គឹម ជីលីន (Kim Chilin) – Newsroom Cambodia

សិស្សប្រឡងបាក់ឌុបជាប់ ជាង៩ម៉ឺននាក់ ស្មើនឹង ជាង៧២ភាគរយនៃបេក្ខជនមកប្រឡង

គឹម ជីលីន (Kim Chilin) — Fri, 23 Dec 2022 02:41:52 +0000

ក្រសួងអប់រំ យុវជន និងកីឡា បានប្រកាសលទ្ធផលនៃការប្រឡងបាក់ឌុបថា សម្រាប់ឆ្នាំ២០២២សិស្សថ្នាក់ទី១២ដែលប្រឡងជាប់មាន ជាង៩ម៉ឺននាក់ ស្មើនឹង ជាង៧២ភាគរយនៃបេក្ខជនមកប្រឡង។

នៅថ្ងៃព្រហស្បតិ៍សប្តាហ៍នេះ ក្រសួងអប់រំ យុវជន និងកីឡាចេញសេចក្តីប្រកាសលើទំព័រហ្វេសបុករបស់ខ្លួនស្តីពី លទ្ធផលប្រឡងបាក់ឌុបសម្រាប់ឆ្នាំ២០២២ ដោយបង្ហាញថា មានសិស្សសរុបចំនួន ៩០,៩៥០នាក់ ស្មើនឹង ៧២.៣៣ភាគរយនៃចំនួនបេក្ខជនមកប្រឡង។

ក្រសួងបន្ថែមថា ក្នុងចំណោមសិស្សប្រឡងបាក់ឌុបជាប់ជាង ៩ម៉ឺននាក់នេះ មានបេក្ខជននិទ្ទេស A ចំនួន១,០៤៩នាក់ បេក្ខជននិទ្ទេស B ចំនួន៧,២៣២នាក់ បេក្ខជននិទ្ទេស C ចំនួន១៩,០៥៣នាក់ បេក្ខជននិទ្ទេស D ចំនួន៣១,១៦៦នាក់ និងបេក្ខជននិទ្ទេស E ចំនួន៣២,៤៥០នាក់។

គូសបញ្ជាក់ដែរថា ការប្រឡងសញ្ញាបត្រមធ្យមសិក្សាទុតិយភូមិឆ្នាំ២០២២នេះ បានប្រព្រឹត្តទៅរយៈពេល២ថ្ងៃ នាថ្ងៃទី៥ និង៦ ខែធ្នូ ឆ្នាំ២០២២។ បន្ថែមពីនេះ ក្រសួងអប់រំកំណត់យកថ្ងៃទី២២ ខែធ្នូ ឆ្នាំ២០២២ ជាកាលបរិច្ឆេទប្រកាសលទ្ធផលប្រឡងបាក់ឌុបនៅរាជធានីភ្នំពេញ និងខេត្តកណ្តាល រីឯខេត្តដទៃទៀត គឺនាព្រឹកថ្ងៃទី២៣ ខែធ្នូ ឆ្នាំ២០២២។

នៅឆ្នាំ ២០២២ នេះ សិស្ស ប្រឡង ជាប់ បាក់ឌុប កើន ឡើង ចំនួន ១៨,៩៣៤ នាក់ រីឯសិស្សជាប់និទ្ទេស A ថយចុះ ចំនួន៧០៤នាក់ បើ ប្រៀប ធៀប នឹង ឆ្នាំ ២០២១ កន្លង ទៅ។

គួររំឭកថា កាលពីឆ្នាំ២០២១ លទ្ធផលប្រឡងបាក់ឌុបនៃសម័យប្រឡងថ្ងៃទី២៧ ខែធ្នូ ឆ្នាំ២០២១ មានបេក្ខជនប្រឡងជាប់សរុបចំនួន ៧២,០១៦នាក់ ស្មើនឹង៦៥.៦៥ភាគរយនៃបេក្ខជនដែលមកប្រឡង ហើយសិស្សជាប់និទ្ទេស A ចំនួន១,៧៥៣នាក់។ រីឯឆ្នាំ២០១៩ មានបេក្ខជនប្រឡងជាប់សរុបចំនួន ៧៩,០៥២នាក់ ក្នុងនោះសិស្សជាប់និទ្ទេស A មានចំនួន៤៤៣នាក់៕

ក្រសួងរំឮកពលរដ្ឋឱ្យប្រុងប្រយ័ត្នជំងឺកូវីដ១៩ និងសុខភាព ខណៈអាកាសធាតុចុះត្រជាក់

គឹម ជីលីន (Kim Chilin) — Mon, 19 Dec 2022 09:35:32 +0000

ក្រសួងសុខាភិបាលកម្ពុជានៅថ្ងៃចន្ទនេះ អំពាវនាវឱ្យប្រជាពលរដ្ឋបន្ថែមការប្រុងប្រយ័ត្នពីជំងឺកូវីដ១៩ និងការពារសុខភាព អំឡុងពេលធាតុអាកាសចុះត្រជាក់ខ្លាំង និងខណៈដែលស្ថានភាពជំងឺកូវីដ១៩កំពុងងើបឡើងវិញលើសកលលោក។

នៅថ្ងៃទី១៩ ខែធ្នូ ឆ្នាំ២០២២ ក្រសួងសុខាភិបាលចេញសេចក្តីជូនព័ត៌មានមួយលើទំព័រហ្វេសបុករបស់ខ្លួន ដោយក្រើនរំឮកទៅកាន់ប្រជាជនទូទាំងប្រទេស ឱ្យបង្កើនការប្រុងប្រយ័ត្នលើសុខភាពចំពោះជំងឺកូវីដ១៩ អំឡុងពេលអាកាសធាតុចុះត្រជាក់នៅតាមបណ្តាខេត្ត ហើយទន្ទឹមគ្នានឹងស្ថានភាពជំងឺកូវីដ១៩លើសកលលោកកំពុងតែងើបឡើងវិញ។

សេចក្តីជូនព័ត៌មាននោះបញ្ជាក់យ៉ាងដូច្នេះថា៖ «ព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជាយើងបានឈានចូលជាបណ្តើរៗ ដល់ពេលវេលាដែលអាកាសធាតុត្រជាក់នៃរដូវរងារបាននឹងកំពុងមកដល់ ដូច្នេះដើម្បីការពារសុខភាពផ្ទាល់ខ្លួន និងក្រុមគ្រួសារឱ្យបានល្អ និងចៀសផុតពីជំងឺដង្កាត់ដែលអាចកើតមានជាយថាហេតុបណ្តាលមកពីអាកាសធាតុចុះត្រជាក់នេះ»។

ស្ថានភាពធាតុអាកាសនៅកម្ពុជាចាប់ផ្តើមចុះត្រជាក់ពីថ្ងៃទី១៤ ដល់ ២០ ខែវិច្ឆិកា ឆ្នាំ២០២២ ខណៈពេលដែលកម្ពុជារកឃើញចំនួនឆ្លងថ្មីនៃជំងឺកូវីដ១៩ កើនដល់ ៣២ករណីសម្រាប់ថ្ងៃទី១៨ ខែធ្នូ ឆ្នាំ២០២២នេះ។ នេះបើយោងតាមសេចក្តីជូនដំណឹងរបស់ក្រសួងសុខាភិបាល និងក្រសួងធនធានទឹក និងឧតុនិយម។

ក្រសួងធនធានទឹក និងឧតុនិយមព្យាករណ៍ថា កម្ពុជានឹងទទួលរងឥទ្ធិពលពីទ្រនុងសម្ពាធខ្ពស់ប្រទេសចិន និងខ្យល់មូសុងឦសាន្តក្នុងកម្រិតពីបង្គួរទៅខ្លាំង បែបនេះធ្វើឱ្យនៅតាមបណ្តាខេត្តក្នុងព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជានឹងមានស្ថានភាពធាតុអាកាសចុះត្រជាក់។ ស្ថានភាពធាតុអាកាសចុះត្រជាក់ចាប់ពីថ្ងៃទី១៤នេះរហូតដល់ថ្ងៃទី២០ ខែធ្នូ ឆ្នាំ២០២២។ នេះបើយោងតាមសេចក្តីជូនដំណឹងរបស់ក្រសួងចុះ នាថ្ងៃទី១៣ ខែធ្នូ ឆ្នាំ២០២២។

ក្រសួងព្យាករណ៍ទៀតថា នៅតំបន់ទំនាបកណ្តាលមានខេត្តបន្ទាយមានជ័យ ប៉ៃលិន សៀមរាប និងបាត់ដំបងនឹងចុះត្រជាក់រង្វង់ពី ១៦ ទៅ ១៩អង្សារ រីឯតំបន់ខ្ពង់រាបមានខេត្តមណ្ឌលគិរី រតនគិរី ព្រះវិហារ និងឧត្តរមានជ័យនឹងស្ថិតក្នុងរង្វង់ពី ១៦ ទៅ ១៨អង្សារ និងតំបន់មាត់សមុទ្រនឹងចុះត្រជាក់ក្នុងរង្វង់ពី ១៨ ទៅ ២០អង្សារ លើផ្ទៃសមុទ្រ អាចមានរលកក្នុងកម្រិតពីមធ្យមទៅបង្គួរ។

គួររំឭកដែរថា គិតត្រឹមថ្ងៃទី១៨ ខែវិច្ឆិកា ឆ្នាំ២០២២នេះ កម្ពុជាមានករណីកូវីដឆ្លងសរុប ១៣៨,៤១៩ករណី ជាសះស្បើយសរុបចំនួន ១៣២,២២៤ករណី និងស្លាប់សរុបចំនួន ៣,០៥៦ករណី រីឯអាត្រានៃលទ្ធផលចាក់វ៉ាក់សាំងធៀបនឹងចំនួនប្រជាជនសរុប ១៦លាននាក់ ស្មើនឹង ៩៥.២២ភាគរយ នេះបើយោងតាមព័ត៌មានផ្លូវការរបស់ក្រសួងសុខាភិបាល៕

ការបង្កើតសម័យប្រជុំពេញអង្គរដ្ឋសភាយុវជនគំរូត្រាប់ ជាការជំរុញដល់យុវជនឱ្យយកចិត្តទុកដាក់លើការអនុម័តច្បាប់ជាតិ

គឹម ជីលីន (Kim Chilin) — Mon, 19 Dec 2022 08:58:35 +0000

សេចក្ដីព្រាងច្បាប់ស្ដីពីសិទ្ធិទទួលបានព័ត៌មាន ដែលមានការចូលរួមពីគ្រប់ភាគីត្រូវបានព្រមព្រៀងនិងដាក់ទៅដល់ទីស្ដីការគណៈរដ្ឋមន្រ្តីហើយ ប៉ុន្តែរូបរាងរបស់សេចក្ដីព្រាងច្បាប់នេះចុងក្រោយមិនទាន់មានអ្នកបានឃើញនៅឡើយទេ។

សេចក្ដីព្រាងច្បាប់នេះមានអាយុកាលជាងមួយទសវត្សរ៍ទៅហើយ ដោយទាំងអង្គការសង្គមស៊ីវិល ស្ថាប័នព័ត៌មានមួយចំនួនតែងតែទទូចឱ្យរដ្ឋាភិបាលជំរុញនីតិវិធីការអនុវត្តឱ្យបានឆាប់រហ័សនិងបានទៅដល់ដៃសភាក្នុងការអនុម័តសេចក្ដីព្រាងច្បាប់ស្ដីពីសិទ្ធិទទួលបានព័ត៌មាននេះ។

ក្នុងចំណោមយុវជនជាង១០០នាក់ មានការជជែកពិភាក្សាយ៉ាងស្វាហាប់ កញ្ញា ឡេង ម៉ូលីណា អាយុ១៩ឆ្នាំ ជំនាញទំនាក់ទំនងអន្តរជាតិ នៃវិទ្យាស្ថានសិក្សាអន្តរជាតិនិងគោលនយោបាយសាធារណៈ បាននិយាយថា កញ្ញាលើកទឹកចិត្តឱ្យសិស្ស និស្សិត ចូលរួមកម្មវិធីសម័យប្រជុំពេញអង្គរដ្ឋសភាយុវជនគំរូនេះឱ្យកាន់តែច្រើន ដើម្បីអភិវឌ្ឍចំណេះដឹងទាក់ទងនិងរដ្ឋសភា ការធ្វើកំណែទម្រង់ច្បាប់ផ្សេងៗរបស់រដ្ឋសភារបស់ប្រទេសកម្ពុជា។

កញ្ញាថា៖ «ខ្ញុំទើបតែឃើញកម្មវិធីនេះមួយទេ ដែលរៀបចំឡើងជាកិច្ចប្រជុំគំរូរបស់រដ្ឋសភា អ៊ីចឹងទៅខ្ញុំគិតថាសកម្មភាពបែបហ្នឹងគួរកើតមានបន្តទៀត»។

កញ្ញា ឡេង ម៉ូលីណា ក្នុងពេលដែលផ្ដល់កិច្ចសម្ភាសន៍ជាមួយ Newsroom Cambodia
រូបថត៖ ល័ក្ខ មករា

កញ្ញាបានបន្ថែមថា យុវជនគួរតែដឹងអំពីការកែទម្រង់ច្បាប់ ការធ្វើសេចក្ដីព្រាងច្បាប់ និងការអនុម័តច្បាប់ឱ្យបានស៊ីជម្រៅ ដើម្បីជាផ្នែកមួយនៃការអភិវឌ្ឍន៍ប្រទេសជាតិនៅថ្ងៃអនាគត។

កញ្ញាបន្តថា៖ «បន្ទាប់ពីចូលរួមប្រជុំពេញអង្គនៃយុវជនគំរូនេះហើយ ខ្ញុំទទួលបានចំណេះដឹងច្រើន ពីរចនាសម្ព័ន្ធរបស់រដ្ឋសភា ថាតើតួនាទីរបស់ប្រធានរដ្ឋសភា អនុប្រធានរដ្ឋសភា លេខា ដូចជាសមាជិកនៃរដ្ឋសភាតើគាត់មានតួនាទីអ្វីខ្លះក្នុងកិច្ចប្រជុំរដ្ឋសភាពេញអង្គ»។

កម្មវិធីសម័យប្រជុំពេញអង្គរដ្ឋសភាយុវជនគំរូ ដែលមានទីតាំងនៅរាជបណ្ឌិត្យសភាកម្ពុជា បានរៀបចំវគ្គបណ្ដុះបណ្ដាលនៅថ្ងៃទី១១ និងវគ្គហាត់សម នៅថ្ងៃទី ១៧ ខែធ្នូ ឆ្នាំ២០២២។ កម្មវិធីសម័យប្រជុំពេញអង្គរដ្ឋសភាយុវជនគំរូ រៀបចំឡើងដោយអង្គការតម្លាភាពកម្ពុជា ដែលមានទីតាំងនៅសាលាអន្តរជាតិអាមេរិក សាខាទួលគោក ប្រារព្ធឡើងនៅថ្ងៃទី១៨ ខែធ្នូ ឆ្នាំ២០២២។

ស្រដៀងគ្នានេះដែរ លោក ដាវ សុវណ្ណដា អាយុ ២១ឆ្នាំ ជំនាញសិក្សាអន្តរជាតិ នៃវិទ្យាស្ថានសិក្សាអន្តរជាតិនិងគោលនយោបាយសាធារណៈ បានលើកឡើងថា លោកឃើញឱកាសដែលផ្ដល់ឱ្យយុវជនអាចរៀនសូត្រនិងបញ្ចេញមតិយោបល់ ក៏ដូចជាការយល់ដឹងអំពីនីតិវិធីធ្វើសេចក្ដីព្រាងច្បាប់សម្រាប់ប្រទេសកម្ពុជាយើងផង នឹងទាក់ទងជាមួយចំណុចដែលយុវជនអាចរៀនសូត្របានច្រើនពីសម័យប្រជុំពេញអង្គរដ្ឋសភាយុវជនគំរូនេះ។

លោកដាវ សុវណ្ណដា ក្នុងពេលដែលផ្ដល់កិច្ចសម្ភាសន៍ជាមួយ Newsroom Cambodia
រូបថត៖ ល័ក្ខ មករា

លោកថា៖ «ទោះបីវាមិនមែនជាកម្មវិធីពិតមែនក៏ដោយ ប៉ុន្តែវាក៏ជាឱកាសមួយសម្រាប់យុវជនអាចរៀនសូត្រក៏ដូចជាទាក់ទងនិងចំណេះដឹងមូលដ្ឋាននៅក្នុងសភាក៏ដូចជាអាចឱ្យយុវជនយល់ដឹងពីតួនាទីរបស់រដ្ឋសភា តួនាទីរបស់ប្រធាន អនុប្រធានស្ដីទីជាដើម»។

លោកបានបន្ថែមថា យុវជនគួរតែចូលរួមកម្មវិធីនេះ ព្រោះថ្ងៃអនាគតមិនច្បាស់នោះទេ អាចនឹងមានអ្នកចូលធ្វើការក្នុងរដ្ឋសភា ជាប្រធានសភា អនុប្រធានក៏អាចថាបាន ដូច្នេះហើយយុវជនគួរតែចូលរួមព្រោះវាជាឱកាសមួយដល់ល្អ។

លោក វណ្ណ ប៊ុនណា មន្រ្តីកម្មវិធីនៃអង្គការតម្លាភាពកម្ពុជា បានប្រាប់ Newsroom Cambodia ថាគោលបំណងនៃកម្មវិធី គឺដើម្បីឱ្យយុវជន គាត់ស្វែងយល់អំពីនីតិវិធីនៃការប្រជុំសភា តួនាទីតំណាងរាស្រ្ត និងយល់ពីនីតិវិធីក្នុងការតាក់តែងច្បាប់ គោលនយោបាយនៅក្នុងប្រទេសមួយ ត្រូវឆ្លងដំណាក់កាលជជែកដេញដោលពិភាក្សាពីសំណាក់សភាបែបណា។

លោកមានប្រសាសន៍ថា៖ «មួយទៀតផងដែរក៏ជាឱកាសឱ្យយុវជនហ្នឹង គាត់ស្វែងយល់ពីអ្វីទៅជាសេចក្ដីព្រាងច្បាប់សិទ្ធិទទួលបានព័ត៌មាន ហើយវាមានសារៈសំខាន់តម្លៃយ៉ាងណា ដែលច្បាប់នេះវាមានរយៈពេលយូរហើយក្នុងការពិភាក្សាជជែកដេញដោល ប៉ុន្តែមកដល់ពេលនេះវានៅតែមិនទាន់ទទួលបាននៅការអនុម័តជាផ្លូវការនៅឡើយពីសភា»។

លោកបានបន្ថែមថា យុវជននិងស្វែងយល់ឱ្យកាន់តែស៊ីជម្រៅថា មានមូលហេតុអ្វីទើបកម្ពុជាចាំបាច់ត្រូវការឱ្យមានច្បាប់ស្ដីពីសិទិ្ធទទួលបានព័ត៌មាន វាមានសារៈសំខាន់យ៉ាងណា ដែលយុវជនត្រូវចូលរួមពិភាក្សា នេះជាយន្តការមួយដែលធ្វើឱ្យយុវជនកាន់តែមានសម្លេងខ្លាំងនៅក្នុងសង្គមផងដែរ។

លោកបន្តថា៖ «ហើយគាត់ចេះត្រិះរិះពិចារណាផងដែរ អ្វីដែលសំខាន់ពួកគាត់បានបង្កើតជាបណ្ដាញជាមួយយុវជនដ៏ទៃទៀត ឱ្យគាត់កាន់តែធ្វើការងារសកម្មនៅក្នុងសង្គម»។

ក្រឡែកមកលោក ហេង ស្រេង អាយុ២០ឆ្នាំ ជំនាញនីតិសាស្រ្ត នៃសាកលវិទ្យាល័យភូមិន្ទនីតិសាស្រ្ត និងវិទ្យាសាស្រ្តសេដ្ឋកិច្ច បានលើកឡើងថា កម្មវិធីត្រាប់តាមសភានេះ បានធ្វើឱ្យគាត់ទទួលនូវអារម្មណ៍ទទួលខុសត្រូវ អារម្មណ៍ធ្វើការងារ និងការតាក់តែងរៀបចំអនុម័តច្បាប់នៃស្ថាប័នរដ្ឋសភាមួយ។

លោក ហេង ស្រេង ក្នុងពេលដែលផ្ដល់កិច្ចសម្ភាសន៍ជាមួយ Newsroom Cambodia
រូបថត៖ គឹម ជីលីន

