ប៉ាវ គា (Kea Pav) – Newsroom Cambodia

ទោះបីមានសុទិដ្ឋិនិយមពីសន្ទុះនៃសេដ្ឋកិច្ច តែអ្នកវិភាគលើកឡើងថា ការងើបឡើងវិញនៃសេដ្ឋកិច្ចកម្ពុជាត្រូវចំណាយពេលមិនតិចជាង១២ខែទៀត

ប៉ាវ គា (Kea Pav) — Fri, 31 Jul 2020 02:16:12 +0000

(ភ្នំពេញ)៖ ក្រុមអ្នកសេដ្ឋកិច្ចបានលើកឡើងថា កម្ពុជាអាចចំណាយពេលយ៉ាងហោចណាស់រហូតដល់ចុងឆ្នាំ២០២១ ដើម្បីស្តារសេដ្ឋកិច្ចប្រទេសនេះឡើងវិញពីផលប៉ះពាល់នៃជំងឺកូវីដ ខណៈដែលអ្នកដែលគ្មានការងារធ្វើជាច្រើន ទំនងជាជួបផលលំបាកក្នុងការស្វែងរកការងារ និងការសម្របខ្លួនទៅនឹងការពិតថ្មីនេះ។

ចំនួនអ្នកឆ្លងជំងឺកូវីដ១៩ ជាង១៦លានករណីនៅទូទាំងពិភពលោក បានបណ្តាលឲ្យមានការបិទការធ្វើដំណើរអន្តរជាតិ និងកាត់បន្ថយការធ្វើពាណិជ្ជកម្មចាប់តាំងពីមានការរីករាលដាលនៃជំងឺរាតត្បាតនៅដើមឆ្នាំនេះ ដែលជាកត្តាបណ្តាលឱ្យមានការធ្លាក់ចុះសេដ្ឋកិច្ចយ៉ាងធ្ងន់ធ្ងរនៅទូទាំងពិភពលោក។ វិស័យទេសចរណ៍ និងការនាំចេញផលិតផលក្នុងវិស័យកាត់ដេរ ដែលជាវិស័យចម្បងៗ ក្នុងការជំរុញកំណើនសេដ្ឋកិច្ចនៅកម្ពុជា បានទទួលរងផលប៉ះពាល់យ៉ាងធ្ងន់ធ្ងរ រីឯការងារជាង១លានកន្លែងកំពុងស្ថិតក្នុងការប្រឈម។ នេះបើយោងតាមការព្យាករណ៍។

លោក ង៉ែត ជូ អ្នកជំនាញហិរញ្ញវត្ថុ និងជាវិនិយោគិន បានលើកឡើងថា ការងើបឡើងវិញនៃសេដ្ឋកិច្ចពិភពលោក ទំនងជានឹងចាប់ផ្តើមឡើងវិញ នៅពេលដែលវ៉ាក់សាំងការពារវីរុសកូរ៉ូណាត្រូវបានគេរកឃើញ និងចែកចាយទូទាំងពិភពលោក ដែលយ៉ាងហោចណាស់ក៏ត្រូវការពេលរហូតដល់ពាក់កណ្តាលឆ្នាំ២០២១ដែរ។ នេះមានន័យថា ការនាំចេញរបស់កម្ពុជានឹងងើបឡើងវិញនៅចុងឆ្នាំ២០២១ ទោះបីស្ថិតក្នុងសេណារីយ៉ូប្រកបដោយភាពសុទិដ្ឋិនិយមក៏ដោយ។

លោកជូមានប្រសាសន៍ថា ផលប៉ះពាល់នៃជំងឺកូវីដ១៩មកលើសេដ្ឋកិច្ច នៅតែមាន ហើយការងាររបស់ប្រជាជនកម្ពុជានៅតែបន្តធ្លាក់ចុះ ដរាបណាមេរោគនេះនៅតែបន្តកើតមាននៅក្នុងពិភពលោក។

លោកបានដាក់ចេញនូវសេណារីយ៉ូចំនួនពីរ ទីមួយគឺជំងឺនៅតែបន្តមានរហូតដល់៤ ទៅ ៥ឆ្នាំទៀតបើតាមការព្រមានរបស់អង្គការសុខភាពពិភពលោក។ ទីពីរគឺ ជំងឺនៅតែបន្តរហូតដល់វ៉ាក់សាំងនៃជំងឺនេះត្រូវបានគេចែកចាយនៅដំណាច់ឆ្នាំ ដូចដែលរបាយការណ៍មួយចំនួននៅសហរដ្ឋអាមេរិកបានព្យាករណ៍ទុក។

លោកជូបន្ថែមថា បើសំណាងល្អ នៅចុងឆ្នាំនេះគេអាចនឹងរកឃើញវ៉ាក់សាំងដោយមានប្រសិទ្ធភាព តែត្រូវចំណាយពេលប្រមាណជាកន្លះឆ្នាំក្នុងការចែកចាយវ៉ាក់សាំងនេះទូទាំងពិភពលោក។

លោកថា៖ «ដូច្នេះសេដ្ឋកិច្ច (ពិភពលោក) អាចចាប់ផ្តើមស្ទុះឡើងវិញនៅពាក់កណ្តាលឆ្នាំ២០២១ ហើយតម្រូវការនាំចេញអាចនឹងងើបឡើងវិញនៅចុងឆ្នាំ២០២១។ ដូច្នេះសេដ្ឋកិច្ចរបស់ប្រទេសកម្ពុជាអាចនឹងងើបឡើងវិញនៅចុងឆ្នាំ២០២១ ឬដើមឆ្នាំ២០២២ឯណោះ»។

លោក សេង ទិត្យ សាស្រ្តាចារ្យសេដ្ឋកិច្ចវិទ្យា នៃវិទ្យាស្ថានជាតិពាណិជ្ជសាស្រ្ត ក្នុងរាជធានីភ្នំពេញយល់ស្របទៅនឹងរយៈពេលនៃការអូសបន្លាយនេះ។ លោកថា ការរាលដាលនៃជំងឺនេះបានបង្កឱ្យមានការបាត់បង់ការងារយ៉ាងច្រើន រោងចក្រមួយចំនួនបានបិទទ្វារ ហើយតម្រូវការនៃការបញ្ជាទិញមានការធ្លាក់ចុះ ដែលរឿងទាំងអស់នេះត្រូវការពេលវេលាដើម្បីស្តារឲ្យងើបឡើងវិញ។

លោក សេង ទិត្យ មានប្រសាសន៍ថា៖ «វិស័យដែលទាក់ទិននឹងសេវាកម្ម ដូចជាទេសចរណ៍ សណ្ឋាគារ កាស៊ីណូ និងខារ៉ាអូខេជាដើម គឺទទួលរងផលប៉ះពាល់ខ្លាំង នឹងធ្វើឲ្យបាត់បង់ការងារជាច្រើន។ វិស័យហិរញ្ញវត្ថុ និងធនាគារក៏នឹងអាចទទួលរងផលប៉ះពាល់ផងដែរ បើវាអូសបន្លាយកាន់តែវែង»។

លោកបន្ថែមថា៖ «ខ្ញុំគិតថាសេដ្ឋកិច្ចអាចនឹងទទួលរងការប៉ះពាល់ រហូតដល់វ៉ាក់សាំង ឬថ្នាំព្យាបាលជំងឺនេះត្រូវបានគេរកឃើញដោយជោគជ័យ ដែលយ៉ាងហោចណាស់ក៏រហូតដល់ឆ្នាំ២០២១ដែរ»។

ឧបសគ្គសម្រាប់ជីវភាពប្រចាំថ្ងៃ

លោក ផុន ម៉ូនីហ្សា អាយុ៣០ឆ្នាំ ជាអតីតបុគ្គលិកក្រុមហ៊ុនទេសចរណ៍ស្រីរ័ត្នធួរអ៊ែនត្រាវែល បាននិយាយថា លោកត្រូវបង្ខំចិត្តមកធ្វើការងារផ្សេងក្រៅពីវិស័យដែលខ្លួនធ្លាប់មានបទពិសោធន៍កន្លងមក ចាប់តាំងពីលោកបាត់បង់ការងារពីខែមេសាមក។ លោកបន្តថា លោកបានព្យាយាមប្រឡូកក្នុងការងារអចលនទ្រព្យ (ភ្នាក់ងារលក់ដីឡូត៍) ប៉ុន្តែមានអតិថិជនតិចតួចណាស់ដែលមកទិញដីឡូត៍ក្នុងស្ថានភាពសេដ្ឋកិច្ចធ្លាក់ចុះបែបនេះ។ ឪ

ម៉ូនីហ្សា បាននិយាយថា៖ «ខ្ញុំលក់មិនដាច់ទាល់តែសោះ» ។

លោកបន្ថែមថា សព្វថ្ងៃមានតែចំណាយលើថ្លៃសាំងរថយន្តដើម្បីជូនភ្ញៀវទៅមើលដី តែចំណូលពីការលក់វិញគឺសូន្យ។ លោកក៏បានឆ្លៀតពេលចាប់ផ្តើមធ្វើជាអ្នកដឹកឥវ៉ាន់តាមម៉ូតូឲ្យអ្នកលក់ឥវ៉ាន់តាមអនឡាញ (online) ដោយសង្ឃឹមថា យ៉ាងហោចណាស់អាចជួយសម្រួលក្នុងការសងត្រឡប់ទៅលើកម្ចីធនាគារ។

លោក ម៉ូនីហ្សា បញ្ជាក់ថា៖ «ការងារនេះគ្រាន់តែដើម្បីរកប្រាក់បន្ថែមសម្រាប់បង់រំលោះដីដែលខ្ញុំបានទិញមុនពេលកូវីដប៉ុណ្ណោះ»។ ខ្ញុំប្រហែលត្រូវខ្ចីលុយពីបងប្អូនរបស់ខ្ញុំ ឬលក់ទ្រព្យសម្បត្តិរបស់ខ្ញុំដើម្បីសងថ្លៃដីដែលខ្ញុំបានទិញ ប្រសិនបើខ្ញុំមិនអាចរកការងារថ្មីក្នុងពេលពីរ ទៅបីខែទៀត»។

យុវជន ង៉ែត សុផានិត អាយុ២០ឆ្នាំ ជាបុគ្គលិកផ្នែកឆុងកាហ្វេក្នុងហាងកាហ្វេមួយឈ្មោះថាម៉ូម៉ូ ក្នុងរាជធានីភ្នំពេញលើកឡើងថា លោកព្រួយបារម្ភថា លោកអាចនឹងក្លាយជាជនរងគ្រោះនៃភាពអត់ការងារធ្វើក្នុងពេលឆាប់ៗនេះ។ លោកថា អតិថិជនដែលមកពិសារនៅកន្លែងនេះ មានប្រហែលតែពាក់កណ្តាលប៉ុណ្ណោះនៃចំនួនដែលធ្លាប់មក។

សុផានិត និយាយថា៖ «ហាងកាហ្វេដែលខ្ញុំធ្វើការស្ងាត់ណាស់។ ថៅកែខ្ញុំមិនបានកាត់ប្រាក់ខែទេ ប៉ុន្តែប្រសិនបើស្ថានភាពនេះនៅតែបន្តយូរទៀត ខ្ញុំពិតជាមានការព្រួយបារម្ភណាស់ថា ហាងរបស់ខ្ញុំនឹងត្រូវបិទទ្វារ ហើយខ្ញុំនឹងបាត់បង់ការងារមិនខាន»។

លោក ង៉ែត ជូ អ្នកជំនាញហិរញ្ញវត្ថុ មានប្រសាសន៍ថា ភាពអត់ការងារធ្វើ និងបំណុល នឹងក្លាយជាឧបសគ្គប្រឈមពីរសម្រាប់ប្រជាជនកម្ពុជាក្នុងឆ្នាំខាងមុខ។

លោក ជូ មានប្រសាសន៍ថា៖ «ទោះចង់ ឬមិនចង់ ការអូសបន្លាយដ៏យូរនេះអាចធ្វើឲ្យអ្នកដែលបាត់បង់ការងារមួយចំនួន ធ្វើការលក់ទ្រព្យសម្បត្តិដើម្បីទ្រទ្រង់ជីវភាពរស់នៅ ឬទូទាត់បំណុលដែលខ្លួនជំពាក់គេ»។

