ពិធីព្រលែងនេះធ្វើឡើងក្រោមគម្រោងគាំទ្រដោយសហភាពអឺរ៉ុប ឧទ្យានជាតិសត្វព្រៃ Rainforest Trust, US Forest Service និងSTA ហើយនេះគឺជាលើកទី៥ ក្នុងការព្រលែងអណ្តើកហ្លួងចូលក្នុងប្រព័ន្ធព្រែកស្រែអំបិលដែល ៤លើកមុន​មានក្នុងឆ្នាំ២០១៥ ២០១៧ ២០១៩ និង២០២០ សរុបមានអណ្តើក ៩៦ក្បាល។ នេះយោងទៅតាមសេចក្តីប្រកាសព័ត៌មានរបស់អង្គការសមាគមអភិរក្សសត្វព្រៃប្រចាំកម្ពុជា។

លោក អ៊ុក វិបុល ប្រធាននាយកដ្ឋានអភិរក្សជលផល បាននិយាយថាលោកមានការត្រេកអរពីការចូលរួមពី​អាជ្ញាធរ​មូលដ្ឋាន ក៏ដូចជាអ្នកដែលបានសហការជាមួយគ្នានេះដើម្បីស្តារប្រភេទអណ្តើកដែលរៀបនឹងជិតបាត់​បង់នេះ​ឡើង​វិញ។

លោកបានលើកឡើងដូច្នេះថា៖ «ខ្ញុំសាទរយ៉ាងក្រៃលែងចំពោះការចូលរួមពីអាជ្ញាធរមូលដ្ឋាន សហគមន៍មូលដ្ឋាន បងប្អូន​ជាប្រជាពលរដ្ឋ និងជាពិសេសអង្គការ WCS (អង្គការសមាគមអភិរក្សសត្វព្រៃប្រចាំកម្ពុជា) ដែលបាន​និងកំពុងស្តា​រ​ប្រភេទសត្វដែលកំពុងរងគ្រោះនេះ ឲ្យមានវត្តមានក្នុងដែនទឹកធម្មជាតិនេះឡើងវិញ»។

លោកសោម ស៊ីថា ប្រធានគម្រោងអភិរក្សអណ្តើកហ្លួងនៃអង្គការ WCS ថាអណ្តើកហ្លួងទាំង១០ក្បាល ដែលបានលែង​នៅថ្ងៃនេះ ត្រូវបានក្រុមអភិរក្សប្រមូលយក ក្រោយពីវាបានញាស់នៅក្នុងសម្បុករបស់វានៅតាមដងព្រែកស្រែអំបិល និងព្រែកស្ថិតក្នុងខេត្តកោះកុង និងព្រះសីហនុ ចន្លោះពីឆ្នាំ ២០០៦ ដល់ឆ្នាំ២០១៥ បន្ទាប់ពីបញ្ជូនទៅកាន់មជ្ឈមណ្ឌល អភិរក្សសត្វល្មូនកោះកុងដើម្បីចិញ្ចឹមឲ្យធំមុននឹងលែងចូលទៅក្នុងធម្មជាតិវិញ។

លោកស្រីCarmen Moreno ឯកអគ្គរដ្ឋទូតសហភាពអឺរ៉ុបប្រចាំកម្ពុជា បានមានប្រសាសន៍ថា លោកស្រីមានការអបអរសាទរ ដែលមានការសហការគ្នាក្នុងការការពារ និងអភិរក្សអណ្តើកហ្លួង។

លោកស្រីលើកឡើងដូច្នេះថា៖ «យើងខ្ញុំសូមចូលរួមអបអរសាទររាជរដ្ឋាភិបាលកម្ពុជា អាជ្ញាធរមូលដ្ឋាន និងអង្គការ WCS ដែលបានខិតខំប្រឹងប្រែងរួមគ្នាការពារ និងអភិរក្សអណ្តើកហ្លួងទាំងនេះ»។

បណ្ឌិតសុនចា ឡូហ្ស នាយកឧទ្យានសត្វព្រៃ WRS បានលើកឡើងថា​​វាជាការលើកទឹកចិត្តដ៏ធំ​​​​​មួយសម្រាប់ពួកគាត់​ ដោយបានឃើញគម្រោងនេះ សម្រេចបានលទ្ធផលល្អចាប់តាំងពីឆ្នាំ ២០១៥​​​ រហូតមកដល់ពេលនេះជាក់ស្តែងអណ្តើកហ្លួងជិត១០០ក្បាល ត្រូវបានលែងចូលទៅក្នុងទីជម្រកធម្មជាតិវិញ។

«យើងខ្ញុំប្តេជ្ញាបន្តធ្វើការជាមួយដៃគូរជាច្រើនទៀត​ដើម្បី​ការពារប្រភេទអណ្តើកដែលកំពុងទទួលរងការគម្រាមកំហែងជិតផុតពូជនេះនៅក្នុងតំបន់ដូចជាប្រភេទអណ្តើក​ហ្លួងរបស់កម្ពុជានេះជាដើម»។

លោកកែន សេរីរដ្ឋា​ នាយកអង្គការ WCS បាននិយាយថា «កម្មវិធីការពារសំបុកអណ្តើកដើរតួនាទីដ៏សំខាន់ក្នុងការ ការពារប្រភេទសត្វអណ្តើកដ៏កម្រ និងជិតផុតពូជទាំងនេះ តាមរយៈការលើកទឹកចិត្តឲ្យមានការចូលរួមពីប្រជាសហគមន៍ មូលដ្ឋានក្នុងការការពារ និងថែរក្សាសំបុកអណ្តើករហូតដល់ពេលកូនអណ្តើកញាស់ចេញដោយជោគជ័យ»៕

The main opposition CNRP, which made significant gains against the ruling CPP since its formation in 2012, was outlawed by the Supreme Court in 2017 following local-level commune elections and a treason charge against party president Kem Sokha. Several senior leaders have continued campaigning from exile abroad, while persistent support for the party within the country has led to a slew of charges and jailings against activists.

ការចុះអនុស្សារណៈយោគយល់រវាងស្ថាប័នទំាងពីរនេះ ដើម្បីផ្លាស់ប្តូរព័ត៌មានអំពីអត្តសញ្ញាណអតិថិជន របស់រដ្ឋាករទឹកស្វយ័តក្រុងភ្នំពេញ អំពីព័ត៌មានរបស់បុគ្គលដែលមានការសង្ស័យ និងព័ត៌មានចាំបាច់ផ្សេង ទៀតក្នុងគោលដៅគាំទ្រដល់ការប្រឆាំងការសម្អាតប្រាក់ និងហិរញ្ញប្បទានភេវរកម្មនៅកម្ពុជា។ នេះយោងទៅតាមសេចក្តីប្រកាសព័ត៌មានរបស់រដ្ឋាករទឹកស្វយ័តក្រុងភ្នំពេញ៕

វត្តនេះកសាងឡើងក្នុងព.សឆ្នាំ២៥៥១ ដែលមានលោកគ្រូ សាន សប្បាយ ជាចៅធិការ​វត្ត។ ក្នុង​ទំហំ​ផ្ទៃ​ដី​ដ៏ធំ​​​​​​​​​​ មានកុដិជាងមួយរយ​សម្រាប់​​ព្រះសង្ឃ​ដាច់ដោយឡែកពីគ្នា វត្តវិសុទ្ធិមគ្គ​ជាវត្តមួយ​គោរព​ព្រះពុទ្ធសាសនា​សុទ្ធ មិនមានការអុជធូប ដាក់បាយសី ឬស្រោចទឹក​នោះ​ទេ។

ព្រះសង្ឃដែលគង់នៅក្នុងវត្តវិសុទ្ធិមគ្គប្រកាន់បទប្បញ្ញត្តិយ៉ាងតឹងរ៉ឹង ម៉ឹងម៉ាត់ ដោយ​មិន​អនុញ្ញាត​ឲ្យ​ព្រះ​សង្ឃ​​​​ប្រើប្រាស់​​​ទូរស័ព្ទ​ដៃ​ទំនើប មិន​ពាក់​ស្បែក​ជើង និង​មិន​កាន់​បច្ច័យ​ជាដើម។

ឧបាសិកា ជួន គីមឡេង ដែល​មាន​តួនាទី​ រៀបចំ​បង្អែម បាន​រៀបរាប់ថា ព្រះសង្ឃនៅក្នុងវត្ត  វិសុទ្ធិ​មគ្គ កាន់វិន័យល្អ​ប្រៀបបាននឹងទៅនឹងសម័យព្រះពុទ្ធ។

«​ព្រលឹម​លោក​ចេញ​និមន្តបិណ្ឌ​បាត្រ គោះជួងម៉ឺង លោ​កនិមន្ត​បិណ្ឌបាត្រ​មួយអង្គៗ​ ដូច​ជំនាន់​ព្រះពុទ្ធ​ចឹង លោក​​និមន្តមក​ទាំងអស់​ទាំង​១០០អង្គមកទទួលបិណ្ឌបាត្រ តើកូនជ្រះថ្លាប៉ុណ្ណា ហើយ​​លោកពេលឆាន់អត់ឮសូរ ដូចយាយតាប្រកែកគ្នាទេ យាយតាប្រកែកខ្លះព្រោះនូវធម្មជន ហើយចុះលោក លោកនូវ​ធម្មជន ប៉ុន្តែនូវធម្មជន​​ជាន់ខ្ពស់យើង​និយាយ​អីចេះ​ទៅ។​ វត្ត​ណា​មិន​កាន់​វិន័យ កាន់វិន័យ កូនចូលទៅដឹងហើយ មិនចាំថាយាយនិយាយ​ទេ ច្បាស់​ជា​លោក​មកសួរ​ញោមអញ្ចេះ​ញោមអញ្ចុះទៅ កូនអញ្ចេះកូនអញ្ចុះទៅ ប៉ុន្តែលោកអត់» ។

ឧបាសិកា ហៀង ធឿន អាយុ៨១ឆ្នាំ ដែលស្នាក់​នៅក្នុងវត្តវិសុទ្ធិមគ្គរយៈពេល១១ឆ្នាំ មាន​ប្រសាសន៍​​​ថា ព្រះសង្ឃក្នុង​វត្តវិសុទ្ធិមគ្គប្រតិបត្តិនូវវិន័យបានយ៉ាងល្អ គឺមិនពាក់ស្បែកជើង មិនប្រើប្រាស់ទូរស័ព្ទ និងមិនកាន់បច្ច័យ។

ខណៈពេលដែលកំពុងសាងសង់កុដិតូចៗជាមួយនឹងព្រះសង្ឃអង្គផ្សេង និងកូននេន ព្រះតេជ​គុណ ឈ្លន់ សៅ ព្រះជន្ម​៣០​ព្រះ​វស្សា​ មាន​សង្ឃដីកា​ថា​ មូលហេតុ​ដែល​ព្រះតេជ​គុណ​មក​វត្ត​នេះ​ដោយសារ​វត្តវិសុទ្ធិមគ្គកាន់ព្រះពុទ្ធ​សាសនា​​​សុទ្ធសាធ​ ព្រះសង្ឃ​ក៏​ជ្រះថ្លា​មក​កាន់​វត្ត​វិសុទ្ធិ​មគ្គ​នេះ។

«ដោយសារតែអ្នកបួសយើងគឺយកវិន័យសិរសាពីព្រះពុទ្ធសាសនាចំៗ អីចឹងវាត្រូវនឹងសេចក្ដីជ្រះ​ថ្លា​របស់​អាត្មាទៅ​ថាវត្តនេះគឺជាវត្តមួយដែលមានសិរសាព្រះពុទ្ធសាសនាច្បាស់លាស់ចឹង មិន​មែន​តែ​វត្តនេះទេ នៅមានវត្តផ្សេងៗទៀត តែអធ្យាស្រ័យអាត្មាស្រលាញ់វត្តនេះទៅ ត្រង់​ខ្លួន​ឯង​នៅ​សៀមរាបផង ជិតផងក៏ជ្រះថ្លាក្នុងការបដិបត្តិនូវធម៌ នូវវិន័យ»។

លោក សេង សុមុនី អ្នកនាំពាក្យក្រសួងធម្មការ និងសាសនា បានប្រាប់ Newsroom Cambodia​នៅ​ថ្ងៃ​ទី​២៦ ខែ​មករា​ថា សព្វថ្ងៃក្នុងប្រទេសកម្ពុជាមានវត្តជាង៥០០០ ប៉ុន្តែមិ​នទាន់មា​ន​ទិន្នន័យ​ច្បាស់​លាស់​អំពី​វត្តដែលកាន់ព្រះពុទ្ធសាសនាសុទ្ធសាធ​នោះ​ទេ។

លោកលើកឡើងដូច្នេះថា៖  «តួរលេខហ្នឹងយើងរាប់ក្នុងព្រះពុទ្ធសាសនាមានពីរ ទីមួយ​សាសនា​បែប​គន្ថ​ធុរៈ គឺ​លោ​ក​​រៀ​នបាលី រៀនសំស្ក្រឹត មុខវិជ្ជាទូទៅ ក្រសួងអប់រំអីចឹង។ មួយទៀត​គឺ​វិបស្សនា​ធុរៈ ដែល​ក្មួយថាតឹងរ៉ឹង​ហ្នឹងគឺ​វិបស្សនា​​ធុរៈ ហើយមានមណ្ឌលរបស់លោក មណ្ឌលធំ​កណ្តាលហ្នឹ​​ងនៅភ្នំអដ្ឋរស្សនេះ មជ្ឈឹមមនុស្ស​  លោក​បើកសាខាតាមខេត្ត ទាំង​២៥​រាជធានី​ខេត្ត​ហ្នឹង ហើយនៅក្នុងខេត្តនីមួយៗលោកមានវត្តច្រើន ប៉ុន្មានវត្តដែល​ប្រតិបត្តិ​បន្តទៅទៀត»៕

លោក​​​ស​ ឡៃ អាយុ៤៨ឆ្នាំ  ជាអ្នករត់កង់បីនៅក្នុងតំបន់អង្គរបានប្រាប់ថា ប្រាក់ចំណូលរបស់លោកពីមុន​មានចន្លោះពី១០ដុល្លារ​ ទៅដល់ ៧០ដុល្លារ ក្នុងមួយថ្ងៃ ក៏ប៉ុន្តែបច្ចុប្បន្ននេះ បានត្រឹម ៥០០០រៀល ហើយពេលខ្លះ បាន៣ម៉ឺន ទៅ៤ម៉ឺនរៀល។

លោកលើកឡើងដូច្នេះថា៖ «កាលភ្ញៀវ​មាន​នៅ ​ចំណូល​យ៉ាង​តិច​ក៏​១០ដុល្លារ​ដែរ ​បើអា​ខ្ពស់​បំផុត​មិន​អាច​ប្រាកដ​ទេ​ ដូច​ថា​ ២០-៣០​ដុល្លារ ជួន​កាល​បាន​ដល់​ទៅ​ ៧០ដុល្លារអី​ទៅ​ បើ​យក​ភ្ញៀវ​ទៅ​ដាក់​ទន្លេ ឬ​តាម​ហាង​អី​ទៅ​អញ្ចឹង ​យើង​បាន​ច្រើន​តាម​ហ្នឹង​ទៅ​ជា​ពិសេស​ភ្ញៀវ​បរទេស​។​ បើ​ឥឡូវ​និយាយអោយ​ត្រង់​ទៅ​ជួន​កាល​បាន​ប្រាំ​ពាន់​ ហើយ​ថ្ងៃ​ណា​ក៏​អត់​ទៅ​ បើ​ហេង​បាន​ ៣ទៅ​៤ម៉ឺន»។

លោកបានបន្ថែមថា៖ «​បើ​ផ្គត់​ផ្គង់​គ្រួសារ​ទៅ​ គឺ​ទៅ​អត់​រួច​ទេ​ ទាល់​តែ​មាន​ប្រពន្ធ​ជួយ​រក​នេះ​ខ្លះ ​នោះ​ខ្លះ​ តែ​ប្រពន្ធ​ពូ​នៅ​តែ​ផ្ទះ​មើល​តែ​កូន​ តែ​ពូ​មាន​ម្តាយ​នៅ​ក្រៅ​ប្រទេស​ផង​ដែរ​ គាត់​អោយ​មួយ​ខែ​ ១០០​ដុល្លារ​គ្រាន់​ជួយ​ទប់​ខ្លះ​ក្នុង​ពេល​កូវីដ​អញ្ចឹង​»។​

