កឹម ម៉ានី (Koem Many) – Newsroom Cambodia

ការបង្កើតសម័យប្រជុំពេញអង្គរដ្ឋសភាយុវជនគំរូត្រាប់ ជាការជំរុញដល់យុវជនឱ្យយកចិត្តទុកដាក់លើការអនុម័តច្បាប់ជាតិ

កឹម ម៉ានី (Koem Many) — Mon, 19 Dec 2022 08:58:35 +0000

សេចក្ដីព្រាងច្បាប់ស្ដីពីសិទ្ធិទទួលបានព័ត៌មាន ដែលមានការចូលរួមពីគ្រប់ភាគីត្រូវបានព្រមព្រៀងនិងដាក់ទៅដល់ទីស្ដីការគណៈរដ្ឋមន្រ្តីហើយ ប៉ុន្តែរូបរាងរបស់សេចក្ដីព្រាងច្បាប់នេះចុងក្រោយមិនទាន់មានអ្នកបានឃើញនៅឡើយទេ។

សេចក្ដីព្រាងច្បាប់នេះមានអាយុកាលជាងមួយទសវត្សរ៍ទៅហើយ ដោយទាំងអង្គការសង្គមស៊ីវិល ស្ថាប័នព័ត៌មានមួយចំនួនតែងតែទទូចឱ្យរដ្ឋាភិបាលជំរុញនីតិវិធីការអនុវត្តឱ្យបានឆាប់រហ័សនិងបានទៅដល់ដៃសភាក្នុងការអនុម័តសេចក្ដីព្រាងច្បាប់ស្ដីពីសិទ្ធិទទួលបានព័ត៌មាននេះ។

ក្នុងចំណោមយុវជនជាង១០០នាក់ មានការជជែកពិភាក្សាយ៉ាងស្វាហាប់ កញ្ញា ឡេង ម៉ូលីណា អាយុ១៩ឆ្នាំ ជំនាញទំនាក់ទំនងអន្តរជាតិ នៃវិទ្យាស្ថានសិក្សាអន្តរជាតិនិងគោលនយោបាយសាធារណៈ បាននិយាយថា កញ្ញាលើកទឹកចិត្តឱ្យសិស្ស និស្សិត ចូលរួមកម្មវិធីសម័យប្រជុំពេញអង្គរដ្ឋសភាយុវជនគំរូនេះឱ្យកាន់តែច្រើន ដើម្បីអភិវឌ្ឍចំណេះដឹងទាក់ទងនិងរដ្ឋសភា ការធ្វើកំណែទម្រង់ច្បាប់ផ្សេងៗរបស់រដ្ឋសភារបស់ប្រទេសកម្ពុជា។

កញ្ញាថា៖ «ខ្ញុំទើបតែឃើញកម្មវិធីនេះមួយទេ ដែលរៀបចំឡើងជាកិច្ចប្រជុំគំរូរបស់រដ្ឋសភា អ៊ីចឹងទៅខ្ញុំគិតថាសកម្មភាពបែបហ្នឹងគួរកើតមានបន្តទៀត»។

កញ្ញា ឡេង ម៉ូលីណា ក្នុងពេលដែលផ្ដល់កិច្ចសម្ភាសន៍ជាមួយ Newsroom Cambodia
រូបថត៖ ល័ក្ខ មករា

កញ្ញាបានបន្ថែមថា យុវជនគួរតែដឹងអំពីការកែទម្រង់ច្បាប់ ការធ្វើសេចក្ដីព្រាងច្បាប់ និងការអនុម័តច្បាប់ឱ្យបានស៊ីជម្រៅ ដើម្បីជាផ្នែកមួយនៃការអភិវឌ្ឍន៍ប្រទេសជាតិនៅថ្ងៃអនាគត។

កញ្ញាបន្តថា៖ «បន្ទាប់ពីចូលរួមប្រជុំពេញអង្គនៃយុវជនគំរូនេះហើយ ខ្ញុំទទួលបានចំណេះដឹងច្រើន ពីរចនាសម្ព័ន្ធរបស់រដ្ឋសភា ថាតើតួនាទីរបស់ប្រធានរដ្ឋសភា អនុប្រធានរដ្ឋសភា លេខា ដូចជាសមាជិកនៃរដ្ឋសភាតើគាត់មានតួនាទីអ្វីខ្លះក្នុងកិច្ចប្រជុំរដ្ឋសភាពេញអង្គ»។

កម្មវិធីសម័យប្រជុំពេញអង្គរដ្ឋសភាយុវជនគំរូ ដែលមានទីតាំងនៅរាជបណ្ឌិត្យសភាកម្ពុជា បានរៀបចំវគ្គបណ្ដុះបណ្ដាលនៅថ្ងៃទី១១ និងវគ្គហាត់សម នៅថ្ងៃទី ១៧ ខែធ្នូ ឆ្នាំ២០២២។ កម្មវិធីសម័យប្រជុំពេញអង្គរដ្ឋសភាយុវជនគំរូ រៀបចំឡើងដោយអង្គការតម្លាភាពកម្ពុជា ដែលមានទីតាំងនៅសាលាអន្តរជាតិអាមេរិក សាខាទួលគោក ប្រារព្ធឡើងនៅថ្ងៃទី១៨ ខែធ្នូ ឆ្នាំ២០២២។

ស្រដៀងគ្នានេះដែរ លោក ដាវ សុវណ្ណដា អាយុ ២១ឆ្នាំ ជំនាញសិក្សាអន្តរជាតិ នៃវិទ្យាស្ថានសិក្សាអន្តរជាតិនិងគោលនយោបាយសាធារណៈ បានលើកឡើងថា លោកឃើញឱកាសដែលផ្ដល់ឱ្យយុវជនអាចរៀនសូត្រនិងបញ្ចេញមតិយោបល់ ក៏ដូចជាការយល់ដឹងអំពីនីតិវិធីធ្វើសេចក្ដីព្រាងច្បាប់សម្រាប់ប្រទេសកម្ពុជាយើងផង នឹងទាក់ទងជាមួយចំណុចដែលយុវជនអាចរៀនសូត្របានច្រើនពីសម័យប្រជុំពេញអង្គរដ្ឋសភាយុវជនគំរូនេះ។

លោកដាវ សុវណ្ណដា ក្នុងពេលដែលផ្ដល់កិច្ចសម្ភាសន៍ជាមួយ Newsroom Cambodia
រូបថត៖ ល័ក្ខ មករា

លោកថា៖ «ទោះបីវាមិនមែនជាកម្មវិធីពិតមែនក៏ដោយ ប៉ុន្តែវាក៏ជាឱកាសមួយសម្រាប់យុវជនអាចរៀនសូត្រក៏ដូចជាទាក់ទងនិងចំណេះដឹងមូលដ្ឋាននៅក្នុងសភាក៏ដូចជាអាចឱ្យយុវជនយល់ដឹងពីតួនាទីរបស់រដ្ឋសភា តួនាទីរបស់ប្រធាន អនុប្រធានស្ដីទីជាដើម»។

លោកបានបន្ថែមថា យុវជនគួរតែចូលរួមកម្មវិធីនេះ ព្រោះថ្ងៃអនាគតមិនច្បាស់នោះទេ អាចនឹងមានអ្នកចូលធ្វើការក្នុងរដ្ឋសភា ជាប្រធានសភា អនុប្រធានក៏អាចថាបាន ដូច្នេះហើយយុវជនគួរតែចូលរួមព្រោះវាជាឱកាសមួយដល់ល្អ។