បុគ្គលិក ឬកម្មករជាស្ត្រីដែលធ្លាប់ធ្វើការងារក្នុងរោងចក្រ (ជាង៤០០រោងចក្រ ត្រូវបានបិទទ្វារ ឬផ្អាកសង្វាក់ផលិតកម្ម ដែលបានធ្វើឱ្យការងារប្រមាណ១៥០.០០០កន្លែងត្រូវបាត់បង់) អាចមកធ្វើការងារជាមេផ្ទះ (កូនកាំបិត ឬចុងភៅ) ឬអ្នកមើលថែរទាំកូនចៅឱ្យគេ។ ពួកគាត់អាចនឹងទទួលបានប្រាក់ខែមួយចំនួន ហើយទទួលបានការស្នាក់នៅ និងការហូបចុកគ្រប់គ្រាន់ ដូច្នេះយ៉ាងហោចណាស់ «ពួកគេនឹងមិនជួបបញ្ហាកង្វះអាហារូបត្ថម្ភទេ»។

លោកបានបន្តថា សម្រាប់បុគ្គលិក ឬកម្មករប្រុសៗដែលបាត់បង់ការងារ ត្រូវត្រឡប់ទៅធ្វើការងារកសិកម្ម ដូចជាដាំដំណាំ និងចិញ្ចឹមសត្វ (ដូចជាកង្កែប ត្រី និងបង្កងជាដើម)។ ចង់មិនចង់ «បើអ្នកដែលអាចបត់បែនបាន គួរតែធ្វើវា»។

កិច្ចខិតខំប្រឹងប្រែក្នុងការស្តារសេដ្ឋកិច្ចឡើងវិញ

លោក វង្សី វិស្សុត រដ្ឋលេខាធិការប្រចាំការនៃក្រសួងសេដ្ឋកិច្ច និងហិរញ្ញវត្ថុ និងជាអនុប្រធានឧត្តមក្រុមប្រឹក្សាសេដ្ឋកិច្ចជាតិ មានប្រសាសន៍ក្នុងសន្និសីទសារព័ត៌មាន កាលពីដើមខែកក្កដានេះថា កម្ពុជានឹងមានចំណាយកាន់តែច្រើន បើទោះបីជាចំណូលជាតិមានការធ្លាក់ចុះក៏ដោយ។

លោកបញ្ជាក់ថា៖ «ក្នុងឆ្នាំ២០២១ យើងនឹងចំណាយលុយច្រើន។ ចំណូលរបស់ជាតិក្នុងឆមាសទី១ ឆ្នាំ២០២០នេះ ភាគច្រើនបានមកពីខែចាស់ គឺ៤ខែដំបូង ខណៈពេលដែល ២ខែចុងក្រោយនេះមានការធ្លាក់ចុះខ្លាំង។ ដូច្នេះ មូលដ្ឋានសម្រាប់ការប្រមូលពន្ធនៅឆ្នាំក្រោយនឹងមិនមានភាពប្រសើរទេ ពីព្រោះអាជីវកម្មមួយចំនួនបានបិទ ហើយមួយចំនួនទៀតមិនមានប្រាក់ចំណេញ»។

ទោះយ៉ាងណា រដ្ឋាភិបាលនឹងបញ្ចេញថវិការប្រមាណ១,២ពាន់លានដុល្លារ តាមរយៈជំនួយសង្គ្រោះ និងការបន្ធូរបន្ថយពន្ធ ដើម្បីដោះស្រាយបញ្ហាធ្លាក់ចុះនេះ។

គម្រោងចំណាយនេះរួមមាន ចំណាយអន្តរាគមន៍ (បណ្តុះបណ្តាលជំនាញ សាច់ប្រាក់ពលកម្ម និងដោះស្រាយបញ្ហាប្រជាជន ឬជំនួយសង្គម) និងការផ្តល់ឥណទាន៦០០លានដុល្លារ។ លោកមានប្រសាសន៍បន្ថែមថា គោលដៅចម្បងគឺធ្វើយ៉ាងណាជួយប្រជាជន និងអាជីវកម្ម «ឲ្យរស់សិន»។

លោក វិស្សុត មានប្រសាសន៍ទៀតថា៖ «គ្មាននរណាអាចទាយបានទេថា ផលប៉ះពាល់នេះនឹងមានរយៈពេលយូរប៉ុណ្ណា ឬមានទំហំប៉ុណ្ណានោះទេ ពីព្រោះជំងឺនេះវា (unprecedented) មិនធ្លាប់មានពីមុនមក»។ លោកបន្ថែមទៀតថា តាមការព្យាករណ៍ សេដ្ឋកិច្ចកម្ពុជាអាចនឹងធ្លាក់ចុះពី១,៩ ទៅ៥ភាគរយ នៅក្នុងឆ្នាំនេះ។

អ្នកនាំពាក្យក្រសួងការងារ លោក ហេង សួរ លើកឡើងថា រោងចក្រជាង៤០០ បានផ្អាកសង្វាក់ផលិតកម្ម ហើយ៨៣ បានបិទទ្វារ។

លោកថា៖ «បើគ្មានវិធានការដ៏ស័ក្តសិទ្ធពីរាជរដ្ឋាភិបាល និងក្រសួងសេដ្ឋកិច្ចទេនោះ ការបាត់បង់នឹងកាន់តែច្រើន»។

ផលប៉ះពាល់ដ៏ធ្ងន់ធ្ងរមកលើសេដ្ឋកិច្ច

យោងតាមរបាយការណ៍ចុងក្រោយរបស់ធនាគារពិភពលោកស្តីពីបច្ចុប្បន្នភាពសេដ្ឋកិច្ចម្រាប់ប្រទេសកម្ពុជា វិបត្តិពិភពលោកបង្កការគំរាមកំហែងយ៉ាងខ្លាំងដល់ការអភិវឌ្ឍរបស់ប្រទេសកម្ពុជា ដែលមានប្រវត្តិរីកចម្រើនក្នុងរយៈពេល៣០ឆ្នាំនេះ។ វិស័យចម្បងៗចំនួន៣ដែលរងផលប៉ះពាល់ខ្លាំង គឺវិស័យទេសចរណ៍ ការនាំចេញផលិតផលរោងចក្រ និងវិស័យសំណង់ ដែលវិស័យទាំងនេះបានរួមចំណែកជាង៧០ភាគរយនៃកំណើនសេដ្ឋកិច្ច និង៣៩,៤ភាគរយ នៃការងារសរុប ក្នុងឆ្នាំ២០១៩។

របាយការណ៍នោះបានសរសេរថា៖ «ការធ្លាក់ចុះដ៏ធ្ងន់ធ្ងរនៃវិស័យសំខាន់ៗនេះ បានធ្វើឱ្យប៉ះពាល់ដល់កំណើនសេដ្ឋកិច្ច និងធ្វើឱ្យការងារយ៉ាងហោចណាស់ចំនួន ១,៧៦លានកន្លែង ត្រូវប្រឈមនឹងហានិភ័យ»។

លោក សេង ទិត្យ សាស្រ្តាចារ្យសេដ្ឋកិច្ចវិទ្យា មានប្រសាសន៍ថា បុគ្គលគ្រប់រូប ឬគ្រួសារនីមួយៗ ពិតជាអាចចូលរួមចំណែកក្នុងការស្តារសេដ្ឋកិច្ចឡើងវិញ ដោយពួកគេត្រូវយកចិត្តទុកដាក់ចំពោះសុខភាពរបស់ពួកគេជាមុនសិន។

លោកមានប្រសាសន៍ថា៖ «ដំបូងយើងត្រូវរកមធ្យោបាយដោះស្រាយ៖ ត្រូវថែររក្សាសុខភាព និងចូលរួមការពារខ្លួនកុំឲ្យឆ្លងជំងឺនេះ»។ លោកក៏បានផ្តល់យោបល់ផងដែរថា យើងត្រូវបែរឆ្ពោះទៅរកវិស័យកសិកម្ម។

ទោះជាយ៉ាងនេះក្តី លោក ង៉ែត ជូ អ្នកជំនាញហិរញ្ញវត្ថុមិនសូវជាមានសុទិដ្ឋិនិយមចំពោះរឿងនេះឡើយ។ លោកគិតថា ប្រហែលជានឹងមិនមានគ្រួសារ និងបុគ្គលឯកជនច្រើនទេដែលអាចចូលរួមចំណែកក្នុងការស្តារសេដ្ឋកិច្ចឡើងវិញ ខណៈពេលខ្លួនកំពុងប្រឈមនឹងវិបត្តិពិភពលោកនេះនៅចំពោះមុខ។

លោក ង៉ែត ជូ មានប្រសាសន៍ថា៖ «បើទាក់ទងនឹងគ្រួសារ និងបុគ្គលឯកជន ពួកគេអាចចូលរួមចំណែកបានតិចតួចណាស់ក្នុងការស្តារសេដ្ឋកិច្ចឡើងវិញ ដោយសារកម្ពុជាពឹងផ្អែកលើការនាំចេញ និងការទៅធ្វើការងារនៅបរទេស»។ ជាឧទាហរណ៍ បើយើងពិនិត្យមើលការបាត់បង់ការងារនៅប្រទេសថៃ គឺមានអត្រាខ្ពស់ នេះបញ្ជាក់ថាឱកាសកាងារមានតិចតួចណាស់សម្រាប់ការធ្វើចំណាកស្រុកទៅរកការងារនៅក្រៅប្រទេស។

លោកមានប្រសាសន៍បន្ថែមថា៖ «ការបង្វែរទៅរកការងារផ្សេង គឺមានតែវិស័យកសិកម្មទេដែលអាចស្រូបបាន (ពលកម្ម) ហើយក៏មានឧបសគ្គច្រើនទៀត ដោយសារអ្នកធ្លាប់ធ្វើការក្រៅពីវិស័យកសិកម្ម អាចនឹងលំបាកងាកមករកវិស័យនេះវិញ»៕

Even Optimistically, Cambodia’s Economic Recovery Will Take Over 12 Months, Economists Say

ប៉ាវ គា (Kea Pav) — Tue, 28 Jul 2020 08:12:40 +0000

Economists say it could take at least until the end of next year for the Cambodian economy to recover from the impacts of Covid-19, with unemployed people likely to struggle to find jobs and adapt to new realities.

More than 16 million cases of coronavirus worldwide have shut down international travel and reduced trade since the pandemic’s outbreak in the beginning of this year, causing a severe global downturn. Cambodia’s tourism and garments exports — among the country’s major growth drivers — have been hit hard, and more than 1 million jobs are at risk by one estimate.

Ngeth Chou, a finance specialist and investor, said the recovery of the global economy would likely only start once a vaccine was widely available — mid-2021 at the earliest, meaning Cambodian exports would only recover at the end of 2021 even in an optimistic scenario.

Chou said the impact of Covid-19 on the Cambodian economy and employment would continue to be felt as long as the virus persisted worldwide.

He put forward two scenarios: in the first, that the disease continues for four to five years, as the World Health Organization has warned; in the second, that a vaccine is ready by the end of the year, as some reports out of the U.S. have predicted.

Even in the latter case, a vaccine’s distribution would take about half a year, he said. “So the economy should begin a recovery in the middle of 2021, and export demand may resume at the end of 2021. So Cambodia’s economy should be back to normal by the end of 2021 or early 2022.”

Seng Tith, an economics professor at the National Institute of Business in Phnom Penh, agreed with the timeline.

The pandemic has caused widespread job losses, factory closures and a decline in demand, all of which will take some time to restore.

“Many business activities related to the service sector, including tourism, hotels, casinos and karaoke [parlors], pose the greatest threats to employment. The finance and banking sectors will be also affected after the impact continues for long time,” Tith said.

“And I think that these impacts could continue until a vaccine is successfully distributed or medication for this virus is found, and it will span at least through 2021.”

Daily Struggles

Phon Monisa, a 30-year-old former employee of Srey Rath Tour & Travel, said he has been forced to tackle unfamiliar work since he lost his job in April.

He has tried his hand at real estate, but few people are buying plots of land. “Unfortunately, I have been unable to sell any,” Monisa said.

There is only the expense of fuel to take clients out to see the land, and no earnings from sales, he said.

Monisa has also started to do motorbike deliveries for online sellers. He hopes it will at least be enough to pay the bank.

It was “just to earn more money for paying off the debt for the land that I bought before the Covid situation,” he said. “I may have to borrow money from my relatives or sell my property to pay off the land I bought if I cannot find a new job in the next few months.”