«ពិបាក​និយាយ​វា​ខុស​ប្លែក​គ្នា​ឆ្ងាយ​ណាស់​ ហើយ​ក្នុង​មួយ​ថ្ងៃ​ទៅ​លើ​ម្ហូប​តិច​បំផុត​ក៏​ត្រឹម​ ៣ម៉ឺន​ដែរ​ ឥឡូវ​ទិញ​ម្ហូប​ត្រឹម​៣ពាន់ ​ហូប​ពីរ​នាក់​ប្តី​ប្រពន្ធទៅ​ និយាយ​ទៅ​វា​ពិបាក​ណាស់​ មិន​ហ៊ាន​ស៊ី​ចាយ​អី​ទេ ​ពិបាក​រក​លុយ​មិន​បាន​តែ​ម្តង​បើ​អា​កាល​ផ្ទុះ​កូវីដ​ដំបូង ​គឺ​ស្ងាត់​ឈឹង​តែ​ម្តង​ អត់​មាន​នរណា​មក​ទេ»​។​

អ្នកស្រី​ឡាយ​ លី​ អាយុ​ ៣៦​ឆ្នាំ​ ជាអ្នកលក់វត្ថុអនុស្សាវរីយ៍នៅជិតប្រាសាទអង្គរវត្តបានប្រាប់ថា​ពីមុនអ្នកស្រី រកប្រាក់ចំណូលបានពី ៤ម៉ឺន ទៅ១០ម៉ឺនរៀលក្នុងមួយថ្ងៃ បច្ចុប្បន្នរកបានតិចតួច ចំណេញបានតិចតួចស្ទើរតែមិនអាចផ្គត់ផ្គង់ជីវភាពព្រោះត្រូវចំណាយលើម្ហូបអាហារ ការរៀនសូត្ររបស់កូន និងត្រូវបង់ការ ប្រាក់នៅធនាគារជាដើម។

អ្នកស្រីបានលើកឡើងថា៖ «ខ្ញុំ​លក់​នៅ​នេះ​យូរ​ហើយ​ តែ​នៅ​ខាង​ក្នុង​ ៦-៧​ឆ្នាំ​ហើយ​ លក់​តែ​អា​ហ្នឹង​ឯង​ កាល​មុន​កូវីដ​ មួយ​ថ្ងៃ​បាន​ប្រហែល​ជា​ ៤-១០​ម៉ឺន​អត់​ទៀង​ទេ​ តែ​ថ្ងៃ​នេះ​អត់​។ ផ្គត់​ផ្គង់​អត់​គ្រប់​គ្រាន់​ទេ​ ព្រោះ​វា​ចំណេញ​​​តិច​តួច​លក់​បាន​ ៦-៧​ម៉ឺន​យក​ទៅ​ទិញ​ឥវ៉ាន់​វិញ​ សល់​តែ​បន្តិច​បន្តួច​គ្រាន់​ទុក​អោយ​កូន​ហូប​អោយ​រួច​មួយ​ថ្ងៃ​ សឹង​តែ​មិន​រួច»​។​

«ប៉ះ​ព៉ាល់​តែ​មែន​ទែន​តែ​ម្តង​ ដូច​ជា​ពួក​ខ្ញុំ​លក់​អញ្ចឹង​មាន​ការ​ជំពាក់​អង្គការ​អី​អញ្ចឹង​ ហើយ​ត្រូវ​ការ​បង់​អោយ​គេ​រាល់​ខែ ដល់​ពេល​អញ្ចឹង​ទៅ​វា​ពិបាក​ណាស់​ ដូច​ការ​រៀន​សូត្រ​របស់​កូន​ វា​ត្រូវ​រៀន​គួរ​ រៀន​អង់គ្លេស​ អញ្ជឹង​យើង​ត្រូវ​ការ​ចំណាយ​ដល់​ពេល​អត់​បាន​អញ្ចឹង​វា​ពិបាក​»។​

លោក​ប៊ុន​  យូរ​ឆៃលៀង​ ​អាយុ​ ៣៨ឆ្នាំ​ ជាអ្នករត់កង់បីបាននិយាយថាប្រាក់ចំណូលពីមុន និងបច្ចុប្បន្នខុសគ្នា ឆ្ងាយហើយឥឡូវនេះរកបានតែ២ម៉ឺនរៀល ទៅ៣ម៉ឺនរៀលប៉ុណ្ណោះក្នុងមួយថ្ងៃ ជួនកាលក៏អត់បាន។

លោកបានលើកឡើងថា៖ «ខុស​គ្នា​ឆ្ងាយ​ណាស់​ប្អូន​ កាល​នៅ​ភ្ញៀវ​​បរទេស​ហើយ​អត់​មាន​កូវីដ​ យើង​រក​បាន​ម៉ូយ​ស្រួល​ ឲ្យ​តែ​ចេញ​រក​ដឹង​តែ​បាន​ ប៉ុន្តែ​ឥឡូវ ​ទោះ​បី​យើង​ប្រឹង​ចេញ​រក​ប៉ុណ្ណានៅ​តែ​រក​អត់​បាន​ដូច​មុន​ទេ ដោយ​សារ​យើង​អត់​មាន​ភ្ញៀវ​បរទស​ អាច​បាន​ជា​ ៨-១០​ម៉ឺន​ តែ​ឥឡូវ​បាន​តែ​ ២ម៉ឺន​ ៣ម៉ឺន ជួន​កាល​សឹង​តែ​អត់​សោះ​តែ​ម្តង»។​

លោកបន្ថែមថាចំណូល​អត់​គ្រប់​ដោយ​សារ​តែ​គាត់​ជំពាក់​គេ​ដែរ​ ហើយមានការ​ពិបាកក្នុងការ​សន្សំ​សង​​គេ​ ដូច​ជា​ប៉ុន្មាន​ខែ​មុន គាត់បាន​សុំពន្យារសង​លុយ​​គេ​ ​ ព្រោះ​តែ​អត់​មាន​លទ្ធភាពសង​ អញ្ចឹង​ទៅ​គេ​ឲ្យ​បង់​តែការ​។

«ពេល​បង់​តែ​ការ​អញ្ចឹង​ទៅ​វា​ខាត​យើង​វិញ​។ មុន​ធ្លាប់​ឲ្យ​គ្រូសារ​គាត់​ចេញ​លក់​ដូរ​តិច​តួច​ តែ​ពេល​លក់​ទៅ​វា​អត់​ដាច់​ ព្រោះ​ឥឡូវ​គេ​ចេញ​លក់​ច្រើន​ នៅ​ពេល​បាត់​បង់​ទេសចរណ៍​ទៅ​ គាត់​អត់​មាន​អី​ធ្វើ ​គាត់​ចេញ​លក់​ដូច​យើង​ដែរ​ ដល់​ពេល​យូរ​​ៗទៅ​វា​ពិបាកអត់​មាន​ពី​ណា​មើល​​​កូន​ អញ្ចឹង​ទៅ​អោយ​គាត់​មើល​កូន​យើង​ចេញ​រក​តែ​ឯង​ទៅ​ តែ​ជួន​កាលខ្វះ​ខាត​អី​ម៉ែ​ឪ​គាត់​ផ្ញើរ​មក​ខ្លះ​ទៅ»។​

លោក ង៉ូវ សេងហាក់ ប្រធានមន្ទីរទេសចរណ៍ខេត្តសៀមរាបបានប្រាប់ Newsroom Cambodia យ៉ាងខ្លីថា ភ្ញៀវទេសចរនឹងចាប់ផ្តើមមកកម្សាន្តវិញនៅពេលដែលស្ថានភាពជំងឺកូវីដមានភាពប្រសើរឡើង។ 

«បើសភាពការណ៍កូវីដប្រសើរ ភ្ញៀវនឹងត្រឡប់មកវិញ ដល់ពេលកូវីដអីចឹង យើង​ដឹងថាស្ថានភាព​វា​ដោយសារ​​ជំងឺកូវីដ ការហោះហើរក៏អត់មានដែរ មកសៀមរាបអីចឹង»។

Newsroom Cambodia មិនអាចសុំការអធិប្បាយពីលោក តុប សុភ័ក អ្នកនាំពាក្យក្រសួងទេសចរណ៍ ដោយ ទូរស័ព្ទហៅជាច្រើនដង ប៉ុន្តែគ្មានអ្នកទទួល។

យោងទៅតាមរបាយការណ៍របស់ក្រសួងទេសចរណ៍ ចំនួនភ្ញៀវទេសចរណ៍ក្នុងឆ្នាំ២០១៩ មានប្រមាណជាជាង ៦លាននាក់ កើនឡើង៨ភាគរយប្រៀបធៀបឆ្នាំ២០១៨ ក៏ប៉ុន្តែក្នុងឆ្នាំ ២០២០​ ភ្ញៀវទេសចរណ៍សរុបមានត្រឹមតែជាង ១លាននាក់ប៉ុណ្ណោះ ពោលគឺមានការធ្លាក់ចុះ​ជិត៨០ភាគរយ។ នេះយោងតាមស្ថិតិផ្លូវការ៕

ជាមួយនឹងការមកដល់នៃជំងឺរាតត្បាតកូវីដ១៩ ដែលបានប៉ះពាល់ដល់ជីវភាពរស់នៅរបស់ប្រជាជនរាប់ម៉ឺននាក់ ការធ្វើរូបជាសិល្បៈចេញពីផ្លែដូងសម្រាប់ភ្ញៀវទេសចរ បានក្លាយជាប្រភពចំណូលថ្មីសម្រាប់អ្នកស្រីសំ សំភាស់ និងគ្រួសារដទៃទៀតនៅភូមិគោកគ្រើល ឃុំលាងដៃ ស្រុកអង្គរធំ ខេត្តសៀមរាប ដែលភាគច្រើនប្រកបរបរជាកម្មករសំណង់។

អ្នកស្រីសំ សំភាស់ អាយុ ២៩ឆ្នាំ បាននិយាយថាគំនិតនៃការច្នៃប្រឌិតនេះគឺប្តីគាត់បានឃើញគេធ្វើនៅប្រទេសថៃនៅពេលគាត់ធ្វើជាពលករចំណាកស្រុកនៅប្រទេសថៃកាលពីដើមឆ្នាំ២០២០។

ទឹកមុខញញឹមដែលបង្កប់ទៅដោយក្ដីរីករាយ និងការស្វាគមន៍ អ្នកស្រី សំ សំភាស់ បាននិយាយថា «មុនដំបូងប្ដីរបស់ខ្ញុំគាត់ទៅថៃ មិនដឹងថាគាត់ឃើញឯណោះ ឬក៏យ៉ាងណាទេ ដល់ពេលគាត់ត្រឡប់មកវិញ ឃើញផ្លែដូងក៏ធ្វើតាមគេដាក់ឱ្យកូនលេងទៅ»។

ដោយសម្តីរដឺនៗបន្ដិចផងនោះ អ្នកស្រីសំ សំភាស់បានបន្តថា «ប៉ុន្តែកាលធ្វើលើកនោះមិនបានស្អាតអ្វីទេដោយសារមិនទាន់លាបថ្នាំ ហើយកូនឈប់លេងហើយក៏វាចោលទៅ ស្រាប់តែពេលក្រោយកូនក៏វាទារលេងម្ដងទៀត ក៏ធ្វើឱ្យវាម្ដងទៀតទៅ តែលើកនេះលាបពណ៌ហើយក៏ចេះតែច្នៃដាក់ជើងផងអីផង ហើយក៏ស្រាប់តែអ្នកស្រុកឃើញក៏មកសុំរៀនបន្តក៏ចេះ​​ បានដាក់លក់ ហើយកាលនោះលក់ដាច់សម្បើម»។

អ្នកស្រីសំ សំភាស់បានរៀបរាប់ថាកាលដើមឡើយ គឺមានតែគ្រួសារគាត់តែប៉ុណ្ណោះដែលចេះពីរបៀបនៃការកែច្នៃផ្លែដូងចេញជារូបសត្វនេះមុនគេ ហើយក៏ត្រូវបានអ្នកស្រុកដឹង ក៏បានមកសុំរៀនបន្ត ហើយរហូតមកដល់ក្នុងពេលបច្ចុប្បន្ននេះ អ្នកស្រីថាឱ្យតែមានអ្នកចង់រៀន គឺគាត់រីករាយក្នុងការបង្ហាត់បង្រៀនដោយមិនកំណាញ់នោះទេ។

អ្នកស្រីបាននិយាយផងដែរថាមុខរបរនេះជារបរបន្ទាប់បន្សំរបស់គាត់ដែលអាចជួយសម្រួល
ទៅដល់ការចំណាយម្ហូបប្រចាំថ្ងៃបាន។ អ្នកស្រីបានបន្ថែមថារូបសត្វមួយអ្នកស្រីលក់បាន១៥០០០៛ ប៉ុន្ដែបើមានគេកម្ម៉ង់ច្រើន អ្នកស្រីលក់ក្នុងមួយរូបតែ ១២០០០៛តែប៉ុណ្ណោះ ហើយក៏ មិនសូវជាបានចំណេញច្រើននោះទេ ដោយសារត្រូវចំណាយទៅលើការទិញក្រដាសកាសែតមករុំពីលើ។

អ្នកស្រីបានបន្ថែមថាក្នុងមួយថ្ងៃ គាត់ផលិតបានមួយរូបដោយសារតែអ្នកស្រីរវល់និងកិច្ចការផ្ទះខ្លាំងពេក ប៉ុន្តែជួនពេលខ្លះ ទំនេរ ក៏បាន ០៤រូបទៅ ប្រសិនបើមានគេកម្ម៉ង់អ្នកស្រីអាចធ្វើបានរហូតដល់ទៅជាង១០ក្នុងមួយថ្ងៃ ហើយមិនលក់ដាច់រាល់ថ្ងៃនោះទេ ជួនកាល មួយអាទិត្យ ឬមួយខែ ទើបមានការកម្ម៉ង់ម្ដង។

របរធ្វើដូងទៅជាវត្ថុអនុស្សាវរីយ៍ មានជារូបសត្វឱម៉ាល់ ក្រពើ ទន្សាយ និងមេអំបៅផងដែរនោះ បានពង្រីកដល់ចំនួនប្រហែល ៤ ឬ ៥ គ្រួសារហើយនៅក្នុងភូមិនេះ ដែលនេះបានបង្កឲ្យមានការលំបាកក្នុងការស្វែងរកដូងមកធ្វើ។

អ្នកស្រីបាននិយាយថា៖ «ចាប់តាំងតែពីអ្នកភូមិចេះធ្វើដែរមក ពិបាករកផ្លែដូងមកធ្វើខ្លាំងណាស់ ប្រសិនបើចង់រក មានតែទៅភូមិឆ្ងាយៗ ទើបបានហើយត្រូវទិញទៀតទើបបាន»។

«កាលមុនគេយកដុតចោល តែឥលូវចាប់តាំងពីគេដឹងមក ផ្លែដូងសណ្ដមួយត្រូវចំណាយ ៥០០៛ទិញមកទើបបាន ជួនណា គេមិនយកលុយទេ តែយើងយកមកធ្វើលក់ដែរ ក៏ជូនលុយគេខ្លះៗទៅ»។

អង្គុយលើកៅអីហើយនិយាយលឺៗ អ្នកស្រី ហាវ សារុំ អាយុ ៥៤ឆ្នាំ ដែលជាអ្នកភូមិរស់នៅភូមិក្បែរនោះក៏បាន
និយាយបន្ថែមថាកាលពីគាត់នៅក្មេងៗ គាត់មិនដែលធ្លាប់ឃើញការច្នៃផ្លែដូងធ្វើជារូបសត្វបែបនេះនោះទេ ហើយកាលមុន គ្រាន់តែយកមកធ្វើជាអុសដុតបបរបាយជ្រូកតែប៉ុណ្ណោះ។

«ខ្ញុំស្ងើចសរសើរថាវាល្អដែលគេមានគំនិតបែបនេះ បើខ្ញុំមិនដឹងយកធ្វើអ្វីមានតែយកទៅដុតបបរបាយជ្រូក។ មិនបាច់ទៅធ្វើការស្រុកគេ ក៏អាចយកលក់បានលុយស្រួល ហើយវាអាចជួយទៅលើបរិស្ថានបានច្រើនដែរណា»។

នៅក្រោមដំបូលផ្ទះប្រក់ក្បឿង ហើយអង្គុយចាក់រូបមានទឹកមុខផ្ចង់អារម្មណ៍នឹងការងារតែបង្កប់ដោយក្ដីរាក់ទាក់ អ្នកស្រីសំ ទូច អាយុ ៤២ឆ្នាំ ដែលជាអ្នកភូមិម្នាក់ទៀត ហើយបាន ចេះការច្នៃផ្លែដូងបន្តពីប្អូនស្រីគាត់។

គាត់បានរៀបរាប់ថាកាលដើមឡើយគាត់គ្រាន់តែធ្វើឱ្យកូនគាត់លេងតែប៉ុណ្ណោះ តែដល់មាន អ្នកធ្វើដំណើរឃើញ ក៏បានចុះមកសួរ និងសុំទិញ សុំថត។​ ចាប់តាំងតែពីពេលនោះមក របរច្នៃដូងរបស់អ្នកស្រីសំ ទូច ក៏ចេះតែល្បីតៗគ្នារហូតដល់មានអ្នកខ្លះកម្ម៉ង់ឱ្យធ្វើតែម្ដងទៅ។