លោក វណ្ណ ប៊ុនណា មន្រ្តីកម្មវិធីនៃអង្គការតម្លាភាពកម្ពុជា បានប្រាប់ Newsroom Cambodia ថាគោលបំណងនៃកម្មវិធី គឺដើម្បីឱ្យយុវជន គាត់ស្វែងយល់អំពីនីតិវិធីនៃការប្រជុំសភា តួនាទីតំណាងរាស្រ្ត និងយល់ពីនីតិវិធីក្នុងការតាក់តែងច្បាប់ គោលនយោបាយនៅក្នុងប្រទេសមួយ ត្រូវឆ្លងដំណាក់កាលជជែកដេញដោលពិភាក្សាពីសំណាក់សភាបែបណា។

លោកមានប្រសាសន៍ថា៖ «មួយទៀតផងដែរក៏ជាឱកាសឱ្យយុវជនហ្នឹង គាត់ស្វែងយល់ពីអ្វីទៅជាសេចក្ដីព្រាងច្បាប់សិទ្ធិទទួលបានព័ត៌មាន ហើយវាមានសារៈសំខាន់តម្លៃយ៉ាងណា ដែលច្បាប់នេះវាមានរយៈពេលយូរហើយក្នុងការពិភាក្សាជជែកដេញដោល ប៉ុន្តែមកដល់ពេលនេះវានៅតែមិនទាន់ទទួលបាននៅការអនុម័តជាផ្លូវការនៅឡើយពីសភា»។

លោកបានបន្ថែមថា យុវជននិងស្វែងយល់ឱ្យកាន់តែស៊ីជម្រៅថា មានមូលហេតុអ្វីទើបកម្ពុជាចាំបាច់ត្រូវការឱ្យមានច្បាប់ស្ដីពីសិទិ្ធទទួលបានព័ត៌មាន វាមានសារៈសំខាន់យ៉ាងណា ដែលយុវជនត្រូវចូលរួមពិភាក្សា នេះជាយន្តការមួយដែលធ្វើឱ្យយុវជនកាន់តែមានសម្លេងខ្លាំងនៅក្នុងសង្គមផងដែរ។

លោកបន្តថា៖ «ហើយគាត់ចេះត្រិះរិះពិចារណាផងដែរ អ្វីដែលសំខាន់ពួកគាត់បានបង្កើតជាបណ្ដាញជាមួយយុវជនដ៏ទៃទៀត ឱ្យគាត់កាន់តែធ្វើការងារសកម្មនៅក្នុងសង្គម»។

ក្រឡែកមកលោក ហេង ស្រេង អាយុ២០ឆ្នាំ ជំនាញនីតិសាស្រ្ត នៃសាកលវិទ្យាល័យភូមិន្ទនីតិសាស្រ្ត និងវិទ្យាសាស្រ្តសេដ្ឋកិច្ច បានលើកឡើងថា កម្មវិធីត្រាប់តាមសភានេះ បានធ្វើឱ្យគាត់ទទួលនូវអារម្មណ៍ទទួលខុសត្រូវ អារម្មណ៍ធ្វើការងារ និងការតាក់តែងរៀបចំអនុម័តច្បាប់នៃស្ថាប័នរដ្ឋសភាមួយ។

លោក ហេង ស្រេង ក្នុងពេលដែលផ្ដល់កិច្ចសម្ភាសន៍ជាមួយ Newsroom Cambodia
រូបថត៖ គឹម ជីលីន

លោកបន្តថា៖ «ច្បាប់នេះគេនិយាយពីសិទ្ទិទទួលបានព័ត៌មាន ដែលប្រជាពលរដ្ឋរស់នៅក្នុងប្រទេសថ្លៃថ្នូរមួយដែលយើងទាមទារឱ្យមានការកំណត់ឱ្យបានច្បាស់ពីការទទួលបាននូវ ព័ត៌មាន នីតិវិធី និងលក្ខខណ្ឌផ្សេងៗនៃការទទួលបានព័ត៌មានឱ្យបានត្រឹមត្រូវ និងពេញលេញ ស្របទៅតាមការអភិវឌ្ឍន៍របស់ប្រទេសជាតិ»។

លោកសង្កត់ធ្ងន់ថា៖ «ច្បាប់ទទួលបានព័ត៌មានពិតជាមានសារៈសំខាន់ ព័ត៌មានវាផ្សារភ្ជាប់ទៅនឹងការរស់នៅរបស់ប្រជាពលរដ្ឋគ្រប់រូប ហើយការដែលមិនយល់ដឹងច្បាស់ពីព័ត៌មាន ធ្វើឱ្យប៉ះពាល់ពេលណាមួយ […] ពួកគាត់អាចនឹងប្រព្រឹត្តិនូវកំហុសខុសឆ្គងប្រការណាមួយ ដូច្នេះការយល់ដឹងពីសិទ្ធិទទួលបានព័ត៌មានធ្វើឱ្យពួកគាត់អាចបង្កាជាយថាហេតុទាំងនោះ ហើយការប្រើប្រាស់សិទ្ធិរបស់ពួកគាត់បានមានប្រសិទ្ធិភាពផងដែរ»៕

សកម្មជនបរិស្ថានទាមទារដាក់កោះកុងក្រៅជាឧទ្យានជាតិសមុទ្រ

កឹម ម៉ានី (Koem Many) — Mon, 19 Dec 2022 08:45:29 +0000

លោករដ្ឋា ជាសកម្មជនបរិស្ថានក្រុមមាតាធម្មជាតិ បានរៀបរាប់ទាំងទឹកមុខអង់អាច នៅតែបន្តសកម្មភាពការពារកោះកុងក្រៅដើម្បីឱ្យក្លាយជាតំបន់ធម្មជាតិរបស់សារធារណជន ទាមទារមិនឱ្យមានការអភិវឌ្ឍន៍ក្រោមក្រុមហ៊ុនឯកជនណាមួយដែលប៉ះពាល់ដល់សម្បត្តិសាធារណជន ដែលជាសម្បត្តិរបស់រដ្ឋ បើទោះបីជាមានការចាប់ខ្លួនពីអាជ្ញាធរក៏ដោយ។

លោកថា «សំណួរសួរថា ដកថយអត់ អត់ដកថយទេ នៅតែបន្តសកម្មភាពហ្នឹងអោយខ្លាំងក្លាទៅមុខទៀត។ យើងនៅតែបន្តសកម្មភាព ទោះបីជាមានការគំរាមកំហែងចាប់ដាក់ពន្ធធនាគារក៏ដោយ»។

លោកបាននិយាយថាកម្ពុជាមានកោះដ៏ស្រស់ស្អាតបែបធម្មជាតិ ដែលជាកន្លែងដែលប្រជាពលរដ្ឋខ្មែរអាចទៅលេងដើម្បីជំរុះចោលភាពស្មុគស្មាញពីការងារ។ នៅទីនោះ មានឆ្នេរ ទឹកជ្រោះ ព្រៃឈើ និងព្រែក គឺមានសពគ្រប់ទៅហើយមិនចាំបាច់ទៅរកកន្លែងណាផ្សេងទៀត ដូច្នេះគាត់ស្រលាញ់និងការពារ មិនឃើញឱ្យមានការអភិវឌ្ឍន៍ ដែលធ្វើបាត់បង់សម្រស់ធម្មជាតិ ប៉ុន្តែការអនុវត្តន៍នោះគ្រាន់តែបង្កើតជាបង្គន់ និងទីតាំងសម្រាប់បោះតង់ និងការអភិវឌ្ឍន៍ផ្សេងទៀតក្នុងការរក្សាបែបធម្មជាតិ។ កោះកុងក្រៅគួរតែដាក់ទៅជាឧទ្យានជាតិសមុទ្រ។