Nget Sophanith, a 20-year-old barista at Momo Café in Phnom Penh, said he was worried he would soon also become a victim of growing unemployment. There were only about half the customers the shop used to have, he said.

“My café has been very quiet,” Sophanith said. “My boss hasn’t cut my salary, but if this situation continues for a long time, I am really worried that my shop will close and I will lose my job.”

Chou, the finance specialist, said joblessness and debt would be two major struggles for Cambodians in the coming year.

“No matter whether they want to or not, this long duration will force people [who lost their jobs] to sell their property to support themselves and pay off their debts,” Chou said.

Women formerly at garment factories — more than 400 of them have closed or suspended production, leading to 150,000 job losses — could look to work as maids and nannies. They would be paid and fed, so at least “they won’t encounter the malnutrition issue,” he said.

Men, meanwhile, would likely need to leave the city and return to their home provinces to plant crops, breed livestock or catch animals like frogs, fish and shrimp, he said. They would need to be “adaptable and flexible.”

Guidance around changing careers, possibly provided by the government, would help. The unemployed cannot wait for their old jobs to return, Chou said.

Stimulus Efforts

Vongsey Vissoth, vice-chairman of the Supreme National Economic Council, spoke at a press conference earlier this month that 2021 would be about fiscal stimulus even as government revenues plummeted.

“[In] 2021, we will spend a lot of money,” Vissoth said. “The revenue from this first semester of 2020 was mainly covered by the first four months, while for the last two months it has significantly declined. So the basis for tax collection next year will not be good, because businesses won’t be profitable and some of them have shut down.”

The government will nevertheless distribute $1.2 billion through tax relief and aid to deal with the downturn, he said.

Stimulus projects would include skills training, social assistance and $600 million in credit for loans. The goal was to help people and businesses “survive,” he said.

“We can’t predict how long and how big the impacts will be, or how long this pandemic will continue, because [the pandemic] has been unprecedented,” Vissoth said, adding that the Cambodian economy is forecast to shrink 1.9 to 5 percent this year.

Labor Ministry spokesman Heng Sour said more than 400 factories have suspended production and 83 have shut down.

“Without an effective measure from the Royal Government and Economy Ministry, the loss will be much greater,” Sour said.

‘Greatest Threat’

According to the World Bank’s latest Economic Update for Cambodia, the global crisis poses the greatest threat to Cambodia’s development in the 30 years of its modern history. The three most affected sectors — tourism, manufacturing exports, and construction — contributed more than 70 percent of growth and 39.4 percent of total paid employment in 2019.

“The collapse of growth drivers has hurt economic growth and put at least 1.76 million jobs at risk,” the report says.

Tith, the economics professor, said households should take health precautions seriously if they want to contribute to an economic recovery.

“First, we should find a solution: Take care of our health and prevent ourselves from infection,” he said, also suggesting boosting agricultural production.

However, Chou, the finance specialist, painted a bleaker picture. He doubted there was much Cambodians could do in the face of a global crisis.

“In terms of households and individuals, they can contribute very little to the growth of the economy, because Cambodia is relying on exports and overseas migrant work,” he said. The high unemployment rate in Thailand, for example, meant there were few opportunities for migration and remittances.

“As for the diversification of other jobs, only the agricultural sector can absorb [the jobless], but there will be a lot of obstacles as those who used to work outside this sector may find it difficult to return.”

អង្គការអន្តរជាតិចំនួន៣៣ អំពាវនាវដល់ប្រទេសប្រជាធិបតេយ្យធំៗជំរុញកម្ពុជាឲ្យដោះស្រាយបញ្ហាសិទ្ធិមនុស្ស

ប៉ាវ គា (Kea Pav) — Thu, 23 Jul 2020 09:22:49 +0000

អង្គការសង្គមស៊ីវិលអន្តជាតិចំនួន៣៣ បានចេញសេចក្តីថ្លែងការរួមមួយដោយអំពាវនាវដល់ប្រទេសប្រជាធិបតេយ្យចំនួន១៣ ចូលរួមជាមួយសហភាពអឺរ៉ុប ក្នុងការជំរុញឲ្យមានការគោរពសិទ្ធិមនុស្សនៅកម្ពុជា ដើម្បីរក្សាទុក ប្រព័ន្ធអនុគ្រោះពន្ធអ្វីគ្រប់យ៉ាងលើកលែងតែសព្វាវុធ (EBA)។

បើតាមលិខិតចំហរួមគ្នាមួយចេញនៅថ្ងៃទី២១ ខែកក្កដា ដោយអង្គការសង្គមស៊ីវិលអន្តរជាតិ និងសមាគមអ្នកបញ្ជាទិញចំនួន៣៣ រួមមានអង្គការ Human Rights Watch និង អង្គការ Global Witness ជាដើម បានស្នើសុំឲ្យប្រទេសចំនួន១៣ ដែលក្នុងនោះរួមមានសហរដ្ឋអាមេរិក អាឡឺម៉ង់ និងប្រទេសបារាំង ចូលរួមជាមួយសហភាពអឺរ៉ុប ក្នុងការជំរុញឲ្យរដ្ឋាភិបាលកម្ពុជាចាត់វិធានការយ៉ាងឆាប់រហ័ស ក្នុងការដោះស្រាយបញ្ហាសិទ្ធិមនុស្សនៅកម្ពុជា។

លិខិតនោះបញ្ជាក់ថា៖ «កម្ពុជាគប្បីចាត់វិធានការឲ្យបានពេញលេញក្នុងន័យកែប្រែស្ថានភាពសិទ្ធិមនុស្សដែលកំពុងធ្លាក់ចុះខ្លាំង ដើម្បីរក្សាឲ្យបាននូវការអនុគ្រោះពន្ធផ្នែកពាណិជ្ជកម្ម ឬបញ្ឈប់ការព្យួរជំនួយក្នុងលក្ខខណ្ឌទ្វេរភាគីជាមួយនឹងម្ចាស់ជំនួយនានា»។

ក្នុងលិខិតដដែលក៏បានស្នើទៅកាន់រដ្ឋាភិបាលប្រទេសទាំង១៣ថា៖ «យើងខ្ញុំសូមស្នើឱ្យរដ្ឋាភិបាលប្រទេសប្រកាន់លទ្ធិប្រជាធិបតេយ្យទាំង១៣ខាងលើ មេត្តាអំពាវនាវដល់រដ្ឋាភិបាលកម្ពុជាឲ្យគោរពតាមកាតព្វកិច្ចរបស់ខ្លួនក្រោមច្បាប់សិទ្ធិមនុស្សអន្តរជាតិ និងដើម្បីគាំទ្រដល់កិច្ចប្រឹងប្រែងរបស់សហភាពអឺរ៉ុបក្នុងការនាំមកនូវសិទ្ធិមនុស្ស នីតិរដ្ឋ និងលទ្ធិប្រជាធិបតេយ្យជូនប្រជាពលរដ្ឋខ្មែរទាំងអស់»។

លោក Chad Roedemeier អ្នកនាំពាក្យស្ថានទូតសហរដ្ឋអាមេរិកប្រចាំបានលើកឡើងថា សហរដ្ឋអាមេរិកគាំទ្រប្រជាជនកម្ពុជាដើម្បីទទួលបានសិទ្ធិ និងសេរីភាព ព្រមទាំងបានលើកឡើងពីកង្វល់ពាក់ព័ន្ធនឹងបញ្ហាសិទ្ធិមនុស្សនៅកម្ពុជាជាបន្តបន្ទាប់។

លោក Chad Roedemeier បានសរសេរតាមសារអេឡិចត្រូនិចក្នុងន័យដើមថា៖ «សហរដ្ឋអាមេរិកបានលើកឡើងពីកង្វល់អំពីសិទ្ធិមនុស្ស និងលទ្ធិប្រជាធិបតេយ្យនៅកម្ពុជាជាបន្តបន្ទាប់ ហើយបានជំរុញឲ្យរដ្ឋាភិបាលចាត់វិធានការតាមមាគ៌ាដ៏ត្រឹមត្រូវ ដើម្បីបើកឡើងវិញនូវសិទ្ធិពលរដ្ឋ និងសិទ្ធិនយោបាយ ហើយគាំទ្រប្រជាជនកម្ពុជាដើម្បីទទួលសិទ្ធិ និងសេរីភាព»។

លើក Chad បញ្ជាក់ទៀតថា៖ «យើង (សហរដ្ឋអាមេរិក) គាំទ្រប្រជាជនកម្ពុជា និងសិទ្ធិមានក្នុងរដ្ឋធម្មនុញ្ញរបស់ពួកគេ ដើម្បីលទ្ធិប្រជាធិបតេយ្យ និងសេរីភាពមូលដ្ឋាន»។

យោងតាមឯកសារស្តីពីការដកសិទ្ធិពីកម្ពុជាលើកាទទួលបានការអនុគ្រោះនៅទីផ្សារអឺរ៉ុប ដែលបានអនុម័តនៅថ្ងៃទី១២ ខែកុម្ភៈ ឆ្នាំ២០២០ បញ្ជាក់ថា គណៈកម្មការនៃសភាអឺរ៉ុបបានសម្រេចដកចាប់ពីថ្ងៃទី១២ ខែសីហា ២០២០ លើផ្នែកខ្លះនៃពាណិជ្ជកម្មសម្រាប់ផលិតផលដែលនាំចូលពីប្រទេសកម្ពុជាដោយហេតុផលថា «កម្ពុជារំលោភសិទ្ធិមនុស្សធ្ងន់ធ្ងរ និងជាលក្ខណៈប្រព័ន្ធ»។ ផលិតផលដែលរងផលប៉ះពាល់មាននៅក្នុងវិស័យដូចខាងក្រោម ផលិតផលកាត់ដេរតម្លៃបន្ថែមទាប ស្បែកជើង ទំនិញទាក់ទិននឹងការធ្វើដំណើរ និងស្ករស។

នៅថ្ងៃទី២២ ខែកក្កដា ឆ្នាំ២០២០ ញូវស៍រូមខេមបូឌា (Newsroom Cambodia) បានព្យាយាមសុំការអត្ថាធិប្បាយជុំវិញការដាក់លិខិតរួមនេះ ពីស្ថានទូតមួយចំនួនទៀត ដូចជាស្ថានទូតអាឡឺម៉ង់ និងបារាំង ជាដើម ប៉ុន្តែមិនទាន់មានការឆ្លើយតប។

អនុប្រធានគណៈកម្មាធិការសិទ្ធិមនុស្សកម្ពុជា លោក ជិន ម៉ាលីន លើកឡើងថា អង្គការសង្គមស៊ីវិលទាំងនោះគឺជាក្រុមដែលប្រឆាំងរដ្ឋាភិបាលកម្ពុជា។ លោកបន្តថា រដ្ឋាភិបាលកម្ពុជា នៅតែប្រកាន់គោលការណ៍អធិបតេយ្យភាព នីតិរដ្ឋ និងការអនុវត្តច្បាប់ជាចម្បង។

លោក ម៉ាលីន មានប្រសាសន៍ថា៖ «យើងឃើញមានតែប៉ុន្មានទេ ដែលសុទ្ធតែជាអ្នកធ្វើសកម្មភាពប្រឆាំងទៅហ្នឹងរដ្ឋាភិបាល ដោយមានគំនុំគុំគួនជាមួយរដ្ឋាភិបាលនាពេលកន្លងមក។ គេប្រមូលសម្ព័ន្ធមិត្តរបស់គេ។ ជារឿងធម្មតាដែលគេតែងតែធ្វើ»។

សហភាពអឺរ៉ុបគឺជាដៃគូពាណិជ្ជកម្មដ៏ធំបំផុតរបស់ប្រទេសកម្ពុជាដែលស្មើនឹង ៤៥ភាគរយនៃការនាំចេញសរុបរបស់ខ្លួន នៅក្នុងឆ្នាំ២០១៨។ ការនាំចេញពីប្រទេសកម្ពុជាទៅកាន់សហគមន៍អឺរ៉ុបបានឈានដល់៥,៤ពាន់លានអឺរ៉ូ នៅឆ្នាំ២០១៨ ច្រើនជាងពីរដងនៃទឹកប្រាក់២,៥ ពាន់លានអឺរ៉ូដែលត្រូវបានកត់ត្រាទុកក្នុងឆ្នាំ២០១៣។ ៩៥.៧ភាគរយនៃការនាំចេញទាំងនេះ បានចូលទីផ្សារសហភាពអឺរ៉ុបក្រោមការអនុគ្រោះពន្ធលើមុខទំនិញទាំងអស់លើកលែងតែសព្វាវុធ EBA៕

