ហ្នឹងគឺល្អ។ សព្វថ្ងៃខ្ញុំគិតថាដូចជាមិនទាន់មានគ្រប់គ្រាន់នៅឡើយ ព្រោះថវិកាសភានៅមានកម្រិត »។

គណៈកម្មាធិការដឹកនាំការកែទម្រង់ច្បាប់នេះ គេសង្កេតឃើញថា ទើបត្រូវបានបង្កើតឡើងក្នុងគោលបំណងលើកម្ពស់គោលការណ៍នីតិរដ្ឋ និងប្រសិទ្ធិភាពក្នុងការអនុវត្តច្បាប់។ហើយគណៈកម្មាធិការដឹកនាំការកែទម្រង់ច្បាបនេះ មានសមាសភាពសមាជិកចំនួន ៣៤រូប ដែលក្នុងនោះរដ្ឋមន្ត្រីទីស្តីការគណៈរដ្ឋមន្ត្រី ជាប្រធាន សមាជិកភាគច្រើនជារដ្ឋលេខាធិការ និងអគ្គលេខាធិការមួយ។អគ្គលេខាធិការដ្ឋាន បង្កើតឡើងដើម្បីជួយសម្រួលកិច្ចការរដ្ឋបាល និងកិច្ចការផ្សេងៗរបស់គណៈកម្មាធិការដឹកនាំការកែទម្រង់ច្បាប់។

ព្រះរាជក្រឹត្យដែលបើកផ្លូវឱ្យបង្កើតគណៈកម្មាធិការដឹកនាំការកែទម្រង់ច្បាប់ដែលចេញកាលពីថ្ងៃទី០៣ ខែកុម្ភៈ ឆ្នាំ២០២៤ បញ្ជាក់ថា គណៈកម្មាធិការដឹកនាំការកែទម្រង់ច្បាប់នេះ បង្កើតឡើងដើម្បីលើកកម្ពស់គោលការណ៍នីតិរដ្ឋសន្តិសុខគតិយុត្ត ព្រមទាំងគុណភាព និងប្រសិទ្ធភាពនៃច្បាប់។គណៈកម្មាធិការនេះមានតួនាទី ដឹកនាំ ជំរុញការអនុវត្តកែទម្រង់ច្បាប់ រៀបចំផែនការកែទម្រង់ច្បាប់ សហការនឹងក្រសួង ស្ថាប័នជំរុញការកែទម្រង់ច្បាប់និងការផ្សព្វផ្សាយច្បាប់។

ក្នុងនាមជាប្រធានក្រុមអ្នកច្បាប់ នៃការិយាល័យមេធាវីអមរិន្ទលោក សុក សំអឿន យល់ឃើញថា វាពិបាកកំណត់អំពីប្រសិទ្ធិភាពនៃការបង្កើតគណៈកម្មាធិការដឹកនាំការកែទម្រង់ច្បាប់ ដោយសារមិនទាន់ឃើញពីសកម្មភាព។ ប៉ុន្តែបើគណៈកម្មាធិការនេះ បើកទទួលយកមតិយោបល់ពីសង្គមស៊ីវិល នាំឱ្យមានការពិភាក្សាច្រើនទើបជាការប្រសើរ ព្រោះការកែទម្រង់ច្បាប់ត្រូវគិតពីសិទ្ធិសេរីភាពពលរដ្ឋឱ្យបានច្រើន។

ហាក់ផ្ទុយពីការយល់ឃើញនេះបន្តិច អ្នកជំនាញវិទ្យាសាស្ត្រនយោបាយ និងច្បាប់ លោក កែវ ពន្លឺចន្ទ លើកឡើងថាការកែទម្រង់ច្បាប់នៅកម្ពុជា មិនចាំបាច់បង្កើតគណៈកម្មាធិការដឹកនាំការកែទម្រង់ច្បាប់នោះទេ ព្រោះគណៈកម្មាធិការនេះស្ថិតនៅក្រោមការគ្រប់គ្រងរបស់រដ្ឋាភិបាលរួចទៅហើយ។ម្យ៉ាងវិញទៀត ការអនុវត្តបែបនេះវានឹងនាំឱ្យមានការឃើញថា អាចនឹងប៉ះពាល់ដល់សមត្ថកិច្ចរបស់រដ្ឋសភាដែលជាអ្នកបង្កើតច្បាប់ និងកែប្រែច្បាប់។

លោកបន្តថា៖«នៅពេលដែលច្បាប់មិនឆ្លើយតបទៅនឹងស្ថានភាពសង្គមជាក់ស្តែង តាមរយៈរដ្ឋាភិបាលស្នើទៅរដ្ឋសភាគាត់[រដ្ឋាភិបាល]មានតែសេចក្តីស្នើ និងសេចក្តីព្រាងច្បាប់ទេ អត់មានសិទ្ធិអំណាចកែប្រែច្បាប់ អត់មានអីកែទម្រង់ច្បាប់ទេ »។

បើតាមលោក កែវ ពន្លឺចន្ទ រដ្ឋសភាគួរតែជាអ្នកមានសមត្ថកិច្ចក្នុងការកែទម្រង់ច្បាប់ ដោយត្រូវពិនិត្យ ច្បាប់ណាដែលបម្រើ ឬមិនបម្រើប្រយោជន៍ពលរដ្ឋ និងច្បាប់ណាមាន ឬគ្មានប្រសិទ្ធភាពក្នុងអនុវត្ត ដើម្បីលុបចោល ឬកែប្រែឱ្យស្របទៅតាមឆន្ទៈរបស់ប្រជាពលរដ្ឋ និងស្ថានភាពសង្គម។

លោកបន្តថា៖ «គួរតែជំរុញ លើកទឹកចិត្តឱ្យរដ្ឋសភា ដែលធ្វើកំណែទម្រង់ច្បាប់ »។

លោក កែវ ពន្លឺចន្ទ បន្ថែមជាចុងក្រោយថា ការបង្កើតគណៈកម្មាធិការដឹកនាំការកែទម្រង់ច្បាប់នេះឡើងនឹងនាំឱ្យមានប្រសិទ្ធិភាពនៃការអនុវត្តច្បាប់បានកម្រិតណានោះ គឺពុំទាន់អាចកំណត់បានឡើយ ក៏ប៉ុន្តែដើម្បីឱ្យមានប្រសិទ្ធិភាពនៃការអនុវត្តច្បាប់ លុះត្រារដ្ឋាភិបាលមានឆន្ទៈខ្ពស់ចំពោះការអនុវត្តច្បាប់ឱ្យស្មើភាពគ្នាគ្រប់ពលរដ្ឋទាំងអស់ អនុវត្តមិនប្រកាន់តួនាទីឋានៈ និងជាពិសេសការផ្សព្វផ្សាយច្បាប់ឱ្យកាន់តែច្រើន។

រដ្ឋធម្មនុញ្ញដែលជាច្បាប់កំពូលរបស់ជាតិ បញ្ញត្តិមាត្រា ៩០ថ្មី(ពីរ) បានកំណត់អំពីរដ្ឋសភាជាអង្គការដែលមានអំណាចនីតិប្បញ្ញត្តិ ហើយបំពេញភារកិច្ចរបស់ខ្លួនដូចបានកំណត់ក្នុងរដ្ឋធម្មនុញ្ញ និងច្បាប់ជាធរមាន។

ដោយឡែក សម្រាប់អ្នកនាំពាក្យរដ្ឋាភិបាល លោក ប៉ែន បូណា វិញលើកឡើងថាការកែទម្រង់ច្បាប់នេះ ដើម្បីឱ្យស្របតាមកាលៈទេសៈជាក់ស្តែងច្បាប់ត្រូវមានប្រសិទ្ធិភាព និងមិនអាចយកច្បាប់មួយមកអនុវត្តរហូតឡើយ។លោកបន្តថា តាមពិតទៅគណៈកម្មាធិការដែលទើបបង្កើតឡើងនេះ គឺមិនដូចគ្នាទៅនឹងកិច្ចការរបស់រដ្ឋសភាទេ។

លោកបន្តថា៖ «រដ្ឋសភាស្ថាប័នអនុម័តច្បាប់ គណកម្មាធិកាគេកែទម្រង់ យកច្បាប់ហ្នឹងមកស្នើកែទម្រង់ វិសោធនកម្ម ដើម្បីតាមនីតិវិធីមិនមានអីដូចគ្នា »។

បន្ថែមពីលើនេះ អ្នកនាំពាក្យទីស្តីការគណៈរដ្ឋមន្ត្រី លោក ទិត សុធាលើកឡើងថាគោលបំណងបង្កើតគណៈកម្មាធិការដឹកនាំការកែទម្រង់ច្បាប់នេះ គឺមានចែងរួចរាល់ហើយនៅក្នុងបញ្ញត្តិមាត្រា១ នៃព្រះរាជក្រឹត្យដែលបង្កើតឱ្យមានគណៈកម្មាធិការដឹកនាំការកែទម្រង់ច្បាប់នេះ។លោក ទិត សុធាបដិសេធក្នុងការផ្តល់យោបល់ពិស្តារទៅលើនីតិវិធីថ្មីនេះ ដោយលោកចាត់ទុកថា អ្វីៗត្រូវបានកំណត់ពីទិសដៅរួចអស់ទៅហើយ។

លោកបញ្ជាក់ថា៖ «នៅក្នុងមាត្រា១ នៅហ្នឹងគេបានបញ្ជាក់ហើយ ខ្ញុំថាដូចជាមិនគួរមានសួរអ្វីលើសពីហ្នឹងទៀតទេ »។

បញ្ញត្តិមាត្រា១ នៃព្រះរាជក្រឹត្យដែលបើកផ្លូវឱ្យបង្កើតគណៈកម្មាធិការដឹកនាំការកែទម្រង់ច្បាប់នេះបានកំណត់ថាគណៈកម្មាធិការនេះ ត្រូវបានបង្កើតដើម្បីដឹកនាំការកែទម្រង់ច្បាប់ ហើយជាយន្តការដឹកនាំ សម្របសម្រួល និងជំរុញការអនុវត្តការងារកែទម្រង់ច្បាប់ ស្របតាមកម្មវិធីនយោបាយរបស់រដ្ឋាភិបាល ក្នុងគោលបំណងដើម្បីពង្រឹងនិងលើកកម្ពស់គោលការណ៍នីតិរដ្ឋសន្តិសុខគតិយុត្ត ព្រមទាំងគុណភាព និងប្រសិទ្ធភាពនៃច្បាប់ ។

មិនតែប៉ុណ្ណោះបញ្ញត្តិមាត្រា ៩ នៃព្រះរាជក្រឹត្យដដែលនេះ ក៏បានលើឡើងអំពីការបង្កើតក្រុមការងារកែទម្រង់ច្បាប់នៅតាមស្ថាប័នរដ្ឋដែរថា ក្រសួង ស្ថាប័នរបស់រដ្ឋាភិបាល ត្រូវបង្កើតក្រុមការងារកែទម្រង់ច្បាប់នៅក្នុងក្រសួង ស្ថាប័នរបស់ខ្លួន ដើម្បីធានាប្រសិទ្ធភាព នៃការងារកែទម្រង់ច្បាប់ស្របតាមបទប្បញ្ញត្តិនៃព្រះរាជក្រឹត្យនេះ ។

កាលពីឆ្នាំ២០១៧ រដ្ឋាភិបាលបានបង្កើតគណកម្មការកែទម្រង់ប្រព័ន្ធច្បាប់ និងប្រព័ន្ធយុត្តិធម៌ នេះម្តងរួចហើយដែរ ប៉ុន្តែប្រព័ន្ធមួយនេះ គេសង្កេតឃើញហាក់មិនដំណើរការ។លុះដល់ឆ្នាំ២០២៤ រដ្ឋាភិបាលនីតិកាលទី៧នេះ ក៏បានផ្តួចផ្តើមជាថ្មីម្តងទៀត ប៉ុន្តែយន្តការថ្មីនេះបានបំបែកគណៈកម្មាធិការកែទម្រង់ប្រព័ន្ធច្បាប់ និងប្រព័ន្ធយុត្តិធម៌នេះជាពីរ គឺ គណៈកម្មាធិការកែទម្រង់ប្រព័ន្ធច្បាប់ ត្រូវដាក់ឱ្យស្ថិតក្រោមឆ័ត្ររបស់ទីស្តីការគណៈរដ្ឋមន្ត្រី និងគណៈកម្មាធិការកែទម្រង់ប្រព័ន្ធយុត្តិធម៌ ត្រូវចាត់ចែងដោយក្រសួងយុត្តិធម៌វិញ៕

បទវិភាគ ៖ ស្ថាប័នព្រឹទ្ធសភាក្រោមការដឹកនាំលោក ហ៊ុន សែន អាចនឹងមានអំណាចខ្លាំងដែរឬទេ?

ហេង រិទ្ធ (Heng Rith) — Tue, 06 Feb 2024 10:11:07 +0000

ការបោះឆ្នោតជ្រើសតាំងសមាជិកព្រឹទ្ធសភា សម្រាប់នីតិកាលទី៥ ឆ្នាំ២០២៤នេះ នៅសល់ពេលប្រមាណ២សប្តាហ៍ទៀតនឹងមកដល់។ សម្រាប់កៅអីក្នុងតួនាជាទីប្រធានព្រឹទ្ធសភា នៅក្នុងអាណត្តិបន្ទាប់នេះ អាចនឹងមិនមែនជាលោក សាយ ឈុំ ដូចមុនទៀតទេ។

ការប្រែប្រួលដែលគេឯង បានដឹងសឹងគ្រប់គ្នានេះ នៅត្រង់អតីតនាយករដ្ឋមន្រ្តី លោក ហ៊ុន សែន ធ្លាប់បានប្រកាសរួចហើយថានៅក្នុងអាណត្តិទី៥ កៅអីកំពូលនេះគឺជារូបលោកវិញម្តងដែលត្រូវគ្រងតំណែងជំនួស លោក សាយ ឈុំ ។

ក្នុងឋានៈជាអនុប្រធានគណបក្សប្រជាជនកម្ពុជា លោក សាយ ឈុំ បានគ្រប់គ្រងតួនាទីនេះអស់រយៈពេលប្រមាណជិត១០ឆ្នាំ ក្រោយពេល លោក ជា ស៊ីម ទទួលមរណៈភាពទៅ។ ចាប់តាំងពីខែមិថុនា ឆ្នាំ២០១៥ ជាអគ្គលេខាធិការគណបក្សផង និងក្រោយមកទៀតត្រូវបានសមាជិកមជ្ឈឹមបក្សផ្តល់សេចក្តីទុកចិត្ត ធ្វើជាអនុប្រធានគណបក្សផង លោក សាយ ឈុំ ដែលធ្លាប់គ្រង់តំណែងនេះ ទំនងជាត្រូវរបូតពីដៃ នៅក្រោយការបោះឆ្នោតជ្រើសតាំងសមាជិកព្រឹទ្ធសភារួច នៅថ្ងៃទី២៥ ខែកុម្ភៈ ឆ្នាំ២០២៤ ខាងមុខនេះ។

នៅមុនការផ្ទេរអំណាច លោក ហ៊ុន សែន ធ្លាប់បានថ្លែងកាលពីថ្ងៃទី២៦ ខែកក្កដា ឆ្នាំ២០២៣ថា ក្រោយពេលបញ្ចប់ការបោះឆ្នោតជ្រើសតាំងសមាជិកព្រឹទ្ធសភានេះហើយពេលណា លោកនឹងទៅកាន់តួនាទីនេះវិញម្តង។បើតាមអតីតនាយករដ្ឋមន្រ្តីរូបនេះ មូលហេតុដែលលោកចង់អង្គុយលើកៅអីនេះ គឺដើម្បីបម្រើពលរដ្ឋ ជួយគ្រប់គ្រងសន្តិសុខ សណ្តាប់ធ្នាប់សង្គម និងចូលរួមអភិវឌ្ឍប្រទេស ជាពិសេសការពារព្រះរាជបល្ល័ង្ក។

លោកបន្តថា៖«ខ្ញុំព្រះករុណាខ្ញុំនឹងមិនជ្រៀតជ្រែកទៅលើកិច្ចការរបស់នាយករដ្ឋមន្ត្រីឬរបស់រាជរដ្ឋាភិបាលថ្មីនោះទេ »។

សំណួរថាតើប្រសិនបើដូចអ្វីដែលអតីតនាយករដ្ឋមន្រ្តីលោក ហ៊ុន សែន ប្តេជ្ញាមែនតើនឹងជួយឱ្យលោក ហ៊ុន សែន មានអំណាចជាងមុនដែរឬយ៉ាងណា?

ជាការពិតដែលប្រកែកមិនបាន បើទោះជានៅមុនពេលលោកចុះចេញពីអំណាច ក្នុងតួនាទីជានាយករដ្ឋមន្រ្តី និងនៅពេលនេះ គេមើលឃើញថា លោក ហ៊ុន សែន នៅតែជាមនុស្សសំខាន់ និងខ្វះមិនបានជាពិសេសមានឥទ្ធិពលជាងមុនក្នុងការផ្តល់គំនិតទាំងការងារដ្ឋបាល និងកិច្ចការនយោបាយ នៅពីក្រោយឆាក។

កាលពីចុងខែកញ្ញា ឆ្នាំ២០២៣ លោក ហ៊ុន សែន ដែលបច្ចុប្បន្នជាប្រធានក្រុមឧត្តមប្រឹក្សាផ្ទាល់ព្រះមហាក្សត្រ បានបង្ខំចិត្តចេញសារភ្លាមៗ ជំទាស់ទៅនឹងការព្យាយាមប្រមូលពន្ធ ដែលគណៈរដ្ឋមន្រ្តីថ្មីកូនប្រុសរបស់លោក បានដាក់ចេញ សម្រាប់វិស័យសេដ្ឋកិច្ចក្រៅប្រព័ន្ធចំនួន២០ភាគរយ។

គោលការណ៍ដែលអនុវត្តដោយអគ្គនាយកដ្ឋានពន្ធដារនេះ នាំឱ្យពលរដ្ឋប្រតិកម្មសឹងមួយប្រទេស ប្រឆាំងការយកពន្ធក្នុងពេលសេដ្ឋកិច្ចកម្ពុជា ត្រូវគេមើលឃើញថាកំពុងជួបវិបត្តិ និងដាំក្បាលចុះ។សារនយោបាយនៅពេលនេះ តាមពិតជាតួនាទីរបស់លោក ហ៊ុន ម៉ាណែត ទេ ប៉ុន្តែជំនួសមកវិញបែរជាលោក ហ៊ុន សែន ប្រើប្រាស់វេទិកានេះ ដើម្បីទប់ទល់នឹងសភាពការណ៍ដែលហៀបនឹងផ្ទុះការតវ៉ាពីប្រជាពលរដ្ឋទៅវិញ។

ដោយឡែក ក្នុងថ្ងៃតែមួយ បន្ទាប់ពីលោក ហ៊ុន សែន ចេញសារតម្រង់ទិសរួច មិនបានប៉ុន្មានម៉ោងផង មានការលេចធ្លាយសារសំឡេងរបស់លោក ហ៊ុន ម៉ាណែត តាមប្រព័ន្ធតេឡេក្រាម ដោយចាត់ទុកថា វាមិនទាន់ដល់ពេលដែលត្រូវរឹតបន្តឹងការប្រមូលពន្ធ២០ភាគរយ លើប្រាក់ចំណេញនេះនៅឡើយទេ។ក្នុងន័យនេះ ទំនងកូនប្រុសរបស់លោកគឺលោក ហ៊ុន ម៉ាណែត ដែលទើបសភាផ្តល់សេចក្តីទុកចិត្តបានជាង១ខែ ក្នុងតួនាទីកំពូលមួយនេះ មិនហ៊ានអាកាត់អ្វីច្រើនឡើយ ដោយត្រូវរង់ចាំការសម្រេចចិត្តពីឱពុករបស់លោកជាមុនសិន ក៏អាចថាបាន។

ជាងនេះទៀត ប្រសិនបើការគូសវៀសរបស់លោក ហ៊ុន សែន បានដូចការគ្រោងទុកមែន។ដូច្នេះ សិទ្ធិអំណាចក្នុងមុខតំណែងជាប្រធានព្រឹទ្ធសភានេះ ប្រហែលជាអាចមានឥទ្ធិពលជាងមុន។ ថ្វីត្បិតតួនាទីនៅក្នុងប្រអប់នៃព្រឹទ្ធសភានេះ មិនមែនដូចក្របខណ្ឌនគរបាល ឬក្របខណ្ឌយោធា និងនាយករដ្ឋមន្រ្តីមែន ក៏សិទ្ធិសម្រេចដក និងដាក់នរណាម្នាក់ ប្រហែលជាអាចនៅតែមានអំណាចខ្ពស់ស្មើភ្នំដូចមុន។សិទ្ធិអំណាចដែលលោក ហ៊ុន សែន នឹងទទួលបានបន្ថែមទៀតនេះ នៅមិនទាន់គិតដល់លោកជាមេទ័ពកំពូល និងជាប្រធានគណបក្សគណបក្សកាន់អំណាចផ្សេងទៀតនៅឡើយផង។

តាមពិតទៅ នៅចំពោះមុខនេះ គេសង្កេតឃើញថា លោក ហ៊ុន សែន បានចាកចេញត្រឹមមុខដំណែងខ្ពស់បំផុតនៅក្នុងគណៈរដ្ឋមន្រ្តីទេ ប៉ុន្តែប្រអប់ដទៃៗទៀត គឺអតីតនាយករដ្ឋមន្រ្តីរូបនេះ នៅតែមានអំណាចពេញដៃនៅឡើយ។ក្នុងជួរគណបក្សកាន់អំណាច លោក ហ៊ុន សែន គឺជាប្រធានគណបក្ស។ដូច្នេះ ក្នុងឋានៈប្រធានបក្ស ប្រហែលមានសិទ្ធិគ្រប់គ្រាន់ ក្នុងការចាត់ចែងដក ឬដាក់បក្សជនណាម្នាក់ អាស្រ័យលើលោក ហ៊ុន សែន ជាអ្នកសម្រេចច្រើនជាង។

ជារួម រដ្ឋធម្មនុញ្ញដែលជាច្បាប់កំពូលរបស់ជាតិ បានធានាសិទ្ធិជាមូលដ្ឋានរបស់ពលរដ្ឋ ទាំងសេដ្ឋកិច្ច និងនយោបាយយ៉ាងច្បាស់។ជាងនេះទៀត បញ្ញត្តិមាត្រា៨០ នៃរដ្ឋធម្មនុញ្ញ មានការធានាដល់បុព្វសិទ្ធិជាពិសេសរបស់អ្នកតំណាងរាស្រ្តថែមទៀតដែលបិទផ្លូវមិនឱ្យអ្នកណាប៉ះពាល់បាន នៅក្នុងតួនាទីជាអ្នកតំណាងរាស្រ្ត។ ក៏ប៉ុន្តែសិទ្ធិពិសេសទាំងនេះ ត្រូវបានភ្ជាប់ដោយកាតព្វកិច្ចច្បាប់ដោយឡែកមួយផ្សេងទៀតទៅវិញគឺច្បាប់ស្តីពីការបោះឆ្នោតជ្រើសតាំងតំណាងរាស្រ្ត។នៅក្នុងបញ្ញត្តិមាត្រា១៣៩ នៃច្បាប់នេះ បានកំណត់យ៉ាងច្បាប់ពីការបាត់បង់សមាជិកភាពជាអ្នកតំណាងរាស្រ្តប្រសិនបើសាមីខ្លួនបាត់បង់សមាជិកភាពពីគណបក្សនយោបាយរបស់ខ្លួន។ក្នុងន័យនេះហើយ ដែលផ្តល់សិទ្ធិសម្រេចយ៉ាងធំដល់ប្រធានបក្ស។

ជាយុទ្ធសាស្រ្ត ទំនងស្ថិតក្រោមហេតុផលនេះហើយ បានជាមន្រ្តីដែលបម្រើការនៅតាមមន្ទីរ ក្រសួង និងស្ថាប័នផ្សេងទៀតដែលចំណុះឱ្យរដ្ឋាភិបាល តម្រូវឱ្យចូលជាសមាជិកបក្ស។នៅពេលចូលជាសមាជិកបក្សហើយ ពួកគេត្រូវមានតួនាទី និងកាតព្វកិច្ចចុះពង្រឹងគណបក្សនៅតាមមណ្ឌល ឬភូមិភាគដែលចាត់តាំងដោយមជ្ឈឹមបក្ស ឬមន្ទីរបក្ស។

ស្ថិតក្រោមហេតុផលនេះហើយ អ្នកវិភាគនយោបាយយល់ឃើញថា ទំនងជាលោក ហ៊ុន សែន អាចនឹងមានសិទ្ធិអំណាចចាត់ចែងការងារតូចធំ បានល្អជាងលោកនៅក្នុងតួនាទីខ្ពស់បំផុតនៃគណៈរដ្ឋមន្រ្តីផងក៏ថាបានដែរ ប្រសិនបើលោកក្លាយជាប្រធានព្រឹទ្ធសភាមែន។

អ្នកជំនាញផ្នែកទស្សនៈវិជ្ជា និងភូមិសាស្រ្តនយោបាយ លោក រ៉ូ វណ្ណៈ យល់ឃើញថា តួនាទីប្រធានព្រឹទ្ធសភា ជាទីតាំងយុត្តិសាស្ត្រមួយនៃការប្រើប្រាស់អំណាច និងតួនាទីប្រមុខរដ្ឋស្តីទីពេលព្រះមហាក្សត្រអវត្តមាន ប្រធានព្រឹទ្ធសភាអាចអនុវត្តកិច្ចការមួយចំនួនជំនួសព្រះមហាក្សត្រ ដែលជាហេតុបង្ហាញឱ្យឃើញថាល្បែងនយោបាយអំណាចអនុវត្តតាមវិធានរដ្ឋធម្មនុញ្ញ និងច្បាប់។លោកបន្តថាអំណាចរបស់ស្ថាប័នព្រឹទ្ធសភានេះអាចកើនឡើងជាងមុន នៅពេលដែលលោក ហ៊ុន សែន ជាប្រធានព្រឹទ្ធសភា ព្រោះលោកជាប្រធានគណបក្សកាន់អំណាចផង និងមានតួនាទីកំពូលនៅក្នុងស្ថាប័នយោធាផង។

លោកបន្តថា៖ «ប្រធានគណបក្សកាន់អំណាចមានសិទ្ធិទូលំទូលាយណាស់នៅក្នុងការចាត់ចែងសមាជិកភាពរបស់គណបក្ស […] ច្បាប់បោះឆ្នោត ច្បាប់គណបក្សនយោបាយ មានលទ្ធភាពឱ្យប្រធានគណបក្សនយោបាយមានឥទ្ធិពលទៅលើតំណាងរាស្ត្រ នាយករដ្ឋមន្ត្រីក៏ជាតំណាងរាស្ត្រ »។

សាស្រ្តាចារ្យផ្នែកវិទ្យាសាស្រ្តនយោបាយ លោក ឯម សុវណ្ណរ៉ា ក៏យល់ស្របដែរថា ដោយសារ លោក ហ៊ុន សែន ធ្លាប់ជានាយករដ្ឋមន្រ្តី ហេតុនេះចង់ ឬមិនចង់អាចនឹងមានសក្តានុពលដែលអាចនាំឱ្យព្រឹទ្ធសភាមានឥទ្ធិពល និងប្រែប្រួលជាងលោក សាយ ឈុំ កាន់កាប់ដែរ។ប៉ុន្តែ អំណាចនេះវានឹងមិនជួយឱ្យលោក ហ៊ុន សែន ធ្វើអ្វីបានទាំងអស់ទេ។

បើតាមលោក ឯម សុវណ្ណរ៉ា មើលឃើញថា រាល់សេចក្តីស្នើនៃសេចក្តីព្រាងច្បាប់ ភាពចាំបាច់នៅតែស្ថិតនៅលើដៃរដ្ឋសភាដដែលទេ។ជានីតិវិធី ក្នុងរយៈពេល ៣០ថ្ងៃក្រោយ បើទោះជាព្រឹទ្ធសភាអនុម័ត ឬមិនអនុម័តលើសេចក្តីស្នើច្បាប់ណាមួយនោះ ក៏សេចក្តីស្នើនោះត្រូវចូលជាធរមានដែរ។ម្យ៉ាងវិញទៀត ភាពឯរាជ្យនៃតួនាទីព្រឹទ្ធសភានេះ វានៅដើរមិនទាន់ដល់ស្តង់ដារ ដូចអ្វីដែលកម្ពុជាបានកំណត់ថា ត្រូវតែឈរលើម្ចាស់ការរៀងៗខ្លួននៅឡើយដែរ។

លោកបន្តថា៖ «ទោះបីជាអតីតនាយករដ្ឋមន្ត្រី មានឥទ្ធិពលឡើងទៅកាន់ប្រធានព្រឹទ្ធសភា ហើយអាចមានឥទ្ធិពលខ្លះ តែមិនអាចជួយឱ្យស្ថាប័ននីតិបញត្តិ ឬព្រឹទ្ធសភាទៅជាឯករាជ្យ ដូចលោកខាងលិចទេ »។

អ្នកជំនាញផ្នែកច្បាប់ និងវិទ្យាសាស្រ្តនយោបាយដែរ លោក កែវ ពន្លឺចន្ទ ហាក់យល់ឃើញផ្ទុយពីនេះបន្តិច ដោយលោកចាត់ទុកថា តាមពិតទៅបើទោះជាលោក ហ៊ុន សែន ទៅគ្រប់គ្រងកៅអីនេះជំនួសលោក សាយ ឈុំ នៅក្រោយការបោះឆ្នោត នាខែកុម្ភៈក្តី ក៏ទំនងជាមិនមានការប្រែប្រួលអ្វីធំដុំប៉ុន្មានទេ។អ្នកជំនាញផ្នែកច្បាប់រូបនេះ យល់ឃើញថា ជារួមព្រឹទ្ធសភានេះ ដើមឡើយវាគ្រាន់តែជាកន្លែងនៅក្នុងការចែកអំណាចគ្នារវាងបក្សនយោបាយពីរ គឺគណបក្សរាជានិយមហ្វ៊ុនស៊ិនប៉ិច និងគណបក្សប្រជាជនកម្ពុជាប៉ុណ្ណោះ។