លោកថា «សម្រាប់កោះកុងក្រៅ មើលឃើញថាវាអត់គួរវិនិយោគទេ វាអត់គួរក្លាយទៅជាតំបន់អភិវឌ្ឍន៍បែបជ្រុលដូចនៅកោះរុង កោះសន្លឹមអីទេ កន្លែងនេះវាគួរតែក្លាយជាកន្លែងធម្មជាតិសុទ្ធសាធ គ្រាន់តែកែច្នៃតិចតួច ដូចជាមានបន្ទាប់ទឹក មានកន្លែងដែលអាចបោះតង់ ការកែច្នៃខ្លះដើម្បីទាក់ទាញមនុស្ស ជាកន្លែងបែបធម្មជាតិទាំងស្រុង ហើយគួរតែក្លាយទៅជាឧទ្យានជាតិសមុទ្រដែលការពារដោយច្បាប់»។

លោករដ្ឋា ជាសកម្មជនបរិស្ថាន (ខាងស្តាំ)

លោកថា «វាគឺមាននៅលើកោះកុងក្រៅទាំងអស់ដែលមាន ឆ្នេរផង មានទឺកជ្រោះ មានព្រៃឈើ មានព្រែក វាអាចថាអត់ចាំបាច់ទៅរកធម្មជាតិនៅកន្លែងណា មកទីនេះវាមានសព្វគ្រប់រួចរាល់ទៅហើយនៅកន្លែងនេះ ធនធានធម្មជាតិដ៏សម្បូរបែប»។

លោកបន្តថា កោះកុងក្រៅប្រឈមទៅនឹងការផ្តល់សិទ្ធិទៅឱ្យក្រុមហ៊ុនឯកជនក្នុងការអភិវឌ្ឍន៍ដែលប៉ះពាលដល់តំបន់បែបធម្មជាតិនិងការនេសាទរបស់ប្រជាពលរដ្ឋ។ វាក្លាយទៅជាកម្មសិទ្ទិឯកជន ដែលមិនមែនជារបស់សាធារណជនតទូទៅទៀត។ កោះនេះគួរតែត្រូវបានគេការពារឱ្យនៅជាធម្មជាតិ ជារបស់សាធារណជនទូទៅអាចទៅលេងដើម្បីទម្លាក់។

«ក្រុមហ៊ុនលីយ៉ុងផាត់ ឈ្មោះសម្រាប់ការវិនិយោគអត់សូវល្អអីទេ គឺនៅកោះកុងនេះប្រជាពលរដ្ឋមានបញ្ហារឿងដីធ្លី បញ្ហាផ្សេងដូចជាការបូមខ្សាច់ដែលយើងចាំហ្នឹង ក៏មានក្រុមហ៊ុនលីយ៉ុងផាត់ដែលធ្វើអោយប៉ះពាល់ការរកស៊ីនេសាទរបស់ប្រជាពលរដ្ឋអីចឹងហើយយើងឃើញឈ្មោះលីយ៉ុងផាត់មានឈ្មោះមិនល្អ អីចឹងការដែលវិនិយោគចេញពីក្រុមហ៊ុនមិនល្អយើងបារម្មណ៍ថា វាសនារបស់កោះកុងក្រៅត្រូវបានវិនិយោគជ្រុល មិនមានការគិតគូរធនធានធម្មជាតិដែលសម្បូរបែបហ្នឹង អាចធ្វើឱ្យមានទឹកលូដូចនៅកំពង់សោមដែលធ្លាប់កើតមាន នៅកោះរុងដែលកំពុងតែកើតមានហ្នឹង ដែលឆ្នេរយើងកំពុងទៅលេងស្រស់ស្អាតមិនមានបញ្ហាទឹកស្អុយ វាក្លាយទៅជាឆ្នេរដែលមានទឹកស្អុយ។

«ខ្សាច់ដែលសរក្បូសក៏មានមេរោគជាដើម ហើយធនធានធម្មជាតិផ្សេងៗត្រូវបានបំផ្លាញដែលអត់បានគិតពី ដែលគេហៅថាការការពារ ឬនិរន្តភាពនៃកោះកុងក្រៅដល់កូនចៅជំនាន់ក្រោយ»។

លោកថា «កម្ពុជាជាប្រទេសដែលកំពុងមានការអភិវឌ្ឍន៍ អីចឹងយើងឃើញថា មានគ្រប់កន្លែង មានការអភិវឌ្ឍន៍ គឺតែងតែមកប៉ះមកដល់ធម្មជាតិហើយ»។

លោកថា «បើនិយាយពីច្បាប់យើងវិញ តំបន់ដីកោះសមុទ្រអីហ្នឹងគឺអាចថាមិនអាចក្លាយទៅជាកម្មសិទ្ធិនៃឯកជនបានទេ វាជាទ្រព្យសម្បត្តិសាធារណៈរបស់រដ្ឋ។ អីចឹងសូម្បីប្រជាជនភូមិអាឡាតាន់រស់នៅក្បែកោះកុងក្រៅនេះមួយភូមិហ្នឹងក៏ពូកគាត់ប្រឈមនឹងការបណ្តេញចេញដែរ ការរស់នៅរបស់គាត់នៅក្នុងច្បាប់អាចថា អត់ការពារបានទេរ ដោយសារតែដីដែលពួកគាត់រស់នៅអត់ស្របទៅនឹងច្បាប់ការដែលអាចថាដីមិនឯកជនបានទេ ពួកគាត់ក៏យល់ពីសាច់រឿងទាំងអស់ហ្នឹងដែរ ពួកគាត់រស់នៅប្រកបការនេសាទ ដែលពួកយើងជជែកជាមួយពួកគាត់ បើសិនជាគេដេញពួកគាត់ចាកចេញពីតំបន់ហ្នឹងទៅ»។

លោកបន្តថា «ធនធានធម្មជាតិដែលកម្រនេះគឺ ជាផ្នែកមួយដើម្បីជួយទៅដល់សេដ្ឋកិច្ចរបស់ប្រជាជនកម្ពុជា ហើយជាពិសេសហ្នឹងជួយឱ្យប្រជាជនកម្ពុជាហ្នឹងអាចមានកន្លែងលំហែ សម្រាក ក្រោយពីពួកគាត់បានបំពេញការងារយ៉ាងហត់នឿយជាប្រចាំថ្ងៃរបស់ពួកគាត់»។

លោកបានន្ថែមទៀតថា ប្រជាជនអាចទៅលេងដោយចំណាយតិច បើមិនទាន់មានការអភិវឌ្ឍន៍នៅតំបន់បែបធម្មជាតិ ព្រោះនៅពេលដែលមានការអភិវឌ្ឍន៍ពួកគេត្រូវចំណាយច្រើនដូចជាការចំណាយការស្នាក់នៅ លោកសូមឱ្យអភិវឌ្ឍន៍តែបែបធម្មជាតិ។

