សម្រាប់រ៉ឺម៉កជើងនេះ ដែលកូនខ្មែរមានគំនិតច្នៃប្រឌិត បង្កើតវាឡើងនេះ ពុំមែនជារឿងថ្មីទេ វាធ្លាប់មានពីមុនមកហើយ តែដោយសារវិបត្តិសង្គ្រាមរាំរៃ ក៏ខ្មែរយើងបានបោះបង់បំភ្លេចវាចោល ទើបតែពេលថ្មីៗនេះ កូនខ្មែរដែលស្រឡាញ់របស់ចាស់ និងចូលចិត្តរក្សាទុករបស់របរចាស់មានគំនិតច្នៃប្រឌិតបង្កើតវាឡើងវិញ។

មគ្គុទេសចរណ៍ទេសចរណ៍ងពីររូប ដែលជាអ្នកនាំភ្លៀវនៅតំបន់អង្គរនិងថ្នាក់ជាតិផង បានកែច្នៃរ៉ឺម៉កជើងខាងសម័យដើមមកប្រើប្រាស់ជាមធ្យោបាយដឹកភ្ញៀវទេសចរណ៍ ដើម្បីរកប្រាក់ចំណូល ហើយក៏មានបំណងចង់អភិរក្សររ៉ឺម៉កជើងនេះ និងថែរក្សាបរិស្ថានផងនោះ។

មគ្គុទេសចរណ៍ដែលមានមាឌតូច រហ័សរហួន រួសរាយរាក់ទាក់ សម្បុរសណ្តែកបាយ សម្តីរដឺនគួរឱ្យចាប់អារម្មណ៍ លោក បូ សុភា កំពុងត្រួតពិនិត្យ និងសាកអាគុយរ៉ឺម៉កជើង ដែលបម្រុងនឹងទៅដឹកចៅហ្វាយខេត្តសៀមរាប លោក ទៀ សីហា និងក្រុមគ្រួសារ នៅប្រមាណម៉ោង៤-៥ល្ងាច កាលពីថ្ងៃទី១៨ ខែសីហា ឆ្នាំ២០២៣ ទាំងទឹកមុខស្រស់បស់ ក្នុងអាជីវកម្មថ្មីថ្មោងនេះ។

ស្ថិតនៅក្នុងវ័យ ៣៣ឆ្នាំ បុរសរូបនេះ ដែលរស់ភូមិថ្នល់ ឃុំស្រង៉ែ សុ្រកសៀមរាប ខេត្តសៀមរាប បានប្រាប់ Newsroom Cambodia នូវប្រវត្តិរ៉ឺម៉ក ឬរ៉ឺម៉កជើងនេះ ដោយផ្សារភ្ជាប់នឹងប្រវត្តិសាស្រ្តខ្មែរ ដែលនៅប្រាសាទបាយ័ន ចម្លាក់ខាងកើត ការដឹកជញ្ជូនស្បៀងមានខ្នាតតូចៗ អូសដោយគោ ក្របី នៅសតវត្សទី១២។

លោកបន្តថា «នៅសម័យអាណានិគមបារាំង ពីឆ្នាំ១៨៦៣ មក បាននាំចូលបច្ចេកវិទ្យាថ្មី មានទោចក្រយាន ហៅថាកង់ ក្រោយមកខ្មែរយើងមានគំនិតកែច្នៃជារបស់អូសទាញបាន ជារទេះ ឬហៅថារ៉ឺម៉ក»។

បុរសមគ្គុទេសចរណ៍នេះមានចំណេះដឹងទាំងភាសាអង់គ្លេស និងបារាំង ព្រមទាំងប្រវត្តិសាស្ត្រខ្មែរ បានបកស្រាយពាក្យថា រ៉ឺម៉ក គឺជាភាសាកម្ចីមកពីបារាំង (La remorque) បើតាមវចនានុក្រមសម្ដេច ជួន ណាត ថា រទេះឬក៏សណ្តោង។

លោក បូ សុភា និយាយថា រូបភាពរ៉ឺម៉កចាស់ៗសម័យបារាំង ឆ្នាំ១៩២០-១៩២៩ មានក្រុមរ៉ឺម៉កមួយក្រុមដឹកទាហ៊ានខ្មែរយើង ដែលអង្គុយលើរ៉ឺម៉កនោះ ហើយសម័យសង្គមរាស្រ្តនិយមឆ្នាំ១៩៥៣ មក គេនៅបន្តច្នៃឥតឈប់ឈរ ទៅជាប្រភេទម៉ូតូ ម៉ូប៊ីឡែត ដោយប្រើម៉ាស៊ីនវិញ។ តែជាអកុសលសម័យ លន់ នល់ និង ប៉ុល ពត ខ្មែរយើ

មានវិបត្តិសង្គ្រាមក៏បាត់បង់ឈប់ប្រើរហូតមកដល់ឆ្នាំ២០០០ជាង មធ្យោបាយដឹកជញ្ជូនទំនើប ដាក់ភ្ញៀវបានច្រើន មានល្បឿនលឿន ប្រជាប្រិយភាពរ៉ឺម៉កបាត់បង់លែងប្រើ ហើយក្មេងសម័យក្រោយលែងស្គាល់។

ក្រោយពីបញ្ចប់ការសិក្សាមគ្គុទេសចរណ៍ឆ្នាំ២០១២មក លោក បូ សុភា បានដើរនាំភ្ញៀវគ្រប់ខេត្តក្រុងប្រទេសកម្ពុជា បានប្រទះឃើញរ៉ឺម៉កនេះមួយចំនួននៅខេត្តបាត់ដំបង កំពង់ចាម កំពត ក៏មានគំនិតបង្កើតវា ដោយសារក្នុងចិត្តស្រឡាញ់របស់បុរាណ ចង់អភិរក្ស គួបផ្សំនឹងអភិវឌ្ឍន៍ហើយធ្វើបច្ចុប្បន្នភាពវាដំណើរការទៅព្រមគ្នា។

ក្នុងគោលបំណងបង្កើតរ៉ឺម៉កជើងនេះ គឺពុំទាន់ក្លាយជាអាជីវកម្មធំដុំទេ គ្រាន់តែជាមុខរបរបន្ទាប់បន្សំ និងសាកល្បងឱ្យភ្ញៀវបានស្គាល់ ជិះកំសាន្តធម្មតាប៉ុណ្ណោះ។ លោកបន្ថែមថា «វាស្អាតដូចកូនក្រមុំតុបតែងខ្លួន» បើទោះបីដំបូងឡើយពិបាកក្នុងការបង្គុំវា ព្រោះផ្នែកខ្លះ ច្រេះ បាក់បែក ត្រូវដុសខាត់វា រកគ្រឿងបន្លះ និងលាប បាញ់ថ្នាំវាឡើងវិញ។