លោកបន្តថា៖ «ច្បាប់នេះគេនិយាយពីសិទ្ទិទទួលបានព័ត៌មាន ដែលប្រជាពលរដ្ឋរស់នៅក្នុងប្រទេសថ្លៃថ្នូរមួយដែលយើងទាមទារឱ្យមានការកំណត់ឱ្យបានច្បាស់ពីការទទួលបាននូវ ព័ត៌មាន នីតិវិធី និងលក្ខខណ្ឌផ្សេងៗនៃការទទួលបានព័ត៌មានឱ្យបានត្រឹមត្រូវ និងពេញលេញ ស្របទៅតាមការអភិវឌ្ឍន៍របស់ប្រទេសជាតិ»។

លោកសង្កត់ធ្ងន់ថា៖ «ច្បាប់ទទួលបានព័ត៌មានពិតជាមានសារៈសំខាន់ ព័ត៌មានវាផ្សារភ្ជាប់ទៅនឹងការរស់នៅរបស់ប្រជាពលរដ្ឋគ្រប់រូប ហើយការដែលមិនយល់ដឹងច្បាស់ពីព័ត៌មាន ធ្វើឱ្យប៉ះពាល់ពេលណាមួយ […] ពួកគាត់អាចនឹងប្រព្រឹត្តិនូវកំហុសខុសឆ្គងប្រការណាមួយ ដូច្នេះការយល់ដឹងពីសិទ្ធិទទួលបានព័ត៌មានធ្វើឱ្យពួកគាត់អាចបង្កាជាយថាហេតុទាំងនោះ ហើយការប្រើប្រាស់សិទ្ធិរបស់ពួកគាត់បានមានប្រសិទ្ធិភាពផងដែរ»៕

ចំណូលពន្ធកម្ពុជាកើនឡើង ជាង៦៤០លានដុល្លារ បើធៀបនឹង១១ខែដូចគ្នានៅឆ្នាំ២០២១

គឹម ជីលីន (Kim Chilin) — Thu, 15 Dec 2022 15:41:53 +0000

អគ្គនាយកដ្ឋានពន្ធដារបានប្រកាសថា ចំណូលពន្ធរយៈពេល១១ខែ ក្នុងឆ្នាំ២០២២ កើនឡើង ៦៤៨,១៧លានដុល្លារ ស្មើនឹង២៥,២៩% បើធៀបនឹងរយៈពេលដូចគ្នានេះនៅឆ្នាំ២០២១ និងចំពោះចំណូលពន្ធប្រចាំខែវិច្ឆិកា នៅឆ្នាំ២០២២ កើនឡើង ២៣,៤៦ លានដុល្លារ ស្មើនឹង៩,៦០% បើធៀបនឹងខែវិច្ឆិកា ឆ្នាំ២០២១។ បើយោងតាមសេចក្តីប្រកាសព័ត៌មានរបស់អគ្គនាយកដ្ឋានពន្ធដារ ចុះផ្សាយកាលពីថ្ងៃទី១៣ ខែធ្នូ ឆ្នាំ២០២២។

ក្នុងនោះបង្ហាញថានៅខែវិច្ឆិកា ឆ្នាំ២០២២ ចំណូលពន្ធអាករគ្រប់ប្រភេទដែលប្រមូលបានជាក់ស្តែងតាមប្រព័ន្ធគ្រប់គ្រងទិន្នន័យមានប្រមាណ ២៦៧,៩៨លានដុល្លារ ស្មើនឹង ៩,៥០% នៃផែនការស្តីពីហិរញ្ញវត្ថុសម្រាប់ការគ្រប់គ្រងឆ្នាំ២០២៣។ រីឯសរុបរយៈពេល១១ខែ ឆ្នាំ២០២២ ពន្ធដារប្រមូលបានជាក់ស្តែងប្រមាណ ៣២១៤,០៦លានដុល្លារ ស្មើនឹង ១១៣,៩៩% នៃផែនការច្បាប់ស្តីពីហិរញ្ញវត្ថុប្រចាំឆ្នាំ២០២២។

គូសបញ្ជាក់ដែរថា ដោយសារផលប៉ះពាល់នៃវិបត្តិជំងឺឆ្លងកូវីដ១៩ និងភាពតានតឹងនៃវិបត្តិសង្គ្រាមរវាងរុស្សី និងអ៊ុយក្រែន នៅតែបន្តមានអតិផរណា ដែលប៉ះពាល់ដល់ការងារគ្រប់គ្រងប្រមូលចំណូលពន្ធ។

គួររំឭកថា សេចក្តីព្រាងច្បាប់ស្តីពីហរិញ្ញវត្ថុសម្រាប់ការគ្រប់គ្រងឆ្នាំ២០២៣ ដែលបានអនុម័តទាំងស្រុង តម្រូវឱ្យអគ្គនាយកដ្ឋានពន្ធដារប្រមូលចំណូលពន្ធផ្ទៃក្នុងចំនួន ៣៥៧១,៧០លានដុល្លារ ដែលនេះគឺកើនឡើង ២៦.៧០% បើធៀបនឹងច្បាប់ហរិញ្ញវត្ថុសម្រាប់ការគ្រប់គ្រងឆ្នាំ២០២២ កំណត់ឱ្យពន្ធដារប្រមូលចំណូល ២៨១៩,៥៥លានដុល្លារ។

ប្រធានអង្គការសម្ព័ន្ធគណនេយ្យភាពសង្គមកម្ពុជា លោក សន ជ័យ បានផ្តល់បទសម្ភាសន៍ឱ្យ Newsroom Cambodia ថា កិច្ចព្រមព្រៀងទ្វេរភាគីរវាងកម្ពុជា-ចិន រួមទាំងរវាងកម្ពុជា-កូរ៉េខាងត្បូងកាលពីថ្មីៗនេះ ធ្វើឱ្យគយបាត់បង់ចំណូលពន្ធចម្លោះពី ៣៧៥ ទៅ ៤០០លានដុល្លាសហរដ្ឋអាមេរិកក្នុងមួយឆ្នាំ។

លោករំឭកថា៖ «ដោយសារកិច្ចព្រមព្រៀងពាណិជ្ជកម្មសេរី កម្ពុជា-ចិន និងកម្ពុជា-កូរ៉េ យើងឃើញថារបាំងគយនៃទំនិញដែលបានព្រមព្រៀងគ្នាមានការ បានន័យថាការផ្លាស់ប្តូរពាណិជ្ជកម្មលើទំនិញដែលបានព្រមព្រៀងគ្នាមានការទម្លាក់ចោល នូវរបាំងពន្ធគយ មានន័យថា ដែលយើងអាចនាំទៅក្រៅប្រទេស ដូចជាចិន និងកូរ៉េខាងត្បូង ដោយអត់ជាប់ពន្ធគយ ហើយគេនាំមកវិញក៏មិនជាប់ពន្ធគយ។ ចឹងតាមតែយើងដឹង គឺខាងគយបាត់បង់ចំណូលពន្ធចន្លោះពី ៣៧៥លានទៅ ៤០០លានដុល្លាសហរដ្ឋអាមេរិកក្នុងមួយឆ្នាំ។ ចឹងហើយការបាត់បង់ពន្ធគយក៏ជាចំណុចមួយដែលយើងឃើញថា ការនាំចូលមកពីប្រទេសទាំងអស់នោះ ប្រទេសចិន និងកូរ៉េនោះ មុខទំនិញដែលព្រមព្រៀងគ្នាអាចមានចំនួនច្រើនជាងសព្វមួយដង»។

លោក សន ជ័យ បានគូសបញ្ជាក់ដែរថា ទន្ទឹមនឹងទំហំនៃការបាត់បង់ពន្ធគយរបស់កម្ពុជាពីប្រទេសចិន និងកូរ៉េខាងត្បូង ហើយកម្ពុជាក៏នឹងកើនឡើងនូវពន្ធដារផងដែរ ដូច្នេះលោកថាកម្ពុជាគួរអនុវត្តឱ្យប្រាកដប្រជានូវការប្រមូលពន្ធដារ។

លោកថា៖ «ប៉ុន្តែបើយើងមើលពីទំហំនៃការបាត់បង់ពន្ធគយពីប្រទេសទាំងពីរនេះ ហើយនឹងការកើននូវពន្ធដារ វាជារូបភាពមួយដែលយើងគួរមើលដែរ វាអាចបំពេញគ្នាទៅវិញទៅមកបានទេ? ដូច្នេះខ្ញុំយល់ថា កម្ពុជាគួរតែពិនិត្យមើល ហើយនិងមានការអនុវត្តការប្រមូលពន្ធដារនេះឱ្យបានប្រាកដប្រជា»។

លោកបន្ថែមទៀតថា៖ «តាមដែលយើងដឹង គឺលទ្ធផលនៃការអនុវត្តកិច្ចព្រមព្រៀងពាណិជ្ជកម្មសេរីដូចជាកម្ពុជា-ចិន និងកម្ពុជា-កូរ៉េនេះ កម្ពុជាអាចប្រឈមនឹងការបាត់បង់ពន្ធគយពី ៣៧៥លានដុល្លា រហូតដល់ ៤០០លានដុល្លាសហរដ្ឋអាមេរិក។ បើអ៊ីចឹងការបាត់បង់ ក្រោម៤០០លានដុល្លាសហរដ្ឋអាមេរិកនេះ វាជាកញ្ចក់មួយដែលធ្វើឱ្យយើងឆ្លុះបញ្ចាំងបាន។ តើទំហំនៃការទទួលបាននូវពន្ធដារនេះ តើវាអាចស៊ីសង់ជាមួយនឹងអ្វីដែលយើងបាត់បង់ទៅដែរទេ? ពីព្រោះអី? ប្រភពពីរហ្នឹង ពន្ធដារ និងពន្ធគយនេះជាចំណូលមួយសម្រាប់ថវិការជាតិ»៕

សង្គមស៊ីវិល និងអ្នកវិភាគ ជំរុញឱ្យរដ្ឋាភិបាលពង្រឹងការអនុវត្តច្បាប់បន្ថែមទៀតដើម្បីប្រឆាំងនឹងការជួញដូរមនុស្ស

គឹម ជីលីន (Kim Chilin) — Tue, 13 Dec 2022 09:40:20 +0000

សង្គមស៊ីវិល និងអ្នកវិភាគ ជំរុញឱ្យរដ្ឋាភិបាលពង្រឹងការអនុវត្តច្បាប់បន្ថែមទៀតដើម្បីប្រឆាំងនឹងការជួញដូរមនុស្ស ពួកគេលើកឡើងថាដើម្បីដំណើរការអនុវត្តច្បាប់ឱ្យមានប្រសិទ្ធភាព លុះត្រាតែរដ្ឋាភិបាលធ្វើការកែទម្រង់អំពើពុករលួយជាប្រព័ន្ធ ការអនុវត្តគោលនយោបាយទាំងថ្នាក់ជាតិ និងថ្នាក់ក្រោមជាតិ ជាពិសេសវាយតម្លៃពីការរាយការណ៍អំពីព័ត៌មានពិតរបស់ថ្នាក់ក្រោមជាតិទៅកាន់ថ្នាក់លើ។

យោងតាមទំព័រហ្វេសប៊ុករបស់ក្រសួងមហាផ្ទៃ កាលពីថ្ងៃទី១២ ខែធ្នូ ឆ្នាំ២០២២ ក្រសួងបានរៀបចំកម្មវិធីទិវាជាតិប្រឆាំងការជួញដូរមនុស្សលើកទី១៦ ថ្ងៃទី១២ ខែធ្នូ ឆ្នាំ២០២២ ក្រោមប្រធានបទ «រួមគ្នាលុបបំបាត់អំពើជួញដូរមនុស្ស ឆ្ពោះទៅសម្រេចគោលដៅអភិវឌ្ឍន៍ជាតិប្រកបដោយចីរភាព» ធ្វើឡើងនៅសាលមហោស្រពកោះពេជ្រ រាជធានីភ្នំពេញ ដែលមានអ្នកចូលរួមប្រមាណជាង៣០០០នាក់។

ការចុះផ្សាយដដែលបានបន្តថា លោកស្រី ជូ ប៊ុនអេង រដ្ឋលេខាធិការក្រសួងមហាផ្ទៃ និងជាអនុប្រធានអចិន្ត្រៃយ៍គណៈកម្មធិការជាតិប្រយុទ្ធប្រឆាំងអំពើជួញដូរមនុស្ស (គ.ជ.ប.ជ) បានលើកឡើងថា នៅក្នុងឆមាសទី១ ឆ្នាំ២០២២ ស្ថានភាពនៃអំពើជួញដូរមនុស្សមានភាពល្អប្រសើរ ដោយអត្រានៃបទល្មើស បានថយចុះគួរឱ្យកត់សម្គាល់ បើប្រៀបធៀបទៅនឹងឆ្នាំ២០២១។

លោកស្រី បន្ថែមថា នៅពេលដែលស្ថានភាពទូទៅ បានរៀបរយល្អប្រសើរ ប៉ុន្តែបែរជាបទល្មើសជួញដូរមនុស្ស ជួញដូរពលកម្ម និងអាជីវកម្មផ្លូវភេទ បានបំលែងខ្លួនទៅជាបទល្មើសថ្មីៗទៀតលើទឹកដីនៃព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា ដែលបង្កឡើងដោយឧក្រិដ្ឋជនមួយចំនួន ដែលសម្ងំលាក់ខ្លួនប្រព្រឹត្តបទល្មើស ក្នុងអាជីវកម្មបន្លំភ្នែក ដោយប្រើប្រាស់ឱកាសដែលរាជរដ្ឋាភិបាលកម្ពុជា បាននឹងកំពុងផ្តល់ឱ្យសម្រាប់ការវិនិយោគ ដើម្បីការអភិវឌ្ឍ នៅក្នុងតំបន់ប៉ូលសេដ្ឋកិច្ចធំៗដូចជា ខេត្តព្រះសីហនុ រាជធានីភ្នំពេញ និងបណ្តាខេត្តមួយចំនួនទៀត ទៅធ្វើសកម្មភាពឧក្រិដ្ឋកម្មប្រឆាំងនឹងសិទ្ធិមនុស្ស។

ជាងនេះទៅទៀត លោកស្រី ជូ ប៊ុនអេង បានលើកឡើងថា ឧក្រិដ្ឋជន ដែលបានប្រព្រឹត្តសកម្មភាពឃោរឃៅទៅលើជនរងគ្រោះ ដោយពលកម្មដោយបង្ខំ ការឆបោកតាមប្រព័ន្ធអនឡាញ ការអូសទាញជនងាយរងគ្រោះពីក្រៅប្រទេស ដើម្បីបង្ខំឱ្យបម្រើសកម្មភាពឆបោកខុសច្បាប់ និងឧក្រិដ្ឋកម្មផ្សេងៗទៀត ដែលភាគច្រើនប្រព្រឹត្តដោយជនបរទេសទៅលើជនបរទេសដូចគ្នា និងមានបណ្តាញទាក់ទងគ្នាយ៉ាងសកម្មតាមប្រព័ន្ធបច្ចេកវិទ្យាព័ត៌មាន អនឡាញ ប្រទាក់ក្រឡាពីប្រទេសមួយទៅប្រទេសមួយផងដែរ។

ជាមួយគ្នានោះផងដែរ លោក ស ខេង នាយករដ្ឋមន្ដ្រីស្ដីទី បានកោតសរសើរ និងវាយតម្លៃខ្ពស់ ចំពោះគ្រប់សមាសភាពនៃគណៈកម្មាធិការជាតិប្រយុទ្ធប្រឆាំងអំពើជួញដូរមនុស្ស ដែលមានក្រសួង ស្ថាប័ន និងបណ្តាទីភ្នាក់ងារអង្គការសហប្រជាជាតិ អង្គការដៃគូអន្តរជាតិ អង្គការសង្គមស៊ីវិលក្នុងស្រុក ព្រមទាំងវិស័យឯកជន ដែលបានខិតខំប្រឹងប្រែងរួមគ្នា ដើម្បីបង្ការ ទប់ស្កាត់ និងបង្ក្រាបអំពើជួញដូរមនុស្សគ្រប់ទម្រង់ ព្រមទាំងផ្ដល់កិច្ចការពារជនរងគ្រោះ និងបានចូលរួមដោះស្រាយបញ្ហាជាច្រើន សម្រាប់ប្រជាពលរដ្ឋតាមសហគមន៍ និងជនទេសន្តរប្រវេសន៍ ដែលគ្មានសុវត្ថិភាព។

ឱកាសនោះ លោក ស ខេង បានលើកឡើងថា រដ្ឋាភិបាលបានដាក់ចេញនូវវិធានការមួយចំនួនដូចជា ប្រតិបត្តិការដើម្បីរុករក បង្រ្កាប និងបោសសំអាតបទល្មើសជួញដូរមនុស្សគ្រប់ទម្រង់ និងបទល្មើសពាក់ព័ន្ធដទៃទៀត តាមវិធានការច្បាប់រហូតធ្វើឱ្យកម្ពុជាវិលត្រឡប់មករកស្ថានភាពសុវត្ថិភាព និងសន្តិសុខជាប្រក្រតីឡើងវិញផងដែរ។ ជាងនេះទៅទៀត លោកក៏បានលើកទឹកចិត្តដល់គ្រប់វិស័យពាក់ព័ន្ធជាតិ និងអន្តរជាតិ បន្តរិះរកនូវវិធានការជាគន្លឹះនានា និងរួមសហការគ្នាជាធ្លុងមួយ ធ្វើសកម្មភាពឱ្យកាន់តែខ្លាំងក្លាក្នុងការ «បង្ការ បង្ក្រាប ផ្តន្ទាទោស សង្គ្រោះ ការពារ ដើម្បីព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា គ្មានអំពើជួញដូរមនុស្ស»។

ជុំវិញរឿងនេះដែរ លោក អំ សំអាត នាយកទទួលបន្ទុកកិច្ចការទូទៅនៃអង្គការលីកាដូ បានលើកឡើងថា លោកក៏មានការយល់ស្របថាការជួញដូរមនុស្សនៅកម្ពុជាមានការថយចុះនៅឆមាសទី២នេះ ប៉ុន្តែទោះជាយ៉ាងណាកម្ពុជាក៏ត្រូវបានសហរដ្ឋអាមេរិកដាក់បញ្ចូលទៅក្នុងប្រទេសដែលមានចំណាត់ថ្នាក់មិនល្អទាក់ទងនឹងការជួញដូរមនុស្ស បូករួមជាមួយបរិបទកូវីដ-១៩ ដែលកំពុងរីករាល ទើបជាឱកាសល្អសម្រាប់ឧក្រិដ្ឋជនធ្វើការជួញដូរមនុស្សនៅគ្រប់ទម្រង់រូបភាព ហើយការជួញដូរមនុស្សទាំងនោះវិវត្តន៍ខ្លួនតាមបែបបច្ចេកវិទ្យាទំនើប ទាំងការជួញដូរកម្លាំងពលកម្ម និងការជួញដូរផ្លូវភេទ។

លោក អំ សំអាត បានលើកឡើងថា៖ «ខ្ញុំយល់ថាអ៊ីចេះទេ វាអាចនឹងមានការថយចុះខ្លះមែនដោយសារតែនៅឆមាសទី២នេះ រាជរដ្ឋាភិបាលបានបើកយុទ្ធនាការប្រយុទ្ធប្រឆាំងនឹងការបង្រ្កាបការជួញដូរមនុស្ស ប៉ុន្តែយើងដឹងហើយថាប្រទេសកម្ពុជាយើងនៅក្នុងឆ្នាំនេះ ទីមួយ បើយើងមើលទៅលើចំណាត់ថ្នាក់របស់សហរដ្ឋអាមេរិក ហើយក៏ជាដៃគូនៃការអភិវឌ្ឍផ្នែកបច្ចេកទេស និងជំនាញការជួញដូរមនុស្សដែរនោះ បានដាក់ចំណាត់ថ្នាក់កម្ពុជាយើងទៅដល់លេខ៣ ដែលជាចំណាត់ថ្នាក់មួយមិនល្អសម្រាប់ការជួញដូរមនុស្ស»។

លោក អំ សំអាត បន្ថែម៖ «ហើយក្រោយពីបញ្ហាហ្នឹងមក គឺរាជរដ្ឋាភិបាលបានបើកយុទ្ធនាការប្រយុទ្ធប្រឆាំងនឹងការជួញដូរមនុស្ស ប៉ុន្តែដោយសារតែយើងដឹងហើយការជួញដូរមនុស្សហ្នឹងវាមានការវិវត្តន៍ខ្លាំង ឥឡូវហ្នឹងវាទៅតាមប្រព័ន្ធបច្ចេកវិទ្យាដូចជា គេហៅថា Cyber Crime វាបង្កើតទៅជាការវិវត្តន៍ខ្លួនតាមបែបបច្ចេកវិទ្យាទំនើបមួយដែលជាការជួញដូរទាំងកម្លាំងពលកម្ម ឬក៏ជួញដូរផ្លូវភេទ ហើយវាទាក់ទងនឹងបរិបទកូវីដ-១៩ កំពុងរីករាលដាលជាដើម ដែលធ្វើឱ្យកម្ពុជាយើងជាឱកាសល្អសម្រាប់ឧក្រិដ្ឋជននៃការជួញដូរមនុស្សនៅគ្រប់ទម្រង់រូបភាពហ្នឹង»។