លោកបន្តថា៖«មិនមានអ្វីប្រែប្រួល មិនមានអ្វីប្រឈមខ្លាំង មិនមានអ្វីធ្វើឱ្យមានវិបត្តិខ្លាំងទេ »។

យ៉ាងនេះក្តីសម្រាប់លោក ហ៊ុន សែន វិញ បានសន្យាថាបើទោះជាអំណាចនៅក្នុងដៃរបស់លោកក្តី តែលោកនឹងមិនជ្រៀតជ្រែកលើកិច្ចការរបស់រដ្ឋាភិបាល ឬនាយករដ្ឋមន្រ្តីឡើយ។បើតាមលោក ហ៊ុន សែន អំណាចត្រូវបានបែងចែកដាច់ស្រឡះពីគ្នារួចទៅហើយរវាងនីតិបញ្ញត្តិ ប្រតិបត្តិ និងការងាររបស់គណបក្សប្រជាជនកម្ពុជា។ក្រៅពីនេះ លោក ហ៊ុន សែន ថែមទាំងបានអះអាងទៀតថា ប្រសិនបើលោកស្ថិតក្នុងតួនាទីជាប្រមុខរដ្ឋស្តីទី ក្រោយអង្គុយលើកៅអីជាប្រធានព្រឹទ្ធសភា នោះលោកនឹងរួមចំណែកធានាជួយដល់សន្តិសុខជាតិ និងស្ថេរភាពនយោបាយ ឱ្យដំណើរការទៅជាប្រក្រតី។

បើទោះជាលោក ហ៊ុន សែន បានប្រកាសពីភាពស្អាតស្អំ ក្រោយចូលកាន់តំណែងក្នុងនាមជាប្រធានព្រឹទ្ធភាពក៏ដោយចុះ បើគេពិនិត្យទៅលើមាត្រាច្បាប់វិញ នៅតែបើកផ្លូវឱ្យប្រធានព្រឹទ្ធសភា មានអំណាចខ្ពស់កប់ពពក ក្នុងការអាកាត់ការងារតូចធំបានដដែលទេ។

នៅក្នុងបញ្ញត្តិមាត្រា ១១ថ្មី នៃរដ្ឋធម្មនុញ្ញដែលជាច្បាប់កំពូលបានកំណត់ពីតួនាទី និងភារកិច្ចរបស់ប្រធានព្រឹទ្ធសភា។ខ្លឹមសារ នៃច្បាប់នេះក្រៅពីធ្វើការងារក្នុងនាមប្រធានព្រឹទ្ធសភាហើយ មាត្រានៃច្បាប់នេះ ក៏ជួយឱ្យប្រធានព្រឹទ្ធសភា អាចបំពេញភារកិច្ចជំនួសព្រះមហាក្សត្រ ក្នុងពេលដែលទ្រង់មិនអាចបំពេញព្រះរាជកិច្ចបាន ដូចជាទ្រង់ប្រឈួន មានព្រះរាជកិច្ចនៅក្រៅប្រទេស ហើយប្រធានព្រឹទ្ធសភាក៏អាចដើរតួជាប្រមុខរដ្ឋស្តីទី ដែលអាចប្រកាសឱ្យប្រើច្បាប់ ព្រះរាជក្រឹត្យ និងអនុវត្តភារកិច្ចផ្សេងទៀត ជំនួសព្រះមហាក្សត្រថែមទៀត។

ដូច្នេះ បញ្ញត្តិមាត្រានេះ ទំនងជាអាចបើកផ្លូវឱ្យលោក ហ៊ុន សែន មានអនុភាពខ្ពស់ជាងមុន ក្នុងការចាត់ចែងកិច្ចការរដ្ឋ បើទោះជាលោកមិនមែនជានាយករដ្ឋមន្រ្តីដូចមុនក៏ដោយ។ក្នុងន័យនេះ ថ្វីបើតួនាទីប្រធានព្រឹទ្ធសភា មើលទៅហាក់មិនមានអំណាច ឬឥទ្ធិពលអ្វីក៏ពិតមែន ប៉ុន្តែតាមរយៈនីតិវិធី និងគោលការណ៍ច្បាប់នេះ ហាក់ដូចជាជួយឱ្យលោក ហ៊ុន សែន មានវិសាលភាពក្នុងនាមជាមេដឹកនាំជាន់ខ្ពស់ ហើយអាចមានប្រៀបទាំងខាងយុទ្ធសាស្រ្ត និងនយោបាយ មិនខុសអ្វីពីព្រះនារាយណ៍ដៃប្រាំបីដូច្នោះដែរ៕

សង្គមស៊ីវិល ស្នើរដ្ឋាភិបាលផ្តល់កម្មសិទិ្ធដីធ្លីជូនពលរដ្ឋសហគមន៍សំរោងត្បូង

ហេង រិទ្ធ (Heng Rith) — Sun, 28 Jan 2024 04:16:21 +0000

អង្គការសង្គមស៊ីវិល និងសហគមន៍ចំនួន៣៨ ស្នើរដ្ឋាភិបាលបញ្ឈប់ការបណ្តេញចេញ និងផ្តល់ប័ណ្ណកម្មសិទ្ធិដីធ្លីជូនប្រជាពលរដ្ឋនៅសហគមន៍សំរោងត្បូង ព្រមទាំងស្នើតុលាការទម្លាក់បទចោទប្រកាន់ទៅលើតំណាងសហគមន៍ទាំង ១៨រូប ដើម្បីយុត្តិធម៌សង្គម។

សេចក្តីថ្លែងការណ៍រួម របស់សង្គមស៊ីវិលចំនួន ៣៨ ចេញនៅថ្ងៃទី២៥ ខែមករា ឆ្នាំ២០២៤ បានលើកឡើងថា សហគមន៍សំរោងត្បូង ស្ថិតនៅភូមិសំរោងត្បូង សង្កាត់សំរោង ខណ្ឌព្រែកព្នៅ រាជធានីភ្នំពេញ កំពុងរងសម្ពាធពីអាជ្ញាធរ និងតុលាការ ដោយសារការបន្តកាត់ផ្ទៃបឹងតាមោក ហើយសហគមន៍អាចនឹងប្រឈមការបណ្តេញចេញពីលំនៅឋានទាំងបង្ខំ ខណៈតំណាងសហគមន៍ ១៨នាក់ កំពុងជាប់បណ្តឹងនៅតុលាការ។

សេចក្តីថ្លែងការណ៍ដដែល បន្តថា ប្រជាពលរដ្ឋ បានរស់នៅសហគមន៍សំរោងត្បួង តាំងពីឆ្នាំ១៩៩៦ មក ដែលបច្ចុប្បន្នមាន ៧៦ខ្នងផ្ទះ ហើយកាលពីឆ្នាំ២០១៦ អនុក្រឹត្យរបស់រដ្ឋាភិបាលក៏បានបញ្ជាក់ដែរថា សហគមន៍សំរោងត្បូង មិនស្ថិតក្នុងការកំណត់ផ្ទៃបឹងតាមោក និងមិនប៉ះពាល់ដល់ការពង្រីកផ្លូវផងដែរ ប៉ុន្តែពលរដ្ឋនៃសហគមន៍នេះ បែរត្រូវបានអាជ្ញាធរគំរាមកំហែងឱ្យចាកចេញពីលំនៅឋានទៅវិញ។

ក្រៅពីនោះ សង្គមស៊ីវិលទាំងនោះថា គិតពីឆ្នាំ២០២១ ដល់២០២៣ មានសមាជិកតំណាងសហគមន៍ចំនួន ១៨នាក់ កំពុងរងបណ្តឹងពីតុលាការ ក្រោមបទចោទហិង្សាដោយចេតនា និងប្រឆាំងនឹងអ្នករាជការសាធារណៈមានស្ថានទម្ងន់ទោស និងក្នុងឆ្នាំ២០២៣ មានសមាជិកសហគមន៍ម្នាក់ បានរត់គេចខ្លួនដោយព្រួយបារម្ភពីសុវត្ថិភាព។

ករណីនេះ សង្គមស៊ីវិលស្នើថា៖ «ស្នើសុំដល់រាជរដ្ឋាភិបាល សូមផ្តល់កម្មសិទិ្ធដីធ្លីស្របច្បាប់ ក៏ដូចជាការអភិវឌ្ឍនៅនឹងកន្លែងជូនប្រជាសហគមន៍សំរោងត្បូង និងបញ្ឈប់ការបណ្តេញចេញដោយបង្ខំដោយមិនត្រឹមត្រូវ[…] អាជ្ញាធររដ្ឋបញ្ឈប់ជាបន្ទាន់នូវការធ្វើទុក្ខបុកម្នេញ និងគំរាមកំហែង តាមគ្រប់រូបភាពមកលើអ្នកតំណាង និងសមាជិកសហគមន៍សំរោងត្បូង ជាពិសេសស្នើសុំដល់តុលាការ សូមមេត្តាទម្លាក់ចោលបទចោទប្រកាន់មកលើអ្នកតំណាងសហគមន៍ទាំង ១៨នាក់»។

អង្គការ សមាគម និងសហគមន៍ទាំង៣៨ នោះមានដូចជា មជ្ឈមណ្ឌលសិទ្ធិមនុស្សកម្ពុជា សមាគមអាដហុក សមាគមបណ្តាញយុវជនកម្ពុជា សហគមន៍ត្រពាំងរាំង សហគមន៍ផ្លូវរថភ្លើង អង្គការសមាគមធាងត្នោត និងអង្គការលីកាដូជាដើម។

អ្នកសម្របសម្រួលគម្រោងធុរកិច្ច និងសិទ្ធិមនុស្សនៃមជ្ឈមណ្ឌលសិទ្ធិមនុស្សកម្ពុជា លោក វណ្ណ សុផាត មានប្រសាសន៍ថា៖ «បើតាមអនុក្រឹត្យចេញតាំងពីឆ្នាំ២០១៦ហ្នឹង ទាក់ទងទៅកំណត់ព្រំបឹងតាមោក គឺមិនពាក់ព័ន្ធទៅនឹងដីសហគមន៍សំរោងត្បួងទេ គឺថាដីរបស់គាត់[សហគមន៍សំរោងត្បួង] នៅក្រៅតំបន់ដែលកំណត់ដោយអនុក្រឹត្យហ្នឹង»។

លោកសង្កេតឃើញថា តាំងពីឆ្នាំ២០១៩ សហគមន៍សំរោងត្បួង បានស្វែងរកអន្តរាគមន៍ជាច្រើនដូចជា គណៈកម្មការសូរិយោដីគ្រប់ថ្នាក់ សង្កាត់ ខណ្ឌព្រែកព្នៅ រាជធានីភ្នំពេញ ខុទ្ទកាល័យនាយករដ្ឋមន្ត្រី ព្រឹទ្ធសភា ក្រសួងរៀបចំដែនដី ដើម្បីជួយរកដោះស្រាយ តែពុំមានលទ្ធផល ខណៈពលរដ្ឋមួយចំនួនបានរងបណ្តឹងនៅតុលាការថែមទៀត។

លោកបន្តថា ទោះបីជាពលរដ្ឋទាំងនោះ ពុំមានការឃុំខ្លួនបណ្តោះអាសន្នមែន ប៉ុន្តែពួកគាត់នៅជាប់វិធានក្រោមការត្រួតពិនិត្យរបស់តុលាការយ៉ាងតឹងរឹង ដែលជាសម្ពាធ និងការបំបាក់ស្មារតីពលរដ្ឋកុំឱ្យមានការទាមទាររកដោះស្រាយ ព្រោះថាពេលចេញតវ៉ាងបើខុសលក្ខខណ្ឌ គឺអាចជាប់ពន្ធនាគារ។

តំណាងសហគមន៍សំរោងត្បួង អ្នកស្រី ស៊ា ដាវី លើកឡើងថា ដីរបស់ពលរដ្ឋភាគច្រើនមានត្រឹមប្លង់ទន់ និងទទួលស្គាល់ត្រឹមភូមិ សង្កាត់។ អ្នកស្រីបន្ថែមថា អាជ្ញាធរខណ្ឌព្រែកព្នៅ បានប្រើវិធីសាស្ត្រដោះដូរដីជាមួយពលរដ្ឋដែរ គឺដោះដូរដីថ្មីដែលមានចម្ងាយប្រមាណ ៣គីឡូម៉្រែត ពីទីតាំងចាស់ និងជាដីនៅខាងក្នុងលក់ដូរពុំកើត ដែលធ្វើឱ្យពលរដ្ឋពុំព្រមដោះដូរ។

អ្នកស្រីបន្តថា៖ «ឱ្យដូរទៅធ្វើអី? ហើយរស់នៅនេះហេតុអីរស់នៅមិនបាន? ទៅនោះរស់នៅបាន ហើយនៅសង្កាត់ជាមួយគ្នា សួរថារឿងមន្ត្រី ឧកញ៉ា ដែលគាត់បានអនុក្រឹត្យគាត់នៅតែគាត់ទៅ ហេតុអីបណ្តេញពួកខ្ញុំចេញ ឱ្យពួកខ្ញុំរស់នៅតំបន់អភិវឌ្ឍន៍ផងអត់បាន?»។

អ្នកស្រី ស៊ា ដាវី បន្តថា បច្ចុប្បន្ន អាជ្ញាធរខណ្ឌបានធ្វើទុក្ខបុកម្នេញប្រជាពលរដ្ឋ ដោយរឹតត្បិតការធ្វើអត្តញ្ញាណប័ណ្ណ សៀវភៅគ្រួសារ ហាមមិនឱ្យធ្វើកន្លែងលក់ដូរ ឬធ្វើរោងបន្លែ ព្រមទាំងបង្កហិង្សលើអ្នកស្រី និងប្តឹងពលរដ្ឋមួយចំនួនថែមទៀត។ ជាមួយគ្នានេះ អ្នកស្រីបានស្នើលោកនាយករដ្ឋមន្ត្រី ហ៊ុន ម៉ាណែត ជួយដោះស្រាយវិវាទដីធ្លីនេះ ដើម្បីឱ្យពលរដ្ឋបានរស់នៅទីតាំងចាស់ និងទទួលបានប័ណ្ណកម្មសិទ្ធិស្របច្បាប់។

ចំណែកលោក ស៊ា សំបាត់ ពលរដ្ឋរស់នៅភូមិសំរោងត្បួងរយៈពេល ២៧ឆ្នាំ បានលើកឡើងស្រដៀងគ្នានេះដែរថា នៅពេលពលរដ្ឋចង់សាងសង់អ្វីនៅលើដីរបស់ខ្លួន ខាងអាជ្ញាធរខណ្ឌមិនអនុញ្ញាត ហើយការស្នើសុំធ្វើសៀវភៅគ្រួសារ សៀវភៅថ្នាក់នៅទៀតសោត កាន់តែពិបាក។

លោកបន្តថា៖ «យើងធ្វើរោង ធ្វើអីទៅ មករុះមករើ រុញផ្តួលរបស់យើងចឹង»។

អភិបាលខណ្ឌព្រែកព្នៅ លោក ធឹម សំអាន បានគូសបញ្ជាក់ថា អាជ្ញាធរពុំមានការធ្វើទុក្ខបុកម្នេញ ឬប៉ះពាល់លើដីកម្មសិទ្ធិរបស់ពលរដ្ឋដែលរស់នៅស្របច្បាប់នោះទេ លើកលែងតែពលរដ្ឋរស់នៅមិនស្របច្បាប់តាមដងផ្លូវសាធារណៈប៉ុណ្ណោះ។ ទោះយ៉ាងណា លោកសំណូមពរឱ្យប្រជាពលរដ្ឋដែលរស់នៅមិនស្របច្បាប់ទាំងនោះ ប្តូរទីតាំងទៅរស់នៅតំបន់ថ្មីដែលមានការរៀបចំត្រឹមត្រូវ។

លោកថា៖ «ដីដែលអាជ្ញាធររៀបចំនៅជិតហ្នឹង ដែលមានទំហំ៤ម៉ែត្រកន្លះនិង១៨ម៉ែត្រ ហើយមានកម្មសិទ្ធិអីធ្វើជូនគាត់តាំងពីយូរណាស់មកហើយ ហើយឥឡូវនេះក៏នៅអនុវត្តដដែរ»។

រដ្ឋធម្មនុញ្ញនៃព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជាឆ្នាំ១៩៩៣ ត្រង់មាត្រា៤៤ កថាខណ្ឌទី៣ បានចែងអំពីសំណងមុនដកហូតកម្មសិទ្ធិថា៖ «ដែលនឹងដកហូតកម្មសិទ្ធិអំពីជនណាមួយបាននោះ លុះត្រាតែប្រយោជន៍សាធារណៈតម្រូវឱ្យធ្វើក្នុងករណីដែលច្បាប់បានបញ្ញត្តិទុក ហើយត្រូវផ្តល់សំណងជាមុន ដោយសមរម្យ និងយុត្តិធម៌»៕

គ.ជ.ប កំណត់គោលការណ៍ស្មើភាពសម្រាប់គណបក្សនីមួយៗឃោសនាបោះឆ្នោតព្រឹទ្ធសភា នីតិកាលទី៥

ហេង រិទ្ធ (Heng Rith) — Thu, 18 Jan 2024 09:50:53 +0000

គណៈកម្មាធិការជាតិរៀបចំការបោះឆ្នោត (គ.ជ.ប) បានកំណត់ពីគោលការណ៍រៀបចំកម្មវិធីស្មើភាព សម្រាប់គណបក្សនយោបាយក្នុងការផ្សព្វផ្សាយគោលនយោបាយរបស់ខ្លួនអំឡុងពេលយុទ្ធនាការឃោសនាបោះឆ្នោតជ្រើសតាំងសមាជិកព្រឹទ្ធសភា នីតិកាលទី៥ ចាប់ពីថ្ងៃទី១០ ដល់ថ្ងៃទី២៣ ខែកុម្ភៈ ឆ្នាំ២០២៤។

កម្មវិធីស្មើភាពរបស់គណៈកម្មាធិការជាតិរៀបចំការបោះឆ្នោតជូនសម្រាប់គណបក្សនយោបាយចំនួន ៤ រួមមានគណបក្សប្រជាជនកម្ពុជា គណបក្សឆន្ទៈខ្មែរ គណបក្សហ្វ៊ុនស៊ិនប៉ិច និងគណបក្សកម្លាំងជាតិ សម្រាប់ផ្សព្វផ្សាយគោលនយោបាយរបស់ខ្លួនក្នុងពេលឃោសនាបោះឆ្នោតព្រឹទ្ធសភាមាន ៣ ប្រភេទដូចជា កិច្ចពិភាក្សាតុមូល ស្ប៉តឃោសនា និងការបោះពុម្ពផ្សាយអត្ថបទឃោសនា។ នេះបើយោងតាម សេចក្តីប្រកាសព័ត៌មានលេខ០០២ របស់គណៈកម្មាធិការជាតិរៀបចំការបោះឆ្នោត ចេញនៅថ្ងៃទី១៥ ខែមករា ឆ្នាំ២០២៤។

សេចក្តីប្រកាសព័ត៌មានដដែលបានកំណត់ពីកម្មវិធីកិច្ចពិភាក្សាតុមូលថា គណបក្សត្រូវបង្ហាញគោលនយោបាយរបស់ខ្លួនតាមប្រធានបទដែលគណៈកម្មការសម្របសម្រួលបានដាក់ជូន ហើយកម្មវិធីនេះត្រូវថតទុកជាមុន និងត្រូវចាក់ផ្សាយតាមវិទ្យុ និងទូរទស្សន៍ជាតិកម្ពុជា។ សម្រាប់ស្ប៉តឃោសនារបស់គណបក្សនយោបាយ ត្រូវចាក់ផ្សាយតាមវិទ្យុ និងទូរទស្សន៍ជាតិកម្ពុជា។ ចំណែកការបោះពុម្ពផ្សាយអត្ថបទឃោសនារបស់គណបក្សនយោបាយលើព្រឹត្តិបត្រគោលនយោបាយគណបក្ស ដែលបោះពុម្ពផ្សាយដោយគ.ជ.ប ចំនួន ២លេខ។

សេចក្តីប្រកាសព័ត៌មានខាងលើបានកំណត់ថា៖ «គណបក្សនយោបាយទាំងអស់ទទួលបានឱកាស ដោយស្មើភាព តម្លាភាព និងឥតគិតថ្លៃ ដើម្បីផ្សព្វផ្សាយគោលនយោបាយ និងកម្មវិធីនយោបាយ របស់ខ្លួនទៅដល់សាធារណជន និងអ្នកបោះឆ្នោត តាមរយៈកម្មវិធីស្មើភាពដែលរៀបចំដោយគ.ជ.ប»។

យោងតាមច្បាប់ស្តីពីការបោះឆ្នោតជ្រើសតាំងសមាជិកព្រឹទ្ធសភា ឆ្នាំ២០១៧ មាត្រា ១៦ បានចែងថា៖ «ការឃោសនាបោះឆ្នោតមានទិសដៅឲ្យបេក្ខជន និងគណបក្សនយោបាយដែលបានចុះបញ្ជី ធ្វើការផ្សព្វផ្សាយអំពីគោលនយោបាយ និងកម្មវិធីនយោបាយរបស់ខ្លួនជូនដល់អ្នកបោះឆ្នោត»។

លោក ហង្ស ពុទ្ធា អ្នកនាំពាក្យគណៈកម្មាធិការជាតិរៀបចំការបោះឆ្នោត ប្រាប់ Newsroom Cambodia ថា កម្មវិធីស្មើភាពគ្នាដែលធ្វើឡើងក្នុងប្រព័ន្ធផ្សព្វផ្សាយរបស់ជាតិ ហើយគណៈកម្មាធិការជាតិរៀបចំការបោះឆ្នោតមានតួនាទីកំណត់ពេលវេលាស្មើគ្នា សំណួរដូចគ្នាសម្រាប់គណបក្សនីមួយៗបកស្រាយ និងប្រជាពលរដ្ឋ អ្នកពាក់ព័ន្ធផ្សេងៗអាចពិចារណាលើគោលនយោបាយរបស់គណបក្សនីមួយៗ។

លោក ហង្ស ពុទ្ធា លើកឡើងពីស្ប៉ត ឬវីដេអូថា គណបក្សនយោបាយត្រូវរៀបចំដោយខ្លួនឯងចំនួន ១ស្ប៉ត និងនាទីនៃស្ប៉តត្រូវមានភាពស្មើគ្នារវាងគណបក្សទាំងអស់ ហើយគណៈកម្មាធិការជាតិរៀបចំការបោះឆ្នោតត្រួតពិនិត្យទៅលើខ្លឹមសារ ព្រោះខ្លាចជាស្ប៉តវាយប្រហារទៅលើគណបក្សដទៃ នាំឱ្យមានបញ្ហា។

អ្នកនាំពាក្យគ.ជ.ប រូបនេះបញ្ជាក់ពាក់ព័ន្ធការកាត់ស្ប៉តថា៖ «នៅក្នុងស្ប៉តប្រើពាក្យប៉ះពាល់ដល់គណបក្សនេះ នោះអី គជប ស្នើសុំឱ្យកាត់កន្លែងនោះចេញ»។

អ្នកនាំពាក្យគ.ជ.ប បន្ថែមថា គណបក្សនយោបាយត្រូវរៀបចំអត្ថបទឃោសនារបស់គណបក្សខ្លួន ២ ផ្សេងគ្នា សម្រាប់ផ្សាព្វផ្សាយលើព្រឹត្តិបត្រដែលបោះពុម្ពផ្សាយដោយគណៈកម្មាធិការជាតិរៀបចំការបោះឆ្នោតចំនួន ២ លេខ។

អ្នកនាំពាក្យគ.ជ.ប បន្ថែមថា៖ «អង្គបោះឆ្នោតជ្រើសតាំងសមាជិកព្រឹទ្ធសភា គឺមានសមាជិកក្រុមប្រឹក្សាឃុំ សង្កាត់ក្នុងមុខដំណែង ១១,៦២២នាក់ បូកជាមួយនិង តំណាងរាស្ត្រ១២៥នាក់ សរុបទៅអង្គបោះឆ្នោត អ្នកបោះឆ្នោតជ្រើសតាំងសមាជិកព្រឹទ្ធសភាមាន ១១,៧៤៧នាក់»។

ជុំវិញកម្មវិធីស្មើភាពសម្រាប់ឃោសនាបោះឆ្នោតព្រឹទ្ធសភា លោក អឿន សំអុល នាយកខុទ្ទកាល័យគណបក្សកម្លាំងជាតិលើកឡើងដែរថា អាចទទួលយកបាន ប៉ុន្តែលោកថាពេលវេលាហាក់ដូចជាខ្លីពេក និងមិនដឹងថាពេលកម្មវិធីមានការកាត់សកម្មភាពកន្លែងណាខ្លះ។

លោក អឿន សំអុល បន្តថា៖ «គជប ទទួលខុសត្រូវទាំងអស់ អ៊ីចឹងយើងចង់សុំមុននឹងចាក់ផ្សាយ ចង់ពិនិត្យមើលអី គេអត់ឱ្យយើងពិនិត្យមើល។ កន្លែងណាគេត្រូវកាត់ចោល ជាសិទ្ធិរបស់គេ»។

លោក អឿន សំអុល បន្ថែមថា កម្មវិធីតុមូល អត់ផ្សាយផ្ទាល់ទេ គឺមានការថតទុកជាមុន ហើយគណៈកម្មាធិការជាតិរៀបចំការបោះឆ្នោតយកមកពិនិត្យ បើកន្លែងល្អទុក ចំណែកមិនល្អត្រូវកាត់ចោល។ លោកបារម្ភថាមានការកាត់កន្លែងណាដែលគណបក្សកម្លាំងជាតិចង់ផ្សាយ តែមិនបានផ្សាយទៅវិញ។

លោក អឿន សំអុល បន្តលើកឡើងពីការផ្សព្វផ្សាយថា៖ «បើបានLiveផ្ទាល់ល្អ យើងទទួលយកល្អ ព្រោះយើងនិយាយថាម៉េច គឺឃើញអ៊ីចឹង»។

សម្រាប់អ្នកនាំពាក្យគណបក្សប្រជាជនកម្ពុជា លោក សុខ ឥសាន លើកឡើងពីកម្មវិធីស្មើភាព ថាគណបក្សប្រជាជនគ្រាន់តែធ្វើតាមការណែនាំរបស់គណៈកម្មាធិការជាតិរៀបចំការបោះឆ្នោត គឺមិនមានជាបញ្ហាទេ។

លោក សុខ ឥសាន បន្តលើកឡើងពីវិសាលភាពនៃការបោះឆ្នោតព្រឹទ្ធសភាថា៖ «ការបោះឆ្នោតអសកលនេះមានវិសាលភាពតូច ពាក់ព័ន្ធជាមួយអង្គបោះឆ្នោតប៉ុណ្ណោះទេ»។

លោក គីមសួរ ភីរិទ្ធ អ្នកនាំពាក្យគណបក្សឆន្ទៈខ្មែរ លើកឡើងពីកម្មវិធីស្មើភាពថា ការបោះឆ្នោតជ្រើសរើសព្រឹទ្ធសភា ដែលជាការបោះឆ្នោតអសកល ការឃោសនាមិនចាំបាច់ធ្វើជាទ្រង់ទ្រាយធំទេ ដោយគ្រាន់តែជួបទាក់ទងជាមួយអង្គបោះឆ្នោតរបស់ខ្លួនផ្ទាល់ ជាការគ្រប់គ្រាន់ហើយ។

លោក គីមសួរ ភីរិទ្ធ បន្តពាក់ព័ន្ធនឹងការឃោសនាបោះឆ្នោតព្រឹទ្ធសភាថា៖ «មិនទូលំទូលាយដូចជាការហែក្បួន ស្ប៉តឃោសនា ផ្តល់ទៅប្រជាពលរដ្ឋទេ»។

សម្រាប់លោក ញឿន រ៉ាដែន អ្នកនាំពាក្សគណបក្សហ៊្វុនស៊ិនប៉ិច លើកឡើងពីកម្មវិធីស្មើភាព ថាគណបក្សហ៊្វុនស៊ិនប៉ិច គោរពតាមការណែនាំរបស់គណៈកម្មាធិការជាតិរៀបចំការបោះឆ្នោត ហើយបានត្រៀមស្ប៉ត និងវាគ្មិនចូលរួមគ្រប់កម្មវិធី។

លោក ញឿន រ៉ាដែន បន្ថែមថា៖ «គណបក្សហ៊្វុនស៊ិនប៉ិច បានចូលរួមការបោះឆ្នោតច្រើនអាណត្ត ហើយមានគោលនយោបាយ សារនយោបាយច្បាស់លាស់ណាស់»។

ការបោះឆ្នោតជ្រើសតាំងសមាជិកព្រឹទ្ធសភា នីតិកាលទី៥ ប្រព្រឹត្តទៅនៅថ្ងៃអាទិត្យ ទី២៥ ខែកុម្ភៈ ឆ្នាំ២០២៤ ចាប់ពីម៉ោង ៧:០០ ព្រឹក ដល់ម៉ោង ៣:០០ រសៀល។ ហើយអ្នកដែលចូលរួមបោះឆ្នោត គឺមានសមាជិកក្រុមប្រឹក្សាឃុំ សង្កាត់ក្នុងមុខដំណែ និងតំណាងរាស្ត្រ សរុបចំនួន ១១,៧៤៧នាក់៕

ក្រសួងបរិស្ថានចេញវិធានការទប់ស្កាត់ការបំពុលខ្យល់ដើម្បីសុខភាពពលរដ្ឋ

ហេង រិទ្ធ (Heng Rith) — Wed, 17 Jan 2024 07:34:03 +0000

ក្រសួងបរិស្ថានជំរុញឱ្យរាជធានី ខេត្តទាំងអស់អនុវត្តវិធានការទប់ស្កាត់ និងកាត់បន្ថយការបំពុលខ្យល់សាធារណៈដែលបង្កដោយភ្លើងឆេះព្រៃ ការដុតសំរាម ផ្សែងពីរោងចក្រ និងធូលីពីការដ្ឋានសំណង់ ដើម្បីការពារសុខភាពប្រជាពលរដ្ឋ និងបរិស្ថាន។ នេះបើយោងតាមលិខិតរបស់ក្រសួងបរិស្ថាន ចេញនៅថ្ងៃទី១២ ខែមករា ឆ្នាំ២០២៤។