ទោះជាយ៉ាងណាលោកសប្បាយចិត្ត ដែលមហាជនសាទរ មានការគាំទ្រ រំភើប ដែលវត្ថុមួយត្រូវបានកប់ក្នុងធរណីអស់ជាច្រើនឆ្នាំបានរកឃើញវិញ វាដូចឆ្លងភពអ៊ីចឹង វាដូចរស់ម្តងទៀត ទាំងភ្ញៀវជាតិ និងអន្តរជាតិសរសើរគ្រប់គ្នា ឯមិត្តរបស់លោកបានជិះក៏លាន់ម៉ាត់ថា «គេមើលមកខ្ញុំគ្រប់គ្នាដូចតារាអ៊ីចឹង»។

ងាកមកចាប់អារម្មណ៍មគ្គុទេសចរណ៍ដែលមានរាងស្គមល្មម សម្បុរ ស ស្រអែម ពាក់វែនតាខ្មៅ ពាក់ទ្រនាប់ជើងផ្ទាត់ លោក ព្រេក ព្រី រស់នៅខេត្តសៀមរាប ជាជាង ខាងបច្ចេកទេស ខាងកែច្នៃប្រឌិតដំឡើងនិងរៀបចំរ៉ឺមកជើង។

ជាហ្គាយជិះកង់នាំភ្លៀងផង និងជាអ្នកធាក់រ៉ឺម៉ក់ជើងផង លោកថា «វាជាមុខរបរទីពីរអាចរកចំណូលបានទ្វេដង» ថ្វីត្បិតការចាប់ផ្តើមបានពីរខែ សន្ទុះការគាំទ្រកាន់តែមានច្រើនឡើងពីភ្ញៀវជាតិ និងអន្តរជាតិលោកមានគំនិតស្រដៀងគ្នា ដើម្បីអភិរក្ស ជួយថែរក្សាបរិស្ថាន ក្នុងការប្រើប្រាស់រ៉ឺម៉កជើងនេះ ដែលបំពាក់ថាមពលអគ្គិសនីជំនួយ ពុំមានផ្សែងពុលឡើយ។

លោកបន្ថែមថា វាទើបចាប់ផ្តើមមិនទាន់រីកផុសផុល ក្នុងសហគមន៍ទេ ដោយសាររ៉ឺម៉ក់មានចំនួនតិចតួច តែទោះជាយ៉ាងណាក្នុងថ្ងៃអនាគត មានបំណងពង្រីកវា ដើម្បីសម្រួលការងាររកប្រាក់ចំណូលដល់សហគមន៍បានកាន់តែច្រើនតាមវិស័យមួយនេះ។

ចំណែកឯលោក ហ៊ឹម អាន ជាអថិតិជន មានចិត្តរីករាយ អារម្មណ៍ស្រស់ថ្លា ក្នុងការជិះរ៉ឺម៉កជើងទស្សនាតំបន់អង្គរ។ លោកថា «ធ្លាប់ជិះកង់បី (Pass App) តែងាកមកជិះរ៉ឺម៉កជើងវាប្លែក» មានភ្ញៀវបរទេសមើលច្រើន ចាប់អារម្មណ៍ និងថតរូបលោកច្រើនផងដែរ។

លោកបន្តថា ទោះបីអ្នកធាក់រ៉ឺម៉កជើងហត់ បែកញើសហូរសស្រាក់ក៏ដោយ វាបានរួមចំណែកចូលរួមថែរក្សាវប្បធម៌ មិនបំពុលបរិយាកាស សម្លេងស្ងាត់មិនរំខានដល់ភ្ញៀវឯទៀត វាល្អមែនទែន។ បើធៀបនិងម៉ូតូឡាន ការជិះរ៉ឺម៉កជើងខុសគ្នាដាច់ វាមានអរម្មណ៍ប្លែកត្រជាក់ចិត្ត ក្នងការមើលទេសភាពស្អាតៗ។

លោកលើកឡើងស្រដៀងគ្នា ចង់ឱ្យប្រជាពលរដ្ឋចូលរួមគាំទ្ររ៉ឺម៉កជើងខ្មែរ ធាក់ដោយកូនខ្មែរ ដែលបានបង្កើតថ្មីថ្មោង ខ្ញុំបានជិះ «ពិតជាមានអារម្មណ៍រំភើបមែនទែនបាទ! »។

គួររំលឹកថាលោក បូរ សុភា ជាមគ្គុទេសចរណ៍ដ៏ឆ្នើមមួយរួបមានគំនិតផ្តួចផ្តើម អភិរក្ស និងអភិវឌ្ឍនូវរ៉ឺម៉កជើង ដែលគេបោះបង់ចោលជាយូរលង់ណាស់មកហើយ។ ហើយលោកមានឆន្ទៈដើម្បីបន្តដោយក្តីស្រឡាញ់ ចំណង់ចំណូលចិត្ត ក្នុងការបន្តបេសកម្មរបស់ខ្លួន ដើម្បីជម្រុញសហគមន៍លោក រកប្រាក់កម្រៃបន្ថែម ជួយដល់សង្គម និងបរិសា្ថន គ្មានផ្សែង ដោយការប្រើប្រាស់រ៉ឺម៉ក ដើម្បីចង់ឱ្យបងប្អូនសាកនូវរសជាតិថ្មី និងរំលឹកនូវអនុស្សាវរីយ៍ចាស់ៗ ដែលបានកន្លងផុតជាង៤ ទសវត្សមកហើយ។

លោកចង់បង្ហាញទៅកាន់សាធារណៈជនថា «រ៉ឺម៉កជើងរស់ឡើងវិញហើយ» ដើម្បីបម្រើវិស័យទេសចរណ៍សម្រាប់បងប្អូនទស្សនានៅតំបន់អង្គរ៕

ថែ្លងក្នុងពិធីសម្ពោធដាក់ឱ្យប្រើប្រាស់ជាផ្លូវការផ្លូវក្រវាត់ក្រុងទី៣ នៅព្រឹកថ្ងៃទី០៣ ខែសីហា ឆ្នាំ២០២៣នេះថា ប្រសិនបើលោក ហ៊ុន ម៉ាណែត មានគ្រោះថ្នាក់ដល់ជីវិត លទ្ធភាពនៃវិលត្រលប់មកធ្វើជានាយករដ្ឋមន្ត្រីមួយរយៈ គឺរូបលោកផ្ទាល់។ បន្ទាប់ពីនោះ លោកនឹងជ្រើសរើសនរណាម្នាក់ដែលមាន​សមត្ថភាពធ្វើជានាយករដ្ឋមន្ត្រីបន្ត។

