កុមារីនាង មានអាយុ ១៤ឆ្នាំ ហើយកំពុងជួយគ្រួសាររបស់នាងដែលជួបវិបត្តិដែលបណ្តាលមកពីជំងឺរាតត្បាតកូវីដ១៩។ នាងជាក្មេងម្នាក់ក្នុងចំណោមក្មេងតូចៗប្រមាណ ២០នាក់ ដែលលក់ឥវ៉ាន់ដល់ភ្ញៀវទេសចរក្នុងតំបន់អង្គរវត្ត បើទោះជាមានហាមឃាត់ដោយអាជ្ញាធរអប្សរាក៏ដោយ។ ម្ដាយ​របស់​នាង​មាន​ផ្ទុក​មេរោគ​អេដស៍ ហើយ​ឪពុក​របស់​នាង​បាន​ស្លាប់​ក្នុង​គ្រោះថ្នាក់​ចរាចរណ៍​ជាច្រើន​ឆ្នាំ​មកហើយ។

កុមារីនាង ​ដែល​ត្រូវ​បានដាក់ឈ្មោះតែមួយម៉ាត់ក្នុងអត្ថបទនេះ​ដើម្បី​ការពារ​អត្តសញ្ញាណ​គាត់។ ​នាងមាន​បងប្អូន​បី​នាក់ បងប្រុស​​របស់​នាង​បាន​រៀបការ​ហើយ​បាន​ផ្លាស់​ចេញពី​គ្រួសារ​។ ប្អូន​ប្រុស​ម្នាក់​ជាប់​ពន្ធនាគារ​នៅ​ខេត្ត​សៀមរាប​ជាង​មួយ​ឆ្នាំ​ហើយ​ជុំវិញ​ការ​វាយ​តប់​គ្នា​មួយ​។

ដោយសារការលក់វត្ថុអនុស្សាវរីយ៍នៅអង្គរត្រូវបានហាមឃាត់ កុមារត្រូវបង្ខំចិត្តលក់ ផលិតផលរបស់ពួកគេដោយលាក់នៅក្នុងថង់ប្លាស្ទិកខ្មៅ។ បើ​ឆ្មាំ​អាជ្ញាធរ​អប្សរា​ចាប់​បាន​ ឥវ៉ាន់នឹង​ត្រូវ​រឹបអូស។

ជីវិតគឺមានការលំបាកសម្រាប់កុមារដែលលក់នៅអង្គរ ខណៈដែលពួកគេព្យាយាមលៃពេលនៃការកប្រាក់ចំណូលដើម្បីផ្គត់ផ្គង់គ្រួសាររបស់ពួកគេជាមួយនឹងការទៅសាលារៀន។ ពួកគេលកឥវ៉ាន់់ដូចជាវត្ថុអនុស្សាវរីយ៍ អាហារ ផ្លែឈើ និងគ្រាប់ផ្លែឈើ ដើម្បីជួយសម្រួលដល់ជីវភាពគ្រួសារ។ បើ​រៀន​ពេល​ល្ងាច គេ​លក់​ពេល​ព្រឹក។

កុមារីនាង បាននិយាយថា៖ «ពេលដល់ម៉ោងចេញទៅផ្ទះខ្ញុំប្រញាប់ជិះទៅផ្ទះ ហើយផ្លាស់ប្តូរសម្លៀកបំពាក់ និងជិះមកលក់នៅម្ដុំមុខអង្គរវិញរហូតដល់ម៉ោងប្រាំល្ងាច»។

ក្នុង​ពេល​បិទ​ក្រុង​សៀមរាប កុមារីនាង​មិន​អាច​លក់​នៅ​អង្គរ​បាន​ទេ។ ផ្ទុយទៅវិញ នាងបានបេះផ្សិតទៅលក់នៅក្នុងភូមិរបស់នាង។

កុមារី​ជា​អតីត​អ្នក​រើស​អេតចាយ​នៅ​អង្គរ ហើយ​បានចាប់​ផ្តើម​លក់​គ្រាប់​ចំបក់​នៅ​អាយុ ៧ឆ្នាំ។ នាង​ជា​សិស្ស​ថ្នាក់​ទី​៥ នៅ​ចំពេល​សាលា​របស់​នាង​ត្រូវ​បិទ​ទ្វារ​ដោយសារ​វិបត្តិ​កូវីដ-១៩។

«ដើម្បីរៀនអនឡាញបានយ៉ាងហោចណាស់ក៏ត្រូវមានទូរស័ព្ទស្មាតហ្វូនមួយគ្រឿងដែរ តែគ្រួសារខ្ញុំក្រហើយម៉ែប្រើទូរស័ព្ទអិនចុចពិលហ្នឹង»។

អ្នកផ្ទះកុមារីរូបនេះមិនមានទូរស័ព្ទទំនើប ដូចនេះនាងមិនអាចរៀនតាមប្រព័ន្ធអនឡាញបានដូចក្មេងដទៃនោះទេ។ បើគិតមកទល់ពេលនេះប្រមាណជាងពីរឆ្នាំហើយ ប្អូនស្រីនៅតែរៀនថ្នាក់ទី៥ដដែល មិនអាចឡើងថ្នាក់បានដូចគេឡើយ ខណៈពេលដែលមិត្តរួមថ្នាក់ផ្សេងទៀតនឹងត្រូវឡើងថ្នាក់ទី៧ក្នុងពេលឆាប់ៗនេះ។

សាលារបស់នាងត្រូវបានបើកឲ្យចូលរៀនវិញនៅកំឡុងខែតុលា ហើយកុមារីត្រូវចំណាយពេល ៤០នាទីធ្វើដំណើរទៅសាលាដោយជិះកង់។

កុមារីរូបនេះបានបន្តថា៖ «ទោះបីខ្ញុំរៀនមិនពូកែដូចគេ ប៉ុន្តែខ្ញុំមិនដែលមានចិត្តគិតថាចង់បោះបង់ការសិក្សាឡើយ។ កាលរៀនថ្នាក់ទី២ ខ្ញុំធ្លាប់ត្រួតថ្នាក់ម្ដងដោយសារមិនបានទៅប្រឡងឆមាស»។

កុមារីបានរំលឹកថាការត្រួតថ្នាក់នោះ ដោយសារតែមិនបានទៅប្រឡងឆមាសព្រោះថ្ងៃប្រឡងត្រូវជាថ្ងៃបុណ្យសពឪពុកខ្លួន។

ស្រដៀងគ្នានេះដែរ កុមារីនាថ អាយុ ១១ឆ្នាំ ជាសិស្សរៀនថ្នាក់ទី៤ ដែលគ្រួសាររបស់នាងមានជីវភាពលំបាក តែទោះបីជាយ៉ាងណាក្តីកុមារីរូបនេះនៅតែស្រឡាញ់ការសិក្សា និងមានក្តីសង្ឃឹមចង់បន្តរៀនរហូតដល់ចប់។ 

នាថក៏ត្រូវបានដាក់ឈ្មោះតែមួយម៉ាត់ក្នុងអត្ថបទនេះ​ផងដែរដើម្បី​ការពារ​អត្តសញ្ញាណ​គាត់។ ក្រៅពីការសិក្សា នាថតែងដើរលក់ខ្សែដៃអង្កាំដែលនាងទិញអង្កាំពីគេរួចយកមកចាក់ដោយខ្លួនឯង។ កុមារីរូបនេះដើរលក់ខ្សែដៃតាំងពីឆ្នាំ២០១៦ តាំងពីគេមិនទាន់រៀបចំទីតាំងមុខអង្គរឲ្យបានរៀបរយ  មិនទាន់ដាំដើមឈើនៅមុនផ្លូវចូលអង្គរមកម្លេះ។

នាងបាននិយាយថា៖ «កាលគេបិទខ្ទប់តំបន់ក្រហមមិនឱ្យចេញមកក្រៅបានខ្ញុំមិនអាចលក់ដូរបានដូចរាល់ដងទេ  តែខ្ញុំនៅផ្ទះអានសៀវភៅនិងស្វ័យសិក្សា»។

នាថបានរៀបរាប់អំពីជីវិតបណ្ដើរ ហូរទឹកភ្នែកបណ្ដើរ ដោយសារតែរំជួលចិត្តនឹកអាណិតដល់ម្ដាយដែលរមែងត្រូវឪពុកនាងប្រើអំពើហិង្សា។ លើសពីនេះទៅទៀត ក្នុងគ្រួសារមានភាពមិនចុះសម្រុងគ្នា ឪពុកធ្លាប់លើកដៃចង់វ៉ៃព្រមទាំងប្រើពាក្យសំដីខ្លាំងៗគំហកដាក់នាងទៀតផង។

ម្ដាយកុមារីនាថ អាយុ ៤៨ឆ្នាំ  ហើយក្នុងសំលៀកបំពាក់អាវពណ៌បៃតងមានតួនាទីជាអ្នកបោសសំអាតនៅតំបន់អង្គរ។