អ្នកស្រីបាននិយាយថា៖ «ថាទៅវាមិនបានចំណេញចំណូលអ្វីប៉ុន្មាននោះទេ ដូចថាយើងរករបស់បានដូចជាដូងអីចេះតែចង់ធ្វើទៅ បើទោះបីជាយើងរកចំណូលអ្វីមិនបានច្រើនក៏យើងចាត់ទុកថាយើងរួចថ្លៃម្ហូបមួយពេលដែរ។ មានអ្នកឆ្ងាយៗ មកទិញដែលភាគច្រើនជាភ្ញៀវទេសចរ ហើយក៏មានអ្នកកម្ម៉ង់មកពីឆ្ងាយដែលតែភាគច្រើនមិនសូវជាចំណេញទេ ដោយសារការចំណាយទៅលើការវិចខ្ចប់ច្រើន»។

លោក ខុង ឆន អាយុ ៦១ឆ្នាំ ដែលជាមេឃុំ ឃុំលាងដៃ បាននិយាយថាអ្នកចេះកែច្នៃផ្លែងដូងជារូបសត្វនេះមានត្រឹមតែ ៥គ្រួសារ ក្នុង៨ភូមិ ហើយលោកក៏បានរៀបរាប់បន្តថា អាជ្ញាធរក្នុងឃុំក៏មានការគាំទ្រ និងលើកទឹកចិត្ត សរសើរពួកគេដែលមានគំនិតក្នុងការច្នៃប្រឌិត ដោយលោកបានជួយផ្សព្វផ្សាយដែរដើម្បីមានការគាំទ្រ រួមមានការលើកឡើងក្នុងអង្គប្រជុំក្រុមប្រឹក្សាឃុំជាដើម ឲ្យមានកាទិញយកទៅលំអរ៕

ជនជាប់ចោទចំនួន១១នាក់ប៉ុណ្ណោះបានបង្ហាញខ្លួនក្នុងសវនាការកាលពីថ្ងៃទី១៤ ខែមករា ឆ្នាំ២០២១។ នេះបើយោងទៅតាមគណនីហ្វេសប៊ុករបស់​អ្នកស្រី ចក់ សុភាព នាយិកាប្រតិបត្តិមជ្ឈមណ្ឌលសិទ្ធិមនុស្សកម្ពុជាដែល​បាន​ចូល​ឃ្លាំ​មើល​សវនាការ​នោះ។

សវនាការកាត់ក្តីទៅលើអតីតសកម្មជនគណបក្សសង្គ្រោះជាតិនេះនឹងត្រូវបន្តទៅថ្ងៃទី២៨ ខែមករា ឆ្នាំ២០២១ វេលាម៉ោង ៨:៣០ នាទីព្រឹក។ នេះយោងទៅតាមទំព័រហ្វេសប៊ុករបស់មជ្ឈមណ្ឌលសិទ្ធិមនុស្សនៃកម្ពុជា។

នៅក្នុងថ្ងៃបើកសវនាការនេះ មានវត្តមានកងកម្លាំងប៉ូលីសជាច្រើន ហើយបានដាក់បំរាមយ៉ាងតឹងរ៉ឹង ដោយមិនអនុញ្ញាតឲ្យអ្នកកាសែត សាច់ញាតិសកម្មជនអតីតគណបក្សសង្រ្គោះជាតិ ឈរនៅក្បែរតុលាការនោះទេ ដោយឲ្យពួកគេឈរនៅខាងក្នុងស្តាតអូឡាំពិក។

អ្នកស្រី ព្រំ ចន្ថា ភរិយាអតីតសកម្មជនគណបក្សសង្រ្គោះជាតិ លោក កាក់ កុម្ភារ បានប្រាប់អ្នកសារព័ត៌មានកាលពីថ្ងៃទី១៤ ខែមករា ឆ្នាំ២០២០១ថា ប្តីរបស់គាត់ត្រូវបានចាប់ខ្លួនកាលពីថ្ងៃទី៣១ ខែឧសភា ឆ្នាំ២០២០ ពីបទរួមគំនិតក្បត់ និងញុះញង់ឲ្យ​ប្រព្រឹត្តបទ​ល្មើស​ជាអាទិ៍ ខណៈដែលប្តីរបស់គាត់គ្រាន់តែបញ្ចេញមតិ ហើយមិនធ្លាប់ធ្វើអ្វីសោះក្រោយពីការរំលាយគណបក្ស។

អ្នកស្រីបានលើកឡើងដូច្នេះថា៖ «គ្រាន់តែបញ្ចេញមតិ ហើយតាំងពីរំលាយគណបក្សមក ប្តីខ្ញុំអត់ដែលធ្វើអីសោះ»។

អ្នកស្រីបន្តថា៖ «ធម្មតាប្រពន្ធមានសិទ្ធិឡើងស្តាប់អ្នកទោសផ្សេងៗ ហេតុអីស្តាប់បាន រឿងអីអ្នកទោសនយោបាយស្តាប់អត់បាន?»។

កញ្ញា សេង ធារី មេធាវីដែលមានសញ្ជាតិខ្មែរ-អាមេរិកាំង និង​ជាជន​ជាប់​ចោទ​មួយ​រូប​ក្នុង​សំណុំ​រឿង​នោះ​ បាននិយាយនៅមុខតុលាការថា សវនាការនេះគឺមិនគួរហៅថាជាអង្គសវនាការទេ ព្រោះនេះគឺជាឆាកល្ខោនដែលគេសម្តែងឡើងដើម្បីបំផ្លាញយុត្តិធម៌។

កញ្ញាបានលើកឡើងថា៖ «កុំហៅអង្គសវនាការ នេះជាឆាកល្ខោនទាំងស្រុង ជាឆាកល្ខោន ជាការសម្តែង បំផ្លាញយុត្តិធម៌ បង្កាច់យុត្តិធម៌ឲ្យជូរចត់។ សុទ្ធតែតួឯកកំពុងសម្តែង សម្តែងជាតួអង្គចៅក្រម ជាព្រះរាជអាជ្ញា»។

អ្នកស្រី រ៉ូណា ស្មីត អ្នករាយការណ៍ពិសេសប្រចាំប្រទេសកម្ពុជា បានថ្លែងមួយថ្ងៃមុនការបន្តបើកសវនាការថា អ្នកស្រី​មានការព្រួយបារម្ភទៅលើការជំនុំជម្រះនេះពីព្រោះចំនួនជនជាប់ចោទមានច្រើន ហើយត្រូវកាត់ក្តីរួមគ្នា ដែលធ្វើឲ្យការទទួលបានភាពយុត្តិធម៌របស់ពួកគេប្រឈមនឹងហានិភ័យ។

អ្នកស្រីក៏មានការព្រួយបារម្ភទៅលើជនជាប់ចោទមួយចំនួនដែលត្រូវបានកាត់ទោសកំបាំងមុខ ទោះជាពួកគេព្យាយាមត្រឡប់មកកម្ពុជាដើម្បីចូលរួមក្នុង​សវនាការ​ក៏ដោយ។ នេះបើ​យោងទៅតាមទំព័រហ្វេសប៊ុករបស់អ្នកស្រីអ្នករាយការណ៍ពិសេសប្រចាំប្រទេស​កម្ពុជា។

អ្នកស្រីបានលើកឡើងថា៖ «ខ្ញុំបាននឹងកំពុងតាមដានយ៉ាងដិតដល់នូវវិធានការផ្លូវច្បាប់ និងតុលាការដែលបានចាត់តាំងលើ សមាជិក និងអ្នកគាំទ្រមួយចំនួនរបស់គណបក្សសង្រ្គោះជាតិដែលត្រូវបានរំលាយ។ មានជនជាប់ចោទចំនួន៦០នាក់ ​ត្រូវបានជំនុំជម្រះរួមគ្នានៅថ្ងៃនេះ ដែលធ្វើឲ្យសិទ្ធិបុគ្គរបស់ពួកគេក្នុងការទទួលបានការជំនុំជម្រះក្តីប្រកបដោយយុត្តិធម៌ ត្រូវប្រឈមនឹងហានិភ័យ»។

«លើសពីនេះទៅទៀត ខ្ញុំនៅមានកង្វល់ផងដែរ អំពីជនជាប់ចោទមួយចំនួនដែលត្រូវបានកាត់ទោសកំបាំងមុខ បើទោះជាពួកគេបានព្យាយាមវិលត្រឡប់មកប្រទេសកម្ពុជាវិញ ដើម្បីចូលរួមក្នុងការជំនុំជម្រះក្តីនេះក៏ដោយ»។

អ្នកស្រីក៏បានស្នើទៅដល់រដ្ឋាភិបាលកម្ពុជា ឲ្យ​គោរពសិទ្ធិទទួលបានការជំនុំជម្រះប្រកបដោយយុត្តិធម៌ដល់បុគ្គលទាំងនេះ ដូចដែលមានចែងក្នុងកតិកាសញ្ញាអន្តរជាតិស្តីពីសិទ្ធិពលរដ្ឋ និងសិទ្ធិនយោបាយដែលប្រទេសកម្ពុជាជារដ្ឋភាគី។

«ខ្ញុំសូមលើកទឹកចិត្តដោយស្មើភាពគ្នាឲ្យអាជ្ញាធរជួយសម្រួលដល់ការវិលត្រលប់របស់បុគ្គលទាំងនេះដោយសុវត្ថិភាព និងអនុញ្ញាតឲ្យពួកគេចូលរួមសវនាការ និងការពារក្តីរបស់ខ្លួននៅក្នុងតុលាការ»។

គួររំលឹកថា គណបក្សសង្រ្គោះជាតិត្រូវបានរំលាយកាលពីខែវិច្ឆិកា ឆ្នាំ២០១៧ មុនពេលបោះឆ្នោតជ្រើសតាំងតំណាងរាស្ត្រឆ្នាំ២០១៨ ហើយអតីតសម្មជនគណបក្សសង្រ្គោះជាតិជាង១២០នាក់ត្រូវបានចោទពីបទរួមគំនិតក្បត់ជាតិ និងញុះញង់ឲ្យប្រព្រឹត្តបទឧក្រិដ្ឋជាអាទិ៍ ទាក់ទងនឹងការប្រកាសវិលត្រឡប់របស់លោក សម រង្ស៊ី កាលពីឆ្នាំ២០១៩៕

លោក សួ ឆ្លូញ អនុប្រធានទី១ នៃសហព័ន្ធសហជីពកម្មករសំណង់ និងព្រៃឈើកម្ពុជា បានប្រាប់ Newsroom Cambodia កាលពីថ្ងៃទី១៣ ខែមករា ឆ្នាំ២០២១ថា តុលាការបានប្រកាសឲ្យស៊ើបឡើងវិញ ហើយលោក​ថា ករណីនេះហាក់​ដូចជាមានភាព​បិទបាំង ឬក៏អាថ៌កំបាំងអ្វីនៅពីក្រោយ។

លោកបាននិយាយថា៖ «សម្រាប់សាលក្រមពីព្រឹកមិញហ្នឹង យើងមើលឃើញថាមិនទាន់មានការសើរើសាវនាការបែបឲ្យមាន​ជា​លក្ខណៈទូលំទូលាយនៅឡើយទេ យើងមើលទៅហាក់ដូចជារាងមានភាពបិទបាំង ឬក៏អាថ៌កំបាំងអីពីក្រោយ​ យើង​មិន​ដឹងទេ»។

«សម្រាប់សាលក្រមនេះ អ្វីដែលតុលាការប្រកាសនេះគឺដូចឲ្យស្រាវជ្រាវទៅលើករណីហ្នឹងឡើងវិញចឹង ចឹងយើងមើលឃើញថា វារយៈពេលមួយឆ្នាំហើយ ចឹងវាអាចទៅជាការអូសបន្លាយពេលវេលាទៅមុខទៀត»។

គួររំលឹកថា ជនសង្ស័យពីរនាក់ ជាប្តី និងប្រពន្ធ ហើយក៏ជាម្ចាស់អគារផងដែរនោះ គឺលោកឯក សារុន និង​លោកស្រី ឈីវ សុធី ត្រូវបានចោទប្រកាន់ដោយតុលាការកាលពីឆ្នាំមុន ពីបទមនុស្សឃាតដោយអចេតនា និងបង្ករបួសស្នាម ក៏ប៉ុន្តែពួកគាត់ត្រូវបានគេដោះលែងឲ្យនៅក្រៅឃុំបណ្តោះអាសន្នតាំងពីពេលនោះផងដែរ។

លោក សួ ឆ្លូញ បាននិយាយបន្តថា ខាងលោកនឹងនៅតែបន្តការតាមដានករណីនេះ ការរៀបចំឯកសារ លិខិតពាក់ព័ន្ធនានាដើម្បីដាក់ទៅស្វែង​រកការគាំទ្របន្ថែម និងស្នើទៅតុលាការធ្វើយ៉ាងណាពន្លឿននូវករណីបាក់រលំអគារនៅខេត្តកែបនេះ។

Newsroom Cambodia មិនអាចសុំការអធិប្បាយពីលោក ម៉ាន់ បូរ៉េត អ្នកនាំពាក្យសាលាដំបូងខេត្តកំពត បានទេដោយសារហៅទូរស័ព្ទចូល ប៉ុន្តែគ្មានអ្នកទទួល។

លោក អ៊ុង អឿន ជាប្តីរបស់ជនរងគ្រោះឈ្មោះ ជ័យ ភន ដែលបានស្លាប់បាត់បង់ជីវិតនៅក្នុងហេតុការណ៍រលំអគារ បានប្រាប់ Newsroom Cambodia ថា ករណីនេះកើតឡើងអស់រយៈពេលជាយូរហើយ តុលាការគួរតែពន្លឿននៅកាត់ក្តី  ដើម្បី​រក​យុត្តិធម៌។

លោកលើកឡើង​ដូច្នេះថា៖ «រឿងហ្នឹងវាយូរដែរហើយ ប្រហែលមួយឆ្នាំហើយ ធ្វើម៉េចតុលាការឲ្យរហ័សឆាប់បន្តិចទៅ រយៈពេលមួយឆ្នាំដែរ រង់ចាំយូរហើយ»។

លោកបាននិយាយបន្តអំពីសុខភាពលោកថា៖ «ពិបាក ព្រោះអីខ្ញុំទៅព្យាបាលនៅវៀតណាម ៤-៥-៦ ដងដែរ ឥឡូវនៅ​ឈឺ​ក្បាលខ្ទោកៗ។ មិនទាន់មានការងារផង រង់ចាំតុលាការកោះហៅ ចាំមួយខែទៅមួយខែស្ងាត់ឈឹង»។

លោកបានសំណូមពរថា៖ «ខ្ញុំចង់សំណូមពរឲ្យតុលាការដោះស្រាយរឿងឲ្យបានឆាប់ពីព្រោះអីរយៈពេលយូរដែរហើយ»។

លោក យន់ ផល្លី អ្នកសម្របសម្រួលនៃអង្គការសិទ្ធិមនុស្សអាដហុកប្រចាំខេត្តកំពត និងកែប  បានប្រាប់ថាបើតុលាការ​​​​ នៅចន្លោះខ្វះខាតភ័ស្តុតាង ឬឯកសារបន្ថែម តុលាការនៅតែអាចធ្វើការស្រាវជ្រាវបន្ថែម។

លោកលើកឡើងដូច្នេះថា៖ «បើតុលាការនៅមានខ្វះចន្លោះនៃឯកសារ ឬក៏ភ័ស្តុតាងណាផ្សេងៗចឹងទៅ​ តុលាការនៅ អាចធ្វើការស្រាវជ្រាវបន្តដើម្បីគម្រប់នីតិវិធី»។

លោកបន្តថា៖ «​បើសិនជាតុលាការមានអនុសាសន៍ ឬប្រសាសន៍ចឹង បានន័យថាគាត់នឹងធ្វើការស្រាវជ្រាវបន្តដើម្បីបន្ថែមលើសំណុំរឿងហ្នឹង»៕

យុទ្ធនាការថ្មី​របស់​ក្រសួងអប់រំ យុវជន និងកីឡានេះ មានការគាំទ្រពីអង្គការយូនីសេហ្វ និងភាពជាដៃគូសកលសម្រាប់ការអប់រំ (GPE) ក៏មានគោលដៅផ្សព្វផ្សាយព័ត៌មានទៅ​ដល់គ្រួសារ និងកុមារ​ត្រឡប់មក​សិក្សាវិញ បើទោះជាមានជួបការលំបាកបែបណាក៏ដោយ។ នេះបើយោងតាមសេចក្តីប្រកាសព័ត៌មានចុះថ្ងៃទី១១ ខែមករា ឆ្នាំ២០២១។

