SOURCE: https://vodkhmer.news/2020/03/15/farmers-in-a-commune-of-koh-thom-district-complained-about-quality-of-herbicide/

Source: https://vodkhmer.news/2020/02/09/local-authority-and-villagers-agrees-solar-lights-help-to-safe-commune/

ក្រសួងអប់រំ បានប្រកាសយក ខែមករា ឆ្នាំ២០២០នេះ ជាខែធ្វើយុទ្ធនាការ លើកម្ពស់សុវត្ថិភាព ចំណីអាហារក្នុងសាលារៀន ដោយហាមលក់អាហារ៦ប្រភេទ ដែលអាចធ្វើឲ្យប៉ះពាល់ ដល់សុខភាពកុមារ។

លោក តាំង សាវុធ នាយកសាលា​បឋមសិក្សា​ព្រៃកប្បាស ក្នុងស្រុក ព្រៃកប្បាស ខេត្តតាកែវ បានមានប្រសាសន៍ បន្ទាប់ពីបានទទួលការណែនាំពី ក្រសួងអប់រំ ស្តីពីការហាមលក់អាហារ និងភេសជ្ជៈមួយចំនួនក្នុងសាលា លោកបានផ្សព្វផ្សាយដល់ អ្នកលក់ដូរក្នុងសាលា លោកគ្រូអ្នកគ្រូ សិស្សានុសិស្ស និងអាណាព្យាបាល ឲ្យយល់ពីផលប៉ះពាល់ និងអនុវត្តន៍ឲ្យបានហ្មត់ចត់។

លោក សាវុធ មានប្រសាសន៍ថា៖«​ អាហារ​ទាំងអស់ហ្នឹង​ វាប៉ះពាល់ ​សុខភាពក្មេង​ខ្លាំងណាស់​។ សូម្បីតែ​ខ្ញុំជាមនុស្សចាស់ ​ក៏ឈឺដែរ​ឥលូវហ្នឹង ចុះទំរាំក្មេង»។

ប្រភេទ​អាហារ​ហាម​លក់​ក្នុង​សាលារៀន​មាន​ដូចជា​ ទី១​ អាហារ​ហួស​កាលកំណត់​ប្រើប្រាស់​ ទី២​ គ្រឿងស្រវឹង​ និង​ថ្នាំជក់​ ទី៣​ អាហារ​គ្មាន​ប្រភព​ច្បាស់លាស់​ ទី៤​ ភេសជ្ជៈ​ប៉ូវ​កម្លាំង​ មាន​រសជាតិ​ផ្អែម​ខ្លាំង​ កាហ្វេ​ ការ៉េម​ និង​ទឹក​ស៊ី​រ៉ូ​គ្រប់​ប្រភេទ​ ទី៥​ ស្ករ​សូកូឡា​ ស្ករគ្រាប់​ និង​ស្ករកៅស៊ូ​គ្រប់​ប្រភេទ​ និង​ទី៦​ ចាហួយ​ នំ​ដូណាត់​ និង​នំ​ផ្អែម​ខ្លាំង​។

លោក សាវុធ ក៏បានស្នើទៅអាជ្ញា​ធម៌ ជួយ​អន្តរាគមន៍​ទៅអ្នកលក់​នៅក្បែរ​សាលា​​​​កុំឲ្យ ពួក​គាត់ដាក់លក់​ប្រភេទ​អាហារ​ទាំងនោះ។

លោក តាំង សាវុធ​បន្ថែមថា៖ «មានតែអាជ្ញាធម៌ ហ្នឹងហើយ​សំខាន់​​។ បិទអាចំណី​អស់ហ្នឹង​លែងឲ្យចូល​​ ហើយ​អាភេសជ្ជៈ​អស់ហ្នឹង​គួរតែបិទ។ តែថារបស់ណា​ក្មេងហូបបាន របស់ណា​ក្មេងហូបមិន​បាន​ហើយ​ផ្សព្វផ្សាយ​ជាសាធារណៈ​ ឲ្យម៉ែឪ​ដឹងគ្រប់គ្នា ពិសេស​តាមប្រព័ន្ធ​ផ្សព្វផ្សាយ​សង្គម​លឿន​ណាស់ » ។