អ្នកស្រីបានពោលថា៖  «ខាងអាជ្ញាធរអប្សរាគេបានហាមមិនអោយក្មេងៗលក់ដូរយូរណាស់ហើយ  ការលក់របស់កូនខ្ញុំនេះគឺលក់ដោយការលួចលាក់ទេ  គេមិនឱ្យក្មេងៗលក់នោះទេ តែសម្រាប់មនុស្សធំដែលមានតូបលក់ គឺគេរៀបកន្លែងសម្រាប់ឱ្យលក់»។

អ្នកស្រីបាននិយាយទៅកាន់កូនគាត់ថា «ប្រសិនជាខាងអាជ្ញាធរអប្សរាគេចាប់  កូនឯងប្រាប់គេទៅពូអើយ! ខ្ញុំលក់នេះគឺដើម្បីយកលុយទៅរៀនទេពូ»។

អ្នកស្រីធ្វើការបានប្រាក់ត្រឹមតែ ១៣០ដុល្លារក្នុងមួយខែ។ ពីរនាក់ម្ដាយកូននៅពេលខ្វះខាត គឺខ្ចីបុលគេ ហើយនៅពេលបើកលុយក៏សងគេវិញទៅ។  បច្ចុប្បន្ននេះគាត់លក់ដូរមួយថ្ងៃកាត់មួយថ្ងៃកោរ លក់ដាច់បំផុតបាន ២ម៉ឺនរៀលទៅ ៤ម៉ឺនរៀល ហើយលុយដែលកូនគាត់លក់បានគាត់យកមកទុកចាត់ចែងនិងឱ្យកូនទៅរៀន។

លោកឡុង​ កុសល​ ​អ្នក​​នាំ​ពាក្យអាជ្ញា​ធរ​ជាតិ​អប្សារា​​​បាននិយាយថាមិនមានកូនក្មេងលក់នៅតំបន់អង្គរនោះទេ។

«ក្នុង​ពេល​បច្ចុ​ប្បន្ន​មិន​​មាន​ទេ​​ក្មេង​​ៗ​ដែល​លក់​របស់​វត្ថុ​អនុ​ស្សាវ​រី​យ៍​រញ៉េរញ៉ៃ​អី​ហ្នឹង​ទេ ខ្ញុំ​និយាយ​នៅ​​​ក្នុង​តំ​បន់​អង្គរ យើង​ត្រូវ​​ដឹង​ថា​កុមារ​​មាន​ភារ​​​កិច្ច​ត្រូវ​ការ​​រៀន​សូត្រ​»។​

ដោយ​​មិនសំ​ដៅ​​លើ​​​កុមារ​​ លោកបាននិយាយថា​អ្នក​លក់​គ្រប់​ប្រ​ភេទ​​ និង​គ្រប់​វ័យ​ដែល​​លក់​រញ៉េ​​រញ៉ៃ​​បង្កផល​​លំ​បាក​ និង​បង្កើ​ត​​អ​នា​​ធិ​ប​តេ​​យ្យ​​ដែលមើល​ទៅ​ជា​រូប​ភាព​អា​ក្រក់ ​ជា​ពិ​សេស​វា​បង្កើត​​​នូវ​អា​រម្មណ៏​​ធុញ​ថប់​ទៅ​ដល់​ភ្ញៀវ​ទេស​ចរណ៍​ទាំ​ង​ភ្ញៀវ​ជាតិ​ និង​ភ្ញៀវ​អន្ត​រ​ជាតិ។

លោកបានលើកឡើងថាវាជាកង្វះការយល់ដឹងរបស់ឳពុកម្តាយ ឬអាណាព្យាបាលដែលបណ្តោយឱ្យកុមារទាំងនោះមកលក់ដូរដើម្បីក្តោបក្ដាប់ឱកាសរកផលចំណេញមិនសូវយកចិត្តទុកដាក់លើការសិក្សា ដែលបណ្ដាលឱ្យប៉ះពាល់ដល់អនាគតកុមារទាំងនោះទៅវិញទេ។

លោកឡុង​ កុសល បានបន្តថា៖ «សម្រាប់​យើង​​​លើក​ទឹក​ចិត្ត​គាត់​ឱ្យ​ទៅ​បន្ត​​ការ​រៀន​សូត្រ​ ពី​ព្រោះ​កន្លង​មក​ខាង​អា​ជ្ញា​ធ​ជាតិ​អប្សារា​បាន​អ​នុ​វត្ត​ហើយ​នូវ​កិច្ច​ការ​ងារ​ពង្រឹង​ចំ​ណេះ​ដឹង​របស់​ពួក​គាត់​តាម​រយៈការ​ធ្វើ​យ៉ាង​ណា​ឱ្យ​គាត់​ងាក​ត្រ​ឡប់​ទៅ​រក​ការ​សិក្សា»។

លោកទៀ សីហា អភិបាលខេត្តសៀមរាប បានបញ្ជាក់ផងដែរថា អាជ្ញាធរខេត្តបានដឹងអំពីរឿងនេះហើយក៏ធ្លាប់សម្របសម្រួលផងដែរ តែនេះគឺជាសិទ្ធ និងកិច្ចការការពាររបស់អាជ្ញាធរជាតិអប្សរាទេ។

លោកបានមានប្រសាសន៍ថា៖ «រឿងនេះ គឺជាការសម្រេចរបស់អាជ្ញាធរជាតិអប្សរា» ។

អភិបាលរងខេត្តសៀមរាប លោកលី សំរិទ្ធ បាននិយាយថាការងារនេះ ជាសមត្ថកិច្ចរបស់អាជ្ញាធរជាតិអប្សរា ហើយមកទល់ពេលនេះពុំទាន់មានវិធានការ ឬក៏ជាជំនួយអ្វីដល់ក្មេងៗលក់វត្ថុអនុស្សាវរីយ៍ទាំងនោះឡើយ៕

Full story here: https://kiripost.com/stories/kids-continue-to-sell-at-angkor-wat-to-survive

ក្នុងអត្ថបទខាងក្រោមនេះ​ ជាការសម្ភាសជាមួយលោក ផៅ រតនា៖

ឃ្លាំង គីមហួយ៖ សួស្តីបង! តើពាក្យថា «ប្រធាន​តំណាង​និស្សិត​ប្រចាំ​សាកល​វិទ្យាល័យ» ​មានន័យ​យ៉ាងដូចម្ដេច​ដែរ​?

ផៅ រតនា៖ សម្រាប់ខ្ញុំពាក្យ «ប្រធានតំណាងនិស្សិតប្រចាំសាកលវិទ្យាល័យ» គឺមាន​ន័យ​ថា​បុគ្គល​ម្នាក់​ដែលគ្រប់គ្រងនិស្សិតមួយក្រុមនៅក្នុងសាកលវិទ្យាល័យ ហើយចាំ​ជួយ​សម្រួល​ពេល​និសិ្សត​ទាំង​នោះជួបបញ្ហាប្រឈម ឬការលំបាកជាដើម។

ឃ្លាំង គីមហួយ៖ តើធ្វើដូចម្ដេចទើបអាចក្លាយ​ទៅ​ជាប្រ​ធាន​តំណាង​និស្សិត​ខ្មែរ​ប្រចាំ​សាកល​វិទ្យាល័យ​​បាន?

ផៅ រតនា៖ ជាទូទៅមុននឹងក្លាយទៅជាប្រធានបាន គឺតម្រូ​វ​ឲ្យ​ឆ្លង​កាត់​ការបោះឆ្នោត​ជា​មុន​សិន។ កាលនោះមាននិស្សិតខ្មែរសរុបចំនួន១០នាក់រួមទាំងខ្ញុំ ហើយពេល​បោះឆ្នោត​ក៏​ទទួល​បាន​សំឡេង​ចំនួន​១០​ពេញតែម្ដង គួបផ្សំទាំងខ្ញុំបោះឲ្យខ្លួនឯងដែរ។

ឃ្លាំង គីមហួយ៖ តើខ្ញុំអាចដឹងពីមូលហេតុបន្តិចបានទេ ហេតុអ្វីបានជាបងចង់ក្លាយ​ជា​តំណាង​និស្សិត​ខ្មែរ​នៅ​ក្នុងសាកលវិទ្យាល័យ​នេះ?