លោកថា ដើម្បីដោះស្រាយបញ្ហានេះឱ្យមានប្រសិទ្ធភាព រដ្ឋាភិបាល និងភាគីពាក់ព័ន្ធគួរតែពង្រឹងសមត្ថភាពដល់សមត្ថកិច្ចដែលអនុវត្តច្បាប់ ការធ្វើកិច្ចសហប្រតិបត្តិការជាមួយប្រទេសជិតខាង ប្រទេសក្នុងតំបន់ និងអន្តរជាតិ ដើម្បីកំណត់មុខសញ្ញានៃឧក្រិដ្ឋជន ការលុបបំបាត់អំពើពុករលួយ ការសហការជាមួយស្ថាប័នពាក់ព័ន្ធនៅក្នុងប្រទេសកម្ពុជា និងពង្រឹងការអនុវត្តច្បាប់ដែលមានស្រាប់ឱ្យមានប្រសិទ្ធភាព។

ស្រដៀងគ្នានេះដែរអ្នកស្រាវជ្រាវ និងវិភាគឯករាជ្យ លោកបណ្ឌិត មាស នី សង្កេតឃើញថា កម្ពុជាមានការខិតខំប្រឹងប្រែងក្នុងការទប់ស្កាត់ការជួញដូរមនុស្សនៅក្នុងប្រទេសកម្ពុជា តែទោះជាយ៉ាងនេះក្ដី លោកថាវិធានការនាពេលបច្ចុប្បន្ននៅមិនទាន់មានប្រសិទ្ធភាពនៅឡើយទេ លោកជំរុញឱ្យរដ្ឋាភិបាលធ្វើការខិតខំប្រឹងប្រែងបន្ថែមទៀតក្នុងការទប់ស្កាត់ជនខិលខូចទាំងឡាយណា ក្នុងការចូលមកក្នុងប្រទេសកម្ពុជា។

លោកបណ្ឌិត មាស នី លើកឡើងថា៖ «ខ្ញុំឃើញទាំងក្រសួងមហាផ្ទៃ ទាំងរដ្ឋាភិបាលដូចជាមានការខិតខំប្រឹងប្រែងច្រើន ទាក់ទងទៅនឹងការគ្រប់គ្រងការជួញដូរមនុស្ស ហើយក៏មានការបង្ក្រាបជាបន្តបន្ទាប់ដែរ ប៉ុន្តែប៉ុណ្ណឹង យើងគិតថាវាមិនទាន់គ្រប់ជ្រុងជ្រោយនៅឡើយទេ បាទ! ព្រោះអីរឿងដែលសំខាន់នោះគឺ ដូចជាការកម្រិតខាងអន្តោប្រវេសន៍ហ្នឹង គឺក៏ដើរតួនាទីសំខាន់ដែរ ដើម្បីគ្រប់គ្រងជនខិលខូចកុំឱ្យចូលមកក្នុងស្រុក។ សំខាន់បំផុតដើម្បីការពារកុំឱ្យជនដែលល្បីឈ្មោះខាងរកស៊ីជួញដូរមនុស្ស អាចមកបង្កើតទីតាំងនៅក្នុងស្រុកយើងបាន»។

លោកបន្តថា អំពើពុករលួយជាប្រព័ន្ធពីថ្នាក់ក្រោមដល់ថ្នាក់លើ ធ្វើឱ្យការអនុវត្តច្បាប់ និងយន្តការមិនមានប្រសិទ្ធភាព។ ដូច្នេះដើម្បីដំណើរការអនុវត្តច្បាប់ឱ្យមានប្រសិទ្ធភាព លុះត្រាតែធ្វើការកែទម្រង់អំពើពុករលួយជាប្រព័ន្ធ ការអនុវត្តគោលនយោបាយទាំងថ្នាក់ជាតិ និងថ្នាក់ក្រោមជាតិ ជាពិសេសវាយតម្លៃពីការរាយការណ៍អំពីព័ត៌មានពិតរបស់ថ្នាក់ក្រោមជាតិទៅកាន់ថ្នាក់លើ។

លោកបណ្ឌិត មាស នី លើកឡើងថា៖ «នៅស្រុកយើងនេះ បញ្ហាមួយដែលមិនទាន់ដោះស្រាយឱ្យហើយនោះគឺ ជួនកាលយើងមានច្បាប់ច្រើន យន្តការច្រើន ប៉ុន្តែការអនុវត្តយន្តការ វាមិនសូវមានប្រសិទ្ធភាព ដោយសារបញ្ហាទាក់ទងនឹងការពុករលួយជារឿងសំខាន់។ ហើយប្រសិនជាពុករលួយនេះវាទៅជាប្រព័ន្ធ បានន័យថាអំពើពុករលួយនោះត្រូវបានគេយកមកប្រើដើម្បីចិញ្ចឹមគ្នារស់ ពីថ្នាក់ក្រោមរហូតដល់ថ្នាក់លើ ប្រព័ន្ធនេះចាំបាច់ត្រូវធ្វើកំណែទម្រង់»។

លោក បន្ថែមថា៖ «រឿងដំណើរការនៃការអនុវត្តច្បាប់ក្នុងប្រទេសនីមួយៗ វាដំណើរការបាន លុះត្រាតែប្រព័ន្ធហ្នឹងធ្វើការស្រុះជើងគ្នា ស្រុះដៃគ្នា បានន័យថាបំពេញការងារជាប្រព័ន្ធ ធ្វើម៉េចកុំឱ្យទាល់តែថ្នាក់លើស្រែកមក ទើបបាននាំគ្នាធ្វើមួយប្រាវទៅ ហើយក៏ស្ងាត់ទៅវិញ។ ហើយអ្វីៗប្រឹងតែថ្នាក់លើទៅ តែថ្នាក់ក្រោមជាតិគិតតែធ្វើយ៉ាងម៉េចប្រមូលតែផលប្រយោជន៍ ធ្វើឱ្យតែមួយគ្រប់ៗល្អមើលហើយក៏ឈប់ គេហៅថា ការអនុវត្តគោលនយោបាយតាមបែបភ្លៀងរលឹម ដែលវាអត់ដំណើរការ។ ហើយក៏ត្រូវមានការចុះវាយតម្លៃផងដែរ កុំឱ្យចាំតែការរាយការណ៍ពីថ្នាក់ក្រោមទៅ ជួនកាលរាយការណ៍តែរឿងល្អៗទៅ តែរឿងអាក្រក់ៗរដ្ឋាភិបាលជាអ្នកទទួលខុសត្រូវ។»

បញ្ជាក់ផងដែរថា កាលពីខែកក្កដា ឆ្នាំ២០២២ កម្ពុជាត្រូវបានដាក់បញ្ចូលក្នុងចំណាត់ថ្នាក់កម្រិតទី៣ ក្នុងរបាយការណ៍ជួញដូរមនុស្សប្រចាំឆ្នាំ២០២២ របស់សហរដ្ឋអាមេរិក បន្ទាប់ពីការទប់ស្កាត់បទល្មើសជួញដូរមនុស្សមិនទាន់មានប្រសិទ្ធភាព៕

Voxpop៖ ទស្សនៈយុវជនស្តីពីសារៈសំខាន់នៃអំណានសម្រាប់យុវជនកម្ពុជា

គឹម ជីលីន (Kim Chilin) — Mon, 12 Dec 2022 03:17:11 +0000

កម្ពុជាបានអាក់ខានរៀបចំកម្មវិធីពិព័រណ៍សៀវភៅថ្នាក់ជាតិអស់រយៈពេល២ឆ្នាំ ចាប់តាំងពីមានការរីករាលដាលជំងឺឆ្លងកូវីដ១៩។ ឆ្នាំនេះកម្ពុជារៀបចំកម្មវិធីពិធីព័រណ៍សៀវភៅលើកទី៩ ក្រោមប្រធានបទ មួយថ្ងៃអាន មួយថ្ងៃដឹង កម្មវិធីនេះនឹងប្រព្រឹត្តទៅចាប់ពីថ្ងៃទី០៩ ដល់ ១១ ខែធ្នូ ឆ្នាំ២០២២ នៅបណ្ណាល័យជាតិ។

យុវជនចំនួន៥រូបបានផ្តល់បទសម្ភាសដល់ Newsroom Cambodia អំពីទស្សនៈផ្ទាល់ខ្លួនរបស់ពួកគេជុំវិញសារៈប្រយោជន៍នៃការអាននៅប្រទេសកម្ពុជានាពេលបច្ចុប្បន្ន។

កញ្ញា ថុន ថាវរី ជាអ្នកនិពន្ធ និងសហស្ថានិកនៃសៀវភៅជីវិត យល់ឃើញថា ការអានផ្តល់អត្ថប្រយោជន៍ក្នុងការសម្រេចចិត្ត ព្រោះការអានវាផ្តល់ឱ្យយើងនូវចំណេះដឹងជាច្រើន។ កញ្ញាបានចាប់ផ្តើមអានសៀវភៅតាំងពីឆ្នាំ២០១៦ ដែលកាលនោះនៅកម្ពុជាការអានមិនទាន់មានភាពផុសផុលនៅឡើយ។ កញ្ញាបានបន្ថែម កត្តាដែលធ្វើឱ្យការអានមានការកើនឡើងខ្លាំងនៅឆ្នាំ២០១៨ គឺដោយសារតែយុវជនមានការយល់ដឹងពីសារៈសំខាន់ពីនៃការអាន និងគាត់អាចមានលិទ្ធភាពអាចទិញសៀវភៅ។

កញ្ញាថា៖ «សម្រាប់ខ្ញុំការអានគឺសំខាន់ ហើយបើងាកទៅប្រទេសគេដែលជឿនលឿនវិញ ប្រជាជនគេសុទ្ធតែអ្នកចូលចិត្តអាន កាន់តែអានកាន់តែមានចំណេះដឹងទូលំទូលាយក្នុងការសម្រេចចិត្ត មិនបាច់ធំដុំអ្វីទេ សូម្បីតែការសម្រេចចិត្តក្នុងការប្រកបជីវិតប្រចាំថ្ងៃហ្នឹង ក៏វាសំខាន់ដែរ។ សម្រាប់ខ្ញុំ ខ្ញុំចាប់ផ្តើមប្រលូកចាប់តាំងពីឆ្នាំ២០១៦មក ជំនាន់ហ្នឹងអត់ទាន់មានការអានហ្នឹង ផុលផុសទូលំទូលាយទេ ប៉ុន្តែចាប់តាំងពី២០១៦រហូតមកដល់ឥលូវហ្នឹងគឺមានការកើនឡើងច្រើន ចន្លោះពីឆ្នាំ២០១៨ ទៅ២០១៩ គឺទាំងអស់គ្នាបែរមក ចាប់ផ្តើមទិញសៀវភៅអានអ៊ីចឹងណា។ ខ្ញុំគិតថា គាត់ប្រហែលចាប់ផ្តើមគិតថា កាហ្វេ១កែវ តម្លៃ២ដុល្លារ ឬ៣ដុល្លារគាត់ហ៊ានចំណាយ ហេតុអ្វីក៏គាត់មិនហ៊ានចំណាយ៣ ឬ៤ដុល្លារទៅលើចំណេះដឹងអ៊ីចឹងណា»។

លោក សុខ សុវណ្ណ ក្នុងពេលសម្ភាសន៍ជាមួយ Newsroom Cambodia
រូបថត៖ ស៊ឹម ចាន់សំណាង

លោក សុខ សុវណ្ណ ជានិស្សិតឆ្នាំទីបូននៃសកលវិទ្យាល័យភូមិន្ទនីតិសាស្រ្ត និងវិទ្យាសាស្រ្តនយោបាយ យល់ឃើញថា ការអានមានសារៈសំខាន់ណាស់ ព្រោះបើយើងមិនអានសៀវភៅ ភាពអវិជ្ជារបស់យើងនឹងកើនឡើង ហើយវានឹងធ្វើឱ្យយើងរស់ទាំងគ្មានក្តីសុខ។ លើសពីនេះទៀត ក្រៅពីចំណេះដឹងដែលទទួលបានពីសាលា ការអានផ្តល់នូវចំណេះដឹងជាច្រើន ព្រោះ នៅក្នុងករណីខ្លះ សៀវភៅមួយអ្នកនិពន្ធត្រូវចំណាយពេលតាក់តែងរហូតដល់១០ឆ្នាំឯណោះ។ លោកមានជាយោបល់ថា ទោះបីជារវល់យ៉ាងណាក៏ដោយ ក្នុងមួយថ្ងៃយើងគួរចំណាយពេលអានចន្លោះពី១០ទៅ៣០នាទី។

ចំពោះលោក ប្រយោជន៍ដ៏ធំចំនួនពីរដែលយើងទទួលបានពីការអានមានដូចជា ការអានធ្វើឱ្យខួរក្បាលរបស់យើងមានការវិវឌ្ឃនល្អ និងកាត់បន្ថយភាពតានតឹង។ និងជាចុងក្រោយ ការអានធ្វើឱ្យយើងមានសុជីវធម៌ល្អ។

លោកថា៖ «ការអានសៀវភៅគឺពិតជាសំខាន់មែនទែន និយាយរួមទៅសម្រាប់ជីវិតរស់នៅប្រចាំថ្ងៃរបស់យើង។ បើសិនជាយើងដកឃ្លាចេញពីអំណាន គឺយើងយកជីវិតខ្លួនឯងទៅផ្សាភ្ជាប់ជាមួយនឹងភាពល្ងង់ខ្លៅ ពីមួយថ្ងៃទៅមួយថ្ងៃ ហើយធ្វើឱ្យជីវិតយើងរស់នៅអត់មានសេចក្តីសុខ។ នៅពេលដែលយើងបានអានសៀវភៅ យើងបានដឹងពីអ្វីៗដែលថ្មីច្រើនណាស់ សូម្បីតែពេលខ្លះនៅក្នុងសាលា គ្រូគាត់អត់បានបង្រៀនយើងទេ តែសៀវភៅមួយក្បាលកើតចេញពី ស្នាដៃមួយដែលគេបង្កើតឡើងមក ជួនកាលសៀវភៅខ្លះនិពន្ធរហូត១០ឆ្នាំឯណោះ។ ជាយោបល់របស់ខ្ញុំក្នុងមួយថ្ងៃ ១០នាទីក៏បាន ១៥នាទីក៏បាន ៣០នាទីក៏បានឱ្យតែយើងមានពេលអាចឆ្លៀតអានបាន»។

លោកបន្តថា៖ «ប្រយោជន៍ដែលធំជាងគេ គឺចំណេះដឹង នៅពេលណាយើងមានចំណេះដឹង យើងមានសីលធម៌ នៅពេលដែលយើងមានសីលធម៌ យើងនឹងមានសុជីវធម៌ នៅពេលណាយើងមានសុជីវធម៌យើងចាប់ផ្តើមមានគុណធម៌។ ទី១ ការអានសៀវភៅផ្តល់ផលប្រយោជន៍ឱ្យយើងមានខួរក្បាលល្អរីកចម្រើនពីមួយថ្ងៃទៅមួយថ្ងៃ។ ទី២ការអានសៀវភៅជួយឱ្យផ្លូវចិត្តយើងកាន់តែល្អប្រសើរពីមួយថ្ងៃទៅមួយថ្ងៃ។ វាអាចជួយយើងពីជំងឺបាក់ទឹកចិត្ត ស្ត្រេស តប់ប្រម៉ល់ ចឹងគាត់អាចអានសៀវភៅបានដើម្បីរំសាយអារម្មណ៍ទាំងអស់ហ្នឹងបាន»។

លោក លឹម សូនិច ជានិស្សិតឆ្នាំទី២ សិក្សាផ្នែកសំណង់ស៊ីវិល នៅវិទ្យាស្ថានបច្ចេកវិទ្យាកម្ពុជា (ITC) ការអានធ្វើឱ្យយើងមានការគិតបែបស៊ី ( Critical Thinking ) ដោយសារតែសៀវភៅដែលយើងអានវាផ្តល់គំនិតជាច្រើនដល់យើង។ លោកបន្ថែមទៀតថា ជាជាងចំណាយពេលធ្វើកិច្ចការគ្មានប្រយោជន៍ ការអានជាប្រចាំនឹងធ្វើឱ្យខួរក្បាលយើងមានការលូតលាស់ល្អ។

លោក លឹម សូនិច ក្នុងពេលសម្ភាសន៍ជាមួយ Newsroom Cambodia
រូបថត៖ រ៉ូវ ហុងសេង

លោក លឹម សូនិច បានបន្តទៀតថា ការអានក៏ជាផ្នែកមួយនៃការកំសាន្តដែរ ជាឱទាហរណ៍ សម្រាប់លោកពេលលោកទំនេរ លោកចំណាយពេលអានសៀវភៅប្រលោមលោកគំនូរជីវចលជប៉ុន (Manga) ដើម្បីកាត់បន្ថយភាពតានតឹង។

លោក ថា ៖ «ខ្ញុំយល់ថា ការអានសំខាន់ព្រោះថាការអានផ្នែកមួយនៃការបណ្តុះគំនិតឱ្យយុវជនយើងមានការគិតវែងឆ្ងាយជាងមុន ចេះគិតជាងមុន។ កាលណាយើងអានបានច្រើន គំនិតយើងមានកាន់តែច្រើន ហើយឱ្យយើងចេះគិតគូរបានវែងឆ្ងាយ តាមប្រភេទសៀវភៅដែលយើងបានអាន។ ប៉ុន្តែការអានវាល្អជាជាង ការដែលយើងយកពេលទៅធ្វើអ្វីដែលអត់សូវមានប្រយោជន៍ យើងទំនេរ យើងអាចព្យាយាមអភិវឌ្ឍន៍សមត្ថភាពខ្លួនឯងឱ្យទម្លាប់អានចឹងទៅ ក៏វាជួយស្មារតី ជួយខួរក្បាល»។

លោកបន្តថា៖ «នៅពេលដែលខ្ញុំស្ត្រេស ខ្ញុំចូលចិត្តអាន Manga (សៀវភៅប្រលោមលោកគំនូរជីវចលជប៉ុន) នៅពេលអានទៅខ្ញុំបាត់ស្ត្រេស និងជួយឱ្យខ្ញុំមានគំនិត ហើយណាមួយពេលខ្លះវាមានការអប់រំនៅក្នុងហ្នឹងដែរ ចឹងធ្វើឱ្យខ្ញុំដឹងពីការគិតវែងឆ្ងាយជាងមុន ដឹងថាធ្វើអ្វីមួយអាចជោគជ័យជាងមុន»។

កញ្ញា វិច្ឆិកា ក្នុងពេលសម្ភាសន៍ជាមួយ Newsroom Cambodia
រូបថត៖ ស៊ឹម ចាន់សំណាង

កញ្ញា វិច្ឆិកា និស្សិតបញ្ចប់ថ្នាក់បរិញ្ញប័ត្រផ្នែក វិស្វករ មកពីវិទ្យាស្ថានបច្ចេកវិទ្យាកម្ពុជា យល់ថា ការអានធ្វើឱ្យយើងសម្រេចចិត្តជ្រើសរើសមេដឹកនាំបានល្អជាងមុន តាមរយៈការទទួលបានគំនិតល្អៗពីសៀវភៅ។ ក្រៅពីនេះ ការអានច្រើនធ្វើឱ្យយើងអាចដោះស្រាយបញ្ហាបានល្អជាងមុន។

កញ្ញាថា៖ «ការអានសំខាន់ព្រោះការអានហ្នឹងធ្វើឱ្យយើងក្លាយទៅជាមនុស្សដែលទទួលបានចំណេះដឹងជាច្រើនអំពីការអាន ហើយការអានហ្នឹងទៀតសោត ជួយឱ្យយើងបាននូវគំនិតល្អៗពីសំណាក់អ្នកនិពន្ធ ក៏ដូចជាគំនិតល្អៗដែលមាននៅក្នុងសៀវភៅ។ ហើយមួយវិញទៀតការអានក៏ជួយឱ្យយុវជនដឹងថា តើមេដឹកនាំបែបណាគួរតែដើរតាម?»។