លោក​ ឃឹម ធឿន នាយកសាលា​បឋមសិក្សា​ពោធិ៍មាសអណ្តែត​ នៃខេត្តតាកែវ ​​បានលើកឡើង​ស្រដៀងគ្នា​ផងដែរថា សាលារបស់គាត់​ក៏បានណែនាំ​ទៅដល់សិស្ស និងផ្តាំ​ផ្ញើតាម​ប្រធាន​សហគមន៍ ​នៅពេលមាន​បុណ្យទាន ​និងមេភូមិ ជួយប្រាប់​ឪពុកម្តាយ​ហាមឃាត់​កូនៗ​រពួកគាត់​កុំឲ្យ​ហូប​អាហារ​ផ្តេសផ្តាស។​

ចំពោះអ្នកលក់​ក្នុងសាលាវិញ​ លោកក៏បាន​ណែនាំ និងធ្វើកិច្ចសន្យា ដោយពុំអនុញ្ញាតលក់​ចំណីទាំងនោះទៀតនោះទេ។

លោក ឃឹម ធឿន មានប្រសាសន៍ថា៖ «អង្គការផ្សេងៗ​ ក៏គេបានណែនាំ​ដែរ​រឿង​ អាចំណីអាហារហ្នឹង​។ នៅពេលយើង​ទៅសិក្ខាសាលា សំខាន់​គឺយក​គោលការណ៍​ពីក្រសួង ក្រសួង​អឲ្យធ្វើអី​ យើងធ្វើហ្នឹង​តាម»

ជាមួយ​គ្នានេះ​ដែរលោកស្រី សោម សាមេត អាយុ ៣៦ឆ្នាំ ជាអាណាព្យាបាលសិស្ស​ រស់នៅ ឃុំព្រៃកប្បាស ស្រុកព្រៃកប្បាស​ ខេត្តតាកែវ​ ដែលមានកូនតូចៗចំនួនបីនាក់ សម្តែងការគាំទ្រ ដែលសាលាហាមលក់អាហារទាំងនោះ។ អ្នកស្រីថា កូនអ្នកស្រីម្នាក់ឈឺ ដោយសារហូប ចំណីផ្តេសផ្តាស។​

​អ្នកស្រី សាមេត និយាយថា៖​​ «ខ្ញុំគិតគូរដែរ​រឿងអាហារ​ហូបចុកហ្នឹង ប៉ុន្តែវា​នៅតែឆ្លៀត​ទិញហូប​ខាងក្រៅ​មិនអោយ​​យើងដឹង»​។

អ្នកលក់ដូរម្នាក់ អាយុ ៥១ឆ្នាំ គឺអ្នកស្រី​ កំរង លក់ចំណីអាហារ និងភេសជ្ជៈ ក្នុងសាលាបឋមសិក្សាភ្នំជីសូ ក្នុងខេត្តតាកែវ អស់រយៈ១០ឆ្នាំមកហើយ បានឲ្យដឹងថា អ្នកស្រីបានធ្វើតាមការណែនាំពីនាយកសាលា។ អ្នកស្រីថា​​ បន្ទាប់ពីឈប់លក់ គ្រឿងកំប៉ុង ប្រហិត និងភេសជ្ជៈ ធ្វើឲ្យការលក់ដូរមិនសូវដាច់ និងបាត់បង់ប្រាក់ចំណូលប្រចាំថ្ងៃ។

អ្នកស្រី កំរង និយាយថា៖ «លែងលក់ភេសជ្ជៈអស់ហ្នឹង បែរមកលក់ទឹកអំពៅវិញ តែមិនដាច់ដូចមុន។ ក្មេងហាក់មិនសូវចូលចិត្ត»។

អ្នកស្រី កំរង បានលើកឡើងថា ដើម្បីឲ្យការអនុវត្តន៍នេះ មានប្រសិទ្ធភាព អាជ្ញាធរពាក់ព័ន្ធ គួរមានវិធានការ បញ្ឈប់ផលិត និងចែកចាយប្រភេទចំណីអាហារទាំងនោះ។​ បើពុំដូច្នេះទេ កុមារនៅតែ ទិញចំណីពីខាងក្រៅមកដដែល។​