ផៅ រតនា៖ ពេលមកដល់ដំបូងក៏ខ្ញុំគ្មានបំណងចង់ក្លាយជាប្រធានតំណាងនិស្សិតខ្មែរដែរ ហើយ​គេក៏​​មិន​ទាន់​រើស​ភ្លាម​ទេ អ៊ីចឹង​ដំបូងៗ​អំឡុង​ពេល​រៀន​ភាសា​ហ្នឹង​គឺ​យើង​មើល​សកម្មភាព​គេ ហើយគេក៏មើលសកម្មភាពយើងទៅវិញទៅមក។ បន្ទាប់មក​ខាង​សាលា​ជ្រើសរើស​ស្រីម្នាក់​ប្រុស​ម្នាក់​មក​ធ្វើជា​តំណាង​ឈរ​ឈ្មោះបោះ​ឆ្នោត ហើយ​ដោយសារ​មាន​ការគាំទ្រ​ពី​សំណាក់​មិត្តភក្តិ​ទើប​ខ្ញុំ​សម្រេច​ចិត្ត​ឈរ​ឈ្មោះតែ​ម្ដង​ទៅ។

ម្យ៉ាងវិញទៀតខ្ញុំជាមនុស្សដែលចូលចិត្តជួយយកអាសាគេស្រាប់ហើយ អ៊ីចឹងវាជាឱកាសល្អ សម្រាប់ខ្ញុំដើម្បីអាចជួយសម្រួលបញ្ហាគ្នាយើងដែរកើតមានឡើង។ ទន្ទឹមនឹង​នេះខ្ញុំ​ក៏​មាន​ឱកាស​ដើម្បី​បាន​ជួប​លោកគ្រូ​អ្នកគ្រូ​នៅ​ក្នុង​សាកល​វិទ្យាល័យ ក៏​ដូចជា​សាកល​វិទ្យាធិការ​ផង​ដែ​រ វា​អាច​បង្កើន​សម្ព័ន្ធ​ភាព និង​ភាព​ស្និទ្ធ​ស្នាល​សម្រាប់​ខ្ញុំ​បាន​យ៉ាង​ល្អ។ ការធ្វើជា​ប្រធាន​តំណាង​និស្សិតខ្មែ​រ​ប្រចាំ​សាកល​វិទ្យាល័យ​នេះ​ក៏​បាន​ជួយ​ពង្រឹង​ដល់​ភាព​ជាអ្នក​ដឹកនាំ​របស់​ខ្ញុំ​ផង​ដែរ។

ឃ្លាំង គីមហួយ៖ ក្នុងនាមជាប្រធានតំណាងនិស្សិតខ្មែរប្រចាំសាកលវិទ្យាល័យ តើបង​ត្រូវ​ធ្វើ​ការងារ​អ្វីខ្លះ?

ផៅ រតនា៖ ក្រៅពីជួយដោះស្រាយបញ្ហារបស់និស្សិតខ្មែរ ខ្ញុំក៏ត្រូវធ្វើ​របាយការណ៍​ទាក់ទង​នឹង​បច្ចុប្បន្ន​ភាព និង​លទ្ធផល​នៃ​ការសិក្សា​របស់​និស្សិត​ប្រចាំ​ខែ​ទៅ​ឲ្យ​សមាគម​និស្សិត​ខ្មែរ​ដែល​ត្រូវ​បាន​បង្កើត​ឡើងដោយស្ថានអគ្គកុងស៊ុលកម្ពុជាប្រចាំប្រទេស​វៀតណា​មផងដែរ។

ឃ្លាំង គីមហួយ៖ យោងតាមបទពិសោធន៍ផ្ទាល់ខ្លួន តើអ្វីទៅជា​ផល​ពិបាក​ជាង​គេ​សម្រាប់​បង​ចំពោះ​តួនាទី​មួយនេះ?

ផៅ រតនា៖ ចំពោះតួនាទីមួយនេះដូចជាមិនសូវមានផលពិបាកប៉ុន្មានទេ តែពេល​ខ្លះ​ពិបាក​ត្រង់​ថា​យើង​ផ្តល់ព័ត៌មានឲ្យគាត់នៅក្នុងគ្រុបឆាត (Group chat) ត្រូវការការឆ្លើយតបជាបន្ទាន់ តែពួកគាត់​ហាក់ដូចមិនសូវខ្វល់។ ឧទាហរណ៍ជាក់ស្តែងអំឡុងពេល​កូវីដនេះ ខាង​អគ្គ​កុង​ស៊ុល​ចង់​ផ្ដល់​ជំនួយដល់និស្សិតខ្មែរដែលជួបការលំបាក ហើយពេលខ្ញុំសួរក្នុងគ្រុបឆាត (Group chat) អំពីស្ថានភាពបច្ចុប្បន្នរបស់ពួកគាត់ ហាក់បី​ដូចជា​មិនមាន​អ្នកឆ្លើយ​តប​ទាន់​ពេល​វេលាសោះ ដូចនេះពិបាកប្រាប់ទៅខាងគេវិញណាស់។

ឃ្លាំង គីមហួយ៖ តើតួនាទីមួយនេះមានផ្តល់ផលប៉ះពាល់ចំពោះការសិក្សារបស់បងដែរ ឬទេ? តើបង​ដោះស្រាយវាដោយរបៀប​ណា?

ផៅ រតនា៖ និយាយទៅវាមិនបានប៉ះពាល់ដល់ការសិក្សារបស់ខ្ញុំទេ ព្រោះមុននឹង​ខ្ញុំ​សម្រេច​ចិត្ត​ថា​ធ្វើវា ខ្ញុំបានបែងចែកពេលវេលាច្បាស់លាស់ ហើយក៏​ប្រាកដ​ចិត្ត​ថា​វា​នឹង​មិន​ប៉ះពាល់​ដល់​ការរៀន​សូត្ររបស់ខ្ញុំដែរ។ ប៉ុន្ដែបច្ចុប្បន្ននេះដោយសារខ្ញុំឡើងឆ្នាំទីបីត្រូវសិក្សាច្រើន មួយ​វិញ​ទៀត​ចំនួន​និស្សិត​ខ្មែរក៏កើនឡើងពី​មួយឆ្នាំទៅមួយឆ្នាំ សរុបមក​ដល់​ពេលនេះគឺ​មាន​ចំនួន​៣៣នាក់​ហើយ ដូចនេះ​ខ្ញុំ​ក៏បា​នជ្រើសរើស​អនុប្រធាន​ថែម​ចំនួន​២​នាក់​ទៀត​ដើម្បី​ជួយ​សម្រួល​បន្ទុក​មួយ​នេះ។

ឃ្លាំង គីមហួយ៖ ចា៎! អរគុណ​បង រតនា ដែលបានផ្ដល់​សម្ភាសន៍។

ផៅ រតនា៖ បាទ! អរគុណ៕​

Newsroom Cambodia នៅ​ថ្ងៃទី​១៤ ខែ​វិច្ឆិកានេះ បាន​​សម្ភាសន៍​ប្រជា​ពលរដ្ឋ​ខ្មែរ​ចំនួន​៦រូប​​ ដែល​ជា​អ្ន​ក​បាន​ចាក់​វ៉ាក់​ការពារ​ជំងឺ​កូវី​ដ១៩ដូសទី៣ ឬដូសជំរុញរួចរាល់ ពី​ទស្សន:យល់​ឃើញ​​​​របស់​ពួកគេ​​ក្នុង​ការ​ចាក់​វ៉ាក់​សាំង​ដូស​ទី៤ និង​​ការ​យល់​ឃើញ​លើ​ករណី​​​តម្រូវ​ឲ្យ​បង់​លុយ​​សម្រាប់​​ការ​ចាក់​​ដូស​​ទី​៤​ ​ដែល​​អាច​នឹង​កើ​តមាន​ឡើង​នា​ពេល​អនាគត​។

លោក លីវ លីម៉ីង អ្នក​ផលិត​ព័ត៌មាន​យុវជន​ក្នុងស្ថាប័ន​ឯកជន​មួយ បាននិយាយថា៖ «មែនទែន​ទៅ​​បើមាន​ដូស​ទី៤​មែន​គឺល្អ ដូចយើងឃើញអ៊ីចឹងថាលទ្ធផលពិសោធន៍ FDA (Food and Drug Administration) របស់អាមេរិកក៏បានបង្ហាញដែរថា វ៉ាក់សាំងហ្នឹងវាមានប្រសិទ្ធភាព និងសុពលភាពរបស់វា អ៊ីចឹងហើយបើសិនជាយើងចាក់តាមកាលបរិច្ឆេទដែលបានកំណត់ ឧទាហរណ៍ថា ៦-៧ខែចាក់ម្ដង នោះវានឹងអាចបន្តបង្កើតអង្គបដិប្រាណការពារយើងបានល្អ ជាងដែរយើងអត់ចាក់»។