លោកបន្តថា៖ «ខ្ញុំបានជម្រាបនៅក្នុងគណៈអចិន្ត្រៃយ៍​ឆ្លងតាំងពីខែធ្នូ ឆ្នាំ២០២១ ឯណោះ បើសិនជា ម៉ាណែត គ្រោះថ្នាក់ដល់ជីវិត ខ្ញុំត្រូវវិលត្រលប់មកធ្វើជានាយករដ្ឋមន្រ្តីវិញ នេះជារឿងចាំបាច់ដើម្បីធានានូវសេចក្តីសុខរបស់ប្រជាជន»៕

តាមរយៈសារសម្លេងក្នុងតេឡេក្រាមរបស់លោកហ៊ុន សែន ចេញនៅថ្ងៃទី០៧ ខែកក្កដា ឆ្នាំ២០២៣ បញ្ជាក់ថា លោកនឹងចាត់វិធានការណ៍តាមផ្លូវច្បាប់ ដោយមិនអាចលើកលែងបានទេ ព្រោះវាអាចមានការយល់ខុសនៅពេលដែលបង្ហោះសារ ឬបង្ហោះរូបភាពចេញទៅ តាមរយៈគណនីដែលប្រើឈ្មោះរបស់លោក។

លោកបន្តថា ‌‌«ខ្ញុំនឹងប្រើគណនីខ្ញុំ គឺខ្ញុំនឹងបង្ហោះខ្លួនឯង ឬជំនួញការរបស់ខ្ញុំចូលបង្ហោះ ដែលភាគច្រើនគឺខ្ញុំបង្ហោះខ្លួនឯង តាមរយៈសារខ្លឺៗ ឬក៏រូបភាពខ្លឺទៅតាមចិត្តចង់របស់ខ្ញុំ ព្រោះគ្មាននរណាមកត្រួតក្បាល ឬមកតាមដាន រឿងរ៉ាវរបស់ខ្ញុំដូចកាលមុនទៀតទេ»។

គួរបញ្ជាក់ផងដែរថា លោក ហ៊ុន សែន ស្នើឱ្យធ្វើការលុបនូវគណនីទាំងអស់នោះជាបន្ទាន់នៅក្នុងថ្ងៃនេះតែម្តងដោយមិនរង់ចាំពេលណានោះទេ៕

អង្គការសង្គមស៊ីវិល បានបន្ថៃមថាពួកគេគ្រាន់តែលើកឡើងពីទុក្ខកង្វល់ និងសម្ដែងមតិដោយអហិង្សា ដើម្បីការពារដីធ្លី និងក្រុមសមាជិកសហគមន៍របស់ពួកគេតែប៉ុណ្ណោះ។

យោងតាមសេចក្ដីថ្លែងការណ៍រួមរបស់សមាគមអាដហុក ចេញថ្ងៃទី០៦ ខែកក្កដា ឆ្នាំ២០២៣ បញ្ជាក់ថា សកម្មជនដីធ្លីចំនួន១០នាក់ ត្រូវបានចាប់ខ្លួន និងចោទប្រកាន់ពីបទញុះញង់ឱ្យប្រព្រឹត្តបទឧក្រិដ្ឋជាអាទិ៍ តាមបញ្ញត្តិមាត្រា ៤៩៤ និង ៤៩៥ នៃក្រមព្រហ្មទណ្ឌ នៅថ្ងៃទី២៩ ខែមិថុនា ឆ្នាំ២០២៣។

ពួកគេ ៩នាក់ក្នុងចំណោមនោះ បច្ចុប្បន្នកំពុងស្ថិតនៅក្នុងការឃុំខ្លួនបណ្តោះអាសន្នរង់ចាំសវនាការនៅក្នុងពន្ធនាគារខេត្តកោះកុង។ ដោយសកម្មជនម្នាក់ទៀត ត្រូវបានដោះលែងឱ្យនៅក្រៅឃុំជាមួយនឹងលក្ខខណ្ឌដ៏តឹងរ៉ឹង។ ការចោទប្រកាន់នេះធ្វើឡើងបន្ទាប់ពីសកម្មជនដីធ្លីទាំងនោះព្យាយាមធ្វើដំណើរទៅរាជធានីភ្នំពេញ ដើម្បីដាក់ញត្តិទៅកាន់ក្រសួងយុត្តិធម៌។

សេចក្ដីថ្លែងការណ៍រួមដដែលបន្តថា សកម្មជនដីធ្លីទាំង១០នាក់ រួមមាន អ្នកស្រី ផាវ ញើង អ្នកស្រី ដេត ហ៊ូ អ្នកស្រី យិ គន្ធា លោក សុខ ជ័យ លោក ហេង ជ័យ អ្នកស្រី ទិន តាំង លោក ឡាំង ជៀវ អ្នកស្រី សេង លីន អ្នកស្រី យឿន ខ្មៅ និងអ្នកស្រី សួង ថេង។ អ្នកស្រី សួង ថេង គឺជាសកម្មជនតែម្នាក់គត់ដែលត្រូវបានដោះលែងឱ្យនៅក្រៅឃុំជាមួយនឹងលក្ខខណ្ឌដ៏តឹងរ៉ឹង។

គួរបញ្ជាក់ផងដែរថា អង្គការសង្គមស៊ីវិលចំនួន៥១ មកពីស្ថាប័នផ្សេងគ្នា ដែលបានស្នើសុំដើម្បីឱ្យបញ្ឈប់ការធ្វើទុក្ខបុកម្នេញទៅលើប្រជាពលរដ្ឋខែ្មរជាសកម្មជនដីធ្លី ដោយទម្លាក់ចោល ការចោទប្រកាន់ពីបទញុះញង់ប្រឆាំងនឹងពួកគេ និងដោះលែងពួកគេជាបន្ទាន់ដោយឥតលក្ខខណ្ឌពីការឃុំខ្លួនបណ្តោះអាសន្ននេះ៕

យោងតាមលិខិតបដិសេធរបស់ មន្ទីរវប្បធម៌ និងវិចិត្រសិល្បៈ ខេត្តព្រះវិហារ ចេញនៅថ្ងៃទី០៦ ខែកក្កដា ឆ្នាំ២០២៣ បញ្ជាក់ថា រូបចម្លាក់ដែលម្ចាស់គណនីខាងលើបានយកទៅផ្សព្វផ្សាយនោះគឺ ជារូបភាពដែលបានដាប់បំផ្លាញតាំងពីទស្សវត្សទី៩០មកម្ល៉េះ មិនមែនជាការដាប់បំផ្លាញនាពេលថ្មីៗនេះទេ។