លោកថា «អ្វីដែលយើងបារម្មណ៍ជាងគេនោះ ឆ្នេរទាំងអស់លែងក្លាយទៅជាកន្លែងសម្រាប់ទីសាធារជនទូទៅអាចទៅលេងបានដូចបច្ចប្បន្ន ព្រោះនៅពេលណាដែលមានការវិនិយោគនៅលើឆ្នេរហ្នឹង ខ្ញុំចាំបានថា នៅកោះរុងសន្លឹម ឬឆ្នេរដែលធ្លាប់ទៅលេងបត្រូវបានគេគិតថ្លៃ ហើយត្រូវការគិតថ្លៃដើម្បីដេក ដើម្បីទៅលេងឆ្នេរហ្នឹងបាន ហើយជាពិសេសប្រជាពលរដ្ឋខ្មែរភាគតិចណាស់ដែលមានលទ្ធភាពដើរលេងតាមកោះ ហើយត្រូវបង់លុយថ្លៃ ប៉ុន្តែសម្រាប់កោះកុងក្រៅគឺយើងអាចចំណាយលុយអស់ជិត១០០អីយើងអាចមកដល់ អត់ដូចកន្លែងផ្សេងអស់ឡើងរាប់រយគ្រាន់តែទៅមានកន្លែងគេង អាហ្នឹងយើងអត់គិតពីថ្លៃចំណាយលើការធ្វើដំណើរ ថ្លៃម្ហូបអី គ្រាន់សម្រាប់ការស្នាក់នៅគឺអស់រាប់រយទៅហើយ តើប្រជាពលរដ្ឋខ្មែរមានលទ្ទភាព»។

លោកថា «ឯកឧត្តម ណេត ភាគត្រាលើកឡើងទាក់ទងការស្រាវជ្រាវនេះ នៃគម្រោងនេះ លឺហើយគេគ្រោងនឹងដាក់ អាចសិក្សាចប់ អាចដាក់កោះកុងក្រៅជាឧទ្យានជាតិសមុទ្រនៅចុងឆ្នាំ២០២១ ប៉ុន្តែរហូតមកដល់ចុងឆ្នាំ២០២២នេហើយក៏នៅមិនទាន់មានព័ត៌មានណាមួយធ្វើបច្ចប្បន្នភាព»។ កោះកុងក្រៅក៏នៅមិនទាន់ដាក់ជាឧទ្យានសមុទ្រ ហើយក៏មិនមានការលើកឡើងពីហេតុផលដែលអាចទទួលយកបាន ស្ងាត់ឈឹងមិនមានការហេតុអ្វីបានជារហូតដល់ចុងឆ្នាំ២០២២នេះ»។

កោះកុងក្រៅប្រឈមនឹងការបំផ្លិចបំផ្លាញដោយការអភវិវឌ្ឍន៍ក្រមការប្រគល់ទៅក្រុមហ៊ុនឯកជនដែលបាត់បងភាពជាកម្មសិទ្ធិសាធារណ ហើយធ្វើឱ្យប៉ះពាល់ដល់ធនធានធម្មជាតិ។

កញ្ញាមាន លីសា ជានិស្សតិសិក្សាជំនាញច្បាប់នៅសាកលវិទ្យាល័យភូមិន្ទនីតិសាស្ត្រ និងវិទ្យាសាស្ត្រសេដ្ឋកិច្ច ហើយជាសកម្មជនបរិដ្ឋានបាននិយាយទាំងទឹកមុខយ៉ាងមុតមាំដូចគ្នាក្នុងការពារសម្បត្តិធម្មជាតិកោះកុងក្រៅ ទោះបីជាមានការចាប់ខ្លួនក៏កញ្ញានៅតែបន្តសកម្មភាពនេះ។

កញ្ញានិយាយថា «អាជ្ញាធរមានការកំរាមកំហែងមកដល់យើង យើងដឹងហើយថាសង្គមមួយវាមិនទាន់មានឯករាជ្យពិតប្រាកដក្នុងការអនុវត្តន៍ច្បាប់ ចឹងវាប៉ះពាល់ បើយើងនិយាយអ្វីដែលជាការពិត សកម្មភាពអីជីករកតម្លាភាពហ្នឹង»។

កញ្ញានិយាយថា «សកម្មភាពហ្នឹងខ្ញុំនៅតែបន្ត ខ្ញុំស្រលាញ់សម្បត្តិរបស់ខ្ញុំ ក៏ដូចជាសម្បត្តិរបស់បងប្អូនខ្មែរទាំងអស់ក្នុងប្រទេស និងក្រៅប្រទេសដែរ ចឹងខ្ញុំគិតថា ខ្ញុំនៅតែបន្តទោះបីជាប្រឈមបណ្ណា ព្រោះវាជាកាតព្វកិច្ចរបស់ខ្ញុំក្នុងនាមជាយុវជន និងយុវជនផ្សេងទៀតសម្រាប់ការពារសម្បត្តិសាធារណរបស់រដ្ឋ ហើយយើងតែងតែទាមទាកោះកុងក្រៅដាក់ជាឧទ្យានជាតិសមុទ្រដែលមានការរៀបចំកោះកុងក្រៅហ្នឹងឱ្យសមនឹងតម្លៃរបស់វា»។

កញ្ញាមាន លីសា (ខាងស្តាំ)

កញ្ញាក៏បន្តទៀតថា កោះកុងក្រៅគួរតែការពារ និងអភិវឌ្ឍន៍អោយបានសាកសមតម្លៃរបស់តំបន់នេះ ត្រូវតែដាក់ជាឧទ្យានជាតិសមុទ្រ ដែលពួកយើងធ្វើកម្មភាពនេះដើម្បីការពារសម្បត្តិ និងប្រយោជន៍សាធារណ មិនមែនជាប់និន្នាការនយោបាយ ទទួលប្រាក់ពីបរទេសអីជាដើម។ ក្រសួងស្ថាប័ន ឬអ្នកពាក់ព័ន្ធគួរតែផ្តល់នូវព័ត៌មានពីកោះកុងក្រៅ ដែលជាតួនាទីរបស់ខ្លួនឆ្លើយតបទៅកាន់ប្រជាពលរដ្ឋ។

កញ្ញាក៏បាននិយាយថា «យើងអត់គិតចឹងទេ យើងអត់មានទំនោរនិន្នាការបែបហ្នឹងទេ យើងធ្វើការដើម្បីប្រយោជន៍ប្រជាពលរដ្ឋ យើងព្យាយាមឱ្យរដ្ឋនៃការស្នើសុំនៃព័ត៌មានហ្នឹង មិនថាព័ត៌មានកោះកុងក្រៅឬក៏បញ្ហាផ្សេងទេ គឺរដ្ឋមានតួនាទី និងទំនួលខុសត្រូវនិងបញ្ចេញព័ត៌មានហ្នឹងមក។ ឱ្យរដ្ឋដឹងតួនាទីរបស់ខ្លួនឯងផង កុំមកចោទពួកយើង ពួកយើងក្មេងៗ មិនដឹងថាក្បត់ជាតិក្បត់អី យើងលក់ទ្រព្យពីបរទេស យើងអីគេ យើងទទួលប្រាក់ពីបរទេស យើងអត់មានអីទេ សូមបីតែយើងមកកោះកុងក្រៅហ្នឹងក៏យើងត្រូវការស្នើសុំពី អ្នកពាក់ព័ន្ធ ទំរាំបានលុយ អង្គការសង្គមស៊ីវិល រហូតខ្លះលុយយើងស្នើសុំពីបងប្អូនដែលស្រលាញ់កោះកុងក្រៅហ្នឹងទៀត»។