អ្នកស្រី កំរង បន្តថា៖ «​ខ្ញុំប្រាប់ណាស់ដែរ តែវានៅលួច​ទិញចិនក្បែរហ្នឹង »។

រដ្ឋមន្ត្រីក្រសួង​អប់រំយុវជន និងកីឡា លោក ហង់ជួន ណារុន ថ្លែងក្នុងពិធីបើក យុទ្ធនាការ​ផ្សព្វផ្សាយ​សុវត្ថិភាព​ចំណីអាហារ​ នៅ​សាលាបឋមសិក្សា​ព្រះ​នរោត្តម​កាលពីថ្ងៃទី៦ ខែមករា ឆ្នាំ២០២០​ថា ​នាយកសាលា ​និងមន្ត្រី​ពាក់ព័ន្ធ​ ត្រូវសហកា​រគ្នាត្រួត​ពិនិ្យ ​ជាប្រចាំ​នូវសុវត្ថិ​ភាព​ចំណីអាហារ ​ក្នុង​សាលារៀន ​របស់ខ្លួន​ដើម្បីកាពារ ​សុខមាលភាព​សិស្ស ។សារព័ត៌មាន VOD ដកស្រង់របាយការណ៍ ពី​ក្រ​សួង​សុខាភិបាល​ថា​ ឆ្នាំ២០១៨​ មាន​ករណី​ពុល​ចំណីអាហារ​សរុប​ចំនួន​ ១៨លើក​ មាន​អ្នក​ពុល​ចំនួន​ ៨៥២នាក់​ ចំណោម​នោះ​មាន​អ្នក​ស្លាប់​ ១៣នាក់​។ រយៈពេល​ ៣ខែ​ដើមឆ្នាំ២០១៩​ មាន​ករណី​ពុល​ចំណី​ ៦លើក​ មាន​អ្នក​ពុល​ចំនួន២៤៦នាក់​ ហើយ​មាន​ជនរងគ្រោះ​រហូត​ស្លាប់​ចំនួន២នាក់​៕

អ្នកធ្វើការផ្នែកបោះពុម្ពផ្សាយ និងអ្នកនិពន្ធសៀវភៅ បានលើកឡើងថា ចំ​នួនសៀវភៅបោះពុម្ពលក់ និងចែកចាយមានការកើនឡើង ដោយសារយុវជនខ្មែរងាកមកអានសៀវភៅ ជាចំណេះដឹង​ និងអ្នកខ្លះទៀត អានសម្រាប់ជាការកម្សាន្តដើម្បីអប់រំចិត្តធ្វើអោយផ្លូវចិត្តរឹងមាំ។ ​

 លោកស្រី ខ្លូត វិបុលឡា​ ប្រធាន​បណ្ណាគារ​ជាតិ មានប្រសាសន៍ថា កត្តា​ដែល​ជួយ​ដល់​​ កំណើន​​ការអាននេះ គឺ​តាមរយៈ​​ប្រព័ន្ធ​ផ្សព្វផ្សាយ​​សង្គម និង​​ការផ្សព្វផ្សាយ​​តៗគ្នា ​ពីម្នាក់​ទៅម្នាក់ រៀបចំតាំងពិពណ៌ និងផ្តល់ជូនដោយពុំគិតថ្លៃ។

លោកស្រី វិបុលឡា បានកត់សម្គាល់ថា ក្នុងឆ្នាំ​២០១០ ចំនួន​​អ្នកចាប់អារម្មណ៍ ​​ចូលរួម ​​​តាំង​ពិពណ៌​សៀវភៅ មាន​ចំនួន​​ត្រឹមតែ ៧០០ ទៅ១០០០នាក់​ប៉ុណ្ណោះ ដែល​​ចំនួននេះ ​​បង្ហាញ​​អំពី​កំណើន​​អ្នក​អាន​​នៅ​កម្ពុជា មាន​ចំនួន​​តិចតួច​​​​នៅឡើយ។ ប៉ុន្តែ​កំណើន​​អ្នកអាន​​ មានការកើនឡើងខ្ពស់ ក្នុងការ​តាំង​ពិពណ៌​សៀវភៅ​​លើកទី៨ កាល​ពីថ្ងៃ​ទី ថ្ងៃទី១៣  ដល់ថ្ងៃទី១៥ ខែ ឆ្នូ ឆ្នាំ២០១៩កន្លង​​ទៅ ដែលមានចំនួនអ្នកចូលរូម​​រហូត ជិត១៨ម៉ឺននាក់។ ចំនួន​នេះ​​បើ​ធៀប​ទៅ​នឹង​ការ​ចូលរួម​​តាំង​ពិពណ៌​​កាល​ពីឆ្នាំ​២០១៨ មានចំនួន​១៣ម៉ឺន​​នាក់ ​គឺ​កើន ៥ម៉ឺន​នាក់។