ក្នុង​ករណី​ដែល​ការ​ចាក់​ដូស​ទី​៤​នោះ​តម្រូវ​ឲ្យ​មានការ​បង់​លុយ​ដោយ​ខ្លួនឯង អ្នក​ផលិត​ព័ត៌មាន​រូបនេះ​​បាន​ឆ្លើយ​​ថា៖ «ប្រសិនបើ​វ៉ាក់សាំង​នោះ​តម្រូវ​ឲ្យ​ចំណាយ​ផ្ទាល់​ខ្លួន​ហើយ​មាន​តម្លៃ​ចាប់ពី ១០-១៥ ដុល្លារ ខ្ញុំគិតថាប្រជាជនយើងអាចនឹងមានលទ្ធភាពចាក់ច្រើន ហើយ​ខ្ញុំ​ផ្ទាល់​ប្រសិន​បើ​វ៉ាក់សាំង​នោះមា​ន​​តម្លៃ​ក្រោម ៥០ដុល្លារ ខ្ញុំគិត​ថា​វា​សមរម្យ​អាច​ទទួល​យក​បាន​ហើយ សម្រាប់ការចំណាយទៅលើវ៉ាក់សាំងហ្នឹង»។

អ្នកនាង កង សុជាតា អាយុ​២៩​ឆ្នាំ​ ​ជាគ្រូបង្រៀនមុខវិជ្ជាគីមីវិទ្យា នៅ​វិទ្យាល័យ​ជាស៊ីម​ចម្រើន​​រដ្ឋ លើកឡើង​ថា អ្នកនាង​នឹង​ចាក់​វ៉ាក់សាំងដូស​ទី​៤ ប្រសិន​បើ​មាន​ផល​រំខាន​តិច​តួច។

អ្នកនាង​និយាយ​​ថា៖ «សម្រាប់ខ្ញុំចាំមើលសិន ថាតើ​ដូស​ទី៤​នោះជា​ប្រភេទ​វ៉ាក់សាំង​អ្វី​មក​ពី​ប្រទេស​ណា ហើយថ្នាំមានការធ្វើទុក្ខដែរឬទេ។ បើវ៉ាក់សាំង​នោះមាន​ផល​រំខាន​តិចតួច​ដែល​អាច​ទទួល​យក​បាន គឺខ្ញុំនឹងចាក់ដែរ។​ កាលចាក់​លើកដំបូងពេទ្យពិនិត្យសម្ពាធឈាម  និ​ង​សួរអំពី​ស្ថានភា​ព​សុខ​ភាព តែសង្កេត​ឃើញថាចា​ក់លើ​ក​ទី២ និង​ទី៣​ក្រោយ​នេះ ហាក់បី​ដូចជា​មិន​សូវ​មាន​ការយក​ចិត្ត​ទុក​ដាក់​ពីសំណាក់​ក្រុម​គ្រូពេទ្យ​ឡើយ ទៅដល់​ចាក់​តែ​ម្តង​មិន​សួរ​អី​ច្រើន​ទេ»។

អ្នកនាង​បង្ហាញ​ការ​យល់​ឃើញ​​ក្នុង​ករណី​តម្រូវ​ឲ្យ​មានការ​បង់​លុយ​សម្រាប់​ការ​ចាក់​​​វ៉ាក់​សាំង​ដូស​ទី​៤​នោះ​ថា៖ «សម្រាប់​ខ្ញុំ​មិនមែន​ជា​បញ្ហា​ទេ ព្រោះវាអាចការពារសុខភាពរបស់យើង។ ប៉ុន្តែ​​ការចំណាយ​នោះនឹ​ង​ប្រៀប​ធៀប​ជាមួយ​នឹង​ប្រសិទ្ធភាព​នៃថ្នាំ និង​ព័ត៌មាន​ជាក់លាក់​អំពី​ការចាក់ដូស​ទីបួន​សិន ថា​វា​នឹង​អាច​ប៉ះពាល់​ប្រការ​ណាទេ ប្រសិនបើ​ហេតុផល​សមស្រប​អាច​ទទួល​យក​បាន ខ្ញុំនឹងចំណាយ»។

លោក​ ម៉ែន​ វេហាស៍​ អាយុ​ ២១​ ឆ្នាំ​ ជាអ្នក​រចនា​ក្រាហ្វិក​ នៅ​ក្រុមហ៊ុន​ឯកជនមួយ បាន​បង្ហាញ​​ការស្វាគមន៍​របស់​ខ្លួន​ចំពោះ​ការ​ចាក់វ៉ាក់សាំងការពារជំងឺកូវីដ១៩ដូសទី៤ ឬដូសរំឭក។

លោក វេហាស៍ បាននិយាយថា «ចំពោះខ្ញុំ ខ្ញុំគិតថាបើមានដូសទី៤មែន ល្អតើ! ព្រោះ​ដូច​យើង​ដឹង​អ៊ីចឹង​ថា ប្រសិទ្ធភាពវ៉ាក់សាំងមិនអាចស្ថិតស្ថេរគង់វង្សយូរអង្វែងទេ គឺ​វា​មាន​សុពល​ភាព​របស់​វា។ ហើយ​តាម​ដែលខ្ញុំធ្លាប់ឮ គឺប្រហែលជាយើងត្រូវចាក់រហូតហ្នឹង ព្រោះ​ដើម្បី​ឲ្យ​រាង​កាយ​​យើង​មានអង់ទីគ័រ​ការពារ»។  

អ្នក​រចនា​ក្រាហ្វិករូបនេះ​ក៏បាន​បញ្ជាក់​លើ​ករណី​ដែល​អាច​តម្រូវ​ឲ្យ​មានការ​បង់​លុយ​ថា៖ «ទោះ​បី​វា [វ៉ាក់សាំង] មានតម្លៃប៉ុនណាក៏ដោយក៏ខ្ញុំចាក់ដែរ ដើម្បីសុខភាព និងសុវត្ថិភាព»។

កញ្ញា ម៉ៅ ស្រីពេជ្រ អាយុ​២០​ឆ្នាំ ជា​អ្នក​ហាត់​ការ​សារព័ត៌មាន​នៅវិទ្យុ​វីអូឌី (VOD) យល់​ថា ​វ៉ាក់​សាំង​​​៣​ដូស គឺគ្រប់គ្រាន់ហើយ ព្រោះកញ្ញាក៏មានការប្រុងប្រយ័ត្នខ្ពស់ណាស់ដែរ។

អ្នក​ហាត់​ការរូប​នេះ​បាន​និយាយ​ថា៖ «តែប្រសិនបើការចាក់វ៉ាក់សាំងដូសទី៤ គឺជាកាតព្វកិច្ច ខ្ញុំ​នឹង​បំពេញ​កាតព្វកិច្ច​នោះ»។

កញ្ញា ស្រីពេជ្រ បានបន្ថែមទៀតថា៖ «ប្រសិនបើ​រដ្ឋាភិបាល​តម្រូ​វ​ឱ្យ​ប្រើប្រាស់​ថវិកា​ផ្ទាល់​ខ្លួន​ក្នុង​ការ​ចាក់ ខ្ញុំប្រហែលជាមិនចំណាយទេ ណាមួយ​ប្រជាជន​យើង​មាន​ភាព​សាំ​ក្នុង​សហគមន៍​ច្រើន​ដែរ​ហើយ។ ម្យ៉ាងវិញទៀត ឥលូវប្រទេសយើងក៏បើកដំណើរការគ្រប់វិស័យដែរ ហើយ​សម្រាប់​អ្នក​កើត​ជំងឺ​កូវី​ដ​១៩ ក៏អាចស្នើរសុំព្យាបាលនៅតាមផ្ទះបានផងដែរ ជំងឺ​នេះមិ​ន​ធ្ងន់ធ្ងរ​ខ្លាំង​ដូច​ពី​មុន​ទេ»។

លោក ម៉េង គីមសួគ៌ អាយុ២០ឆ្នាំ ជានិស្សិតឆ្នាំទី៣ មកពីវិទ្យាស្ថានពហុបច្ចេកទេសព្រះកុសុមៈ បាននិយាយប្រាប់ Newsroom Cambodia ថា៖ «ខ្ញុំនឹងចាក់វ៉ាក់សាំងដូចគេដូចឯងដែរ ព្រោះ​វា​ល្អ​តើ អាចការពារសុខភាពយើង និងមនុស្សនៅជុំវិញខ្លួនផងដែរ។ ទោះបី​វ៉ាក់សាំង​នោះមាន​តម្លៃ​ប៉ុន្មាន​ក៏ដោយ ក៏ខ្ញុំនឹងចាក់ដែរ ព្រោះ​សុខភាព និង​អាយុ​ជីវិត​សំខាន់​ណាស់»។

កញ្ញា វង្ស លីលី ជានិស្សិតឆ្នាំទីមួយ នៅសាកលវិទ្យាល័យភូមិន្ទភ្នំពេញ បានប្រាប់មកកាន់ Newsroom Cambodia ថាកញ្ញានឹងមិនចាក់ដូសទីបួនទេ ប្រសិនបើស្ថានការណ៍ល្អប្រសើរ ឬមានករណីឆ្លងតិចតួចដូចសព្វថ្ងៃនេះ។

កញ្ញា លីលី បាននិយាយថា៖ «ចំពោះខ្ញុំ ដូសទី៣គឺគ្រប់គ្រាន់ហើយ ណាមួយខ្ញុំ និង​ក្រុមគ្រួសារ​មិនមា​ន​នរណាធ្លាប់​កើត​ជំងឺ​កូវីដ​១៩​នេះ​ទេ។ មួយវិញទៀត អ្នកផ្ទះ​របស់​ខ្ញុំ​ក៏​មិន​សូវ​ជា​ជួប​មនុស្ស​ប្លែក​មុខដែរ ដូចនេះវាមិនមែនជាបញ្ហាប្រឈមប៉ុន្មានទេសម្រាប់គ្រួសារខ្ញុំ។ តែបើ​ថ្ងៃ​អនាគ​ត​ជំងឺ​នេះមិនបាត់ ហើយកាន់តែកាចសាហាវខ្លាំងជាងមុនទៀត គឺយើង​ត្រូវ​តែ​ចាំបាច់​ចាក់​ដូស​ទីបួន​ហើយ។ ចូលស្ទឹងតាមបត់ហើយ»៕

Twelfth-grade students returned to the classroom in September after 18 months of online learning. Schools were closed in March 2020 due to the pandemic.