លោកនាយករដ្ឋមន្ត្រី ហ៊ុន សែន បញ្ជាក់ជាថ្មីនូវការគាំទ្ររបស់កម្ពុជាចំពោះ ប្រទេសទីម័រជាសមាជិកអាស៊ាន

ប៉ាវ គា (Kea Pav) — Mon, 20 Jul 2020 01:06:14 +0000

លោកនាយករដ្ឋមន្រ្តី ហ៊ុន សែន បានបញ្ជាក់ជាថ្មីនូវការគាំទ្ររបស់លោក ចំពោះប្រទេសទីម័រក្នុងការចូលជាសមាជិកអាស៊ាន ដោយថា នឹងជំរុញសេដ្ឋកិច្ចក្នុងតំបន់ និងសម្រេចក្តីសុបិន្តរបស់បិតាស្ថាបនិកអាស៊ាន តែអ្នកវិភាគលើកឡើងថា សេដ្ឋកិច្ចរបស់ប្រទេសលើកោះដ៏តូចមួយនេះ នៅតែជាឧបសគ្គនៅឡើយ។

ថ្លែងក្នុងពិធីបើកកិច្ចប្រជុំកំពូលអាស៊ានលើកទី៣៦ កាលពីខែមុន លោកនាយករដ្ឋមន្ត្រី មានប្រសាសន៍ថា កម្ពុជានៅតែបន្តគាំទ្រក្នុងការដាក់បញ្ចូលទីម័រឡេស្តជាសមាជិកពេញសិទ្ធិអាស៊ាន។

លោកបានថ្លែងថា៖ «ខ្ញុំសូមបញ្ជាក់ឡើងវិញនូវការគាំទ្រយ៉ាងពេញទំហឹងរបស់កម្ពុជា និងទន្ទឹងរង់ចាំការដាក់បញ្ចូលទីម័រឡេស្តជាសមាជិកពេញសិទ្ធិអាស៊ាន»។

លោកនាយករដ្ឋមន្ត្រីបន្ថែមថា៖ «ខ្ញុំមានសុទិដ្ឋិនិយមថា សមាជិកភាពរបស់ទីម័រឡេស្ត មិនត្រឹមតែមានសារសំខាន់ជាយុទ្ធសាស្ត្រសម្រាប់យើង ក្នុងបរិបទនៃការប្រកួតប្រជែងភូមិសាស្ត្រនយោបាយរវាងមហាអំណាចប៉ុណ្ណោះទេ ប៉ុន្តែថែមទាំងសម្រាប់ការសម្រេចក្តីសុបិន្តរបស់បិតាស្ថាបនិកអាស៊ាន ក្នុងការបង្រួបបង្រួមប្រទេសទាំងអស់នៅក្នុងតំបន់អាស៊ីអាគ្នេយ៍ក្រោមឆ័ត្រអាស៊ាន»។

លោក សេក សុផល អ្នកស្រាវជ្រាវនៃមជ្ឈមណ្ឌលលើកកម្ពស់លទ្ធិប្រជាធិបតេយ្យនៃសាកលវិទ្យាល័យ Ritsumeikan ប្រទេសជប៉ុនមានប្រសាសន៍ថា ការគាំទ្ររបស់ប្រទេសកម្ពុជាចំពោះបេក្ខភាពប្រទេសទីម័រ គឺផ្តោតខ្លាំងទៅលើទីតាំងភូមិសាស្ត្រ និងនយោបាយ ជាជាងអត្ថប្រយោជន៍ផ្នែកសេដ្ឋកិច្ច។

លោក សុផល បញ្ជាក់ថា៖ «បើតាមទីតាំងភូមិសាស្ត្រ ទីម័រគួរតែត្រូវបានដាក់បញ្ចូលក្នុងអាស៊ាន។ ដោយកត់សម្គាល់ថាប្រទេសនេះទទួលបានឯករាជ្យពីឥណ្ឌូណេស៊ីតាំងពីឆ្នាំ១៩៩៩ ហើយទីម័រក៏ជាផ្នែកមួយនៃអាស៊ីអាគ្នេយ៍ដែរ។ ហើយម៉្យាងទៀត ប្រទេសទីម័រអាចដើរតួនាទីសំខាន់លើកិច្ចការការទូត និងភូមិសាស្ត្រនយោបាយជាមួយអាស៊ានបាន»។

ទោះជាយ៉ាងណា ហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធ និងសេដ្ឋកិច្ចប្រទេសនេះ នៅមិនទាន់អភិវឌ្ឍន៍នៅឡើយ ហើយទាំងនេះជាក្តីកង្វល់សម្រាប់ប្រទេសអភិវឌ្ឍន៍មួយចំនួនចំពោះការគាំទ្រដល់ការស្នើសុំរបស់ប្រទេសនេះឲ្យចូលជាសមាជិកអាស៊ាន។

លោក សុផល បានបន្ថែម៖ «ដោយសារជាប្រទេសថ្មី និងតូច សេដ្ឋកិច្ចរបស់ទីម័រនៅមានទំហំតូច ហើយសមត្ថភាពហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធរបស់ប្រទេសនេះក៏នៅមានកម្រិតនៅឡើយ ពិសេសនៅពេលខ្លួនធ្វើជាម្ចាស់ផ្ទះក្នុងកិច្ចប្រជុំកំពូលអាស៊ាន ពេលក្លាយជាប្រធានអាស៊ាន។ ប្រធានរបស់អាស៊ានត្រូវបានប្តូរវេនតាមអក្ខរក្រមជាភាសាអង់គ្លេសនៃបណ្តាប្រទេសជាសមាជិកនីមួយៗ ជារៀងរាល់ឆ្នាំ»។

យោងតាមសេចក្តីថ្លែងការណ៍របស់ប្រធានអាស៊ានលើកិច្ចប្រជុំកំពូលអាស៊ានលើកទី៣៦ នៅថ្ងៃទី ២៦ ខែមិថុនា បេសកកម្មលើករណីសិក្សាស្រាវជ្រាវនឹងត្រូវបានអនុវត្តដោយការវាយតម្លៃយ៉ាងទូលំទូលាយលើសមាជិកភាពរបស់ប្រទេសទីម័រ។ ក្នុងពេលកំពុងវាយតម្លៃនេះដែរ ទីម័រត្រូវបានលើកទឹកចិត្តឱ្យចូលរួមក្នុងសកម្មភាព ឬកិច្ចប្រជុំដែលមិនពាក់ព័ន្ធនឹងការធ្វើគោលនយោបាយរបស់អាស៊ាន។

ចំណែកទីម័របានស្វាគមន៍ចំពោះដំណើរការនេះ។ នេះបើតាមសេចក្តីប្រកាសព័ត៌មានដែលចេញដោយក្រសួងការបរទេសរបស់ខ្លួន។

លោក លឹម ម៉េងហួ អនុប្រធានមជ្ឈមណ្ឌលមេគង្គសម្រាប់ការសិក្សាយុទ្ធសាស្ត្រដែលជាផ្នែកមួយនៃវិទ្យាស្ថានចក្ខុវិស័យអាស៊ីនៅរាជធានីភ្នំពេញលើកឡើងថា ប្រទេសកម្ពុជា និងប្រទេសសមាជិកដទៃ មើលឃើញពីភាពសកម្មរបស់ប្រទេសទីម័រក្នុងការចង់ក្លាយជារដ្ឋសមាជិករបស់អាស៊ាន។

លោកបានលើកឡើងក្នុងសារអេឡិចត្រូនិចថា៖ «ទោះបីជាប្រទេសនេះមានទំហំតូចក៏ដោយ ក៏ទីម័រអាចបង្កើនសំឡេងរបស់អាស៊ាន និងរដ្ឋជាសមាជិកនីមួយៗនៅលើឆាកអន្តរជាតិ ព្រោះទីម័រជាប្រទេសឯករាជ្យ និងជារដ្ឋសមាជិកមួយរបស់អង្គការសហប្រជាជាតិផងដែរ»។

លោក ម៉េង ហួ បានបន្ថែមថា ប្រទេសជាសមាជិកអាស៊ានភាគច្រើនបានគាំទ្រដោយផ្ទាល់ និងដោយប្រយោលដល់សមាជិកភាពរបស់ប្រទេសទីម័រ ប៉ុន្តែ «ប្រទេសសិង្ហបុរីបានបង្ហាញការជំទាស់របស់ខ្លួនចំពោះសមាជិកភាពនេះ»។ លោកថា ប្រទេសសិង្ហបុរីមានការព្រួយបារម្ភថា សេដ្ឋកិច្ចទីម័រដែលមិនទាន់មានការអភិវឌ្ឍនៅឡើយ អាចក្លាយជាបន្ទុកមួយរបស់អាស៊ាន។

ទោះជាយ៉ាងនេះក្តី ការចូលជាសមាជិកអាស៊ានរបស់ទីម័រ នឹងផ្តល់ផលប្រយោជន៍ដល់សេដ្ឋកិច្ចក្នុងតំបន់ ទោះបីជាទីផ្សាររបស់ប្រទេសនេះនៅតូច ក៏វាមិនទាន់មានការផ្គត់ផ្គង់នៅឡើយទេ។ នេះបើតាមប្រសាសន៍លោក ម៉េង ហួ។

លោកបន្ថែមថា ប្រទេសទីម័រអាចនឹងជំរុញឲ្យមានការទទួលស្គាល់ជាអន្តរជាតិរបស់អាស៊ានក៏ដូចជាផ្តល់តុល្យភាពអំណាចបន្ថែមទៀតនៅក្នុងអាស៊ាន។ «ជាឧទាហរណ៍ ប្រទេសកម្ពុជា និងប្រទេសកំពុងអភិវឌ្ឍន៍ផ្សេងទៀតនៅក្នុងអាស៊ាន អាចមានតុល្យភាពជាមួយទីម័រដើម្បីបង្កើនសំឡេងកាន់តែច្រើននៅក្នុងអង្គភាពមួយនេះ»។

ប្រទេសទីម័រមានប្រជាជនប្រមាណ ១,៣លាននាក់ប៉ុណ្ណោះ បើយោងតាមរបាយការណ៍ធនាគារពិភពលោក។ ប្រទេសនេះបានចូលជាសមាជិករបស់អង្គកាសហប្រជាជាតិនៅឆ្នាំ២០០២ និងបានសុំចូលជាសមាជិកអាស៊ានជាផ្លូវការនៅថ្ងៃទី៤ ខែមីនា ឆ្នាំ២០១១៕

Hun Sen Reiterates Cambodian Support for Timor-Leste’s Asean Membership

ប៉ាវ គា (Kea Pav) — Tue, 14 Jul 2020 02:09:21 +0000

Prime Minister Hun Sen has reiterated his support for Timor-Leste to join Asean, saying it will boost the regional bloc’s standing and help realize its founding purpose, though analysts say the small island-nation’s relatively undeveloped economy remains an obstacle.

Speaking at the 36th Asean Summit last month, Hun Sen said Cambodia would continue to lead the push for Timor-Leste’s permanent membership.

“I am optimistic that Timor Leste’s membership is not only strategically important for us in the context of geopolitical competition, but also for fulfilling the dream of the founding father of Asean to unite all countries in the Southeast Asia region under the umbrella of Asean,” he said.

“I would like to reaffirm Cambodia’s full support and look forward to the inclusion of Timor-Leste as a permanent member of Asean,” Hun Sen said.

Sek Sophal, an affiliated researcher for Ritsumeikan University’s Democracy Promotion Center in Japan, said Cambodia’s support for Timor-Leste was less about economic benefits and more about geography and politics.

“Geographically, Timor should be included in Asean,” Sophal said, noting it had gained independence from Indonesia in 1999, and is clearly a part of Southeast Asia. “And when talking about diplomacy and [geo]politics, these are things in which Timor can play a role.”

However, its relatively undeveloped infrastructure and economy remain concerns for some developed counties when it comes to supporting Timor-Leste’s Asean application, said Sophal, who also works at the Cambodian Center for Independent Media as a project officer.

“As a new and small country, the size of Timor’s economy is still small, and the infrastructural capacity of the country is yet limited when it comes to hosting hundreds of high-level Asean meetings when it takes on the chairmanship of Asean,” Sophal added. Asean chairmanship rotates alphabetically every year.