លិខិតបដិសេធដដែលបន្តថា នាពេលបច្ចុប្បន្ននេះ តំបន់ប្រាសាទបាកាន (ព្រះខ័ន) ត្រូវបានទទួលការគាំពារ និងអភិរក្ស ដោយមានកំលាំងអភិរក្ស និងប៉ូលីសបេតិកភណ្ឌ ដែលឈរជើងប្រចាំការនៅទីនោះ មិនក្រោមពី៣០នាក់ឡើយ។

គួរបញ្ជាក់ផងដែរថា ម្ចាស់គណនីឈ្មោះ Sisowath Sithiden បានសរសេរនៅលើគេហទំព័ររបស់ខ្លួនថា «សម័យនេះហើយនៅមានអ្នកលួចគាស់យករូបចម្លាក់យកទៅទៀត ឱខ្មែរអើយខ្មែរ ហេតុអ្វីក៏វេទនាយ៉ាងនេះគ្រាន់តែខ្ញុំឃើញរូបនេះហើយ ស្លុតចិត្តខ្លាំងណាស់ (រូបចម្លាក់នៅប្រាសាទបាកាន ព្រះខ័នកំពង់ស្វាយ) ពាក្យចចាមរ៉ាមថា មានការបំផ្លាញកាន់តែច្រើនទៅៗហើយ សូមអាជ្ញាធរនិងក្រសួងពាក់ព័ន្ធជួយបកស្រាយបំភ្លឺផង ក្នុងនាមខ្ញុំជាប្រជាពលរដ្ឋពិតជាព្រួយបារម្ភខ្លាំងណាស់ដែលជាកេរ្តិដំណែលមរតកដូនតា បើអ្នកជាឈាមខ្មែរជួយស៊ែរម្នាក់មួយទៅវាមិនខាតពេលទេ ប្រាសាទបាកាន-ព្រះខ័នកំពង់ស្វាយ»៕

យោងតាមសេចក្តីប្រកាសព័ត៌មានរបស់ មន្ទីរការងារ ​និង​បណ្តុះបណ្តាល​វិជ្ជាជីវៈ​ ខេត្តរតនគិរី​ ចេញនៅថ្ងៃទី០៣ ខែកក្កដា ឆ្នាំ២០២៣ បញ្ជាក់ថា ​ក្រោយ​ពីទទួល​បានដំណឹង​អំពី​ករណីសង្ស័យ​ពាក់ព័ន្ធ​នឹង​ការពុលស្រា​របស់​ កម្មក​រនិយោជិត​ នៅព្រឹក​​ថ្ងៃទី២៨ ខែមិថុនា ឆ្នាំ២០២៣ រួចមក ​មន្ទីរ​បានចុះ​ត្រួតពិនិត្យ ​និងស្រាវជ្រាវ​ករណីនេះ​ភ្លាមៗ។ លទ្ធផល​ជាផ្លូវការ​ កាល​ពីយប់​ថ្ងៃទី២​ ខែកក្កដា​ ឆ្នាំ២០២៣នេះ​ ត្រូវបាន​បញ្ជាក់ដោយ​អង្គភាព​ជំនាញ​សុខាភិបាល​ថា​ ករណីដែល​បានកើតឡើង​ជាបន្តបន្ទាប់​ខាងលើ​គឺជាករណី​ពុលស្រា​ដែល​ត្រូវបាន​ដាក់លក់​នៅតាម​ទីតាំង​ក្បែរក្រុមហ៊ុន​។​

សេចក្តីប្រកាស​ព័ត៌មាន​ដដែលបន្ថែម​ថា មន្ទីរការងារសហការ​​ជាមួយអាជ្ញាធរមានសមត្ថកិច្ច ​និង​មន្ទីរសុខាភិបាលខេត្ត​ព្រមទាំង​​បាន​ណែនាំ​ក្រុមហ៊ុន​ឱ្យចាត់​វិធាន​ការ​​សុវត្ថិភាព ​និងសុខភាពការងារ​បន្ថែមជាបន្ទាន់​ ដើម្បីបង្ការហានិភ័យ​ដល់កម្មករ​និយោជិត​ពាក់ព័ន្ធ៕

ខាង​ក្រោម​នេះ​​ជា​កិច្ច​សម្ភាស​​រវាង​​កញ្ញា ណម​ ស៊ីណា ប្រធាន​​កម្មវិធី​ទំនាក់​ទំនង​សហគមន៍​នៃ​អង្គការ​យេនឌ័រ​ និង​អភិវឌ្ឍន៍​ដើម្បីកម្ពុជា (GADC) និង​ព្រះតេជគុណ​ ឃត​ ពន្លឺ​ ​ដែល​​ជា​​សិក្ខា​កាម​ Newsroom​​ Cambodia​  កាលពីថ្ងៃទី២៦ ខែមិថុនា ឆ្នាំ២០២៣ អំពីករណីអំពើ​​ហិង្សា​ក្នុង​គ្រួសា​រ ៖

Q៖ ចម្រើនពរ​ កញ្ញា ណម ស៊ីណា!

A៖ សូមក្រាមថ្វាយបង្គំព្រះតេជគុណ!                                            

Q៖ តើអំពើហិង្សាក្នុងគ្រួសារជាអ្វី?

A៖ កូណា!​ នេះ​គឺ​យើង​និយាយ​ដល់​ទាក់​ទង​នឹង​និយម​ន័យ​ អំពើ​ហិង្សា​ក្នុង​គ្រួសារ ​បើ​យោង​ទៅ​តាម​ច្បាប់​ស្តី​អំពី​​ការ​ទប់​ស្កា​ត់​អំពើ​ហិង្សា​ក្នុង​គ្រួសារ​ និង​កិច្ច​ការពា​រជន​រង​គ្រោះ​ អំពើ​ហិង្សា​ក្នុង​គ្រួសារ ​យើង​សំដៅ​ទៅ​ដល់​អំពើហិង្សា​ទាំងឡាយ​ណា​ដែលអាច​កើត​មានឡើង​ទៅ​លើប្តី​ ឬប្រពន្ធ ឬ​ក៏​អ្នក​នៅ​ក្នុង​បន្ទុក​​គ្រួសារ​ ​ទោះ​បី​ជា​អំពើ​ហិង្សា​កើត​ឡើង​នៅ​ទីណា​ក៏ដោយ​គឺ​គេ​មើល​ទៅ​លើ​ទំនាក់​ទំនង​គាត់​ជា​ប្តី ​ឬ​ជា​ប្រពន្ធ ​ឬក៏អ្នក​ដែល​មាន​បន្ទុក​នៅ​ក្នុង​គ្រួសារ​។

Q៖ តើមូលហេតុអ្វីខ្លះដែលនាំឱ្យកើតមានអំពើហិង្សាក្នុងគ្រួសារ?