លោកស្រី វិបុលឡា មានប្រសាសន៍ថា៖ «តាមរយៈ​​ការតាំងពិពណ៌​សៀវភៅ​​៣ថ្ងៃ​​នៅបណ្ណាល័យជាតិ​ ដែលយើង​ធ្វើ​កាលពីថ្ងៃទី​១៣ ខ្ញុំគិតថា ភាគច្រើន​អ្នកមក​ចូលរួម​ទិញ​សៀវភៅ​គឺយុវជន​ចូលរួម អ៊ីចឹងខ្ញុំ​គិតថា យុវជន​ឈានទៅរក​ការអាន​សៀវភៅ​បានច្រើន»។

 អ្នកស្រី វិបុលឡា បានបន្តថា ចំពោះ​អ្នកអាន ​ជាទូទៅ​ប្រចាំថ្ងៃ ​ក្នុង​បណ្ណាល័យ​ជាតិវិញ គឺមានពី​១៤០នាក់ ទៅ២០០នាក់​ក្នុងមួយថ្ងៃៗ។ សម្រាប់ថ្ងៃ​ដែល​​​ ​និស្សិត​ត្រូវធ្វើ​កិច្ចការ​សាលាវិញ គឺមាន​ចំនួន​លើស​ពីនេះ។

លោកស្រី វិបុលឡា  ​បានបន្ថែមថា សៀវភៅដែលលក់ដាច់ជាងគេ ក្នុងកម្មវិធីពិពណ៌សៀវភៅ គឹសៀវភៅប្រលោមលោក ដែលនិពន្ធដោយ ​លោក ម៉ុង ម៉ានិត ដោយត្រឹម​រយៈពេល​តែ ៣ថ្ងៃប៉ុណ្ណោះ សៀវភៅ​របស់លោក​បានលក់​ដាច់​រហតូដល់​ទៅ៦០០០ក្បាល ។

ចំណែក ​លោក សុខ ​ចាន់ផល ជាអតីត​អ្នកនិពន្ធ​ចម្រៀង ​នៅ​ផលិត​កម្ម​រស្មី​ហង្ស មាស ហើយ​បច្ចុប្បន្ន​ជាអ្នកនិពន្ធ​សៀវភៅ​ប្រលោមលោក ​ដែល​ទទួលបាន​ការគាំទ្រ​ច្រើន​ពីយុវជន​ដែរនោះ ក៏បាន​លើកឡើង​ស្រដៀង​គ្នានេះដែរ អំពី​កំណើន​នៃអ្នក​អាន​សៀវភៅ ដោយ​ភាគ​ច្រើន​ជាយុវជន និស្សិត ហើយ​ប្រភេទ​សៀវភៅ​ដែលពេញ​និយម​ដាច់ជាងគេ គឺសៀវភៅ​ប្រលោម​លោក។

លោក​ ចាន់ផល មានប្រសាសន៍ថា៖ «ការតាំង​ពិពណ៌​ឆ្នាំនេះខ្ញុំ មានការចាប់អារម្មណ៍​ខ្លាំង​មែន​ទែន ​ដែលបាន​ឃើញ​ពួកគាត់​ចូលរួម​ច្រើន​ជាង​ឆ្នាំមុន…ដោយ​ភាគច្រើន​គឺគាត់​ចូលចិត្ត​សៀវភៅ​បែប​ប្រលោម​លោក​មនោសញ្ចេតនា »។

លោក​ ចាន់ផល បាន​លើកឡើង​បន្ថែមថា រាល់​ពេល​មាន​ការ​តាំង​ពិពណ៌​សៀវភៅ អ្នកនិពន្ធ​ប្រលោមលោក​មនោសញ្ចេតនា​រូបនេះ តែង​ចូលរួម​ហើយឆ្នាំ​បន្ទាប់​ទៀត លោកថា នឹងចូលរួម​បន្តទៀត ដោយ​លោក​រំពឹងថា នឹងកើន​ជារៀងរាល់​ឆ្នាំ​នៃចំនួន​អ្នកអាន។

គិតត្រឹមឆ្នាំ២០១៩ ​លោក ចាន់ផល ​បាននិពន្ធ គឺ៧​ស្នាដៃ ហើយ​ស្នាដៃ​ដែល​មាន​ការពេញ​និយម​ពីសំណាក់​យុវជន​ខ្លាំង​ជាងគេ គឺសៀវភៅ​ប្រលោមលោកគឺ សង្សារ​១៤ថ្ងៃ។ ​​សៀវភៅនេះ ត្រូវបាន​ផលិតកម្ម​មួយ ​យកទៅផលិត​ជាខ្សែភាពយន្ត ​ដែលនឹងចាក់​បញ្ចាំង​នៅខែកុម្ភៈ ឆ្នាំ២០២០​ខាងមុនេះ​​។ ការនិពន្ធ​សៀភៅ​ផ្តោត​ទៅលើ​យុវជនេះ គឺលោកចង់​ឲ្យ​យុវជន​យល់ដឹង​អំពី​ជម្ងឺ​បាក់ទឹកចិត្ត  និង ការលើក​ទឹកចិត្ត អប់រំ​ចិត្ត​យុវជន។