According to the chairman’s statement of the 36th Asean Summit on June 26, a fact-finding mission will be followed by a comprehensive assessment of Timor-Leste’s application. In the meantime, Timor-Leste is encouraged to participate in the bloc’s non-policy-making activities. Timor-Leste welcomed the process in a press release issued by its Foreign Affairs Ministry.

Lim Menghour, deputy director of Mekong Center for Strategic Studies, part of Phnom Penh think-tank the Asian Vision Institute, said Cambodia and other states respect how active Timor-Leste has been in its attempt to become an Asean member state.

“Although small in its size, Timor could raise the voices of ASEAN and its individual member states in the international arena since Timor Leste in an independent country and a UN member state,” Menghour said in a message.

Most Asean member states have directly and indirectly supported the membership of Timor-Leste, but “Singapore has expressed its objection towards this membership,” Menghour added. Singapore has been concerned that Timor-Leste’s relatively undeveloped economy could become a burden on Asean, he said.

Nevertheless, Timor-Leste’s accession would be economically beneficial to the region, Menghour said, noting that although its market is small, it is relatively untapped.

Timor-Leste could also boost Asean’s international recognition as well as provide more balance of power within the bloc, he said. “Cambodia and other developing countries in ASEAN, for instance, could balance with Timor Leste to raise more voices inside the organization.”

Timor-Leste has a population of just 1.3 million, according to the World Bank, and officially applied for Asean membership on March 4, 2011. It joined the U.N. in 2002.

មនុស្សជាច្រើននៅកម្ពុជាឈប់ពាក់ម៉ាស់ ដោយនិយាយថាគ្រោះថ្នាក់នៃជំងឺកូរ៉ូណាលែងសូវមាន

ប៉ាវ គា (Kea Pav) — Mon, 13 Jul 2020 05:29:31 +0000

មានមនុស្សតិចតួចដែលបន្តពាក់ម៉ាសនៅភ្នំពេញ និងកន្លែងផ្សេងទៀតក្នុងរយៈពេលប៉ុន្មានសប្តាហ៍ថ្មីៗនេះ បើទោះបីជាមានករណីឆ្លងវីរុសថ្មីនៅក្នុងប្រទេសក៏ដោយ មនុស្សម្នាជាច្រើននាំគ្នានិយាយថា ពួកគេមានអារម្មណ៍ថាការឆ្លងនៃជំងឺនេះបានកន្លងផុតទៅហើយ ហើយថា ការពាក់ម៉ាស់ធ្វើឲ្យគាត់មានអារម្មណ៍ថាក្តៅ និងធុញថប់។

ការណែនាំជាផ្លូវការរបស់ក្រសួងសុខាភិបាល នៅតែបន្តណែនាំឲ្យប្រជាជនពាក់ម៉ាស់ពេលដែលមានអារម្មណ៍ថាខ្លួនឈឺ ខណៈពេលដែលលោកនាយករដ្ឋមន្ត្រី ហ៊ុន សែន បានជំរុញឱ្យប្រជាជនទាំងអស់បន្តពាក់ម៉ាស់។

លោក នឿន ណារិទ្ធិ វេជ្ជបណ្ឌិតនៅតំបន់កោះដាច់នៃរាជធានីភ្នំពេញប្រាប់ថា ចំនួនមនុស្សដែលពាក់ម៉ាស់នៅក្នុងភូមិរបស់គាត់បានធ្លាក់ចុះយ៉ាងខ្លាំងក្នុងប៉ុន្មានសប្តាហ៍ថ្មីៗនេះ។

លោកវេជ្ជបណ្ឌិតមានប្រសាសន៍ថា៖ «ចំនួនអ្នកពាក់ម៉ាសពិតជាមានការថយចុះ។ ខ្ញុំសង្កេតឃើញថា ប្រជាជនប្រហែល ៧០ ទៅ ៨០ ភាគរយនៅក្នុងភូមិរបស់ខ្ញុំមិនមានពាក់ម៉ាស់ទេ»។

វេជ្ជបណ្ឌិត ណារិទ្ធិ បន្ថែមថា នៅពេលប្រឹក្សាយោបល់ជាមួយអ្នកជំងឺ លោកព្យាយាមណែនាំពីអនាម័យល្អជាមួយពួកគេ ជៀសវាងការនិយាយធ្វើឲ្យពួកគេមានភាពភិតភ័យដោយសារជំងឺនេះ។

វេជ្ជបណ្ឌិត ណារិទ្ធិ ប្រាប់ថា៖ «រាល់ថ្ងៃពេលជួបពួកគាត់ ខ្ញុំតែងតែលើកទឹកចិត្តដល់អ្នកជំងឺ និងអ្នកជិតខាងខ្ញុំកុំឲ្យ ព្រួយបារម្ភ និងស្ត្រេសពេក។ តែខ្ញុំប្រាប់គាត់ឲ្យយកចិត្តទុកដាក់លើរឿងអនាម័យផ្ទាល់ខ្លួន ដែលជារឿងគួរតែត្រូវធ្វើឲ្យបានជាប់ជានិច្ច»។

លោកបញ្ជាក់ដែរថា រូបលោកផ្ទាល់ក៏ពាក់ម៉ាស់តែក្នុងស្ថានភាពដែលគិតថាមានហានិភ័យខ្ពស់ ដូចជាកន្លែងដែលមានមនុស្សច្រើនជាដើម ប៉ុន្តែលោកព្យាយាមចៀសវាងការចាប់ដៃគ្នា។

លោកថា៖ «និយាយត្រង់ទៅ ក្រៅពីជួបអ្នកជម្ងឺ និងទៅកន្លែងសាធារណៈ ឬកន្លែងជួបជុំគ្នាច្រើន ខ្ញុំក៏អត់ពាក់ម៉ាស់ដែរ»។

ព្រះមហាវិមលធម្មធារ៍ ស៊ូ តារា លេខាគណក្រុងសួង ព្រះគ្រូសូត្រស្ដាំវត្តវិហារទន្ទឹម មានសង្ឃដីកាថា ព្រះចៅអធិការរបស់ព្រះអង្គបានណែនាំទៅកាន់ព្រះសង្ឃទាំងអស់ឱ្យពាក់ម៉ាស់ក្នុងពិធីបុណ្យផ្សេងៗ ជាពិសេសនៅពេលនិមន្តទៅសូត្រមន្ត។

ព្រះអង្គមានសង្ឃដីកាបន្តថា វត្តភាគច្រើនក៏បានរក្សាអនាម័យដោយមានទឹកអាល់កុលលាងដៃ និងកន្លែងសម្រាប់លាងដៃផងដែរ។ ទោះជាយ៉ាងនេះក្តី ឧបាសក ឧបាសិកាមកវត្តបច្ចុប្បន្ន មិនសូវមានពាក់ម៉ាស់នោះទេ។

ព្រះតេជគុណ តារា មានសង្ឃដីកាថា៖ «អាត្មាកត់សម្គាល់ឃើញថា បច្ចុប្បន្ននេះមានញាតិញោមជាច្រើនដែលអញ្ជើញមកវត្ត មិនមានពាក់ទេ។ ឧទាហរណ៍នៅក្នុងកម្មវិធីដង្ហែទៀនវស្សា និងបច្ច័យដល់ព្រះសង្ឃនៅថ្ងៃច័ន្ទនេះ អាត្មាឃើញថា ញាតិញោមដែលចូលរួមហ្នឹងមានជាងពាក់កណ្តាលមិនបានពាក់ម៉ាស់ទេ។»

នៅរាជធានីភ្នំពេញ មនុស្សម្នាជាច្រើនបានបង្ហាញពីទំនោរនៃការឈប់ចង់ពាក់ម៉ាស់ ដោយលើកឡើងថា ពួកគេលែងមានការព្រួយបារម្ភខ្លាំងទៀតហើយចំពោះជំងឺកូវីដនេះ។

ជំងឺកូវីដ១៩ បានសម្លាប់មនុស្សចំនួនប្រមាណ ៥៦០.៨១៤នាក់ នៅទូទាំងពិភពលោក ក្នុងប្រទេសចំនួន២១៦ ក្នុងនោះមានអ្នកឆ្លងជំងឺនេះរហូតដល់ទៅ ១២.៤៨៦.៤៨៤ករណី។ នេះបើយោងតាមការធ្វើបច្ចុប្បន្នភាពចុងក្រោយរបស់អង្គការសុខភាពពិភពលោកកាលពីថ្ងៃ១២ ខែកក្កដា ឆ្នាំ២០២០។

សម្រាប់កម្ពុជា ក្នុងពេលបច្ចុប្បន្នមានករណីអ្នកកំពុងផ្ទុកជំងឺកូវីដចំនួន២៣ករណីប៉ុណ្ណោះ ដែលករណីទាំងនោះជាករណីនាំចូលពីក្រៅប្រទេស។

យុវតី មុន្នី រិទ្ធត្យា ដែលមកជួយលក់កាហ្វេជាមួយឪពុកម្តាយរបស់នាងនៅឯហាងកាហ្វេ កៅហេង បាននិយាយថា នាងបានឈប់ពាក់ម៉ាស់ពីព្រោះនាងគិតថាស្ថានភាពនៃជំងឺរាតត្បាតនេះមានភាពប្រសើរឡើង។

នាងនិយាយថា៖ «ខ្ញុំមិនចូលចិត្តម៉ាស់ទេ។ ខ្ញុំមានអារម្មណ៍មិនស្រួលសោះ ពេលដែលខ្ញុំពាក់វាហើយខ្ញុំគិតថាជំងឺកូវីដឥឡូវមិនមែនជាជំងឺធ្ងន់ធ្ងរខ្លាំងទេ»។

បរិស័ទ្ធម្នាក់យកចង្ហាន់ប្រគេនលោកនៅវត្តវិហារទន្ទឹមក្នុងខេ្តត្បូងឃ្មុំ ពាក់ម៉ាស់ពេលគោរពប្រណិបត្តិថ្វាយបង្គុំលោក ក្នុងខែមេសាឆ្នាំ២០២០។ (ដោយព្រតេជគុណ យិន ឧត្តម)

រីឯយុវជនវ័យ៣០ឆ្នាំ លោក ចិន សុខ ជាសន្តិសុខក្រុមហ៊ុនឯកជននៅក្លឹបស្នូឃឺរដាត ឲ្យដឹងដែរថា អាកាសធាតុក្តៅ លោកមិនចូលចិត្តពាក់ម៉ាសទេ ដោយថា ធ្វើឲ្យលោកមានអារម្មណ៍មិនស្រួល។ ប៉ុន្តែលោកថា លោកត្រូវបង្ខំចិត្តពាក់ដោយសារការងារ។

«ក៏ប៉ុន្តែខ្ញុំត្រូវតែពាក់វា ព្រោះនោះជាអ្វីដែលមេ (អ្នកគ្រប់គ្រងក្លឹប) បញ្ជា។ បើមេឃើញខ្ញុំអត់ពាក់ម៉ាស់ គាត់នឹងពិន័យម្តង១០ដុល្លារ។ រឿងពិន័យនេះធ្វើឡើងមិនមែនតែខ្ញុំទេ គឺជាមួយបុគ្គលិកទាំងអស់ ព្រោះនៅទីនេះមនុស្សភ្ញៀវចេញចូលច្រើនណាស់»។

ចំណែកយុវជនវ័យ២១ អាត អ៊ាត់ ជានិស្សិតឆ្នាំទី១ផ្នែកគីមីវិទ្យានៅសាកលវិទ្យាល័យភូមិន្ទភ្នំពេញ និយាយថា តម្លៃម៉ាស់ក៏ជាហេតុផលដែលលោកឈប់ពាក់វាដែរ។

លោកនិយាយថា៖ «ពីមុនខ្ញុំអាចទិញម៉ាស់បានបីក្នុងតម្លៃ៥០០រៀល ប៉ុន្តែឥឡូវនេះម៉ាស់មួយ២,០០០ ទៅ ២,៥០០រៀល។ អង្កាល់កូវីដផ្ទុះ ខ្ញុំធ្លាប់បានពាក់ម៉ាស់ជាប់ដែរ តែឥឡូវខ្ញុំអត់ពាក់ទេ ព្រោះខ្ញុំគិតថាស្ថានភាពកូវីដ១៩រាល់ថ្ងៃហ្នឹងលែងអីហើយ។»