Final exams were first planned for late October, but officials pushed the date to early December to allow students more time to study. Officials now say testing will happen in Dec 27.

“MoEYS made a good decision,” said Eng Sokheng, a geography teacher at Beltei International School. “Students and teachers both need time to get ready. At my school, teachers just finished a preparation course for the upcoming exams.”

The delay came as a relief to some students, a headache for others.

Phirum Sonita, a senior at Beltei International School, welcomed the announcement. Her school year finished in July, and even as a strong student, she worried she wasn’t ready for exam day.

“I’m very happy after hearing that news,” she said. “I have more time to study.”

Remote learning had been hard for many students. Unstable internet connections and remote classrooms made even easy lessons difficult. For students still trying to catch up, the extra time could mean the difference between good grades and bad.

“If the exam was held in December, it was going to be hard for me,” said Soe Davy, a 12th-grader at Chea Sim Chamroeun Roth high school. “I’m still not clear on some lessons.”

For those headed overseas to university, however, the delay presented big challenges.

“I’m planning to study abroad after high school,” said Chou Sarvy, another student at Beltei International School. “But MoEYS delayed the exam date again, and the university in China will start in January or February next year.”

Updated Saturday, Nov 6: MoEYS announced the next testing date as Dec 27. The story has been updated.

Correction: The story originally said schools were closed in February 2020. They were closed in March 2020.

Service reopened along limited routes, just five of the capital’s 13 lines, but will gradually increase in coming months, transportation authorities said. Passengers can ride for free until Nov 8.

Riders welcomed the return.

“I used to take the bus for free to visit my son,” said Mean Sary, a retiree who rides for free because he is more than 70 years old. “But when there is no bus, I spend more than 20,000 riels on Pass App.”

Passenger fares will return Monday. There are exceptions for the elderly and disabled, clergy, students, teachers, garment-factory workers and athletes, who are not required to pay. Riders must show vaccination cards, use hand sanitizer, wear face masks, social distance and scan a QR code for the city’s contact-tracing scheme.

Service runs from 5:30 a.m. to 8:30 p.m.

“I will take the bus to university now,” said Kong Sovanthorng, a junior at the National University of Management. “I think it’s safe.”

ក្នុងពិធីបិទយុទ្ធនាការចាក់វ៉ាក់សាំងបង្ការជំងឺកូវីដ១៩ សម្រាប់កុមារអាយុ ៦ឆ្នាំឡើង និង​បើក​យុទ្ធនាការ​ចាក់​សម្រាប់​កុមារ​មាន​អាយុ​៥​ឆ្នាំ នៅវិមានសន្ដិភាព លោក​ ហ៊ុន សែន បញ្ជាក់​ថា៖ «ខ្ញុំកំពុងឱ្យមន្ដ្រីរបស់យើងសហការជាមួយភាគីថៃ គឺមាន​បំណង​បញ្ជូន វ៉ាក់​សាំង​ពី​កម្ពុជា​ទៅ​ក្នុង​ប្រទេស​ថៃ ដើម្បីស្នើឱ្យអាជ្ញាធរថៃជួយយកវ៉ាក់សាំងយកពីយើង ចាក់​ជូ​ន​ប្រជាជន​យើង​នៅ​ទីនោះ ក្នុង​ពេល​ប្រជាជន​ថៃ​មិន​ទាន់​មាន​វ៉ាក់សាំង​គ្រប់គ្រាន់»។

ទោះបីជាកម្ពុជាបានសម្រេចនូវការចាក់វ៉ាងសំាងជូនប្រជាពលរដ្ឋបានរហូតដល់ ៨៥,៦៨ រយភាគ​​ក៏ពិតមែន ប៉ុន្តែក្នុងចំនួននេះ ក៏នៅ​មាន​ប្រជាពលរដ្ឋ​កម្ពុជា​មួយ​ចំនួន​ទៀត​ដែល​កំពុង​រស់នៅ​ក្រៅ​ប្រទេស ដោយខ្លះទទួលបានវ៉ាក់សាំង និងខ្លះទៀតមិនទាន់បានចាក់នៅឡើយ។

លោក​នាយករដ្ឋមន្រ្តីថ្លែងថា៖ «ពិតហើយ​ឥឡូវ​នេះ​ចំនួន​ពលរដ្ឋ​ប្រជាជន​នៅ​ក្នុង​ប្រទេសថៃ​បាន​ចា​ក់​វ៉ាក់សាំង​ច្រើនណាស់ទៅហើយ ក៏ប៉ុន្តែសម្រាប់យើង ក្នុងតួលេខជំរឿនរបស់យើង ប្រជាពលរដ្ឋរបស់យើងមានរហូតទៅដល់​១៦លាន៩សែននាក់។ ហើយ​ប្រសិនបើ​ក្នុង​វេប​សាយ Worldometers គឺបានដាក់ថា កម្ពុជា​មាន​ប្រជាជន​រហូត​ដល់​១៧​លាន​នាក់​ឯណោះ អ៊ីចឹងសួរថាក្រៅពី១៦លាននាក់នេះ ចុះប្រជាជនប្រមាណទៀត នៅឯណា អ៊ីចឹង​បាន​សេចក្ដី​ថា យើងនៅសល់៩សែន ឬ១លាននាក់ទៀត ដែលកំពុងនៅព្រះរាជាណាចក្រថៃ កូរ៉េខាងត្បូង ម៉ាឡេ ឬនៅប្រទេសក្រៅ»។

លោក​នាយករដ្ឋមន្រ្តី​ក៏​បាន​បន្ថែមថា​ ការបញ្ជូនវ៉ាក់សាំងកូវីដ-១៩ទៅប្រទេសថៃបាន លុះ​ត្រា​តែមាន​ការអនុញ្ញាតពីរដ្ឋាភិបាលថៃ ទើបកម្ពុជាអាចបញ្ជូនវ៉ាក់សាំងទៅបាន ព្រោះ​កម្ពុជាត្រូវ​អនុវត្តន៍តាមច្បាប់របស់ថៃ។

លោក​នាយករដ្ឋមន្រ្តី​ ហ៊ុន សែន បានបញ្ជាក់ថា សម្រាប់ប្រទេសកម្ពុជានៅពេលនេះ ​ការចាក់​វ៉ាក់សំាង​កូវីដ-១៩ មិនតម្រូវឱ្យមានការបញ្ជាក់អាជ្ញាធរមូលដ្ឋានណាមួយឡើយ គឺ​ប្រជាពលរដ្ឋ​អាច​ចាក់​បាន​តែម្តង ដោយចាក់នៅកន្លែងណាក៏បានដែរ ឱ្យ​តែ​មាន​កន្លែង​ចាក់។

គិតត្រឹមថ្ងៃទី៣១ ខែតុលា ឆ្នាំ២០២១  ការចាក់វ៉ាក់សាំងកូវីដ១៩ ក្នុងក្របខណ្ឌទូទាំងប្រទេស សរុបដូសទី១ បានចំនួន ១៣,៧០៩,៤៨៧នាក់  ដូសទី២បានចំនួន ១៣,០៦៥,៨៣៤នាក់ និងដូសទី៣បានចំនួន ១,៨៦០,៧២៥នាក់៕