A៖ ​មូល​ហេតុ​ចម្បង​ដែល​នាំ​ឱ្យ​កើត​មាន​អំពើហិង្សា​ក្នុងគ្រួសារ​វាមាន​ហេតុផល​ចម្បង​ កត្តា​រួម​ផ្សំ​ ​បើ​យើង​ពាក់​វែន​តា​យេន​ឌ័រមើល​អំពើ​ហិង្សា​ក្នុង​គ្រួសារ​ មាន​ន័យថា​វា​កើត​អំពី​វិសមភាព​អំណាច​រវាង​បុរស​ និង​ស្ត្រី​ក្នុង​ក្រុម​គ្រួសារ​ ថា​តើ​វិសមភាព​អំណាច​កើត​ចេញ​ពី​អី​គេ​? វា​កើត​ចេញ​ពី​តួនាទី​ដែល​សង្គម​​បាន​កំណត់​ និង​ឱ្យ​តម្លៃ​ផ្សេងគ្នា​រវាង​បុ​រស​ និង​ស្ត្រី​ មាន​ន័យ​ថាសង្គម​រំពឹ​ង​ថា​ បុរស​ជា​មេ​គ្រួសារ​​​​​គាត់​មាន​តួនាទី​មួយ​នៅ​ក្នុង​ការរក​ប្រាក់​កម្រៃ​ចិញ្ចឹម​គ្រួសា​រ ហើយ​ស្ត្រី​សង្គម​គេថា​គាត់​មាន​តួនាទី​​ជាមេផ្ទះ​ដែល​សង្គម​គេ​គិតថា​គាត់​មួយថ្ងៃៗ​គាត់​អត់​ធ្វើ​អី​ទេ​ តែ​តាម​ពិត​មួយ​ថ្ងៃ២៤​ម៉ោង​ គាត់​រក​ពេល​សឹង​តែសម្រាក​គ្មាន។​

​បើ​យោង​ទៅ​តាម​រដ្ឋធម្មនុញ្ញ​នៃ​ព្រះ​រា​ជា​ណាកម្ពុជា​យើង ​ការងារ​អត់​មាន​ប្រាក់​កម្រៃ​ គឺមាន​តម្លៃ​ស្មើ​នឹង​ការងារ​មាន​ប្រាក់​កម្រៃ​ ​ប្រ​សិន​គាត់​គិត​ដល់​ចំណុច​ហ្នឹង​ គឺ​មិន​​មាន​នរណា​ម្នាក់​ប្រើ​អំណាច​លើ​នរណា​ម្នាក់​ទេ​ ព្រោះ​ជាទូទៅ​អ្នក​ដែល​មានអំណាច​សេដ្ឋ​កិច្ច​ តែង​តែ​ប្រើ​អំណាច​ទៅ​លើអ្ន​កគ្មាន​អំណាច​សេដ្ឋកិច្ច​។ ​សរុប​មក​វិញ​ហេតុផល​អ្វី​ដែលនាំ​ឱ្យកើត​មាន​អំពើ​ហិង្សា​​ក្នុង​​គ្រួ​សារ​​ គឺ​ដោយសារ​វិសមភាព​អំណាច​ វិសមភាព​អំណាច​កើត​ឡើង​ដោយ​សារអ្វី? ​​កើត​ឡើង​ដោយ​សារតែបទដ្ឋាន ផ្នត់គំនិតដែលឱ្យតម្លៃផ្សេងៗគ្នាទៅ​លើ​តួនាទី​ស្ត្រី​នៅ​ក្នុង​ក្រុម​គ្រួសារ​។​

Q៖ តើអំពើហិង្សាក្នុងគ្រួសារស្ដែងចេញតាមសកម្មភាពបែបណាខ្លះ?

A៖ តាម​ច្បាប់​ទប់​ស្កាត់​អំពើ​ហិង្សា​ក្នុង​គ្រួសារ​ និង​កិច្ច​ការពារ​ជន​រងគ្រោះ​ដដែល ​យើង​កំណត់​ប្រភេទ​អំពើ​ហិង្សា​ជា​៤​ប្រភេ​ទ គឺ​អំពើ​ហិង្សា​ផ្លូវកាយ​ ផ្លូវចិត្ត​ ផ្លូវភេទ​ និង​ផ្លូវ​សេដ្ឋ​កិច្ច​ ការស្តែង​ចេញ​ ​ពេលខ្លះ​វាមើល​ឃើញ​ ពេលខ្លះ​វាមើល​អត់​ឃើញ​។ មនុស្ស​ភាគ​ច្រើន​គិតថា ​ទាល់​តែ​មាន​របួស​ស្នាម​ ចេញ​ឈាម​ បែក​ក្បាល​ បាន​ហៅ​ថា អំពើ​ហិង្សា​តាម​ផ្លូវ​កាយ​ធ្ងន់ធ្ង​រ។ ប៉ុន្តែ​​ពេល​ខ្លះ​វាគ្រាំ​ក្នុង​ វា​អត់​មាន​របួស​ស្នាម​ទេ តែ​ឈឺ​ចាប់​ផ្នែក​ខាង​ក្នុ​ង ​បែប​នឹង​ក៏​ជា​អំពើ​ហិង្សា​ផ្លូ​វ​កាយ​ដែរ។​

អំពើ​ហិង្សា​ផ្លូវចិត្ត​មានន័យថា​ ធ្វើ​ឱ្យ​នរណា​ម្នាក់ឈឺ​ចាប់​ផ្លូវចិត្ត​របស់គេ។​ ​អំពើ​ហិង្សា​​ផ្លូវ​សេដ្ឋកិច្ច​មានន័យថា​ ទាក់ទង​នឹង​សកម្មភាព​ទាំងឡាយ​ណា​ដែលប៉ះពាល់​ដល់​ផ្នែក​សេដ្ឋកិច្ច​រួម​ទាំ​ងបិទ​សិទ្ធិ​សេរីភាព​ស្ត្រី​មិនឱ្យ​ចេញ​ទៅ​រក​ប្រាក់​ចំណូល​ក៏​រាប់​ចូល​ជាអំពើ​ហិង្សា​ផ្នែក​សេដ្ឋកិច្ចផង​​ដែរ។ បុរស​ដែល​តួនាទី​ជា​ប្តី​បាន​លុយ​មក​គាត់​មិន​បែង​ចែក​ មិនខ្វ​ល់​ខ្វាយ​ គាត់​រឹត​ត្បិតចំណែក​ណា​មួយ​ គាត់តាម​ដាន​ គាត់​គ្រប់គ្រង​ គាត់​សួរនាំ​ព្រឹ​កល្ងាច​ឱ្យ​មួយ​ម៉ឺនចាយ​លើ​អ្វីខ្លះ ​ម៉េច​បានម្ហូបតែ​មួយមុ​ខ​ចឹង​ ទាំង​អស់​នឹង​ក៏រាប់​ចូល​ជា​អំពើ​ហិង្សា​ផ្នែកសេដ្ឋកិច្ចដែរ​។

Q៖ នៅពេលមានអំពើហិង្សាក្នុងគ្រួសារតើមានផលប៉ះពាល់អ្វីខ្លះចំពោះគ្រួសារ និងសង្គម?