លោកធី ថន មានអាយុ ២០ឆ្នាំ និស្សិតផ្នែកវិស្វកម្មជីវសាស្រ្តនៅសាលាភូមិន្ទភ្នំពេញ ក៏ជាសកម្មជនចលនាមាតាធម្មជាតិ ក៏បានលើកឡើងផងដែរថា បើផ្តល់សិទ្ធិអភិវឌ្ឍនជារបស់ឯកជន គឺប្រជាជនមិនអាចត្រូវគេឱ្យមកលេងបាន អាចនឹងមានតម្លៃថ្លៃ មិនអាចនិយាយហាមឃាត់សកម្មភាពរបស់ពួកគេដែលសកម្មភាពទាំងនោះប៉ះពាល់ដល់ធនធានធម្មជាតិ។

លោកធី ថន (ខាងស្តាំ)

លោកនិយាយថា «កាលណាដែលយើងបានដាក់កោះកុងក្រៅជាឧទ្យានជាតិសមុទ្រទៅគឺជារបស់រដ្ឋហើយ កាលណាជារបស់ប្រជាជនអាចមកលេង ក៏មិនមានការកាប់បំផ្លាញ យ៉ាងណាមិញហេតុអ្វីយើងមិនចង់ឱ្យទៅដល់កណ្ដាប់ដៃឯកជនគាត់ប្រើប្រាស់ ដោយសារតែនៅលើដៃក្រុមហ៊ុនឯកជនគឺយើងបានប្រគល់ឱ្យគេហើយ អ៊ីចឹងគឺយើងគ្មានសិទ្ធហាមឃាត់លោកឯងកុំកាប់ព្រៃឈើ កុំសាងសង់អាគារខ្ពស់ៗនៅលើទឹកនិងបាត់បង់ជីវចំរុះ បើយើងសម្បទានឱ្យគេគឺគេអភិវឌ្ឍន៍ហើយ មួយវិញទៀតបើក្រុមហ៊ុនឯកជនគាត់អភិវឌ្ឍន៍ លក្ខណអាចប្រជាជនយើងមិនស្គាល់កោះកុងក្រៅទេ ឬក៏គាត់អភិវឌ្ឍន៍ជាវិស័យទេសចរគឺវាមានតម្លៃថ្លៃ ទាំងសេវាកម្ម ទាល់មានលុយច្រើនទើបអាចស្គាល់ទីនេះអ៊ីចឹង»។

លោកនេត្រ ភត្រ្តា ជាអ្នកនាំពាក្យក្រសួងបរិស្ថានបាននិយាយថា សិទ្ធិរបស់សកម្មជនបរិដ្ឋានដែលបានទាមទារឱ្យដាក់កោះកុងក្រៅជាឧទ្យានជាតិសមុទ្រ ដែលពួកគេបានទាមទារអោយខាងក្រសួងឆ្លើយតបទៅនឹងសកម្មភាពរបស់ពួកគេ ខាងមន្ត្រីនៅក្នុងក្រសួងនេះនៅតែបន្តធ្វើកិច្ចការតាមបច្ចេកទេសរបស់ខ្លួន។

លោកថា«សិទ្ធរបស់ពួកគាត់ក្នុងការលើកឡើង មន្ត្រីរបស់យើងបន្តធ្វើកិច្ចការតាមបច្ចេកទេស»៕

ការមិនផ្ដល់ឱកាស កត្តាគ្រួសារ និងការបើកលំហ ជាឧបសគ្គរបស់យុវជនក្នុងសង្គម និងនយោបាយ

កឹម ម៉ានី (Koem Many) — Thu, 15 Dec 2022 09:06:47 +0000

របាយការណ៍នៃការស្ទង់មតិជាសាធារណ:បានបង្ហាញថា យុវជនខ្មែរតិចតួចប៉ុណ្ណោះដែលបានចូលរួម និងបង្ហាញចំណាប់អារម្មណ៍ទាក់ទងនឹងបញ្ហានយោបាយ ដោយសារមិនមានឱកាស បញ្ហាគ្រួសារ និងលំហនយោបាយក្នុងប្រទេសនៅមានកម្រិត។

យោងតាមរបាយការណ៍របស់អង្គការ Konrad Adenauer Stiftung ទាក់ទងនឹងការស្ទង់មតិសាធារណ:ក្នុងការចូលរួម និងការយល់ដឹងរបស់យុវជនកម្ពុជាទាក់ទងបញ្ហានយោបាយក្នុងប្រទេសបានបង្ហាញថា សម្រាប់ឆ្នាំ ២០២២ នេះ យុវជនចំនួន ១០% ប៉ុណ្ណោះដែលចាប់អារម្មណ៍ខ្លាំងនឹងបញ្ហានយោបាយ ក្នុងនោះផងដែរគេរកឃើញថាប្រជាពលរដ្ឋដែលមានអាយុច្រើន និងបុរស មានចំនួនច្រើនជាងយុវជនក្មេងៗ និងស្រ្តី។

លោកវណ្ណ ប៊ុណ្ណា អ្នកវិភាគភូមិសាស្រ្តនយោបាយ បានលើកឡើងថា មូលហេតុដែលយុវជនមិនសូវចាប់អារម្មណ៍ចូលរួមបញ្ហានយោបាយក្នុងប្រទេសគឺដោយសារកត្តានយោបាយមិនឱ្យតម្លៃសម្លេងយុវជន តាមរយៈការមិនដោះស្រាយនូវបញ្ហា និងការលើកឡើងរបស់សកម្មជនមួយចំនួន។

លោកបានបន្តទៀតថា ការមិនផ្ដល់ឱកាសពីសំណាក់គណបក្សនយោបាយដោយព្យាយាមបង្វែរចំណាប់អារម្មណ៍តាមរយៈការបង្កើតជាកម្មវិធីផ្សេង មិនឱ្យយុវជនចូលរួមខ្វល់ខ្វាយពីបញ្ហានយោបាយក្នុងប្រទេសក៏ជាមូលហេតុមួយដែលធ្វើឱ្យយុវជនគិតថាខ្លួនមិនមានសិទ្ធិក្នុងការបញ្ចេញមតិជាសាធារណះអំពីបញ្ហានេះ។

លោកមានប្រសាសន៍ថា៖ «ឥទ្ធិពលក្នុងការសម្រេចចិត្តផ្នែកនយោបាយរបស់យុវជនហ្នឹងនៅមានកម្រិត វាដោយសារកត្តានយោបាយនៅកម្ពុជា អ្នកនយោបាយមិនសូវជាឱ្យតម្លៃ គេហៅថា public opinion ឬក៏សម្លេងយុវជនអីប៉ុន្មានទេ។ ហើយមួយទៀតដោយសារបរិបទនយោបាយ អ្នកនយោបាយ គណបក្សនយោបាយហ្នឹង មានន័យថាគាត់មានកម្មវិធីជាច្រើន កុំឱ្យយុវជនខ្វល់ខ្វាយរឿងនយោបាយ រឿងការងារណាដែលពាក់ព័ន្ធបញ្ហាសង្គម។ ហើយអ្វីដែលជាការលើកឡើង ជាពិសេសសកម្មជនមួយចំនួន មិនត្រូវបានយកទៅដោះស្រាយ ដូច្នេះជាហេតុធ្វើឱ្យយុវជនគាត់គិតថា គាត់មិនមានសម្លេង ឥទ្ធិពលណាក្នុងឆាក ឬក្នុងការសម្រេចចិត្តរបស់អ្នកនយោបាយ»។