កញ្ញាបន្តថា៖ «ខ្ញុំគិតថាការអានវាសំខាន់សម្រាប់យើង ការអានវានាំមកនូវបញ្ញា ឬមួយក៏យើងហៅថាពុទ្ធិដែលវាពិតជាមានសារៈសំខាន់ណាស់សម្រាប់ជីវិតប្រចាំថ្ងៃ ព្រោះមែនទែនទៅកាលណាតែចំណេះដឹងយើងវាមានច្រើន បញ្ហាដែលកើតមានក្នុងជីវិតយើងកើនតែតិចជាងមុន។ ការអានវាផ្តល់ជាគំនិតល្អៗសម្រាប់យើងជាពិសេស ជួយឱ្យយើងទទួលបានចំណេះដឹងថ្មីៗជាច្រើន។ ការអានជួយយើងបានច្រើនពិសេស ប្អូនៗដែលកំពុងរៀននៅសាកលវិទ្យាល័យ និងថ្នាក់វិទ្យាល័យ»។

លោក សៀង ពិសាល អនុប្រធានការិយាល័យនៃក្រសួងសេដ្ឋកិច្ច និងហិរញ្ញវត្ថុ យល់ឃើញថាការអានមិនត្រឹមតែជួយឱ្យបុគ្គលមានភាពជោគជ័យនៅថ្ថៃអនាគតនោះទេ វាចូលរួមចំណែកក្នុងការអភិវឌ្ឍនប្រទេសជាក់ផងដែរ។

លោកថា៖ «អំណាន និងការអានគឺមានសារៈសំខាន់សម្រាប់យុវជនទាំងអស់ អ៊ីចឹងបើសិនជាយុវជនទាំងអស់គាត់អត់មានការអាន គាត់ក៏អត់មានអំណាន សង្គមជាតិមួយគឺវានឹងអត់រីកចម្រើនទេ។ កាន់តែសំខាន់ទៀតនោះ ការអានធ្វើឱ្យមនុស្សមានចំណេះដឹងទូលំទូលាយធ្វើឱ្យអនាគតបរវររុងរឿង»។ល

លោកបន្តថា៖ «នៅពេលគាត់អានកាន់តែច្រើន គាត់នឹងយល់អំពីទិដ្ឋភាពធំៗច្រើន ចឹងជីវភាពប្រចាំថ្ងៃរបស់គាត់គឺគាត់មានដំណោះស្រាយច្រើន សម្រាប់អ្នកដែលមិនបានអាន អាហ្នឹងគាត់អត់សូវមានដំណោះស្រាយទេ គេហៅថាគំនិតខ្លី។ អ្នកដែលបានអាន គឺគំនិតគាត់គិតវែងឆ្ងាយ គិតបានជ្រៅជាងអ្នកមិនបានអាន»៕

អគ្គរដ្ឋទូតសហរដ្ឋអាមេរិក និងសង្គមស៊ីវិលជំរុញឱ្យរដ្ឋាភិបាលកម្ពុជាគោរពសិទ្ធិមនុស្សបន្ថែម

គឹម ជីលីន (Kim Chilin) — Sun, 11 Dec 2022 08:45:37 +0000

ឯកអគ្គរដ្ឋទូតសហរដ្ឋអាមេរិក និងតំណាងអង្គការសង្គមស៊ីវិលដែលធ្វើការលើវិស័យសិទ្ធិមនុស្ស ជំរុញឱ្យរដ្ឋាភិបាលកម្ពុជាគោរពសិទ្ធិមនុស្ស សិទ្ធិបោះឆ្នោត សិទ្ធិដីធ្លី សិទ្ធិកម្មករ សិទ្ធិសហជីព សិទ្ធិនយោបាយ និងសិទ្ធិសេរីភាពក្នុងការបញ្ចេញមតិបន្ថែមទៀត។

នៅថ្ងៃទី១០ ខែធ្នូ ឆ្នាំ២០២២ អង្គការសង្គមស៊ីវិលចំនួន២៨ស្ថាប័នបានរួមគ្នាប្រារព្វទិវាសិទ្ធិមនុស្សអន្តរជាតិលើកទី៧៤ (ឆ្នាំ១៩៤៨-២០២២) នៅទីលានប្រជាធិបតេយ្យ ដែលមានទីតាំងនៅខណ្ឌឫស្សីកែវ រាជធានីភ្នំពេញ ក្រោមប្រធានបទ «ការធានាសិទ្ធិនយោបាយ ដើម្បីលើកកម្ពស់ការចូលរួមរបស់ពលរដ្ឋក្នុងការកំណត់ជោគវាសនាប្រទេសជាតិ តាមគោលការណ៍ប្រជាធិបតេយ្យ សេរីពហុបក្ស និងនីតិរដ្ឋ»។

លោក Patrick Murphy ឯកអគ្គរដ្ឋទូតសហរដ្ឋអាមេរិកប្រចាំនៅកម្ពុជា ដែលបានចូលរួមក្នុងកម្មវិធីទិវាសិទ្ធិមនុស្សថ្ងៃទី១០ ខែធ្នូ ឆ្នាំ២០២២ នៅទីលានប្រជាធិបតេយ្យ បានលើកឡើងថាជាង៧៥ឆ្នាំទៅហើយដែលអង្គការសហប្រជាជាតិបានធ្វើការអនុម័តសេចក្ដីថ្លែងការជាសកលស្ដីអំពីសិទ្ធិមនុស្សដើម្បីការពារ និងលើកកម្ពស់សិទ្ធិសេរីភាពដែលមានចែងនៅក្នុងសេចក្ដីថ្លែងការជាសកលនោះ។ លោកបន្តថាសេចក្ដីថ្លែងការនោះបានតម្កល់នូវឧត្តមគតិជាសកលដែលមានសារៈសំខាន់ ហើយមនុស្សគ្រប់រូបត្រូវបានកើតមកដោយមានសិទ្ធិសេរីភាព ភាពស្មើគ្នា សេចក្ដីថ្លៃថ្នូរដែលប្រទេសទាំងអស់ត្រូវតែមាន។

លោក Patrick Murphy បានបន្ថែមទៀតថា៖ «យើងធ្វើការយ៉ាងណាដើម្បីឆ្ពោះទៅពិភពលោកមួយដែលសិទ្ធិសេរីភាពត្រូវបានការពារ ហើយជនទាំងឡាយណាដែលបានធ្វើការការពារសិទ្ធិសេរីភាព និងសិទ្ធិមនុស្សគួរតែត្រូវបានអបអរសាទរ ហើយជនទាំងឡាយណាដែលបានរំលោភបំពានទៅលើសិទ្ធិទាំងអស់នេះគួរតែត្រូវដាក់ទោសទណ្ឌដោយច្បាប់»។

ជាងនេះទៅទៀតលោក Patrick Murphy ក៏បានលើកឡើងអំពីចំណុចខ្វះខាតដែលប្រទេសកម្ពុជាមិនទាន់អនុវត្តបានមានដូចជា សិទ្ធិសេរីភាពក្នុងការបញ្ចេញមតិ សិទ្ធិក្នុងការជួបជុំ សិទ្ធិសមាគម។ លោកបន្តថា ប្រជាជនកម្ពុជាត្រូវការសិទ្ធិទាំងនោះដើម្បីយកមកអនុវត្តនៅក្នុងសង្គមនាពេលបច្ចុប្បន្ន។

លោក Patrick Murphyបានលើកឡើងថា៖ «សិទ្ធិនយោបាយជាអ្វីដែលប្រជាជនត្រូវការ សំឡេងសារព័ត៌មាន និងសំឡេងឯករាជ្យក្នុងការធ្វើការស៊ើបអង្កេតទៅលើបទឧក្រិដ្ឋ។ ប្រជាជនកម្ពុជាចង់ឃើញនូវកិច្ចខិតខំប្រឹងប្រែងរបស់រដ្ឋាភិបាលកម្ពុជាក្នុងការដោះស្រាយបញ្ហាដីធ្លី សហជីពដែលអាចការពារកន្លែងធ្វើការរបស់ពួកគេ និងការអនុវត្តច្បាប់ក្នុងវិធី រូបភាពដើម្បីអភិរក្សបរិស្ថាន និងជាលក្ខណៈសាមញ្ញមួយគឺប្រជាជនត្រូវការសិទ្ធិក្នុងការរិះគន់ និងសិទ្ធិបញ្ចេញមតិដែលផ្ទុយទៅរដ្ឋាភិបាល»។

«សិទ្ធិពលរដ្ឋ និងសិទ្ធិនយោបាយជាសិទ្ធិមនុស្ស»។ «សិទ្ធិនយោបាយផ្ដល់អំណាចពេញលេញឱ្យពលរដ្ឋសម្រេចលើជោគវាសនារបស់ខ្លួន»។ «លើកកំពស់សិទ្ធិមនុស្សដើម្បីជីវិតថ្លៃថ្នូររបស់យើងគ្រប់គ្នា»។ ទាំងនេះគឺជាពាក្យស្លោកដែលបានបិទព្យួរនៅជុំវិញរោងនៃកន្លែងប្រារព្វទិវាសិទ្ធិមនុស្សអន្តរជាតិលើកទី៧៤ នៅទីលានប្រជាធិបតេយ្យ ស្ថិតនៅខណ្ឌឫស្សីកែវ រាជធានីភ្នំពេញ ដែលមានប្រជាពលរដ្ឋចូលរួមជាង១០០០នាក់។

ក្នុងនោះផងកម្មវិធីឆ្នាំនេះប្រារព្ធទៅក្នុងគោលបំណងសំខាន់ៗចំនួនបីគឺ ទីមួយ ពង្រឹងការយល់ដឹងសាធារណៈលើសិទ្ធិនយោបាយ និងទំនាក់ទំនងរវាងសិទ្ធិ និងពលរដ្ឋ នយោបាយ ព្រមទាំងភាពជាម្ចាស់នៃប្រទេសជាតិ។ ទីពីរ បង្កើនការចងចាំ និងការយល់ដឹងរបស់សាធារណៈជនពីទិវាសិទ្ធិមនុស្ស។ និងទីបីបញ្ចេញសំឡេងដើម្បីជំរុញឱ្យរាជរដ្ឋាភិបាលកម្ពុជា និងគណបក្សនយោបាយមានគណនេយ្យភាពចំពោះឆន្ទៈ និងកង្វល់របស់ពលរដ្ឋកម្ពុជា

អ្នកស្រី ចក់ សុភាព នាយិកាមជ្ឈមណ្ឌលសិទ្ធិមនុស្សកម្ពុជា បង្ហាញការសោកស្ដាយដែលរដ្ឋាភិបាលកម្ពុជាបានសម្រេចលុបទិវាសិទ្ធិមនុស្សអន្តរជាតិថ្ងៃទី១០ ខែធ្នូ ចេញពីការឈប់សម្រាក ដែលធ្វើឱ្យប្រជាពលរដ្ឋ និងកម្មករជាច្រើនមិនអាចចូលរួមប្រារព្វទិវាសិទ្ធិមនុស្សនេះបាន តែទោះជាយ៉ាងណាអ្នកស្រីរំពឹងថា ស្មារតីនៃទិវាសិទ្ធិមនុស្សនេះនៅតែជាឱកាសសម្រាប់ប្រជាពលរដ្ឋទាំងអស់គ្នាក្នុងក្រើនរំឮកទៅដល់រដ្ឋាភិបាលឱ្យដើរតាមនូវការប្ដេជ្ញារបស់ខ្លួន។

អ្នកស្រី ចក់ សុភាព បន្តថា ប្រទេសកម្ពុជាបានទទួលនូវលិខិតតូបករណ៍ស្ដីពីសិទ្ធិមនុស្សច្រើនជាងប្រទេសមួយចំនួននៅក្នុងតំបន់ តែទោះជាយ៉ាងលោកស្រីបន្ថែមថាការប្ដេជ្ញាតែនៅលើក្រដាសគឺមិនទាន់គ្រប់គ្រាន់នៅឡើយទេ គឺទាមទារនូវការអនុវត្តជាក់ស្ដែងរបស់រដ្ឋាភិបាលនូវរាល់សិទ្ធិទាំងអស់ដែលខ្លួនបានចុះសច្ចាប័ន។

អ្នកស្រី ចក់ សុភាព បានលើកឡើង៖ «កម្ពុជាយើងបានទទួលស្គាល់នូវលិខិតតូបករណ៍សិទ្ធិមនុស្សជាច្រើន ចាស! គឺល្អមែនទែន ជាក្រដាសគឺល្អ។ នៅឆាកអន្តរជាតិគឺយើងទទួលបាននូវកំណត់ត្រាមួយដែលល្អដែលយើងទទួលស្គាល់ យើងបានផ្ដល់សច្ចាប័នចំពោះលិខិតតូបករណ៍ជាច្រើនលើសពីបណ្ដាប្រទេសមួយចំនួនថែមទៀត ជាពិសេសនៅក្នុងតំបន់ ប៉ុន្តែការគ្រាន់តែប្ដេជ្ញានៅលើក្រដាសវាអត់គ្រប់គ្រាន់ទេ វាទាមទារនូវការអនុវត្តជាក់ស្ដែង ហើយការអនុវត្តជាក់ស្ដែងនេះគឺត្រូវធ្វើនូវគ្រប់សិទ្ធិទាំងអស់»។

អ្នកស្រី ចក់ សុភាព ក៏បានលើកឡើងទៀតថា ការប្ដេជ្ញាចិត្តនេះគឺប្រៀបដូចជាស្មារតីនៃរដ្ឋធម្មនុញ្ញកម្ពុជាឆ្នាំ១៩៩៣ ហើយនេះជាធាតុសំខាន់ដែលកើតចេញពីកិច្ចព្រមព្រៀងទីក្រុងបារីស៍ ថ្ងៃទី២៣ ខែតុលា ឆ្នាំ១៩៩១ ដែលរដ្ឋភាគីហត្ថលេខីក្នុងកិច្ចព្រមព្រៀងទីក្រុងបារីស៍ ជាពិសេសអង្គការសហប្រជាជាតិនៅតែមានតួនាទីក្នុងការជួយជ្រោមជ្រែង ជួយឃ្លាំមើលអំពីការអនុវត្ត និងការកសាងសន្តិភាពនៅកម្ពុជា។ ហើយសន្តិភាពដែលពេញលេញគឺ មិនគ្រាន់តែមិនមានសង្គ្រាមនោះទេ គឺត្រូវតែមនុស្សគ្រប់គ្នាមានសេរីភាពពេញលេញ។

នៅថ្ងៃទី១០ ខែធ្នូ ឆ្នាំ២០២២នេះ Newsroom Cambodiaពុំអាចស្វែងរកការឆ្លើយតបពីលោក ផៃ ស៊ីផាន អ្នកនាំពាក្យរដ្ឋាភិបាលបានទេ ដោយទូរស័ព្ទចូលមិនមានអ្នកទទួល។

បើយោងតាមរបាយការណ៍ចុះផ្សាយនៅខែមិនា ឆ្នាំ២០២២ របស់ Freedom House បានបង្ហាញថា ប្រទេសកម្ពុជាពុំទាន់មានសិទ្ធិសេរីភាពពេញលេញនៅឡើយទេ។ ក្នុងនោះសិទ្ធិនយោបាយ កម្ពុជាទទួលបានពិន្ទុ៥លើ៤០ និងសិទ្ធិពលរដ្ឋ កម្ពុជាទទួលបានពិន្ទុត្រឹមតែ១៩ លើ៦០ ប៉ុណ្ណោះ៕

យុវជន៣០នាក់ជិះកង់ជាង៣០០គីឡូម៉ែត្រដើម្បីអបអរទិវាសិទ្ធិមនុស្សអន្តរជាតិ និងជំរុញឱ្យមានការគោរពសិទ្ធិមនុស្ស

គឹម ជីលីន (Kim Chilin) — Tue, 06 Dec 2022 09:00:36 +0000

យុវជន៣០នាក់ដែលជាអ្នកធ្វើការងារសង្គម នាំគ្នាជិះកង់ជាង៣០០គីឡូម៉ែត្ររយៈពេល៥ថ្ងៃ ដើម្បីអបអរសាទរទិវាសិទ្ធិមនុស្សអន្តរជាតិ និងជំរុញឱ្យរដ្ឋាភិបាលគោរពសិទ្ធិមនុស្ស និងច្បាប់ជាតិ-អន្តរជាតិ។

បើតាមសេចក្តីប្រកាសព័ត៌មានលើទំព័រហ្វេសបុករបស់ សមាគមបណ្តាញយុវជនកម្ពុជាហៅថា CYN កាលពីព្រឹកថ្ងៃទី០៦ ខែធ្នូ ឆ្នាំ២០២២ បញ្ជាក់ថា សមាគមបណ្តាញយុវជនកម្ពុជា និងអង្គការសង្គមស៊ីវិលចំនួន៣ផ្សេងទៀត សហការគ្នារៀបចំយុទ្ធនាការជិះកង់ដើម្បីសិទ្ធិមនុស្ស ដែលប្រព្រឹត្តទៅចាប់ពីថ្ងៃទី០៦ ដល់ថ្ងៃទី១០ ខែធ្នូ ឆ្នាំ២០២២។ យុទ្ធនាការជិះកង់នោះ ត្រូវធ្វើដំណើររយៈពេល៥ថ្ងៃ ចាប់ផ្តើមពីមុខប្រាសាទអង្គវត្តខេត្តសៀមរាប បន្តដំណើរតាមបណ្តោយផ្លូវជាតិលេខ៦ រួចឆ្ពោះទៅដល់ទីលានប្រជាធិបតេយ្យនៅរាជធានីភ្នំពេញថ្ងៃទី១០ ខែធ្នូ ឆ្នាំ២០២២។

យុទ្ធនាការជិះកង់ដើម្បីសិទ្ធិមនុស្សនេះ រៀបចំឡើងដោយមានព្រឹត្តិការណ៍សំខាន់២ គឺព្រឹត្តិការណ៍ជិះកង់ដើម្បីសិទ្ធិមនុស្ស ដោយជិះកង់ចេញពីខេត្តសៀមរាបទៅរាជធានីភ្នំពេញ និងព្រឹត្តិការណ៍ជិះកង់១០ធ្នូ ចម្ងាយ៣០គីឡូម៉ែត្រ នៅរាជធានីភ្នំពេញថ្ងៃទី១០ ខែធ្នូ ឆ្នាំ២០២២។

ប្រធានកម្មវិធីផ្នែកស្រាវជ្រាវ និងតស៊ូមតិនៃសមាគមបណ្តាញយុវជនកម្ពុជា និងជាអ្នកសម្របសម្រួលយុទ្ធនាការជិះកង់នេះផ្ទាល់ លោក ហេង គីមហុង ប្រាប់ Newsroom Cambodia ថា កម្មវិធីជិះកង់នេះធ្វើឡើងក្នុងគោលបំណងសំខាន់៤។

លោកថា៖ «ទី១គឺចូលរួមប្រារព្ធទិវាសិទ្ធិមនុស្សអន្តរជាតិ ទី២ជំរុញរដ្ឋាភិបាលគោរពទៅតាមសេចក្តីប្រកាសជាសកលស្តីពីសិទ្ធិមនុស្ស និងកតិការសញ្ញាពាក់ព័ន្ធ ហើយនិងទី៣យើងជំរុញឱ្យមានការគោរពសិទ្ធិមនុស្សជាមូលដ្ឋានផ្សេងទៀត ដែលមានទាំងសិទ្ធិចួបជុំ សិទ្ធិនយោបាយ សង្គម សេដ្ឋកិច្ច និងវប្បធម៌ជាដើម ដែលជាសិទ្ធិពលរដ្ឋសំខាន់ៗ ដែលមានចែងក្នុងរដ្ឋធម្មនុញ្ញ និងកតិការសញ្ញា និងសេចក្តីប្រកាសពាក់ព័ន្ធដែលជាក្រមខណ្ឌអន្តរជាតិ បាទ។ ទន្ទឹមជាមួយនឹងគ្នានេះផងដែរ យើងក៏ជំរុញឱ្យមានការគោរពសិទ្ធិសហគមន៍ ហើយនិងសិទ្ធិយុវជនផងដែរ ពិសេសសិទ្ធិសេរីភាពផ្នែកវិជ្ជាជីវៈជាដើម»។

លោកបន្ថែមទៀតថា ដោយមើលឃើញថានីតិរដ្ឋនៅកម្ពុជាធ្លាក់ចុះ ការរឹតត្បិតពលរដ្ឋ និងការរំលោភសិទ្ធិមនុស្ស ព្រមទាំងការរំលាយអតីតគណបក្សប្រឆាំងជាដើម ទើបក្រុមយុវជនសម្រេចធ្វើយុទ្ធនាការនេះឡើងដើម្បីផ្សព្វផ្សាយ និងជំរុញទៅរដ្ឋាភិបាលឱ្យគោរពយ៉ាងម៉ឺងម៉ាត់ចំពោះកាតព្វកិច្ចទាំងបីរបស់ខ្លួន។