សេចក្តីប្រកាសព័ត៌មានបានបញ្ជាក់ថា ការអនុវត្តយុទ្ធនាការ​ថ្មីគឺដើម្បីពង្រឹងឥរិយាបថការពារសុវត្ថិភាពពីជំងឺកូវីដ១៩ និងមានសារផ្សព្វផ្សាយជាច្រើនទៀតដើម្បី​ឲ្យសាលារៀនមានបរិស្ថានសុវត្ថិភាព សុខភាពល្អ និងការអភិវឌ្ឍសម្រាប់កុមារ។

សារអប់រំទាំងនេះ​រួមមានវីដេអូ ផ្ទាំងរូបភាព ស្ពតវិទ្យុ និងសារជាអក្សរ ជាមួយភាពច្នៃប្រឌិតសម្រាប់ផ្សព្វផ្សាយនៅទូទាំងប្រទេស​ ហើយសម្ភារៈផ្សព្វផ្សាយក៏មានបោះពុម្ពផ្សាយជាខិតប័ណ្ណ និងប្រភេទល្បែងកម្សាន្តជាដើម។ នេះបើយោងតាមសេចក្តីប្រកាសព័ត៌មានដដែល។

លើសពីនេះក៏មានការផលិតជា​សៀវភៅណែនាំជារូបភាពសម្រាប់គ្រូ នាយកសាលា អំពីគោលការណ៍ណែនាំស្តីពីសុវត្ថិភាព បញ្ជីត្រួតពិនិត្យ និង​ដំបូន្មានសំខាន់ៗ សម្រាប់ចែកជូនសាលារៀនជាង១៦៥,០០០ សាលា។

លោក ហង្ស ជួនណារ៉ុន រដ្ឋមន្ត្រីក្រសួងអប់រំ យុវជន និងកីឡា បានលើកឡើងនៅក្នុងសេចក្តីប្រកាសព័ត៌មាននោះថា៖   «អាទិភាពរបស់យើងក្នុងអំឡុងពេលមានជំងឺឆ្លងរាតត្បាតជាសកលកូវីដ១៩ គឺការពារសុវត្ថិភាពកុមារ រូមទាំងប្រើប្រាស់គ្រប់មធ្យោបាយដែលអាចធ្វើបានទាំងអស់ ដើម្បីជួយឲ្យពួកគេនៅតែទទួលបានការអប់រំ។ ឥឡូវនេះ ឆនាំសិក្សាថ្មីបានចាប់ផ្តើម ហើយយើងចង់បញ្ជាក់ពីសាររបស់យើងឲ្យច្បាស់ថា យើងចង់ឲ្យកុមារវិលត្រលប់ចូលសាលារៀនវិញ និងចង់ឲ្យពួកគេដឹងថា យើងទាំងអស់គ្នាប្រឹងប្រែងធ្វើការងារយ៉ាងច្រើន ដើម្បីការពារពួកគេពីការឆ្លងនេះ»។

លោកស្រី ខាមិន ម៉ូរ៉េណូ ឯកអគ្គរដ្ឋទូតសហភាពអឺរ៉ុបប្រចាំប្រទេសកម្ពុជា បានលើកឡើងថា ជំងឺរាតត្បាតកូវីដ១៩ បាននឹងកំពុងបង្កបញ្ហាប្រឈមចម្បងៗជាច្រើនដល់វិស័យអប់រំ ដោយបង្កើតជាការបញ្ហាលំបាកធ្ងន់ធ្ងរដល់សិស្ស និងគ្រួសារពួកគេ។

«ខណៈដែលការរៀនសូត្រតាមអនឡាញ ត្រូវបានដាក់ឲ្យអនុវត្តក្រោមកិច្ចដឹកនាំដ៏រឹងមាំរបស់ក្រសួងអប់រំ យុវជន និងកីឡា វានៅតែមិនអាចជំនួសឲ្យការបង្រៀននៅក្នុងថ្នាក់បានឡើយ​ ហើយក៏មិនមានសិស្សគ្រប់គ្នាអាចប្រើប្រាស់វាបានទាំងអស់នោះដែរ»។

​លោកស្រីបានបញ្ចប់មតិខ្លួនថា៖ «ការអប់រំគឺជាសិទ្ធិជាមូលដ្ឋាន និងចាំបាច់ដើម្បី​ធានាឲ្យមាននូវអនាគតដ៏រុងរឿងសម្រាប់ប្រទេស និងប្រជាពលរដ្ឋខ្លួន»។

លោកស្រី ហ្វ័ររូហ្គ ហ្វយូហ្សិថ នាយិកាយូនីសេហ្វប្រចាំប្រទេសកម្ពុជាបានលើកឡើងថា កុមារកម្ពុជាទទួលរងនូវការរំខានធ្ងន់ធ្ងរចំពោះការអប់រំរបស់ពួកគេកាលពីឆ្នាំមុន ហើយពួកគេជាច្រើននាក់បានខកខានពុំបានរៀនសូត្រនោះឡើយ។

«ខណៈពេលដែលយើងឈានមកដល់ឆ្នាំ២០២១ និងកំពុងគិតគូរជាថ្មីអំពីពិភពលោកក្រោយមានជំងឺរាតត្បាត វាជាការសំខាន់ណាស់ដែលយើងត្រូវធ្វើការរួមគ្នា ដើម្បីឲ្យសាលារៀនមានសុវត្ថិភាពតាមដែលធ្វើទៅបាន និងត្រូវបញ្ចៀសកុំឲ្យមានវិបត្តិការអប់រំ»៕

ស្វាដែលនៅជុំវិញប្រាសាទអង្គរ ក្នុងខេត្តសៀមរាប ត្រូវបានជាបញ្ហាក្នុងការជជែកដេញដោយយ៉ាងខ្លាំងក្នុងប៉ុន្មានសប្តាហ៏នេះ បន្ទាប់ពីអាជ្ញាធរជាតិអប្សរាបានសម្រេចយកស្វាកាចចេញពីតំបន់ប្រាសាទ ដោយយល់ឃើញថាសត្វស្វាទាំងនោះ  បានដណ្តើមចំណី និងបានបង្កហានិភ័យជាច្រើន ក៏ដូចជាធ្វើឲ្យខាតបង់ទ្រព្យសម្បត្តិភ្ញៀវទេសចរផងដែរ។

ខាងក្រោមនេះគឺជាការលើកទ្បើងរបស់ពលរដ្ឋមួយចំនួននៅរាជធានីភ្នំពេញដែលបានធ្វើកិច្ចសម្ភាសន៍ជាមួយ Newsroom Cambodia។

កញ្ញាចាប ចាន់ធា អាយុ២៨ឆ្នាំ បានឱ្យដឹងថា ស្វាជាសត្វស្លូតក្នុងចំណោមសត្វ ដែលអាចរស់នៅចុះសម្រុងជាមួយមនុស្សបាន ហើយធម្មតាប្រាសាទមានលក្ខណៈធម្មជាតិ ដូច្នេះធម្មជាតិត្រូវការមានសត្វអមមកជាមួយដើម្បីជួយលំអង។ ស្វាមិនអាចទៅប៉ះពាល់មនុស្សខ្លាំងណាស់ណាទេ បើសិនជាមុនុស្សមិនទៅធ្វើអីពួកវាមុន។

កញ្ញាបាននិយាយថា «សត្វអ្វីក៏ដោយ ក៏វាមានភាពកាចសាហាវ ធម្មតាទោះបីខ្ងុំស្រទ្បាញ់ឆ្កែ ក៏មានសត្វឆ្កែមួយចំនួនកាចដែរ។ ចំណែកស្វា ក៏ដូចតែគ្នា បើនិយាយទៅ យើងប្រៀបធៀបជាមួយមនុស្ស មនុស្សយើងមានសម្បញ្ញៈ តែចំពោះសត្វស្វាវិញ គឺមិនសូវមានទេ ពេលខ្លះវាអាចជ្រុលជ្រួសខាំយើង ប៉ុន្តែវាមិនអាចបណ្តាលឲ្យយើងស្លាប់ទេ»។

កញ្ញាបានញ្ជាក់ទៀតថា ពេលខ្លះមនុស្សមិនគួរមើលឃើញតែមួយជ្រុង វាយតម្លៃស្វាទាំងអស់ទេ យើងមើលទៅ តើស្វាណាកាច យើងចាប់វា ឬក៏បង្រៀនវាទៅ ព្រោះអីសត្វនឹង អាចបង្រៀនវាបាន  មិនមែនសត្វស្វាមកបំផ្លាញប្រាសាទទេ មកពីប្រសាទកសាងយូរ វាមានភាពបាក់បែកខ្លះ។

កញ្ញាចាប ចាន់ធាបានបន្តថាបើយើងឲ្យចំណីស្វាគ្រប់គ្រាន់ វាមិនមកកញ្ឆក់ឥវ៉ាន់យើងទេ ហើយទុកវាឱ្យនៅដូចជួយលំអងប្រាសាទ និងជួយទាក់ទាញទេសចរម្យ៉ាងដែរ។

កុមារាអ៊ុន សិរីវណ្ណណុប អាយុ១៥ឆ្នាំ បានឲ្យដឹងថា សត្វស្វានៅតាមប្រាសាទមើលទៅគួរឲ្យស្រលាញ់ និងគួរឱ្យចាប់អារម្មណ៍ ដល់ភ្ញៀវបរទេសពេលបានឃើញស្វានៅតាមប្រាសាទធ្វើឲ្យគេចង់មកទស្សនាទៀត។ 

អ៊ុន សិរីវណ្ណណុប បាននិយាយថា ស្វាធ្លាប់រកខាំពីមុនដែរ ក៏ប៉ុន្តែមិនចង់ឱ្យយកស្វាចេញពីប្រាសាទទេ​ ព្រោះចំនួនសត្វស្វាវាមានតិច ភ្ញៀវទេសចរណ៍ខ្លះគេចង់មកមើល ឬថតស្វាផងដែរ។

ព្រះនាម ថៈរៈមុន្នី គីមសាង ព្រះជន្ម២៧ឆ្នាំ សព្វថ្ងៃរៀននៅពុទ្ធិកសកលវិទ្យាល័យព្រះសីហមុនីរាជា ផ្នែកបរិស្ថានវិទ្យាបានប្រាប់ឲ្យដឹងថា ស្វាជាសត្វដ៍ល្អ និងឆ្លាតមួយ សម្រាប់ការទាក់ទាញភ្ញៀវទេសចរមកទស្សនា ជួយជម្រុញវិស័យទេសចរណ៍ ផ្តល់ចំណូលដល់អាជ្ញាធរ និងប្រជាពលរដ្ឋផងដែរ។

ព្រះនាម ថៈរៈមុន្នី គីមសាងបានបន្តថាការយកសត្វស្វាចេញពីប្រាសាទបាយ័ន្ត​មិនមែនជាដំណោះស្រាយល្អទេ អាជ្ញាធរត្រូវមានវិធីសាស្ត្រល្អជាងនេះ  ដូចជានៅប្រទេសថៃ គេមានសត្វស្វាច្រើន ហេតុអ្វីគេក៏មិនយកវាចេញ។ សត្វស្វាមានសារធាតុពីធម្មជាតិមួយ គឺមានភាពរពិលរប៉ូច សម្បីតែចរិកមនុស្ស មនុស្សខ្លះកើតមកមានចរិកឈ្លើយ ចរិករពិលរប៉ូចដែរ យើងមិនអាចទៅកែប្រែចរិកមនុស្សបានទេ ប៉ុន្តែយើងអាចបង្រៀនបាន ស្វាក៏ដូចគ្នា។

«សត្វស្វា វាជាសត្វមួយដែលមានសញ្ញា ក៏ដូចវិញ្ញាណអត់ដូចមនុស្សទេ ធម្មតារបស់មនុស្សយើងវាមានធម្មវិញ្ញាណនៃការគិត រកភាពខុសត្រូវ ប៉ុន្តែសត្វស្វាវាអត់មានធម្មសញ្ញានៃការគិតទេ»។

លោកបានបន្ថែមថា «គំនិតរបស់អាត្មាផ្ទាល់​ បរទេស ពួកគាត់ចូលចិត្តរបស់អ្វីដែលធម្មជាតិ ចូលចិត្តសត្វច្រើនជាងខ្មែរយើង បរទេសគេចូលចិត្តថែរក្សាសត្វច្រើន ហើយខ្មែរយើងគាត់មិនថែរក្សាទេ គាត់ចូលចិត្តបាញ់សម្លាប់យកសត្វហូប ហើយជួនកាលយកសត្វហ្នឹងទៅលក់ទៅឱ្យបរទេសជាច្រើន»។

លោកបងបញ្ជាក់ថា «ការយកសត្វស្វាចេញពីប្រាសាទបាយ័ន្តគឺអាជ្ញាធរមិនចេះដោះស្រាយបញ្ហា ដោយសារអ្វីរឿងតូចមួយទេ  បើសិនជាសត្វស្វាកាច យើងអាចយកវាទៅបង្រៀន រកវិធីសាស្ត្រមួយដើម្បីកែស្វាហ្នឹងទៅ ឧទាហរណ៍ការយកសត្វស្វាចេញទៅកន្លែងផ្សេងទៀត អាចមាន ជនដែលនៅខាងក្រៅដូចជាសហគមន៍ផ្សេងៗ ឬមានជនខិលខូចគាត់នឹងបាញ់សម្លាប់សត្វយកទៅហូប»។

កញ្ញា រ៉ង រក្សា អាយុ ១៨ឆ្នាំ បានប្រាប់ថា កញ្ញាចង់ឲ្យទុកស្វាទាំងនេះនៅតាមប្រាសាទ ព្រោះបើយើងថែរក្សាបានល្អ បរទេសនឹងកោតសរសើរថាយើងថែរក្សាមើលថែវាបានល្អ ហើយគួរតែរកមធ្យោបាយផ្សេងក្រៅពីការចាប់ចេញពីប្រាសាទ បើសិនជាវាពិតជាខាំភ្ញៀវមែន។

«ខ្ញុំគិតថាដល់ពេលជនជាតិ ឬជនបរទេសមកមើលអីចឹង មានលក្ខណៈសរសើរប្រទេសយើង ថារក្សាសត្វបានល្អ ចេះស្រលាញ់សត្វ និង​ស្រលាញ់ប្រទេសជាតិចឹង»។

កញ្ញាបានបន្ថែមថា​ «ខ្ញុំគ្រាន់តែចង់សំណូមពរទៅអាជ្ញាធរឱ្យរក្សាសត្វនៅហ្នឹង ទោះបីជាវាខាំ​ ឬយ៉ាងម៉េចក៏ដោយ គ្រាន់តែចង់ឱ្យរក្សាសត្វទុកនៅហ្នឹង ពេលភ្ញៀវទេសចរណ៍គេមកចឹងទៅ គេអាចសរសើរប្រទេសកម្ពុជាដែលរក្សាសត្វទុកបានល្អ​ ទោះបីវាខាំចឹង យើងអាចរកវិធីផ្សេងបាន»។

យោងតាម​ការ​ផ្សាយ​របស់​សារព័ត៌មាន​រ៉យទ័រ រដ្ឋាភិបាល​កម្ពុជា​មាន​ភាគហ៊ុន​​​​៥% ​ក្នុង​​ការ​បណ្តា​ក់​​ទុន​​ជាមួយ​ក្រុមហ៊ុន KrisEnergy និង​ថា កម្ពុជា​នឹង​ទទួល​បាន​ប្រមាណ​ជា​៥០០​លាន​ដុល្លារ ជាថ្លៃព​ន្ធ និង​ផ្សេងៗ។

Newsroom Cambodia បាន​សម្ភាសន៍​ពលរដ្ឋ​មួយ​ចំនួន​អំពី​ការ​យល់​ឃើញ​របស់​ពួកគេ​ទៅ​លើ​តំណក់​ប្រេង​ដំបូង​នេះ៖

លោក នាវ ចន្ថា​ អាយុ​២៩ឆ្នាំ ជាបុគ្គលិកនៅធនាគារកាណាឌីយ៉ា​បាននិយាយថា ​លោក​ត្រេក​អរដែល​កម្ពុជា​ទទួលបានតំណក់ប្រេងដ៏មានតម្លៃដំបូងបំផុត។ លោក​ថា ប្រសិន​បើ​​រដ្ឋា​ភិបាល​បង្កើតឲ្យមានរោងចក្រដើម្បីចម្រាញ់ផ្សេងៗ សេដ្ឋកិច្ច​កម្ពុជា​នឹង​ខ្លាំងក្លា ហើយ​អាច​ជួយ​ឲ្យ​វិស័យ​ធំៗ​នៅ​កម្ពុជារីកចម្រើនបាន។