ក្នុង​​សេច​ក្តី​​ជូន​​ព័ត៌​មាន​​របស់​គណៈ​កម្មការ​ចំពោះ​កិច្ច​ចាក់​វ៉ាក់​សាំង​កូវីដ​-១៩ ក្នុង​ក្រប​ខណ្ឌ​ទូ​ទាំង​​ប្រទេស (គ.វ.ក-១៩) ចេញកាលពី​ថ្ងៃ​ទី​៣០ ខែ​តុលា ឆ្នាំ​២០២១​បញ្ជាក់​​​ថា​ គ.វ.ក-១៩ នឹង​ផ្តល់​ការ​ចាក់​វ៉ាក់​សាំង​កូវីដ-១៩ ដូស​ទី១ និង​ដូ​ស​ទី២ ដោយ​ប្រើ​ប្រាស់​វ៉ាក់​សាំង​ស៊ី​ណូ​វ៉ាក់ ជូន​ដល់​កុមារ​​​​អាយុ​៥ឆ្នាំ នៅ​រាជ​ធានី-ខេត្ត​ទាំង​២៥។  យុទ្ធនាការ​នេះ​នឹង​​ចាប់​ផ្តើម​​​ពីថ្ងៃ​ទី​០១ ខែ​វិច្ឆិកា​ ឆ្នាំ​២០២១ ដែល​គម្លាត​រវាង​ដូសទី១ និងដូស​ទី២ គឺ២៨ថ្ងៃ។

ចំពោះគ្រប់​កុមារ​ដែល​មាន​អាយុ​៥ឆ្នាំ​ដែល​ត្រូវ​ទៅ​ចាក់​វ៉ា​ក់សាំង​កូវីដ-១៩ ត្រូវភ្ជាប់​មក​ជាមួយ​ ឯកសារ​​មួយ​​ចំនួន​​ដូចជា សំបុត្រ​កំណើត ឬសំបុត្រ​បញ្ជាក់​កំណើត​​​ ឬ​សៀវភៅ​គ្រួសារ ឬ​សៀវភៅ​​ស្នាក់​​នៅ​ ឬ​លិខិត​​ឆ្លង​ដែន និង​បណ្ណ​​សំគាល់​​ខ្លួន​មន្ត្រី​​រាជ​ការ ឬ​ប​ណ្ណ​​សំគាល់​​មន្ត្រី​ជាប់​កិច្ច​សន្យា​របស់​​ឪពុក​​ម្តាយ (ចំពោះ​​កូន​ចៅ​​មន្ត្រី​​រាជការ​​ថ្នាក់​ជាតិ)​។

ក្រោយ​​​ពី​ការបើក​យុទ្ធ​ការ​ចាក់​វ៉ាក់​សាំងកូវីដ-១៩ ដល់កុមារដែលមានអាយុ៥ឆ្នាំ ក្នុង​ថ្ងៃ​ដំបូង​គេ​ឃើញ​មាន​​ឪពុកម្តាយមួយចំនួន​បាន​នាំ​កូន​ៗរបស់​​ទៅ​ទទួល​ការ​ចាក់​វ៉ាក់​សាំងកូវីដ-១៩​ ហើយ​ក៏​មានការបញ្ចេញមតិ​របស់ឪពុកម្តាយកុមារដែលមានអាយុ៥ឆ្នាំ ទៅលើការ​​ចាក់​វ៉ាក់​សាំង​កូវីដ-១៩ នេះផងដែរ។

លោក ធឹប វិបុល បាននាំកូនទៅទទួល​ការ​ចាក់​វ៉ាក់​សាំងកូវីដ-១៩ រួចរាល់ហើយ​កាល​ពី​ព្រឹ​កថ្ងៃ​ច័ន្ទនេះបាននិយាយថា៖ «ខ្ញុំពិតជាសប្បាយចិត្ត​ដែលកូនបាន​​ចាក់​វ៉ាក់​សាំងរួចព្រោះ​ក្មេងៗ​ត្រូវ​ទៅ​សាលា​រៀន ហើយ​ពួកគេនៅតូចមិនសូវជាអនុវត្តវិធានការសុខា​ភិបាល​បានពេញលេញទេ ពេលបាន​​ចាក់​វ៉ាក់​សាំងហើយខ្ញុំមានទំនុក​ចិត្ត​ឲ្យ​កូន​ទៅរៀននៅសាលាវិញ»។​​​​

អ្នកស្រី ស៊ឹម ចាន់ដាវី បានលើកឡើងថា៖ «ខ្ញុំមានគម្រោងយកកូនទៅចាក់វ៉ាក់សាំងដែរ ក៏​ប៉ុន្តែ​ប្រហែល​ជា​ចាំដល់ជុំទីពីរសិន ព្រោះឥឡូវគាត់នៅខ្វះ២-៣ខែទៀត ទើបគ្រប់អាយុ ៥ឆ្នាំគត់»។ ទន្ទឹមនឹងនេះ អ្នកស្រីបានបញ្ជាក់ថា អ្នកស្រី និង​ក្រុមគ្រួសារ​សុទ្ធតែ​បាន​ចាក់​វ៉ាក់សាំ​ង​ការពារ​ជំងឺកូវីដ-១៩​រួចមកហើយ ដូចនេះអ្នកស្រីចង់​ឲ្យ​កូន​អ្នកស្រីបានចាក់ដើម្បី​ការពារសុខភាព​ខ្លួន​គាត់​​ ​និង​អ្នកនៅជុំវិញខ្លួន។

សម្រាប់​អ្នកស្រី ផល្លា បាន​​បង្ហាញ​ការ​ស្ទាក់​ស្ទើ​ដោយសារ​កូន​ត្រូវ​ចាក់​វ៉ាក់​សាំង​ស៊ីណូវ៉ាក់។

អ្នកស្រី​និយាយ​ថា៖ «មិនចង់ឲ្យកូនចាក់​វ៉ាក់សាំងស៊ីណូវ៉ាក់ទេ បើសិនជា​នៅ​មន្ទីរពេទ្យ​ឯកជន​មាន​វ៉ាក់សាំង​សម្រាប់ក្មេង ខ្ញុំយកទៅចាក់នៅខាងឯកជនវិញ តែប្រសិនបើអត់មាន​ទេ​មាន​តែនាំកូន​ចាក់​របស់​រដ្ឋនឹងហើយ» ។

អ្នកស្រី​​បន្ថែម​ថា កូន​របស់​អ្នកស្រី​ត្រូវចូលរៀននៅសាលានា​ថ្ងៃអង្គារនេះ ដូច្នេះ​អ្នកស្រី​​​បារម្ភ​ ដោយសារ​​មិន​​ទាន់​បាន​ចាក់​វ៉ាក់​សាំង។

អ្នកស្រី​បញ្ជាក់ថា៖​ «តែទោះបីជា​ចាក់​ហើយ​ក៏​មិន​សូវ​មាន​ទំនុក​ចិត្ត​ដែរ ដោយសារ​ទើបតែ​ចាក់​ភ្លាមៗ​អ៊ីចឹង វ៉ាក់សាំងមិនទាន់ដុះ​អង់ទីគ័រដែរ»។

គិតត្រឹមថ្ងៃទី៣១ ខែតុលា ឆ្នាំ២០២១  ការចាក់វ៉ាក់សាំងកូវីដ១៩ ក្នុង​ក្របខណ្ឌស​រុប​ទូទាំង​ប្រទេស​ ​ចំពោះ​កុមារ​អាយុ ៦ ឆ្នាំដល់ ១១ ឆ្នាំសរុបចំនួន ១,៩២០,៥៩៩ និង​ការចាក់វ៉ាក់​សាំង​ជូន​យុវវ័យ​អាយុ ១២ឆ្នាំដល់ ១៧ឆ្នាំសរុបចំនួន ១,៧៨៨,៨០២៕

The number of dolphins in the important Anlong Chuteal region, which straddles the Cambodia-Laos border, has been in decline since at least 2007, when photo-identification surveys found eight dolphins. Their numbers have dropped steadily, to six in 2012, three in 2018, and just one this year.

“The very small cross-border population of dolphins, which is thought to have been isolated for some time from the larger groups downstream in Kratie and Stung Treng, is essentially lost,” said Dr. Randall Reeves, chairman of the International Union for Conservation of Nature Species Survival Commission’s Cetacean Specialist Group.

The Mekong dolphin, also known as the Irrawaddy dolphin, plays an important role in local life and culture. The animals provide a key tourist attraction, and their presence has contributed to growing ecotourism opportunities in the area.

“The Mekong dolphins are regarded as sacred animals by Cambodian people,” said Kung Chanthy, a local community fisheries chief. “Cambodian people believe that where there are dolphins, there are fish. Without fish and dolphins, our livelihoods will be destroyed.”

The dolphins’ main threat comes from fishing nets, which trap them underwater and result in drowning. Other dangers include overfishing, river flow disruptions from upstream dams and destructive fishing practices like electrofishing.

The government in recent years has taken greater action to protect the dolphins. Officials regularly seize fishing nets and confiscate illegal fishing equipment. As a result, dolphin numbers in the main population group around Kratie and Stung Treng have stabilized.