ចំណែក​និស្សិត​វ័យក្មេង​ម្នាក់​កំពុង​​រកសៀវភៅ​ក្នុងបណ្ណាល័យជាតិ គឺយុវជន ណោ ឆាយ វ័យ២២ឆ្នាំ មកពីខេត្ត​តាកែវ​ សិក្សា​នៅ​សកវិទ្យាល័យ​ភូមិន្ទភ្នំពេញ ជានិស្សិត​ផ្នែកអក្សរសាស្រ្តឆ្នាំទី៤ បាន​រៀបរាប់​ពីការ​កត់​សម្គាល់​របស់ខ្លួនថា កំណើន​នៃអ្នកអាន​នាពេល​បច្ចុប្បន្ននេះ គឺមាន​ការកើន​ជាងឆ្នាំ​មុនៗ។ ​កំណើន​នេះ​គឺដោយសា​ររដ្ឋាភិបាល ជួយ​លើកស្ទួយ​ពង្រឹង​វិស័យអប់រំ​។ លោកធ្លាប់ចូលរួម​ព្រឹត្តិការណ៍​តាំងពិពណ៌​សៀវភៅ​លើកទី៨​ កាល​ពី​ពេល​កន្លង​ទៅដែរ ដោយ​លោក​សម្គាល់​ឃើញ ភាគ​ច្រើន ​ជានិស្សិត​មកចូល​រួម ហើយ​និយម​ជាវ​សៀវភៅ​ប្រភេទ​ប្រលោមលោក។

 លោក ឆាយ និយាយថា៖ «នៅពេលខ្ញុំអានសៀវភៅប្រលោមលោក ខ្ញុំអាចស្គាល់ស្នាដៃរៀមច្បង របស់យើង អាចឲ្យខ្ញុំចេះវិភាគរិះគន់ ពិចារណា វិនិច្ឆ័យឲ្យបានត្រឹមត្រូវ ជាពិសេសជួយកាត់បន្ថយភាពស្មុគស្មាញរបស់ខ្ញុំផងដែរ»។

ការ​លើកឡើង​ស្រដៀង​គ្នា​នេះ​ដែរ គឺម្ចាស់តូប​លក់​សៀវភៅ ​នៅ​ខាងក្រោយ​វិទ្យាល័យ​ព្រះស៊ីសុវត្ថិ ឈ្មោះ គី ណា អាយុ៥០​ឆ្នាំមកពី​ខេត្តពោធិ៍សាត់។​ អ្នកស្រីលក់សៀវភៅ ដាច់ជាងមុន ហើយសៀវភៅដែលលក់ដាច់ជាងគេ គឹប្រលោមលោក។

អ្នកស្រី ណា​ និយាយថា៖ «អ្នកអាន​​សៀភៅ​ ក្នុងឆ្នាំនេះ​ខ្ញុំ​យល់ថា មាន​កាកើន​ឡើងច្រើន…ហើយ​អ្នក​មក​ទិញ​ជាមន្រ្តីរាជការ និស្សិត ហើយ​គេ​ចូលចិត្ត​ទិញ​សៀវភៅ​ប្រលោមលោក អប់រំគំនិត  សៀវភៅ​ប្រវត្តិសាស្រ្ត»។

យោងតាមរបាយការណ៍ វិទ្យាស្ថានជាតិស្ថិតិ បានឲ្យដឹងថា ត្រឹមឆ្នាំ២០១៧ ប្រជាជនកម្ពុជា ចាប់ពីអាយុ១៥ឆ្នាំឡើង ចេះអាន និងសរសេរកើនឡើងដល់ ៨២,៥០ភាគរយ។

SOURCE: https://vodenglish.news/phnom-penh-lakes-on-the-brink-of-elimination-report/?fbclid=IwAR353yWiTQcAfkpF18FZ-1Gtg5fxybl9duMCy49E4yAgjaRBsQp4c5-fkUg