លោកថា៖ «យើងមើលឃើញថាលំដាប់ពិន្ទុនីតិរដ្ឋកម្ពុជាមានការធ្លាក់ចុះ ហើយការគោរពសិទ្ធិជាមូលដ្ឋានផ្សេងៗ រងការរឹតត្បិតរួមមាន សិទ្ធិផ្នែកនយោបាយតាមរយៈរូបភាពនៃការរំលាយអតីតគណបក្សប្រឆាំងជាដើម។ ហើយក្រៅពីនេះយើងឃើញមានសិទ្ធិសហគមន៍ សិទ្ធិចួបជុំកូដកម្មដែលបានកំណត់ដោយរដ្ឋធម្មនុញ្ញតែងតែត្រូវបានរឹតត្បិតចំពោះការអនុវត្ត មានការរំលោភអីជាដើមហ្នឹងហើយ ដែលធ្វើឱ្យយើងទាំងអស់គ្នាជាក្រុមយុវជនសម្រេចចិត្តធ្វើយុទ្ធនាការនេះឡើងដើម្បីផ្សព្វផ្សាយ និងជំរុញរដ្ឋាភិបាលអនុវត្តឱ្យបានម៉ឹងម៉ាត់នូវគោលការណ៍បី គោរព ការពារ និងលើកកម្ពស់សិទ្ធិមនុស្សដែលជាបទដ្ឋានសិទ្ធិសកលសម្រាប់ពិភពលោក ហើយកម្ពុជាបានផ្តល់បត្យាប័ន។

លោកបន្ថែមថា៖ «ក្នុងនាមយើងជាពលរដ្ឋដែលជាម្ចាស់ប្រទេស យើងចង់ឃើញរឿងរ៉ាវទាំងអស់ហ្នឹងកើតឡើងបានពេញលេញ ហើយជាពិសេសកម្ពុជាដែលជាប្រទេសប្រជាធិបតេយ្យអាចឱ្យពលរដ្ឋដូចជាពួកយើងអនុវត្តសិទ្ធិសេរីភាពពេញលេញ»។

Newsroom Cambodia មិនអាចទាក់ទងសុំការអត្ថាធិប្បាយពីអ្នកនាំពាក្យក្រសួងយុត្តិធម៌ លោក ជិន ម៉ាលីន បានទេ។

លោក ហេង គីមហុង កត់សម្គាល់ឃើញថា ការជិះកង់នៅព្រឹកនេះពុំមានការតាមដាន និងសាកសួរពីអាជ្ញាធរឡើយ ប៉ុន្តែយុទ្ធនាការនេះទទួលការចាប់អារម្មណ៍ច្រើនពីសំណាក់ប្រជាពលរដ្ឋនៅតាមដងផ្លូវ៕

លោកវេជ្ជបណ្ឌិត គួច ម៉េងលី ផ្តល់អនុសាសន៍ស្តីពីកំណែទម្រង់វិស័យអប់រំនៅកម្ពុជា

គឹម ជីលីន (Kim Chilin) — Mon, 05 Dec 2022 02:53:52 +0000

លោកវេជ្ជបណ្ឌិតគួច ម៉េងលី បានផ្តល់អនុសាសន៍ទៅក្រសួងអប់រំថា ការរឹតបណ្តឹងទៅលើតែការប្រឡងរបស់សិស្សនៅថ្នាក់បាក់ឌុប គឺមិនទាន់គ្រប់គ្រាន់នោះទេដើម្បីធ្វើកំណែទម្រង់វិស័យអប់រំនៅកម្ពុជា តែត្រូវបន្ថែមការធ្វើកំណែទម្រង់គ្រូបង្រៀនគ្រប់កម្រិត និងរឹតបណ្តឹងម៉ោងសិក្សារបស់សិស្ស។ នេះបើយោងតាមទំព័រហ្វេសបុកផ្លូវការរបស់លោកចុះផ្សាយកាលពីថ្ងៃទី០២ ខែធ្នូ ឆ្នាំ២០២២។

ក្នុងនោះលោកបានសង្កត់ធ្ងន់ថា ការបង្កើតឱ្យមានថ្នាក់បង្រៀនគួរក្រៅម៉ោងសិក្សា នេះជាឧបសគ្គចម្បងចំពោះសិស្សដែលមានជីវភាពក្រីក្រ គឺមិនអាចទទួលបានឱកាសសិក្សាដូចសិស្សដែលមានជីវភាពធូរធារឡើយ។

លោកបានសសេរតាមន័យដើមថា៖ «ខ្ញុំក៏សូមបកស្រាយឱ្យបានច្បាស់ផងដែរថា បើយើងពិតជាចង់ធ្វើកំណែទម្រង់ យើងមិនត្រូវធ្វើតែកំណែទម្រង់តែទៅលើការប្រឡងរបស់សិស្សនោះទេ ប៉ុន្តែយើងត្រូវធ្វើកំណែទម្រង់ទៅលើគ្រូគ្រប់កម្រិត ដូចជាត្រូវផ្តល់ការបណ្តុះបណ្តាលគ្រូឱ្យបានពិតប្រាកដ ហើយគាត់ត្រូវបង្រៀនឱ្យបានពិតប្រាកដ តឹងតែងនៅក្នុងម៉ោងសិក្សា ដោយមិនត្រូវយកពេលវេលាទៅបង្រៀនគួរខាងក្រៅឡើយ។ នេះជាឧបសគ្គដែលសិស្សក្រីក្រ មិនអាចទៅរៀនគួរបាន។»

លោកបានបន្ថែមថា៖ «សិស្សមួយចំនួនប្រហែល ៤០ភាគរយ ទៅ ៥០ភាគរយ គ្មានពេលរៀនគួរទេ ដោយសារពួកគេជាប់រវល់កិច្ចការស្រែចម្ការរបស់ឪពុកម្តាយ ហើយក៏គ្មានលុយសម្រាប់រៀនគួរដែរ។»

លោកចោទសួរថា៖ «បើសិស្សរៀនមួយព្រឹកហើយ ហេតុអ្វីចាំបាច់ចំណាយពេលមួយល្ងាចទៅរៀនគួរទៀត?»

លោកវេជ្ជបណ្ឌិតបានបន្ថែមថា ប្រសិនជាសិស្សមិនខិតខំសិក្សា មិនមែនធ្លាក់នៅឆ្នាំចុងក្រោយ បន្ទាប់ពីសិក្សាអស់ពេល១២ឆ្នាំនោះទេ។ តែដើម្បីឱ្យសិស្សចេះ នៅរៀងរាល់ឆ្នាំសិក្សាគឺត្រូវមានការប្រឡងតាមកម្រិតថ្នាក់នីមួយៗពីថ្នាក់ទី៧ដល់ទី១២។

លោកបានចោទសំនួរថា តើហេតុអ្វីទើបសិស្សមិនអាចជាប់ ១០០ភាគរាយបាន? បញ្ហានេះ តើដោយសារសមត្ថភាពសិស្ស ឬមកពីផែនការណ៍របស់ខ្លួន? លោកបន្ថែមថា ប្រសិនជាគ្រូបង្រៀនបានល្អ នោះសិស្សប្រាកដជាចេះ ហើយបើសិស្សចេះគួរឱ្យសិស្សជាប់ ព្រោះនេះគ្មានអ្វីដែលត្រូវខាតបង់ឡើយ។

លោកបានសសេរថា៖ «ដោយសារយើងទម្លាក់សិស្សយើងពី ៤០ភាគរយ ទៅ ៥០ភាគរយ ក្នុងមួយឆ្នាំ យុវជនមួយចំនួនក៏មើលឃើញថា បើទោះជាបីពួកគេបន្តរៀនទៅមុខទៀតគង់តែធ្លាក់ដដែល ពួកគេក៏សម្រេចចិត្តបោះបង់ការសិក្សាតាំងពីថ្នាក់ទី៩ ឬទី១០ ដើម្បីស្វែងរកការងារធ្វើ ព្រោះចំណេញពេលវេលា និងបានថវិកាដើម្បីផ្គត់ផ្គង់គ្រួសារ ឪពុកម្តាយ ទិញដីធ្លី ឬសម្រាប់រៀនបន្តទៀត។»

លោកបានរំលេចដែរថា យុវជនមួយចំនួនធ្វើចំណាកស្រុកចេញទៅបរទេស បន្ទាប់ពីពួកគេបោះបង់ការសិក្សា នេះធ្វើឱ្យកម្ពុជាខ្វះធនធានមនុស្សសម្រាប់បំពេញទីផ្សារពលកម្ម និងធនធានបញ្ញវ័នដើម្បីបន្តការសិក្សា។ បន្ថែមពីនេះទន្ទឹមនឹងកង្វះបញ្ញវន្ត តើការអភិវឌ្ឍន៍កម្ពុជានឹងដំណើរការយ៉ាងណា? ដែលការណ៍នេះនឹងធ្វើឱ្យសេដ្ឋកិច្ចកម្ពុជា ផុយស្រួយ។

កញ្ញាណុប ស្រី ជាអតីតសិស្សថ្នាក់ទី១២នៃវិទ្យាល័យឈូក ដែលស្ថិតនៅឃុំសត្វពង ស្រុកឈូក ខេត្តកំពត បានប្រាប់ Newsroom Cambodia ថាបើប្រៀបធៀបរវាងការសិក្សាក្នុងប្រព័ន្ធនឹងការរៀនគួរវិញ គឺសិស្សទទួលបានការអប់រំ និងការយកចិត្តទុកដាក់មិនស្មើភាពគ្នាទេ។

កញ្ញាថា៖ «ការរៀននៅសាលារដ្ឋ គ្រូចង់មកក៏មក គ្រូអត់ចង់មកក៏បាន ថ្នាក់រៀនគួរវិញមកទៀង បើគាត់អត់មកបង្រៀនមិចបានលុយ? ព្រោះអីបង្រៀនតាមម៉ោងគាត់។ ហើយនៅរដ្ឋគាត់អត់សូវមកទេ ជួនកាលគាត់មក ជួនកាលគាត់អត់មក ហើយជូនកាលទៀតគាត់ឱ្យសិស្សត្រលប់ទៅផ្ទះវិញ។ ការពន្យល់របស់គាត់វិញ អាចនិយាយបានថា ក្បោះក្បាយដែរ តែគ្រាន់តែមិន Perfect ដូចយើងរៀនគួរ ហើយទោះគាត់ពន្យល់មែន តែគាត់ពន្យល់តែសិស្សដែលរៀនគួរ។ កែវភ្នែកគាត់ គាត់និយាយជាមួយតែសិស្សរៀនគួរ មានន័យថាការយកចិត្តទុកដាក់ខុសគ្នា។

កញ្ញាបន្តថា៖ «បើរៀនសាលារដ្ឋ ឈ្មោះជាសាលារដ្ឋមែន តែការអប់រំ មុខវិជ្ជា ការរៀនអីហ្នឹង អត់ដូចហ្នឹងការរៀនគួរទេ ព្រោះការរៀនគួរល្អជាង ចឹងប្រាកដជាត្រូវរៀនគួរ។»

កញ្ញាបន្ថែមទៀតថា បើនិយាយពីលទ្ធផលសិក្សាវិញ គឺសិស្សរៀនគួរទទូលបានលទ្ធផលខ្ពស់ជាង។

កញ្ញាថា៖ «ដឹងស្រាប់ហើយ អ្នករៀនគួរបានលទ្ធផលខ្ពស់ជាងអ្នកអត់រៀនគួរ។ សិស្សរៀនគួរល្អជាង ឧទាហរណ៍ដូចជាខ្ញុំជាដើម គ្រូឱ្យពិន្ទុយើងច្រើនពេលយើងរៀនគួរជាមួយគាត់ ឧទាហរណ៍ដូចជាគណិត ភាសាខ្មែរចឹង ការកែរបស់គ្រូក៏មានលក្ខណៈខុសគ្នាដែរ ទីមួយ ការកែមួយគាត់យកចិត្តទុកដាក់ ទីពីរសិស្សដែលអត់រៀនគួរ គាត់កែយកៗ តែបើសិស្សរៀនគួរគាត់អានគាត់ឱ្យពិន្ទុតាមលំដាប់លំដោយ។»

កញ្ញាសំណូមពរទៅក្រសួងអប់រំថា ក្រសួងគួរបិទផ្អាកកុំឱ្យមានការបើកថ្នាក់រៀនគួរ ព្រោះនេះបានបន្ថែមការចំណាយលើការសិក្សារបស់កញ្ញា ហើយកញ្ញាឱ្យគ្រូបង្រៀនគួរបែរមកយកចិត្តទុកដាក់ក្នុងថ្នាក់វិញ ដើម្បីឱ្យសិស្សទាំងទទួលបានចំណេះស្មើៗគ្នា។

កញ្ញាថា៖ «បើគិតមើលទៅខ្ញុំចំណាយហួស៦០ម៉ឺនទៀតក្នុងមួយខែ ទាំងរៀនគួរធម្មតា និងគួរពិសេស។»

កញ្ញាថា៖ «ចង់សំណូមពរឱ្យក្រសួងអប់រំ ឱ្យបិទការបង្រៀនគួរ ចឹងណា ដោយសារខ្ញុំចំណាយច្រើន ណាមួយយើងរៀនគួរហ្នឹង យើងត្រូវថែមម៉ោងទៀត ចឹងយើងខាតពេលវេលាទៅជួយម៉ាក់ប៉ា កិច្ចការងារផ្ទះ ពេលយើងចេញពីរៀនរដ្ឋហើយ យើងត្រូវរៀនគួរទៀត។ ហើយថ្ងៃសៅរ៍អាទិត្យថ្ងៃទំនេរទេ ប៉ុន្តែយើងត្រូវមករៀនទៀត ចឹងទៅត្រូវខាតពេលយើងច្រើន។ តែបើយើងផ្តោតតែរៀនរដ្ឋមួយមុខគត់ គ្រូគាត់យកចិត្តទុកដាក់ យើងបានចេះទាំងអស់គ្នាចឹងទៅណា។»

Newsroom Cambodia ពុំអាចស្វែងរកការឆ្លើយតបពីអ្នកនាំពាក្យក្រសួងអប់រំ យុវជន និងកីឡាបានទេ ដោយទូរស័ព្ទចូលប៉ុន្តែគ្មានអ្នកទទួល៕

ខណៈដែលអតិផរណាកើនឡើង ប្រជាពលរដ្ឋត្រូវរងផលប៉ះពាល់

គឹម ជីលីន (Kim Chilin) — Fri, 02 Dec 2022 04:17:39 +0000

រស់នៅក្នុងបន្ទប់ជួលបួនជ្រុង និស្សិតឆ្នាំទី៥ អាយុ ២៣ ឆ្នាំ ជំនាញវិស្វកម្មសំណង់ស៊ីវិល នៃសាកលវិទ្យាល័យន័រតុន លោក ញ៉ែត ប៊ុនរុង បានប្រាប់ Newsroom Cambodia ថា សព្វថ្ងៃលោកមិនទាន់មានការងារធ្វើ ហើយក្នុងអំឡុងពេលដែលមានអតិផរណាត្រូវការឱ្យលោកចំណាយថវិកាច្រើនដែលជាបន្ទុករបស់គ្រួសារលោក។

លោកថា៖ «អតិផរណាកាន់តែឡើង ទំនិញកាន់តែថ្លៃយើងត្រូវការចំណាយលុយច្រើន ដល់ពេលចំណាយលុយច្រើនដែលជាបន្ទុកគ្រួសារទាំងដែរយើងអត់ទាន់មានការងារធ្វើ»។

លោកបន្តថា កាលពីកន្លងទៅលោកចំណាយត្រឹម២៥០០០រៀល ទៅ៣០០០០រៀល សម្រាប់ថ្លៃធ្វើដំណើរទៅស្រុកកំណើតប៉ុណ្ណោះ ប៉ុន្តែបច្ចុប្បន្នលោកត្រូវចំណាយថ្លៃធ្វើដំណើរទ្វេដងសម្រាប់។

រាជរដ្ឋាភិបាលកម្ពុជាបានព្យាករណ៍ថា ឆ្នាំ២០២២នេះ កម្រិតអតិផរណា ត្រូវបានប៉ាន់ស្មានថា អាចកើនឡើងក្នុងវង្វង់៥% ដោយសារការកើនឡើងខ្ពស់នៃថ្លៃប្រេងអន្តរជាតិ និងថ្លៃទំនិញផ្សេងៗ ដែលបង្កឡើងដោយសង្រ្គាមរវាងរុស្ស៊ី និងអ៊ុយក្រែន។ នេះបើយោងតាមសារាចរណែនាំ ស្តីពីការរៀបចំសេចក្តីព្រាងច្បាប់ ស្តីពីហិរញ្ញវត្ថុសម្រាប់ការគ្រប់គ្រងឆ្នាំ២០២៣ ចេញដោយប្រមុខរាជរដ្ឋាភិបាលកម្ពុជា។

ញ៉ែត ប៊ុនរុង

លោកប៊ុនរុងបានបន្តថាជាក់ស្តែងនៅពេលដែលយើងធ្វើដំណើរពីភ្នំពេញទៅស្រុកកំណើត ដោយរាល់ដងជិះឡានក្រុងអាចអស់២៥០០០រៀល ទៅ៣០០០០រៀល គឺយើងអាចដល់បាត់ដំបងហើយ។ ប៉ុន្តែឥឡូវគឺអត់ទេ អាចគុណជាពីរ អាចឡើងដល់៤០០០០ ទៅ៤៥០០០រៀល ហើយបើខែបុណ្យទានទៀត គឺកើនកាន់តែច្រើន។

យុវតីវ័យ១៩ឆ្នាំ កំពុងដើរផ្សារបឹងកេងកងដើម្បីទិញទំនិញ កញ្ញាភឹម សៀកលីលី ជានិស្សិតនីតិសាស្ត្រឆ្នាំទី១ នៃសាកលវិទ្យាល័យពុទ្ធិកព្រះសីហមុនី បានបង្ហាញអំពីផលលំបាកពីការកើនឡើងថ្លៃប្រេងឥន្ធនៈ និងទំនិញនៅលើទីផ្សារ។

កញ្ញាលើកឡើងថា៖ «ពេលដែលប្រេងសាំងឡើងថ្លៃគឺខ្ញុំខ្វះខាតវារៀងច្រើនដែរ ខ្ញុំត្រូវចំណាយលុយចាក់សាំង ហើយក៏កាត់បន្ថយការញុំា អ៊ីចឹងដែរបងដើម្បីចាក់សាំងមករៀន។ និយាយកើនឡើងខ្លាំងអត់នឹកស្មានដល់ទេបង។ ថ្លៃការញុំា របស់ប្រើប្រាស់ក៏វាថ្លៃតាមហ្នឹងដែរ។ និយាយទៅពេលឡើងថ្លៃចឹងក៏មិនដឹងធ្វើម៉េចដែរបង បើទំនិញអីឡើងថ្លៃទាំងអស់ ខ្ញុំក៏ត្រូវខ្វះខាតច្រើន»។

កញ្ញាបន្ថែមថា ដោយការចំណាយកើនឡើង កញ្ញាត្រូវបង្ខំចិត្តកាត់បន្ថយរបបអាហារប្រចាំថ្ងៃ ដែលជាហេតុនាំឱ្យកញ្ញាសភាពស្គមស្គាំង និងមានសុខភាពចុះទ្រុឌទ្រោម។

កញ្ញាថា៖ «និយាយទៅទ្រុឌទ្រោមម៉្មង់បង ខ្សោយ មកពីព្រៃវែង។ ខ្ញុំមិនទាន់មានការងារទេបង ជាបន្ទុករបស់ប៉ាម៉ាក់។ ស្ថានភាពគ្រួសារខ្ញុំរៀងខ្វះខាត ពីព្រោះខ្ញុំមានប្អូនៗពីរនាក់នៅរៀន ត្រូវចំណាយច្រើន។ ខ្ញុំសូមសំណូមពរថា ប្រេងសាំងឥឡូវរៀងចុះថោកតិចហើយបង តែចំពោះទំនិញពីព្រោះប្រជាពលរដ្ឋយើងឥឡូវខ្វះខាតច្រើន ហើយគាត់ត្រូវការចំណាយច្រើន អ៊ីចឹងទំនិញត្រូវបញ្ចុះថោក បញ្ចុះតម្លៃ»។