លោកលើកឡើងដូច្នេះថា៖ «បើសិនជារដ្ឋា​ភិបាល​រកឃើញប្រេងហ្នឹង គាត់​បង្កើ​ត​ឲ្យ​មាន​រោ​ងចក្រ ចឹងមានន័យថាចំពោះសេដ្ឋកិច្ចរីកចម្រើនខ្លាំងជួយដល់ពីរវិស័យ ធំៗនៅក្នុងប្រទេស​យើង ទីមួយគឺវិស័យអប់រំ ទីពីរគឺវិស័យសុខាភិបាល។

លោកបានបន្តថា៖ «ប្រសិនបើរដ្ឋាភិបាលរកឃើញប្រេងហើយ​គាត់មិនបង្កើតឲ្យមានរោងចក្រ​នៅ​ក្នុង​ប្រទេស​យើងទេ បាន​ន័​យ​ថា យើងមានតែធនធានទេ តែយើង​ខ្វះ​សមត្ថភាព​ក្នុង​ការ​ផលិត។ ចឹងបានន័យថាកន្លែងនេះគឺជា ​ចំណុចមួយដែលធ្វើឲ្យសេដ្ឋកិច្ចប្រទេសយើង ប្រេង​នៅ​តែ​បន្តកើនឡើងដដែល»។

កញ្ញា កែវ ស្រីលាំង អាយុ២១ឆ្នាំ និស្សិតសាកលវិទ្យាល័យភូមិន្ទនីតិសាស្ត្រ និងវិទ្យាសាស្ត្រ​សេដ្ឋកិច្ច​យល់​ថា​ វាជា​ដំណឹងល្អដែលប្រទេសកម្ពុជាអាចផលិតប្រេងដោយខ្លួនឯង ហើយ​អាចនឹងនាំចេញ​ទៅបរទេ​សនា​ពេលអនាគត។  

កញ្ញាលើកឡើងថា៖ «វាអាចជាដំណឹងល្អដែរដោយសារតែយើងអាចរក​បានអ្វី​ដែលជា​របស់​ខ្លួន​​យើងផ្ទាល់ យើងអាច​ផលិត និង​ចែ​ក​ចាយនៅក្នុងប្រទេសរបស់យើង រឿង​មួយ​ទៀត​គឺ​យើង​អាច​ចែកចាយទៅក្រៅប្រទេស អាហ្នឹងរឿងថ្ងៃ​មុខ»។

កញ្ញាក៏មានការព្រួយបារម្ភថា អាចនឹងមានអំពើពុករលួយដោយសារកម្ពុជា​​ជាប្រទេសកំ​ពុង​អភិវឌ្ឍន៍​។

កញ្ញាលើកឡើងថា៖ «​ប្រទេសរបស់យើង គឺប្រទេសកំពុងអភិវឌ្ឍន៍ ជាប្រទេសក្រីក្រនៅឡើយ អញ្ចឹងវាក៏អាចមានអំពើពុក រលួយ​មួយចំនួនជាទិដ្ឋភាពទូទៅ ប្រទេសណា​ឲ្យ​តែ​ជា​ប្រទេស​ក្រីក្រ​វា​តែងតែ​មានហើយអំពើពុករលួយ។ ពេលដែល​យើងយកប្រេង​មក​ពីគេ គឺមានតម្លៃថ្លៃ វាអាច​នឹងមានចុះដែរប៉ុន្តែចុះទៅតាមស្ថានភាព ចឹងពេលដែលយើងមានប្រេងខ្លួនឯង ហើយ​សំណូម​ពរ​​ឲ្យគាត់​បន្ថយនូវតម្លៃប្រេងឲ្យវាចុះថោកជាងមុន​»។

កញ្ញា ង៉ឹល ហេន អាយុ​២០ឆ្នាំ និស្សិតសាកលវិទ្យាល័យភូមិន្ទនីតិសាស្ត្រ និង​វិទ្យាសាស្ត្រ​សេដ្ឋកិច្ច​ សាទរចំពោះការទទួលបានប្រេង​ដំបូងដែល​ប្រទេសយើងមិន​ចាំបាច់​នាំចូល​ពី​បរទេស។ យ៉ាង​ណា​ក្តី កញ្ញា​នៅ​ចង់​ដឹង​បន្ថែម​ពាក់ព័ន្ធ​នឹង​ចំណូល​លើ​​ការ​បូម​ប្រេង​ទាំង​នោះ។​

កញ្ញាលើកឡើងថា៖ «យើងបានតំណក់ប្រេងមកហើយ ប៉ុន្តែយើងអត់ទាន់ដឹងទេថាតើក្នុង១ខែ ១ឆ្នាំយើងទទួលបានប្រេងប៉ុន្មាន ហើយប្រេង​ហ្នឹង​តើ​យើង​នឹង​យក​ទៅ​ប្រើប្រាស់​ទៅ​លើ​អ្វីខ្លះ ក៏ដូចជាសញ្ញាណផ្សេងៗគឺយើងអត់ទាន់ដឹងទេ រាជ រដ្ឋា​ភិបាល​អត់ទាន់បង្ហាញឲ្យយើងដឹងថា តើប្រេងហ្នឹងអា​ចទទួលចំណូលប៉ុន្មានពីប្រេង ប្រជាជនទទួលបានអ្វីខ្លះគឺ  យើង​អត់ទាន់​ដឹង​ទេ។ កាល​ណាយើងទាញផលប្រយោជន៍អត់បានគិតពីបរិស្ថាន វាអាចនឹងមានផលប៉ះពាល់ ហើយ  ​ការប្រើប្រាស់ប្រេងហ្នឹងដោយអត់មានតម្លាភាព»។

លោក ទឺ រតនា អាយុ២៩ឆ្នាំ អ្នកធ្វើវីដេអូបាន​និយាយថា លោក​សប្បាយចិត្ត​ដែល​កម្ពុជា​អាច​មាន​តំណក់​ប្រេង​ដំបូង​បំផុតដែលរង់ចាំអស់ជាយូរមកហើយ។

លោកលើកឡើងថា៖ «​ខ្ញុំមានចំណាប់អារម្មណ៍ថាសប្បាយចិត្ត ហើយមួយទៀត​គឺ​យើង​ត្រេក​អរ​សម្រាប់​ប្រទេសកម្ពុជា របស់​យើង​ដែល​យើងអាចមានសមត្ថភាព​ផលិត​ប្រេង​ដោយ​ខ្លួន​ឯង​បាន ហើយ​វា​ក៏​ជា​លើក​ទី១​ដែរ»​។

លោក ឈឹម អូន អាយុ២៥ អ្នកធ្វើការនៅអង្គការ​អភិវឌ្ឍ​ធនធានយុវជន​បាន​ប្រាប់​ថា លោក​សប្បាយ​ចិត្ត​ដែលកម្ពុជាអាច​រកប្រភព​​ចំណូល​មួយទៀត ហើយ​ជំរុញសេដ្ឋកិច្ច​កម្ពុជា​បាន​មួយ​កម្រិតទៀត។

លោកលើកឡើងថា៖ «ខ្ញុំសប្បាយចិត្ត​ដោយសារតែ​ធម្មតាពីមុនមកយើងមានមុខរបរចឹង បើថា​វា​ជា​ប្រភព​​ចំណូល​មួយផ្សេងទៀត ចឹង​វាអាច​ជំរុញ​ឲ្យ​សេដ្ឋកិច្ច​ប្រទេស​យើង​វា​អាច​រីក​ចម្រើន​ជា​ង​មុន។

ប៉ុន្តែ​លោក​ថា លោក​​សោកស្ដាយ​ដោយសារ​កម្ពុជា​ខ្វះលក្ខណៈបច្ចេកទេស ទើប​ត្រូវ​សហការ​ជាមួយ​ក្រុម​ហ៊ុន​បរទេស​ដើម្បី​បូម​យក ជាហេតុ​ធ្វើ​ឲ្យ​កម្ពុជា​ចំណេញ​បាន​ត្រឹម​តែ​៥​ភាគ​រយ។

«សម្រាប់ខ្ញុំចង់អោយព័ត៌មានហ្នឹងវាមានតម្លាភាពជាងហ្នឹងតិច‍‍ ព្រោះអ្វី? បើតាម​ខ្ញុំស្ដាប់​ការប្រ​កាស​​របស់​សម្ដេច​គាត់អត់មាននិយាយ តែខ្ញុំអត់ហ៊ាននិយាយដោយសារតែខ្ញុំស្ដាប់អត់បាន​ full [ពេញ] អីចឹង ខ្ញុំស្ដាប់ទៅបានតែលក្ខណៈកន្លែងល្អៗចឹង ខ្ញុំអត់ដឹងថាគេបាន៩៥% យើង​បាន​តែ​៥%»។

កញ្ញា ផុល លីដា និស្សិត​នៅ​សាកល​វិទ្យាល័យ​ភូមិន្ទ​ភ្នំពេញ​បាន​និយាយ​ថា ការទទួល​បាន​តំណក់​​ប្រេង​ដំបូង​នេះ​អាច​នឹង​ជួយ​ជីវភាព​ប្រជាពលរដ្ឋ​មួយផ្នែក​ដោយសារ​​តែ​បច្ចុប្បន្ន​កំពុង​ជួប​វិបត្តិ​កូវីដ​១៩។

កញ្ញាលើកឡើងថា៖ «នៅពេលដែលឮថាខ្មែរទទួលបានដំណក់ប្រេងកាត ហើយគិតថា​ជីវភាព​ប្រជាជន​យើងនឹងល្អ​ប្រសើរជាងមុនចឹងទៅ ដោយសារតែដូចដឹងស្រាប់ហើយថាប្រទេសយើ​ងកំពុងតែ​ជួបបញ្ហាវិបត្តិសេដ្ឋកិច្ច​ដោយសារ​កូវីដចឹង នៅពេល​ដែល​ដឹងថា​ទទួល​បាន​ដំណក់​ប្រេង​គិ​តថា​អស្ចារ្យខ្លាំងណាស់ វាជាផ្នែកមួយ​ជួយដល់​សេដ្ឋកិច្ច​ប្រជាជន​ឲ្យ​ប្រសើរ​ឡើង​ជាង​មុន​ចឹង​ទៅ»។

កញ្ញាបន្តថា៖ «តែទាក់ទងនឹងការដែលយើងទទួលបានដំណក់ប្រេង៥% វារាង​មិន​ស្មើគ្នា​មែន​ទែន ដោយសារហេតុអី យើងជាម្ចាស់ប្រទេសហើយយើងបានតិចចឹងវាដូចអត់សមហ្មង បើ​មិន​បាន​អីក៏បានស្មើភាពគ្នាដែរ ព្រោះអីធម្មតា​ចូល​ហ៊ុនគ្នា​យើងត្រូវតែ​មាន​ការចុះកុងត្រា​អី​ត្រឹម​ត្រូវ បែងចែក​ថា​ត្រូវ​ចែកគ្នាប៉ុន្មានភាគរយឲ្យវាសមាមាត្រចឹងណា។ ខ្ញុំ​ចង់ឲ្យ​រដ្ឋា​ភិបាល​គាត់ត្រឡប់ទៅមើលចំណុចនឹងឡើងវិញថា ធ្វើម៉េចឲ្យវាស្មើភាពគ្នាចឹង ព្រោះអីខ្ញុំគិត​ថា​មិន​មែន​​មានតែខ្ញុំដែលអត់សប្បាយចិត្ត នៅពេលដែល​ឮថាបានតែ៥%ចឹង ព្រោះអី១០០%​គេ​បាន​ទាល់តែ​៩៥​ហើយចឹង​បាន​តែ​៥% គឺតិចខ្លាំងមែនទែន »។

លោក ឃឿន កំសត់ និស្សិតវិទ្យាស្ថានជាតិ​សង្គមកិច្ច​យល់ថា វា​ជារឿង​ល្អ​មួយ​ដែល​យើង​អាច​ផលិត​ប្រេង​បាន ប៉ុន្តែវា​អាស្រ័យទៅលើកម្រិតនៃការបែងចែកថាមានតម្លាភាពកម្រិតណា។ លោក​ក៏​មាន​ការព្រួយ​បារម្ភ ដោយសារតែធនធាន មនុស្សកម្ពុជា​​នៅ​មាន​កម្រិត​ដែល​ភាគច្រើន​ទៅ​ពឹង​ផ្អែក​ទៅ​លើ​អ្នក​ដទៃ។

លោកលើកឡើងថា៖ «ខ្ញុំចង់ឲ្យ​រដ្ឋាភិបាលមានជាកញ្ចប់ថវិកា​មួយសម្រាប់អ្នក​ជំនាន់​ក្រោយ ឬ​ធ្វើអ្វី​មួយ​ឲ្យ​រីកចម្រើនសម្រាប់អ្នកជំនាន់ក្រោយអោយបានឃើញដែរ​​ ព្រោះអីធនធាននេះ​ជា​ធនធាន​​សម្រាប់អ្នកជំនាន់ក្រោយដូចគ្នា ខ្ញុំចង់ឲ្យរដ្ឋាភិបាលបែងចែកបង្កើតនូវតម្លាភាព តុល្យ​ភាព ក៏​ដូចជា​គណនេយ្យភាព​ដើម្បីឲ្យមានភាពស្មើគ្នានៅក្នុងសង្គមចឹង»៕​

កាលពីថ្ងៃទី០៣ ខែមករា ឆ្នាំ២០២១ ដែល​ជាខួប​៧ឆ្នាំ​នៃ​ការវាយ​ប្រហារ​នៅ​ផ្លូវ​វេងស្រេង អង្គការ​លីកាដូ​បាន​ចេញ​អត្ថប​ទ​ខ្លីមួយ​​ស្តី​អំពី «៧ឆ្នាំកន្លងផុតទៅ គ្រួសារ​ជនរងគ្រោះ​នៅតែ​ទាមទារ​រក​យុត្តិធម៌​លើករណីបាញ់ប្រហារនៅផ្លូវ​​វេង​ស្រេង​»​​។

ក្នុងអត្ថបទនោះបង្ហាញថា សហជីព សកម្មជនដីធ្លី និង​សមាជិក​សង្គមស៊ីវិល​ប្រមាណ​៨០​នាក់​បាន​ជួបជុំគ្នា​​នៅ​​​​​​​​ការិយាល័យ​​ផ្ទះសាមគ្គី​​ក្នុង​រាជធានី​ភ្នំពេញ​ដើម្បី​ប្រារព្ធ​ពិធី​រំឮក​ខួប​នេះ។

ក្នុងហេតុការណ៍បាញ់ប្រហារនៅផ្លូវវេងស្រេងកាលពី៧ឆ្នាំមុននោះ  សមត្ថកិច្ច​បាន​វាយ​ប្រហារ​ដោ​យ​គ្រាប់កាំភ្លើង​ទៅលើ​កម្មករ-កម្មការនីដែលកំពុងធ្វើកូដកម្មបណ្តាលឲ្យមានអ្នកស្លាប់៤នាក់ បាត់ខ្លួន១នាក់ និងរងរបួស​៣០នាក់​ផ្សេងទៀត។

កម្មករ៤នាក់​ដែលត្រូវ​បាន​បាញ់​សម្លាប់​មាន​ឈ្មោះ លោក គឹម ផាលាប លោក សាម រ៉ាវី លោក យាន រឹទ្ធី និងលោក ផេង កុសល​។ កម្មករម្នាក់ដែលបានបាត់ខ្លួនគឺលោក ខឹម សុផាត។ បន្ទាប់ពី​បាត់​ខ្លួន​ពីការបាញ់​ប្រហារនោះ​មក លោកត្រូវបា​នឃើញ​ចុង​ក្រោយ​នៅ​កន្លែង​ឃុំឃាំង​របស់​កង​កម្លាំង​សមត្ថកិច្ច​ដោយមានរង​របួសគ្រាប់​កាំភ្លើង​ផ្នែក​ពោះ។

​ក្នុង​អត្ថបទ​ខ្លី​របស់​លីកាដូ​បាន​ស្រង់​សម្តី​របស់​​អ្នកស្រី អ៊ីន លក្ខណា ម្តាយបស់លោក ខឹម សុផាត ដោយ​អ្នកស្រី​បាន​អំពាវនាវ​ឲ្យ​អាជ្ញាធរ​ជួយស្វែងរកយុត្តិធម៌ជូនកូនរបស់គាត់។    អ្នកស្រីនិយាយដូច្នេះថា៖ «​អស់រយៈពេល៧ឆ្នាំមកហើយដែលខ្ញុំបានទន្ទឹងរង់ចាំកូនរបស់ខ្ញុំ ប៉ុន្តែ​មិនទាន់ឃើញមាន​ លទ្ធ​​ផលអ្វីទេ។ ខ្ញុំសូមសំណូមពរឲ្យអង្គការក្រៅរដ្ឋាភិបាលទាំងអស់ ទាំងជាតិនិងអន្តរជាតិ​ជួយ​រកយុត្តិធម៌សម្រាប់​កូន​ខ្ញុំផង »។ នេះតាមប្រភពដដែល។