ការណែនាំស្តីពីការពាក់ម៉ាស់មានភាពស្រពិចស្រពិល ចាប់តាំងពីការរីករាលដាលនៃជំងឺរាតត្បាតនេះកាលពីដើមឆ្នាំមកម៉្លេះ។

អង្គការសុខភាពពិភពលោកបានបញ្ជាក់ថា ម៉ាស់គួរតែត្រូវបានប្រើ «ជាផ្នែកមួយនៃយុទ្ធសាស្ត្រគ្រប់ជ្រុងជ្រោយ»។

«ម៉ាស់តែឯងនឹងមិនអាចការពារអ្នកពីជំងឺកូវីដ១៩ទេ។ ប្រជាជនក៏គួរតែលាងសម្អាតដៃរបស់ពួកគេឱ្យបានញឹកញាប់ និងរក្សាគម្លាតយ៉ាងតិច១ម៉ែត្រពីអ្នកដទៃ»។

បើតាមការណែនាំរបស់ក្រសួងសុខាភិបាល អ្នកដែលមិនមានរោគសញ្ញាផ្លូវដង្ហើមមិនចាំបាច់ពាក់ម៉ាស់ពេទ្យឡើយ ដោយសារតែគ្មានភស្តុតាងណាមួយបញ្ជាក់ថា ម៉ាស់អាចមានសារប្រយោជន៍សម្រាប់ការការពារអ្នកដែលគ្មានជំងឺឡើយ។ ទោះយ៉ាងណា ក្រសួងបានសង្កត់ធ្ងន់ថា អ្នកដែលមានទំនាក់ទំនងជិតស្និទ្ធ (ក្នុងគម្លាត១ម៉ែត្រ) ពីអ្នកដែលមានរោគសញ្ញាផ្លូវដង្ហើម ដូចជាកណ្តាស់ និងក្អក គឺមានហានិភ័យប្រឈមនឹងការស្រូបចូលនូវដំណក់ទឹកតូចៗចេញតាមផ្លូវដង្ហើមរបស់អ្នកជំងឺដែលអាចចម្លងជំងឺបាន។ ក្រសួងបញ្ជាក់ថា អ្នកដែលមានរោគសញ្ញាផ្លូវដង្ហើមគួរតែពាក់ម៉ាស់ពេទ្យ និងស្វែងរកការថែទាំសុខភាពឲ្យបានឆាប់រហ័សបំផុត ប្រសិនបើពួកគេមានរោគសញ្ញាដូចជាក្តៅខ្លួន ក្អក និងពិបាកដកដង្ហើម។

ខែមិថុនាកន្លងទៅ លោកនាយករដ្ឋមន្រ្តី ហ៊ុន សែន បង្ហោះសារលើទំព័រហ្វេសប៊ុកផ្លូវការរបស់លោកដោយជំរុញឱ្យប្រជាជនទាំងនៅក្នុងទីក្រុង និងជនបទ ត្រូវបន្តពាក់ម៉ាស់ និងឧស្សាហ៍លាងសម្អាតដៃជាមួយទឹកអាល់កុល ឬជែលសម្លាប់មេរោគឲ្យបានជាប្រចាំ។

លោកក៏បានសរសេរបន្ថែមថា ចំពោះទីកន្លែងប្រមូលផ្តុំដែលមានមនុស្សច្រើន ដូចជាផ្សារ ផ្សារទំនើប ភោជនីយដ្ឋាន ហាងកាហ្វេ តូបលក់ដូរ ហាងលក់ទំនិញ ជាពិសេសមន្ទីរព្យាបាល និងមន្ទីរពេទ្យទាំងរដ្ឋ និងឯកជន ត្រូវតែមានម៉ាស ទឹកអាល់កុល ឬជែល ដើម្បីឲ្យពលរដ្ឋប្រើប្រាស់ការពារ កុំឲ្យមានការចម្លងជំងឺកូវីដ១៩ពីម្នាក់ទៅម្នាក់។

យោងតាមនាយកដ្ឋានប្រយុទ្ធនឹងជំងឺឆ្លងនៃក្រសួងសុខាភិបាលបានឲ្យដឹងថា ករណីឆ្លងនៃជំងឺកូវីដសរុបមាន១៥៦ករណី ត្រូវបានគេរកឃើញនៅក្នុងប្រទេសកម្ពុជាគិតត្រឹមថ្ងៃទី១២ ខែកក្កដា ឆ្នាំ២០២០។ រហូតមកដល់ពេលនេះ មិនមានសេចក្តីរាយការណ៍ណាមួយពីការស្លាប់នៅការស្លាប់ដោយជំងឺនេះ នៅកម្ពុជានៅឡើយ៕

Tbong Khmum ‘Safety Hill’ Hopes to Spare Thousands of Families From Flash Flooding

ប៉ាវ គា (Kea Pav) — Fri, 03 Jul 2020 09:29:22 +0000

Up to 3,000 families will be able take shelter from floods once Tbong Khmum — the country’s youngest province — completes its 10-hectare “safety hill,” which was announced by governor Chan Sophorn last week.

The hill’s construction, which is already underway, would be readied for flash floods expected this rainy season as the Mekong River’s waters rise, Sophorn said.

Sophorn, speaking at a press conference last week outlining the progress made by the province last year, said two districts in the province — Kroch Chhmar and Suong — spanned the Mekong and were particularly disaster-prone.

Last year, authorities carried out 76 disaster interventions responding to flash floods, fires, cyclones and other natural disasters in the province, affecting a total of 4,265 families, he said.

“This is humanitarian work,” Sophorn said of the safety hill, explaining that it would have electricity, running water, latrines, enough shelters for 3,000 families and would be built on state land. The facilities would be made available even for people outside the province, he said.

Some families might move to the safety-hill shelters during emergencies and not want to leave, Sophorn said. He considered it unlikely that families from the province wouldn’t want to return to their villages, but it was possible for families from outside the province who were seeking refuge.

Such families would be accommodated, eventually settling them into social land concessions, he said.

“If displaced people want to stay longer, they can stay. But if they do, they will need to be certified by their local authorities,” Sophorn said. “If they are absolutely poor and homeless, we can allocate social concession land for them as it is government policy.”

The safety hill will be located in Tbong Khmum district’s Tonle Bet commune, about 6 km from the Kizuna Bridge along National Road 7, according to Land Management Ministry spokesman Seng Lot.

“We have completed the excavation and landfill, and now the remaining work is to have the land compacted,” Lot said.

Tbong Khmum, which was split from Kampong Cham at the end of 2013, has a population of nearly 900,000, according to the province’s website. It has 873 villages in 64 communes.

Tan Theara, a real estate agent and a resident of Kroch Chhmar district’s Tuol Snuol commune, said security in the province seemed to have improved since the split from Kampong Cham, with fewer thefts of villagers’ cattle recently.

However, some areas, including her village, needed urgent infrastructure upgrades, she said.

“My village is supplied with only electricity and not a [piped] water system, which is still a concern — we don’t have clean water for use in the village,” Theara said.

Many in Cambodia Have Stopped Wearing Masks, Saying Coronavirus Danger Has Passed

ប៉ាវ គា (Kea Pav) — Tue, 23 Jun 2020 09:03:40 +0000

Fewer people are wearing masks in Phnom Penh and elsewhere in recent weeks despite new cases of coronavirus in the country, with residents saying they feel the danger has passed and that the masks are too uncomfortable and hot.

Official Health Ministry advice continues to recommend masks for people who are feeling sick, however, while Prime Minister Hun Sen has urged all residents to continue wearing them.

Noeun Narith, a doctor on Phnom Penh’s Koh Dach island, said the number of people in his village wearing masks dropped sharply in recent weeks.

“The number of people who wears masks has definitely decreased,” he said. “I’ve observed that around 70 to 80 percent of people in my village do not use masks.”

Narith said that when advising his patients he tries to balance recommending good hygiene with avoiding panic.

“I have, from time to time, encouraged my patients and neighbors to not be [too] worried or stressed,” Narith said. “However, personal hygiene should always be practiced.”

He noted that he only wears masks himself in situations of higher risk, though he also avoids shaking hands. “Beside meeting patients and going to public or crowded places, I don’t wear masks either.”

Sou Dara, first vice abbot at the Vihara Dudim pagoda in Tbong Khmum province’s Suong city, said his abbot had instructed all monks to wear masks during public events, particularly when chanting.

Most pagodas have also made hand sanitizers and areas for hand washing available. However, recent visitors to the pagoda have increasingly stopped wearing masks, Dara added.

“I noticed, presently, many people who visit the pagoda don’t wear masks. For example, more than a half of the people didn’t wear masks when they attended Tean Vosa,” Dara said, referring to a rainy-season ceremony held on Monday.

A visitor to the Vihear Totim pagoda in Tbong Khmum province wears a mask as he greets three monks in April 2020. (Yin Oddom)

In Phnom Penh, many residents expressed a preference to stop wearing masks, and said they were no longer overly concerned about coronavirus. The virus has killed 465,740 people worldwide in 216 countries, with 8,860,331 total cases, according to the latest World Health Organization update on Monday. However, only three active cases are currently known in Cambodia.

Mony Rithya, who helps out as a server at her parents’ Kao Heng Cafe, said she had stopped wearing masks because she considered the pandemic situation to have improved. “I don’t like face masks. I feel uncomfortable when I’m wearing them, and I don’t think Covid is so serious now,” she said.

Chen Sok, a security guard working at Darts Snooker, said he doesn’t like wearing masks because they are too hot. The current hot weather makes him uncomfortable when he is wearing them, he said.

“However, I have to wear them because that is what the club manager said. If I am found without a mask, a $10 fine will be applied every time,” he said. “This penalty applies to all staff, not only me, because there are many types of people going in and out here.”

Art Att, 21, a chemistry student at the Royal University of Phnom Penh, said cost was also a reason he had stopped wearing masks.

“Before, I could buy three for 500 riel, but now for only one I have to pay 2,000 to 2,500 riel,” he said. “I was wearing masks at the outbreak of the pandemic, but now I’ve stopped wearing them because the Covid-19 situation is better and no longer a concern, I think.”

Advice about wearing masks has been conflicting since the pandemic’s outbreak earlier this year.

The World Health Organization has emphasized that masks should only be used “as part of a comprehensive strategy.”

“Masks on their own will not protect you from COVID-19. People should also clean their hands frequently and maintain a distance of at least 1 metre from others,” it advises online.

Health Ministry’s recommendation is that individuals without respiratory symptoms do not need to wear a medical mask, as there is no evidence that it is useful to protect people who are not sick.

Nevertheless, it stresses that anyone who is in close contact — within 1 meter — of someone who has respiratory symptoms such as sneezing and coughing is at risk of exposure to potentially contagious respiratory droplets. The ministry says individuals with respiratory symptoms should wear a medical mask and seek medical care immediately if they are experiencing a fever, coughing and difficulty breathing.

Last week, Prime Mister Hun Sen urged people through his official Facebook page that whether they are in the city or the countryside, they should continue wearing masks and regularly washing their hands with soap or alcohol.

Crowded spaces such as supermarkets, restaurants, cafes, other shops and especially clinics and hospitals should provide hand sanitizers for people to use, he added.

According to the communicable disease department of the Health Ministry, 130 cases of coronavirus have been identified in Cambodia as of Tuesday, with 127 of them already recovered. The latest case, a 66-year-old Cambodian man who returned from the U.S. over the weekend, was announced on Tuesday. No deaths have been reported.

Clarification (June 24): An earlier version of this article used a mistransliteration for Vihara Dudim pagoda.