កញ្ញា ភឹម សៀកលីលី

និយាយភ្ជាប់ជាមួយទឹកមុខស្រពោនយុវជន វ័យ១៩ឆ្នាំម្នាក់ឡើងពីខេត្តក្រចេះមករាជធានីថ្មីៗ ដើម្បីបន្តការសិក្សាថ្នាក់ឧត្តមសិក្សានិស្សិតឆ្នាំទី១នៃសកលវិទ្យាល័យភូមិន្ទ លោក ហ៊ួរ ដាវីដ ប្រាប់Newsroom Cambodia ថា លោកខ្វះខាតថវិកាសម្រាប់ការចំណាយទៅលើរបបអាហារដោយ បច្ចុប្បន្នទំនិញ និងម្ហូបអាហារឡើងថ្លៃទ្វេដង ហើយនេះគឺបានប៉ះពាល់ដល់របបអាហារ ដោយកាត់បន្ថយការហូបចុកប្រចាំថ្ងៃ។

លោកថា៖«រឿងទីមួគឺយើងខ្វះខាតទៅលើថវិកាដែលត្រូវចំណាយ ទៅលើការទិញរបស់របបសម្រាប់ហូបចុក យ៉ាងតិចមិនក្រោម៧០០០រៀលក្នុង១ថ្ងៃ។ ការចំណាយនោះទៀតសោត របស់របបមិនថាទំនិញតូចក្តី ធំក្តីនោះគឺវាមានតម្លៃថ្លៃជានៅឯជនបទគុណជាពីរ ជាពិសេសទៅទៀតចំពោះរបបអាហារហ្នឹង។ ចំពោះការហូបចុករបស់ខ្ញុំ នៅក្នុងមួយពេល ជួនកាលក៏មានញ៉ាំពងទាចឹងទៅ មួយពេលពងទាមួយគ្រាប់ […] យើងទិញសម្លរគេ អស់៣០០០ចឹងទៅ ហើយ៣០០០ហ្នឹងតិចដែរ ជួនកាលត្រូវបង្ខំចិត្តញ៉ាំពីរពេល។ ខ្ញុំអត់សូវជាមានកម្លាំងណាស់ណាទេ វាហាក់បីដូចជាខ្សោះៗជីវជាតិ។»

ហ៊ួរ ដាវីត

អ្នកវិភាគសេដ្ឋកិច្ច និងជាប្រធានមជ្ឈមណ្ឌលសិក្សាចិននៃរាជបណ្ឌិត្យសភាកម្ពុជា លោក គី សិរីវឌ្ឍន៍មើលឃើញថា បញ្ហាអតិផរណានៅកម្ពុជានេះ បណ្តាលមកពីកត្តាចំនួន២ ទីមួយគឺវិបត្តិថ្លៃប្រេងឥន្ធនៈដោយសារសង្គ្រាមនៅអ៊ុយក្រែន និងការឡើងថ្លៃនៃប្រាក់ដុល្លារអាមេរិក។

លោកថា ៖ «មូលហេតុដែលធ្វើឱ្យមានអតិផរណា យើងឃើញថាបណ្តាលពីវិបត្តប្រេងឥន្ធនៈនៅអ៊ុយក្រែន ដែលធ្វើឱ្យថ្លៃប្រេងឡើងថ្លៃ ហើយវាទាញឱ្យតម្លៃទំនិញផ្សេងៗទៀតឡើងថ្លៃ ព្រោះការដឹងជញ្ជូនទំនិញផ្សេងៗប្រើប្រាស់កម្លាំងប្រេងឥន្ធនៈទាំងអស់ ចឹងកត្តាទីមួយគឺរឿងនេះ»។

លោកបន្ថែមថា៖ «កត្តាទីពីរប្រទេសកម្ពុជា រដ្ឋាភិបាលបានអនុញ្ញាតឱ្យទិញប្រេងពីប្រទេសចិន ដូច្នេះហើយថ្លៃប្រេងយើងមិនមានការកើនឡើងទេក្នុងពេលនេះ ក៏ប៉ុន្តែអ្វីដែលធ្វើឱ្យឡើងថ្លៃ គឺដោយសារតែវិបត្តិប្រាក់ដុល្លាឡើងថ្លៃ ដោយសារតែសហរដ្ឋអាមេរិក គាត់ធ្វើគោលនយោបាយ តម្លៃការប្រាក់ ចំណុចនេះធ្វើឱ្យលុយរៀលចុះថ្លៃ ដែលធ្វើឱ្យប្រេងស៊ាំងឡើងថ្លៃដល់ ៤៤០០រៀល»។

Newsroom Cambodia បានព្យាយាមទាក់ទងទៅអ្នកនាំពាក្យក្រសួងសេដ្ឋកិច្ច លោក មាន សុខសេនសាន ប៉ុន្តែមិនអាចទាក់ទងបាន។

អ្នកនាំពាក្យក្រសួងពាណិជ្ជកម្ម លោក ប៉ែន សុវិជាតិ បានប្រាប់មក Newsroom Cambodia ថា អតិផរណាក្នុងពេលបច្ចប្បន្នគឺក្នុងចន្លោះក្រោម ៥ភាគរយ ហើយវាមិនជាផ្តល់ការព្រួយបារម្ភនោះប្រសិនជាវាមិនអាចឡើងលើសពី៥ភាគរយ។ លោកបានបន្តថា ក្រសួងពាណិជ្ជកម្មបានតាមដានលើការឡើងថ្លៃទំនិញ ក៏ដូចជាត្រួតពិនិត្យលើតារាងតម្លៃប្រេងឥន្ធនៈរៀងរាល់១០ថ្ងៃម្តង។

លោកថា៖ «យើងបានពិនិត្យតាមដានថ្លៃទំនិញជារៀងរាល់ថ្ងៃ ហើយកម្រិតនៃការឡើងថ្លៃគឺយើងសង្កេតឃើញថាក្នុងចន្លោះមួយក្រោម៥ភាគរយ ហើយចំពោះអតិផរណាដែលធ្វើឱ្យយើងមានការព្រួយបារម្ភនោះគឺលុះត្រាតែលើសពី៥ភាគរយ ភាគច្រើនទៅលើមុខម្ហូបបរិភោគប្រចាំថ្ងៃ ដែលយើងប្រើប្រាស់សម្រាប់ការបរិភោគដូចជាអង្ករ ត្រី សាច់ នេះ។ នៅតាមទីផ្សារខ្លះក៏វាថ្លៃ ឯទីផ្សារខ្លះក៏វាមានកម្រិតល្មម»។

«ប៉ុន្តែការតាមដានទំនិញរបស់ក្រសួងពាណិជ្ជកម្ម យើងតាមដានថ្លៃទំនិញប្រសិនបើការឡើងថ្លៃចំពោះទំនិញចាំបាច់ក្នុងជីវភាព…គឺថាក្រសួងនឹងមានវិធានការណ៍ទប់ទល់តាមរយៈការធ្វើអន្តរាគមន៍មួយចំនួនដូចជាករណីប្រេងឥន្ធនៈអ៊ីចឹង ប្រសិនបើជាការប្រែប្រួលយ៉ាងណាៗយើងធ្វើអន្តរាគមន៍តាមហ្នឹង អ៊ីចឹងបានជាក្រសួងលោកចេញដែលហៅថា តារាងស្តីការលក់រាយប្រេងឥន្ធនៈរៀងរាល់១០ថ្ងៃម្តងជូនប្រជាពលរដ្ឋ នៃជាផ្នែកមួយនៃកិច្ចការរបស់ក្រសួងពាណិជ្ជកម្ម»។

លោកក៏បានបញ្ជាក់ថា រដ្ឋាភិបាលបានចូលរួមដោះស្រាយបញ្ហាអតិផរណា ជាពិសេសលើគ្រួសារដែលងាយនឹងរងគ្រោះផងដែរ។

លោកថា៖ «រដ្ឋាភិបាលក៏បានដោះស្រាយបញ្ហាមួយចំនួនទាក់ទងនឹងអតិផរណានេះដល់ក្រុមគ្រួសារដែលងាយនឹងរងគ្រោះ អ៊ីចឹងក្រសួងពាណិជ្ជកម្មសង្កេតឃើញថាតម្លៃសម្រាប់គ្រឿងឧបភោគបរិភោគចាំបាច់មួយចំនួនវាមិនឡើងលើសកម្រិត៥ភាគរយដែលធ្វើឱ្យព្រួយបារម្ភពេកទេ អ៊ីចឹងវាស្ថិតក្នុងកម្រិតមួយដែលយើងអាចគ្រប់គ្រងបានតាមរយៈវិធានការណ៍មួយចំនួន»។

ត្រឡប់ទៅលោក ញ៉ែត ប៊ុនរុង បានសំណូមពរទៅរដ្ឋាភិបាលឱ្យយកចិត្តទុកដាក់ទៅលើទន់បម្រុង ពីព្រោះលោកយល់ថាវាអាចដោះស្រាយបញ្ហាបានខ្លះ។

លោកថា៖ «សម្រាប់ខ្ញុំជាយុវជនមួយរូបសំណូមពរទៅរដ្ឋាភិបាលឱ្យយកចិត្តទុកដាក់ខាងទន់បម្រុង ព្រោះថាប្រសិនជាយើងមានទុនបម្រុងផ្នែកថាមពលច្រើនយើងអាចដោះស្រាយបញ្ហាបាន ពេលខ្លះការកាត់បន្ថយពន្ធដោយមិនប៉ះពាល់ដល់សេដ្ឋកិច្ចខ្លាំង»។

លោក ហ៊ុន សែន ថា លោក ចូ បៃដិន ពុំបានលើកឡើងអំពីការស្នើឱ្យដោះលែងកញ្ញាសេង ធារី ឡើយ

គឹម ជីលីន (Kim Chilin) — Tue, 22 Nov 2022 12:22:39 +0000

លោកនាយករដ្ឋមន្ត្រី ហ៊ុន សែន នៅថ្ងៃអង្គារនេះអះអាងថា ប្រធានាធិបតីសហរដ្ឋអាមេរិក លោក ចូបៃដិន (Joe Biden) ពុំបានលើកឡើងអំពីការស្នើឱ្យដោះលែង កញ្ញា សេង ធារី ក្នុងជំនួបទ្វេរភាគីអំឡុងកិច្ចប្រជុំកំពូលអាស៊ានកាលពីពីរសប្តាហ៍កន្លងទៅនោះទេ។

ថ្លែងក្នុងសន្និបាតជាតិខួប៣០ឆ្នាំ នៃសកម្មភាពមីននៅកម្ពុជា កាលពីថ្ងៃទី២២ ខែវិច្ឆិកា ឆ្នាំ២០២៣ ធ្វើនៅមជ្ឈមណ្ឌលកោះពេជ្រ រាជធានីភ្នំពេញ លោកនាយករដ្ឋមន្ត្រីបដិសេដចំពោះការលើកឡើងថា ប្រធានាធិបតីអាមេរិកស្នើឱ្យដោះលេងកញ្ញា សេង ធារី។ លោកថា ប៉ុន្តែប្រធានាធិបតីអាមេរិក បានលើកឡើងពីការបើកលំហប្រជាធិបតេយ្យសម្រាប់ការបោះឆ្នោតឆ្នាំ២០២៣។

លោកបញ្ជាក់ថា៖ «ខ្ញុំមិនបានឮ ចូបៃដិន និយាយជាមួយខ្ញុំរឿងនឹង(ការស្នើឱ្យដោះលេងកញ្ញា សេង ធារី) ខ្ញុំអត់ឮ […] តើនរណាបញ្ចេញព័ត៌មាននឹង? ហើយព័ត៌មាននឹងនរណាជាអ្នកសសេរ បើប្រធានាធិបតីអាមេរិកាំងអត់និយាយជាមួយខ្ញុំរឿងនឹងផង។ លោកនិយាយអំពីបញ្ហាការបើកលំហប្រជាធិបតេយ្យសម្រាប់ការបោះឆ្នោតនៅពេលក្រោយ។ ប៉ុន្តែនិយាយអំពីតួអង្គនេះ ឬតួអង្គនោះ ខ្ញុំមិនឮ!»។

កញ្ញា សេង ធារី គឺជាសកម្មជនសិទ្ធិមនុស្ស និងជាមេធាវីដែលមានសញ្ជាតិខ្មែរអាមេរិកាំង។ កញ្ញាកំពុងត្រូវបានឃុំខ្លួនក្នុងពន្ធនាគារខេត្តព្រះវិហារ ក្រោយត្រូវបានតុលាការចោទ និងកាត់ទោសឱ្យជាប់ពន្ធនាគាររយៈពេល៦ឆ្នាំ ពីបទញុះញង់ និងរួមគំនិតក្បត់ ពាក់ព័ន្ធនឹងដំណើរវិលត្រលប់ចូលមកមាតុភូមិវិញរបស់លោក សម រង្ស៊ី កាលពីឆ្នាំ២០១៩។

មន្រ្តីផ្នែកទំនាក់ទំនងសាធារណៈនៃស្ថានទូតអាមេរិកប្រចាំកម្ពុជា លោកស្រី លីហ្សា ឡាសុន (Lisa Larson) ឆ្លើយតបជាមួយ Newsroom Cambodia តាមសារអេឡិចត្រូនិចអ៊ីមែលនៅថ្ងៃទី២២ ខែវិច្ឆិកា ឆ្នាំ២០២២ថា សុវត្ថិភាព និងសន្តិសុខរបស់ប្រជាពលរដ្ឋអាមេរិកនៅបរទេសគឺជាអាទិភាពចម្បងរបស់រដ្ឋាភិបាលអាមេរិក។ លោកស្រីបន្តថា នៅដំណើរទស្សនកិច្ចរបស់ប្រធានាធិបតីអាមេរិក នៅកម្ពុជា លោក ចូបៃឌិន ពិតជាបានស្នើទៅរដ្ឋាភិបាលកម្ពុជាឱ្យដោះលែងកញ្ញា សេង ធារី រួមទាំងសកម្មជនគណបក្សប្រឆាំងផ្សេងទៀតផងដែរ។

លោកស្រីបន្តថា៖ «អំឡុងពេលទស្សនកិច្ចរបស់ប្រធានាធិបតី ចូបៃដិន មកកាន់កម្ពុជា លោកបានទទូចឱ្យដោះលែង ពលរដ្ឋសញ្ជាតិអាមេរិកកញ្ញា សេង ធារី ជាបន្ទាន់ ដែលត្រូវបានឃុំខ្លួនដោយហេតុផលនយោបាយ រួមទាំងសកម្មជនដទៃផ្សេងទៀតដែលត្រូវបានចាប់ឃុំខ្លួន។ យើងក៏ទាមទារឱ្យមានការដោះលែងសកម្មជនគណបក្សប្រឆាំងផងដែរ ហើយយើងជំរុញឱ្យអជ្ញាធរកម្ពុជាបញ្ឈប់សកម្មភាពកាត់ទោសពលរដ្ឋកម្ពុជាក្រោមហេតុផលនយោបាយ ដោយគ្រាន់តែពួកគេអនុវត្តនូវសិទ្ធិសេរីភាពជាមូលដ្ឋាន»។

កាលពីថ្ងៃទី១២ ខែវិច្ឆិកា ឆ្នាំ២០២២ លោកប្រធានាធិបតីសហរដ្ឋអាមេរិក ចូ បៃដិន បានមកកាន់កម្ពុជាដើម្បីចូលរួមកិច្ចប្បរជុំកំពូលអាស៊ាន និងកិច្ចប្រជុំទ្វេរភាគីជាមួយលោកនាយករដ្ឋមន្រ្តី ហ៊ុន សែន។

ក្រោយជំនួបនោះបន្តិច សេតវិមានរបស់សហរដ្ឋអាមរិកបានចចេញសេចក្តីថ្លែងការណ៍មួយ បញ្ជាក់អំពីខ្លឹមសារនៃជំនួបនោះថា លោកប្រធានាធិបតី ចូបៃដិន ជំរុញទៅលោក ហ៊ុន សែន ឱ្យបើកលំហសិទ្ធិសេរីភាពពលរដ្ឋ សង្គមស៊ីវិល និងនយោបាយឡើងវិញ នៅមុនការបោះឆ្នោតឆ្នាំ២០២៣។ សេចក្តីថ្លែងការណ៍បន្តថា លោក បៃដិន ក៏បានស្នើឱ្យដោះលែងសកម្មជនដែលត្រូវបានឃុំខ្លួនដោយចោទប្រកាន់ក្រោមហេតុផលនយោបាយ រួមទាំងពលរដ្ឋខ្មែរអាមេរិកាំង កញ្ញាសេង ធារី។

នាយកទទួលបន្ទុកចាត់ការទូទៅនៃអង្គការលីកាដូ លោក អំ សំអាត លើកឡើងថាកម្ពុជាគួរពិនិត្យមើល និងកែលម្អឡើងវិញនូវលំហសិទ្ធិមនុស្ស និងប្រជាធិបតេយ្យ ដើម្បីឆ្ពោះទៅរកបរិយាកាសល្អប្រសើរមួយសម្រាប់ការបោះឆ្នោតខាងមុខ ហើយកម្ពុជានឹងទទួលបានប្រយោជន៍ជាច្រើន។

លោកថា៖ «ខ្ញុំគិតថាកម្ពុជាយើងគួរពិនិត្យមើល នូវចំណុចណាដែលខ្វះខាត ឬខ្វះចន្លោះ។ យើងគួរណាតែធ្វើការកែលម្អ ធ្វើយ៉ាងណាឱ្យស្ថានភាពសិទ្ធិមនុស្ស លទ្ធិប្រជាធិបតេយ្យ ពិសេសលំហសេរីភាពជាមូលដ្ឋានរបស់ពលរដ្ឋ លំហសេរីភាពអង្គការសង្គមស៊ីវិល លំហសេរីភាពសារព័ត៌មាន និងសេរីភាពនយោបាយល្អប្រសើរ ដើម្បីឆ្ពោះទៅរកការបោះឆ្នោតមួយប្រកបដោយបរិយាកាសមួយល្អប្រសើរ។»

លោកបន្ថែមថា៖ «បើសិនកម្ពុជាធ្វើឱ្យមានភាពល្អប្រសើរនូវលំហប្រជាធិបតេយ្យ និងលំហសេរីភាពជាមូលដ្ឋាន ជាពិសេសគឺបញ្ហាសិទ្ធិមនុស្ស កម្ពុជាអាចនឹងទទួលបាន ការអនុគ្រោះពន្ធ EBA ពីសហគមន៍អឺរ៉ុប ហើយទី២សហរដ្ឋអាមេរិកនឹងផ្តល់ការអនុគ្រោះពន្ធអាជីវកម្ម […] ទី៣គឺកម្ពុជានឹងមានមុខមាត់ ហើយនិងមានការកោតសសើរពីសហគមន៍អន្តរជាតិ និងអង្គការសហប្រជាជាតិ»៕

លោកនាយករដ្ឋមន្ត្រី ហ៊ុន សែន អាក់ខានចូលរួមកិច្ចប្រជុំ G20 និង APEC ក្រោយតេស្តឃើញវិជ្ជមានកូវីដ១៩

គឹម ជីលីន (Kim Chilin) — Tue, 15 Nov 2022 02:15:05 +0000

លោកនាយករដ្ឋមន្ត្រី ហ៊ុន សែន អាក់ខានចូលរួមកិច្ចប្រជុំ G20 នៅទីក្រុងបាលី និងកិច្ចប្រជុំ APEC នៅទីក្រុងបាងកក ក្នុងសប្តាហ៍នេះ បន្ទាប់ពីធ្វើតេស្តឃើញវិជ្ជមានជម្ងឺកូវីដ១៩ នៅប្រទេសឥណ្ឌូនេស៊ី។

យោងតាមទំព័រហ្វេសប៊ុកផ្លូវការរបស់លោកនាយករដ្ឋមន្ត្រី ហ៊ុន សែន ដែលបានបង្ហោះនៅព្រឹកថ្ងៃអង្គារ ទី១៥ ខែវិច្ឆិកា ឆ្នាំ២០២២នេះបញ្ជាក់ថា បើទោះជាពេទ្យឥណ្ឌូនេស៊ីបញ្ជាក់ថាលោកវិជ្ជមានកូវីដ១៩យ៉ាងណាក្តី ក៏លោកមិនមានអាការៈអ្វីប្លែកនោះឡើយ។

នាយករដ្ឋមន្ត្រី ហ៊ុន សែន សរសេរតាមន័យដើមថា៖ «[…] ខ្ញុំមិនច្បាស់ថាមេរោគនេះមកនៅជាមួយខ្លួនខ្ញុំចាប់ពីពេលណាមកនោះឡើយ តែអ្វីដែលច្បាស់ពេលមកដល់ពេទ្យឥណ្ឌូនេស៊ីយកសំណាកពេលល្ងាច លុះព្រឹកឡើងបញ្ជាក់ថាវិជ្ជមានកូវីដ១៩ដែលយើងត្រូវតែទទួលស្គាល់ បើទោះជាក្នុងខ្លួនយើងមិនមានអាការៈចម្លែកក៏ដោយ»។