លោក វណ្ណ ប៊ុណ្ណា

លោក វណ្ណ ប៊ុណ្ណា បានបន្ថែមថា គ្រួសារនិងបុគ្គលខ្លួនឯងផ្ទាល់ក៏ជាកត្តាសំខាន់ដែលបង្អាក់ និងរារាំងដល់យុវជនក្នុងការចូលរួមបញ្ហានយោបាយ និងបញ្ហាសង្គមនានាផងដែរ ដោយហេតុថា យុវជនខ្លួនឯងផ្ទាល់មិនសូវទទួលបានចំណេះដឹងដែលជាមូលដ្ឋានគ្រឹះក្នុងការត្រិះរិះឱ្យបានទូលំទូលាយមុននឹងសម្រេចចិត្តជឿលើគណបក្សណាមួយ។

លោក វណ្ណ ប៊ុណ្ណា បាននិយាយថា៖ «កត្តាគ្រួសារជាកត្តាសំខាន់ បើទោះបីជាយុវជននោះគាត់មានគំនិតចង់ចូលរួមយ៉ាងណាក៏ដោយ ប៉ុន្តែយ៉ាងណាការបទ្ទុចបង្អាក់គាត់ គឺជាការរាំងស្ទះនៃការចូលរួមបញ្ហានយោបាយ និងបញ្ហាសង្គម ។ ។ហើយកត្តាផ្សេងទៀតនោះគឺកត្តាខ្លួនគាត់ផ្ទាល់ ដែលគាត់មិនសូវទទួលបានចំណេះដឹងក្នុងការត្រិះរិះពិចារណាឱ្យបានទូលំទូលាយដោយគាត់ជឿទៅលើការឃោសនារបស់បក្សឬអ្នកនយោបាយណាមួយហ្មង»។

ទន្ទឹមហ្នឹងនេះ លោកក៏បានបន្ថែមថា កត្តាសំខាន់ៗបីដែលអាចលើកកម្ពស់ និងជំរុញឱ្យយុវជនចូលរួមក្នុងបញ្ហានយោបាយឱ្យបានកាន់តែសកម្ម។

ទីមួយ គឺយុវជនខ្លួនឯងផ្ទាល់ ដែលគួរព្យាយាមបង្កើនការយល់ដឹងរបស់ខ្លួនបន្ថែមទាក់ទងនឹងសិទ្ធិប្រជាធិបតេយ្យ និងសិទ្ធិមនុស្សជាដើមដែលអាចមានប្រយោជន៍ដល់ការស្វែងយល់បន្ថែមក្នុងបញ្ហានយោបាយរបស់ប្រទេសផងដែរ។

ទីពីរគឺកត្ដាគ្រួសារ និងចុងក្រោយគឺរដ្ឋាភិបាល។ លោកបានបន្តថា រដ្ឋាភិបាលគួរបង្កើតជាវេទិកាសង្គមឱ្យបានច្រើនដើម្បីផ្ដល់ឱកាសឱ្យយុវជនបានចូលរួមផ្លាស់ប្ដូរយោបល់ជុំវិញបញ្ហាសង្គមឬបញ្ហានយោបាយផ្សេងៗដែលកើតមាន និងរៀនសូត្រពីគ្នាទៅវិញទៅមកបន្ថែម ព្រមទាំងត្រូវចាត់ទុកថា ការចូលរួមរបស់យុវជនជារឿងសំខាន់ដែលអាចរួមចំណែកធ្វើឱ្យសង្គមរីកចម្រើន មិនមែនជាការប៉ះពាល់ដល់អំណាចតួនាទីរបស់នណារម្នាក់ឡើយ។

លោក វណ្ណ ប៊ុណ្ណា បានមានប្រសាសន៍ថា៖ «រដ្ឋាភិបាល គឺគាត់ត្រូវចាត់ទុកថា ការចូលរួមរបស់យុវជនក្នុងបញ្ហាសង្គម បញ្ហានយោបាយជារឿងដែលធ្វើឱ្យសង្គមរីកចម្រើន មិនមែនដែលធ្វើឱ្យប៉ះពាល់ដល់អំណាចរបស់គាត់ ហើយនិងបង្កើតឱ្យយុវជនបានចូលរួមវេទិកា មានការផ្លាស់ប្តូរយោបល់ និងការសិក្សារៀនសូត្រពីគ្នាបន្ថែម»។

លោក មាស នី អ្នកវិភាគសង្គម និងនយោបាយក្នុងប្រទេសបានលើកឡើងថា ទិន្នន័យខាងលើគឺសមស្របទៅនឹងការសង្កេតឃើញរបស់លោកដោយហេតុថា យុវជនដែលកំពុងសិក្សានៅតាមបណ្ដាសាលារៀននានា មិនសូវសកម្មក្នុងការចូលរួមសិក្សាស្វែងយល់ និងចូលរួមធ្វើការងារសង្គមប៉ុន្មាននោះទេ ដោយសារសាលារៀនមិនសូវផ្ដល់ឱកាស។ លោកបានបន្តទៀតថា ដោយសារលំហនយោបាយរបស់ប្រទេសក្នុងការនិយាយឬពិភាក្សាលើបញ្ហាសង្គម និងនយោបាយមានការត្បិតត្បាតទើបធ្វើឱ្យយុវជនពិបាកនៅក្នុងការជួបជុំចែករំលែក។

លោកមានប្រសាសន៍ថា៖ «ទីពីរ ដោយសារលំហនយោបាយមានការត្បិតត្បាតដូចជាការប្រជុំអីផ្សេងៗ ឥលូវភាគច្រើនគឺច្រើនតែធ្វើឡើងក្រោមវត្តមាននៃការថតរូប ឬក៏ចុះទៅសួរដេញដោលរបស់អាជ្ញាធរមូលដ្ឋានស្ទើរតែគ្រប់កន្លែងទាំងនៅទីក្រុង ទាំងនៅជនបទ អីចឹងទៅវាធ្វើឱ្យរំខានដល់ការជួបជុំរបស់យុវជនក្នុងការពិភាក្សាទៅលើបញ្ហាផ្សេងៗពាក់ព័ន្ធទៅនឹងសង្គមនយោបាយអីហ្នឹង នេះជាការមើលឃើញពីខាងមុខឆាក»។

បន្ថែមពីនេះទៀតលោកបានលើកឡើងថា ការចូលរួមទាំងអសកម្មរបស់សម្ព័ន្ធយុវជនមួយចំនួន ក៏ជាហេតុផលដែលអាចធ្វើឱ្យការរកឃើញយុវជនដែលសកម្មក្នុងសកម្មភាពសង្គមនយោបាយមានចំនួនតិច ដោយលោកបានលើកយកឧទាហរណ៍សម្ព័ន្ធយុវជននៃសហភាពសហព័ន្ធយុវជនកម្ពុជានៃគណបក្សកាន់អំណាច តាមរយៈយុវជនខ្លះមានតែឈ្មោះក្នុងការចូលរួមការងារសង្គម ប៉ុន្តែមិនសកម្ម។