លិខិតស្តីពីវិធានការកាត់បន្ថយការបំពុលខ្យល់សាធារណៈបង្ហាញថា ចាប់ពីខែធ្នូ ដល់ខែមេសា គុណភាពខ្យល់នៅទូទាំងប្រទេសកម្ពុជាមានការធ្លាក់ចុះកំហាប់ភាគល្អិតនិចលអណ្តែតក្នុងខ្យល់ (PM10 និង PM2.5) អាចមានកម្រិតខ្ពស់ ដោយសារភ្លើងឆេះព្រៃ ការដុតសំរាម ការបញ្ចេញផ្សែងពីរោងចក្រ ឧស្សាហកម្ម និងការហុយធូលីពីការដ្ឋានសំណង ជាហេតុនាំឱ្យប៉ះពាល់សុខភាពប្រជាពលរដ្ឋ និងបរិស្ថាន។

វិធានការទប់ស្កាត់មួយចំនួនដែលក្រសួងបរិស្ថានបានលើកឡើងគឺដើម្បីកាត់បន្ថយការបំពុលខ្យល់មានដូចជា អប់រំ ណែនាំកុំឱ្យដុតរានព្រៃ សំរាម វាលស្មៅ សំណល់កសិកម្ម ទប់ស្កាត់ការហុយធូលីនៅការដ្ឋានសំណង់ និងសម្អាតធូលីនៅតាមដងផ្លូវទីសាធារណៈជាប្រចាំជាដើម។

Newsroom Cambodia មិនអាចសុំការអត្ថាធិប្បាយបន្ថែមពីលោក ផៃ ប៊ុនឈឿន អ្នកនាំពាក្យក្រសួងបរិស្ថានពាក់ព័ន្ធនឹងវិធានការទប់ស្កាត់ការបំពុលខ្យល់របស់ក្រសួងបរិស្ថានបានទេ។

ជុំវិញវិធានការទប់ស្កាត់ការបំពុលខ្យល់របស់ក្រសួងបរិស្ថាននេះ លោក គ្រុយ ម៉ាឡែន អភិបាលរងខេត្តកណ្តាល ប្រាប់ Newsroom Cambodia ថារដ្ឋបាលខេត្តកណ្តាល ពុំទាន់បានទទួលលិខិតនេះទេ។ ក៏ប៉ុន្តែលោកបញ្ជាក់ថា កន្លងមករដ្ឋបាលខេត្តកណ្តាលក៏បានអនុវត្តតាមវិធានរបស់ក្រសួងក្នុងការពិនិត្យគុណភាពខ្យល់នៅតំបន់សំខាន់ៗ និងមានឧបករណ៍ត្រឹមត្រូវផងដែរ។

អភិបាលរង លោក គ្រុយ ម៉ាឡែន ថ្លែងថា៖ «គុណភាពខ្យល់នៅក្នុងខេត្តកណ្តាលកន្លងមក តាមរយៈមន្ទីរបរិស្ថាន គឺគុណភាពខ្យល់នៅមិនមានបញ្ហានៅឡើយទេ»។

លោកអភិបាលរងរូបនេះបន្ថែមថា ខេត្តកណ្តាលមានការយកចិត្តទុកដាក់ក្នុងសំអាត និងអនាម័យតាមផ្លូវ ដោយសារខេត្តនេះកំពុងមានអភិវឌ្ឍ ទើបឡានដឹកដី ខ្សាច់មួយចំនួនមានការធ្លាក់ដី ឬខ្សាច់ខ្លះមកលើផ្លូវ។ លោកបន្តថា កិច្ចការនេះត្រូវបានដោះស្រាយដោយអភិបាលខេត្តបង្កើតក្រុមជំនាញដើម្បីសម្របសម្រួល និងដោះស្រាយបញ្ហានេះ។

ជុំវិញការដុតព្រៃ សំរាម វាលស្មៅ សំណល់កសិកម្ម លោកអភិបាលរង បញ្ជាក់ថា កន្លងមកកសិករច្រូតកាត់ហើយមានការដុតចំបើង ឬសំណល់ផ្សេងៗក្នុងស្រែចំការ។

លោកថ្លែងថា៖ «បញ្ហានេះតាមរយៈមន្ទីរ ស្រុក ក្រុងទាំងអស់ធ្លាប់ទទួលបានការណែនាំដើម្បីបញ្ជៀសបញ្ហានេះ ក្រុង ស្រុក ទាំងអស់បានចាត់វិធានការធ្វើការណែនាំដល់បងប្អូនប្រជាកសិករច្រើនហើយ»។

ចំណែកលោក ស្រឿម ប៊ុនរិទ្ធ អភិបាលរងខេត្តបាត់ដំបងលើកឡើងថា រដ្ឋបាលខេត្តបាត់ដំបងបានទទួលលិខិតរបស់ក្រសួងបរិស្ថានពាក់ព័ន្ធនឹងវិធានការទប់ស្កាត់ការបំពុលខ្យល់រួចហើយ និងកំពុងរៀបចំផ្សព្វផ្សាយបន្ត។

អ្នកនាំពាក្យខេត្តបាត់ដំបងឲ្យដឹងថា នៅបាត់ដំបងពុំសូវមានការបំពុលខ្យល់ឡើយ ដោយសារមានការជំរុញការដាំដើមឈើតាមដងផ្លូវ ការសម្អាតផ្លូវជាប្រចាំ និងពលរដ្ឋចេះរក្សាចំបើងពុំមានការដុតឡើយ។ លោកបន្តថា ការបញ្ចេញផ្សែងពីរោងចក្រក៏ពុំសូវមានដែរ ដោយសារខេត្តបាត់ដំបងមានរោងចក្រតិចតួច។

អ្នកនាំពាក្យខេត្តបាត់ដំបងរូបនេះបន្តថា៖ «ការបំពុលដោយផ្សែងអីហ្នឹង កន្លងមកបងប្អូនយើងមិនដែលមានការដុតសំរាមពាសវាលពាសកាលអីទេ មានតែតាមជនបទមួយចំនួនមានការដុត ប៉ុន្តែក្នុងទីក្រុងមានការវេចខ្ចប់ដោយការប្រមូលដោយក្រុមហ៊ុនសំរាម»។

លោក ម៉េត មាសភក្តី អ្នកនាំពាក្យរាជធានីភ្នំពេញលើកឡើងថា រដ្ឋបាលរាជធានីភ្នំពេញមិនទាន់ទទួលបាន និងមិនបានដឹងពីខ្លឹមសារលិខិតស្តីពីការទប់ស្កាត់ការបំពុលខ្យល់នៅឡើយទេ គិតត្រឹមថ្ងៃទី១៥ ខែមករា ឆ្នាំ២០២៤នេះ។ លោកបន្តថា ការបកស្រាយសុំពិនិត្យខ្លឹមសារលិខិតរបស់ក្រសួងសិន។

កាលពីឆ្នាំ២០២០ ក្រសួងបរិស្ថានក៏ធ្លាប់ចេញសេចក្តីជូនដំណឹង ដែលមានខ្លឹមសារប្រហាក់ប្រហែលគ្នាពាក់ព័ន្ធនឹងវិធានការទប់ស្កាត់ និងកាត់បន្ថយការបំពុលខ្យល់នេះផងដែរ៕

គ.ជ.ប កែសម្រួលគោលការណ៍ក្នុងការហែក្បួនឃោសនា និងការពារសន្តិសុខសម្រាប់ការបោះឆ្នោតព្រឹទ្ធសភា

ហេង រិទ្ធ (Heng Rith) — Sat, 13 Jan 2024 03:09:31 +0000

គណៈកម្មាធិការជាតិរៀបចំការបោះឆ្នោត (គ.ជ.ប) បានកែសម្រួលគោលការណ៍ពាក់ព័ន្ធការហែក្បួនឃោសនាបោះឆ្នោត និងការពារសន្តិសុខ ដើម្បីរក្សាសណ្តាប់ធ្នាប់សម្រាប់ការបោះឆ្នោតជ្រើសតាំងសមាជិកព្រឹទ្ធសភា នីតិកាលទី៥ ឆ្នាំ២០២៤។

គណៈកម្មាធិការជាតិរៀបចំការបោះឆ្នោតបានសម្រេចកែសម្រួល និងឯកភាពគោលការណ៍លើសេចក្តីណែនាំស្តីពីការហែក្បួនឃោសនាបោះឆ្នោតរបស់គណបក្សនយោបាយ សម្រាប់ការបោះឆ្នោតជ្រើសតាំងសមាជិកព្រឹទ្ធសភា នីតិកាលទី៥ ឆ្នាំ២០២៤។ នេះបើយោងតាម សេចក្តីប្រកាសព័ត៌មានរបស់គណៈកម្មាធិការជាតិរៀបចំការបោះឆ្នោត ចេញនៅថ្ងៃទី១១ ខែមករា ឆ្នាំ២០២៤។

ក្នុងសេចក្តីប្រកាសព័ត៌មានខាងលើបន្ថែមថា គណៈកម្មាធិការជាតិរៀបចំការបោះឆ្នោតក៏បានសម្រេចកែសម្រួលខ្លឹមសារឯកសារការពារសន្តិសុខបោះឆ្នោត ដូចជាការប្រើប្រាស់គំរូប្រឡង់ដៃសន្តិសុខ ខ្នាតខិត្តបណ្ណ និងប្រព័ន្ធការពារសន្តិសុខសម្រាប់ការបោះឆ្នោតជ្រើសតាំងសមាជិកព្រឹទ្ធសភា នីតិកាលទី៥ ឆ្នាំ២០២៤។

លោក ហង្ស ពុទ្ធា អ្នកនាំពាក្យគណៈកម្មាធិការជាតិរៀបចំការបោះឆ្នោត ប្រាប់ Newsroom Cambodia ថា ការកែសម្រួលការហែក្បួនឃោសនា និងការពារសន្តិសុខ សម្រាប់ការបោះឆ្នោតជ្រើសតាំងសមាជិកព្រឹទ្ធសភា នីតិកាលទី៥ ឆ្នាំ២០២៤ គឺគ្រាន់តែយកឯកសារចាស់ទាំងនោះមកពិនិត្យ និងកំណត់ខ្លឹមសារថ្មីខ្លះៗតែប៉ុណ្ណោះឱ្យបានច្បាស់ជាងមុន និងងាយយល់។

លោក ហង្ស ពុទ្ធា បន្តថា ការហែក្បួនឃោសនាបោះឆ្នោតជ្រើសតាំងសមាជិកព្រឹទ្ធសភា នីតិកាលទី៥ ត្រង់ការកំណត់ទំហំ និងទម្រង់នៃការហែក្បួនឱ្យមានលក្ខណៈត្រឹមត្រូវ ព្រោះច្បាប់តម្រូវឱ្យធ្វើបានតែ ២ ដង ហើយត្រូវមានការជូនដំណឹងពីច្បាស់លាស់ពីទម្រង់ ដើម្បីងាយក្នុងការការពារសណ្តាប់ធ្នាប់។

លោក ហង្ស ពុទ្ធា បញ្ជាក់ថា៖ «បើខ្លួនបានជូនដំណឹងមានន័យថា ធ្វើសកម្មភាពនៅថ្ងៃនោះរាប់ថាម្តង ហើយទំហំនៃម្តងនោះ យើងនិយាយពីការរៀបចំជាក្បួន ការចងបដា ពាក្យស្លោក សារនយោបាយភ្ជាប់តាមរថយន្ត ម៉ូតូ ហើយមានឧបករណ៍បំពងសំឡេង និងមានអ្នកចូលរួមចាប់ពី២០នាក់ ឡើងទៅ»។

លោក ហង្ស ពុទ្ធា បន្ថែមថា ការកែទម្រង់នេះ គឺគ្រាន់តែចង់រឮកឡើងវិញ ជាពិសេសចង់ឱ្យមានការជូនដំណឹងសមរម្យមកវិញដើម្បីការពារសន្តិសុខ។ លោកថា សេចក្តីណែនាំស្តីពីការហែក្បួនឃោសនាបោះឆ្នោតរបស់គណបក្សនយោបាយសម្រាប់ការបោះឆ្នោតជ្រើសតាំងសមាជិកព្រឹទ្ធសភា នីតិកាលទី៥ រៀបចំរួចអស់ហើយ នឹងមានផ្សាព្វផ្សាយឆាប់ៗ។

លោក ហង្ស ពុទ្ធា បន្ថែមពាក់ព័ន្ធនឹងការប្រើប្រាស់គំរូប្រឡង់ដៃសន្តិសុខ ខ្នាតខិត្តបណ្ណ និងប្រព័ន្ធការពារសន្តិសុខសម្រាប់ការបោះឆ្នោតជ្រើសតាំងសមាជិកព្រឹទ្ធសភា នីតិកាលទី៥ ថាជាទម្រង់ចាស់ដដែល គ្រាន់តែរំឭកណែនាំមន្ត្រីនៃគណៈកម្មការជាតិរៀបចំការបោះឆ្នោតដែលចូលថ្មី មន្ត្រីចាស់ គណបក្សនយោបាយ និងភាគីពាក់ព័ន្ធឱ្យបានដឹងពីព័ត៌មានទាំងនេះប៉ុណ្ណោះ។

លោក ហង្ស ពុទ្ធា បន្តថា៖ «កាលណាមានប្រឡង់ដៃតរូបភាពបែបហ្នឹង គឺជាសន្តិសុខបោះឆ្នោត អ្នកដែលអត់មានគឺអត់ពាក់ព័ន្ធលើបញ្ហាហ្នឹងទេ»។

បទបញ្ជា និងនីតិវិធីសម្រាប់ការបោះឆ្នោតជ្រើសតាំងសមាជិកព្រឹទ្ធសភា ចេញនៅថ្ងៃទី១០ ខែតុលា ឆ្នាំ២០២៣ ត្រង់ជំពូកទី៦ ការឃោសនាបោះឆ្នោត ប្រការ ៦.១៨ កំណត់ថា គ្រប់សកម្មភាពឃោសនាបោះឆ្នោតរបស់គណបក្សនយោបាយត្រូវរក្សានូវសណ្តាប់ធ្នាប់ របៀបរៀបរយឱ្យបានល្អ និងត្រឹមត្រូវតាមពេលវេលា ទីកន្លែងកំណត់ តាមដងផ្លូវ ទីប្រជុំជន និង ទីសាធារណៈ។

ជុំវិញការកែសម្រួលខ្លះៗពីការហែក្បួនឃោសនា និងការការពារសន្តិសុខ សម្រាប់ការបោះឆ្នោតព្រឹទ្ធសភា នីតិកាលទី៥ លោក គីមសួរ ភីរិទ្ធ សមាជិកគណបក្សឆន្ទៈខ្មែរ លើកឡើងថា លោកមិនទាន់បានទទួលសេចក្តីណែនាំស្តីពីការហែក្បួនឃោសនា និងការការពារសន្តិសុខពាក់ព័ន្ធការបោះឆ្នោតជ្រើសតាំងសមាជិកព្រឹទ្ធសភា នីតិកាលទី៥។

លោក គីមសួរ ភីរិទ្ធ បន្តថា៖ «ខ្ញុំអត់ទាន់បានឃើញសេចក្តីណែនាំថ្មីទេ ក៏ប៉ុន្តែខ្ញុំគិតថាអត់មានអីលំបាកទេ ព្រោះបោះឆ្នោតព្រឹទ្ធសភានេះអត់ចាំបាច់ហែអីច្រើនទេ អ្នកបោះឆ្នោតគឺតែក្រុមប្រឹក្សាឃុំ សង្កាត់ ដែលជាអង្គបោះឆ្នោតរបស់គេក្នុងបក្សនីមួយៗ អ៊ីចឹងគេប្រជុំជួបតែអង្គបោះឆ្នោតរបស់គេឃោសនាប៉ុណ្ណឹងបានហើយ»។

ចំណែកលោក អឿន សំអុល នាយកខុទ្ទកាល័យគណបក្សកម្លាំងជាតិ លើកឡើងដែរថា ពេលនេះលោកទើបតែទទួលបានលិខិតអញ្ជើញពីគណៈកម្មាធិការជាតិរៀបចំការបោះឆ្នោត ដើម្បីចូលរួមប្រជុំអំពីការហែក្បួនឃោសនា និងការការពារសន្តិសុខ សម្រាប់ការបោះឆ្នោតព្រឹទ្ធសភាព នីតិកាលទី៥។

លោក អឿន សំអុល បន្តថា៖ «គជប គេហៅទៅជួបថ្ងៃ១៥ តយើងទៅសិន គេណែនាំអីខ្លះ ព្រោះយើងទើបបានទទួលលិខិតព្រឹកមិញ»។

Newsroom Cambodia បានព្យាយាមទាក់ទងលោក សុខ ឥសាន អ្នកនាំពាក្យគណបក្សប្រជាជនកម្ពុជា ប៉ុន្តែលោកមិនឆ្លើយតប។

យោងតាមច្បាប់ស្តីពីការបោះឆ្នោតជ្រើសតាំងសមាជិកព្រឹទ្ធសភា ឆ្នាំ២០១៧ ត្រង់មាត្រា ១៦ បានចែងថា ការឃោសនាបោះឆ្នោតមានទិសដៅឲ្យបេក្ខជន និងគណបក្សនយោបាយដែលបានចុះបញ្ជី ធ្វើការផ្សព្វផ្សាយអំពីគោលនយោបាយ និងកម្មវិធីនយោបាយរបស់ខ្លួនជូនដល់អ្នកបោះឆ្នោត។

ការបោះឆ្នោតជ្រើសតាំងសមាជិកព្រឹទ្ធសភា នីតិកាលទី៥ ប្រព្រឹត្តទៅនៅថ្ងៃអាទិត្យ ទី២៥ ខែកុម្ភៈ ឆ្នាំ២០២៤ ចាប់ពីម៉ោង ៧:០០ ព្រឹក ដល់ម៉ោង ៣:០០ រសៀល។ ហើយបក្សដែលចូលរួមបោះឆ្នោតជ្រើសតាំងសមាជិកព្រឹទ្ធសភា មានដូចជា គណបក្សប្រជាជនកម្ពុជា គណបក្សឆន្ទៈខ្មែរ គណបក្សហ្វ៊ុនស៊ិនប៉ិច និងគណបក្សកម្លាំងជាតិ៕

ក្រសួងយុត្តិធម៌ដាក់ចេញយុទ្ធនាការពីរជំរុញការដោះស្រាយវិវាទជូនពលរដ្ឋក្នុងវិស័យតុលាការ

ហេង រិទ្ធ (Heng Rith) — Thu, 11 Jan 2024 03:10:33 +0000

លោក កើត រិទ្ធ រដ្ឋមន្ត្រីក្រសួងយុត្តិធម៌ បានប្រកាសដាក់ឱ្យអនុវត្តយុទ្ធនាការចំនួនពីរ គឺយុទ្ធនាការពន្លឿនការដោះស្រាយរឿងក្តីនៅតាមតុលាការ និងយុទ្ធនាការដោះស្រាយភាពមិនប្រក្រតីនៅតាមតុលាការ ដើម្បីលើកកម្ពស់សេវាយុត្តិធម៌។

ក្នុងសន្និសីទសារព័ត៌មានរបស់ក្រសួងយុត្តិធម៌ នៅថ្ងៃទី៩ ខែមករា ឆ្នាំ២០២៤ លោក កើត រិទ្ធ រដ្ឋមន្ត្រីក្រសួងយុត្តិធម៌បានសម្រេចដាក់ចេញឱ្យអនុវត្តយុទ្ធនាការជំរុញ និងពន្លឿនការដោះស្រាយរឿងក្តីនៅតាមតុលាការ និងយុទ្ធនាការត្រួតពិនិត្យ និងដោះស្រាយភាពមិនប្រក្រតីនៅតាមតុលាការ ចាប់ពីថ្ងៃទី៩ ខែមករា ឆ្នាំ២០២៣ នេះតទៅ ក្នុងគោលបំណងលើកកម្ពស់សេវាយុត្តិធម៌ ប្រសិទ្ធភាពនៃប្រព័ន្ធយុត្តិធម៌ និងគោលការណ៍នីតិរដ្ឋ។

លោក កើត រិទ្ធ រដ្ឋមន្ត្រីក្រសួងយុត្តិធម៌ លើកឡើងថា យុទ្ធនាការជំរុញ និងពន្លឿនការដោះស្រាយរឿងក្តីនៅតាមតុលាការ ត្រូវធ្វើទាំងរឿងព្រហ្មទណ្ឌ និងរឿងរដ្ឋរដ្ឋប្បវេណី ដើម្បីលើកម្ពស់ប្រសិទ្ធភាពនៃការផ្តល់សេវាយុត្តិធម៌ជូនពលរដ្ឋ ដោយដាក់ឱ្យអនុវត្តរយៈពេល ៣ឆ្នាំ គិតចាប់ពីថ្ងៃទី៩ ខែមករា ឆ្នាំ២០២៥ នេះតទៅ។

លោក កើត រិទ្ធ លើកឡើងពីគោលបំណងនៃយុទ្ធនាការជំរុញ និងពន្លឿនការដោះស្រាយរឿងក្តីនៅតាមតុលាការថា៖ «ត្រូវអនុវត្តដោយផ្អែកលើមូលដ្ឋាននៃយុត្តិធម៌ សុចរិតភាព និងភាពត្រឹមត្រូវ ដោយត្រូវគោរពឱ្យបានម៉ឺងម៉ាត់នូវអភិក្រម លឿន ត្រឹមត្រូវ និងយុត្តិធម៌ ដោយផ្អែកលើច្បាប់ ដោយត្រូវជៀសវាងឱ្យបានជាដាច់ខាតនូវស្ថានភាព ត្រីងៀត ឆ្លៀតពង»។

លោក កើត រិទ្ធ រដ្ឋមន្ត្រីក្រសួងយុត្តិធម៌ បន្ថែមថា សម្រាប់យុទ្ធនាការត្រួតពិនិត្យ និងដោះស្រាយភាពមិនប្រក្រតីនៅតាមតុលាការ ត្រូវពិនិត្យភាពមិនប្រក្រតីលើផ្នែកអភិបាលកិច្ចតាមតុលាការ ភាពមិនប្រក្រតីលើដំណើរសំណុំរឿង និងការសម្រេចសេចក្តីរបស់តុលាការ ហើយដាក់ឱ្យអនុវត្តរយៈពេល ៥ឆ្នាំ គិតចាប់ពីថ្ងៃទី៩ ខែមករា ឆ្នាំ២០២៥ នេះតទៅ។

លោក កើត រិទ្ធ បន្តលើកឡើងពីការអនុវត្តយុទ្ធនាការត្រួតពិនិត្យ និងដោះស្រាយភាពមិនប្រក្រតីនៅតាមតុលាការថា៖ «ជាច្រកផ្លូវការមួយសម្រាប់ប្រជាពលរដ្ឋដែលរងគ្រោះដោយអយុត្តិធម៌ដោយ ការរំលោភបំពានដោយខុសច្បាប់នៅក្នុងសង្គម ឬដោយសារមានភាពមិនប្រក្រតីនៅតាមតុលាការ អាចដាក់ពាក្យបណ្ដឹងអំពីភាពមិនប្រក្រតីក្នុងចំណាត់ការរបស់តុលាការ ដើម្បីឱ្យយន្តការទទួលបន្ទុកជួយត្រួតពិនិត្យ និង ជួយដោះស្រាយរកយុត្តិធម៌»។

ជុំវិញការប្រកាសដាក់ចេញយុទ្ធនាការទាំងពីររបស់ក្រសួងយុត្តិធម៌ លោក កែវ ពន្លឺចន្ទ អ្នកជំនាញវិទ្យាសាស្ត្រនយោបាយ និងច្បាប់មិនរំពឹងថាមានប្រសិទ្ធភាពនោះទេ បើទោះបីជាមានយន្តការល្អ វិធានល្អ ព្រោះអំពើពុករលួយវាមានវិសាលភាពខ្លាំងពេកសម្រាប់កម្ពុជា។

លោក កែវ ពន្លឺចន្ទ បន្តថា៖ «ការពន្លឿនរឿង ឬធ្វើឱ្យមានគុណភាពរឿងអី សុទ្ធតែខ្ញុំមិនមានសង្ឃឹមទេ ចំណុចសំខាន់ គឺចំណុចពុករលួយនេះឯង»។

លោក កែវ ពន្លឺចន្ទ បន្ថែមថា ឱ្យតែមានរូបភាពអំពើពុករលួយនៅកន្លែងណា កុំសង្ឃឹមថាទទួលបានយុត្តិធម៌ ពុំមានការអនុវត្តត្រឹមត្រូវ ហើយភាគីទាំងសងខាងក៏ពុំអស់ចិត្ត ដោយសាររឿងខ្លះទាក់ទងអំណាច រឿងនយោបាយ និងអ្នកមានលុយ។

លោក កែវ ពន្លឺចន្ទ បន្តថា៖ «រឿងវិស័យតុលាការហាក់បីដូចជារឿងដដែលៗ គ្រាន់តែយន្តការដាក់លម្អសង្គមប៉ុណ្ណឹង យន្តការច្បាប់ប្រទេសកម្ពុជាល្អ គ្រាន់តែការអនុវត្តមិនបានល្អប៉ុណ្ណឹង»។

ចំណែកលោក វ៉ា ឈុនហុង អ្នកសិក្សាផ្នែកច្បាប់ និងសង្គម មានយោបល់ថា យុទ្ធនាការរបស់ក្រសួងយុត្តិធម៌ដែលបានដាក់ចេញទៅលើការពន្លឿន ការត្រួតពិនិត្យភាពមិនប្រក្រតី ការដោះស្រាយរឿងក្តីនៅតាមតុលាការ គឺគ្រាន់តែជាយន្តការផ្នែករដ្ឋបាលរបស់អង្គនីតិប្រតិបត្តិ។ ហើយមានប្រសិទ្ធភាពកម្រិតណា គឺអាស្រ័យទៅលើស្ថាប័នតុលាការ។

លោក ឈុនហុង បន្តថា ស្ថាប័នតុលាការ ដែលមានឧត្តមក្រុមប្រឹក្សានៃអង្គចៅក្រម គួរតែបង្កើតនៅក្រុមការងារត្រួតពិនិត្យ ដោះស្រាយការពន្លឿនរឿងក្តី ភាពអសកម្មនៃរឿងក្តី ឬបញ្ហាផ្សេងទៀត ព្រោះតុលាការជាអ្នកអនុវត្តច្បាប់ អាចមើលឃើញពីបញ្ហានៅក្នុងសង្គមជាក់ស្តែង។

លោក ឈុនហុង បន្តថា៖ «ប្រធានស្ថាប័នតុលាការ រាល់សំណុំរឿងនីមួយៗ គឺមានការចាត់ឱ្យធ្វើការងារទៅតាមលំដាប់នីមួយៗរៀងៗខ្លួន ដូច្នេះហើយស្ថាប័នតុលាការគឺគាត់ដឹងច្បាស់អំពី តើសំណុំរឿងហ្នឹងកកស្ទះដោយសារអ្វី មានការយឺតយ៉ាវដោយសារអ្វី មូលហេតុអ្វីរឿងហ្នឹងអត់ទៅមុន ឬក៏មានបញ្ហាដោះស្រាយមិនចេញ»។

លោក ឈុនហុង បន្តថា លោកចង់ឱ្យមានការបែងចែកឱ្យដាច់រវាងអំណាចនីតិប្រតិបត្តិ និងអំណាចតុលាការ ដោយអំណាចនីតិប្រតិបត្តិអាចធ្វើការងារផ្នែករដ្ឋបាល ហើយអំណាចតុលាការ ត្រូវអនុវត្តកិច្ចការងារទៅតាមអង្គហេតុ អង្គច្បាប់ និងការសម្រេចសេចក្តីដោយមិនមានសម្ពាធពីខាងស្ថាប័នណាមក។

លោក វ៉ា ឈុនហុង មានការបន្ថែមជាចុងក្រោយថា៖ «ស្ថាប័នតុលាការ […] ចៅក្រម អ្នកធ្វើការនៅស្ថាប័នតុលាការមានចំនួនតិច ដូច្នេះហើយគួរជ្រើសរើសធនធានមនុស្សឱ្យបានច្រើន ជៀសវាងការកកស្ទះសំណុំរឿង ការដោះស្រាយមិនទាន់ និងមួយទៀតពាក់ព័ន្ធប្រសិទ្ធភាពនៃដោះស្រាយរឿងក្នុងស្ថាប័នតុលាការ»។

ពាក់ព័ន្ធចំនួនចៅក្រមធ្វើការនៅតាមតុលាការ លោក កើត រិទ្ធ រដ្ឋមន្ត្រីក្រសួងយុត្តិធម៌លើកឡើងថា ចៅក្រមត្រូវធ្វើការជ្រើសរើសដោយប្រុងប្រយ័ត្ន ដើម្បីទទួលបានធនធានមនុស្សល្អៗ។

បើតាមឯកសារខ្លឹមសារសង្ខេបប្រតិបត្តិស្តីពីសេចក្តីព្រាងច្បាប់ស្តីពីហិរញ្ញវត្ថុសម្រាប់ការគ្រប់គ្រង ឆ្នាំ២០២៤ ទំព័រ១៧ ចេញដោយក្រសួងសេដ្ឋកិច្ច និងហិរញ្ញវត្ថុ បានកំណត់ថា៖ «ការបន្តពង្រឹង និង លើកកម្ពស់គុណភាព និងប្រសិទ្ធភាពនៃប្រព័ន្ធយុត្តិធម៌ ត្រូវបានគ្រោងថវិកាចំនួន ១០,៣ ប៊ីលានរៀល, សមមូលនឹងប្រមាណ ២,៥ លានដុល្លារអាម៉េរិក»។

បន្ទាប់ពីក្រសួងយុត្តិធម៌បិទបញ្ចប់សន្និសីទសារព័ត៌មាន គឺមានការផ្សព្វផ្សាយសេចក្តីជូនដំណឹងដែលមានខ្លឹមសារអាចឱ្យសាធារណជនអាចទាក់ទងទៅ ក្រុមការងារទទួលពាក្យបណ្តឹង តាមរយៈលេខទូរសព្ទ ០៩៩ ៤៤៤ ១៨១ និងដែលមានលោក ជិន ម៉ាលីន លោក សេង ឌីណា និងអ្នកផ្សេងទៀតជាក្រុមការងារព័ត៌មាន និងទំនាក់ទំនងសាធារណៈ៕