នាយករដ្ឋមន្ត្រីកម្ពុជា នឹងអវត្តមានក្នុងកិច្ចប្រជុំកំពូល G20 ដែលគ្រោងប្រព្រឹត្តទៅពីថ្ងៃទី១៥ និង១៦ ខែវិច្ឆិកា ឆ្នាំ២០២២។ បន្ថែមពីនេះលោកក៏នឹងអាក់ខានអញ្ជើញចូលរួមក្នុងកិច្ចសន្ទនាក្រៅផ្លូវការរបស់ថ្នាក់ដឹកនាំ APEC ដែលធ្វើនៅទីក្រុងបាងកក ថ្ងៃទី១៨ ខែវិច្ឆិកា ឆ្នាំ២០២២ផងដែរ។

លោកនាយករដ្ឋមន្ត្រី ហ៊ុន សែន និងគណៈប្រតិភូនឹងហោះវិលត្រលប់មកកម្ពុជាវិញនៅល្ងាចថ្ងៃអង្គារនេះ។

គួររំឭកដែរថា លោកនាយករដ្ឋមន្ត្រី ហ៊ុន សែន ដែលជាប្រធានប្តូរវេនអាស៊ានបានដឹកនាំកិច្ចប្រជុំកំពូលអាស៊ានលើកទី៤០ និង៤១ នៅរាជធានីភ្នំពេញ និងទើបបិទបញ្ចប់កាលពីថ្ងៃអាទិត្យនេះ៕

អ្នកសារព័ត៌មានឯករាជ្យរងការគំរាមកំហែងពីអាជ្ញាធរ

គឹម ជីលីន (Kim Chilin) — Sun, 30 Oct 2022 14:07:43 +0000

អ្នករាយការណ៍ព័ត៌មានឯករាជ្យនៅកម្ពុជាប្រឈមការរឹតត្បិតជាបន្តបន្ទាប់ និងពុំទាន់អាចប្រើប្រាស់សេរីភាពខ្លួនបានពេញលេញនៅឡើយទេ ដោយរងការរំខាន និងគំរាមកំហែងពីសំណាក់ក្រុមមន្ត្រីអាជ្ញាធរ នៅខណៈពេលចុះយកព័ត៌មាន ជាពិសេសគឺព័ត៌មានដែលរសើបខ្លាំង។ នេះបើតាមអ្នកជំនាញផ្នែកប្រព័ន្ធផ្សព្វផ្សាយ។

អ្នកស្រី ឆន សុគន្ធា នាយិកានាយកដ្ឋានអភិវឌ្ឍន៍ប្រព័ន្ធផ្សព្វផ្សាយនៃមជ្ឈមណ្ឌលកម្ពុជាដើម្បីប្រព័ន្ធផ្សព្វផ្សាយឯករាជ្យលើកឡើងថា៖ «យើងឃើញថាពីមួយឆ្នាំទៅមួយឆ្នាំ ចំនួនអ្នកដែលគាត់ហ៊ានរាយការណ៍ពីព័ត៌មានរសើប បញ្ហានយោបាយ បញ្ហាដីធ្លី បញ្ហាធនធានធម្មជាតិកាន់តែមានចំនួនតិចទៅៗ»។

អ្នកស្រីបានលើកឧទាហរណ៍អំពីករណីចាប់ឃាត់ខ្លួនអ្នកសារព័ត៌មានVODចំនួន៥នាក់ ដែលបានចុះទៅយកព័ត៌មាននៅតំបន់ឈូសឆាយភ្នំតាម៉ៅ។

អ្នកស្រីថា៖ «យើងក្រឡេកមើលថា មូលហេតុអ្វីបានជាចំនួនអ្នកសារព័ត៌មានដែលគាត់ហ៊ានរាយការណ៍ព័ត៌មានរសើបមានចំនួនកាន់តែតិចទៅៗ […] អ្នកសារព័ត៌មានឯករាជ្យយើងច្រើនឃើញថាមានបញ្ហាការធ្វើទុក្ខបុកម្នេញ ការចាប់ ការចោទប្រកាន់ជាដើម។ ខ្ញុំលើកឧទាហរណ៍ជាក់ស្តែង ថ្មីៗនេះ បុគ្គលិកខាងVOD នៅពេលពួកគាត់ទៅយកព័ត៌មានពាក់ព័ន្ធនឹងរឿងភ្នំតាម៉ៅ ពួកគាត់ត្រូវបានឃាត់ខ្លួន១ថ្ងៃពេញ»។

ជុំវិញបញ្ហានេះ អ្នកស្រីឆៃ ច័ន្ទរិទ្ធីសូលីដា រដ្ឋលេខាធិការក្រសួងព័ត៌មាន បានលើកឡើងអំពីករណីនេះថាអ្នកសារព័ត៌មានគួរតែត្រឡប់ទៅអានច្បាប់អ្នកសារព័ត៌មាន និងក្រមសីលធម៌វិជ្ជាជីវៈរបស់ខ្លួនឡើងវិញ។

អ្នកស្រីថា៖ «អ្នកសារព័ត៌មាន និងនិពន្ធនាយកទាំងអស់ឱ្យតែបានគោរពទៅតាមវិជ្ជាជីវៈនេះ ខ្ញុំជឿជាក់ណាស់ថាមិនមានរឿងអីកើតឡើង ឬពិរុទ្ធដែលបងប្អូនបានលើកឡើងនោះទេ»។

អ្នកស្រីបន្ថែមថា៖ «បើយើងអនុវត្តន៍តែក្រោមវិជ្ជាជីវៈរបស់យើង គ្មានទោសទេ»។

ក្រុមអ្នកសារព័ត៌មានបានលើកអំពីបញ្ហាព្រឈមពីសំណាក់អាជ្ញាធរ បានធ្វើការឃាត់ខ្លួន សម្លុតឱ្យលុបរូបថត និងវីឌីអូដែលថតបាន និងដកហូតយកកាមេរ៉ារបស់ពួកគេដែលចុះទៅយកព័ត៌មាន បើទោះបីជាខ្លួនបំពេញទៅតាមក្រមសីលធម៌វិជ្ជាជីវៈអ្នកសារព័ត៌មានក្តី។

កញ្ញា ប៉ា សុខេង អ្នកសារព័ត៌មានវិទ្យុសំឡេងប្រជាធិបតេយ្យ (VOD) លើកឡើងថា៖ «ពេលខ្ញុំចុះទៅយកព័ត៌មានកូដកម្មនៅណាហ្គាវើល៍ ខ្ញុំបានបំពេញទៅតាមអ្វីដែលខ្ញុំបានរៀនសូត្រមក ខ្ញុំបានរក្សាគម្លាតត្រឹមត្រូវ […] ខ្ញុំថតរូប និងវីឌីអូ ហើយមានអាជ្ញាធរមួយក្រុមធំ គឺពួកគាត់មកប្រាប់ខ្ញុំថា ត្រូវតែលុបវីឌីអូ និងរូបដែលថតបាន»។

គួរបញ្ជាក់ផងដែរថា ការជជែកដេញដោលខាងលើនេះធ្វើឡើងក្នុងសិក្ខាសាលាមួយនៃសន្និសីទថ្នាក់ជាតិស្ដីពីការអភិវឌ្ឍប្រព័ន្ធផ្សព្វផ្សាយ នៅសណ្ឋាគារសុខាភ្នំពេញ កាលពីព្រឹកថ្ងៃទី២៧ ខែតុលា ឆ្នាំ២០២២៕

លោកកើត សារ៉ាយនិយាយអំពីការតស៊ូក្នុងជីវិតនៅក្មេង ភាពជាសកម្មជន និងបញ្ហាសង្គម

គឹម ជីលីន (Kim Chilin) — Tue, 25 Oct 2022 15:09:27 +0000

លោកកើត សារ៉ាយ បានចាប់កំណើតក្នុងគ្រួសារកសិករមានជីវភាពលំបាកមួយ នៅភូមិសំរោង ឃុំសំរោង ស្រុកសូត្រនិគម ខេត្តសៀមរាប។ ជាកូនប្រុសពៅក្នុងចំណោមបងប្អូនប្រុសស្រី៦នាក់ មានម្តាយប្រកបរបរជាអ្នកធ្វើស្រែ ហើយឪពុកប្រកបរបរជាអាចារ្យរៀបចំពិធីសពផង និងជាគ្រូថ្នាំបុរាណខ្មែរផង។

លោកបានរំឭកពីស្ថានភាពគ្រួសារខ្លួនថា៖ «បើនិយាយពីជីវភាពនោះគឺលំបាកណាស់ ផ្ទះខ្ទមតូច ជាពិសេសខ្យល់ម្តងៗ ឬភ្លៀងម្តងៗ បងភ័យបំផុតគឺខ្លាចតែរលំ ហើយជញ្ជាំងធ្វើពីធាងដូង»។

អំពីប្រវត្តិសិក្សាវិញ ឪពុកម្តាយលោកសារ៉ាយ បានបញ្ជូនលោកចូលរៀននៅសាលាបឋមសិក្សាសំរោង។ រៀនដល់ត្រឹមថ្នាក់ទី៤ ដោយស្រឡាញ់ជាប់ចិត្តនឹងម្លប់ព្រះពុទ្ធសាសនា ទើបសុំម្តាយទៅនៅបម្រើព្រះសង្ឃ ហើយក្រោយមកក៏បានបួសរៀនបន្ត។

និយាយបណ្តើរ សើចបណ្តើរ នៅពេលរំឭកដល់រឿងពីកុមារភាព លោកថា៖ «ថ្ងៃមួយមានគេមកបញ្ចាំងកុននៅវត្ត ហើយបងទៅមើលកុននៅវត្ត ហើយក៏ដេកលក់។ ពេលភ្ញាក់ឡើងបាត់មនុស្សអស់រលីង ដល់អ៊ីចឹងទៅអត់ហ៊ានមកផ្ទះ ខ្លាចខ្មោចក៏ទៅដេកមុខកុដិលោកក្រញ៉ង់ៗជាមួយឆ្កែ។ ក្រោយពីភ្ញាក់ឡើង លោកក៏ហៅ ឱ្យទៅហូបបាយអីទៅ ហើយក៏មានអារម្មណ៍ថាចង់នៅវត្ត»។

លោកកើត សារ៉ាយ

ក្រោយមកទៀតភិក្ខុសារ៉ាយ បានបន្តមកគង់នៅវត្តខ្នាចរមាស ស្រុកបវេល ខេត្តបាត់ដំបង និងបានបញ្ចប់ថ្នាក់បាក់ឌុបបាលីសំស្ក្រឹត ហើយបន្តការសិក្សានៅមហាវិទ្យាល័យនីតិសាស្ត្រ។

អំឡុងខែកញ្ញា ឆ្នាំ២០២០ ក្រោយបន្តការសិក្សានៅមហាវិទ្យាល័យបានត្រឹមឆ្នាំទី២ ភិក្ខុ កើត សារ៉ាយ ក៏ត្រូវបានគេចាប់ផ្សឹកទាំងពាក់កណ្តាលអធ្រាត្រ ហើយបញ្ជូនទៅឃុំខ្លួននៅពន្ធនាគារព្រៃសរ អស់រយៈពេល១ឆ្នាំ ២ខែ ដោយស្ថិតក្រោមបទចោទញុះញង់បង្កឱ្យមានភាពវឹកវរដល់សន្តិសុខសង្គម។

ភិក្ខុកើត សារ៉ាយ បានប្តូរពីគ្រងស្បង់ចីវរ មកជាស្លៀកសម្លៀកបំពាក់អ្នកទោសវិញ បន្ទាប់ពីត្រូវមន្ត្រីសង្ឃចាប់បង្ខំឱ្យផ្សឹកទាំងគ្មានកំហុស ហើយបញ្ជូនទៅឃុំភ្លាមៗ ក្រោយព្រះសង្ឃអង្គនេះបានធ្វើបាតុកម្មសម្តែងមតិស្នើឱ្យអាជ្ញាធរដោះលែងលោករ៉ុង ឈុន ឱ្យមានសេរីភាព។

លោកចាត់ទុកថា ការឃុំខ្លួនលោកគឺជារឿងដ៏គួរឱ្យភ័យខ្លាច និងតក់ស្លុតជាខ្លាំង ដោយមិននឹកស្មានថា ជាជនជាតិខ្មែរតែមួយ តែគ្មានមេត្តាធម៌ចំពោះឈាមជ័ររបស់ខ្លួន។

លោកជ្រួញចិញ្ចើម ហើយថ្លែងអំពីអារម្មណ៍ពិត គ្រាដែលត្រូវគេចាប់ខ្លួននាពេលនោះថា៖ «យើងមិននឹកស្មានថាបងប្អូនខ្មែរតែមួយ មានគ្នាតែ ១៥ ទៅ ១៦លាននាក់ បើធៀបជាមួយប្រទេសជិតខាងថៃ មានឡើង៨០លាននាក់ ហើយយើងនៅតែស្អប់គ្នាមិនស្រឡាញ់គ្នាកើត គ្រាន់តែធ្វើកិច្ចការងារសង្គម ហើយត្រូវចាប់យកទៅដាក់គុក»។

លោកបរិយាយពីតថភាពពេលនោះថា៖ «សារជាតិដែលគេចាប់ដាក់គុកគឺគួរឱ្យខ្លាច ដូចជាគុំយើង ឃោរឃៅម៉ង។ កាលពីបងនៅជាលោកគេចាប់បងផ្សឹកទាំងយប់។ បន្ទាប់ពីផ្សឹកពីអ្នកបួសហើយ គេព័ទ្ធដៃដាក់ខ្នោះ។ ពេលផ្សឹកនោះ លោក[សម្តេចសង្ឃ]និយាយពាក្យសម្តីមកគឺឃោរឃៅ»។

លោកនិយាយត្រាប់តាមថា៖ «ពេលមកដល់គឺ លោកថា មិនបាច់និយាយជាមួយពួកអាអស់នឹងទេ ឥលូវហែងសឹកខ្លួនឯង ឬឱ្យគេចាប់ផ្សឹក»។

ដកដង្ហើមធំ និងភ្ជាប់មកជាមួយទឹកមុខក្រៀមក្រំបង្ហាញពីអារម្មណ៍ឈឺចាប់ លោកប្រាប់ Newsroom អំពីជីវិតក្នុងពន្ធនាគារថា មានរឿងរ៉ាវគ្រប់រសជាតិរួមទាំងសោកសៅ និងរីករាយផងដែរ។ លោកបញ្ជាក់ថា៖ «រឿងដែលសោកសៅនោះគឺ បាយគឺអន់ជាងបាយជ្រូកទៅទៀត សម្លស្អុយ បើសម្លស្ពៃវិញគឺស្លទាំងឬស ទាំងដង្កូវ ប៉ុន្តែនៅក្នុងគុកបើមានលុយវិញគឺដូចស្តេច មានលុយចង់គុយទាវក៏បាន បាយឆាក៏បាន និយាយរួមបើសិនជាចង់មានឡេលាបក៏បាន ក្រែងតែអត់លុយ»។

លោកញញឹមហើយនិយាយថា ការជាប់ពន្ធនាគាររបស់លោកដោយគ្មានកំហុសនេះ គឺគ្មានអ្វីចម្លែកទេ ខណៈពេលដែលខ្លួនកំពុងតែរស់នៅក្នុងសង្គមមួយដែលពុំអាចផ្តល់នូវយុត្តិធម៌ពេញលេញ ដល់ពលរដ្ឋបាននៅឡើយ។

លោកសើចបែបចំអកហើយថា៖ «ការពិតទៅវាជាដំណើរមួយ ឬរឿងនិទានមួយដែលគេគូសវាសស្រេចហើយថា តួចិត្តល្អត្រូវដើរទៅ ត្រូវជួបអី វាមិនមែនជារឿងប្រឌិតទេ ដូច្នេះទាំងអស់គ្នាមិនអាចបដិសេធវាទេ។ ដូចគ្នាដែរ នៅពេលដែលអ្នកធ្វើកិច្ចការងារមួយនៅក្នុងសង្គមមួយដែលអត់មានច្បាប់ទំលាប់ ដែលមានមេដឹកនាំមិនត្រឹមត្រូវ មានមន្ត្រីពុករលួយ លោភលន់ ជិះជាន់ ធ្វើបាប។ អាហ្នឹងគឺជាសត្យានុម័ត នៅពេលដែលអ្នកឯងធ្វើ គឺជៀសមិនរួចទេ ពីការធ្វើបាប ចាប់ចង ចាប់ដាក់គុក ឬស្លាប់»។

លោកបន្តថា៖ «ប៉ុន្តែគិតត្រលប់មកវិញ សត្វតិរិច្ឆានរស់បែបសភាវគតិ មនុស្សរស់បែបការអភិវឌ្ឍខ្លួនទៅរកអ្វីថ្មីៗ។ សត្វតិរិច្ឆានកាន់តែវាយកាន់តែខ្លាច មនុស្សអត់ទេ មនុស្សកាន់តែវាយកាន់តែរកមធ្យោបាយដើម្បីតបត»។

រីឯមូលហេតុដែលរុញច្រានលោកមកក្លាយជាសកម្មជនសង្គម គឺដោយសារកាលពីកុមារភាព លោកស្អប់ខ្ពើមអំពើហិង្សាក្នុងគ្រួសារ បន្ថែមពីនេះលោកសេពគប់ជាមួយមិត្តភក្តិដែលធ្វើកិច្ចការងារតស៊ូតទល់នឹងភាពអយុត្តិធម៌នៅក្នុងសង្គមផង និងជាពិសេសគឺទទួលបានការបណ្តុះពីសំណាក់គ្រូដែលមានស្មារតីជាតិនិយម។

លោកបញ្ជាក់ថា៖ «យើងរៀនហ្នឹង មិនមែនដើម្បីរកការងារធ្វើ ហើយមានលុយចាយសុខស្រួលនោះទេ គោលការណ៍របស់អ្នករៀន គឺរៀនដើម្បីឱ្យយល់ ដឹងខុស ដឹងត្រូវ ហើយចែករំលែកអំពីខុស និងត្រូវ ទៅមនុស្សដទៃទៀតដែលមិនទាន់ដឹង ហើយគោលដៅគឺដើម្បីកសាងសង្គមមួយដែលសន្តិភាពពិតប្រាកដ»។

«នៅពេលយើងចង់ផ្លាស់ប្តូរអ្វីមួយ រឿងទីមួយដែលអ្នកត្រូវគិត ភាពលំបាកគឺយើងនឹងត្រូវជួបហើយ»

ឆ្លើយតបនឹងសំនួរថា តើនរណាដែលតែងតែជួយជ្រំជ្រេញលោកពីក្រោយ? លោកនិយាយមួយៗ ហើយច្បាស់ៗប្រកបដោយទំនុកចិត្តថា «នៅពីក្រោយខ្នងរបស់បង គឺអទិទេព។ អទិទេពទីមួយគឺជាខ្លួនឯង ខ្លួនឯងជាអ្នកផ្តល់កម្លាំងចិត្តដល់ខ្លួនឯង។ នៅពេលធ្វើការងារ បងរំពឹងទៅលើសេចក្តីល្អដែលបងធ្លាប់ធ្វើ។ ពេលដែលយើងទន្ទេញនូវសេចក្តីល្អ វាផុសចេញមកនូវភាពជឿជាក់ ទោះជានឹងត្រូវគេយកកាំបិតមករកចាក់សម្លាប់ក្តី»។

«ដរាបណាយើងជាអ្នកមុន មិនត្រួសត្រាយផ្លូវ សួរថាតើអ្នកក្រោយគ្នាផ្លូវឯណាសម្រាប់ដើរ»

«ដរាបណា អ្នកគ្រប់គ្នាឃើញបងមិនពាក់ស្បែកជើង ដរាបនោះគឺឆន្ទៈបងមិនប្រែប្រួលឡើយ នេះជាការតស៊ូមតិមួយបែបអហិង្សា ហើយបងចង់បង្ហាញពីសញ្ញានៃការលះបង់ ថាចង់ផ្លាស់សង្គមទៅបានទាល់តែយើងលះបង់ និងមួយទៀតជាតឹកតាងចំពោះការប្តេជ្ញាចិត្តរបស់ខ្លួនឯង»