អតីតពលករចំណាកស្រុកនាំចូលផលិតផលដែលធ្លាប់បានផលិតនៅក្រៅប្រទេស មកលក់នៅកម្ពុជា

ប៉ាវ គា (Kea Pav) — Mon, 15 Jun 2020 08:48:58 +0000

កាលពីប្រាំមួយឆ្នាំមុន លោក ឡាត់ សុផល គឺជាពលករចំណាកស្រុកម្នាក់ដែលធ្វើជាកម្មករដំឡើងកៅអីការិយាល័យក្នុងរោងចក្រមួយនៅប្រទេសកូរ៉េខាងត្បូង។ លោកបានត្រឡប់មកកម្ពុជាកាលពីឆ្នាំ២០១៤ ហើយបច្ចុប្បន្នលោកបានចាប់ដៃគូជាមួយបណ្តាសហគ្រាសធំៗរបស់កូរ៉េខាងត្បូង ដើម្បីនាំចូល និងដំឡើងកៅអីនៅក្នុងប្រទេសកម្ពុជា។

បុរសវ័យ៣៣ឆ្នាំ ដែលមានស្រុកកំណើតក្នុងខេត្តកណ្តាលរូបនេះនិយាយថា លោកបានធ្វើចំណាកស្រុកទៅប្រទេសកូរ៉េខាងត្បូងក្នុងឆ្នាំ២០១១ ដើម្បីរកប្រាក់ និងបំពេញក្តីសុបិន្តរបស់គាត់ដែលចង់មានជីវកម្មផ្ទាល់ខ្លួនមួយ។ ក្នុងអំឡុងពេលធ្វើជាកម្មករដំឡើងកៅអីការិយាល័យនៅប្រទេសកូរ៉េរហូតដល់ឆ្នាំ២០១៤ លោកត្រូវប្រឈមនឹងភាពលំបាកជាច្រើន ជាមួយក្តីសង្ឃឹមថា នឹងធ្វើឱ្យជីវភាពរបស់ខ្លួនប្រសើរឡើង។

លោក សុផល មានប្រសាសន៍ថា៖ «ការរស់នៅ និងធ្វើជាពលកររយៈពេល៣ឆ្នាំនៅប្រទេសទី២ ដូចជាប្រទេសកូរ៉េនេះ មិនមែនជាជីវិតងាយស្រួលនោះទេ។ ខ្ញុំមានអារម្មណ៍ថានឹកផ្ទះ ហត់នឿយ និងមានអារម្មណ៍ថាឯកោនៅពេលខ្លះ»។

លោកបន្តថា៖ «ទោះយ៉ាងណាខ្ញុំមិនមែនគ្រាន់តែទៅប្រទេសគេដើម្បីធ្វើការ និងរកប្រាក់តែមួយមុខទេ។ ខ្ញុំបានប្រើពេលវេលាទំនេររបស់ខ្ញុំដើម្បីសិក្សា បង្កើនសមត្ថភាពភាសារបស់ខ្ញុំ និងស្វែងរកឱកាសសម្រាប់អាជីពរបស់ខ្ញុំនៅពេលខ្ញុំត្រឡប់មកប្រទេសកម្ពុជាវិញ ជាពិសេសដើម្បីស្វែងរករោងចក្រផលិតកៅអីការិយាល័យ និងអ្នកផ្គត់ផ្គង់ផ្សេងទៀតដើម្បីចាប់ដៃគូ និងធ្វើការសហការរកស៊ីជាមួយគ្នា»។

លោក សុផល បានត្រឡប់មកប្រទេសកម្ពុជាវិញដោយមានចក្ខុវិស័យដ៏ធំមួយគឺលោកចង់ប្រើចំណេះដឹង និងជំនាញដែលទទួលបាននៅប្រទេសកូរ៉េខាងត្បូង មកបង្កើតអាជីវកម្មផ្ទាល់ខ្លួនក្នុងការនាំចូល និងដំឡើងកៅអីការិយាល័យទំនើបនៅកម្ពុជា។ លោកក៏បានកត់សម្គាល់ថា មិនមានរោងចក្រផលិតកៅអីការិយាល័យនៅកម្ពុជាទេ គឺមានតែក្រុមហ៊ុនមួយចំនួនតូចប៉ុណ្ណោះដែលនាំចូលកៅអីការិយាល័យពីប្រទេសកូរ៉េខាងត្បូង ហើយក្រុមហ៊ុនទាំងនោះមិនបាននាំកៅអីច្រើនម៉ាកមកលក់ទេ គេបាននាំចូលកៅអីកូរ៉េតែប៉ុន្មានម៉ូតតែប៉ុណ្ណោះ។

លោកបន្ថែមថា ប្រជាជនជាច្រើននៅប្រទេសកម្ពុជាជួបបទពិសោធន៍មិនល្អពីការប្រើប្រាស់កៅអីដែលគ្មានគុណភាព ហើយពួកគាត់មួយចំនួនបានក្លាយជា «ជនរងគ្រោះ» នៃកៅអីរបស់ពួកគេផ្ទាល់។ លោកបាននិយាយថា ពួកគេអាចនឹងឈឺចង្កេះ ឈឺឆ្អឹងខ្នង និងអាចរងរបួសដោយសារបញ្ហាបច្ចេកទេសនៃការដំឡើងមិនត្រឹមត្រូវ ដូចជាការបាក់បូម បែកកង់ និងបាក់តួកៅអីជាដើម។

ក្រោយត្រឡប់មកពីប្រទេសកូរ៉េវិញកាលពីឆ្នាំ២០១៤ លោកមិនអាចសម្រេចបំណងរបស់លោកបានភ្លាមៗនោះទេ គឺលោកត្រូវតស៊ូជាច្រើនឆ្នាំដើម្បីអាចបង្កើតអាជីវកម្មរបស់លោកបានក្នុងឆ្នាំ២០១៩។

លោកមានប្រសាសន៍ថា៖ «ខ្ញុំបានទាក់ទងក្រុមហ៊ុនផលិតកៅអីការិយាល័យមួយចំនួន នៅប្រទេសកូរ៉េភ្លាមៗ បន្ទាប់ពីការធ្វើមាតុភូមិនិវត្តន៍របស់ខ្ញុំ ប៉ុន្តែពួកគេមិនចាប់អារម្មណ៍ទេ»។

លោក សុផល លើកឡើងថា ក្នុងអំឡុងពេលដែលមិនទាន់អាចបង្កើតអាជីវកម្មខ្លួនឯងបាន លោកបានចំណាយពេល បួនឆ្នាំដើម្បីជួយប្អូនប្រុសរបស់លោកបើកហាងជួសជុលម៉ូតូមួយ។ ក្នុងរយៈពេលបួនឆ្នាំនោះ លោកតែងបង្កើនទំនាក់ទំនងជាមួយអ្នកជំនួញជាជនជាតិកូរ៉េផ្សេងៗទៀត។

លោកបញ្ជាក់ថា៖ «ប៉ុន្តែខ្ញុំមិនបោះបង់ចោលក្តីសុបិន្តរបស់ខ្ញុំទេ ទោះបីវាយឺតបន្តិចក៏ដោយ។ សម្រាប់ខ្ញុំអ្វីដែលសំខាន់នោះគឺ ជាដំបូងខ្ញុំត្រូវធ្វើខ្លួនឯងឲ្យរឹងមាំសិន»។

ដូចដែលបានរំពឹងទុក នៅក្នុងឆ្នាំ២០១៩ លោក សុផល បានបង្កើតក្រុមហ៊ុន អឹម. អ៊ី. ស៊ី. ដែលជាក្រុមហ៊ុនផលិត និងចែកចាយកៅអីការិយាល័យនៅកម្ពុជា។ លោកចាប់ផ្តើមវិនិយោគរវាងកូរ៉េខាងត្បូង និងកម្ពុជា និងបានបង្កើតភាពជាដៃគូជាមួយក្រុមហ៊ុនកូរ៉េមួយចំនួន។

លោកនិយាយថា៖ «ឥឡូវនេះវិនិយោគិនកូរ៉េ និងក្រុមហ៊ុនមួយចំនួនដែលខ្ញុំមិនធ្លាប់បានស្គាល់ពីមុនមក បានមកជួបខ្ញុំដើម្បីពិភាក្សាលើការសហការក្នុងការធ្វើជាដៃគូអាជីវកម្ម»។

លោកបន្ថែមថា៖ «នៅប្រទេសកូរ៉េ ខ្ញុំប្រឹងប្រែងណាស់។ ការធ្វើការមួយថ្ងៃ១២ម៉ោង (ពីម៉ោង៨ព្រឹក ដល់៨ល្ងាច) គឺជាទម្លាប់ហើយ រីឯថ្ងៃខ្លះអាចធ្វើការរហូតដល់ទៅ១៥ម៉ោង។ នៅកូរ៉េត្រជាក់ខ្លាំងណាស់ ថ្ងៃខ្លះអាកាសធាតុត្រជាក់រហូតដល់ដក១៥អង្សាសេ ពេលខ្លះច្រមុះខ្ញុំចាប់ផ្តើមហូរឈាម។ ខ្ញុំមានអារម្មណ៍មិនស្រួលទេ ហើយរាងកាយខ្ញុំឈឺចាប់ស្ទើគ្រប់កន្លែង»។

បើតាមលោក យ៉េវ ដុង ស៊ូ (Yeo Dong Su) អ្នកតំណាងទីភ្នាក់ងារជ្រើសរើសបុគ្គលិកនៃ មជ្ឈមណ្ឌលអ៊ីភីអេស (EPS) របស់សេវាកម្មអភិវឌ្ឍន៍ធនធានមនុស្សកូរ៉េនៅកម្ពុជា (HRDK) ឱ្យដឹងថា គិតត្រឹមខែឧសភានេះ មានពលករកម្ពុជាចំនួន៧៦.៣៣៦នាក់ ត្រូវបានបញ្ជូនទៅធ្វើការនៅប្រទេសកូរ៉េខាងត្បូងក្រោមប្រព័ន្ធអនុញ្ញាតិការងារ (EPS) របស់ប្រទេស។

លោក យ៉េវ បានបញ្ជាក់ថា ទោះជាការងារចម្បងរបស់ក្រុមហ៊ុនលោកគឺជាការបញ្ជូនពលករទៅកូរ៉េខាងត្បូង ជាជាងការគាំទ្រពួកគេបន្ទាប់ពីត្រឡប់មកវិញក៏ដោយ ប៉ុន្តែលោកថា ក្រុមហ៊ុនរបស់លោកជួយដល់ពលករដែលត្រឡប់មកកម្ពុជាវិញ ក្នុងការបង្កើតបណ្តាញក្នុងប្រទេសកម្ពុជាដើម្បីជំរុញការងារ និងភាពជាសហគ្រិន។

លោកមានប្រសាសន៍ថា៖ «យើងកំពុងជួយបង្កើតបណ្តាញមួយក្នុងចំណោមពលករដែលវិលត្រឡប់មកកម្ពុជាវិញ។ យើងបានរៀបចំព្រឹត្តិការណ៍ និងកម្មវិធីជាច្រើនដោយអញ្ជើញពលករដែលវិលត្រឡប់មកប្រទេសវិញ [ដើម្បីលើកទឹកចិត្ត] ពលករដែលទទួលការងារឡើងវិញ និងអ្នកដែលចាប់ផ្តើមថ្មី ដើម្បីភ្ជាប់ទំនាក់ទំនងរវាងគ្នា និងគ្នា ដូច្នេះពួកគេអាចជួយគ្នាទៅវិញទៅមកបាន»។

ជាមធ្យមពលករកម្ពុជានៅកូរ៉េខាងត្បូង រកប្រាក់បានចន្លោះពី ១.២០០ដុល្លារ ទៅ ១.៣០០ដុល្លារ ក្នុងមួយខែក្នុងវិស័យកសិកម្ម និងប្រហែល ១.៧០០ ទៅ ១.៨០០ដុល្លារ ក្នុងវិស័យឧស្សាហកម្ម។ នេះបើយោងតាមសារព័ត៌មាន វីអូអេ (VOA New) ។ ជារៀងរាល់ឆ្នាំពួកគេបានផ្ញើរប្រាក់ប្រមាណជា ៣០០ លានដុល្លារអាមេរិកទៅគ្រួសាររបស់ពួកគេ។

ត្រឡប់មកលោក សុផល ដែលបានបង្កើតអាជីវកម្មផ្ទាល់ខ្លួន និងបំពេញក្តីស្រម៉ៃតាំងពីមុនចាកចេញពីកម្ពុជាវិញ និយាយថា៖ «ខ្ញុំសប្បាយចិត្តណាស់ដែលខ្ញុំអាចធ្វើឱ្យក្តីសុបិន្តរបស់ខ្ញុំ គឺអាជីវកម្មកៅអីការិយាល័យនេះក្លាយជាការពិត»៕

From Factory Hand to Businessman: Ex-Migrant Laborer Now Imports Products He Once Produced Abroad

ប៉ាវ គា (Kea Pav) — Fri, 12 Jun 2020 02:04:18 +0000

Lat Sophal has seen his life transformed: six years ago, he was a migrant laborer in South Korea making office chairs in factories. Today, he partners with some of those same South Korean conglomerates to import and assemble the chairs here.