លោក មាស នី បានប្រាប់មកកាន់ Newsroom Cambodia ថា៖ «នេះគ្រាន់ជាការមើលឃើញរបស់ខ្ញុំទេ ខ្ញុំក៏មិនមានអីរិះគន់ដែរ ព្រោះអីនេះជាសិទ្ធិរបស់គណបក្សនយោបាយក្នុងការប្រមូលកម្លាំង នោះថាបើយើងមើលពីក្រោយឆាកវិញ ខាងសម្ព័នយុវជនរបស់គណបក្សកាន់អំណាច សសយក គាត់មានទំនាក់ទំនងជាមួយយុវជនច្រើនណាស់ ក៏ប៉ុន្តែអ្វីដែលខ្ញុំមើលឃើញគឺការចូលរួមរបស់គាត់ហ្នឹងវាចូលរួមដោយអសកម្ម គ្រាន់តែមានឈ្មោះ និងបញ្ជូនឈ្មោះយុវជនឬស្ថាប័នមួយហ្នឹងទៅឱ្យខាងការិយាល័យកណ្ដាលដោយមិនបានសួរនាំសាមីខ្លួននីមួយៗ។ ដោយសារតែយើងឱ្យយុវជនគ្រាន់តែចួលតាមបែបជាអសកម្មបែបនេះហើយដែលធ្វើឱ្យការរកឃើញយុវជនដែលសកម្មក្នុងសង្គមនយោបាយនេះគឺមានចំនួនតិច»។

លើសពីនេះទៀត លោក មាស នី បានបញ្ជាក់បន្ថែមថា យុវជនគួរពង្រឹងសមត្ថភាព និងត្រូវបន្ស៊ាំខ្លួនទៅនឹងការងារសង្គមឱ្យបានច្រើនមុននឹងចូលធ្វើការជាមួយគណបក្សនយោបាយណាមួយ ដើម្បីទុកជាបទពិសោធន៍ក្នុងការចូលរួមចែករំលែកជាមួយគេ ល្អជាងគ្រាន់តែអង្គុយស្ដាប់ និងដើម្បីក្លាយទៅជាយុវជនដែលសកម្មទាំងក្នុងការងារសង្គម និងបញ្ហានយោបាយក្នុងប្រទេសជាដើម។

លោក មាស នី បាននិយាយថា៖ «ពួកគាត់ត្រូវតែធ្វើម៉េចឱ្យមានភាពស៊ាំទៅនឹងការងារសង្គមសិន ព្រោះពេលដែលគាត់ចូលទៅធ្វើក្នុងជួរគណបក្សនយោបាយ ជាបណ្ដាញអីហ្នឹង គាត់អាចនឹងមានជាសមត្ថភាពជាបទពិសោធន៍ច្រើនក្នុងការចែកចាយទៅកាន់គណបក្សនយោបាយដែលគាត់ចូលរូម [….] ជាពិសេសនៅពេលដែលយុវជនចូលទៅក្នុងសម្ព័ន្ធភាពនយោបាយ ឬចលនានយោបាយអីហ្នឹងវាត្រូវតែឱ្យគាត់ជាយុវជនសកម្ម កុំឱ្យគាត់គ្រាន់តែចូលរួមជាមួយគេ ចាំតែស្ដាប់គេ»៕

អង្គការសង្គមស៊ីវិលស្នើរដ្ឋាភិបាលចាត់វិធានការចាំបាច់អនុវត្តអនុសាសន៍គណ:កម្មាធិការលើកកម្ពស់សិទ្ធិ

កឹម ម៉ានី (Koem Many) — Wed, 14 Dec 2022 14:30:08 +0000

ក្រុមអង្គការសង្គមស៊ីវិលជិត២០ស្ថាប័ន ស្នើដល់រាជរដ្ឋាភិបាលដាក់ចេញវិធានការជាក់លាក់ អនុសាសន៍ដែលបានចែងនៅក្នុងសេចក្ដីអង្កេតសន្និដ្ឋានរបស់គណ:កម្មាធិការនៃអង្គការសហប្រជាជាតិទទួលបន្ទុកអនុសញ្ញា ស៊ី-ដ នៅក្នុងយុទ្ធនាការ១៦ថ្ងៃ និងទិវាសិទ្ធិមនុស្សអន្ដរជាតិឆ្នាំ២០២២ ដើម្បីលើកកម្ពស់សិទ្ធិមនុស្សនិងលុបបំបាត់រាល់ទម្រង់នៃការរើសអើងលើស្ដ្រី។

ក្រុមអង្គការសង្គមស៊ីវិលដែលស្នើក្នុងនោះមានសមាគមអ្នកបម្រើការងារតាមផ្ទះ សមាគមគាំពារស្ដី្រងាយរងគ្រោះ មជ្ឈមណ្ឌលសិទ្ធិមនុស្សកម្ពុជាជាដើម ក្នុងសេចក្ដីថ្លែងការណ៍ចេញថ្ងៃទី១៣ខែធ្នូ ឆ្នាំ២០២២ ក្រុមអង្គការទាំងនោះលើកឡើងថា អនុសញ្ញាលុបបំបាត់រាល់ទម្រង់នៃការរើសអើងលើស្រី្ដ(NGO CEDAW) និងអង្គការសង្គមស៊ីវិលជាដៃគូ កំពុងចេញផ្សាយនៅរបាយការណ៍តាមដានអនុវត្តអនុសញ្ញាស៊ី-ដ សម្រាប់ឆ្នាំ២០២១។

របាយការណ៍បានលើកយកនូវចំណុចជោគជ័យ និងបញ្ហាខ្វះចន្លោះរបស់រដ្ឋាភិបាល ចំពោះការអនុវត្ដអនុសញ្ញាលុបបំបាត់រាល់ទម្រង់នៃការរើសអើងស្រ្ដី(អនុសញ្ញា ស៊ី-ដ) ក្នុងអំឡុងឆ្នាំ២០២១។

នៅក្នុងការអនុវត្តសេចក្តីអង្កេតសន្និដ្ឋានចុងក្រោយរបស់គណៈកម្មាធិការស៊ី-ដ និងការធានាថាគ្រប់ស្ត្រី និងអ្នកដែលមិនកណត់អត្តសញ្ញណយេនឌ័រទាំងអស់ទទួលបានយ៉ាងពេញលេញនូវសិទ្ធិមនុស្សរបស់ពួកគេ។ «ទី១ អំពាវដល់រដ្ឋាភិបាលធានាឱ្យមានយន្តការច្បាប់មួយសម្រាប់អនុតវត្តសិទ្ធិរបស់ស្រ្តីនៅក្នុងរដ្ឋធម្មនុញ្ញ និងអនុសញ្ញាស៊ី-ដ និងលុបចោលនូវររាល់មាត្រាទាំងអស់នៅក្នុងច្បាប់ដែលចូលជាធរមានដែលមិនស្របគ្នាទៅនឹងសិទ្ធិទាំងនោះ និងឱ្យដំណើរការការសិក្សាវិភាគជាប្រចាំអំពីយេនឌ័រនៅគ្រប់សេចក្តីព្រាងច្បាប់ ឬគោលនយោបាយ។