A៖ ផល​ប៉ះ​ពាល់​ប្រាក​ដជាមាន​ ព្រោះ​ពាក្យថា​ អំពើ​ហិង្សា​ ​មិនសប្បាយ​ មិនរីករាយ​នោះទេ និង​ប៉ះ​ពាល់​​ដល់​សុភមង្គល​ក្នុង​គ្រួសា​រ​ ធ្វើ​ឱ្យ​គ្រួសារ​មិន​មានសុ​ខដុមរមនា​ ទំនាក់​ទំនង​គ្រួសារ​ក៏​មិន​ចុះ​សម្រុង​នឹង​គ្នា​ ហើយ​កូន​ៗ​ក៏រង​ផល​ប៉ះ​ពាល់​ពី​អំពើ​ហិង្សា​ក្នុង​គ្រួសារ​ ហើយ​ពួកគាត់​អាច​ក្លាយ​ជាក្មេង​ឯកោ​ក្លាយ​ជា​ក្មេង​ដែល​ផ្តាច់​ខ្លួន​ពីគេ​ឯង​ និង​ក្លាយ​ជាក្មេង​ដែល​គ្មា​ន​មិត្ត​ ហើយ​ទាក់​ទង​ផ្នែក​សុខ​​មាភាព​របស់​ក្មេង​ក៏​បែប​ហ្នឹង​ដែ​រ ជាក្មេង​ដែល​មិន​សូវ​មាន​កា​រលូត​លាស់​ល្អ​ ទាក់​ទង​ផ្នែក​បញ្ញា​ស្មារតី​​របស់​គាត់​ក៏​មិ​ន​សូវ​ល្អ​ដែរ​ ព្រោះ​មាន​អ្វី​មួយ​ដក់​នៅ​ក្នុងអារ​ម្មណ៍របស់​គាត់​។​

ចំពោះ​ស្ត្រី​ខ្លួន​ឯង​ក៏​ដូចគ្នា​ដែរ​ ស្រ្តី​ដែល​ជា​ជនរងគ្រោះ​ ព្រោះ​ជា​ការ​ពិត​ហិង្សា​ក្នុងគ្រួសារភាគ​ច្រើន​ស្រ្តីជាជនរងគ្រោះ​។​ ដូច្នេះ​ហើយ​ស្ត្រី​ទាក់ទង​នឹង​សុខភាព​ផ្លូវចិត្ត​ផ្លូ​វកាយរបស់​ពួកគាត់​គឺមិនសូវល្អ។ ​

ចំពោះ​សង្គមមានន័យថា​ ប្រសិន​បើ​អំពើ​ហិង្សា​ក្នុង​គ្រួសារ​ត្រូវ​បាន​អាជ្ញាធរ​ដោះស្រាយ​ ជន​ប្រព្រឹត្តត្រូវ​មាន​ទោស​ទណ្ឌ​ ដូច្នេះសូវ​មាន​ជន​ណា​ប្រព្រឹត្តទៀតទេ​។ ប៉ុន្តែ​បើ​នៅ​ក្នុងសហគមន៍​មួយ​នឹង​មាន​មួយ​ករណី​ ពីរ​ករណី​ គេ​វាយប្រពន្ធដូចជាមិនអី​ ដូច្នេះ​អាច​ធ្វើ​ឱ្យ​អ្នកផ្សេង​ៗ​ទៀ​តអាច​ប្រើ​អំណាច​ ​ប្រើ​ឥទ្ធិពល​របស់​ខ្លួន​ជា​មនុស្ស​ប្រុស​បង្កហិង្សា​ទៅ​លើ​ស្ត្រី​ ហើយ​វាអាច​កើត​មាន​លើ​គ្រួសារផ្សេងៗ​ទៀត​។​

Q៖ តើនរណាជាជនរងគ្រោះពេលមានអំពើហិង្សាកើតឡើងក្នុងគ្រួសារ?

A៖ ជនរងគ្រោះភាគច្រើនជាស្រ្តី និងកុមារ នៅក្នុងបន្ទុកគ្រួសារ។

Q៖ តើមានទិន្នន័យណាមួយដែលអាចស្រង់ស្ថិតិអំពីបញ្ហាករណីអំពើហិង្សាដែរទេ?​ ឧទាហណ៍ ក្នុងមួយឆ្នាំកើតឡើងប៉ុន្មានករណី?

A៖ ទាក់ទងចំណុចមួយនឹងគឺមិនមានទេ ស្ថាប័នជាតិយើងក៏មិនមានបង្ហាញស្ថិតិករណីហិង្សាថា​ មួយ​ឆ្នាំ​កើតឡើងប៉ុន្មាន ថយចុះបែបម៉េច គឺអត់មានទេ។

Q៖ ដើម្បីទប់ស្កាត់អំពើហិង្សាក្នុងគ្រួសារតើយើងត្រូវធ្វើដូចម្ដេច?

A៖ ដើម្បី​ទប់​ស្កាត់​អំពើ​ហិង្សា​ក្នុង​គ្រួសារខ្ញុំគិតថា​ ទីមួយ​គឺរវាង​បុរស​ និង​​ស្ត្រី​ត្រូវ​គោរព​ឱ្យ​តម្លៃ​គ្នា​។ ​មាន​​ន័យ​ថា​ ការងារ​ផ្ទះ​គឺ​មាន​តម្លៃ​ស្មើ​នឹង​ការងារ​ក្រៅផ្ទះ។ ដូច្នេះហើយ បើមានតម្លៃស្មើគ្នា គាត់ប្រាកដ​ជា​ពុំ​មាន​នរណា​ម្នាក់​ប្រើ​អំណាច​ លើ​នរណា​ម្នាក់​នោះទេ​ គឺ​ចែក​រំលែក​ការងារផ្ទះ​គ្នា​ ​និងគោរព​សិទ្ធិ​​គ្នា​​ទៅ​វិញ​ទៅ​មក ហើយរាល់​ការ​ធ្វើ​សេចក្ដី​សម្រេច​ចិត្តគឺ​ត្រូវជជែក​គ្នា។

Q៖ អាត្មាភាពសូមអរគុណ កញ្ញា ណម ស៊ីណា សម្រាប់ការផ្តល់បទសម្ភាស!