បទយកការណ៍៖ កសិករមួយចំនួនងាកមកដាំបន្លែលើទឹកដោយសារងាយដាំ និងមានតម្លៃខ្ពស់

ហេង រិទ្ធ (Heng Rith) — Wed, 10 Jan 2024 07:38:00 +0000

កំពុងដើរមើលបន្លែដែលដាំលើទឹកក្នុងរោងមួយកន្លែងស្ថិតក្នុងភូមិតួសំពៅ សង្កាត់ព្រែកព្នៅ ខណ្ឌសែនសុខ រាជធានីភ្នំពេញ លោក ពុធ ចាន់ណា អ្នកមើលការខុសត្រូវរោងប្លែនិយាយថា ការដាំបន្លែលើទឹកទទួលបានផលលឿនជាងការដាំបន្លែលើដីធម្មតា។

កំពុងចាប់កាន់សាលាដលើកឡើង លោក ចាន់ណា និយាយថា៖ «បន្លែលើទឹកវាងាយជាងនៅលើដី វាផ្ដល់ការលូតលាស់៥០ភាគរយលឿនជាងលើដី ហើយយើងដាំបន្លែលើទឹកយើងមិនងាយជួបបញ្ហាច្រើន»។

កាដាំបន្លែលើទឹក បានក្លាយជាកសិកម្មបែបថ្មីដែលផ្តល់អត្ថប្រយោជន៍យ៉ាងច្រើនដល់កសិករដូចជាលោក ចាន់ណា ឱ្យទទួលបន្លែស្អាត មានសុវត្ថិភាព ចំណាយថវិការតិចលើការដាំ ទទួលផលបានច្រើន និងចំណេញពេលវេលា។

លោក ពុធ ចាន់ណា បន្ថែមថា បន្លែលើទឹកប្រភេទស្ពៃ អាចលក់បាន មួយគីឡូ ៦,០០០ រៀល ចំណែកប្រភេទសាឡាដ ដូចជាប្រភេទរ៉ែត ប៉ាតា អាយស្បឺក រ៉ូម៉ាណ គ្រីនអូក គឺអាចបានមួយគីឡូ៨,០០០ រៀល ទៅ ១០,០០០រៀល។

លោក ពុធ ចាន់ណា បន្តថាការដាំបន្លែលើទឹកពុំប្រើថ្នាំបាញ់សត្វល្អិតដូចការដាំបន្លែលើដីឡើយ។

លោក ពុធ ចាន់ណា បានបញ្ជាក់ថា៖ «ពេលណាដែលសត្វវាច្រើនយើងអាចដកចោល ឬមួយយើងអាចដកឱ្យសត្វចេញ ហើយយើងសម្លាប់មេរោគឲ្យអស់ទើបយើងអាចដាំឡើងវិញ ហើយយើងក៏អត់ប្រើថ្នាំបាញ់ដែរ»។

ចំណែកកសិករដាំបន្លែលើទឹកម្នាក់ទៀត លោកស្រី អន ផល្លី រស់នៅឃុំឈល្វែង ស្រុកសន្ទុក ខេត្តកំពង់ធំ បានប្រាប់ Newsroom cambodia ដោយសម្តីច្បាស់ៗ និងសើចសប្បាយរីករាយថា ការដាំបន្លែលើទឹកស្រួលជាងការដាំលើដី ដោយអត់ពិបាកកាប់ដី ស្រោចទឹក ដកស្មៅ អត់ហត់នឿយខ្លាំង ព្រោះមានប្រព័ន្ធចំហាយទឹកក្នុងការប្រើប្រាស់។

លោកស្រី ផល្លី បន្តថាការដាំបន្លែលើទឹក៖ «អាចដាំវិលជុំ មួយឆ្នាំទល់មួយឆ្នាំបាន ហើយយើងមានអត់រើសខែដូចដាំលើដីទេ ឧទាហរណ៍លើដី ពេលខែទឹកឡើងដាំអត់បានទេ!។

លោកស្រី ផល្លី បន្តថាកាលចំណាយដំបូងអស់ខ្ទង់ ៥,០០០ ដុល្លារ ទទួលបាន៤រោង ហើយអាជីវកម្មដំណើរការល្អក៏បានបោះទុនសរុបប្រែល ៤០,០០០ ដុល្លារបន្ថែម នាំឱ្យមានកន្លែងដាំបន្លែសរុប ២០ រោង។

លោកស្រី ផល្លី បានបង្ហាញពីរបៀបដាំបន្លែលើទឹកថា ដំបូងអ្នកស្រីត្រូវសាបកូនក្នុងប្រអប់ ក្នុងក្រដាសជូតមាត់រយៈពេល៣ថ្ងៃ បានយកទៅគៀបនឹងអេប៊ុង ហើយយកទៅគៀបដាក់ក្នុងថាសរយៈពេល៧ថ្ងៃ ទើបយកទៅដាក់លើថ្នាលឱ្យលាស់ស្លឹកបាន ៣ ទៅ៤ ស្លឹក បានយកទៅដាំក្នុងរោង។ ប្រសិនបើប្រភេទស្ពៃរយៈពេល១ខែ បានកាត់។ ហើយនៅក្នុងរោងបន្លែត្រូវមានម៉ូទ័របូមទឹក ២៤ ម៉ោង ដើម្បីទឹកអាចហូរជាប់។

និយាយបណ្តើរសើចបណ្តើរ លោកស្រី ផល្លី បន្តថា បន្លែលើទឹកដែលដាំហើយពុំមានបញ្ហាទីផ្សាទេ គឺស្ពៃ សាលាដ ខាត់ណាដើម និងស្លឹកខ្ទឹម ហើយពេលខ្លះក៏ដាំឱ្យអ្នកទិញមិនទាន់ផងដែរ។

លោកស្រី ផល្លី បន្តថា៖ «ចំណូលអាចម៉ាទប់ទល់ជីវភាពគ្រួសារ បើយើងមានច្រើនចំណូលច្រើនដែរ»។

ចំណែកកញ្ញា យុទ្ធ សុផា កសិករដាំបន្លែលើទឹក មានទំហំប្រមាណ ១០៨ ម៉ែត្រការ៉េ នៅស្រុកកំចាយមារ ខេត្តត្បូងឃ្មុំ លើកឡើងថា មូលហេតុដែលកញ្ញាជ្រើសរើសការដាំបន្លែលើទឹក ដោយសារចំណេញពេលវេលា ការថែទាំងាយស្រួល ដោយគ្រាន់តែដាក់ទឹក ដាក់ជី វាសពេហាស (PH) អ៊ីស៊ិ (EZ) និងឧស្សាហ៍ទៅពិនិត្យរាល់ព្រឹក។

កញ្ញាសុផា បន្តថា៖ «បន្លែងលើទឹកស្រាលជាងបន្លែលើដី ហើយរសជាតិស្រួយ ឆ្ងាញ់ អត់ល្វីងទេ ចំណែកបន្លែងលើដីទន់ៗ ហើយល្វីង»។

កញ្ញាសុផាបន្តថា ការប្រមូលផលបន្លែលើទឹក មួយខែប្រមូលផលពីរដង ដោយសារការដាំឆ្លាស់ និងមាន៤កន្លែង។ ពីរកន្លែងប្រមូលផលដើមខែ និងពីរកន្លែងទៀតប្រមូលពាក់កណ្តាលខែ ហើយការប្រមូលផលស្ពៃតឿម្តងបាន ៦០គីឡូ តម្លៃក្នុង ១ គីឡូ លក់បាន៥០០០រៀល។

កញ្ញាសុផា បញ្ជាក់ពីភាពខុសគ្នារវាងតម្លៃបន្លែលើទឹក និងបន្លែលើដីថា៖ «លើទឹកបាន១គីឡូ ៥០០០រៀល ខាងលើដី ១គីឡូ ៤០០០រៀល»។

ខណៈដែលទីផ្សារបន្លែលើទឹកមិនមានបញ្ហាទីផ្សារ ប៉ុន្តែកសិករមួយចំនួនត្រូវមានបច្ចេកទេសក្នុងការដាំដើម្បីធានាអំពីទិន្នផល។

កញ្ញាសុផាបន្តថា ការដាំបន្លែលើទឹកមានច្រើនរបៀប តែកញ្ញាជ្រើសរើសយករបៀបដាក់ទុយពីខាងចុងមកខាងដើម រួចទំលាក់មកក្រោម រួចឡើងលើវិញ។ បច្ចេកទេសនៃការដាំ ដំបូងត្រូវបណ្តុះកូន យកទៅដាក់នៅក្នុងអេប៊ុងរយៈពេល១២ ថ្ងៃ បន្ទាប់មកគៀបដាក់កន្ត្រក ហើយមុនពេលដាំត្រូវដាក់ជីអាប៊េ (ជីAB) ដែលវាស់នឹងទឹកសិន។

កញ្ញាសុផាបន្ថែមថា ការដាំបន្លែលើទឹកក៏មានជួបបញ្ហាដូចជា សត្វល្អិតតិចតួច ជំងឺផ្សិត ការថ្លឹកពេហាស (PH) អ៊ីស៊ី (EC)មិនស្នើគ្នា។ ជំងឺផ្សិតដោយសារអេប៉ុងដែលប្រើមិនបានសម្អាតឱ្យល្អដែលអាចរលួយពាក់កណ្តាលដើម។

កញ្ញាសុផា បន្តថា ចំពោះការដាំរបស់ខ្លួនពុំមានបញ្ហាទីផ្សារឡើយ ពលរដ្ឋចូលចិត្តបន្លែលើទឹក ដោយសារបន្លែមិនប៉ះពាល់ដល់សុខភាព។ ប្រសិនការដាំបន្លែមានលក្ខណៈទ្រង់ទ្រាយធំ គឺត្រូវធ្វើកិច្ចសន្យា និងការដាំបន្លែឆ្លាស់ កុំដាំតែមួយមុខ។

ស្របពេលដែលការដាំបន្លែលើទឹកងាយស្រួលដាំ និងងាយរកទីផ្សារសម្រាប់លក់ កញ្ញា យុទ្ធ សុផា ចង់ឱ្យប្រជាពលរដ្ឋផ្សេងទៀតងាកមកដាំបន្លែលើទឹកដែរ ដើម្បីជីវភាព និងសុខភាពបានប្រសើរ។

កញ្ញានិយាយថា៖ «ចង់ឱ្យពួកគាត់ដាំបែបហ្នឹងដែរ ដោយអី គឺអាចផ្គត់ផ្គង់ក្នុងគ្រួសារគាត់បាន ហើយអាចដាំបន្លែលក្ខណៈប្រភេទខុសគ្នាដូចជា ស្ពៃ ស្ពៃតឿ ស្ពៃក្រញ៉ាញ់ ខាត់ណា អីច្រើនមុខបាន ហើយវាអត់មានសត្វល្អិត ឬជំងឺទេ»៕

អ្នកច្បាប់យល់ឃើញចម្រុះចំពោះការបង្កើតក្រុមកែទម្រង់ប្រព័ន្ធយុត្តិធម៌ថ្មី

ហេង រិទ្ធ (Heng Rith) — Fri, 05 Jan 2024 03:02:15 +0000

ក្រុមអ្នកច្បាប់បង្ហាញការយល់ឃើញចម្រុះគ្នាចំពោះគណៈកម្មាធិការដឹកនាំការកែទម្រង់ប្រព័ន្ធយុត្តិធម៌ ដែលទើបត្រូវបានបង្កើតក្នុងគោលបំណងលើកកម្ពស់នីតិរដ្ឋ និងប្រសិទ្ធភាពនៃប្រព័ន្ធយុត្តិធម៌នៅកម្ពុជា។

គណៈកម្មាធិការដឹកនាំការកែទម្រង់ប្រព័ន្ធយុត្តិធម៌ បង្កើតឡើងតាមព្រះរាជក្រឹត្យនៅថ្ងៃទី៣០ ខែធ្នូ ឆ្នាំ២០២៣ ដែលមានសហប្រធាន ២ រូប គឺរដ្ឋមន្ត្រីក្រសួងយុត្តិធម៌ ប្រធានតុលាការកំពូល និងសមាជិកសរុប ២៥ រូប ក្នុងគោលបំណងដឹកនាំ សម្របសម្រួល ជំរុញការអនុវត្តការកែទម្រង់ប្រព័ន្ធយុត្តិធម៌ តាមកម្មវិធីនយោបាយរបស់រាជរដ្ឋាភិបាល សំដៅពង្រឹង លើកកម្ពស់គោលការណ៍នីតិរដ្ឋ គុណភាព ប្រសិទ្ធភាពនៃប្រព័ន្ធយុត្តិធម៌នៅកម្ពុជា។

លោក កែវ ពន្លឺចន្ទ អ្នកជំនាញវិទ្យាសាស្ត្រនយោបាយ និងច្បាប់លើកឡើងថា គណៈកម្មាធិការដឹកនាំការកែទម្រង់ប្រព័ន្ធយុត្តិធម៌ដែលមានសហប្រធាន អាចនាំឱ្យអំណាចមានភាពមិនច្បាស់លាស់ ចែកមិនដាច់ និងប្រទាញប្រទង់គ្នា។ លោកបន្ថែមថា គណៈកម្មាធិការដឹកនាំការកែទម្រង់ប្រព័ន្ធយុត្តិធម៌នេះហាក់មិនឃើញពីប្រសិទ្ធភាពណាមួយទេ ប៉ុន្តែតែចាំមើលការដឹកនាំរបស់រដ្ឋាភិបាលថ្មី។

លោក ពន្លឺចន្ទ បន្តថា៖ «តួនាទីអង្គភាពប្រឆាំងអំពើពុករលួយវាសំខាន់ ហើយគួរតែយកទៅអនុវត្តដើម្បីឱ្យមានប្រសិទ្ធភាពឱ្យបានពេញលេញ ហើយយើងបង្កើតគណៈកម្មាធិការនេះឡើងគ្រាន់តែជាគោលនយោបាយដាក់ឱ្យអនុវត្តទៅ ហើយមិនទទួលបានប្រសិទ្ធភាព អាណត្តិក្រោយកំណែទម្រង់ទៀតទៅ»។

សម្រាប់លោក សុខ សំអឿន មេធាវីប្រចាំអង្គការតម្លាភាពកម្ពុជា លើកឡើងថា ការកែទម្រង់ប្រព័ន្ធយុត្តិធម៌ ដែលផ្តល់សិទ្ធិសេរីភាពពលរដ្ឋជាធំជាងប្រយោជន៍ស្ថាប័នទើបជាការល្អ។

លោកមេធាវីបន្តថា៖ «ប្រព័ន្ធយុត្តិធម៌ ត្រូវតែការមានការកែទម្រង់ ព្រោះច្បាប់ជាទូទៅមិនសូវគិតដល់សិទ្ធិសេរីភាពពលរដ្ឋប៉ុន្មានទេ ដូច្នេះកែទម្រង់ឱ្យគោរពសិទ្ធិសេរីភាពពលរដ្ឋច្រើនទើបបានល្អ»។

លោកមេធាវីបន្ថែមថា ក្នុងការកែទម្រង់ប្រព័ន្ធយុត្តិធម៌មិនគួរផ្តល់អំណាចឱ្យតុលាការធ្វើទាំងអស់នោះទេ ដោយសារចៅក្រមមិនទាន់ឯករាជ្យនៅឡើយទេ។ លោកថា ប្រសិនបើមានតំណាងចម្រុះមកពីពលរដ្ឋ អង្គការសង្គមស៊ីវិល និងរដ្ឋាភិបាលឱ្យមានចូលរួម និងទទួលមតិយោបល់ គឺកាន់តែប្រសើរ។

លោក វ៉ា ឈុនហុង អ្នកសិក្សាផ្នែកច្បាប់ និងសង្គម មានយោបល់ថា ការកែទម្រង់ប្រព័ន្ធយុត្តិធម៌ដែលមានសហប្រធាន ២ រូប គឺរដ្ឋមន្ត្រីក្រសួងយុត្តិធម៌ និងប្រធានតុលាការកំពូល មានលក្ខណៈប្លែក អាចមានការ ក្រែងរអែងគ្នា ហើយពលរដ្ឋអាចមានការភាន់ច្រឡំលើការអនុវត្តរបស់តុលាការ។

លោក ឈុនហុង បន្តថា ស្ថាប័នតុលាការគួរតែជាអ្នករៀបចំការកែទម្រង់ប្រព័ន្ធយុត្តិធម៌ដោយខ្លួនឯង ដោយសារជាអ្នកអនុវត្ត មើលឃើញបញ្ហាផ្ទាល់ និងជាអំណាចឯករាជ្យ។

លោក ឈុនហុង បន្ថែមថា៖ «ស្ថាប័នតុលាការមើលឃើញពីបញ្ហាជាច្រើនច្បាស់លាស់ជាងស្ថាប័ននីតិប្រតិបត្តិ»។

លោក ឈុនហុង បន្ថែមថា ការបង្កើតគណៈកម្មាធិការកែទម្រង់ប្រព័ន្ធយុត្តិធម៌ គឺមានភាពល្អប្រសើរ ប្រសិនអនុវត្តឱ្យត្រូវតាមច្បាប់ តម្លាភាព គិតពីប្រយោជន៍រួម ធ្វើឱ្យប្រជាពលរដ្ឋមានជំនឿទុកចិត្ត និងគិតពីប្រសិទ្ធភាព។

មាត្រា ៥១ថ្មី នៃរដ្ឋធម្មនុញ្ញកម្ពុជា ឆ្នាំ១៩៩៣ បានកំណត់ថា៖ «អំណាចបែងចែកដាច់ពីគ្នា រវាងអំណាចនីតិប្បញ្ញត្តិ អំណាចនីតិប្រតិបត្តិ និងអំណាចតុលាការ»។

លោក ប៉ែន បូណា អ្នកនាំពាក្យរដ្ឋាភិបាលលើកឡើងថា គ្មានការងារណាល្អឥតខ្ចោះ និង មិនអាចនៅដដែលៗដោយគ្មានកំណែទម្រង់នោះទេ។

អ្នកនាំពាក្យរដ្ឋាភិបាលរូបនេះបន្តថា៖ «ប្រព័ន្ធយុត្តិធម៌ក៏ដូចគ្នាយើងត្រូវការពង្រឹង និងកែលម្អរជានិច្ចដើម្បីធ្វើឱ្យកាន់តែល្អប្រសើរ និងរឹងមាំ»។

លោកស្រី ម៉ៅ ធីតា អ្នកនាំពាក្យតុលាការកំពូល លើកឡើងដែរថា លោកស្រីបានឃើញតែព្រះរាជក្រឹត្យ និងសេចក្តីសម្រេច ប៉ុន្តែមិនទាន់បានប្រជុំលម្អិតលើខ្លឹមសារនៅឡើយ។

ចំណែកលោក ឃុន លាងម៉េង អ្នកនាំពាក្យសាលាឧទ្ធរណ៍ភ្នំពេញ និងលោក អ៊ី រិន្ទ អ្នកនាំពាក្យសាលាដំបូងរាជធានីភ្នំពេញ បានប្រាប់ឱ្យទៅសួរអ្នកនាំពាក្យក្រសួងក្រសួងយុត្តិធម៌វិញ។

លោក ជិន ម៉ាលីន អ្នកនាំពាក្យក្រសួងក្រសួងយុត្តិធម៌ និងជាអតីតប្រធានលេខាធិការដ្ឋាននៃគណៈកម្មាធិការកែទម្រង់ប្រព័ន្ធយុត្តិធម៌ មិនឆ្លើយតបសំណួរពី Newsroom Cambodia អំពីការបង្កើតគណៈកម្មាធិការដឹកនាំការកែទម្រង់ប្រព័ន្ធយុត្តិធម៌ និងសមិទ្ធផលរយៈពេល១០ឆ្នាំកន្លងមកនៃគណៈកម្មាធិការដឹកនាំការកែទម្រង់ច្បាប់ និងប្រព័ន្ធយុត្តិធម៌នេះទេ។

គណៈកម្មាធិការដឹកនាំការកែទម្រង់ប្រព័ន្ធយុត្តិធម៌ មានអគ្គលេខាធិការដ្ឋានមួយជាសេនាធិការ ស្ថិតក្រោមរដ្ឋបាលកណ្ដាលរបស់ក្រសួងយុត្តិធម៌ ដើម្បីគាំទ្រដល់កិច្ចដំណើរការរបស់ខ្លួន។ ហើយការរៀបចំ និងការប្រព្រឹត្តទៅនៃអគ្គលេខាធិការដ្ឋាននេះ ត្រូវកំណត់ដោយអនុក្រឹត្យ។

ព្រះរាជក្រឹត្យបង្កើតគណៈកម្មាធិការដឹកនាំការកែទម្រង់ប្រព័ន្ធយុត្តិធម៌ ឆ្នាំ២០២៣ ត្រង់មាត្រា ១៣ ចែងថា សាលាជម្រះក្តី អង្គការអយ្យការគ្រប់ជាន់ថ្នាក់ ស្ថាប័ន អង្គភាពដែលមានការពាក់ព័ន្ធនឹងការងារកែទម្រង់ប្រព័ន្ធយុត្តិធម៌ អាចបង្កើតក្រុមការងារកែទម្រង់ប្រព័ន្ធយុត្តិធម៌ ដើម្បីធានាប្រសិទ្ធភាពការងារកែទម្រង់ប្រព័ន្ធយុត្តិធម៌។

ក្រុមការងារកែទម្រង់ប្រព័ន្ធយុត្តិធម៌ មានតួនាទី ភារកិច្ច និងសមាសភាពយ៉ាងណា ត្រូវកំណត់ដោយសេចក្តីសម្រេចរបស់រដ្ឋមន្ត្រីក្រសួងយុត្តិធម៌បន្ទាប់ពីបានពិគ្រោះយោបល់ជាមួយប្រធានតុលាការកំពូល។

ព្រះរាជក្រឹត្យខាងលើ ត្រង់មាត្រា ១៣ ចែងថា៖ «គណៈកម្មាធិការដឹកនាំការកែទម្រង់ប្រព័ន្ធយុត្តិធម៌ មានប្រភពធនធានផ្គត់ផ្គង់ដោយថវិកាជាតិជាកញ្ចប់ថវិកាដោយឡែក នៅក្នុងក្របខ័ណ្ឌថវិការប្រចាំឆ្នាំរបស់ក្រសួងយុត្តិធម៌»។

ជុំវិញការកែទម្រង់ប្រព័ន្ធយុត្តិធម៌ គឺរយៈពេល ១០ឆ្នាំមុន នៅឆ្នាំ២០១៣ រដ្ឋាភិបាលបានចេញអនុក្រឹត្យលេខ ៤៩១ បង្កើតគណៈកម្មាធិការដឹកនាំការកែទម្រង់ច្បាប់ និងប្រព័ន្ធយុត្តិធម៌ ដើម្បីដឹកនាំការងារកែទម្រង់ច្បាប់ និងប្រព័ន្ធយុត្តិធម៌ ស្របតាមកម្មវិធីនយោបាយរបស់រដ្ឋាភិបាល ដែលមានរដ្ឋមន្ត្រីក្រសួងយុត្តិធម៌ ១រូប ជាប្រធាន និងសមាជិកមួយចំនួនទៀត។

យោងតាមព្រះរាជក្រឹត្យបង្កើតគណៈកម្មាធិការដឹកនាំការកែទម្រង់ប្រព័ន្ធយុត្តិធម៌ ត្រង់មាត្រា ១៥ ចាប់ពីឆ្នាំ២០២៤នេះតទៅ គណៈកម្មាធិការដឹកនាំការកែទម្រង់ច្បាប់ និងប្រព័ន្ធយុត្តិធម៌ត្រូវបានលុបចោល និងជំនួសវិញដោយគណៈកម្មាធិការដឹកនាំការកែទម្រង់ប្រព័ន្ធយុត្តិធម៌៕

អ្នកច្បាប់លើកឡើងថា តុលាការគួរតែជាអ្នកផ្សព្វផ្សាយរាល់សេចក្តីសម្រេចរបស់ខ្លួន

ហេង រិទ្ធ (Heng Rith) — Wed, 27 Dec 2023 04:45:48 +0000

ក្រុមអ្នកជំនាញ និងអ្នកសិក្សាផ្នែកច្បាប់លើកឡើងថា ស្ថាប័នតុលាការគ្រប់ជាន់ថ្នាក់ គួរតែជាអ្នកផ្សព្វផ្សាយសេចក្តីសម្រេចសំណុំរឿងរដ្ឋប្បវេណី និងព្រហ្មទណ្ឌ ដែលបានជំនុំជម្រះរួច។

ការលើកឡើងនេះកើតមានបន្ទាប់ពីក្រសួងយុត្តិធម៌បានបង្កើតក្រុមការងារទទួលបន្ទុកពិនិត្យ និងផ្សព្វផ្សាយសេចក្តីសម្រេចរបស់តុលាការលើរឿងក្តីរដ្ឋប្បវេណី ដែលមានលោក កេង សុម៉ារិទ្ធ រដ្ឋលេខាធិការក្រសួងយុត្តិធម៌ជាប្រធាន លោក យ៉ម ផារ៉ូត ជាអនុប្រធានប្រចាំការ និងមានសមាជិកសរុប ៣៦ រូប។ នេះបើយោងតាមសេចក្តីសម្រេចបង្កើតក្រុមការងារទទួលបន្ទុកពិនិត្យ និងផ្សព្វផ្សាយសេចក្តីសម្រេចរបស់តុលាការលើរឿងក្តីរដ្ឋប្បវេណី ចេញថ្ងៃទី១ ខែធ្នូ ឆ្នាំ២០២៣។

លោក សុខ សំអឿន មេធាវីប្រចាំអង្គការតម្លាភាពកម្ពុជា លើកឡើងថា កម្ពុជាមិនមានភាពចាំបាច់ក្នុងការបង្កើតក្រុមពិនិត្យទេ ឬផ្សព្វផ្សាយសាលក្រម ឬសាលដីកានោះទេ។

លោកមេធាវីបញ្ជាក់ថា៖ «តាមខ្ញុំយល់មិនចាំបាច់បង្កើតធំដុំអីទេ។ គ្រាន់តែមានម្នាក់បង្គាប់ឲ្យតុលាការទាំងអស់ដែលចេញសាលក្រមហើយ ត្រូវផ្ញើមកមួយច្បាប់មកក្រសួង ហើយដាក់វាចូលវេបសាយទៅបានហើយ។ មិនចាំបាច់មានអ្នកពិនិត្យអីទៀតទេ ព្រោះជាសាលក្រមរបស់តុលាការហើយ»។

លោកមេធាវីបន្ថែមថា សាលក្រមទាំងអស់ត្រូវតែផ្សព្វផ្សាយ ជាពិសេសរឿងដីធ្លី ប៉ុន្តែរឿងខ្លះដូចជារឿងលែងលះជាដើម មិនចាំបាច់ផ្សាយទេ។

លោក វ៉ា ឈុនហុង អ្នកសិក្សាផ្នែកច្បាប់ និងសង្គម មានយោបល់ថា ជាការល្អដែលមានការផ្សព្វផ្សាយសេចក្តីសម្រេចរបស់តុលាការគ្រប់ជាន់ថ្នាក់ទៅដល់ពលរដ្ឋ និងអាចយកទៅពិចារណាទៅនឹងករណីដែលកើតឡើង។ លោកថា ការផ្សព្វផ្សាយសេចក្តីសម្រេចរបស់តុលាការ គឺត្រូវផ្សព្វផ្សាយសេចក្តីសម្រេចរឿងក្តីរដ្ឋប្បវេណី និងសេចក្តីសម្រេចរឿងក្តីព្រហ្មទណ្ឌទាំងអស់ដែលតុលាការបានបិទបញ្ចាប់។

លោក ឈុនហុង បន្តថា តុលាការគួរតែជាអ្នករៀបចំក្រុមកាងារផ្សព្វផ្សាយដោយខ្លួនឯង ដោយសារតុលាការជាអ្នកសម្រេចសេចក្តី និងមានរដ្ឋបាលទទួលបន្ទុកសំណុំរឿង មិនគួរជាក្រសួងយុត្តិធម៌ជាអ្នកផ្សព្វផ្សាយនោះទេ។ លោកថា ប្រសិនបើក្រសួងយុត្តិធម៌រៀបចំបែបនេះ គួរតែរៀបចំរចនាសម្ព័ន្ធក្រុមការងារឱ្យមានចេញពីតុលាការដែលជាមន្ត្រីអនុវត្តផ្ទាល់នៅក្នុងសំណុំរឿងនោះផងដែរ។

លោក ឈុនហុង បន្ថែមថា៖ «បែងចែកឱ្យដាច់រវាងអំណាចតុលាការ និងនីតិប្រតិបត្តិ ជៀសវៀងមានការភាន់ច្រឡំរវាងគ្នាហ្នឹងគ្នា ដែលធ្វើឱ្យប៉ះពាល់គុណតម្លៃនៃការបង្កើតក្រុមការងារផ្សព្វផ្សាយសេចក្តីសម្រេចហ្នឹង»។

លោក ឈុនហុង បន្ថែមថា ដើម្បីផ្សព្វផ្សាយសេចក្តីសម្រេចរបស់តុលាការឱ្យមានប្រសិទ្ធភាព គឺត្រូវឱ្យមន្ត្រីផ្សព្វផ្សាយត្រូវមានគុណវុឌ្ឍិ មានបច្ចេកទេសឌីជីថល និងត្រូវធ្វើយ៉ាងណាឱ្យប្រជាជនយល់ពីសេចក្តីសម្រេច ដូចជាការបកស្រាយសេចក្តីសម្រេច។

ចំណែកលោក សុវណ្ណ រតនា ពលរដ្ឋតាមដានសង្គមលើកឡើងថា លោកបារម្ភថាការបង្កើតក្រុមការងារផ្សព្វផ្សាយសេចក្តីសម្រេចរឿងក្តីរដ្ឋប្បវេណី នឹងធ្វើឱ្យមានការជ្រើសរើសតែរឿងត្រូវផ្សព្វផ្សាយ ចំណែករឿងមួយចំនួនបែរត្រូវបិទចោល។

លោក រតនា បន្ថែមជា លោកមិនគាំទ្រឱ្យមានការបង្កើតក្រុមផ្សព្វផ្សាយសេចក្តីសម្រេចរបស់តុលាការទេ។ លោកថា អ្វីដែលសំខាន់ គឺការជ្រើសរើសចៅក្រម ព្រះរាជអាជ្ញា មេធាវី ក្រឡាបញ្ជី សារការី ត្រូវធ្វើដោយស្មើភាព មានចំណេះដឹងពិតប្រាកដ អត់មានខ្សែបក្សពួក អត់មានការដាក់លុយ។