Sophal, 33, said it was a dream come true, especially compared to some of the harsh conditions he had dealt with as a migrant laborer.

Born in the countryside of Kandal province, Sophal emigrated to South Korea in 2011 to earn money and pursue his dreams. He stayed until 2014, coping with some difficult times with the hope of bettering himself.

“Three years of living and laboring in a second country such as Korea is not an easy life — I felt homesick, exhausted and lonely sometimes,” he said.

“However, I was not just there to work and earn money. I used my spare time to study, build my language capabilities, and search for any opportunity for my career when I got back to Cambodia, especially to find office chair factories and suppliers to partner with.”

He returned to Cambodia with a strong vision: He wanted to use the skills and expertise he gained in South Korea to establish his own business importing and assembling modern office chairs in Cambodia. He had noticed that there were no office chair factories or manufacturers in Cambodia, just one or two dealers importing a limited range of office chairs from South Korea.

He said many people here had bad experiences from using poor-quality chairs, and had become “victims” of their own chairs. They would suffer from neck and back pain, and even injuries due to technical defects such as casters breaking apart, he said.

Despite the gap in the market, however, it still took several years of persistence to get his business off the ground.

“I contacted a few office chair manufacturers in Korea immediately after my repatriation, but they were not interested,” he said. Instead, for four years, Sophal helped his brother run a motorcycle repair shop.

“But I didn’t give up on my dream even though it was slow,” he said. “To me, the important thing was that I had to build up myself to be strong first.”

Last year, Sophal was finally able to establish MEC, his Cambodian office chair company. He tapped his contacts in South Korea and Cambodia and was able to establish partnerships with some Korean conglomerates.

“Now, several Korean investors and companies that I never knew before have been calling me for a partnership,” he said.

“I am very happy that I could make my dream — the office-chair business — come true,” Sophal said, recalling some of the struggles he had gone through to make it happen. “In Korea, I worked so hard,” he said, explaining that 12-hour workdays were the norm, and some days could stretch to 15 hours.

“It was badly cold. Some days, the weather was minus 15 degrees Celsius and my nose was bleeding sometimes. I felt uncomfortable and my body was frequently in pain.”

According to Yeo Dong Su, a representative of recruitment agency Human Resources Development Service of Korea’s EPS Center in Cambodia, 76,336 Cambodian laborers have been sent to South Korea through May under the country’s employment permit system.

Though the company’s main work is sending workers to South Korea, rather than supporting them after returning, it has also helped returnees to form networks in Cambodia to encourage employment and entrepreneurship, Yeo said.

“We are helping to create a network among returning workers,” he said. “We have been holding events inviting many returning workers [in order to encourage] successful re-employment and startups as well as networking between them [so they can] help each other.”

On average, Cambodian workers in South Korea earn $1,200 to $1,300 per month in the agricultural sector and about $1,700 to $1,800 in the industrial sector, according to the VOA News. They annually send an estimated $300 million in remittances to their families.

ចំនួនជនរងគ្រោះដោយសារគ្រាប់មីនធ្លាក់ចុះសម្រាប់បួនខែដំបូងក្នុងឆ្នាំ២០២០

ប៉ាវ គា (Kea Pav) — Mon, 08 Jun 2020 04:25:20 +0000

ចំនួនជនរងគ្រោះដោយសារគ្រាប់មីន និងសំណល់ជាតិផ្ទុះពីសង្គ្រាមផ្សេងទៀត បានធ្លាក់ចុះមកត្រឹម១៩នាក់ សម្រាប់បួនខែដំបូងក្នុងឆ្នាំ២០២០ ដែលបង្ហាញពីការធ្លាក់ចុះចំនួន៦០ភាគរយ ប្រៀបធៀបជាមួយនឹងរយៈពេលដូចគ្នាក្នុងឆ្នាំ២០១៩។

លោក តារា សេង នាយករងនៃនាយកដ្ឋានទំនាក់ទំនងសាធារណៈរបស់អាជ្ញាធរកម្ពុជាគ្រប់គ្រងសកម្មភាពកម្ចាត់មីន និងសង្គ្រោះជនពិការដោយសារមីន (អាជ្ញាធរមីន) មានប្រសាសន៍ថា ចំនួនជនរងគ្រោះដោយសារគ្រាប់មីន និងសំណល់ជាតិផ្ទុះពីសង្គ្រាម (ស.ផ.ស) បានធ្លាក់ចុះពី៤៧នាក់សម្រាប់ ខែមករាដល់ខែមេសា ឆ្នាំ២០១៩ មកត្រឹម១៩នាក់ ប្រៀបធៀបជាមួយនឹងរយៈពេលដូចគ្នានៅក្នុងឆ្នាំ២០២០ ប៉ុន្តែក៏មានចំនួនអ្នកស្លាប់រហូតដល់ទៅបួននាក់ ចំពោះបួនខែដំបូងក្នុងឆ្នាំនេះ។

លោកសេង បានបន្ថែមថា ក្នុងចំណោមជនរងគ្រោះទាំង១៩នាក់សម្រាប់បួនខែដំបូងនៅឆ្នាំនេះរួមមាន ជនរងគ្រោះដោយសារគ្រាប់មីនចំនួន៧នាក់ និងជនរងគ្រោះដោយសារសំណល់ជាតិផ្ទុះពីសង្គ្រាម ១២នាក់។ ឧប្បត្តិហេតុគ្រោះថ្នាក់នេះបណ្តាលអោយមានមនុស្សចំនួន៤នាក់ស្លាប់ ៦នាក់ពិការអវៈយវៈ និង៩នាក់ទៀតរងរបួស។

លោកនី ញ៉ នាយករងនៃនាយកដ្ឋានសង្គ្រោះជនពិការដោយសារមីនរបស់អាជ្ញាធរមីនកម្ពុជា មានប្រសាសន៍ថា សព្វថ្ងៃកម្ពុជាមានប្រតិបត្តិករដោះមីនចំនួន១១ ដែលត្រូវបានទទួលស្គាល់ និងទទួលបានអាជ្ញាប័ណ្ណជាប្រតិបត្តិករដោះមីននៅក្នុងប្រទេស។ ចំនួនប្រតិបត្តិករបានកើនឡើងចំនួនពីរ បើប្រៀបធៀបទៅនឹងឆ្នាំ២០១៩។ លោកក៏មានប្រសាន៍ដែរថា ការកើនឡើងនៃចំនួនប្រតិបត្តិករនេះ ជាការរួមចំណែកមួយក្នុងការបង្កើនល្បឿននៃការធ្វើការបោសសម្អាតមីន ក៏ដូចជាការរំដោះដីបន្ថែមជូនដល់សហគមន៍ ហើយនេះក៏ជាការចូលរួមចំណែកមួយក្នុងការកាត់បន្ថយការគម្រាមកំហែងគ្រោះថ្នាក់ដោយសារគ្រាប់មីន និងសំណល់ជាតិផ្ទុះពីសង្គ្រាម ផងដែរ។

លោកបានបន្ថែមថា ចំនួនប្រតិបត្តិករទាំងនោះរួមមានប្រតិបត្តិករផ្នែកមនុស្សធម៌ចំនួន៨ និងប្រតិបត្តិករផ្នែកពាណិជ្ជកម្មចំនួន៣។

លោកថាសង្គ្រាម និងជម្លោះក្នុងប្រទេសបានបន្សល់ទុកគ្រាប់មីន និងសំណល់ជាតិផ្ទុះពីសង្គ្រាម ជាច្រើននៅក្នុងប្រទេសកម្ពុជា។

លោក ញ៉ មានប្រសាសន៍ថា៖ «ខេត្តមួយចំនួនស្ថិតក្នុងប៉ែកពាយ័ព្យនៃប្រទេសកម្ពុជាដូចជាខេត្តបាត់ដំបង បន្ទាយមានជ័យ និងប៉ៃលិនជាដើម សុទ្ធសឹងជាខេត្តដែលទទួលរងផលប៉ះពាល់ធ្ងន់ធ្ងរដោយសារគ្រាប់មីន ហើយខេត្តមួយចំនួននៅប៉ែកឦសានដូចជាខេត្តក្រចេះ កំពង់ចាម កំពង់ធំ និងខេត្តរតនគិរី ទទួលរងផលប៉ះពាល់ធ្ងន់ធ្ងរដោយសារសំណល់ជាតិផ្ទុះពីសង្គ្រាម និងគ្រាប់បែកចង្កោម»។

ប្រទេសកម្ពុជាស្ទើគ្រប់ទីកន្លែងទទួលរងផលប៉ះពាល់ដោយសារយុទ្ធភ័ណ្ឌគ្រឿងផ្ទុះជាច្រើនដែលបន្សល់ទុកដោយសារជម្លោះប្រដាប់អាវុធ ហើយភាគច្រើននៅក្នុងកំឡុងទស្សវត្តឆ្នាំ១៩៧០ និង១៩៨០។

លោកនី ញ៉ បានលើកឡើងបន្ថែមថា ចាប់តាំងពីឆ្នាំ១៩៧៩មកទល់នឹងចុងឆ្នាំ២០១៩ ចំនួនជនរងគ្រោះដោយសារគ្រាប់មីន និងសំណល់ជាតិផ្ទុះពីសង្គ្រាម មានចំនួនប្រមាណជា៦៤.៨៤៤នាក់ ។

គួរកត់សំគាល់ថា ២០ឆ្នាំចុងក្រោយនេះ ថវិការរាប់សិបលានដុល្លារត្រូវបានប្រើប្រាស់ និងចំណាយសម្រាប់បោសសំអាតមីននៅក្នុងប្រទេស។

កាលពីខែកុម្ភៈកន្លងទៅនេះ លោកនាយករដ្ឋមន្ត្រីហ៊ុន សែន បានអះអាងជាថ្មីឡើងវិញថា កម្ពុជាប្តេជ្ញាក្នុងការបោសសម្អាតមីនដែលរកឃើញក្នុងតំបន់ដែលរងផលប៉ះពាល់អោយអស់ត្រឹមឆ្នាំ២០២៥។ លោកនាយករដ្ឋមន្ត្រីបានមានប្រសាសន៍ថា កម្ពុជាត្រូវការថវិកាប្រមាណ ៣៧៧លានដុល្លារ សម្រាប់ធ្វើការបោសសម្អាតគ្រាប់មីន និងគ្រាប់សំណល់ជាតិផ្ទុះពីសង្គ្រាមដែលនៅសល់ផ្សេងទៀតលើផ្ទៃដីប្រមាណ ៨០៦គីឡូម៉ែត្រក្រឡា។

Mine Casualties Drop in First Four Months of 2020

ប៉ាវ គា (Kea Pav) — Tue, 02 Jun 2020 04:25:27 +0000

The number of casualties from landmines and other explosive remnants of war dropped to just 19 cases in the first four months of the year, a 60 percent decrease compared to the same period a year ago.

Dara Seng, deputy director of public relations at the Cambodian Mine Action and Victim Assistance Authority (CMAA), said casualties had fallen from 47 in January to April 2019 to 19 this year, but four people had still been killed during the first four months of 2020.

This year’s 19 casualties include seven victims of landmines and 12 who were killed or injured by other explosive remnants of war (ERW). This resulted in four deaths, six amputations and nine other injuries, Seng added.

Ny Nhar, CMAA’s deputy director of victim assistance, said there were 11 demining operators currently working in the country, an increase of two from last year. The increase was intended to speed up mine clearance and release more land for the community, as well as help reduce threats and the number of accidents, he said.

The operators included eight nonprofit humanitarian operators and three commercial operators, he added.

The landmines and explosive remnants were a legacy of war and internal conflict, Nhar said.

“The northwest provinces including Battambang, Banteay Meanchey and Pailin were severely contaminated by landmines, and ERW and cluster bombs [contaminated] eastern provinces such as Kratie, Kampong Cham and Tbong Khmum,” Nhar said. The explosives were scattered across the country largely during the armed conflicts of the 1970s and 1980s.

There have been 64,844 landmines and ERW casualties from 1979 to the end of 2019, Nhar added.

In the last 20 years, hundreds of millions of dollars have been spent in clearing the country’s landmines.

In February, Prime Minister Hun Sen reaffirmed his commitment to clear all known landmine contaminated areas in Cambodia by 2025. Hun Sen said Cambodia needs about $377 million to clear the remaining landmines, cluster munitions and explosive remnants of war over an area of 806 square kilometers.