A៖ ករុណា សូមអរព្រះគុណ៕

យោងតាមសេចក្តីប្រកាសព័ត៌មានរបស់មជ្ឈមណ្ឌលសិទ្ធិមនុស្សកម្ពុជា ដែលចេញនៅព្រឹក ថ្ងៃទី២៣ ខែមិថុនា ឆ្នាំ២០២៣ បញ្ជាក់ថា ក្នុងឱកាសរម្លឹកខួបគម្រប់ប្រាំពីរឆ្នាំនៃការមរណភាពរបស់លោកបណ្ឌិត កែម ឡី នេះ ម.ស.ម.ក នឹងរៀបចំព្រឹត្តិការណ៍មួយចំនួនក្នុងខែកក្កដា តទៅ។

សេចក្តីប្រកាសដដែលបានបន្តថា ព្រឹត្តិការណ៍ដែលនឹងរៀបចំនោះរួមមាន ថ្ងៃទី១៦ ខែមិថុនា ដល់ថ្ងៃទី០១ ខែកក្កដា សាធារណជនអាចចូលរួមប្រកួត ប្រជែងនិពន្ធ ឬតែងកំណាព្យបង្ហាញអំពីការនឹករឭកដល់លោកបណ្ឌិត កែម ឡី។

ថ្ងៃទី០៣ ដល់ថ្ងៃទី០៩ ខែកក្កដា ម.ស.ម.ក នឹងបង្ហោះសម្រង់សម្តីរបស់លោក បណ្ឌិត កែម ឡី នៅលើទំព័រហ្វេសប៊ុករបស់ ម.ស.ម.ក ថ្ងៃទី០៦ ខែកក្កដា ម.ស.ម.ក នឹងរៀបចំពិធីបុណ្យទក្ខិណានុប្បទាន ឧទ្ទិសកុសលដល់វិញ្ញាណក្ខន្ធលោកបណ្ឌិត កែម ឡី នៅការិយាល័យរបស់ ម.ស.ម.ក។

នៅថ្ងៃទី០៧ ខែកក្កដា ម.ស.ម.ក នឹងរៀបចំកម្មវិធីវិទ្យុពិភាក្សាលើប្រធានបទទាក់ទង នឹងយុទ្ធនាការ និងការនឹករឭកដល់លោកបណ្ឌិត កែម ឡី ព្រមទាំងមានការបង្ហោះវីដេអូ ស្តីពីដំណើររឿងខ្លីមួយមានចំណងជើងថា «ពាក្យពិត» នៅលើទំព័រហ្វេសប៊ុ ករបស់ ម.ស.ម.ក ។

សូមរំលឹកផងដែរថា លោកបណ្ឌិត កែម ឡី ត្រូវបានឃាតករបាញ់សម្លាប់ទាំងព្រឹកនៅថ្ងៃទី១០ ខែកក្កដា ឆ្នាំ២០១៦ នៅស្ថានីយប្រេងឥន្ធនៈមួយកន្លែងក្នុងរាជធានីភ្នំពេញ៕

យោងតាមសេចក្តីណែនាំរបស់ក្រសួងវប្បធម៌ និងវិចិត្រសិល្បៈ ចេញនៅថ្ងៃទី២២ ខែមិថុនា ឆ្នាំ២០២៣ បានបញ្ជាក់ថា ដើម្បីបញ្ចៀសបាននូវផលប៉ះពាល់ទាំងឡាយ ក្រសួងសូមធ្វើការណែនាំ និងសូមបញ្ឈប់ជាបន្ទាន់នូវការផលិត ការផ្សព្វផ្សាយ ឬការចែកចាយស្នាដៃវីដេអូ និងមាតិកាកម្សាន្តដែលមានចរិតលក្ខណៈអាសអាភាស ស្រើបស្រាល ហិង្សា អសីលធម៌ ចាប់ពីថ្ងៃចេញសេចក្ដីណែនាំនេះតទៅ។

សេចក្តីណែនាំដដែលបន្តថា ក្នុងករណីដែលបុគ្គល ឬក្រុមណាមួយ នៅបន្តប្រព្រឹត្តសកម្មភាពអវិជ្ជមានក្រសួងនឹងធ្វើការសហការជាមួយស្ថាប័នពាក់ព័ន្ធ ដើម្បីចាត់វិធានការយ៉ាងម៉ឺងម៉ាត់ ស្របតាមបទបញ្ញត្តិ ច្បាប់ដែលមានជាធរមាន។

គួររលឹកផងដែរថា ក្រសួងវប្បធម៌ និងវិចិត្រសិល្បៈ បានសង្កេតឃើញថា អ្នកផលិតវីដេអូ អ្នកបង្កើត សង្គមមួយចំនួន បានធ្វើការផលិតវីដេអូ បង្កឱ្យប៉ះពាល់យ៉ាងធ្ងន់ធ្ងរដល់វប្បធម៌ ទំនៀមទម្លាប់ ប្រពៃណីជាតិ ពិសេសតម្លៃស្ត្រី និងកុមារ៕

យោងតាមសេចក្តីជូនដំណឹងរបស់ គ.ជ.ប ចេញនៅថ្ងៃទី២៤ មិថុនា ឆ្នាំ២០២៣ បញ្ជាក់ថា អត្តសញ្ញាណប័ណ្ណសញ្ជាតិខ្មែរគំរូថ្មី ដែលអស់សុពលភាពប្រើប្រាស់ក្នុងឆ្នាំ២០២២ និងឆ្នាំ២០២៣ ត្រូវបានបន្តសុពលភាពសម្រាប់ប្រើប្រាស់ក្នុងការបោះឆ្នោតជ្រើសតាំងតំណាងរាស្ត្រ នីតិកាលទី៧ ស្របតាមអនុក្រឹត្យលេខ១៣២ អនក្រ.បក ចុះថ្ងៃទី២០ ខែមិថុនា ឆ្នាំ២០២៣ របស់រាជរដ្ឋាភិបាលកម្ពុជា។