លោក រតនា បញ្ជាក់ថា៖ «ពេលដែលអ្នកអនុវត្តច្បាប់កើតចេញពីលុយ កើតចេញពីការរៀបចំ ទោះយើងធ្វើអ្វី គ្មានអ្វីដោះស្រាយក្រៅពីលុយ ព្រោះមនុស្សកើតចេញពីលុយហើយ មនុស្សចាប់ផ្តើមចេញអំពើពុករលួយហើយ មនុស្សហ្នឹងយកវិធាននេះធ្វើជាអាជីពចិញ្ចឹមជីវិតគ្រួសារ បក្សពួកខ្លួន»។

តាមរយៈការផ្សព្វផ្សាយសេចក្តីសម្រេចបង្កើតក្រុមការងារទទួលបន្ទុកពិនិត្យ និងផ្សព្វផ្សាយសេចក្តីសម្រេចរបស់តុលាការលើរឿងក្តីរដ្ឋប្បវេណី នៅថ្ងៃទី៤ ខែធ្នូ ឆ្នាំ២០២៣ លើទំព័រហ្វេសប៊ុកក្រសួងយុត្តិធម៌ គណនីហ្វេសប៊ុកមួយចំនួនបានបញ្ចេញមតិលើការបង្កើរនោះ។ គណនីហ្វេសប៊ុកឈ្មោះ Chanty Panha មានមតិថា៖ «សូមសំណូមពរជួយផ្សព្វផ្សាយសាលដីការបស់តុលាការកំពូលឲ្យបានច្រើន»។ ចំណែកគណនីឈ្មោះ Savann Sok លើកឡើងថា៖ «មានអគ្គនាយកដ្ឋានរដ្ឋប្បវេណី និងអគ្គនាយកដ្ឋានព្រហ្មទណ្ឌហើយចាំបាច់អីបង្កើតក្រុមការងារហ្នឹងទៀត»។

ក្រុមការងារទទួលបន្ទុកពិនិត្យ និងផ្សព្វផ្សាយសេចក្តីសម្រេចរបស់តុលាការលើរឿងក្តីរដ្ឋប្បវេណីមានតួនាទី និងភារកិច្ចដូចជា រៀបចំផែនការការងារ ជ្រើសរើស បែងចែកប្រភេទសេចក្តីសម្រេច សហការ ពិគ្រោះយោបល់ជាមួយអ្នកជំនាញ រៀបចំសិក្ខាសាលា វគ្គបណ្ដុះបណ្ដាល ទស្សនកិច្ចសិក្សា តាមដាន ត្រួតពិនិត្យ វាយតម្លៃពាក់ព័ន្ធការពិនិត្យ និងផ្សព្វផ្សាយសេចក្តីសម្រេចរបស់តុលាការលើរឿងក្តីរដ្ឋប្បវេណី។

ក្នុងសេចក្តីសម្រេចខាងលើបន្ថែមថា៖ «ក្រុមការងារនេះ អាចទទួលមូលនិធិដែលបានមកពីហិរញ្ញប្បទានសហប្រតិបត្តិការជាតិ និងអន្តរជាតិ និងមកពីប្រភពស្របច្បាប់ផ្សេងទៀត»។

វិវាទនៅតុលាការនាពេលបច្ចុប្បន្នមានការបែងចែកជា ២ ប្រភេទ គឺវិវាទរដ្ឋប្បវេណី និងវិវាទព្រហ្មទណ្ឌ។ វិវាទរដ្ឋប្បវេណី គឺជាវិវាទនៅក្នុងវិស័យឯកជនដែលឃើញមានជាច្រើនដូចជា វិវាទដែលកើតចេញពីកិច្ចសន្យា សាច់ញាតិ ទ្រព្យសម្បត្តិ បណ្តាំមរតក ជាដើម។ ចំណែវិវាទព្រហ្មទណ្ឌ គឺជាវិវាទដែលមានការប៉ះពាល់ដល់ សណ្ដាប់ធ្នាប់សាធារណៈ ហើយអាចមានរូបភាពជាបទល្មើសលួច បទល្មើសឃាតកម្ម និងបទល្មើសផ្សេងៗទៀតដែលមានចែងនៅក្នុងច្បាប់ព្រហ្មទណ្ឌ។

ចំពោះវិវាទទាំងពីរនេះ ដើម្បីអាចបញ្ចប់បាន គឺត្រូវចេញដីកាសម្រេច សាលក្រម ឬសាលដីកា អាស្រ័យទៅតាមដំណើរការនីតិវិធីនៅក្នុងតុលាការ។ ប្រសិនបើចេញសាលក្រម មានន័យថាវិវាទនោះបញ្ចប់ត្រឹមនីតិវិធីសាលាដំបូងរាជធានី-ខេត្ត ដោយគ្មានការតវ៉ាទៅតុលាការជាន់ខ្ពស់។ ប្រសិនបើវិវាទដែលបញ្ចប់ដោយសាលដីកា មានន័យថាវិវាទនោះបញ្ចប់នៅតុលាការជាន់ខ្ពស់ មានសាលាឧទ្ធរណ៍ ឬតុលាការកំពូល។

លោក ជិន ម៉ាលីន អ្នកនាំពាក្យក្រសួងក្រសួងយុត្តិធម៌ មិនឆ្លើយតបសំណួរពី Newsroom Cambodia អំពីការបង្កើតក្រុមផ្សព្វផ្សាយខាងលើមានន័យយ៉ាងដូចម្តេច សេចក្តីសម្រេចរដ្ឋប្បវេណីណាខ្លះត្រូវផ្សាយ និងមានគម្រោងបង្កើតក្រុមការងារផ្សព្វផ្សាយសេចក្តីសម្រេចរឿងក្តីព្រហ្មទណ្ឌដែរ ឬទេ។

លោក ឃុន លាងម៉េង អ្នកនាំពាក្យសាលាឧទ្ធរណ៍រាជធានីភ្នំពេញលើកឡើងពាក់ព័ន្ធការបង្កើតក្រុមការងារពិនិត្យ និងផ្សព្វផ្សាយសេចក្តីសម្រេចរឿងក្តីរដ្ឋប្បវេណីថា ជាការល្អដែលយកសាលក្រម សាលដីកាមកពិនិត្យឡើងវិញ ធ្វើការផ្សព្វផ្សាយជាគំរូ អាចបិទអត្តសញ្ញាណខ្លះ ដើម្បីឱ្យអ្នកធ្វើការយកលំនាំតាម ហើយអ្នករៀនសូត្រ និងសាធារណៈជនអាចមើលបាន។

លោកបន្តថា៖ «កន្លងមកសាលាឧទ្ធរណ៍ធ្លាប់ធ្វើចឹង រើសយកល្អៗមកផ្សព្វផ្សាយឱ្យអ្នកធ្វើការយើងយកជាគំរូមើល»។

លោកបន្ថែមថា ក្រសួងយុត្តិធម៌យកសេចក្តីសម្រេចរបស់តុលាការរដ្ឋប្បវេណីទៅផ្សព្វផ្សាយ អត់ប៉ះពាល់ដល់វិស័យតុលាការទេ ព្រោះការយកទៅផ្សព្វផ្សាយ គឺមានបិទឈ្មោះភាគី ឈ្មោះចៅក្រមចេញ។

អ្នកនាំពាក្យសាលាឧទ្ធរណ៍ភ្នំបេញរូបនេះបន្ថែមថា៖ «ការងារលម្អិតមិនអាចបញ្ជាក់បានទេ ព្រោះក្រសួងអ្នកបង្កើត»។

ផ្អែកលើការផ្សព្វផ្សាយរបស់ក្រសួងយុត្តិធម៌កន្លងមក សេចក្តីសម្រេចរបស់តុលាការលើរឿងក្តីរដ្ឋប្បវេណី និងឯកសារមួយចំនួនទៀត បានផ្សព្វផ្សាយជាសាធារណៈ តាំងពី២ឆ្នាំមុនរួចមកហើយ។ នេះបើយោងតាម សេចក្តីជូនដំណឹងស្តីពីការផ្សព្វផ្សាយឯកសារសេចក្តីសម្រេចរបស់តុលាការលើរឿងក្តីរដ្ឋប្បវេណីជាក់ស្តែង ចេញនៅថ្ងៃទី១៣ ខែមករា ឆ្នាំ២០២២។

ក្នុងការផ្សព្វផ្សាយរយៈពេល ២ឆ្នាំមកនេះ គឺមានសម្រេចរបស់តុលាការលើរឿងក្តីរដ្ឋប្បវេណី ចំនួន ១០៤ ច្បាប់។ ដោយក្នុងនោះសាលក្រមរដ្ឋប្បវេណីមាន ១០២ ច្បាប់ និងសាលដីកាមាន ២ ច្បាប់៕

អ្នកជំនាញជំរុញឱ្យមានគោលនយោបាយគាំពារដើម្បីបង្កើនវត្តមានស្ត្រីក្នុងវិស័យព័ត៌មាន

ហេង រិទ្ធ (Heng Rith) — Wed, 27 Dec 2023 04:23:26 +0000

អ្នកធ្វើការក្នុងវិស័យព័ត៌មាន និងអ្នកជំនាញផ្នែកស្រ្តីលើកឡើងថា ការបង្កើនវត្តមាន និងសមត្ថភាពស្ត្រីនៅក្នុងវិស័យនេះបាន លុះត្រារដ្ឋាភិបាល និងអង្គភាពសារព័ត៌មាននីមួយៗ មានគោលនយោបាយលើកកម្ពស់ស្ត្រីក្នុងវិស័យសារព័ត៌មានឱ្យមានស្តង់ដារ និងអនុវត្តជាប្រចាំ។

ក្នុងកម្មវិធីវេទិកាភាពចម្រុះនៃប្រព័ន្ធផ្សព្វផ្សាយនៅកម្ពុជា កាលពីថ្ងៃទី១២ ខែធ្នូ ឆ្នាំ២០២៣ រៀបចំដោយអង្គការយូណេស្កូនៅកម្ពុជា (UNESCO Cambodia) កញ្ញា ប៉ុល ស្រីមុំ អ្នកដឹកនាំស្រាវជ្រាវនៅអង្គរស្រាវជ្រាវ (Angkor Research) លើកឡើងថា ក្នុងរយៈពេលមួយខែ ក្រុមការងាររបស់កញ្ញាបានត្រួតពិនិត្យបណ្តាញផ្សព្វផ្សាយក្នុងស្រុកចំនួន ១២ ពីវិទ្យុ ទូរទស្សន៍ ឌីជីថល និងពីការសែតបោះពុម្ព ដែលមានព័ត៌មានចំនួន ៤០៩៤ សាច់រឿង។

កញ្ញា ប៉ុល ស្រីមុំ បានលើកឡើងបន្តថា ជុំវិញការត្រួតពិនិត្យព័ត៌មានចំនួន ៤០៩៤ សាច់រឿងគឺ៖ «រឿងរ៉ាវព័ត៌មានដែលមានតែស្ត្រីសុទ្ធត្រូវបានរកឃើញតែ ៥%នៃរឿងទាំងអស់ បើការប្រៀបធៀបទៅនឹងរឿងរ៉ាវនៃ ព័ត៌មានរហូតដល់ស្ទើរតែពាក់កណ្តាលដែលមានវត្តមានរបស់បុរស»។

កញ្ញាបន្តថា ស្រ្តីដែលជាអ្នកនាំពាក្យទាំងអស់មានតែ២% ស្ត្រីដែលជាអ្នកជំនាញទាំងអស់មានតែ៧% ចំណែកព័ត៌មានដែលសរសេរអំពីបញ្ហាសមភាព ឬវិសមភាពយេនឌ័រ គឺមានតែ ៨.៥% នៃរឿងរ៉ាវទាំងអស់។

កញ្ញាបន្ថែមថា ត្រូវជំរុញឱ្យមានការចូលរួមពីប្រព័ន្ធព័ត៌មានប្រព័ន្ធផ្សព្វផ្សាយ អ្នកបោះពុម្ពផ្សាយ និងសមាគមអ្នកសារព័ត៌មាន ដើម្បីបង្កើត និងអនុវត្តគោលនយោបាយសមភាពយេនឌ័រឆ្លើយតបចំពោះការរំលោភបំពានលើស្ត្រីក្នុងបណ្តាញសារព័ត៌មាន និងគួរកសាងសមត្ថភាពពីសមភាពយេនឌ័រ។

អ្នកស្រី គ្រី ស៊ុយហៀង នាយកប្រតិបត្តិនៃអង្គការនារី ដើម្បីសន្តិភាព (Women Peace Makers) លើកឡើងថា នៅក្នុងវិស័យសារព័ត៌មាន អត្រាស្ត្រីដែលចូលរួមមានកម្រិតតិចតួច និងបញ្ហាប្រឈមមានលក្ខណជាប្រព័ន្ធ ដែលចាំបាច់ទាមទារឱ្យមានគោលនយោបាយ និងយន្តការផ្សេងៗគាំទ្រស្ត្រីក្នុងវិស័យសារព័ត៌មាន។ អ្នកស្រីថា គោលនយោបាយដែលល្អ គឺគោលនយោបាយដែលយល់ពីការគិតរបស់ស្ត្រី និងឆ្លើយតបទៅស្ត្រី។ ហើយក្រសួងព័ត៌មាន ក្រសួងកិច្ចការនារី អ្នកទាំងអស់គ្នានៅក្នុងវិស័យសារព័ត៌មាន សង្គមស៊ីវិល សាធារណៈជន ដែលជាតួអង្គសំខាន់ក្នុងការអនុវត្តគោលនយោបាយ។

អ្នកស្រីយល់ថា ក្នុងគោលនយោបាយត្រូវមានចំណុចដូចជា ស្ត្រីទៅយកព័ត៌មាន ស្ត្រីជាអ្នកផ្តល់ព័ត៌មាន ស្ត្រីមានកាន់តួនាទីក្នុងវិស័យសារព័ត៌មាន ត្រូវបង្កើតផ្នត់គំនិតដែលមានបរិយាកាសអំណោយផល បរិយាកាសដែលមានកិច្ចការពារ ប្រព័ន្ធគាំទ្រស្ត្រី សំណាញ់សុវត្ថិភាព កត្តាអត្តសញ្ញាណផ្សេងទៀត ប្រាក់កម្រៃផ្សងៗ ការប្រើប្រាស់ពាក្យក្នុងការសរសេរ វគ្គបណ្តុះបណ្តាល និងការពង្រឹងសមត្ថភាព។

អ្នកស្រី គ្រី ស៊ុយហៀង បញ្ជាក់ថា៖ «កត្តាដែលកំណត់ដោយសង្គម ដែលថាស្ត្រីមិនគួរចូលក្នុងវិស័យសារព័ត៌មាន ស្ត្រីមិនគួរបញ្ចេញសំឡេងខ្លួនឯង មិនគួរចែករំលែកសាច់រឿងដែលជាបញ្ហាក្នុងផ្ទះ ដែលទាំងនេះជាផ្នត់គំនិតសង្គម ពិតប្រាកដណាស់អាចកែប្រែបាន ពីព្រោះសង្គម គឺជាមនុស្សជាអ្នកបង្កើត មនុស្សក៏អាចផ្លាស់ប្តូរផ្នត់គំនិតទាំងអស់ហ្នឹងបានដែរ»។

ក្នុងវេទិការភាពចម្រុះនៃប្រព័ន្ធផ្សព្វផ្សាយនៅកម្ពុជា អង្គការយូណេស្កូនៅកម្ពុជាបានផ្សព្វផ្សាយរបាយការណ៍ តើនរណាជាអ្នកផលិតព័ត៌មាននៅកម្ពុជា? សរសេរជាភាសាអង់គ្លេស មានកម្រាស់ ១០ ទំព័រ មានការស្រាវជ្រាវចំនួនអត្ថបទរបស់ស្ត្រីក្នុងវិស័យព័ត៌មាន និងការវាយតម្លៃពីចំនួនស្ត្រីនៅក្នុងវិស័យសារព័ត៌មាន។

ក្នុងកម្មវិធីខាងលើ លោកបណ្ឌិត ប៉ា ច័ន្ទរឿន នាយកប្រតិបត្តិវិទ្យាស្ថានប្រជាធិបតេយ្យកម្ពុជា ដែលបានចូលរួមផ្ទាល់លើកឡើងថា វត្តមានរបស់ស្ត្រីនៅក្នុងវិស័យសារព័ត៌មាន ជាបញ្ហាប្រឈមមួយដែលទាមទារឱ្យមានការយកចិត្តទុកដាក់ ដោយការបង្កើតគោលនយោបាយលើកកម្ពស់ ផ្តល់ឱកាស ផ្តល់សិទ្ធិដល់ស្ត្រីក្នុងការបម្រើការងារក្នុងវិស័យសារព័ត៌មាន ដើម្បីជំរុញភាគរយស្ត្រីក្នុងវិស័យព័ត៌មានកើនឡើង។

លោកបញ្ជាក់ថា៖ «នៅកម្ពុជាអត់ទាន់មានគោលនយោបាយនៅក្នុងការជំរុញឱ្យភាគរយ ឬកូតាស្ត្រីនៅក្នុងវិស័យសារព័ត៌មានទេ»។

លោកបន្ថែមថា អង្គភាពសារព័ត៌មាននីមួយៗគួរមានគោលនយោបាយសមភាពយេឌ័រផ្ទាល់ខ្លួន លើកកម្ពស់ចំនួនជាស្ត្រីអ្នកសារព័ត៌មាន សរសេរអត្ថបទដែលខ្លួនចង់ធ្វើ អាចជ្រើសរើសវិស័យដែលខ្លួនចង់សរសេរ ដែលជាចំណែកមួយជំរុញឲ្យស្ត្រីអ្នកសារព័ត៌មានច្រើនឡើង។

កញ្ញា មាស ដា អ្នកហាត់ការនៅវិទ្យុវីអូអេ (VOA KHMER) លើកឡើងថា អ្នកសារព័ត៌មានជាស្ត្រីនៅមានចំនួនតិចតួច ដោយសារកត្តា ៣ យ៉ាង គឺកត្តាខ្លួនឯង កត្តាគ្រួសារ និងកត្តាសង្គម។ កញ្ញាថា កត្តាខ្លួនឯង ស្ត្រីយល់ថាពេលទៅយកព័ត៌មានអាចជួបហានិភ័យច្រើនជាងបុរស ដូចជាការរើសអើង ការបៀតបៀន និងផ្សេងទៀត។ កត្តាគ្រួសារ ក្នុងគ្រួសារមួយដែលមានកូនស្ត្រីជាអ្នកសារព័ត៌មាន គឺដូចជាឱពុកម្តាយ តែមានការព្រួយបារម្ភនៅពេលកូនគាត់ចុះទៅយកព័ត៌មាន ព្រោះយល់ថាអាចមានគ្រោះថ្នាក់ផ្សេងៗមកលើកូនខ្លួន។ កត្តាសង្គម មានន័យថាសង្គមហាក់បីមិនបានផ្តល់សិទ្ធិពេញលេញឱ្យស្ត្រីដែលជាអ្នកសារព័ត៌មាន។

កញ្ញាបន្ថែមថា រដ្ឋាភិបាល ក្រសួងព័ត៌មាន គួរតែគិតគូពីគោលនយោបាយជំរុញឱ្យមានស្ត្រីក្នុងវិស័យសារព័ត៌មាន ក្នុងគោលដៅឱ្យស្ត្រីមានអាទិភាព ការទុកចិត្តរបស់ស្ត្រីក្នុងពេលបំពេញការងារ ស្ត្រីអត់មានការព្រួយបារម្ភចំពោះបញ្ហាដែលត្រូវប្រឈម។

កញ្ញា មាស ដា បន្ថែមថា៖ «ប្រសិនមានការបង្កើតគោលនយោបាយ ត្រូវអនុវត្តឱ្យបានត្រឹមត្រូវ ជៀសវាងការចេញគោលនយោបាយហើយ តែការអនុវត្តគោលនយបាយគ្មានប្រសិទ្ធិភាព»។

លោក ទេព អស្នារិទ្ធ អ្នកនាំពាក្យក្រសួងក្រសួងព័ត៌មាន មិនបានឆ្លើយតបសំណួរពី Newsroom Cambodia អំពីវត្តមានស្ត្រីជាអ្នកសារព័ត៌មានថាជាបញ្ហាប្រឈម ឬយ៉ាងណាឡើយ។

យុទ្ធសាស្ត្របញ្ចកោណរបស់រដ្ឋាភិបាល ត្រង់បញ្ចកោណទី៤ មុំទី១ មានកំណត់ថា រាជរដ្ឋាភិបាលផ្តោតអាទិភាពលើ សមភាពយេនឌ័រ ការបង្កើនការវិនិយោគលើយេនឌ័រ ការបង្កើនភាពអង់អាចដល់ស្រ្តី ក្មេងស្រីនៅក្នុងវិស័យសេដ្ឋកិច្ច អប់រំ សុខភាព ការដឹកនាំសាធារណៈ ដើម្បីទាញយកអត្ថប្រយោជន៍ពីភាគលាភយេនឌ័រ និងកាត់បន្ថយភាពងាយរងគ្រោះ ដោយអំពើហិង្សាទាក់ទងនឹងយេនឌ័រទៅលើស្រ្តី និង ក្មេងស្រី។

សមភាពយេនឌ័រសំដៅលើសិទ្ធិ និងឱកាសស្មើគ្នារវាងបុរស និងស្ត្រី ក្មេងប្រុស និងក្មេងស្រីក្នុងការទទួលបានការងារ ការទទួលខុសត្រូវ ការសម្រេចចិត្ត និងទទួលបានផលប្រយោជន៍ និងសេវានានាពីកិច្ចអភិវឌ្ឍន៍ក្នុងសង្គមដោយគ្មានការរើសអើង។

ដោយយោងតាមសេចក្តីថ្លែងការណ៍រួមរបស់សង្គមស៊ីវិលចំនួន ៥ ចេញកាលពីខែសីហា ឆ្នាំ២០២៣ បង្ហាញថា ស្ត្រីដែលជាសមាជិករដ្ឋសភា នីតិកាលទី៧ មានចំនួន ១៦រូប ស្មើនឹង១២,៨ នៃចំនួនសមាជិករដ្ឋសភាសរុប ១២៥រូប នាំឱ្យប៉ះពាល់ដូចជា មិនអាចសម្រេចបានគោលដៅសមភាពយេនឌ័រ កង្វះការឆ្លើយតបនឹងតម្រូវការយេនឌ័រ និងបង្អាក់ទឹកចិត្តស្ត្រីដែលកំពុងត្រៀមខ្លួនចូលរួមក្នុងសង្គម៕

អ្នកតវ៉ាប្រមាណជា៤០០នាក់ទាមទារឱ្យប្រធាន និងអគ្គលេខាធិការគណបក្សភ្លើងទៀនចុះចេញពីតំណែង

ហេង រិទ្ធ (Heng Rith) — Tue, 19 Dec 2023 08:19:28 +0000

ពលរដ្ឋប្រមាណជា៤០០នាក់ដែលអះអាងថាជាសមាជិកគណបក្សភ្លើងទៀនបានចេញញត្តិថ្កោលទោស និងឈរនៅមុខការិយាល័យកណ្តាលគណបក្សភ្លើងទៀន ទាមទារឱ្យប្រធានគណបក្ស និងអគ្គលេខាធិការចុះចេញពីតំណែង។

អ្នកតវ៉ាដែលអះអាងថាជាសមាជិកគណបក្សភ្លើងទៀនទាំងនោះមានពាក់អាវ និងមួកដែលមានសញ្ញាគណបក្សភ្លើងទៀន បានឈរនៅមុខការិយាល័យកណ្តាលរបស់គណបក្សដែលមានទីតាំងនៅផ្ទះលេខ៣២០Eo ភូមិបាយ៉ាប សង្កាត់ភ្នំពេញថ្មី ខណ្ឌសែនសុខ រាជធានីភ្នំពេញ នៅព្រឹកថ្ងៃទី១៨ ខែធ្នូ ឆ្នាំ២០២៣។ ពួកគេមានកាន់បដាដែលសរសេរទាមទារឱ្យលោក ទាវ វណ្ណុល ប្រធានគណបក្ស និងលោក លី សុធារ៉ាយុត្តិ អគ្គលេខាធិការ គោរពសិទ្ធិសមាជិកក្នុងការធ្វើសេចក្តីសម្រេចចិត្តដោយផ្ទាល់ខ្លួន បញ្ឈប់ជាបន្ទាន់នូវការគំរាមកំហែង និង ចុះចេញពីតំណែងក្នុងគណបក្សដោយឥតលក្ខខណ្ឌ។

លោក នង ធារ៉ា ចៅសង្កាត់រងទី២ សង្កាត់សាលាកំរើក ខេត្តសៀមរាប និងជាសមាជិកគណៈកម្មការប្រតិបត្តិខេត្តសៀមរាបប្រាប់ Newsroom Cambodia ថា អ្នកចូលរួមប្រមាណជា៤០០នាក់ មកពី១០រាជធានី-ខេត្តដែលទាមទាឱ្យលោក ទាវ វណ្ណុល និងលោក លី សុធារ៉ាយុត្តិ ចុះចេញពីតំណែងនេះ គឺដោយសារ ពួកគាត់អសមត្ថភាព និងធ្វើការខុសទៅនឹងលក្ខន្តិកៈ និងបទបញ្ជាផ្ទៃក្នុងរស់គណបក្ស។

លោកបន្ថែមថា សូមថ្នាក់ដឹកនាំគណបក្សភ្លើងទៀន និងបេក្ខជនមកពីគណបក្សផ្សេង សូមមេត្តាប្រើប្រាស់ពាក្យពេចន៍ឱ្យបានសមរម្យ កុំមានការគំរាមកំហែង និងទិញទឹកចិត្តក្នុងរូបភាពណាមួយ។

លោក នង ធារ៉ា និយាយថា៖ «ស្នើទៅថ្នាក់ដឹកនាំមុនធ្វើអី មុនសម្រេចចិត្តអី សូមមេត្តាពិនិត្យលក្ខន្តិកៈ សូមមេត្តាពិចារណាឱ្យបានគ្រប់ជ្រុងជ្រោយ ក្នុងនាមថ្នាក់ដឹកនាំជាន់ខ្ពស់របស់គណបក្ស សម្រេចជោគវាសនារបស់គណបក្ស កុំសម្រេចតាមកំហឹងរបស់ខ្លួន»។

លោក នង ធារ៉ា បន្ថែមថា រដ្ឋបាលគណបក្សភ្លើងទៀនបានទទួលញ្ញត្តិ និងស្នាមមេដៃគាំទ្ររបស់អ្នកមកតវ៉ារួចរាល់ និងមានការសន្យាថាដោះស្រាយនៅពេលឆាប់ៗនេះ។

ចំណែក លោក សំ វុទ្ធី សមាជិកក្រុមប្រឹក្សាសង្កាត់ស្វាយដង្គំ ខេត្តសៀមរាបមកពីគណប្សភ្លើងទៀន ដែលបានឡើងមកតវ៉ាដែរនោះអះអាងថា ការឡើងមកដាក់ញត្តិថ្កោលទោសលោក ទាវ វណ្ណុល ប្រធានគណបក្សភ្លើងទៀន និង លោក លី សុធារ៉ាយុត្តិ មន្ត្រីគណបក្សភ្លើងទៀន ដោយសារការមិនពេញចិត្តចំពោះការដោះដូរប្រធានប្រតិបត្តិខេត្តសៀមរាបថ្មី ការបង្កើតស្នាក់ការបក្សថ្មីនៅខេត្តសៀមរាប គំរាម និងបង្ខំឱ្យសមាជិកក្រុមប្រឹក្សាគណបក្សភ្លើងទៀនទៅបោះឆ្នោតឱ្យគណបក្សឆន្ទៈខ្មែរ។

លោកបន្តថា លោក ទាវ វណ្ណុល ប្រធានគណបក្សភ្លើងទៀន បានសម្រេចដកលោក សោម សូរិយា ជាមនុស្សសកម្មក្នុងការងារ និងជាប្រធានប្រតិបត្តិក្នុងខេត្តសៀមរាបនៅថ្ងៃទី២៥ ខែវិច្ឆិកា ឆ្នាំ២០២៣ ហើយដាក់ជំនួសវិញដោយលោក សៀក ចំណាប់ ដែលពុំមានការគាំទ្រ ជាហេតុធ្វើឱ្យសកម្មជនមិនពេញចិត្ត។

លោកបន្ថែមថា៖ «ពួកយើងជាប់ឆ្នោត មិនមែនដោយសារពួកគាត់ទេ គឺជាប់ដោយសារពលរដ្ឋប្រជាពលរដ្ឋនៅមូលដ្ឋានបោះឆ្នោតឱ្យយើង ទើបពួកយើងមានតួនាទីនៅក្នុងក្រុមប្រឹក្សាឃុំ ក្រុមប្រឹក្សាសង្កាត់ ប្រសិនពួកគាត់មិនមានសមត្ថភាពដោះស្រាយបញ្ហាដែលកើតហ្នឹងទេ ពួកយើងជាសកម្មជននៅមូលដ្ឋានសុំឱ្យពួកគាត់ទាំងពីរ ហើយប្រសិនមានអ្នកផ្សេងៗលាលែងពីតំណែងទៅ ព្រោះគាត់អត់មានសមត្ថភាពក្នុងកាដឹកនាំគណបក្សទេ ក្នុងការសម្របសម្រួលគណបក្សទេ»។

យោងតាមញត្តិថ្កោលទោសដែល Newsroom Cambodia ទទួលបាននៅថ្ងៃទី១៨ ខែធ្នូ ឆ្នាំ២០២៣ មានខ្លឹមសារថា ស្នើឱ្យលោក ទាវ វណ្ណុល និង លោក លី សុធារ៉ាយុត្តិ បញ្ឈប់ជាបន្ទាន់នូវការគំរាមកំហែង និងការប៉ុនប៉ងដកហូតតួនាទីសមាជិក សមាជិកា និងក្រុមប្រឹក្សាឃុំសង្កាត់ជាប់ឆ្នោតគណបក្សភ្លើងទៀននៅថ្នាក់មូលដ្ឋាន និងស្នើឱ្យគោរពសិទ្ធិសមាជិក សមាជិកា គណបក្ស ក្នុងការធ្វើសេចក្តីសម្រេចចិត្តដោយផ្ទាល់ខ្លួន ដោយសេរីគ្មានការរើសអើង និងគ្មានការបង្ខិតបង្ខំ។