ចំណែក​អ្នកស្រី ឈីវ សារុន ភរិយាលោក យាន រឹទ្ធី បានសំណូមពរដូចគ្នាថា៖ «​ខ្ញុំ​សំណូមពរ​ឲ្យ​អង្គការ​ទាំងអស់ ទាំងជាតិ និង​​អន្តរជាតិ​ជួយ​រក​យុត្តិធម៌​សម្រាប់​ប្តី​ខ្ញុំ​ផង​»។

លោក ឆាយ គឹមខឿន អគ្គស្នងការរងនគរបាលជាតិ បាននិយាយ​តាម​ទូរស័ព្ទ​កាល​ពី​រសៀល​ថ្ងៃ​ទី៤ ខែមករា ឆ្នាំ២០២១ ថាលោក​មិនឆ្លើយជុំវិញបញ្ហានេះទេ។

លោក ជិន ម៉ាលីន អ្នកនាំពាក្យក្រសួងយុត្តិធម៌បានប្រាប់ Newsroom Cambodia នៅ​រសៀល​ថ្ងៃ​ទី០៥ ខែមករា ឆ្នាំ២០២១​នេះ​ថា ការបាញ់ប្រហារនៅផ្លូវវេងស្រេងកាលពីប្រាំពីឆ្នាំមុននោះ គឺជា​វិធានការក្នុងការទប់ស្កាត់ចលនាហិង្សានៅ​ក្នុងប្រទេស មិន​​មែន​ជាការបាញ់ប្រហារនោះទេ។​

លោក​ថា៖ «ទី១ មិនមែនជាការបាញ់ប្រហារ ឬក៏ជាការបង្រា្កបអីនោះទេ គឺជា​វិធាន​ការ​ក្នុង​ការ​ទប់​ស្កាត់​ចលនាហិង្សាក្នុងការផ្តួលរំលំរដ្ឋាភិបាល»។

លោក​បន្តថា៖ «ទី២ សម្រាប់អ្នកដែលបានបាត់ខ្លួនឬបាត់បង់ជីវិតហ្នឹង​គួរតែរកមេកើយ ក្រុ​ម​ចលនា​​​​ចាត់​តាំង​ដែលនាំ​ខ្លួន​មកធ្វើបាតុកម្ម ធ្វើចលនាបះបោរហិង្សារ អ្នកណា​ដែល​រៀបចំ​ផែន​ការ​ហ្នឹង អ្នកណាដែលនាំខ្លួនមកហើយនាំឲ្យមាន​ការប៉ះទង្គិចជាមួយសមត្ថកិច្ច។ ចឹង​អ្នក​ទទួល​ខុស​ត្រូវ​មិនមែនរដ្ឋាភិបាលទេ រដ្ឋាភិបាលបំពេញកតព្វកិច្ចទប់ស្កាត់នូវ ​ចលនា ការបះបោរ អំពើ​ហិង្សា​ខុស​ច្បាប់ក្នុងការផ្តួលរំលំរដ្ឋាភិបាល​»។

នៅថ្ងៃមុនបាញ់ប្រហារនៅលើមហាវិធីវេងស្រេងឆ្នាំ២០១៤ កងកម្លាំង​ទាហាន​ប្រដាប់​អាវុធ​មក​ពី​អង្គភាព​បញ្ជាការ​ពិសេស៩១១ បាន​​វាយដំ​កម្មករ និងចាប់ខ្លួន ប្រធាន​សហជីព និង​កម្មករ​ចំនួន​១០​នាក់​នៅខាងមុខរោងចក្រយាកជីន ក្នុងរាជធានីភ្នំពេញ។ អ្នកតវ៉ា​ពេលនោះ​កំពុងធ្វើ​ការ​ទាម​ទារ​ឲ្យមា​នប្រា​ក់ឈ្នួលអប្បបរមាចំនួន​១៦០​ដុល្លារ ។ ក្រៅពី​ការស្លាប់របស់មនុស្ស៤នាក់ និង​បាត់​ខ្លួន​១នាក់ ការបង្រ្កាបនៅផ្លូវវេងស្រេងដែលបានកើតឡើងអំឡុងពេលគណបក្ស      ជំទាស់​ធ្វើ​ពហិកា​មិនចូលរួមប្រជុំ​សភា ដោយ​សារ​​បញ្ហា​ចម្រូង​ចម្រាស​នៃលទ្ធផល​បោះឆ្នោតជាតិ​បាន​ធ្វើ​ឲ្យ​មនុស្ស​៣៨នាក់រងរបួសធ្ងន់និងស្រាល និងត្រូវបានបញ្ជូនទៅមន្ទីរពេទ្យ។ នេះបើ​តាម​អង្គការ​លីកាដូ៕

គម្រោងនេះមានគោលដៅផ្តល់ហិរញ្ញប្បទានដើម្បីអភិវឌ្ឍន៍ទៅលើបណ្តាញផ្លូវថ្នល់មួយចំនួនក្នុងតំបន់ទំនាបកណ្តាល​ដែល​មានចំនួនប្រជាជនច្រើន ងាយរងគ្រោះដោយសារការប្រែប្រួលអាកាសធាតុ។ បន្ថែមពីនេះ ក៏មានការបន្ថែមនូវហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធ​ទៅលើវិស័យ​ទឹកស្អាត អនាម័យ កសិកម្ម សុខាភិបាល និងអប់រំ។ នេះបើ​យោង​​តាមទំព័រហ្វេសប៊ុករបស់សហភាពអឺរ៉ុបប្រចាំកម្ពុជាកាលពីថ្ងៃទី៣១ ខែធ្នូ ឆ្នាំ២០២០។

លោកស្រី Carmen Moreno ឯកអគ្គរដ្ឋទូតសហភាពអឺរ៉ុប​ប្រចាំនៅកម្ពុជាបានបញ្ជាក់​​ក្នុងទំព័រហ្វេសប៊ុកថា លោកស្រីជឿជាក់ថាគម្រោងដែលមានបីភាគីចូលរួមនេះ នឹងផ្តល់ផលវិជ្ជមានទៅដល់​ប្រជាពលរដ្ឋ​កម្ពុជា​ជាច្រើនគ្រួសារ។

ការទទួលបានសេវាកម្មផ្សេងៗនេះ គឺជាគន្លឹះក្នុងការកាត់បន្ថយភាពក្រីក្រ និងភាពមិន​ស្មើ​គ្នាក្នុងសេដ្ឋកិច្ច ជាពិសេសវាពិតជាមានសារសំខាន់ក្នុងការជួយស្តារឡើងវិញពីវិបត្តិកូវីដ១៩។

លោកស្រីលើកឡើងដូច្នេះថា៖ «ខ្ញុំជឿថា គម្រោងក្រុមអឺរ៉ុបថ្មីមួយនេះដែលរួមគ្នារវាងអាល្លឺម៉ង់ បារាំង និងសហភាពអឺរ៉ុប នឹងផ្តល់ផលជាវិជ្ជមានដល់ជីវិតប្រជាជនកម្ពុជានៅទីជនបទរាប់ម៉ឺនគ្រួសារ។ ការតភ្ជាប់ដ៏ប្រសើរជាងមុនទៅកាន់ទីផ្សារនឹងទទួលបានសេវាកម្មផ្សេងៗ គឺជាគន្លឹះក្នុងការកាត់បន្ថយភាពក្រីក្រ និងភាពមិនស្មើគ្នាក្នុងសេដ្ឋកិច្ ចហើយក៏បង្កើតឱកាសការងារថ្មីៗតាមបណ្តាខេត្តផ្សេងៗផងដែរ។ វាពិតជាសំខាន់ណាស់ក្នុងការជួយ ស្តារឡើងវិញពីវិបត្តិកូវីដ១៩»។

«លើសពីការស្តារផ្លូវជនបទ យើងនឹងផ្តោតសំខាន់លើដំណើរការប្រព័ន្ធសមស្រប ដើម្បីថែរទាំផ្លូវជនបទទាំងនោះយ៉ាងទៀងទាត់»។

ក្នុងគម្រោងនេះ ធនាគារអភិវឌ្ឍន៍អាល្លឺម៉ង់ផ្តល់ជាកម្ចី និងជំនួយសរុប ៣៧,១ លានអឺរ៉ូ កម្ចីរបស់ភ្នាក់ងារ​អភិវឌ្ឍ​ន៍បារាំង ៥០លានអឺរ៉ូ និងជំនួយរបស់សហភាពអឺរ៉ុបចំនួន ៨,៧៣ លានអឺរ៉ូ៕

ក្នុង​វីដេអូ​ដែល​មាន​រយៈពេល​ជាង​១៤​នាទី​មាន​ចំណង​ជ់ង​ថា «គ្មាននរណា​​​ម្នាក់ត្រូវ​បាន​ទុក​ឲ្យ​នៅ​ឯកោ» ត្រូវ​បាន​បង្ហោះ​លើ​ទំព័រ​ហ្វេសប៊ុក​របស់​សហព័ន្ធ​សហ​ជីព​​កម្មករ​ចំណីអាហារ និង​សេវា​កម្ម​កម្ពុជា​នៅថ្ងៃ​ទី២៣ ខែ​ធ្នូ ឆ្នាំ​២០២០។ វីដេអូ​នោះ​បាន​បង្ហាញ​អំពី​ការ​លើកឡើង​របស់​កម្មករ​​ក្នុង​​វិស័យ​​សេវា​កំសាន្ត ដែល​​មាន​ដូចជា កម្មករម៉ាស្សា កម្មករ​ខារ៉ា​អូខេ កម្មករក្លឹបកម្សាន្ត និង​ភោជនីយដ្ឋាន ពី​​ផល​លំបាក​របស់​ពួកគេ បន្ទាប់​ពី​ត្រូវ​បាត់​បង់​ការងារ​​​ក្នុង​អំឡុង​ការ​រីលរាលដាល​ជំងឺ​កូវីដ​១៩។​

​ក្នុង​វីដេអូ​នោះ​​បាន​បញ្ជាក់ថា កន្លែងធ្វើការរបស់ពួកគាត់ត្រូវបានផ្អាក និងបិទទាំងស្រុង តែ​មិន​មាន​ការផ្តល់​សំណង ឬការឧបត្ថម្ភណាមួយដល់ពួកគេ​ដែល​ជាកម្មករឡើយ ហើយ​ពួកគេ​ត្រូវ​បាន​​​ផាត់ចេញពីគោលនយោបាយជាតិ និងការ​ប្រកាស​របស់​​រដ្ឋា​ភិ​បាល​លើ​ការ​ផ្តល់​ប្រាក់​ឧបត្ថម្ភ​ដល់កម្មករក្នុងវិស័យផ្សេងទៀត (កម្មកររោងចក្រ) ចំនួន​៤០ដុល្លារ។ វីដេអូ​ដដែល​ក៏​បាន​បង្ហាញ​ថា ពួកគេ​ក៏ត្រូវបាន​អាជ្ញាធរផាត់ចេញពីគោលនយោបាយផ្តល់បណ្ណក្រីក្រ ឬបណ្ណ​សមធម៌ ដែល​អាច​ទទួលបានការគាំពារពីរដ្ឋា​ភិបាលផងដែរ ចំណែក​បេឡាជាតិរបបសន្តិសុខសង្គម (បសស) ក៏បា​ន​ផ្អាកមិនឲ្យពួកគេ​ដែលមានបណ្ណសមាជិក បសស អាច​ប្រើប្រាស់​សេវា​ថែរទាំ​សុខភាព និង​ព្យា​បាលជំងឺបានឡើយក្នុងអំឡុងពេលនេះ។

ក្នុងវីដេអូដែលផលិតដោយ​សហព័ន្ធ​សហជីពកម្មករចំណីអាហារ និងសេវាកម្មកម្ពុជា អ្នកស្រី ភឿម យី ជា​បុគ្គលិកហាងម៉ាស្សា អាឡាស្តា ក្រុងសៀមរាបបានរៀបរាប់ថា​​ ក្រោយពី​អ្នកស្រី​ផ្អាក​ពី​ការងា​​​​រគឺ​មិន​មានការងារថ្មីនោះទេ ដោយសារគេមិនទទួល។ អ្នកស្រី បន្តថា សព្វថ្ងៃ​អ្នកស្រី​ដើរ​ជីក​ដំឡូង​បាន​កម្រៃ​៥០០០​រៀល ជួនកាលស៊ី​ស្នួល​ច្រូតស្រូវឲ្យគេ។

អ្នកស្រីរៀបរាប់​ក្នុង​វីដេអូ​នោះ​ថា៖ «​ខ្ញុំខ្វះខាតច្រើន ខ្ញុំរកអត់បានបង់ធនាគារ គ្រួសារខ្ញុំយ៉ាប់ និយាយ​ទៅ​ខ្វះខាតច្រើន អត់មានស្អីហូបចុក ធនាគារក៏គេរករឹបអូសយកផ្ទះម្តាយ»។

អ្នកស្រី ហ៊ីង រតនៈ ជាបុគ្គលិកភោជនីយដ្ឋាន ត្រជាក់ចិត្តថ្មី នៅក្រុងតាខ្មៅ បាន​និយាយ​ក្នុង​​វីដេអូ​ដដែលដែរ​ថា អ្នកស្រី​ជួបទុក្ខលំបាកជាច្រើននៅក្នុងអំឡុងពេលជួបវិបត្តិកូវីដ១៩ គឺ​មិនមាន​ការ​ងារ​ធ្វើ ជីវភាពមានភាពអន់ថយ ព្រមទាំង​ប្រឈម​មុខ​នឹង​បំណុល​ធនាគារ​ដោយសារ​ខ្ចី​លុយ​​​​មក​ធ្វើ​ផ្ទះ។

អ្នកស្រីបាននិយាយដូច្នេះថា៖ «​តាំងពីកើតកូវីដហ្នឹងមក វាមានផលលំបាកច្រើន ទី១ អត់​ការងារ​ធ្វើ ទី២ ជីវភាព​យើងវា​អត់ធូរធារដូចមុន ណាមួយយើងចំណាយច្រើននៅក្នុងបន្ទុកទៀត។ ណា​មួយ​ខ្ញុំប្រឈមមុខនឹងបំណុល​ធនាគារទៀត​ដែលខ្ចីលុយគេយកមកធ្វើផ្ទះ ហើយ​ធនាគារ​គេ​អត់​មាន​ពន្យារ​ពេល​យើង​រឿង​បង់​ហ្នឹងទេ»​។

អ្នកស្រីស្នើដល់រាជរដ្ឋាភិបាលផ្តល់ការអនុគ្រោះ និងជំនួយខ្លះៗសម្រាប់ជីវភាពរស់នៅប្រចាំថ្ងៃ។   អ្នកស្រីថា៖ «​ពួកខ្ញុំ​អត់​ចង់​បាន​ជា​ថវិកា​អ្វី​ទេ សំខាន់​គឺ​ចង់​បាន​អ្វី​ដែល​ជា​ការហូប​ចុក​របស់​យើង​​ប្រចាំថ្ងៃ»។

អ្នកស្រី អ៊ូ ទេពផល្លីន ប្រធានសហព័ន្ធ​សហជីពកម្មករចំណីអាហារ និង​សេវាកម្ម​កម្ពុជា​បាន​ថ្លែង​ក្នុង​វីដេអូ​នោះ​ថា អ្នកស្រី​ទទួល​ស្គាល់​អំពី​ការយក​ចិត្តទុក​ដាក់​រប​ស់​រាជរដ្ឋាភិបាល​ទៅ​លើ​អ្នក​ដែល​ធ្វើការ​​ក្នុង​វិស័យកាត់ដេរ និង​វិស័យ​​​ទេសចរណ៍​ជាដើម ប៉ុន្តែ​អ្នកស្រី​ថា​ រដ្ឋាភិបាល​ក៏​ឡួរ​យក​ចិត្ត​ទុក​ដាក់​​អ្នក​​ធ្វើការ​នៅ​​វិស័យផ្សេង​ទៀត ​​ដូចជា​ផ្នែក​សេវាកម្ម​ដែលកំពុង​ជួប​ការលំបាក ផង​​​ដែរ។     

អ្នកស្រីរៀបរាប់ដូច្នេះថា៖ «សម្រាប់​កម្មកររងគ្រោះ​ជាច្រើន​ទៀត​ក្នុងវិ​ស័យផ្សេ​ង​ដែ​ល​រាជរដ្ឋា​ភិ​បាល​គួរ​យកចិត្តទុកដាក់ ជាពិសេសវិស័យសេវាកម្មកម្សាន្ត ចឹង​សុំឲ្យ​រាជរដ្ឋាភិបាល​ធ្វើការ​ពិចារណា​គិតគូរ​ក្នុង​ការដាក់​​បញ្ចូល​ពួកគាត់​ទទួលបានទឹកប្រាក់​ឧបត្ថម្ភ៤០​ដុល្លារ​ រួមទាំង​ការ​ថែរ​ទាំ​​ផ្នែក​សុខភាព »។