Yet further north, around Anlong Chuteal, dolphins roam areas that cross international borders, making conservation challenges all the more difficult.  “We are witnessing the tragic loss of the transboundary population of this iconic species,” said Dr. Uzma Khan, Asia coordinator for the River Dolphin Rivers Initiative at WWF. “It’s truly devastating.”

The new rule allowed families to hold traditional Buddhist funerals, which were restricted earlier this year to prevent the spread of the pandemic.

The prime minister suggested over-testing was needlessly inflating case numbers and preventing a full reopening of the economy. Covid-19 was not the primary cause for many deaths, he said, yet they added to the national tally.

“It is necessary to distinguish between those who died due to Covid-19 and those who died due to other causes,” he said.

The Kingdom on Friday announced 11 Covid-19 deaths, bringing the nation’s total to 2,715. It has recorded 98,027 cases to date.

Schools will reopen under ministry regulations that require reduced classroom sizes, social-distancing measures and regular Covid-19 testing for students and teachers.

The decree includes all public and private schools, including state schools, trade schools and universities.

Health officials shut schools nationwide in February 2020 to stem the spread of Covid-19.

The ministry allowed a select group of schools to reopen earlier this year. Schools in areas with few or no Covid-19 infections were allowed to open first, followed by larger private schools with the means to implement adequate safety measures.

Officials discovered few infections during the pilot program. Authorities credited the initiative’s success on the country’s high vaccination rates and school’s strict adherence to the ministry’s safety regulations.

Nearly 100% of the Kingdom’s two million children aged 6 to 12 have been vaccinated. Vaccination rates for teenagers is also exceptionally high.

The ministry requires that teachers are vaccinated, and most have received their third booster dose.

យោងតាមសេចក្តីណែនាំលេខ ៤៦ អយក.សណន ចុះថ្ងៃទី៣១ ខែសីហា ឆ្នាំ២០២១ របស់​ក្រសួងអប់រំ យុវជន និងកីឡា ស្តីពីការបង្រៀន និ​ង​រៀន​តាម​បណ្តុំ​ស​ម្រាប់​គ្រឹះស្ថាន​សិក្សា​សាធារណៈ និងឯកជន នៅភូមិសាស្ត្រដែលមានហានិភ័យទាប រដ្ឋបាល​ខេត្ត​សៀមរា​ប​បាន​ពិនិត្យ​វាយតម្លៃទៅលើគ្រឹះស្ថានសិក្សាសាធារណៈយ៉ាងហ្មត់ចត់ ទើប​សម្រេច​ឱ្យមា​ន​ការ​បើក​ដំណើ​រការបង្រៀន និងរៀនតាមបណ្ដុំ ក្នុងជំហានទី១។

សាលាដែលត្រូវបើកដំណើរការឡើងវិញមានចំនួន១៧៣​ ដែលស្ថិតតាមបណ្តាស្រុកចំនួន០៨ រួមមានស្រុកសូទ្រនិគម ប្រាសាទបាគង ក្រឡាញ់ ស្រីស្នំ វ៉ារិន អង្គរធំ បន្ទាយស្រី និង​ស្រុក​ស្វាយ​លើ។ ក្នុងនោះគ្រឹះស្ថានមធ្យមសិក្សាមានចំនួន ៤៤សាលា គ្រោង​ចាប់​ដំណើរការ​អនុវត្ត​សិក្សា​ចាប់​ពី​ថ្ងៃទី១៨ ខែតុលា ឆ្នាំ២០២១ និងបឋមសិក្សាមានចំនួន​១២៩សាលា ដោយ​គ្រោង​ចាប់ដំណើរ​ការអនុវត្តសិក្សាចាប់ពីថ្ងៃទី២០ ខែតុលា ឆ្នាំ២០២១ នេះតទៅ។

ក្នុងថ្ងៃដដែលនោះ រដ្ឋបាល​ខេត្ត​ក៏​បាន​បញ្ចប់​ការដាក់​ចេញ​នូវ​វិធានការ​រដ្ឋបាល​ជា​បណ្តោះ​អាសន្ន សម្រាប់​បម្រាម​គោចរ ដើម្បីទប់ស្កាត់ការឆ្លងរាលដាល​ជំងឺកូវីដ​១៩ ក្នុងភូ​មិសាស្ត្រ​ខេត្ត​សៀមរា​ប​ផងដែរ។

សូមបញ្ជាក់ថា ក្នុងទូទាំងខេត្តសៀមរាប មានសាលាមត្តេយ្យសិក្សាចំនួន២០កន្លែង និង​​មាន​ថ្នាក់មត្តេយ្យសិក្សាផ្សេងទៀត ដែលស្ថិតក្នុងសាលាបឋមសិក្សាចំនួនជាង​៤០០កន្លែង សាលា​បឋម​សិក្សា​ចំនួនជាង ៥១៤កន្លែង មានអនុវិទ្យាល័យចំនួន៨២កន្លែង  និង​មាន​វិទ្យាល័យ​ចំនួន​៤១​កន្លែង ៕

​លោក​នាយករដ្ឋមន្រ្តី ហ៊ុន សែន  បាន​ចេញ​អនុក្រឹត្យ​​​​ប្រកាស​ដាក់​ឲ្យប្រើប្រាស់​​ធនប័ត្រ​អនុស្សាវរីយ៍​​ប្រភេទ​ថ្មី​នេះ នៅ​ថ្ងៃ​ទី​១៨ ខែ​តុលា ឆ្នាំ​២០២១។​

ធនាគារជាតិនៃកម្ពុជា បាន​ប្រកាស​របស់​លើ​ទំព័រ​ហ្វេសប៊ុក​​របស់​ខ្លួន​នៅ​ថ្ងៃ​ទី១៨ ខែ​តុលា ឆ្នាំ​២០២១​នេះ​​ថា៖ «ដើម្បីអបអរ​សាទរខួប ៣០ឆ្នាំ​នៃ​កិច្ច​ព្រមព្រៀងសន្តិភាពទីក្រុងប៉ារីស (២៣ តុលា ១៩៩១ – ២៣ តុលា ២០២១) និងខួប ៣០ឆ្នាំនៃការយាងនិវត្តន៍របស់ ព្រះ​ករុណា​ព្រះបាទ​សម្តេច​ព្រះនរោត្តម សីហនុ ព្រះបរមរតនកោដ្ឋ មកកាន់មាតុភូមិវិញ (១៤ វិច្ឆិកា ១៩៩១ – ១៤ វិច្ឆិកា ២០២១) រាជរដ្ឋាភិបាលបាន​អនុញ្ញាត​ឱ្យ​ធនាគារជាតិ​នៃ​កម្ពុជា​ចេញ​ផ្សាយ​ធនប័ត្រ​អនុស្សាវរី​យ៍​ប្រភេទ ៣០.០០០រៀល គំរូថ្មី ដើម្បីដាក់ឱ្យចរាចរ និង​ប្រើប្រាស់​ទូទាំង​ព្រះរា​ជា​ណាចក្រ​កម្ពុជា»។

ធនាគារជាតិនៃកម្ពុជា​បាន​បញ្ជាក់​ដែរថា ចាប់ពីថ្ងៃចេញប្រកាសនេះតទៅ ធនប័ត្រ​អនុស្សាវ​រីយ៍​ប្រភេទ ៣០,០០០ រៀល ត្រូវបាន​ដា​ក់​ឲ្យ​ប្រើប្រាស់​ទន្ទឹមគ្នា​ជាមួយ​នឹង​ក្រដាស​ប្រាក់​ប្រភេទ​ផ្សេងៗ​ទៀត ដែលត្រូវបានចេញផ្សាយកន្លងមក។ ដូចនេះសាធារណជនគ្រប់រូប ត្រូវ​ពិនិត្យ​សម្គាល់​ធនប័ត្រថ្មីនេះឲ្យបានច្បាស់លាស់ ដើម្បីចៀសវាងការភាន់ច្រឡំ៕

ក្នុង​សេចក្តី​ប្រកាស​របស់​ក្រសួងសុខាភិបាល ​ចេញ​នៅ​ថ្ងៃ​ទី​១៦ ខែតុលា ឆ្នាំ២០២១ ​បង្ហាញ​​ថា ដោយ​មើល​ឃើញ​ពី​ការវិវ​ត្ត​កាន់​តែ​ប្រសើរ​ឡើង​នៃ​ស្ថានភាព​ជាក់​ស្តែង រាជរដ្ឋាភិបាលកម្ពុជា​សម្រេចបើកប្រទេសកម្ពុជាឡើងវិញជាបណ្តើរៗ និង​តាម​ដំណាក់កាល​ជាមួយ​នឹ​ង​ភាព​ប្រយ័ត្ន​ប្រយែង និងការទទួលខុសត្រូវខ្ពស់ តាម​គន្លង​ប្រក្រតីភាព​ថ្មី ដោយ​មាន​ការសម្រួល​របប​នៃ​ការធ្វើ​ចត្តា​ឡីស័ក សម្រាប់អ្នកដំណើរមកកម្ពុជា តាមគ្រប់ច្រកចូល។