ជុំវិញការទាមទារ និងញត្តិថ្កោលទោសខាងលើ លោក លី សុធារ៉ាយុត្តិ អគ្គលេខាធិការគណបក្សភ្លើងទៀន លើកឡើងថា ការប្រមូលផ្តុំមុខទីស្នាក់ការគណបក្សភ្លើងទៀន ក្នុងគោលបំណងទាមទារទម្លាក់ប្រធានគណបក្ស និងអគ្គលេខាធិការឱ្យចេញពីតំណែងទាំងអស់នេះ គឺជាសិទ្ធិរបស់សមាជិក ក៏ប៉ុន្តែអ្វីដែលមានចែងក្នុងលក្ខន្តិកៈគណបក្ស ការតែងតាំង ឬទម្លាក់ប្រធាន អគ្គលេខាធិកា ឬថ្នាក់ដឹកនាំកំពូលគណបក្ស គឺត្រូវធ្វើឡើងតាមរយៈសមាជ។

លោកបន្ថែមថា៖ «ការតវ៉ា ការទាមទារ គួរតែធ្វើឡើងតាមរយៈគោលការណ៍ផ្ទៃក្នុងរបស់គណបក្ស ការដោះស្រាយតាមដំណាក់កាល ដូចមានចែងក្នុងលក្ខន្តិកៈ និងបទបញ្ជាផ្ទៃក្នុង»។

លោក លី សុធារ៉ាយុត្តិ បន្តថា ចំពោះការចោទប្រកាន់ថ្នាក់ដឹកនាំប្រើសិទ្ធិអំណាចមិនត្រឹមត្រូវ ឥទ្ធិពល គំរាមកំហែងទៅលើសមាជិក សមាជិកា ក្រុមប្រឹក្សាឃុំសង្កាត់ជាប់ឆ្នោតរបស់គណបក្ស គឺមិនមែនជាការពិតទេ។ លោកថា ថ្នាក់ដឹកនាំ គឺផ្តល់សិទ្ធិសរីភាព និងប្រឹងប្រែងការពារសមាជិកបក្សពីមនុស្សមួយក្រុមដែលបានចាកចេញពីបក្សភ្លើងទៀន និងបានប្រើប្រាស់ឥទ្ធិពលរបស់ខ្លួនកៀបសង្កាត់ បង្ខិតបង្ខំដល់សមាជិកបក្សភ្លើងទៀននៅមូលដ្ឋានធ្វើសកម្មភាពបម្រើឱ្យគណបក្សថ្មីនោះ។

លោក លី សុធារ៉ាយុត្តិ បន្ថែមដោយអំពាវនាវដល់សមាជិកទាំងអស់ឱ្យរក្សានូវគោលជំហរនឹងនរ រួមគ្នាគោព អនុវត្តលក្ខន្តិកៈ និងបទបញ្ជាផ្ទៃក្នុង។

លោក គីមសួរ ភីរិទ្ធ អតីតអ្នកនាំពាក្យគណបក្សភ្លើងទៀន និងជាសមាជិកគណបក្សឆន្ទៈខ្មែរ លើកឡើងថា អ្នកដែលមកតវ៉ាទាំងនោះមានខ្លះជាសមាជិករបស់គណបក្សភ្លើងទៀន ខ្លះជាអតីតសមាជិក ដឹកនាំថ្នាក់ខេត្តដែលត្រូវបានបញ្ចប់តួនាទីដោយសារខុសបទបញ្ជាផ្ទៃក្នុង បេក្ខជនឈរឈ្មោះព្រឹទ្ធសភាឱ្យគណបក្សកម្លាំងជាតិ និងមួយក្រុមទៀតបានទៅចុះចូលជាមួយគណបក្សផ្សេងហើយបានតួនាទី។

លោក គីមសួរ ភីរិទ្ធ បន្តថា៖ «មកស្របគ្នា មានទាំងបក្សផ្សេងៗ មកពីកន្លែងៗដូចគេណាត់គ្នា មានអ្នកកាសែតទៀត ចឹងទៅខ្ញុំនឹងឃើញកាលសម័យលោក ស្រី ចំរើន មកធ្វើបាតុកម្មទម្លាក់លោក គឹម សុខា អត់ខុសគ្នាប៉ុន្មានទេ ឱ្យតែជិតបោះឆ្នោតមានរឿងហើយ»។

លោក គីមសួរ ភីរិទ្ធ បន្តថា ការឡើងមកតវ៉ា គឺជាសិទ្ធិសេរីភាពរបស់ពួកគេ ប៉ុន្តែលោកថា គណបក្សមានលក្ខន្តិកៈ ចង់ដូរប្រធាន អគ្គលេខាធិការ ត្រូវតែឆ្លងកាត់ការធ្វើសមាជ។

មួយរយៈចុងក្រោយគេឃើញសមាជិកគណបក្សភ្លើងទៀនមួយចំនួនបានលាលែងចេញពីគណបក្ស ដោយបានសម្រេចគាំទ្រគណបក្សឆន្ទៈខ្មែរដែលជាគណបក្សត្រូវបានជ្រើសរើសដោយគណបក្សក្នុងសម្ព័ន្ធភាពឆ្ពោះទៅអនាគត ដើម្បីចូលរួមឈរឈ្មោះបោះឆ្នោតជ្រើសតាំងសមាជិកព្រឹទ្ធសភា នីតិកាលទី៥ នៅថ្ងៃទី២៥ ខែកុម្ភៈ ឆ្នាំ២០២៤ ខាងមុខ៕

សាលាអនុគណក្រុងសៀមរាបថា ព្រះសង្ឃ និងអ្នកនៅវត្តពោធិលង្កានឹងត្រូវចូលស្នាក់នៅវត្តវិញក្រោយរៀបចំរចនាសម្ព័ន្ធថ្មីរួច

ហេង រិទ្ធ (Heng Rith) — Thu, 23 Nov 2023 04:07:50 +0000

សាលាអនុគណក្រុងសៀមរាបអះអាងថា ការមិនអនុញ្ញាតឱ្យព្រះសង្ឃ តាជី យាយជី និងក្មេងវត្ត សរុប១៧១ អង្គនាក់ បន្តគង់ និងស្នាក់នៅវត្តពោធិលង្កា ខេត្តសៀមរាប ដោយមូលហេតុដើម្បីរៀបចំរចនាសម្ព័ន្ធថ្មី។

កាលពីដើមខែវិច្ឆិកា មានការប្រកាសពីការបិទវត្តពោធិលង្កា ក្នុងខេត្តសៀមរាប ជាបណ្តោះអាសន្ន និងត្រូវបានផ្សព្វផ្សាយលើបណ្តាញសង្គម។ អ្នកប្រើបណ្តាញសង្គមបានបញ្ចេញយោបល់ផ្សេងៗគ្នា ហើយនៅថ្ងៃទី២២ ខែវិច្ឆិកា ឆ្នាំ២០២៣ គណៈសង្ឃនាយកនៃកម្ពុជាបានចេញសេចក្តីបំភ្លឺថា គណៈសង្ឃក្នុងវត្តពោធិលង្កាមិនមានសាមគ្គីភាព បង្កជាក្រុមបក្សពួក អនាធិបតេយ្យ មិនគោរពធម៌វិន័យបាត់បង់សណ្តាប់ធ្នាប់ និងអភិសមាចារធ្វើឱ្យប៉ះពាល់ដល់តម្លៃ និងសេចក្តីថ្លៃថ្នូរព្រះពុទ្ធសាសនា។

សេចក្តីបំភ្លឺរបស់គណៈសង្ឃនាយកបន្តថា ក្រោយពេលរៀបចំរដ្ឋបាលគ្រប់គ្រងវត្តឡើយវិញរួច ទើបតម្រូវឱ្យមានការនិមន្ត និងអញ្ជើញ ព្រះសង្ឃ អាចារ្យ និងដូនជីដែលស្នាក់អាស្រ័យនៅតាមបណ្តាវត្តផ្សេងៗឱ្យចូលមកស្នាក់អាស្រ័យនៅជាប្រក្រតីឡើងវិញ។

យោងតាមសេចក្តីសម្រេចលេខ ១០៧/២៣ ពីគណៈសង្ឃនាយកកម្ពុជា ចុះថ្ងៃទី២៩ ខែកញ្ញា ឆ្នាំ២០២៣ មានខ្លឹមសារថា ព្រះមេគណ និងប្រធានមន្ទីរធម្មការ និងសាសនាខេត្តសៀមរាប ត្រូវសហការជាមួយអាជ្ញាធរមូលដ្ឋាន ដើម្បីរំសាយរចនាសម្ព័ន្ធគ្រប់គ្រងវត្តពោធិលង្កា (ពោធិ៍លើ) ដែលមានទីតាំងស្ថិតនៅសង្កាត់ស្លាក្រាម ក្រុងសៀមរាប ខេត្តសៀមរាប ហើយត្រូវរៀបចំរចនាសម្ព័ន្ធថ្មីសម្រាប់គ្រប់គ្រង និងអាចារ្យវត្តជាបណ្ដោះអាសន្ន ដើម្បីដឹកនាំការងារព្រះពុទ្ធសាសនា រហូតមានការសម្រេចតែងតាំងជាផ្លូវការ។

សេចក្តីសម្រេចរបស់គណៈសង្ឃនាយកបញ្ជាក់ថា៖ «ព្រះមេគណ ត្រូវរៀបចំឱ្យសមណសិស្សដែលកំពុងសិក្សា មានកន្លែងគង់ស្នាក់នៅបន្តការសិក្សាក្នុងវត្តណាដែលមានសាលាពុទ្ធិកសិក្សា»។

សេចក្តីសម្រេចខាងលើក៏បានបញ្ចប់តំណែងគណៈសង្ឃវត្តពោធិលង្កា ៤ អង្គ មានដូចជា ភិក្ខុ កែវ ខូយ ជាចៅអធិការវត្ត ភិក្ខុ ពេជ្រ ដេវីឌ ជាគ្រូសូត្រស្តាំ ភិក្ខុ ស៊ីញ ស៊ីន ជាគ្រូសូត្រឆ្វេង និងភិក្ខុ សេង សុខុម ព្រះវិន័យធរ។

ផ្អែកតាមសេចក្តីសម្រេចរបស់គណៈសង្ឃនាយកកម្ពុជាខាងលើ សាលាអនុគណក្រុងសៀមរាបមានវិធានការរៀបចំចំពោះវត្តពោធិលង្កា មានដូចជា ព្រះសង្ឃជាសមណសិស្សពុទ្ធិកវិទ្យាល័យរាជបូណ៌ ចំនួន៣៨អង្គ ត្រូវនិមន្តទៅគង់នៅវត្តរាជបូណ៌។ ហើយព្រះសង្ឃចំនួន១០២អង្គទៀត សូមនិមន្តទំនាក់ទំនងជាមួយសាលាអនុគណក្រុងសៀមរាបដើម្បីរកវត្តស្នាក់នៅបន្ត។ ចំណែកតាជី យាយជី និងក្មេងវត្តចំនួន៣១នាក់ ស្នាក់នៅវត្តរាជបូណ៌ ត្រូវធ្វើការទំនាក់ទំនងជាមួយសាលាអនុគណក្រុងសៀមរាបដោយផ្ទាល់នៅវត្តទេពពោធិវង្ស ក្រុងសៀមរាប ដើម្បីបានវត្តស្នាក់នៅបន្ត។

សាលាអនុគណក្រុងសៀមរាបបញ្ជាក់ថា មិនអនុញ្ញាតឲ្យបុគ្គលណាមួយបន្តស្នាក់នៅក្នុងវត្តពោធិលង្កាទៀតឡើយ។ បើបុគ្គលណាមិនព្រមចាកចេញ សាលាអនុគណក្រុង និងសហការជាមួយកម្លាំងមានសមត្ថកិច្ច អនុវត្តតាមផ្លូវច្បាប់ ដោយមិនទទួលខុសត្រូវលើការបាត់បង់ណាមួយឡើយ។ នេះបើតាមសេចក្តីប្រគេន-ជូនដំណឹងរបស់សាលាអនុគណៈក្រុងសៀមរាប ចុះថ្ងៃទី១៣ ខែតុលា ឆ្នាំ២០២៣។

ព្រះតេជគុណ ទេព ភៀន ព្រះវិន័យធរគណខេត្តសៀមរាប និងជាអ្នកនាំពាក្យសាលាគណខេត្តសៀមរាប មានសង្ឃដីកាប្រាប់ Newsroom Cambodia នៅថ្ងៃទី១៤ ខែវិច្ឆិកា ឆ្នាំ២០២៣ ថា វត្តពោធិលង្កាត្រូវបានបិទមួយរយៈ ដើម្បីសន្តិសុខ និងសម្របសម្រួល ហើយព្រះសង្ឃ តាជី យាយជី និងក្មេងវត្ត និមន្ត និងចាកចេញអស់ហើយ នៅតែគណៈកម្មការរៀបចំសណ្តាប់ធ្នាប់ និងមើលការខុសត្រូវបណ្តោះអាសន្ននៅក្នុងវត្ត។

អ្នកនាំពាក្យសាលាគណខេត្តសៀមរាបមានសង្ឃដីកាបន្តថា ជុំវិញការរំសាយរចនាសម្ព័ន្ធគ្រប់គ្រងវត្តពោធិលង្កា ហើយត្រូវរៀបចំរចនាសម្ព័ន្ធថ្មី ដោយសារមានភាពអត់មានការចុះសម្រុងគ្នា បែកបក្សពួកគ្នា បង្រួបបង្រួមគ្នាអត់បាន។

ព្រះតេជគុណមានសង្ឃដីកាបញ្ជាក់ថា៖ «មធ្យោបាយ គឺត្រូវស្តារវត្តឡើងវិញ ដើម្បីធ្វើការកំណែទម្រង់»។

អ្នកនាំពាក្យសាលាគណខេត្តសៀមរាបរូបនេះមានសង្ឃដីកាបន្ថែមថា ការតែងតាំងសមាសភាពគណៈគ្រប់គ្រងវត្តពោធិលង្កា ត្រូវចាំមើលនីតិវិធីនាពេលខាងមុខ។

ការរៀបចំសមាសភាពថ្មីនៅវត្តពោធិលង្កា សម្ដេចព្រះព្រហ្មរតនមុនី ពិន សែម សិរីសុវណ្ណោ ចៅអធិការវត្តរាជបូណ៌ ក្រុងសៀមរាប មានសង្ឃដីកាប្រាប់ Newsroom Cambodia នៅថ្ងៃទី១៥ ខែវិច្ឆិកា ឆ្នាំ២០២៣ ថារចនាសម្ព័ន្ធនៅវត្តពោធិលង្កាដែលត្រូវរៀបចំថ្មី គឺសមាសភាពថ្មីទាំងស្រុង អត់មានអ្នកចាស់ទេ។ ហើយពេលរៀបចំរួចរាល់ ព្រះសង្ឃ តាជី យាយជី និងក្មេងវត្តដែលធ្លាប់គង់ និងស្នាក់នៅវត្តពោធិលង្កា ត្រូវត្រឡប់ទៅវិញ។

សម្ដេច ពិន សែម មានសង្ឃដីកាបន្ថែមថា‌៖ «ការរៀបចំនេះ គឺពុទ្ធចក្រអ្នករៀបចំទាំងស្រុង គ្មានអាណាចក្រចូលរួមឡើយ សូមកុំយល់ច្រឡំលើរដ្ឋាភិបាល»។

ចំណែក លោក សេង សុមុនី អ្នកនាំពាក្យក្រសួងធម្មការ និងសាសនា មិនបានឆ្លើយតបសំណួរពី Newsroom Cambodia អំពីមូលហេតុនៃការរៀបចំរចនាសម្ព័ន្ធថ្មី ការរៀបចំដោយរបៀបណា និងពេលណាដែលត្រូវរៀបចំឡើយ។

លោក សោ គន្ធា មន្ត្រីអធិកានៃមន្ទីអប់រំខេត្តសៀមរាបលើកឡើងថា វត្តពោធិលង្កាមានបញ្ហាជាង ២០ឆ្នាំមកហើយ។ លោកថា កន្លងទៅគ្រូសូត្រស្តាំប្រព្រឹត្តបទល្មើស ហើយសមត្ថកិច្ចចាប់បាន និងត្រូវចាប់ផ្សឹក។ ហើយមិនយូរប៉ុន្មានក៏មានគ្រូសូត្រស្តាំស្លៀកស្បង់ខ្លួនឯងមកនៅក្នុងវត្តវិញ ដោយតាំងខ្លួនជាចៅអធិការ រហូតដល់មានទំនាស់ផ្សេងៗ។

លោក សោ គន្ធា បន្ថែមថា ការដោះស្រាយវិវាទផ្ទៃក្នុង និងការរំងាប់អាទិករ ដោយគណសង្ឃខេត្តសៀមរាប និងអាជ្ញាធរចំពោះវត្តពោធិលង្កា ពិតជាដោះស្រាយដោយត្រឹមត្រូវ និងច្បាស់លាស់។ លោកថា អាទិករ ឬហៅថា វិវាទនេះមានច្រើនដូចជា ការបង្កើតបក្សពួកសង្ឃ ហើយសង្ឃប្រភេទនេះ គេហៅថា អនន្តរិយកម្ម ធ្វើឱ្យសង្ឃឈ្លោះគ្នា។

មន្ត្រីអធិការនៃមន្ទីអប់រំរូបនេះបន្ថែមថា៖ «អនន្តរិយកម្ម គឺត្រូវតែបញ្ចេញព្រះសង្ឃទាំងអស់ឱ្យគង់ខាងក្រៅសិន ពុទ្ធបរិស័ទគឺមានអំណាចសម្រាប់ដោះស្រាយរឿងនេះ បើថាអត់ទេ មេគុណ អនុគុណ ឬក៏អាជ្ញាធរដែនដីជាអ្នកមានអំណាច ដើម្បីជៀសវាងប្រើអំពើហិង្សា រៀបចំខាងនៅក្នុងសារថ្មី ប្រសិនពុទ្ធបរិស័ទពេញចិត្តអង្គណា និមន្តអង្គនោះចូលវិញ»។

ចំពោះ តេជគុណ ភារម្យ ជាព្រះសង្ឃធ្លាប់គង់នៅវត្តពោធិលង្កា អស់រយៈពេល ៥ ឆ្នាំ ហើយត្រូវបានទៅគង់បន្តជាបណ្តោះអាសន្ននៅវត្តស្វាយ ក្រុងសៀមរាប មានសង្ឃដីកាថា ព្រះសង្ឃដែលប្តូរពីវត្តពោធិលង្កា ទៅគង់នៅវត្តថ្មី គឺកន្លែងធម្មតា ដោយមន្ត្រីសង្ឃខេត្តសៀមរាបបានបែងចែកទៅតាមវត្ត ហើយនៅតាមវត្តនីមួយៗបានរៀបចំទទួលដោយមានទាំងកន្លែងសម្រាក និងចង្ហាន់មានគ្រប់គ្រាន់។

តេជគុណ ភារម្យ មានសង្ឃដីកាបន្ថែមថា៖ «សម្រាប់ព្រះសង្ឃដែលចេញ គឺចេញតែមួយរយៈទេ ដើម្បីឱ្យមន្ត្រីសង្ឃរៀបចំទីកន្លែឱ្យបានស្អាតល្អ ហើយពេលរៀបចំរួចគេនឹងអនុញ្ញាតឱ្យត្រឡប់ទៅវិញ»។

ចំណែក តេជគុណ លឹម ប៊ុនថាត គង់នៅខេត្តបាត់ដំបង មានសង្ឃដីកាថា បើគិតទៅតាមវិន័យ ប្រសិនបុគ្គលណាធ្វើខុស គ្រាន់តែមានចំណាប់ការទៅលើបុគ្គលនោះ ហើយវត្តដំណើរការជាធម្មតា គឺអត់អាចមានការរំសាយសង្ឃ ឬបំបែកសង្ឃ។

ចំពោះព្រះសង្ឃដែលប្រព្រឹត្តខុសនូវទោសបញ្ញត្តិ គឺមានគណៈគ្រប់គ្រង ព្រះមន្ត្រីសង្ឃ ព្រះវិន័យធរ លោកជាអ្នកត្រូវចាត់ចែងកិច្ចការទាំងអស់។ ចំណែកគណៈគ្រប់គ្រងសង្ឃ មានសិទ្ធិតែងតាំង និងសិទ្ធិដកតំណែងព្រះចៅអធិការវត្ត គ្រូសូត្រស្តាំ គ្រូសូត្រឆ្វេង ព្រះវិន័យធរ ប្រសិនប្រព្រឹត្តខុសនូវទោសបញ្ញត្តិ ឬច្បាប់រដ្ឋផ្សេងៗ។

ព្រះអង្គបន្តថា មន្ត្រីសង្ឃមិនគួរឱ្យព្រះសង្ឃនិមន្តចេញ ឬអ្នករស់នៅក្នុងវត្តនោះ មានតាជី យាយជី កូនសិស្សផ្សេងៗត្រូវចេញក្រៅនោះទេ។ ព្រះអង្គថា អ្នកប្រព្រឹត្តអំពើបញ្ហាផ្សេងៗដែលមានតែប៉ុន្មានអង្គនោះ គួរតែ មាននព្រះវិន័យធរ មន្ត្រីសង្ឃផ្សេងៗដោះស្រាយប៉ុន្មានអង្គនោះចេញទៅបានហើយ មិនចាំបាច់ជម្លៀសលោកចេញក្រៅនោះទេ៕

អ្នកជំនាញជំរុញឱ្យអាស៊ានកែទម្រង់ដើម្បីធានាឱ្យមានសន្តិភាពប្រកបដោយចីរភាព

ហេង រិទ្ធ (Heng Rith) — Thu, 23 Nov 2023 02:40:31 +0000

សាស្ត្រាចារ្យ និងអ្នកជំនាញផ្នែកអាស៊ានបានចងក្រងរបាយការណ៍ទាក់ទងនឹងបញ្ហាអាស៊ានដោយស្នើសមាគមអាស៊ានកែទម្រង់គោលការណ៍ និងបង្កើនសហប្រតិបត្តិការរបស់ខ្លួន ដើម្បីធានាឱ្យមានសន្តិភាពប្រកបដោយចីរភាព។

ការិយាល័យមូលនិធិ ខុនរ៉ាដ អាដិនណៅអ៊ែរ ខេមបូឌា (Konrad-Adenauer-Stiftung Cambodia) និងវិទ្យាស្ថានចក្ខុវិស័យអាស៊ី (AVI) បានបើកសន្និសីទប្រកាសផ្សព្វផ្សាយរបាយការណ៍ស្តីពីការវាយតម្លៃ និងកំណែទម្រង់ជាក់ស្តែងរបស់អាស៊ាន (ASEAN’s Critical Assessment and Practical Reform) កាលពីថ្ងៃទី២០ ខែវិច្ឆិកា ឆ្នាំ២០២៣។

ក្នុងសន្និសីទនេះដែរ លោក ជេសុន ឈុំទង់ (Jason Chumtong) ប្រធានមូលនិធិខុនរាដ អាដិនណៅអ៊ែរប្រចាំកម្ពុជាថ្លែងថា រយៈពេល៣ឆ្នាំកន្លងមកនេះ វិបត្តិពិភពលោកបានជះឥទ្ធិពលដល់សមាគមអាស៊ានដែលជាហេតុនាំឱ្យមានការចងក្រងរបាយការណ៍នេះឡើង។

លោក ជេសុន ឈុំទង់ បានលើកឡើងថា៖ «របាយការណ៍ពិសេសនេះបានដាក់ឱ្យដំណើរការក្នុងគោលបំណងវាស់ខ្សែបន្ទាត់អាស៊ាន និងមានជំពូកជាច្រើនដែលពាក់ព័ន្ធ ពីព្រោះក្រៅពីភាពជោគជ័យ អាស៊ានបានប្រឈមមុខនឹងបញ្ហាដូចជាយន្តការការងារ ជម្លោះ សុវត្ថិភាព ថាមពល និងបញ្ហាសង្គ្រាម ដែលជះឥទ្ធិពលយ៉ាងខ្លាំងដល់អាស៊ាន ហើយក្នុងគោលបំណងសង្កេតមើលចន្លោះប្រហោងរបស់អាស៊ាន និងកំណែទម្រង់អាស៊ាន៣ឆ្នាំកន្លងមកនេះ»។

លោក ជេសុន ឈុំទង់ បានប្រាប់ Newsroom Cambodia ថា ថ្វីត្បិតតែកម្ពុជាជាប្រទេសក្នុងចំណោមសមាគមអាស៊ាន តែកម្ពុជាមិនអាចឆ្លើយតបទៅនឹងការជួយស្ថានភាពចន្លោះប្រហោងរបស់អាស៊ានបច្ចុប្បន្នបានទេ។

លោក ជេសុន បន្ថែមថា៖ «កម្ពុជាជាប្រទេសដែលប្រើប្រាស់នូវប្រព័ន្ធ ក៏ដូចជាយន្តការការងារជាច្រើនដែលយើងមើលឃើញនៅពេលដែលកម្ពុជាជាប្រធានអាស៊ាន ហើយកម្ពុជាបានប្រើនូវយុទ្ធសាស្រ្តវិជ្ជមានបែបនេះក្នុងការក្លាយខ្លួនចូលអាស៊ានជាអ្វីដែលរាជរដ្ឋាភិបាលគួរតែបន្តអនុវត្ត»។

លោកបណ្ឌិត ដេនីស ស៊ូសាណា (Denis Suarsana) ប្រធានមូលនិធិខុនរាដ អាដិនណៅអ៊ែរប្រចាំប្រទេសឥណ្ឌូនេស៊ី និងការិយាល័យទីម័រខាងកើតលើកឡើងថា គោលការណ៍របស់អាស៊ានបច្ចុប្បន្នគួរតែមានកំណែទម្រង់ ដោយសារបញ្ហាប្រឈមបច្ចុបុ្បន្នមិនអាចប្រើប្រាស់គោលការណ៍អាស៊ានចាស់មកដោះស្រាយបានទេ។

លោកបណ្ឌិត ដេនីស ស៊ូរសាណា បន្ថែមថា‌៖ «គោលការណ៍មូលដ្ឋានរបស់អាស៊ាន គឺចងក្រងសម្រាប់អតីតកាលចំពោះបច្ចុប្បន្នភាព និងបញ្ហាដែលកើតមានឡើង គឺមិនអាចយកមកបន្តអនុវត្តបានទេ ដូច្នេះហើយអាស៊ានគួរតែធ្វើកំណែទម្រង់ដើម្បីឆ្លើយតបទៅនឹងបញ្ហាបច្ចុប្បន្នដែលរួមមានបញ្ហាផ្ទៃក្នុង និងឥទ្ធិពលពីខាងក្រៅ។»

លោកបន្តថា គោលការណ៍អាស៊ានដែលបានចែងក្នុងក្រដាស គឺសុទ្ធតែទទួលបានភាពជោគជ័យ ប៉ុន្តែធាតុពិត គឺខុសពីអ្វីដែលមានក្នុងក្រដាស។

លោកបន្ថែមថា៖ «គោលដៅមួយដែលនាំឱ្យជោគជ័យនៅពេលអនាគត គឺត្រូវមានយុទ្ធសាស្រ្ត និងមានគោលដៅច្បាស់លាល់ឱ្យស្របទៅតាមបច្ចុប្បន្ន បើមិនដូច្នេះទេ ប្រជាជនគឺខកចិត្តចំពោះភាពជោគជ័យដែលអាស៊ានបានលើកឡើង តែមិនបានឃើញនូវគោលការណ៍ណាដែលយកមកដោះស្រាយបញ្ហានោះទេ»។

ចំណែកលោក អ៊ុច រីឆាត (Richard Ouch) អ្នកនិពន្ធមួយរូបក្នុងរបាយការណ៍ពិសេសស្តីពីការវាយតម្លៃ និងកំណែទម្រង់ជាក់ស្តែងរបស់អាស៊ានមួយផ្នែក បានប្រាប់ Newsroom Cambodia ថា របាយការណ៍នេះចងក្រងឡើងដើម្បីជួយដោះស្រាយបញ្ហាដែលពាក់ព័ន្ធក្នុងតំបន់អាស៊ីអាគ្នេយ៍។

លោកបន្ថែមថា៖ «ប្រទេសក្នុងតំបន់អាស៊ីអាគ្នេយ៍សុទ្ធតែធ្លាប់ឆ្លងកាត់បញ្ហាជម្លោះ ក៏ដូចជាកម្ពុជាដែលរួចផុតពីរបបប្រល័យពូជសាសន៍ ដូច្នេះហើយយើងព្យាយាមក្នុងការរិះរកវិធីដែលអាចជួយ មិនត្រឹមតែសង្គមមួយទេ តែទូទាំងប្រទេសតែម្តង»។

លោកបណ្ឌិត ឆេង គឹមឡុង អនុប្រធានប្រតិបត្តិវិទ្យាស្ថានចក្ខុវិស័យអាស៊ី (AVI) និយាយថា រដ្ឋដែលជាសមាជិកអាស៊ានគួរតែរួបរួមគ្នា គោរពធម្មនុញ្ញអាស៊ាន ការពង្រឹងសាមគ្គីភាព សហប្រតិបត្តិការដោយផ្អែកទៅប្រយោជន៍អាស៊ាន និងផ្តោតទៅលើសមាហរណកម្មនៃសមាជិកចាស់ និងសមាជិកថ្មីៗ។

លោកបន្តថា អាស៊ានគួរតែពង្រឹងសហប្រតិបត្តិការបន្ថែមទៀតទៅលើបញ្ហាអសន្តិសុខក្នុងតំបន់ដែលមានប្រពៃណី និងមិនប្រពៃណី ពង្រឹងអភិបាលកិច្ចផ្នែកបរិស្ថាន និងបម្រែបម្រួលអាកាសធាតុ ហើយលើកទឹកចិត្តយុវជនស្ត្រីចូលរួមក្នុងយន្តការនៃការកសាងសហគមន៍អាស៊ានទាំងអស់គ្នា។