លោកថា៖ «ដរាបណាសង្គមកម្ពុជាអត់មានយុត្តិធម៌ ដរាបនោះខ្ញុំអត់ពាក់ស្បែកជើងទេ»។

លោកផ្តាំផ្ញើទៅយុវជនបញ្ញាវ័នខ្មែរគ្រប់ៗរូបមានសាមគ្គីភាព ចេះស្រឡាញ់គ្នា ចេះគោរពគ្នា។ ហើយដើម្បីផ្លាស់ប្តូរសង្គមទៅបាន យុវជនត្រូវផ្លាស់ខ្លួនឯងឱ្យប្រសើរជាមុនសិន។ លោកពោលថា៖ «នៅពេលយើងចង់ផ្លាស់អ្វីមួយ គឺត្រូវយកខ្លួនឯងជារូបមន្តនៃការសាកល្បង ផ្លាស់ប្តូរខ្លួនឯងជាមុនសិន»។
ក្រោយត្រូវបានដោះលែង នៅបច្ចុប្បន្ន លោកសារ៉ាយ ជាប្រធានសមាគមនសម្ព័ន្ធនិស្សិតបញ្ញាវន្តខ្មែរ ដែលបង្កើតឡើងដើម្បីចង់ចងក្រងសិស្សនិស្សិតឱ្យចេះគិតគូរលើបញ្ហាជាតិ និងចូលរួមឈឺឆ្អាលដោះស្រាយនូវបញ្ហាសង្គមជាតិ។

តាមរយៈរបាយការណ៍វាយតម្លៃពីសិទ្ធិនយោបាយ និងសិទ្ធិពលរដ្ឋ ដោយអង្គការឃ្លាំមើលសេរីភាពពិភពលោក Freedom House ឆ្នាំ២០២១ កម្ពុជាបានធ្លាក់ចុះ ១ពិន្ទុមកនៅលេខ ២៤ លើ១០០ពិន្ទុ ដែលបង្ហាញថាកម្ពុជាជាប្រទេស មិនសេរី។ នៅក្នុងតំបន់ ពិន្ទុសេរីភាពកម្ពុជា អន់ជាងមីយ៉ាន់មា ថៃ ប្រ៊ុយណែ និងម៉ាឡេស៊ីជាដើម ហើយគ្រាន់បើជាងឡាវ និងរៀតណាម៕

Vox Pop: ទស្សនៈយុវជនអំពីលទ្ធិប្រជាធិបតេយ្យនៅកម្ពុជា

គឹម ជីលីន (Kim Chilin) — Mon, 03 Oct 2022 05:06:44 +0000

រដ្ឋធម្មនុញ្ញជាច្បាប់កំពូលរបស់កម្ពុជាបានចែងថា កម្ពុជាជារដ្ឋឯករាជ្យ អព្យាក្រឹត មិនចូលបក្សសម្ព័ន្ធ ហើយការបោះឆ្នោតមានការចូលរួមដោយសេរីពហុបក្ស ជាពិសេសកម្ពុជាបានកំណត់របៀបដឹកនាំតាមបែបលទ្ធិប្រជាធិបតេយ្យ គឺយកពលរដ្ឋជាធំ ហើយពលរដ្ឋគឺជាម្ចាស់ប្រទេស។

យុវជនចំនួន៦រូបបានផ្តល់បទសម្ភាសដល់ Newsroom Cambodia អំពីទស្សនៈផ្ទាល់ខ្លួនរបស់ពួកគេជុំវិញស្ថានភាពលទ្ធិប្រជាធិបតេយ្យនៅប្រទេសកម្ពុជានាពេលបច្ចុប្បន្ន។

កញ្ញា ឈឿន ណាឈីម

កញ្ញា ឈឿន ណាឈីម អាយុ២២ឆ្នាំ ជានិស្សិតឆ្នាំទី៣ ជំនាញទំនាក់ទំនងអន្តរជាតិនៃសាកលវិទ្យាល័យបញ្ញាសាស្រ្តកម្ពុជាបានលើកឡើងថា លទ្ធិប្រជាធិបតេយ្យនៅកម្ពុជាគឺល្អដោយសារប្រជាជនមានសិទ្ធិបោះឆ្នោតជ្រើសរើសអ្នកដឹកនាំដែលខ្លួនពេញចិត្ត។ ប៉ុន្តែកញ្ញាថា សិទ្ធិក្នុងការបញ្ចេញមតិនៅមានកម្រិតនៅឡើយ។

កញ្ញាថា៖ «លទ្ធិប្រជាធិបតេយ្យនៅក្នុងប្រទេសកម្ពុជាគឺនៅល្អ ដែលប្រជាជនមានសិទ្ធិជ្រើសរើសអ្នកដឹកនាំដែលយើងអាចតាមរយៈការបោះឆ្នោតដោយការពេញចិត្តសម្រាប់ថ្នាក់ដឹកនាំនោះ។ ប៉ុន្តែក្នុងន័យខ្ញុំក៏ចង់លើកឡើងពីសិទ្ធិក្នុងការបញ្ចេញមតិរបស់ប្រជាជនដែរ ដោយសារតែលទ្ធិប្រជាធិបតេយ្យគឺបូកផ្សំនឹងសិទ្ធិសេរីភាពក្នុងការបញ្ចេញមតិ ប៉ុន្តែយើងឃើញជាក់ស្តែងក្នុងប្រទេសកម្ពុជាយើងគឺនៅមានកម្សោយលើការបញ្ចេញមតិរបស់ប្រជាជនទៅលើថ្នាក់ដឹកនាំ ព្រោះប្រសិនប្រជាជនបញ្ចេញមតិពីកង្វះខាតរបស់ថ្នាក់ដឹកនាំ ក៏អាចប៉ះពាល់សុវត្ថិភាពរបស់ពួកគេ ឬត្រូវបានគេគាបសង្កត់លើសិទ្ធិក្នុងការបញ្ចេញមតិ»។

លោក គៀត ជីនតុង

លោក គៀត ជីនតុង អាយុ២២ឆ្នាំ ជានិស្សិតឆ្នាំទី៣ ជំនាញទំនាក់ទំនងអន្តរជាតិនៃសាកលវិទ្យាល័យបញ្ញាសាស្រ្តកម្ពុជាបាននិយាយថា លទ្ធិប្រជាធិបតេយ្យក្នុងប្រទេសកម្ពុជានៅមានកម្រិត ដោយលោកយល់ថា ការបញ្ចេញមតិរបស់ប្រជាជននៅមានការរឹតត្បិតពីសំណាក់អាជ្ញាធរ ឬអ្នកមានអំណាច ហើយលោកក៏ឃើញការបន្តប្រើប្រាស់ហិង្សារក្នុងការដោះស្រាយជម្លោះរវាងអាជ្ញាធរ និងប្រជាជនផងដែរ។

លោកថា៖ «ខ្ញុំយល់ឃើញថាលទ្ធិប្រជាធិបតេយ្យក្នុងប្រទេសកម្ពុជាបច្ចុប្បន្នកំពុងសិ្ថតក្នុងសភាពមានកម្រិត ឬអាចនិយាយបានថាមានភាពខ្វះខាតដោយខ្ញុំគិតថាមានមូលហេតុចម្បងពីរ ទីមួយគឺទាក់ទងនឹងការបញ្ចេញមតិជាសាធារណៈរបស់ប្រជាជន យើងឃើញថា ការបញ្ចេញមតិរបស់ប្រជាជនទូទាំងប្រទេសនៅតែមានការរឹតត្បិត ឬហាមឃាត់ពីសំណាក់មហាជន អាជ្ញាធរ ឬអ្នកមានអំណាច»។

លោកបន្តថា៖ «ហើយមូលហេតុមួយទៀតគឺទាក់ទងជាមួយនឹងការប្រើប្រាស់ហិង្សាទៅលើប្រជាជន ចំពោះចំណុចនេះខ្ញុំឃើញថាតិចក្តី ច្រើនក្តីក្នុងការដោះស្រាយជម្លោះរវាងអាជ្ញាធរ និងប្រជាជន អាជ្ញាធរនៅតែបន្តប្រើប្រាស់ហិង្សាក្នុងការដោះស្រាយជម្លោះនានា»។

លោក សយ ជ្រុយ អាយុ២៣ឆ្នាំ ជានិស្សិតឆ្នាំទី៣ ជំនាញអក្សរសាស្រ្តអង់គេ្លសនៃសាកលវិទ្យាល័យបញ្ញាសាស្រ្តកម្ពុជាបានយល់ឃើញថា ប្រជាជនដែលរស់នៅសព្វថ្ងៃអាចរស់នៅសុខស្រួលប្រសិនជាពួកគាត់មិនឈឺឆ្អាលរឿងនយោបាយ។ លោកបន្ថែមថា សម្រាប់សិទ្ធិសេរីភាពរបស់អ្នកសារព័ត៌មានហាក់បីជាមិនមានសិទ្ធិពេញលេញនៅឡើយ។

លោកថា៖ «ខ្ញុំយល់ឃើញថាលទ្ធិប្រជាធិបតេយ្យក្នុងប្រទេសកម្ពុជាសម្រាប់ប្រជាជនរស់នៅសព្វថ្ងៃហាក់បីដូចជាមិនមានបញ្ហាប្រក្រតីណាមួយកើតឡើងទេប្រសិនប្រជាជន ឬបុគ្គលនោះគាត់មិនឈឺឆ្អាលរឿងនយោបាយមានន័យថាគាត់អាចរស់នៅធម្មតាសុខស្រួល។ ដោយឡែកទាក់ទងនឹងបញ្ហាសិទ្ធិបញ្ចេញមតិទៅលើរឿងនយោបាយ មួយទៀតជាសេរីភាពរបស់អ្នកសារព័ត៌មានខ្ញុំសង្កេតឃើញថា វាហាក់បីដូចជាមិនទាន់មានសិទ្ធិពេញលេញក្នុងការបញ្ចេញមតិនៅឡើយទេ»។

កញ្ញា ឡា ស្រីម៉ាច

កញ្ញា ឡា ស្រីម៉ាច អាយុ២០ឆ្នាំ ជានិស្សិតឆ្នាំទី១នៃសាកលវិទ្យាល័យភូមិន្ទភ្នំពេញ និងកំពុងសិក្សាជំនាញសង្គមវិទ្យា មើលឃើញថា នាពេលបច្ចុប្បន្ននេះ ស្ថានភាពលទ្ធិប្រជាធិបតេយ្យនៅកម្ពុជាគឺមិនមានភាពល្អប្រសើរនោះទេ ដោយសារមានការរឹតត្បិតលើសេរីភាពបញ្ចេញមតិរបស់ពលរដ្ឋ។

កញ្ញានិយាយយ៉ាងដូច្នេះថា៖ «សម្រាប់ខ្ញុំ មើលឃើញថាលទ្ធិប្រជាធិបតេយ្យនៅកម្ពុជាយើងនឹង អត់មានភាពល្អប្រសើរនៅឡើយទេ គឺខ្ញុំមើលឃើញថាវាមានការរឹតត្បិត ទាក់ទងទៅនឹងសិទ្ធិសេរីភាពផ្សេងៗ ជាពិសេសដូចយើងមើលឃើញផងដែរទាក់ទងនឹងសិទ្ធិនយោបាយ។ តាមជាក់ស្តែង រាល់ថ្ងៃនេះសិទ្ធិរបស់ពលរដ្ឋគឺខ្ញុំគិតថាវាមិនទាន់ពេញលេញអ្វីទេ ដូចសិទ្ធិបញ្ចេញមតិជាដើម […] មានការហាមឃាត់ច្រើន»។

កញ្ញាបន្តថា៖ «ករណីដែលខ្ញុំជួបផ្ទាល់តែម្តង នៅក្នុងក្រុមគ្រួសាររបស់ខ្ញុំ គឺពូរបស់ខ្ញុំត្រូវបានគេធ្វើបាបគាត់ គេមកចាប់គាត់ដាក់គុក ទាំងដែលគ្មានមូលហេតុ គ្មានដីកាមកពីខាងលើច្បាស់លាស់អ្វីទេ ខ្ញុំគិតថាវាទាក់ទងនឹងសិទ្ធិបញ្ចេញមតិ គាត់និយាយអ្វីមួយ គឺគេបង្ខិតបង្ខាំគាត់ […] គេមិនចង់ឱ្យគាត់និយាយអ្វីមួយ គេបែរជាធ្វើបាបគាត់ នេះជាការបំបិទសិទ្ធិសេរីភាពរបស់គាត់»។

កញ្ញាសំណូមពរថា៖ «សម្រាប់ខ្ញុំយល់ថា លទ្ធិប្រជាធិបតេយ្យនៅប្រទេសកម្ពុជាយើងនឹងគួរតែបើកចំហរ ព្រោះប្រទេសយើងគឺជាប្រទេសប្រជាធិបតេយ្យ យកប្រជាជនជាធំ ដូច្នេះប្រជាជនគួរតែមានសិទ្ធិសេរីភាពដែលគាត់មាន អាចយកប្រើប្រាស់បាន»។

លោក ហ៊ួរ ដាវីត

លោក ហ៊ួរ ដាវីត មានអាយុ២០ឆ្នាំ ជានិស្សិតសង្គមវិទ្យា កំពុងសិក្សាឆ្នាំមូលដ្ឋាន បានបង្ហាញទស្សនៈផ្ទាល់ខ្លួនថា បច្ចុប្បន្ននេះ លទ្ធិប្រជាធិបតេយ្យកម្ពុជាគឺបាត់បង់លំនឹង កើតមានការរំលោភសិទ្ធិសេរីភាពពលរដ្ឋជាដើម។

លោកថា៖ «នៅក្នុងប្រទេសយើងថ្វីត្បិតតែប្រកាន់របបលទ្ធិប្រជាធិបតេយ្យ យកប្រជាពលរដ្ឋធំមែន ប៉ុន្តែផ្ទុយមកវិញទាក់ទងនឹងសកម្មភាពជាក់ស្តែងហាក់បីជាបានបាត់លំនឹងច្រើន អ្នកមានអំណាច គឺគាត់មានសិទ្ធិត្រួតត្រាទៅលើប្រជាពលរដ្ឋដែលតូចតាច ដូចជាការរំលោភបំពានទៅលើសិទ្ធិសេរីភាពរបស់ពួកគាត់»។

លោកបន្តថា៖ «ចំពោះនីតិរដ្ឋ ច្បាប់រដ្ឋធម្មនុញ្ញារបស់កម្ពុជា និងអំណាចទាំងបី សព្វថ្ងៃនេះខ្ញុំកត់សម្គាល់ក៏ដូចជាសង្កេតឃើញជារឿយៗ អំណាចនីតិប្រតិបត្តិគឺតែងតែមានដៃលូកលាន់លើអំណាចនីតិបញ្ញត្តិ ជាមួយនឹងតុលាការ ដូចជាការវិសោធនកម្មច្បាប់រដ្ឋធម្មនុញ្ញជាដើម វាហាក់បីដូចជាដើម្បីការពារអំណាចបុគ្គល»។

លោកបង្ហាញក្តីបារម្ភថា៖ «ចំពោះខ្ញុំក្នុងពេលបច្ចុប្បន្ននេះ ខ្ញុំបានឈ្វេងយល់គួរសមអំពីស្ថានភាពប្រទេសរបស់យើង ប៉ុន្តែខ្ញុំមានភាពភ័យខ្លាចចំពោះការបញ្ចេញមតិក្តី បង្ហោះសារក្តីទាក់ទងនឹងគោលនយោបាយគឺខ្ញុំមិនហ៊ានទេ។ បានត្រឹមតែសិក្សាឈ្វេងយល់ ហើយចែករំលែកជាមួយនឹងមនុស្សដែលជិតស្និទ្ធជុំវិញខ្លួន។ ព្រោះអ្វី? ដោយសារយើងបានឃើញហើយ សកម្មជន អ្នកស្នេហាជាតិមួយចំនួន នៅពេលគាត់សកម្មនៅក្នុងរឿងជាតិច្រើន ដូចជាការតវ៉ា ការទាមទារសិទ្ធិសេរីផ្សេងៗ គឺពួកគាត់បានប្រឈមនឹងបញ្ហាច្រើន ដូចជាសកម្មជនព្រៃឈើ អ្នកតស៊ូមតិនៅក្នុងសង្គម មានលោក បណ្ឌិត កែម ឡីជាដើម […] អីចឹងហើយធ្វើឱ្យខ្ញុំជាយុវជនក៏មានការភ័យខ្លាចរអាដែរ លើការបញ្ចេញមតិ»។

កញ្ញា ម៉ម ស្រីនាង

កញ្ញា ម៉ម ស្រីនាង អាយុ២០ឆ្នាំជានិស្សិតឆ្នាំទី៤ ជំនាញគណិតវិទ្យានៅសាកលវិទ្យាល័យភូមិន្ទភ្នំពេញយល់ឃើញថា លទ្ធិប្រជាធិបតេយ្យក្នុងប្រទេសកម្ពុជាមិនទាន់ពេញលេញទេពីព្រោះយុវជន មិនត្រូវបានអនុញ្ញាតនិយាយឬសិក្សាពីបញ្ហានយោបាយ ដោយភាគច្រើនការអនុម័តច្បាប់ផ្សេងៗពីមានការយល់ស្របពីសំណាក់ប្រជាពលរដ្ឋឡើយ។

កញ្ញាថា៖ «ខ្ញុំយល់ឃើញថានៅក្នុងប្រទេសកម្ពុជាពុំទាន់មានលទ្ធិប្រជាធិបតេយ្យគ្រប់គ្រាន់ឡើយ ព្រោះប្រជាពលរដ្ឋ សិស្សនិស្សិតនៅក្នុងសាលានីមួយៗក្រសួងអប់រំ និងរដ្ឋាភិបាលពុំអនុញ្ញាតឱ្យសិស្សានុសិស្សទទួលដឹងឮសិក្សាស្វែងយល់ និងការពន្យល់បង្ហាត់បង្ហាញបង្រៀននិយាយអំពីនយោបាយពីលោកគ្រូអ្នកគ្រូរបស់ខ្លួននៅតាមគ្រឹះស្ថាននីមួយៗ។ នៅប្រទេសនីមួយៗគេចង់ឱ្យយុវជនយុវតីគឺជាសសរគ្រឹះយ៉ាងសំខាន់ក្នុងការជួយដឹកនាំប្រទេស តែប្រទេសកម្ពុជា លទ្ធិប្រជាធិបតេយ្យមិនឱ្យសិក្សានយោបាយពីដំបូង»។

កញ្ញាបន្ថែមថា៖ «ក្នុងការអនុម័តក្រសួង និងរដ្ឋាភិបាលតើមានការយល់ស្របពីប្រជាពលរដ្ឋមុននឹងដាក់ចេញឱ្យអ្វីធ្វើមួយ ឬចេញច្បាប់មកត្រូវរ៉ូវតែពូកគាត់ក្នុងនាមអ្នកដឹកនាំហើយទើបឱ្យប្រជាពលរដ្ឋយល់ស្រប ឬប្រឆាំងតាមក្រោយហើយព្យាយាមបកស្រាយ បំពេញតម្រូវការតាមក្រោយ ដោយសារមានការបះបោរប្រឆាំងតវ៉ាច្រើន»៕

គឹម ជីលីន (Kim Chilin) – Newsroom Cambodia

សិស្ស​ប្រឡង​បាក់ឌុប​ជាប់​ ជាង​៩​ម៉ឺន​នាក់​ ស្មើ​នឹង​ ជាង​៧២​ភាគរយ​នៃ​បេក្ខជន​មក​ប្រឡង

ក្រសួង​រំឮក​​​ពលរដ្ឋ​ឱ្យ​ប្រុង​ប្រយ័ត្ន​​ជំងឺ​កូវីដ១៩​ និង​សុខភាព ខណៈអាកាសធាតុ​​​ចុះ​ត្រជាក់

ចំណូល​ពន្ធ​កម្ពុជាកើន​ឡើង​​ ជាង​៦៤០​លាន​ដុល្លារ​ បើ​ធៀប​នឹង​១១​ខែ​ដូចគ្នា​នៅ​ឆ្នាំ​២០២១​

Voxpop៖ ទស្សនៈយុវជន​​ស្តីពីសារៈ​សំខាន់នៃ​អំណាន​សម្រាប់​យុវជន​កម្ពុជា￼

អគ្គរដ្ឋ​ទូត​សហរដ្ឋ​អាមេរិក​ និង​សង្គម​ស៊ីវិលជំរុញឱ្យ​រដ្ឋាភិបាល​កម្ពុជាគោរព​សិទ្ធិ​មនុស្ស​បន្ថែម￼

លោក​វេជ្ជបណ្ឌិត​ គួច​ ម៉េងលី​ ផ្តល់​អនុសាសន៍​​ស្តី​ពី​កំ​ណែ​ទម្រង់​វិស័យ​អប់រំ​នៅ​កម្ពុជា​