ចំណែក​​អ្នកស្រី ចក់ សុភាព ជានាយិកាប្រតិបតិបត្តិនៃមជ្ឍមណ្ឌលសិទ្ធិមនុស្សកម្ពុជា ក៏បាន​លើកឡើង​ក្នុង​វីដេអូ​នោះ ​ពី​ការយក​ចិត្ត​ទុកដាក់ និង​​ការប្រឹងប្រែង​ក្នុង​ការទប់ស្កាត់​ជំងឺ​កូវីដ​១៩ ពីសំណាក់​ក្រសួង​សុខា​ភិបាល និងវិធានការពី​សំណាក់​រាជរដ្ឋាភិបាល​ឆ្លើយ​តបនឹ​ង​វិស័យ​ទេស​ចរណ៍ វិស័យ​កាត់ដេរ​ជាដើម។ អ្នកស្រី​ក៏​បានលើកឡើង​ថា សម្រាប់​​ កម្មករ ឬ​ពលរដ្ឋ​ក្នុង​វិស័យ​ផ្សេង​ទៀត​នៅ​តែ​ពុំទាន់​ទទួល​បាន​ការគាំពារ​ពេញលេញ ឬ​ពុំ​ទាន់​ទទួល​បាន​សោះទោះ​ជា​មា​ន​ការខិតខំប្រឹងពីសំណាក់រាជរដ្ឋាភិបាលក៏ដោយជាពិសេសអ្នកធ្វើការផ្នែកសេវាកម្ម។

អ្នកស្រីលើកឡើងក្នុងវីដេអូថា៖ «ទោះបីជាមានការប្រឹងប្រែងបែបនេះក៏ដោយ យើង​ឃើញ​ថា​វា​មាន​កម្មករ ឬ​ពលរដ្ឋ​នៅ​ក្នុង​វិស័យ​ផ្សេងៗ​មួយ​ចំនួន​ទៀត​ដែល​មិន​ទាន់​ទទួល​បាន​ការគាំពារ​ពេញ ឬ​ក៏មិនទាន់បានទទួលសោះក្នុង​​ហ្នឹងយើងឃើញថាដូចជាកម្មករនៅក្នុងវិស័យសេវាកម្ម កម្សាន្ត​អីហ្នឹង​»។

Newsroom Cambodia បាន​ព្យាយាម​ទាក់​ទង​សុំ​ការ​អត្ថាធិប្បាយ​ពី​លោក ហេង សួរ អ្នក​នាំ​ពាក្យក្រសួងការងារ និងបណ្តុះបណ្តាលវិជ្ជាជីវៈជាច្រើន​ដង​ ប៉ុន្តែ​​លោក​មិន​​ឆ្លើយតប។

ស្ទើរ​តែ​រយៈពេល​មួយ​ឆ្នាំ​នៃ​ការ​រីក​​រាលដាល​ជំងឺ​កូវីដ​១៩ កម្ពុជា​ត្រូវ​រង​ផល​ប៉ះពាល់​ស្ទើគ្រប់​វ័យ ជាពិសេស​​វិស័យ​ទេសចរណ៍ ​កាត់​ដេរ និង​សេវាកម្ម​។ រដ្ឋាភិបាល​បាន​ប្រកាស​ផ្តល់​ប្រាក់​ឧបត្ថម្ភ​ដល់​​កម្មករ​វិស័យ​កាត់​ដេរ​ម្នាក់ៗ​៤០​ដុល្លារ​ក្នុង​មួយ​ខែ និង​មានការ​​ផ្តល់​បណ្ណ​សមធម៌​ជន​ក្រី​ក្រ​​ក្នុង​អំឡុង​ពេល​នេះ​ផង​ដែរ។​

កាលពី​ពីរ​សប្តាហ៍​មុន លោក​នាយករដ្ឋមន្រ្តី ហ៊ុន សែន បាន​ប្រកាស​ថា ប្រាក់​ឧបត្ថម្ភ​ដល់​ប្រជា​ពលរដ្ឋ​ដែល​មាន​បណ្ណ​សមធម៌​ ឬ​បណ្ណ​ក្រីក្រ ​​មាន​រហូត​ទៅ​ដល់ប្រមាណ​៧០​ម៉ឺន​គ្រួសារ​នៅ​ទូទាំង​ប្រទេស ហើយ​ថា ​​​ក្នុង​មួយៗ​ខែ រដ្ឋាភិបាល​បាន​ចំណា​យ​ប្រាក់​ប្រមាណ​៣០​លាន​ដុល្លារ​អាមេរិក ដើម្បី​ផ្តល់​ប្រាក់​ឧបត្ថម្ភ​នេះ​ដល់​ប្រជាពលរដ្ឋ​ក្រីក្រ៕​

លោក គុជ គឹមឡុង អ្នកនាំពាក្យសាលាដំបូងរាជធានីភ្នំពេញបានប្រាប់ Newsroom Cambodia​ កាលពីរសៀលថ្ងៃទី២៨ ខែធ្នូ ឆ្នាំ២០២០ នេះថាបទចោទតាមផ្លូវតុលាការត្រូវបានធ្វើរួចហើយលើលោកសម រង្ស៊ី អតីតប្រធានគណបក្សសង្រ្គោះជាតិ ដែលត្រូវបានរំលាយកាលពីឆ្នាំ២០១៧។

«រឿងហ្នឹងគឺយើងបាន អយ្យការរាជធានីភ្នំពេញបានសម្រេចចោទប្រកាន់រួចហើយ លោក ព្រះរាជអាជ្ញារង សេង ហៀង ពីបទប្រមាថដល់អង្គព្រះមហាក្សត្រទៅតាមមាត្រាដែលមានចែងរួចហើយនៅក្នុង ក្រមព្រហ្មទណ្ឌយើងហ្នឹង»។

មុនពេលសម្រេចចោទប្រកាន់លើលោក សម រង្ស៊ី រដ្ឋមន្ត្រីក្រសួងយុត្តិធម៌ លោក កើត រិទ្ធ កាលពីថ្ងៃទី២៥ ខែធ្នូ ឆ្នាំ២០២០ បានធ្វើសំណើទៅដល់សាលាដំបូងរាជធានីភ្នំពេញ ឲ្យមានវិធានការផ្លូវច្បាប់ និងតឹងរ៉ឹងបំផុតលើលោក សម រង្ស៊ី បន្ទាប់ពីលោកបានផុសជាសាធារណៈនៅលើទំព័ហ្វេសប៊ុកដែលមានខ្លឹមសារជេរប្រមាថដល់អង្គព្រះ មហាក្សត្រ។ នេះយោងទៅតាមទំព័រហ្វេកប៊ុករបស់ក្រសួងយុត្តិធម៌។

លោកសម រង្ស៊ី បានលាលែងពីតំណែងក្នុងឆ្នាំ ២០១៧ ពីប្រធានគណបក្សប្រឆាំងឈានមុខគេនៅប្រទេសកម្ពុជា ហើយចាប់តាំងពីពេលនោះមក លោកបានរស់នៅក្នុងប្រទេសបារាំងដើម្បីចៀសវាងការចាប់ខ្លួន៕

នេះបានធ្វើឲ្យអ្នកធាក់ស៊ីក្លូជួបការលំបាកក្នុងការទ្រទ្រង់ជីវភាពរបស់ពួកគាត់។ អ្នកធាក់ស៊ីក្លូនៅក្នុងទីក្រុងភ្នំពេញ កាលពីថ្ងៃពុធ ទី២៣​​ ខែធ្នូ ឆ្នាំ២០២០ នេះបានប្រាប់ Newsroom Cambodia អំពីបញ្ហាប្រឈមរបស់ពួកគាត់ដូចខាងក្រោម៖

លោក ឡេង ផាត អាយុ ៦២ឆ្នាំ ជាអ្នកធាក់ស៊ីក្លូរយៈពេល ៣០ឆ្នាំ បាននិយាយថាគាត់រកប្រាក់ចំណូលមិន សូវបាននោះទេក្នុងពេលបច្ចុប្បន្ន ព្រោះមិនសូវមានភ្ញៀវជិះស៊ីក្លូរបស់គាត់។                                            

«ពីមុនមានគេជិះ មានម៉ូយដឹកអីវ៉ាន់ចឹងណា ហើយមាននៅផ្សារ ឡូវអត់មានទេ»។

លោកបន្តថា «មួយថ្ងៃ រកបានពីមុនហ្នឹង ៣ម៉ឺន អីចឹងយើងហូបអស់១ម៉ឺន អីចឹងសល់២ម៉ឺន ហ្នឹងពីមុន  ហើយឥឡូវបាន១ម៉ឺន ហ្នឹងហូបអស់អាលីង»។    

លោកថាមូលហេតុដែលមិនសូវមានភ្ញៀវនេះគឺបណ្តាលមកពីមានវីរុសកូវីដ ១៩ ហើយមានមធ្យោបាយធ្វើ  ដំណើរផ្សេងទៀតច្រើនដូចជា តុកតុក ម៉ូតូ ជាដើម។

លោក ម៉ែន ផែន អាយុ ៩០ឆ្នាំ ជាអ្នកធាក់ស៊ីក្លូតាំងពីសម័យអាណានិគមនិយមបារាំង បាននិយាយថាលោក បាននិយាយថាបច្ចុប្បន្ននេះរកបានតែ ១ម៉ឺន ទៅ ១ម៉ឺន ជាងទេក្នុងមួយថ្ងៃ គ្រាន់តែសម្រាប់ហូបបាយប្រចាំថ្ងៃ ប៉ុណ្ណោះ។

លោកក៏ទទួលបានការផ្តល់ជាបាយខ្លះពីអង្គការដែរ ប៉ុន្តែលោកមិនបានបញ្ជាក់ពីឈ្មោះអង្គការនោះទេ។

លោកឡើងដូច្នេះថា៖ «មួយថ្ងៃបាន ១ម៉ឺន ១ម៉ឺនជាង គ្រាន់តែហូបកាហ្វេ ហូបបាយ ប៉ិនបានអង្គការផ្តល់  បាយទឹកអី »។«នៅតស៊ូអីចឹង ដឹងនៅធើ្វអី ចាស់ហើយមិនដឹងធើ្វអី»។

លោក ឡុត  សុគត អាយុ ៤៦ឆ្នាំ ជាអ្នកធាក់ស៊ីក្លូរយៈពេល ៣ឆ្នាំ ថាគាត់រកមិនសូវបាននោះទេក្នុងពេល បច្ចុប្បន្ននេះដោយសារតែមានមធ្យោបាយធ្វើដំណើរផ្សេងទៀតច្រើន គឺគាត់មានភ្ញៀវតែចាស់ៗដែលមកវត្ត ក្នុងថ្ងៃសីលបានប្រមាណជា ៥០០០ រៀលប៉ុណ្ណោះ។

លោកលើកឡើងដូច្នេះថា៖ «មិនបានទេ បានតែ៥០០០​យកទៅ ធ្វើម៉េចបើគេជិះតែ PassApp ហើយស៊ីក្លូ យើងបានដឹកយាយៗ ថ្ងៃសីល ១០០០, ១៥០០»។

លោកបានបន្តថា ចង់រកមុខរបរថ្មីទៀតព្រោះមុខរបរនេះមិនអាចផ្គត់ផ្គង់ជីវភាពរបស់គាត់បានទេ  ប៉ុន្តែគាត់មិនទាន់រកបានមុខរបរថ្មីនៅឡើយ។

លោក សុ ផាត អាយុ ៦២ឆ្នាំ ជាអ្នកធាក់ស៊ីក្លូប្រមាណ៣០ឆ្នាំ បាននិយាយថាសព្វថ្ងៃនេះរូបលោកកំពុងជួប វិបត្តិសេដ្ឋកិច្ចយ៉ាងខ្លាំង ដោយសាររកប្រាក់ចំណូលមិនសូវបានក្នុងអំឡុងពេលមានវីរុសកូវីដ ១៩។

លោកបាននិយាយថា៖​ «មានផលវិបាក រកមិនបានហ្នឹងឡូវហ្នឹង តាំងកូវីដមករហូតទាល់តែឡូវ គ្មានភ្ញៀវគ្មានអីដឹកទេ»។  

លោកនិយាយថាកាលពីមុនលោករកបានប្រាក់ចំណូលចន្លោះពីជាង ២ម៉ឺនដល់ ៥ម៉ឺនរៀលក្នុងមួយថ្ងៃ ចំណែកបច្ចុប្បន្នបានត្រឹម១ម៉ឺន។ លោកបន្តទៀតថា៖ «ជួលសមាគមស៊ីក្លូ មួយខែ ៥ម៉ឺន ដល់ឥឡូវគ្រូអត់យក ដល់កូវីដ អីចេះ»។

លោក ដារ៉ូ អាយុ ៦១ឆ្នាំ ជាអ្នកធាក់ស៊ីក្លូប្រមាណជា ៣០ឆ្នាំ ក៏កំពុងជួបបញ្ហា​មិនខុសពីអ្នកធាក់​ស៊ីក្លូផ្សេង​ទៀត​ដែរ លោកថាពីមុនគាត់រកបានយ៉ាងហោចណាស់ក៏បាន​ ២ម៉ឺន ទៅ ៣ម៉ឺនរៀលដែរ ប៉ុន្តែឥឡូវបានត្រឹម ១ម៉ឺនរៀល មិនអាចចំណាយគ្រប់គ្រាន់នោះទេ។

លោកលើកឡើងដូច្នេះថា៖ «ពីមុនយើងរកបាន ឥឡូវរកអត់បានទេម៉ាព្រឹកបាន ១ម៉ឺន ចាយមិនគ្រាន់ ពីមុន បាន៣ ទៅ ៤ម៉ឺនម៉ាព្រឹក» ។

«វាមានជំងឺហ្នឹងហើយគេលែងជិះ លែងម៉ោ លែងម៉ោផ្សារចឹងទៅ មាន PassApp ២០០០ ទៅ ៣០០០ គេទៅហើយ ស៊ីក្លូរកអត់បាន គេអត់ជិះ»។

លោកថាបើសិនជាស្ថានភាពក្នុងប្រទេសនៅតែបែបនេះទៀត លោកនឹងបោះបង់ចោលអាជីពមួយនេះ។

«ស្រុកម៉េចៗ បោះបង់ចោលអាហ្នឹង ព្រោះស្រុក ណាកើតជំងឺ»។

លោក អ៊ឹម សម្បត្តិ ប្រធានសមាគមអភិរក្សស៊ីក្លូ និងមុខរបបរក្រៅប្រព័ន្ធ​បានប្រាប់តាមរយៈទូរស័ព្ទថា​លោកមានការព្រួយបារម្ភជាខ្លាំង អំពីការធ្លាក់ចុះជាបន្តបន្ទាប់នៃអ្នកធាក់ស៊ីក្លូ។

លោកបានអះអាងថា នៅឆ្នាំ១៩៩៩ មានអ្នកធាក់ស៊ីក្លូនៅក្នុងភ្នំពេញ  ប្រមាណជាង ១៥០០នាក់ ហើយក្នុង ២០១២ ចន្លោះពី ៦០០ ទៅ ៦០០ នាក់ជាង។

ដោយឡែកពីឆ្នាំ ២០១២ មកទល់បច្ចុប្បន្ននេះ មានអ្នកធាក់ស៊ីក្លូប្រហែលជា ៣០០នាក់ជាង និងចំនួនស៊ីក្លូ ៤០០គ្រឿង។

លោកបានបន្តថា មូលហេតុដែលបណ្តាលឲ្យពួកគាត់ដែលជាអ្នកធាក់ស៊ីក្លូជួបការលំបាកគឺដោយសារតែមុខរបរ នេះពឹងផ្អែកទៅលើវិស័យទេសចរណ៍ទាំងស្រុង ខណៈដែលប្រទេសកំពុងជួបវិបត្តិកូវីដ ១៩ ផងធ្វើឲ្យមិនសូវភ្ញៀវទេសចរកម្សាន្តជាដើម។

«ដោយសារឥឡូវនេះ ពឹងផ្អែកទៅលើវិស័យទេសចរណ៍សុទ្ធសាធតែម្តង មែនទែនទៅ បើសិនជាមានស៊ីក្លូនៅថេរ  ទាល់ណាតែមានវិស័យទេសចរណ៍»។

លោកបានប្រាប់ទៀតថា រដ្ឋាភិបាលបានជួយឧបត្ថម្ភជាថវិកា២១ម៉ឺន​ ក្នុងមួយខែសម្រាប់អ្នកធាក់ស៊ីក្លូនៅ ក្នុងសមាគម និងទទួលបានប័ណ្ណ ប.ស.ស ពីក្រសួងការងារ។