អនុប្រធានប្រតិបត្តិវិទ្យាស្ថានចក្ខុវិស័យអាស៊ីរូបនេះបន្ថែមថា៖ «រដ្ឋជាសមាជិកអាស៊ាន ទាំងរដ្ឋចាស់ និងសមាជិកថ្មី គួរជំរុញធ្វើសមាហរណកម្មតភ្ជាប់គ្នាឱ្យបានច្រើនទាំងផ្នែកសេដ្ឋកិច្ច វប្បធម៌ និងនយោបាយ»។

លោកបណ្ឌិត ឆេង គឹមឡុង បន្ថែមថា បើតាមធម្មនុញ្ញអាស៊ានមិនតម្រូវឲ្យសហគមន៍អាស៊ានដកសមាជិកភាពនៃប្រទេសណាមួយទេ ដូច្នេះអាស៊ានគួរបន្តរក្សាស្មារតីនេះ ហើយបង្កើនការផ្តល់ឱកាសឱ្យសមាជិកទាំងអស់ចូលរួម។ ប៉ុន្តែក្នុងករណីដកសមាជិកភាពណាមួយ អាស៊ានត្រូវការបោះឆ្នោតសម្រេចរួមហៅថា កុងសង់ស៊ីស (Consensus) ដែលមានន័យថា សមាជិកដទៃទៀតសម្រេចចិត្តរួមដូចគ្នាទើបអាចសម្រេចអនុញ្ញាតឱ្យប្រទេសមួយដែលសុំសិទ្ធិដកខ្លួនចេញពីសមាជិកភាពរបស់អាស៊ាន។

អាស៊ានមានសសរស្តម្ភ ៣ ដើម្បីទ្រទ្រង់ឱ្យមានការដំណើរការ និងការប្រព្រឹត្តរបស់ខ្លួនឱ្យបានល្អ។ សសរស្តម្ភទាំង ៣ នោះមានដូចជា សហគមន៍នយោបាយ-សន្តិសុខអាស៊ាន (APSC) សហគមន៍សេដ្ឋកិច្ចអាស៊ាន (AEC) និងសហគមន៍សង្គម-វប្បធម៌អាស៊ាន (ASCC)។

ប៉ុន្តែបច្ចុប្បន្ននេះ អាស៊ានកំពុងជួបបញ្ហាមួយចំនួនដូចជា នយោបាយមីយ៉ាន់ម៉ា សមុទ្រចិនខាងត្បូង យុទ្ធសាស្ត្រឥណ្ឌូប៉ាស៊ីហ្វី វត្តមានទីម័រជាសមាជិក និងការគាំទ្រភាគីនៃជម្លោះអន្តរជាតិ ដែលជាហេតុធ្វើឲ្យសសរស្តម្ភផ្នែកសហគមន៍នយោបាយ-សន្តិសុខអាស៊ានកំពុងរងការរង្គោះរង្គើរ៕

ពលរដ្ឋស្នើឱ្យមានការពន្យល់លម្អិតបន្ថែមអំពីអាជ្ញាធរជាតិដោះស្រាយវិវាទក្រៅប្រព័ន្ធតុលាការ

ហេង រិទ្ធ (Heng Rith) — Sat, 11 Nov 2023 10:20:21 +0000

អាជ្ញាធរជាតិដោះស្រាយវិវាទក្រៅប្រព័ន្ធតុលាការ ទើបត្រូវបានបង្កើតឡើងក្នុងគោលបំណងជួយដោះស្រាយវិវាទពលរដ្ឋនៅមូលដ្ឋានឱ្យកាន់តែល្អប្រសើរ ខណៈដែលពលរដ្ឋមួយចំនួនចង់ឱ្យមានការផ្សព្វផ្សាយអំពីអាជ្ញាធរនេះដើម្បីឱ្យប្រជាពលរដ្ឋងាយស្រួលយល់។

ក្នុងព្រះរាជក្រឹត្យស្តីពីការបង្កើតអាជ្ញាធរជាតិដោះស្រាយវិវាទក្រៅប្រព័ន្ធតុលាការ ចេញនៅថ្ងៃទី០២ ខែវិច្ឆិកា ឆ្នាំ២០២៣ បញ្ជាក់ថា អាជ្ញាធរជាតិនេះមានគោលបំណងជួយកាត់បន្ថយការកកស្ទះសំណុំរឿងនៅតាមសាលាជម្រះក្តី បង្ខិតការដោះស្រាយវិវាទឱ្យកាន់តែកៀកប្រជាពលរដ្ឋនៅមូលដ្ឋាន ធានានូវភាពសុខដុមរមនា និងយុត្តិធម៌សង្គម។

ព្រះរាជក្រឹត្យដដែលបន្ថែមថា វិវាទរបស់ពលរដ្ឋដែលអាចត្រូវបានយកទៅដោះស្រាយដោយអាជ្ញាធរជាតិដោះស្រាយវិវាទក្រៅប្រព័ន្ធតុលាការ មានដូចជា វិវាទរដ្ឋប្បវេណី វិវាទពាណិជ្ជកម្ម និងវិវាទដទៃទៀត តាមរយៈការសម្រុះសម្រួលផ្សះផ្សាដោយផ្អែកតាមកិច្ចព្រមព្រៀងរបស់ភាគីវិវាទ ឬតាមការស្នើសុំរបស់ភាគីវិវាទ ឬដែលភាគីវិវាទយល់ព្រមទទួលយកយន្តការសម្រុះសម្រួលផ្សះផ្សានេះ លើកលែងតែវិវាទដែលមិនអាចជាកម្មវត្ថុនៃការសម្រុះសម្រួលផ្សះផ្សាតាមកំណត់របស់ច្បាប់។

ពលរដ្ឋម្នាក់រស់នៅរាជធានីភ្នំពេញ ឡុង ណារិន អាយុ២៨ឆ្នាំ លើកឡើងថា លោកចង់ឱ្យរដ្ឋាភិបាលរៀបបចំសន្និសីទសារព័ត៌មានបកស្រាយ ពន្យល់អំពីព្រះរាជក្រឹត្យស្តីពីការបង្កើតអាជ្ញាធរដោះស្រាយវិវាទក្រៅប្រព័ន្ធតុលាការនេះ ដើម្បីបង្ហាញអំពីតម្លាភាព សុចរិតភាពនៃការបង្កើត។

លោក ឡុង ណារិន សំណូមពរដល់ស្ថាប័នមានសមត្ថកិច្ចពាក់ព័ន្ធការដោះស្រាយវិវាទក្រៅប្រព័ន្ធតុលាការ ពិនិត្យនូវចំណុចមួយចំនួនដូចជា កម្រិតនៃប្រសិទ្ធភាពនៃការដោះស្រាយវិវាទក្រៅប្រព័ន្ធតុលាការចំពោះជំនឿទុកចិត្តរបស់ពលរដ្ឋ ការពង្រឹងសមត្ថភាពមន្ត្រីអនុវត្ត និងអាជ្ញាធរមានមូលដ្ឋានក្នុងការដោះស្រាយវិវាទក្រៅប្រព័ន្ធតុលាកា ការកំណត់អំពីរឿងដែលពលរដ្ឋអាចលើកយកមកដោះស្រាយ ហើយអាចប្តឹងទៅតុលាការបាន ឬមិនបាន ស្ថាប័នសាមីសិក្សាឱ្យបានស៊ីជម្រៅ កុំឱ្យមានភាពខ្ទាស់រវាងការដោះស្រាយវិវាទក្រៅប្រព័ន្ធតុលាការ និងប្រព័ន្ធតុលាការជាដើម។

ចំណែកពលរដ្ឋម្នាក់ទៀត លោក កែវ សុវណ្ណរតនា អាយុ៣៥ លើកឡើងដែរថា ការបង្កើតអាជ្ញាធរជាតិដោះស្រាយវិវាទក្រៅប្រព័ន្ធតុលាការនេះគឺជារឿងល្អ ប៉ុន្តែលោកមិនរំពឹងថាអាចនឹងមានប្រសិទ្ធភាពនោះទេ។

លោកបន្ថែមថា៖ «រដ្ឋាភិបាលធ្លាប់ដាក់គោលនយោបាយផ្ទះយុត្តិធម៌ នៅតាមបណ្តាឃុំនីមួយៗ នេះក៏ជាយន្តការដោះស្រាយវិវាទក្រៅផ្លូវតុលាការដែរ តែដាក់ឱ្យអនុវត្តអត់ជោគជ័យ។ មូលហេតុដោយសារ ភាគីអត់ព្រមព្រៀង ភាគីអត់មានចំណេះដឹងផ្នែកច្បាប់ ពាក់ព័ន្ធផលប្រយោជន៍ បក្សពួក និន្នាការនយោបាយ អ្នកសម្រុះសម្រួលមានភាពមិនប្រកតី មិនតម្លាភាព និងមិនគណនេយ្យភាព»។

លោក កែវ សុវណ្ណរតនា លើកឡើងថា ជាការចាំបាច់ណាស់ ដែលក្រសួងយុត្តិធម៌ ក៏ដូចជារដ្ឋាភិបាលត្រូវធ្វើការផ្សព្វផ្សាយគ្រប់រូបភាពអំពីយន្តការដោះស្រាយវិវាទក្រៅប្រព័ន្ធតុលាការ ទាក់ទងនីតិវិធីដែលត្រូវប្តឹង នីតិវិធីសម្រុះសម្រួល អ្នកមានតួនាទីសម្រុះសម្រួល ហើយមានសិទ្ធិ និងដែនសមត្ថកិច្ចយ៉ាងណា។

លោកបន្តថា៖ «ការផ្សព្វផ្សាយ មិនមែនត្រឹមតែផ្សព្វផ្សាយតាមបណ្តាញសង្គមហ្វេសប៊ុកទេ ព្រោះពលរដ្ឋខ្លះអត់ដឹងទេ។ អ៊ឺចឹងត្រូវផ្សព្វផ្សាយនៅឃុំ សង្កាត់ បិទសេចក្តីជូនដំណឹងនៅឃុំ សង្កាត់ ធ្វើការបំពងសំឡេងដូច ធ្វើការផ្សព្វផ្សាយឃោសនាបោះឆ្នោត និងដូចបម្រាមសុខាភិបាលស្តីពីជំងឺកូវីដ ដែលនាំឱ្យមានប្រសិទ្ធភាព។

បើតាមការផ្សព្វផ្សាយតាមរយៈទំព័រហ្វេសប៊ុកនាយករដ្ឋមន្ត្រីកម្ពុជា កាលពីថ្ងៃទី២៧ ខែតុលា ឆ្នាំ២០២៣ លោក ហ៊ុន ម៉ាណែត លើកឡើងថា ការដោះស្រាយវិវាទក្រៅប្រព័ន្ធតុលាការ ដោយអាជ្ញាធរជាតិដោះស្រាយវិវាទក្រៅប្រព័ន្ធតុលាការ ជាជម្រើសបន្ថែមជូនពលរដ្ឋ ហើយរដ្ឋាភិបាលធ្វើយ៉ាងណាឱ្យមានប្រថាប់ត្រាបន្ថែមនៃការដោះស្រាយនេះឱ្យមានទម្ងន់ផ្លូវច្បាប់ ចៀសវាងភាគីអត់គោរពតាមការព្រមព្រៀង។

លោកនាយករដ្ឋមន្ត្រីបានជំរុញឱ្យពិនិត្យនូវយន្តការដោះស្រាយវិវាទនៅកម្ពុជាដែលមានពីមុននឹងយន្តការថ្មីនេះថា៖ «ក្រសួងយុត្តិធម៌ត្រូវជំរុញការធ្វើសន្ទនាកម្មជាមួយយន្តការដោះស្រាយវិវាទក្រៅប្រព័ន្ធតុលាការដែលមានស្រាប់ដទៃទៀត ដូចជាយន្តការអាជ្ញាធរជាតិដោះស្រាយទំនាស់ដីធ្លី ក្រុមប្រឹក្សាអាជ្ញាកណ្តាល និងមជ្ឈត្តការផ្នែកពាណិជ្ជកម្ម ជាដើម ដើម្បីធានាថាយន្តការទាំងនេះមានសង្គតិភាព និងមានភាពបំពេញឱ្យគ្នាទៅវិញទៅមក»។

ក្នុងកិច្ចប្រជុំពេញអង្គគណៈរដ្ឋមន្ត្រីកាលពីថ្ងៃទី២៧ ខែតុលា ឆ្នាំ២០២៣ លោក កើត រិទ្ធ រដ្ឋមន្ត្រីក្រសួងយុត្តិធម៌ បានសង្ខេបអំពីសេចក្តីព្រាងព្រះរាជក្រឹត្យនោះថា ក្រសួងយុត្តិធម៌បានរៀបចំកិច្ចប្រជុំវិបស្សនាចំនួន ៦ លើក និងមានការរៀបចំសិក្ខាសាលាពិគ្រោះយោបល់ ចំនួន ១លើក ដែលមានការចូលរួមពីតំណាងក្រសួង ស្ថាប័នពាក់ព័ន្ធ ថ្នាក់ដឹកនាំសាលាជម្រះក្តី សង្គមស៊ីវិល និងដៃគូអភិវឌ្ឍន៍មួយចំនួន ដើម្បីប្រមូលធាតុចូលសំខាន់ៗ សំដៅធ្វើឱ្យសេចក្តីព្រាងព្រះរាជក្រឹត្យបង្កើតអាជ្ញាធរជាតិដោះស្រាយវិវាទក្រៅប្រព័ន្ធតុលាការ កាន់តែមានភាពគ្រប់ជ្រុងជ្រោយ និងអាចធានាបានប្រសិទ្ធភាពខ្ពស់ក្នុងការអនុវត្ត។

លោក កើត រិទ្ធ ក៏បានស្នើសុំការអនុញ្ញាតពីលោកនាយករដ្ឋមន្ត្រី ដើម្បីចាប់ផ្តើមធ្វើយុទ្ធនាការដោះស្រាយវិវាទក្រៅប្រព័ន្ធតុលាការ និងសហការជាមួយអាជ្ញារមូលដ្ឋាន ដើម្បីសម្រេចឱ្យបានការការពង្រឹង ការលើកកម្ពស់គុណភាព និងប្រសិទ្ធភាពនៃប្រព័ន្ធយុត្តិធម៌ នៅពេលអាជ្ញាធរជាតិដោះស្រាយវិវាទក្រៅប្រព័ន្ធតុលាការត្រូវបានបង្កើត។

រដ្ឋមន្ត្រីក្រសួងយុត្តិធម៌ បានបញ្ជាក់ពីអានុភាពដូចគ្នារវាងសេចក្តីសម្រេចរបស់អាជ្ញាធរជាតិដោះស្រាយវិវាទក្រៅប្រព័ន្ធតុលាការ និងស្ថាប័នតុលាការថា៖ «កំណត់ហេតុព្រមព្រៀង កិច្ចព្រមព្រៀងបញ្ចប់វិវាទ ដែលធ្វើឡើងដោយមន្ត្រីសម្រុះសម្រួល ឬក្នុងក្របខណ្ឌអាជ្ញាធរជាតិ កំណត់ហេតុ និងកិច្ចព្រមព្រៀងនោះ នឹងមានអានុភាពអនុវត្តដូចសាលក្រមស្ថាពរ ដែលធ្វើឱ្យរឿងក្តីនោះមិនឡប់ទៅវិញទេ»។ នេះបើយោងតាម ការផ្សព្វផ្សាយរបស់ក្រសួងយុត្តិធម៌ នៅថ្ងៃទី២៥ ខែតុលា ឆ្នាំ២០២៣។

លោក ប៉ែន បូណា អ្នកនាំពាក្យរដ្ឋាភិបាល ប្រាប់ Newsroom Cambodia ថា ព្រះរាជក្រឹត្យបង្កើតអាជ្ញាធរជាតិដោះស្រាយវិវាទក្រៅប្រព័ន្ធតុលាការ ត្រូវបានព្រះមហាក្សត្រឡាយព្រះហត្ថលេខារួច ចូលជាធរមាន នឹងត្រូវផ្សព្វផ្សាយជូនពលរដ្ឋ។

អ្នកនាំពាក្យរដ្ឋាភិបាលរូបនេះបន្ថែមថា៖ «ក្រសួងយុត្តិធម៌កំពុងរៀបចំបែបទ នីតិវិធី ដើម្បីអនុវត្តព្រះរាជក្រឹត្យឱ្យមានប្រសិទ្ធភាព»។

លោក ជិន ម៉ាលីន អ្នកនាំពាក្យក្រសួងក្រសួងយុត្តិធម៌ មិនបានឆ្លើយតបសំណួរពី Newsroom Cambodia អំពីដំណើរការរៀបចំអាជ្ញាធរជាតិដោះស្រាយវិវាទក្រៅប្រព័ន្ធតុលាការ យុទ្ធនាការផ្សព្វផ្សាយជូនពលរដ្ឋ និងយុទ្ធនាការដោះស្រាយវិវាទក្រៅប្រព័ន្ធតុលាការ។

កាលពីឆ្នាំ២០២០ ក្រសួងយុត្តិធម៌បានបង្កើតក្រុមការងារបច្ចេកទេសរៀបចំគោលនយោបាយដោះស្រាយវិវាទក្រៅប្រព័ន្ធតុលាការ ដែលមានលោក ជិន ម៉ាលីន ជាប្រធាន និងមានសមាសភាពសរុប ១៥ រូប។ ក្រុមការងារនេះ មានតួនាទីដូចជា សម្របសម្រួល ផ្តល់ប្រឹក្សា មន្ត្រីបង្គោល និងកិច្ចការផ្សេងៗពាក់ព័ន្ធគោលនយោបាយដោះស្រាយវិវាទក្រៅប្រព័ន្ធតុលាការ។ នេះបើយោងតាមសម្រេចលេខ ១៣ របស់ក្រសួងយុត្តិធម៌ ចេញនៅថ្ងៃទី២៦ ខែមិថុនា ឆ្នាំ២០២០។

ពាក្យថាតម្លាភាពក្នុងន័យអភិបាលកិច្ចល្អមានន័យថា រាល់ការសម្រេចចិត្ត និងការអនុវត្តសេចក្តីសម្រេចនោះ ត្រូវធ្វើឡើងដោយអនុលោមទៅតាមច្បាប់ និងបទដ្ឋាននានា ព័ត៌មានពាក់ព័ន្ធនឹងការសម្រេចចិត្ត និងការអនុវត្តសេចក្តីសម្រេចចិត្ត ត្រូវផ្សព្វផ្សាយជាចំហរ តាមរយៈប្រព័ន្ធសមស្រប និងអាចស្វែងរកបាន ជាពិសេសចំពោះអ្នកដែលទទួលរងនូវផលប៉ះពាល់ពីការសម្រេចចិត្ត និងការអនុវត្តសេចក្តីសម្រេចចិត្តទាំងនោះ និងព័ត៌មានទាំងនោះត្រូវតែមានលក្ខណៈគ្រប់គ្រាន់ និងងាយយល់។ នេះបើយោងតាមសៀវភៅអភិបាលកិច្ចល្អ របស់ក្រសួងមហាផ្ទៃ ឆ្នាំ២០១០ ទំព័រ១៣។

លោកបណ្ឌិត ប៉ា ច័ន្ទរឿន នាយកប្រតិបត្តិវិទ្យាស្ថានប្រជាធិបតេយ្យកម្ពុជាលើកឡើងថា ការដាក់ចេញនូវគោលនយោបាយ ក៏ដូចជាការបង្កើតអាជ្ញាធរដោះស្រាយវិវាទក្រៅប្រព័ន្ធតុលាការ អាចជាយន្តការមួយសម្រាលបន្ទុកការងារប្រព័ន្ធតុលាការបាន។ លើកថា ដើម្បីឱ្យយន្តការនេះដំណើរការទៅមានប្រសិទ្ធភាព លុះត្រាតែមានការធ្វើកំណែទម្រង់វិស័យយុត្តិធម៌ ប្រព័ន្ធយុត្តិធម៌ឱ្យបានស៊ីជម្រៅ ពង្រឹងអភិបាលកិច្ច និងនីតិរដ្ឋនៅក្នុងសង្គមទាំងមូល ទើបធានាថាអាជ្ញាធរជាតិដោះស្រាយក្រៅប្រព័ន្ធតុលាការអាចបំពេញកាតព្វកិច្ច តួនាទីរបស់ខ្លួនបានត្រឹមត្រូវ។

លោក ប៉ា ច័ន្ទរឿន បញ្ជាក់ថា៖ «ប្រទេសកម្ពុជា រឿងបញ្ហាយុត្តិធម៌ ប្រព័ន្ធតុលាការគឺជាបញ្ហាធំមួយដែលមិនអាចមើលរំលងបាន»។

ព្រះរាជក្រឹត្យបង្កើតអាជ្ញាធរជាតិដោះស្រាយវិវាទក្រៅប្រព័ន្ធតុលាការ ពុំមានកំណត់ជាក់លាក់ពីស្ថាប័នមានសមត្ថកិច្ច ក៏ដូចជាសមាសភាពអាជ្ញាធរជាតិដោះស្រាយវិវាទក្រៅប្រព័ន្ធតុលាការនោះឡើយ។ យ៉ាងណាក្តី បើពិនិត្យទៅលើការរៀបចំបង្កើតអាជ្ញាធរជាតិជាតិនេះ ស្ថាប័នមានសមត្ថកិច្ចគឺជាក្រសួងយុត្តិធម៌ ដោយសារប្រភពធនធានផ្គត់ផ្គង់ដោយថវិការជាតិ ជាកញ្ចប់ថវិកាដោយឡែកនៅក្នុងក្របខ័ណ្ឌថវិការប្រចាំឆ្នាំរបស់ក្រសួងយុត្តិធម៌៕

លោក ហ៊ុន ម៉ាណែត ថា សមាគមកាយឫទ្ធិនារីកម្ពុជាជាផ្នែកមួយនៃយុទ្ធសាស្ត្របញ្ចកោណ

ហេង រិទ្ធ (Heng Rith) — Wed, 08 Nov 2023 08:11:30 +0000

លោកនាយករដ្ឋមន្ត្រី ហ៊ុន ម៉ាណែត លើកឡើងថា សមាគមកាយឫទ្ធិនារីកម្ពុជា ជាយន្តការមួយនៃយុទ្ធសាស្ត្របញ្ចកោណ ដើម្បីជំរុញការលើកកម្ពស់ និងការចូលរួមរបស់ស្ត្រីក្នុងសង្គម ខណៈសង្គមស៊ីវិលបន្តទាមទារឱ្យមានការបង្កើនឱកាសជូនស្ត្រីក្នុងតួនាទីជាថ្នាក់ដឹកនាំ។

ក្នុងពិធីបើកមហាសន្និបាតមិត្តកាយឫទ្ធិនារីតំបន់អាស៊ីប៉ាស៊ីហ្វិក នៅខេត្តសៀមរាប នាថ្ងៃទី០៥ ខែវិច្ឆិកា ឆ្នាំ២០២៣ លោក ហ៊ុន ម៉ាណែត ថ្លែងថា សមាគមកាយឫទ្ធិនារីកម្ពុជាមានបេសកកម្មក្នុងការសម្រេចឱ្យបានចំពោះកុមារី ស្ត្រីវ័យក្មេងកម្ពុជារស់នៅក្នុងសីលធម៌ សេរីភាព សមធម៌ សេចក្តីថ្លៃថ្នូរ និងមានមោទនភាពចំពោះវប្បធម៌ និងអត្តសញ្ញាណរបស់ខ្លួន។

លោកនាយករដ្ឋមន្ត្រីកម្ពុជាបានលើកឡើងថា ៖ «តាមរយៈយុទ្ធសាស្ត្របញ្ចកោណ ដំណាក់កាលទី១ យើងនឹងពង្រឹងភាពជាពលរដ្ឋនៅក្នុងសង្គម ដែលមានអរិយធម៌ខ្ពស់ ប្រកបដោយសីលធម៌ សមធម៌ និងបរិយាបន្ន ដែលក្នុងនោះស្ត្រី គឺជាស្នូល យើងនឹងជំរុញការចូលរួមរបស់យុវតីក្នុងការកំណត់ជោគវាសនារបស់ប្រទេសជាតិ ដែលមានសមាគមកាយឫទ្ធិនារីនេះ ជាយន្តការដ៏ចម្បងមួយ»។

លោក ហ៊ុន ម៉ាណែត ក៏ប្រកាសគាំទ្រ និងអំពាវនាវដល់ភាគីពាក់ព័ន្ធទាំងអស់ ចូលរួមជាមួយចលនានៃសមាគមកាយឫទ្ធិនារីកម្ពុជា ដើម្បីសម្រេចឱ្យបានបេសកកម្មនេះ។

លោកស្រី ពេជ ចន្ទមុន្នី អគ្គស្នងការនៃសមាគមកាយឫទ្ធិនារីកម្ពុជា និងជាសមាជិកមិត្តកាយឫទ្ធិនារីតំបន់អាស៊ីប៉ាស៊ីហ្វិក លើកឡើងថា ចលនាកាយឫទ្ធិនារី គឺជាសកម្មភាពក្រៅរដ្ឋាភិបាល មិនប្រកាន់បក្សពួក វណ្ណៈ ពូជសាសន៍ ពណ៌សម្បុរ និងជាចលនាកើតឡើងដោយការស្ម័គ្រចិត្តផ្ទាល់របស់សមាជិកាម្នាក់ៗ ដោយមិនមានការបង្ខិតបង្ខំក្នុងរូបភាពណាមួយឡើយ។

លោកស្រី ពេជ ចន្ទមុន្នី ដែលជាភរិយារបស់លោកនាយករដ្ឋមន្រ្តី ហ៊ុន ម៉ាណែត បន្តថា ចលនាកាយឫទ្ធិនារី មិនត្រឹមតែមានគោលដៅផ្តល់ភាពសប្បាយរីករាយសម្រាប់កុមារី និងយុវតី ប៉ុណ្ណោះទេ ថែមទាំងជាសកម្មភាពអប់រំក្រៅប្រព័ន្ធមួយដែលផ្តល់ឱកាសកុមារី និងយុវតី សាកល្បងចូលរួមក្នុងសកម្មភាពសង្គមផ្សេងៗ ដើម្បីកសាងទំនុកចិត្ត និងការចាប់អារម្មណ៍របស់ពួកគេលើបញ្ហាសង្គម និងការអភិវឌ្ឍប្រទេសជាតិ។

Newsroom Cambodia បានព្យាយាមទាក់ទងសុំការអត្ថាធិប្បាយបន្ថែមពីសមាគមកាយឫទ្ធិនារីកម្ពុជា ប៉ុន្តែមិនមានការឆ្លើយតប។

បើតាមលោកស្រី ចូសិន បាយអុន (Dr. Juseon Byun) ស្ថាបនិកមិត្តកាយឫទ្ធិនារីប្រចាំតំបន់អាស៊ីប៉ាស៊ីហ្វិក ដែលបានចូលរួមក្នុងពិធីបើកមហាសន្និបាតមិត្តកាយឫទ្ធិនារីតំបន់អាស៊ីប៉ាស៊ីហ្វិក លើកឡើងថា ក្នុងឆ្នាំ២០១៨ សមាជិកមិត្តកាយឫទ្ធិនារីតំបន់អាស៊ីប៉ាស៊ីហ្វិកប្រចាំកម្ពុជា មានត្រឹមតែ២០ នាក់ប៉ុណ្ណោះ ហើយបច្ចុប្បន្នមិត្តកាយឫទ្ធិនារីតំបន់អាស៊ីប៉ាស៊ីហ្វិកប្រចាំកម្ពុជា កើនឡើងជាង ១,០០០%។

លោក ប៉ែន បូណា អ្នកនាំពាក្យរដ្ឋាភិបាលលើកឡើងថា រាជរដ្ឋាភិបាលមានគោលនយោបាយប្រមូលផ្តុំកម្លាំងមហាសាមគ្គីជាតិដើម្បីអភិវឌ្ឍន៍ប្រទេស ដោយមិនរើសអើងស្ថាប័ន ឬអង្គការណានោះទេ។

លោក ប៉ែន បូណា បន្ថែមថា៖ «រាជរដ្ឋាភិបាលមានគោលនយោបាយលើកកម្ពស់សមភាពយេនឌ័រតាមរយៈការផ្តល់តម្លៃដល់ការចូលរួមរបស់ស្ត្រីក្នុងគ្រប់សកម្មភាពទាំងសង្គម សេដ្ឋកិច្ច និងនយោបាយ»។

ខណៈដែលរដ្ឋាភិបាលប្រកាសពីសារសំខាន់នៃការចូលរួមរបស់សមាគមកាយឫទ្ធិនារីកម្ពុជាក្នុងយុទ្ធសាស្រ្តបញ្ចកោណរបស់រដ្ឋាភិបាល លោកស្រី អេង ចាន់ឌី នាយិកាប្រតិបត្តិនៃអង្គការយេនឌ័រ និងអភិវឌ្ឍន៍ដើម្បីកម្ពុជា (GADC) យល់ថា ការលើកឡើងរបស់លោក ហ៊ុន ម៉ាណែត ជារឿងសមហេតុផលមួយ ដែលសមាគមកាយឫទ្ធិនារីកម្ពុជា អាចជួយលើកមុខមាត់ប្រទេសក្នុងកិច្ចការយេនឌ័រ និងលើកកម្ពស់ការចូលរួមរបស់ស្ត្រីនៅកម្ពុជា។ ប៉ុន្តែអ្នកស្រីថា ការលើកកម្ពស់ស្រ្តី គឺត្រូវធ្វើឡើងសម្រាប់ស្រ្តីគ្រប់គ្នាដោយមិនប្រកាន់និន្នាការនយោបាយ។

លោកស្រី អេង ចាន់ឌី បន្តថា៖ «ការផ្តល់ឱកាសឱ្យស្ត្រី មានន័យថាការបង្កើនឱកាសឱ្យបានកាន់តែច្រើន។ ហើយឱកាសនោះ គឺមិនមែនសម្រាប់តែស្ត្រីដែលគាត់មានឱពុក ឬម្តាយដែលធ្លាប់ជាអ្នកដឹកនាំទេ គឺឱកាសសម្រាប់ស្ត្រីផ្សេងៗទៀតផងដែរ មិនថាស្ត្រីដែលមានពិការភាព ស្ត្រីដែលមកពីជនបទ តំបន់ដាច់ស្រយាល អ្នកដែលស្រលាញ់ភេទដូចគ្នា ជនជាតិដើមភាគតិច»។