សេចក្តីជូនដំណឹងដដែលបានបន្តថា ចំពោះប្រជាពលរដ្ឋមិនទាន់មានអត្តសញ្ញាណប័ណ្ណសញ្ជាតិខ្មែរ ឬមិនទាន់ទទួលបាន ឬបាត់ ឬខូច ឬកែតម្រូវ ប្រញាប់ទៅស្នើសុំឯកសារបញ្ជក់ អត្តសញ្ញាណបម្រើឱ្យការបោះឆ្នោត (ឯ.អ) ពីគណៈកម្មការឃុំ សង្កាត់រៀបចំការបោះឆ្នោត ហើយការចេញ ឯ.អ មានរយៈពេល ៣០ថ្ងៃ ពីថ្ងៃទី២២ ខែមិថុនា ដល់ ថ្ងៃទី២១ ខែកក្កដា ឆ្នាំ២០២៣ វេលាម៉ោង ៥:៣០ នាទីល្ងាច។

គួរបញ្ជាក់ផងដែរថា សម្រាប់ការបោះឆ្នោតជ្រើសតាំងតំណាងរាស្ត្រ នីតិកាលទី៧ នឹងប្រព្រឹត្តទៅចាប់ពីថ្ងៃទី២២ ដល់ថ្ងៃទី២៤ ខែកក្កដា ឆ្នាំ២០២៣ ខាងមុខនេះ៕

យោងតាមសេចក្តីប្រកាសព័ត៌មានរបស់ក្រសួងការបរទេស និងសហប្រតិបត្តិការអន្តជាតិ ចេញ​នៅ​ថ្ងៃទី២ ខែមិថុនា ឆ្នាំ២០២៣​បញ្ជាក់​ថា ពិធីប្រគល់ និងទទួល ត្រូវបាន​ធ្វើ​ឡើង​នៅ​ទីស្តី​ការក្រសួង ដោយ​មាន​វត្តមានចូលរួមរបស់លោក​ អ៊ូ ធីត លីញអូន ឯកអគ្គរដ្ឋទូតនៃសាធារណរដ្ឋ សហភាព​មីយ៉ាន់ម៉ា​ប្រចាំ​កម្ពុជា និងលោក​ ញឹម ខេមរា រដ្ឋលេខាធិការ​ក្រសួងការបរទេស​កម្ពុជា​។​

សេចក្តីប្រកាសព័ត៌មាន​ដដែល​​បន្តថា  កម្ពុជាក៏បានចូលរួមរំលែកទុក្ខយ៉ាងជ្រាលជ្រៅបំផុត ចំពោះផលប៉ះពាល់យ៉ាងធ្ងន់ធ្ងរដល់អាយុជីវិត និងទ្រព្យសម្បត្តិរបស់ប្រជាជនមីយ៉ាន់ម៉ា ហើយសង្ឃឹមថា មីយ៉ាន់ម៉ានឹងអាចជម្នះស្ថានភាពដ៏លំបាកនេះបានឆាប់រហ័ស។

គួររំលឹកផងដែរថា សាធារណរដ្ឋសហភាពមីយ៉ាន់ម៉ា បានទទួលរងនូវផលប៉ះពាល់​ដោយ​ ​ព្យុះ​ស៊ីក្លូនម៉ូឆា ដោយ​បានបង្ក​សោកនាដកម្ម​បណ្តាល​ឱ្យ​បាត់បង់អាយុជីវិតមនុស្សរាប់រយនាក់ ព្រមទាំង​ខូចខាតទ្រព្យសម្បត្តិ និងហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធ​​ក្នុងរដ្ឋរ៉ាក់ខាញ​ប្រទេសមីយ៉ាន់ម៉ា​យ៉ាង​ច្រើន​៕

បើ​តាម​សេចក្តី​ជូន​ដំណឹង​របស់​រដ្ឋ​បាល​រាជ​ធានី​ភ្នំពេញ​ ចេញ​នៅ​ថ្ងៃ​ទី​០១​ ខែ​មិថុនា​ ​ឆ្នាំ​២០​២៣ ​នេះ​​បញ្ជាក់​ថា​ ដើម្បី​អប​អរ​ពិធី​បើក​ ​និងពិធី​បិទ​ក្នុង​ព្រឹត្តិការណ៍​ប្រកួត​កីឡា​អាស៊ាន​ប៉ារ៉ា​ហ្គេម​​​ ​រដ្ឋ​បាល​រាជធានី​ភ្នំពេញ​នឹង​រៀប​ចំ​ផ្សាយ​បន្ត​ផ្ទាល់​ពិធី​ទាំងពី​រនេះ​ ចាប់​ពី​ម៉ោង​ ១៨.០០​ យប់​ រហូត​ដល់​ចប់​ពិធី​នៅ​តាម​ទីតាំង​ចំនួន​០៣ ​កន្លែង។

រដ្ឋ​បាល​រាជធានី​ភ្នំពេញ​បាន​បន្ត​ថា​ ទី​តាំង​ទាំង​០៣ នោះរួមមាន​ សួ​នច្បារ​មុខ​វត្ត​បុទុម​វតី ស្ថិត​នៅ​ក្នុង​សង្កាត់ចតុមុខ ​ ខណ្ឌដូនពេញ​។ សួន​ច្បារ​ព្រះ​នាង​ប្រាជ្ញា​បារមី​ ក្នុង​សង្កាត់​ជ្រោយ​ចង្វារ ខណ្ឌជ្រោយចង្វារ​ និង​ទីលាន​ប្រជាធិ​បតេយ្យ ​ក្បែរ​ស្ពាន​អាកាស​ឬស្សី​កែវ ក្នុង​សង្កាត់​ឬស្សី​កែវ​ ខណ្ខឬស្សីកែវ។

កីឡា​អាស៊ាន​ប៉ារ៉ាហ្គេមគឺជា​កីឡា​ជន​ពិការដែល​ត្រូវ​បាន​បង្កើត​ឡើង​ដំបូង​នៅ​ឆ្នាំ​២០០១ ដោយ​មានប្រទេស​ម៉ាឡេស៊ីជាម្ចាស់​ផ្ទះ។ ហើយ​នៅ​ឆ្នាំ​នេះ ជា​​​លើកទី១​ហើយ​សម្រាប់​កម្ពុជា​ ដែលបាន​​ក្លាយជាម្ចាស់ផ្ទះនៃព្រឹត្ត​កាណ៍​ប្រកួតកីឡា​​អាស៊ាន​ប៉ារ៉ាហ្គេម​លើក​ទី១២ ដែល​នឹង​ចាប់​ផ្តើម​ជាផ្លូវ​ការ​នៅ​ថ្ងៃ​ទី​០៣​ ខែ​មិថុនា​ ដល់​​ថ្ងៃ​ទី​០​៩​ ខែ​មិថុនា​ ឆ្នាំ​២០២៣​៕