លោកលើកដូច្នេះថា៖ «រដ្ឋាភិបាលលោកជួយម៉ាផ្នែកទៅហើយសព្វថ្ងៃហ្នឹង គាត់មានប្រាក់ឧបត្ថម្ភប្រចាំខែ  មួយខែបាន ២១ម៉ឺន មួយផ្នែកផ្សេងទៀតបានប័ណ្ណ ប.ស.ស​ ពីក្រសួងការងារនៅពេលគាត់ឈឺ គាត់អី គាត់ អាចទៅមន្ទីរពេទ្យរដ្ឋ គេមិន Charge ( គិតថ្លៃ ) ថវិកាគាត់ទេ»៕

លោក ហ៊ឹម ប៊ុនថន កសិករ​នៅ​ស្រុក​មុខកំពូល ខេត្ត​កណ្តាល បាន​ប្រាប់ Newsroom Cambodia កាលពីថ្ងៃ​អាទិត្យ​ថា លោក​បាន​ដាំ​ត្រសក់​អស់​រយៈពេល​៣ ទៅ ៤ឆ្នាំ ហើយ ។ លោក​ថា កាលពី​ប៉ុន្មាន​ខែ​មុន ត្រសក់​មាន​តម្លៃ​ប្រហែល ១៣០០រៀល​ក្នុង​មួយ​គីឡូ ប៉ុន្តែ​លោកថា ចាប់ពី​ដើម​ខែ​ធ្នូ​នេះ តម្លៃ​ត្រសក់​បាន​ត្រឹមតែ ៥០០​រៀល ក្នុង​មួយ​គីឡូ។

https://cambonomist.com/news/cucumber-growers-hit-by-lower-prices/

លោកស្រី សោម ស៊ីវណ្ណ ទីប្រឹក្សាការងារនៅស្ថានទូតកម្ពុជាប្រចាំនៅម៉ាឡេស៊ី បានប្រាប់ Newsroom Cambodia តាមអ៊ីម៉ែលនៅ​ថ្ងៃទី​១៦ ខែធ្នូ ឆ្នាំ​២០២០​ថា ​ក្នុង​​​ករណីដែលពលករបរទេសខុសច្បាប់មិនត្រឡប់ទៅប្រទេសខ្លួនវិញ​បន្ទាប់ថ្ងៃទី​​៣០ ខែមិថុនា ឆ្នាំ២០២១ ពួកគេអាច​ប្រឈមនឹងផ្លូវច្បាប់ដូចជាការឃុំខ្លួន ការស៊ើបអង្កេត ការនិរទេស ជាប់ពន្ធនាគារ ផាកពិន័យ ឬការវាយ​នឹងរំពាត់​​ជា​ដើម​។

លោកស្រី សោម ស៊ីវណ្ណបានសរសេរដូច្នេះថា៖ «នេះជាការសម្រេចរបស់រដ្ឋាភិបាលម៉ាឡេស៊ីដល់ពលករខុសច្បាប់នេះឲ្យវិលត្រឡប់ក្នុងន័យល្អ​ប្រសើរ។ ក្រោយពេលដែលកម្មវិធីនេះបញ្ចប់ ពលករខុសច្បាប់ដែលបដិសេធចូលកម្មវិធីនេះ ​នឹង​ប្រឈម​មុខនឹងច្បាប់ (ដូចជា ការឃុំខ្លួន ការស៊ើបអង្កេត ការកាត់ទោស ការនិរទេស) ហើយអាចជាប់ពន្ធនាគារ ទទួលការផាកពិន័យ ឬការវាយនឹងរំពាត់ នៅពេលរកឃើញមានទោស»។

គួរំឮកថា រដ្ឋាភិបាលប្រទេសម៉ាឡេស៊ីបានសម្រេចអនុញ្ញាតឲ្យពលករខុសច្បាប់ដែលកំពុងធ្វើការ និងស្នាក់នៅក្នុងប្រទេសខ្លួន ចំនួន១៥ប្រទេស រួមមានកម្ពុជាផងដែរ អាចត្រឡប់ទៅប្រទេសខ្លួនវិញ។

លោកស្រី សោម ស៊ីវណ្ណ បាននិយាយថា មិនទាន់មានការស្នើសុំជំនួយណាមួយនៅឡើយទេពីជនជាតិកម្ពុជាពីព្រោះតាមរយៈការធ្វើមាតុភូមិនិវត្តន៍ ពួកអាចទៅការិយាល័យអន្តោប្រវេសន៍ដោយខ្លួនឯងបាន ហើយមានតែអ្នកខ្លះស្នើសុំព័ត៌មានបន្ថែមអំពីនីតិវិធី។

ពលករកម្ពុជាស្របច្បាប់នៅប្រទេសម៉ាឡេស៊ីបានចុះឈ្មោះជាមួយនាយកដ្ឋានអន្តោប្រវេសន៍ម៉ាឡេស៊ីហើយមានប្រមាណជា ៤០០០នាក់ គិតត្រឹមខែកញ្ញាឆ្នាំ ២០១៩។​ នេះយោងតាមលោកស្រី សោម ស៊ីវណ្ណ។

លោកស្រី សោម ស៊ីវណ្ណ បាននិយាយថា មិនមានទិន្នន័យទេពីពលករខុសច្បាប់ ក៏ប៉ុន្តែប្រភពផ្សេងទៀតបង្ហាញថា ពលករគ្មានឯកសារត្រូវបានគេរំពឹងថានឹងមានច្រើនជាង៣០,០០០ នាក់នៅក្នុងប្រទេសម៉ាឡេស៊ី៕

ប្រទេស​ម៉ាឡេស៊ីនឹង​មានការ​អនុវត្តច្បាប់តឹង​រ៉ឹងចំពោះ​ពលករបរទេសខុសច្បាប់បន្ទាប់ពីថ្ងៃទី៣០ ខែមិថុនា ឆ្នាំ​២០២១។ នេះបើ​យោងតាមសេចក្តីជូនដំណឹងផ្លូវការដោយស្ថានទូតកម្ពុជាប្រចាំ​ប្រទេស​ម៉ាឡេស៊ី។

សេចក្តីជូនដំណឹងរបស់​ស្ថានទូតកម្ពុជានៅម៉ាឡេស៊ីបានបន្ថែមទៀតថា ដើម្បីអាច​ត្រឡប់​​​​មក​ប្រទេស​កំណើតវិញ ពលករខុសច្បាប់ត្រូវ​ណាត់​ជួប​ជាមួយ​អគ្គនាយកដ្ឋានអន្តោ​ប្រវេសន៍ម៉ាឡេស៊ី​តាម​រយៈប្រព័ន្ធអនឡាញ System Temujanji Online (STO)។

សេចក្ដីជូនដំណឹងដដែលបានបន្ថែមថា ពលករ ពលការនី ក៏ត្រូវមានឯកសារស្របច្បាប់មួយចំនួនបន្ថែមទៀតទើបអាចត្រឡប់មកប្រទេសខ្លួនបាន។

សេចក្តីជូនដំណឹងមានខ្លឹមសារដើមថា៖ «មានលិខិតឆ្លងដែន ឬលិខិតធ្វើដំណើរបណ្ដោះអាសន្នព្រមទាំង​សំបុត្រយន្តហោះដែលមានសុពលភាពរយៈពេល១៤ថ្ងៃ គិតចាប់ពីថ្ងៃធ្វើការណាត់ជួបនៅអគ្គនាយកដ្ឋាន​អន្តោប្រវេសន៍»។

លើសពីនេះទៀត ការផាក​​​ពិន័យជាទឹកប្រាក់គឺត្រូវធ្វើតាមរយៈប្រព័ន្ធអនឡាញផងដែរ ចំនួន ៥០០ រីងហ្គីត តាមប្រព័ន្ធធនាគារ Online ឬ Debit/Visa Card។

លោក ស្លៃម៉ាន វ៉ាន់ក្រី ភេទ ប្រុស អាយុ​២៩ឆ្នាំ​​ ជាពលករខុសច្បាប់ដែលធ្វើការនៅប្រទេសម៉ាឡេស៊ីតាំងពី​ឆ្នាំ២០១៧ បានប្រាប់ Newsroom Cambodia ថា​ លោក និងកូនខ្មែរដទៃទៀតចង់ត្រឡប់មកប្រទេសខ្មែរវិញ ​គឺ​រង់ចាំតែការបើកផ្លូវឲ្យត្រឡប់មកប៉ុណ្ណោះ។ ប៉ុន្តែលោកថា តែមានភាពលំបាកខ្លះៗចំពោះការប្រើប្រាស់ភាសា។

លោកលើកឡើងដូច្នេះថា៖ «ចាប់អារម្មណ៍ថាកូនខ្មែរចង់ទៅផ្ទះដែរ តែដោយយ៉ាប់ថាទាក់ទង ខ្លះមកគេអត់ ចេះ​​​ភាសាម៉ាឡេទៅ គេត្រូវទាក់ទងមេប៉ូលីសមេអីហ្នឹង យ៉ាប់អីចឹង។ រាល់ថ្ងៃនេះនៅប្រទេសម៉ាឡេ កូនខ្មែរបន់​ឲ្យតែគេបើកផ្លូវទៅខ្មែរហ្នឹងហើយ»។

លោក ហ្សាការីយ៉ា អាយុ ២៨ឆ្នាំ​ ជាពលករដែល​ធ្វើការនៅប្រទេសម៉ាឡេស៊ី​តាំងពីឆ្នាំ២០០៧​ ក៏មិនខុស​ពី​លោក ស្លៃម៉ាន វ៉ាន់ក្រី ដែរ លោកប្រាប់ថាចង់ត្រឡប់មកកម្ពុជាវិញ ​​​​ប៉ុន្តែនៅកម្ពុជាទទួលបានប្រាក់ខែ​តិច ហើយមិនសូវសម្បូរការងារធ្វើ។

លោកលើកឡើងថា៖ «សម្រាប់ខ្ញុំចង់ត្រឡប់ទៅមាតុភូមិកំណើតវិញ តែបញ្ហាមួយដែលឲ្យពិបាកការងារ​ប្រទេស​​​កម្ពុជាមិនសូវមាន ណាមួយប្រាក់តិច»។

លោក ឌី ថេហូយ៉ា ជាមន្ត្រីផ្នែកកម្មវិធីទេសន្តរប្រវេសន៍នៃអង្គការសង់ត្រាល់បាននិយាយថា រាជរដ្ឋាភិបាលគួរតែមានការសម្របសម្រួលដល់ពលករខុសច្បាប់ដូចជាថ្លៃសំបុត្រយន្តហោះ ការចំណាយផងដែរនៅពេលប្រជាពលរដ្ឋជួបបញ្ហា។

លោក ឌី ថេហូយ៉ា បានបន្តថា រាជរដ្ឋាភិបាលក៏គួរមានការចរចារណាមួយជាមួយប្រទេសម៉ាឡេស៊ី​ បើសិនជាពួកគាត់​​​​​មិនអាចត្រឡប់មកប្រទេសកម្ពុជាវិញដោយមានឧបសគ្គណាមួយ  មុនពេលដែលម៉ាឡេស៊ី​រឹតបន្តឹង​​​​ច្បាប់​​ចំពោះពលករខុសច្បាប់ ។

លោកបានលើកឡើងដូច្នេះថា៖ «បើសិនជាមានការសម្របសម្រួលក្រោមគោលនយោបាយរដ្ឋាភិបាលដោយការ​ផ្តល់ មាន​​ន័យ​សម្រួលឲ្យគាត់ត្រឡប់មកវិញដោយទិញសំបុត្រយន្តហោះ ការចំណាយចាយវាយផ្សេងៗ​វា​ជា​ការល្អ»។

«ប្រសិនបើគាត់មិនទាន់បានត្រឡប់មកវិញទេ គាត់មានឧបសគ្គអ្វីផ្សេងៗអីជាដើមចឹង ហើយគាត់នៅ​ផុតកំណត់នៃការដាក់កំហិតតនៃប្រទេសម៉ាឡេស៊ី    ប្រទេសកម្ពុជា​គួរតែមាន​ការចរចារផ្នែកណាមួយ​ដើម្បីឲ្យ​មានការសម្របសម្រួលកុំឲ្យគាត់ត្រូវបានគេចោទប្រកាន់ overstayed ( ស្នាក់នៅហួសកំណត់) អីជាដើម ហើយ​គាត់នឹងប្រឈមផ្លូវច្បាប់»។

លោកបន្តថា មូលហេតុដែលពលករចំណាកស្រុកទាំងខុសច្បាប់គឺដោយជឿការផ្សព្វផ្សាយរបស់ភ្នាក់ងារ ឬ​មេ​ខ្យល់ដោយពុំបានដឹងព័ត៌មានច្បាស់លាស់។ ម៉្យាងទៀតគឺជីវភាពខ្វះខាត ពលករត្រូវចំណាយច្រើនដើម្បី​បាន​​ទៅស្រុកគេ ហើយត្រូវចំណាយពេលក៏យូរថែមទៀត។  

លោកលើកឡើងថា៖ «ទីមួយកត្តាអូសទាញ សំដៅទៅលើប្រព័ន្ធនៃការផ្សព្វផ្សាយ​របស់ភ្នាក់ងារ​ជ្រើសរើស​ឬមួយគេហៅមេខ្យល់ហ្នឹង គាត់មានឥទ្ធិពលទៅលើការផ្សព្វផ្សាយដល់ប្រជាពលរដ្ឋហើយគាត់ជ្រើសរើស គាត់​​អត់បានព័ត៌មានត្រឹមត្រូវច្បាស់លាស់ល្អ គាត់ចេះតែជឿតាមគេ»។

«ទីពីរ ពាក់ព័ន្ធកត្តាជីវភាពដែលយើងមើលដំណើរការនៃការជ្រើសរើសស្រុកគេត្រូវចំណាយច្រើន  ហើយការចំណាយច្រើនក៏គាត់ត្រូវចាំយូរ»។

លោកបានអះអាងថា កត្តាមួយទៀតគឺពាក់ព័ន្ធនឹងរឿងនីតិវិធីនៃការរៀបចំជ្រើសរើសពលករទៅស្រុកគេហ្នឹង វាអត់បានជាក់លាក់ក្នុងគោលនយោបាយរបស់រដ្ឋ។

គិតត្រឹមខែកញ្ញា ឆ្នាំ២០១៩ ពលករកម្ពុជាស្របច្បាប់​ដែលចុះឈ្មោះ​ជាមួយ​នាយកដ្ឋានអន្តោប្រវេសន៍ម៉ាឡេស៊ី មានចំនួនជិត៤០០០នាក់។ ពលករខុសច្បាប់គេរំពឹងថាមានច្រើនជាង ៣០០០០នាក់នៅក្នុងប្រទេសម៉ាឡេស៊ី។​ នេះបើយោងទៅតាមស្ថានទូត​​កម្ពុជា​ប្រចាំ​ប្រទេសម៉ាឡេស៊ី៕

បើ​តាម​សេចក្តី​ប្រកាស​របស់​ក្រសួង​សុខាភិបាល​ចេញ​នៅ​ព្រឹកថ្ងៃទី១៦​ ខែធ្នូ ឆ្នាំ២០២០​នេះ​​បញ្ជាក់​ថា អ្នក​ជា​សះស្បើ​យចំនួន៥​នាក់ ជា​អ្នក​ពាក់ព័ន្ធ​នឹង​ព្រឹត្តិ​ការណ៍​សហគមន៍​២៨វិចិ្ឆកា   ក្នុងនោះ​ក៏មាន​សមាជិក​គ្រួសារ​អគ្គនាយកពន្ធនាគារនៃក្រសួងមហាផ្ទៃ និង​អ្នក​ជា​សះស្បើយ​ចំនួន​២នាក់ទៀត​មិនពាក់ព័ន្ធ​នឹង​ព្រឹត្តិការណ៍​សហគមន៍​​២៨វិច្ឆិកា ហើយ​ពួកគេ​ត្រូវ​បាន​អនុញ្ញាត​ឲ្យ​ចេញ​ពី​មន្ទីរពេទ្យមិត្តភាពខ្មែរ-សូវៀត។  

គិតត្រឹមថ្ងៃទី១៥ ខែធ្នូ ឆ្នាំ២០២០ អ្នកមានវីរុសកូវីដសរុប៣៦២នាក់ ជាសះស្បើយ៣១៩នាក់ និងកំពុង សម្រាកព្យាបាលនៅមន្ទីរពេទ្យមិត្តភាពខ្មែរ-សូវៀត ២៦នាក់ មណ្ឌលសុខភាពចាក់អង្រែ ១០នាក់ និងនៅមជ្ឈមណ្ឌលជាតិប្រយុទ្ធនឹងជំងឺរបេង និង​ហង់​សិ​ន​ចំនួន៧នាក់៕