លោកស្រី អេង ចាន់ឌី មើលឃើញថា ជាទូទៅស្ត្រីដែលគាត់មានពិការភាព ឬស្ត្រីជនជាតិដើមភាគតិច និងអ្នកដែលស្រលាញ់ភេទដូចគ្នា្ន តែងមានឱកាសតិចតួច បើធៀបនឹងស្ត្រីដែលរស់នៅទីក្រុង ឬរៀននៅមហាវិទ្យាល័យ ឬមកពីគ្រួសារដែលគាត់មានជីវភាពធូរធារ ឬមានអំណាច។

បើតាមសេចក្តីថ្លែងការណ៍រួមរបស់សង្គមស៊ីវិលចំនួន ៥ ចេញកាលពីខែសីហា ឆ្នាំ២០២៣លើកឡើងថា ស្ត្រីដែលជាសមាជិករដ្ឋសភា នីតិកាលទី៧ មានចំនួន ១៦រូប ស្មើនឹង១២,៨ នៃចំនួនសមាជិករដ្ឋសភាសរុប ១២៥រូប។ ចំនួនស្ត្រីដែលជាសមាជិករដ្ឋសភា នីតិកាលទី៧ បានថយចុះ ៨% បើធៀបនឹងចុងនីតិកាលទី៦ ដែលមានស្ត្រីជាសមាជិករដ្ឋសភាចំនួន ២៦រូប ស្មើនឹង២០,៨% នៃចំនួនសមាជិករដ្ឋសភាសរុប ១២៣រូប។

ចំនួនស្ត្រីដែលជាសមាជិករដ្ឋសភា និងការថយចុះខាងលើ សង្គមស៊ីវិលទាំង៥យល់ឃើញថា មិនទាន់ឆ្លើយតបគ្រប់គ្រាន់នូវភាពជាតំណាងរបស់ស្ត្រី និងខ្វះការប្តេជ្ញាចិត្តខ្ពស់របស់អ្នកដឹកនាំក្នុងការបង្កើនតំណាងជាស្ត្រីជាប់ឆ្នោត ដែលនាំឱ្យប៉ះពាល់ដូចជា មិនអាចសម្រេចបានគោលដៅសមភាពយេនឌ័រ កង្វះការឆ្លើយតបនឹងតម្រូវការយេនឌ័រ និងបង្អាក់ទឹកចិត្តស្ត្រីដែលកំពុងត្រៀមខ្លួនចូលរួមក្នុងសង្គម៕

Voxpop: ទស្សនៈនិស្សិតចំពោះការសិក្សាពីរសាកលវិទ្យាល័យក្នុងពេលតែមួយ

ហេង រិទ្ធ (Heng Rith) — Tue, 31 Oct 2023 03:42:33 +0000

សាកលវិទ្យាល័យជាទីកន្លែងដែលនិស្សិតអាចជ្រើសរើសបន្តការសិក្សាទៅលើមុខវិជ្ជាផ្សេងៗបន្ទាប់ពីបញ្ចប់វិទ្យាល័យ។ និស្សិតខ្លះជ្រើសរើសយកមុខជំនាញតែមួយគត់សម្រាប់មុខជំនាញសិក្សា ចំណែកនិស្សិតខ្លះទៀតជ្រើសយកការសិក្សាពីរមុខជំនាញក្នុងពេលតែមួយ។

Newsroom Cambodia បានសម្ភាសន៍អតីតនិស្សិត និងនិស្សិតចំនួន៩ នាក់តាមសាកលវិទ្យាល័យផ្សេងៗគ្នា អំពីការយល់ឃើញរបស់ពួកគេទាក់ទងនឹងការសិក្សានៅសាកលវិទ្យាល័យពីរក្នុងពេលតែមួយ ៖

រូបភាព៖ លោក ហ៊ី សុខថានិត

លោក ហ៊ី សុខថានិត អាយុ១៩ឆ្នាំ ជានិស្សិតឆ្នាំទី១នៃសាកលវិទ្យាល័យអាមេរិកាំងភ្នំពេញបានលើកឡើងថា ការសិក្សាពីរសាកលវិទ្យាល័យក្នុងពេលតែមួយគឺប្រឈមទាំងផលវិជ្ជមាន និងផលអវិជ្ជមានស្របគ្នា។

លោកបាននិយាយថា៖ «អ្នកដែលរៀនពីរសាកលវិទ្យាល័យ ហើយបន្តរៀនដល់តែចប់បានសញ្ញាប័ត្រប្រាកដណាស់ពួកគេនឹងទទួលបាននូវឱកាសការងារក៏ដូចជាបើកឱកាសឲ្យខ្លួនឯងបានច្រើនដោយសារតែចេះជំនាញច្រើនជាជាងអ្នកដែលរៀនមួយសាកលវិទ្យាល័យ»។

លោកបន្តថា៖ «ទោះបីជាលទ្ធផលអ្នករៀនពីរសាកលវិទ្យាល័យគឺរកការងារបានលឿនមែនពិត តែពួកគេប្រឈមមុខនឹងបញ្ហាពេលវេលា និងសមត្ថភាពផ្ទាល់ខ្លួន ដែលអ្នកខ្លះមិនអាចផ្តោតទៅលើទាំងពីរជំនាញក្នុងពេលតែមួយនោះទេ គឺផ្តោតមួយជំនាញ ប្រលែងមួយជំនាញ»។

រូបភាព៖ កញ្ញា នៅ នាថខេមា

កញ្ញា នៅ នាថខេមា អាយុ ២១ឆ្នាំ ជានិស្សិតឆ្នាំទី៣ នៃវិទ្យាស្ថានបច្ចេកវិទ្យាកម្ពុជា បានលើកឡើងថា ការរៀនពីរសាកលវិទ្យាល័យក្នុងពេលតែមួយគឺអាចប្រឈមមុខនឹងបញ្ហាសុខភាពក្នុងពេលកំពុងសិក្សា។

កញ្ញាបាននិយាយថា៖ «ការរៀនពីរសាកលវិទ្យាល័យក្នុងពេលតែមួយគឺអាចប្រឈមនឹងបញ្ហាមួយគឺមិនអាចគ្រប់គ្រងពេលវេលាថែទាំសុខភាពបានល្អ ព្រោះសុខភាពជាកត្តាចម្បង បើយើងមិនមានសុខភាពល្អ នោះការសិក្សារៀនសូត្រយើងក៏មានការរអាក់រអួលផងដែរ»។

កញ្ញាបានបន្តទៀតថា៖ «ការរៀនតែមួយសាកលវិទ្យាល័យនោះគឺអាចធ្វើឲ្យយើងអាចផ្តោតទៅលើជំនាញដែលយើងរៀនច្បាស់ ហើយក៏មិនមានបញ្ហាអ្វីដែរចំពោះការរកកាងារប្រសិនបើយើងខិតខំរៀនសូត្រ»។

កញ្ញាក៏បានបញ្ជាក់ពីចំណុចអ្នកដែលរៀនពីរសាកលវិទ្យាល័យដែរថា ប្រសិនបើពួកគេអាចគ្រប់គ្រងពេលវេលាបានល្អ នោះពួកគេនឹងអាចបង្កើនចំណេះដឹងច្រើនជាងអ្នករៀនមួយសាកលវិទ្យាល័យ។

រូបភាព៖ កញ្ញា ញិល ហេងថារ័ត្ន

កញ្ញា ញិល ហេងថារ័ត្ន ជានិស្សិតកំពុងរៀនពីរសាកលវិទ្យាល័យ គឺសាកលវិទ្យាល័យជាតិគ្រប់គ្រង និងវិទ្យាស្ថានសេដ្ឋកិច្ច និងហិរញ្ញវត្ថុ។ កញ្ញាបាននិយាយថា ការរៀនពីរសាកលវិទ្យាល័យក្នុងពេលតែមួយ អាស្រ័យលើសមត្ថភាពរបស់និស្សិតខ្លួនឯង។

កញ្ញាបាននិយាយថា៖ «បើយើងនិយាយថាវាពិបាក វាពិបាកហើយ ប៉ុន្តែសំខាន់យើងធ្វើបានអត់ For me [សម្រាប់ខ្ញុំ] ខ្ញុំអាចធ្វើបាន វាពិបាកនៅពេល assignment [កិច្ចការសាលា] បុកមកទាំងពីរ»។

រូបភាព៖ កញ្ញា ជូ គឹមអេង

ចំណែកកញ្ញា ជូ គឹមអេង និស្សិតរៀននៅសាកលវិទ្យាល័យជាតិគ្រប់គ្រង ជំនាញសេដ្ឋកិច្ចឌីជីថល និងនៅវិទ្យាស្ថានភាសាបរទេស IFL ជំនាញភាសាអង់គ្លេសនិយាយថា ការរៀនពីរសាកលវិទ្យាល័យមិនមានការលំបាកនោះទេ ប្រសិនបើមានការគ្រប់គ្រងពេលវេលាបានល្អ។

កញ្ញាលើកឡើងថា៖ «អាចមកពីជំនាញរបស់ខ្ញុំដែរ ខ្ញុំរៀនជំនាញសេដ្ឋកិច្ចឌីជីថលដែលភាគច្រើនផ្ដោតលើការសិក្សាស៊ីជម្រៅ តែបែររៀននៅ IFL ជាភាសាអង់គ្លេសមិនសូវស៊ីជម្រៅណាស់ណាទេ។ ហើយមួយវិញទៀត ការរៀនពីរមុខវិជ្ជានេះមិនមានការជាន់ឆ្នាំគ្នានោះទេ មួយរៀននៅឆ្នាំទី៣ មួយទៀតនៅឆ្នាំទី១»។

កញ្ញាបន្ថែមថា៖ «ដូចខ្ញុំអ៊ីចឹង ខ្ញុំរៀនមួយជាជំនាញ មួយទៀតជាភាសា ដើម្បីពង្រឹងភាសាខ្ញុំ ក៏ដូចជាជំនាញដែលខ្ញុំរៀនបច្ចុប្បន្ន តែបើដឹងថាជំនាញហ្នឹងពិបាក យើងត្រូវផ្ដោតទៅជំនាញហ្នឹងតែមួយទៅ ព្រោះវាអាចនាំឱ្យយើងបែក យើងអត់អាចចាប់បានទាំងពីរទេ ក៏ប៉ុន្ដែ បើមួយស្រាលមួយធ្ងន់ វាអត់សូវអីទេ ព្រោះយើងមានស្មារតីបែងចែកវាបាន»។

រូបភាព៖ គិត ចន្ទធីតា

កញ្ញា គិត ចន្ទធីតា ជានិស្សិតរៀននៅសាកលវិទ្យាល័យជាតិគ្រប់គ្រងបានលើកឡើងពីទស្សនៈរបស់កញ្ញាលើការរៀនពីរសាកលវិទ្យាល័យក្នុងពេលតែមួយថា៖ «វាអាចត្រូវការពេលច្រើន ដោយសារតែយើងត្រូវបែងចែកពីរសាកល ចឹងខ្ញុំគិតថារៀនច្បាប់ រៀនតែមួយសាកលទេ ព្រោះបើខ្ញុំរៀនពីរសាកល ខ្ញុំអាចនឹងអត់មានពេលមកខាងច្បាប់ច្រើន ខ្ញុំអាចនឹងបែងចែកអត់កើតសម្រាប់ខ្ញុំ»។

រូបភាព ៖ លោក គង់ វិរៈរតនៈសម្បត្តិ

លោក គង់ វិរៈរតនៈសម្បត្តិ អាយុ ២១ ឆ្នាំ ជានិស្សិតឆ្នាំទី៤ នៅសាកលវិទ្យាល័យភូមិនីតិសាស្ត្រ និងវិទ្យាសាស្ត្រសេដ្ឋកិច្ច ជំនាញនីតិសាស្ត្រ លើកឡើងថា ការរៀន២ សាកលក្នុងពេលតែមួយ គឺមានការលំបាក ដោយសារត្រូវផ្ដោតទៅលើមុខវិជ្ជានីមួយៗ ហើយមិនស្រូវមានពេលយកចិត្តទុកដាក់លើមុខវិជ្ជាណាមួយ។

លោកបញ្ជាក់ថា៖ «ចំពោះបងប្អូនដែលចង់រៀន ២សាកលក្នុងពេលតែមួយ ខ្ញុំចង់ឱ្យពួកគាត់ ត្រូវបែងចែកពេលវេលាឱ្យបានច្បាស់លាស់ ហើយស្ទង់ពីស្ថានភាព និងសមត្ថភាពរបស់ខ្លួនថាទ្រទ្រង់នឹងការលំបាក ដូចជាការងារមួយគុណពីរ ត្រូវផ្តោតលើមុខវិជ្ជាផ្សេងៗគ្នា តើអាចទ្រទ្រង់ស្ថានភាពលំបាកបែបហ្នឹងបាន ឬអត់? ប្រសិនមានសមត្ថភាព និងលទ្ធភាពក្នុងការរៀនពីរសាកល គឺគាំទ្រឱ្យធ្វើ ទី១ ចំណេញពេលវេលា និងមិនខាតពេលប្រកបវិជ្ជាជីវៈ»។

រូបភាព៖ លោក ឈុន ហុង

លោក ឈុន ហុង អាយុ ២៨ឆ្នាំ ជានិស្សិតសិក្សានៅសាកលវិទ្យាល័យន័រតុន ជំនាញស្ថាបត្យកម្ម ឆ្នាំទី៣ និងសាកលវិទ្យាល័យភូមិនីតិសាស្ត្រ និងវិទ្យាសាស្ត្រសេដ្ឋកិច្ច ជំនាញនីតិសាស្ត្រ ឆ្នាំទី៤ បានលើកឡើងថា ការសិក្សាជំនាញខុសគ្នា គឺមានភាពលំបាក តែអាស្រ័យលើខ្លួនឯងក្នុងការបែងចែកជំនាញរៀន ដោយសារការងារសាលាច្រើន។

លោកបញ្ជាក់ថា៖ «ការរៀនពីរមុខជំនាញ មានផលវិជ្ជមាន និងផលអវិជ្ជមាន។ ផលអវិជ្ជមាន គឺពេលវេលាមមាញឹក បូកផ្សំជាមួយកិច្ចការសាលា ហើយភាពនឿយហត់ក្នុងការសិក្សា។ បើយើងបែងចែកឱ្យដាច់ និងច្បាស់លាស់ នោះនឹងមានភាពល្អប្រសើរ។ ហើយភាពវិជ្ជមាន គឺទទួលបានចំណេះទូលំទូលានៅក្នុងសង្គម ហើយស្តែងឱ្យឃើញជំនាញស្ថាបត្យកម្ម និងច្បាប់មានភាពប្រទាក់ក្រឡាគ្នា។ ហើយការរៀន ២ មុខវិជ្ជា គឺជាមុខវិជ្ជាដែលស្រលាញ់»។

លោកបន្ថែមថា៖ «ចំពោះប្អូនៗ ដែលមានបំណងរៀនពីរមុខជំនាញ សូមប្អូនជ្រើសរើសមុខវិជ្ជាដែលខ្លួនស្រលាញ់ និង សូមពិនិត្យទៅលើបរិបទសង្គម។ សង្គមតម្រូវការអ្វីខ្លះ ដោយសារជាឱកាសការងារ។ ប្រសិនយើងរៀនមានសមត្ថភាពពិតប្រាកដ យើងនឹងទទួលបានការងារ គ្រាន់តែថាឱកាសការងារបូកជាមួយក្តីស្រលាញ់របស់យើង គឺកាន់តែជម្រុញយើងឱ្យមានភាពល្អប្ររសើរ។ ហើយសុំឱពុកម្តាយ និស្សិតខ្លួន គួរកុំជ្រើសរើសមុខវិជ្ជារៀនតាមមិត្ត ឬឱពុកម្តាយ ព្រោះបើជ្រើសរើសរៀនតាមឱពុកម្តាយ ឬមិត្ត យើងគ្មានភាពជាខ្លួនឯង ហើយមានភាគរយច្រើនដែលធ្វើឱ្យយើងមិនអាចបន្តសិក្សាបាន ប៉ុន្តែបើរៀនក៏អាចរៀនទៅមុខដែរ»។

កញ្ញា នាក់ សុជាខេមា

កញ្ញា នាក់ សុជាខេមា ជានិស្សិតមកពីខេត្តតាកែវ សព្វថ្ងៃសិក្សាអក្សរសាស្រ្តខ្មែរនៅសាកលវិទ្យាល័យភូមិន្ទភ្នំពេញលើកទ្បើងថា ការរៀនពីរសាកលវិទ្យាល័យអាចនឹងពិបាក ប៉ុន្តែអាចបង្កើនចំណេះដឹងដល់និស្សិតបានច្រើន។

កញ្ញាបានបន្ថែមថា៖ «ការសិក្សាសាកលវិទ្យាល័យមួយអាចនឹងចំណាយពេលច្រើនលើការរៀនសូត្រផង និងការធ្វើការផង។ ចំណែកអ្នករៀនពីរសាកលវិទ្យាល័យអាចនឹងផ្ដោតលើការសិក្សាច្រើនជាងការចំណាយពេលវេលាច្រើនជាង និងគិតច្រើន ព្រោះមេរៀនក៏ច្រើនដែរ»។

កញ្ញា ខាន់ ឧស្សា

កញ្ញា ខាន់ ឧស្សា អាយុ ២០ឆ្នាំ និស្សិតឆ្នាំទី ៣ នៃដេប៉ាតឺម៉ង់សិក្សាអន្តរជាតិនៃវិទ្យាស្ថានសិក្សាបរទេសបាននិយាយថា ការរៀនអាចនឹងធ្លាក់ចុះ បើគ្មានការគ្រប់គ្រងពេលវេលាឲ្យបានល្អ ប៉ុន្តែការរៀនពីរសាកលវិទ្យាល័យអាចជួយនិស្សិតឲ្យមានបទពិសោធន៍គ្រប់គ្រាន់ពីការសិក្សា និងអនុវត្ត។

កញ្ញាបានបន្តទៀតថា៖ «បើគាត់រៀនពីរជំនាញក្នុងពេលតែមួយ ផលល្អគឺគាត់ទទួលបានបរិញ្ញាបត្រពីរ អ៊ីចឹងគាត់អាចទៅធ្វើការអ្វីក៏បានតាមជំនាញដែលគាត់រៀន»៕

ការវិលត្រឡប់នៃសេចក្តីព្រាងច្បាប់ការពារបុគ្គលរាយការណ៍ និងសាក្សី

ហេង រិទ្ធ (Heng Rith) — Tue, 31 Oct 2023 01:20:04 +0000

សេចក្តីព្រាងច្បាប់ស្ដីពីការការពារបុគ្គលរាយការណ៍ និងសាក្សី ដែលមានគោលបំណងការពារ និងលើកទឹកចិត្តពលរដ្ឋ និងសង្គមស៊ីវិលឱ្យហ៊ានបង្ហាញពីការពិតនៃបញ្ហាសង្គម ពេលនេះបានទៅដល់ដំណាក់កាលក្រសួងយុត្តិធម៌ ពិនិត្យខ្លឹមសារ។

លោក ជិន ម៉ាលីន រដ្ឋលេខាធិការ តំណាងរបស់រដ្ឋមន្រ្តីក្រសួងយុត្តិធម៌ បានជួបពិភាក្សាការងារ និងពិគ្រោះយោបល់ជាមួយមូលនិធិរូបិយវត្ថុអន្តរជាតិ (IMF) ប្រចាំកម្ពុជា លើប្រធានបទ កិច្ចដំណើរការនីតិកម្មនៃសេចក្តីព្រាងច្បាប់ស្ដីពីការការពារបុគ្គលរាយការណ៍ និងសាក្សី។ នេះបើយោងតាមការផ្សព្វផ្សាយនៅលើគណនីFeacbook ផ្លូវការរបស់ក្រសួងយុត្តិធម៌ នៅថ្ងៃទី២៥ ខែតុលា ឆ្នាំ២០២៣។

លោក ជិន ម៉ាលីន អ្នកនាំពាក្យក្រសួងក្រសួងយុត្តិធម៌ មិនបានឆ្លើយតបសំណួរពី Newsroom Cambodia អំពីកិច្ចដំណើរការនីតិកម្មនៃសេចក្តីព្រាងច្បាប់ស្ដីពីការការពារបុគ្គលរាយការណ៍ និងសាក្សី ខាងលើនេះ។

លោក សយ ចាន់វិចិត្រ អ្នកនាំពាក្យអង្គភាពប្រឆាំងអំពើពុករលួយ បានប្រាប់ Newsroom Cambodia ថា «សេចក្តីព្រាងច្បាប់ស្ដីពីការការពារបុគ្គលរាយការណ៍ និងសាក្សី មិនមែនជាសមត្ថកិច្ចរបស់អង្គភាពប្រឆាំងអំពើពុករលួយ ដែលទទួលបន្ទុកក្នុងការរៀបចំ ឬក៏តាក់តែងទាំងស្រុងអីទេ»។

លោក សុខ សំអឿន មេធាវីប្រចាំអង្គការតម្លាភាពកម្ពុជាបានលើកឡើងថា ច្បាប់នេះ ជាច្បាប់សម្រាប់ការពារមន្ត្រីថ្នាក់ក្រោមដែលរាយការណ៍អំពីអំពើពុករលួយដែលកើតមាននៅក្នុងស្ថាប័នរបស់ខ្លួន ជាពិសេសថ្នាក់លើដើម្បីកុំឲ្យបាត់បង់មុខតំណែងការងារនៅក្នុងស្ថាប័នរបស់រដ្ឋ។

លោក មេធាវី បានបញ្ជាក់ផងដែរថា «ប្រសិនបើខ្លឹមសារនៃច្បាប់មានលក្ខណៈល្អប្រសើរ នឹងអាចធ្វើឱ្យអ្នករាយការណ៍កើនឡើងកាន់តែច្រើន មន្ត្រីដែលប្រព្រឹត្តអំពើពុករលួយនិងអាចមានការថយចុះ»។

លោក ឱម យ៉ិនទៀង ប្រធានអង្គភាពប្រឆាំងអំពើពុករលួយ កាលពីឆ្នាំ២០១៦ ក្នុងពិធីសិក្ខាសាលាមួយ បានលើកឡើងថា ច្បាប់ការពារសាក្សី និងបុគ្គលរាយការណ៍ គឺមិនមែនសម្រាប់តែការងារប្រឆាំងអំពើពុករលួយមួយទេ សម្រាប់គ្រប់វិស័យព្រហ្មទណ្ឌ ខាងប្រឆាំងគ្រឿងញៀនក៏ត្រូវការប្រើប្រាស់ច្បាប់នេះ ដើម្បីការពារសាក្សី ខាងអនីតិជន ខាងបទល្មើសផ្សេងៗទៀត។ តែតួអង្គទី២ បុគ្គលរាយការណ៍ គឺចំពោះមុខធ្វើឡើងដូចប្រទេសជាច្រើន ដើម្បីការងារប្រឆាំងប្រឆាំងអំពើពុករលួយ។

លោក ព្រាប កុល អតីតនាយកប្រតិបត្តិអង្គការតម្លាភាពកម្ពុជា ចាត់ទុកថា ច្បាប់ការពារសាក្សី និងបុគ្គលរាយការណ៍ គឺជាច្បាប់សំខាន់ណាស់ក្នុងការប្រយុទ្ធប្រឆាំងអំពើពុករលួយ ក៏ដូចជាការទប់ស្កាត់នូវបទល្មើសផ្សេងៗទៀត។ ឧបមាថា យើងមានអ្នករាយការណ៍ព័ត៌មានកាន់តែច្រើន ហើយអ្នករាយការណ៍ព័ត៌មានដឹងអំពីការប៉ុនប៉ងប្រព្រឹត្តអំពើពុករលួយ ឬប៉ុនប៉ងប្រព្រឹត្តបទល្មើសផ្សេងៗ គឺយើងអាចទប់ស្កាត់បទល្មើសនោះបាន។

ហើយបុគ្គលដែលជាសាក្សី បើគាត់មានការជឿទុកចិត្ត និងការចូលរួមធ្វើសាក្សី ដោយមានការការពារពីច្បាប់ នាំឱ្យយើងងាយស្រួលក្នុងការស្វែងរកជនល្មើស ងាយក្នុងការប្រមូលភស្តុតាង និងចាប់វិធានការដើម្បីដាក់ទោសជនប្រព្រឹត្តបទល្មើស។ នេះបើយោងតាមការចុះផ្សាយនៅថ្ងៃទី៣០ ខែមិថុនា ឆ្នាំ២០១៦ របស់វិទ្យុបារាំងអន្តរជាតិ។

សេចក្តីព្រាងច្បាប់ គឺជាអត្ថបទច្បាប់កំពុងរៀបរៀង ដែលគំនិតផ្តើមចេញពីរដ្ឋាភិបាល។ នៅកម្ពុជា ដើម្បីបង្កើតច្បាប់បាន នីតិករ ឬអ្នកតាក់តែងច្បាប់ត្រូវរៀបចំជាសេចក្តីព្រាងច្បាប់ ឬសេចក្តីស្នើច្បាប់(ដំណាក់កាលទី១) ដាក់ជូនទីស្តីការគណៈរដ្ឋមន្ត្រី(ដំណាក់កាលទី២) ក្នុងការពិនិត្យ ហើយបន្តទៅរដ្ឋសភា(ដំណាក់កាលទី៣) ហើយបន្តទៅព្រឹទ្ធសភា(ដំណាក់កាលទី៤) និងបន្តទៅព្រះមហាក្សត្រប្រកាសឱ្យប្រើ(ដំណាក់កាលទី៥) ជានីតិវិធីអនុម័តច្បាប់ទូទៅ។

បើដំណាក់កាលនីមួយៗគ្មានបញ្ហា ទើបច្បាប់នោះអាចយកទៅអនុវត្តបានទៅតាមខ្លឹមសារនៃច្បាប់។ នីតិករ ឬអ្នកតាក់តែងច្បាប់ គឺអាចជាវត្តមាន ក្រសួង ស្ថាប័នរដ្ឋ អង្គការសង្គមស៊ីវិល អ្នកជំនាញ និងបុគ្គលសំខាន់ៗផ្សេងទៀត រួមគ្នាដើម្បីបង្កើតជាច្បាប់ដែលរដ្ឋ និងពលរដ្ឋចង់បាន។

មកដល់ត្រឹមខែតុលា ឆ្នាំ២០២៣ ពេលនេះពលរដ្ឋ និងសង្គមស៊ីវិល អាចតាមទាន់ដឹងយ៉ាងច្បាស់ថា សេចក្តីព្រាងច្បាប់ស្ដីពីការការពារបុគ្គលរាយការណ៍ និងសាក្សី បានកំពុងត្រួតពិនិត្យនៅដំណាក់កាលទី១ (ដំណាក់កាលពិភាក្សារបស់ស្ថាប័នជំនាញផ្សេងៗ) នៃការធ្វើច្បាប់ ហើយត្រូវបន្តរងចាំអនុវត្តតាមដំណាក់កាលនីមួយៗនៃការធ្វើច្បាប់បន្ត៕

ហេង រិទ្ធ (Heng Rith) – Newsroom Cambodia

បទវិភាគ ៖ ស្ថាប័នព្រឹទ្ធសភាក្រោមការដឹកនាំលោក ហ៊ុន សែន អាចនឹងមានអំណាចខ្លាំងដែរឬទេ?

សង្គមស៊ីវិល ​ស្នើរដ្ឋាភិបាលផ្តល់កម្មសិទិ្ធដីធ្លីជូនពលរដ្ឋសហគមន៍សំរោងត្បូង

គ.ជ.ប កំណត់​គោលការណ៍ស្មើភាព​សម្រាប់គណបក្សនីមួយៗឃោសនាបោះឆ្នោតព្រឹទ្ធសភា នីតិកាល​ទី៥

ក្រសួងបរិស្ថានចេញវិធានការទប់ស្កាត់ការបំពុលខ្យល់ដើម្បីសុខភាពពលរដ្ឋ

គ.ជ.ប កែសម្រួលគោលការណ៍​​ក្នុង​ការហែក្បួនឃោសនា និងការ​ពារ​សន្តិសុខ​សម្រាប់​ការបោះឆ្នោត​ព្រឹទ្ធសភា​

ក្រសួងយុត្តិធម៌​ដាក់ចេញយុទ្ធនាការ​ពីរ​ជំរុញ​ការ​ដោះស្រាយវិវាទជូនពលរដ្ឋ​ក្នុង​វិស័យ​តុលាការ​

បទយកការណ៍៖ កសិករ​មួយចំនួន​ងាកមកដាំបន្លែលើទឹកដោយសារងាយដាំ និងមាន​តម្លៃខ្ពស់

អ្នកច្បាប់យល់ឃើញចម្រុះ​ចំពោះការបង្កើតក្រុមកែទម្រង់ប្រព័ន្ធយុត្តិធម៌ថ្មី

អ្នកច្បាប់​លើកឡើងថា តុលាការ​គួរតែជាអ្នកផ្សព្វផ្សាយរាល់​សេចក្តីសម្រេច​របស់ខ្លួន

អ្នកជំនាញ​ជំរុញ​ឱ្យ​មានគោលនយោបាយគាំពារ​ដើម្បី​បង្កើនវត្តមានស្ត្រីក្នុងវិស័យព័ត៌មាន

អ្នកតវ៉ា​ប្រមាណជា​៤០០​នាក់ទាមទារ​ឱ្យ​ប្រធាន និង​អគ្គលេខាធិការ​គណបក្ស​ភ្លើងទៀន​ចុះ​ចេញពី​តំណែង​

អ្នកជំនាញ​ជំរុញ​ឱ្យ​អាស៊ាន​កែ​ទម្រង់​ដើម្បី​​​ធានា​ឱ្យ​​មានសន្តិភាព​ប្រកប​ដោយ​ចីរភាព

ពលរដ្ឋស្នើឱ្យមានការពន្យល់​លម្អិត​បន្ថែម​​អំពី​អាជ្ញាធរជាតិដោះស្រាយ​វិវាទ​ក្រៅ​ប្រព័ន្ធ​តុលាការ

លោក​ ហ៊ុន ម៉ាណែត ថា សមាគម​កាយឫទ្ធិ​នារី​កម្ពុជា​ជា​ផ្នែក​មួយ​នៃ​​យុទ្ធសាស្ត្រ​​បញ្ចកោណ​

Voxpop: ទស្សនៈនិស្សិតចំពោះការសិក្សាពីរសាកលវិទ្យាល័យ​ក្នុងពេលតែមួយ​