ក្នុង​សេចក្តី​ជូន​ដំណឹង​​នោះ​បញ្ជាក់​ថា​ អ្នក​ដំណើរ​​​ទទួល​បាន​ការចាក់​វ៉ាក់សាំង​ដូស​មូលដ្ឋាន​បាន​ពេញ​លេញ ត្រូវអនុវត្ត​របបចត្តាឡីស័កចំនួន ៣ថ្ងៃ ចំពោះវិនិយោគិន បុគ្គលិក​ជំនាញ​បច្ចេកទេស​ទាំង​ជន​ជាតិខ្មែរ និងបរទេស មន្ត្រីការទូត មន្ត្រី​អនុវត្ត​គម្រោង​សហប្រតិបត្តិការ​ផ្លូវការ និង​មន្ត្រីរាជការ​របស់​រាជរដ្ឋាភិបាល​ដែល​ត្រលប់​មក​ពី​បំពេញ​បេសកកម្ម​នៅ​ក្រៅ​ប្រទេស។ ការ​អនុវត្ត​នេះ​​ត្រូវ​រួមបញ្ចូលក្រុមគ្រួសាររបស់ក្រុម​អាទិភាពនេះផង។​

ត្រូវអនុវត្តរបបចត្តាឡីស័កចំនួន​៧ថ្ងៃ ចំពោះអ្នកដំណើរទូទៅដែលជាជនជាតិខ្មែរ ឬ​ជន​បរទេស ដែល​បាន​ចាក់​វ៉ាក់សាំង​ដូស​មូលដ្ឋាន​បាន​ពេញ​លេញ។ ដោយឡែក ចំពោះ​អ្នក​ដំណើរ​គ្រប់​ប្រភេទ​​ដែលមិនបានចាក់វ៉ាក់សាំងកូវដ-១៩ ឬ​មិនទាន់​បាន​ចាក់​វ៉ាក់សាំង​ដូស​មូលដ្ឋានបានពេញលេញ ត្រូវអនុវត្តរបបចត្តាឡីស័កចំនួន១៤ថ្ងៃ ។

ក្រសួងសុខាភិបាលបាន​​បញ្ជាក់ថាផងដែរ​ថា សេចក្តីជូនដំណឹងនេះនឹងអនុវត្តចាប់ពីថ្ងៃទី១៨ ខែតុលា ឆ្នាំ២០២១នេះតទៅ។ ចំពោះអ្នកដំណើរដែលមកដល់កម្ពុជាមុនថ្ងៃទី១៨ ខែតុលា ឆ្នាំ២០២១ និងកំពុងធ្វើចត្តាឡីស័ក ក៏អាចទទួលបានការសម្រួលដូចគ្នាដែរ ក្នុង​ករណី​ទទួល​បាន​ការចាក់វ៉ា​ក់​សាំងកូវីដ-១៩​ពេញលេញ មានឯកសារគ្រប់គ្រាន់ និង​បំពេញ​រាល់​លក្ខខណ្ឌ​ខាងលើ៕

កម្ពុជាបានយកឈ្នះកោះហ្គាំ សរុបលទ្ធផលទាំង ២ជើង ៣-១ (ដោយជើងទី១ ឈ្នះ ១-០ និងជើងទី២ ឈ្នះ ២-១) ដើម្បីទៅបង្គ្រប់កៅអី ២៤ក្រុម នៅជុំទី៣ នៃពានរង្វាន់ AFC Asian Cup 2023 នេះ ជាមួយឥណ្ឌូនេស៊ី ដែលបានឆ្លងផុតវគ្គ Play-Off ដូចគ្នានេះដែរ។ ដោយឡែក វៀតណាម ស្ថិតក្នុងជុំចុងក្រោយ ឬ Final Round ឆ្នាំ២០២៣ ដោយស្វ័យប្រវត្តិ បន្ទាប់ពី​បញ្ចប់នៅចំណាត់ថ្នាក់លេខ២ល្អ​ ពូលG។

លោកនាយករដ្ឋមន្រ្តី ហ៊ុន សែន បាន​បង្ហោះ​សារ​លើ​ទំព័រ​ហ្វេសប៊ុក​របស់​លោក នៅ​ព្រឹក​​ថ្ងៃ​ទី​១៣ ខែ តុលា​ ដោយបញ្ជាក់​ពី​ការ​​ផ្តល់​​រង្វាន់​លើក​ទឹក​ចិត្តដល់​​កីឡាករ​​ថា៖ «ខ្ញុំសូម​អបអរ​សាទរ​ចំពោះក្រុ​ម​បាល់ទាត់ជម្រើសជាតិកម្ពុជា ទទួល​បាន​ជ័យ​ជំនះ​លើក្រុម​កីឡាករ​ក្រុម​កោះហ្គាំ​របស់​អាមេរិក ក្នុងជំនួបជើងទី២ នៃវគ្គជម្រុះ Play-Off នៅកីឡដ្ឋាន Khalifa Sport City ប្រទេសបារ៉ែន និងសូមឧបត្ថម្ភដល់ក្រុមជម្រើសជាតិកម្ពុជា ដែល​ឈ្នះលើ​ការប្រកួត​នេះ​ចំនួន​១០០,០០០$ (ដប់ម៉ឺនដុល្លារអាមេរិក) ដើម្បីជា​ការលើក​ទឹក​ចិត្ត»។

មិនត្រឹមតែប៉ុណ្ណោះ លោក ហ៊ុន សែន ក៏បានបង្ហាញការកោតសរសើរចំពោះលោក Keisuke Honda អ្នកចាត់ការ​ទូទៅ​ក្រុម​ជម្រើស​ជាតិ​កម្ពុជា ដែល​បាន​ដឹកនាំ​ក្រុម​កីឡាករ​ជម្រើស​ជាតិ​កម្ពុជា​ទទួល​បាន​ជោគជ័យ​នេះ​ផង​ដែរ​៕

ក្នុង​សេចក្តីប្រកាសព័ត៌មាន​របស់​រដ្ឋបាលខេត្តកោះកុង ចេញ​​នៅ​ថ្ងៃ​ទី​១០ ខែតុលា ​បង្ហាញ​​ថា ទារក​​អាយុ​៦​ខែ​នោះ​ ជាអ្នកជំងឺកូវីដ១៩ បានទទួលមរណភាពនៅថ្ងៃអាទិត្យ ទី១០ ខែតុលា ឆ្នាំ២០២១​ ក្នុងមន្ទីរពេទ្យ។ 

បើ​តាមរបាយការណ៍របស់មន្ទីរសុខាភិបាលនៃរដ្ឋបាលខេត្តកោះកុង​បញ្ជាក់ ថាទារក​ដែល​ស្លាប់​នោះ​​មានអាសយដ្ឋាននៅភូមិ១ ឃុំកោះកាពិ ស្រុកកោះកុង ខេត្តកោះកុង បាន​បញ្ជូន​មក​សម្រាក​ព្យាបាលនៅមន្ទីរពេទ្យបង្អែកខេត្តកោះកុង នៅថ្ងៃទី០៩ ខែតុលា ឆ្នាំ២០២១ វេលាម៉ោង ១៤:០០នាទី។ ដោយស្ថានភាពជំងឺធ្ងន់ធ្ងរពេក ទារក​ដែល​ជាអ្នក​ជំងឺ​​​បាន​ទទួល​មរណភាព​នៅ​ថ្ងៃអាទិត្យ ត្រូវនឹងថ្ងៃទី១០ ខែតុលា ឆ្នាំ២០២១ វេលាម៉ោង ០៨:៤៥នាទី។

តាមការសន្និដ្ឋានរបស់ក្រុមគ្រូពេទ្យបានបញ្ជាក់​ថា៖ «កុមារា [ទារក] ដែលជាអ្នកជំងឺខាងលើ បាន​បាត់បង់​ជីវិតដោយសារ​វិបត្តិផ្លូវដង្ហើមស្រួចស្រាវធ្ងន់ធ្ងរ (Severe Respiratory Tract Infection) ដែលបណ្តាលមកពីវីរុសកូវីដ-១៩»។

គិត​មក​ត្រឹមថ្ងៃទី៩ ខែតុលា ឆ្នាំ២០២១ កម្ពុជា​មាន​ករណីឆ្លង​​ជំងឺ​កូវីដ​សរុបចំនួន ១១៤,៨១០ និងករណីឆ្លងថ្មីកើនឡើងចំនួន ២៣៩ (លទ្ធផលបញ្ជាក់ដោយ PCR)។ រីឯ​ករណីស្លាប់​សរុប​ចំនួន ២,៥០៦ និងករណីស្លាប់ថ្មីមានចំនួន​២៤៕