ទី២ នៅតែអំពាវនាវឱ្យមានបម្រុងថវិកាជំនួយរយ:ពេលវែងចេញពីថវិកាជាតិសម្រាប់អនុវត្តការងារ បញ្ជ្រាបយេនឌ័រ ប្រយោជន៍បង្កើនសមភាពយេនឌ័រលើគ្រប់វិស័យ។ ទី៣ ស្នើឱ្យមានកិច្ចប្រឹងប្រែងជាក់លាក់ ដើម្បីប្រយុទ្ធប្រឆាំងនិងផ្នត់គំនិតដែលថាការសម្រុះសម្រួលក្នុងករណីនៃអំពើហិង្សាលើដៃគូស្និតស្នាល គឺជាលទ្ធផលដែលសមស្រប។

រដ្ឋាភិបាលចាំបាច់គួរតែធ្វើសកម្មភាពច្បាស់លាស់ក្នុងការធ្វើវិសោធនន៍កម្ម និងពង្រឹងច្បាប់ស្តីពី ការទប់ស្កាត់អំពើហិង្សាក្នុងគ្រួសារនិងកិច្ចការពារជនរងគ្រោះ ដើម្បីឆ្លុះបញ្ចាំងថាសិទ្ធិនៃអ្នកនៅរស់រានជីវិតពីអំពើហិង្សាស្របទៅតាមជម្រើសពួកគេក្នុងការទទួលបានដំណោះស្រាយប្រកបដោយប្រសិទ្ធិភាព និងយុត្តិធម៌»។

«ទី៤ នៅតែបន្ដទទូចស្នើឱ្យផ្ដល់សច្ចាប័នលើអនុសញ្ញារបស់អង្គការពលកម្មអន្តរជាតិខាងផ្នែកការងាររលេខ ១៩០ ស្ដីពី ការលុបបំបាត់អំពើហិង្សា និងការបៀតបៀនក្នុងពិភពការងារ និងការដោះស្រាយសម្រាប់គ្រប់ទម្រង់នៃការបៀតបៀន។ទី៥ បន្តស្នើឱ្យបណ្ដុះបណ្ដាលដល់ភ្នាក់ងារសន្តិសុខទាំងអស់ដែលគាំទ្រដោយរដ្ឋ ឬរដ្ឋបាលរាជធានី ខេត្ត រួមមានអ្នកគ្រប់គ្រង និងអ្នកចាត់ចែងផ្ទាល់របស់ពួកគេអំពីរបៀបនៃការប្រាស្រ័យទាក់ទងជាមួយសាធារណៈជន និងជាពិសេសស្រ្ដីក្រុមអ្នកតវ៉ា និងសហជីពទ្រទ្រង់សិទ្ធិការងារបុគ្គលិកកម្មករខ្មែរនៃក្រុមហ៊ុនណាហ្គាវើលដ៍ តាមបែបអហិង្សា និងប្រកបដោយឥរិយាបថគិតគូអំពីយេនឌ័រ និងឱ្យបុគ្គលិកដែលរងការចោទប្រកាន់ពីបទប្រព្រឹត្តហិង្សា និងបៀតបៀនទទួលខុសត្រូវចំពោះទង្វើពួកគេ។

ទី៦ ស្នើឱ្យផ្ដល់ធនធានថវិកាជាតិដើម្បីធានាថាស្រ្ដី និងបុគ្គលអ្នកដែលមិនកំណត់អត្តសញ្ញាណយេនឌ័រទទូលបានការថែទាំសុខភាពផ្លូវភេទ និងសុខភាពបន្តពូជបានត្រឹមត្រូវ រួមមានការថែទាំសុខភាពមុនពេលសម្រាល និងយុទ្ធនាការចាក់វ៉ាក់សាំងដល់ស្រ្ដីមានផ្ទៃពោះទាំងអស់ដើម្បីកាត់បន្ថយអត្រាមរណភាពមាតា និងទារក»។

លោកស្រី ស ស៊ីណែត អនុប្រធាននាយកដ្ឋានការពារផ្លូវច្បាប់បាននិយាយថា ទាក់ទងនឹងច្បាប់ស្ដីពីការការចូលរួមនិងការទប់ស្កាត់ការរើងអើងប្រឆាំងនឹងនារីភេទក៏ដូចជាអនុសញ្ញាស៊ី-ដ សម្រាប់ក្រសួងកិច្ចការនារីក៏ដូចជាក្រុមប្រឹក្សាសកម្មភាពដើម្បីស្រ្ដី គេហៅក្រុមប្រឹក្សាជាតិដើម្បីស្រ្ដី គាត់មានតួនាទីក្នុងការរៀបចំរបាយការណ៍ទៅអង្គការសហប្រជាជាតិ ហើយការរៀបចំរបាយការណ៍របស់គាត់បានផ្ដល់ធាតុចូលនៃការផ្ញើចេញដោយក្រសួងពាក់ព័ន្ធចំនួនដែលស្របតាមមាត្រារបស់អនុសញ្ញាស៊ី ដ។

លោកស្រីថា «ជា រៀងរាល់៥ឆ្នាំ មានន័យថាយើងតែងរៀបចំរបាយការណ៍នេះទៅអង្គការសហប្រជាជាតិ ហើយអ្វីដែលយើងបានពីរបាយការណ៍នេះគឺអ្នកផ្ដល់ជូនគឺក្រសួងពាក់ព័ន្ធទាំងអស់ដែលជាអ្នកផ្ដល់ជូនទៅក្រុមប្រឹក្សាជាតិដើម្បីស្រ្ដី ហើយចំណុចមួយទៀតគួរតែមានបង្កើតច្បាប់ដាច់ដោយឡែកដែលទាក់ទងទៅនឹងការរើសអើងតាមពិតអនុសញ្ញានឹងគឺក្ដោបរួមទាំងអស់ហើយ គ្រាន់ថានៅក្នុងប្រទេសកម្ពុជាយើងក៏យើងបានរៀបចំឱ្យមានច្បាប់និងកិច្ចការពារផ្ដល់សិទ្ធិទៅដល់ស្រី្ដផងដែរ ដោយអនុឡោមទៅនឹងរដ្ឋធម្មនុញ្ញក៏ដូចជានៅក្នុងអនុសញ្ញាស៊ី ដ របស់យើងផងដែរ»។

«ហើយច្បាប់ទាំងអស់នោះមានដូចជាក្រមព្រហ្មទណ្ឌ ក្រមរដ្ឋប្បវេណី ទាក់ទងនឹងច្បាប់ការងារ ទាក់ទងជាមួយនឹងជាមួយសិទ្ធិរបស់ជនពិការអីផ្សេងៗទៀត យើងមានទាំងអស់ហើយ ហើយកត់សម្គាល់មួយទៀតគឺទាក់ទងអនុសញ្ញាសិទ្ធិជនពិការក៏គេបានធ្វើ ទាក់ទងជាមួយការលុបបំបាត់រាល់ទម្រង់រើសអើងទៅស្រ្ដីក៏ដូចក្មេងស្រីពិការភាពផងដែរ»។

លោកស្រីបានបន្តទៀតថា ក្រសួងកិច្ចការនារីអ្វីបានធ្វើ ទីមួយក្រោមការសម្របសម្រួលរបស់ក្រុមប្រឹក្សាជាតិដើម្បីស្ដ្រីតែងតែរៀបចំរបាយការណ៍ដាក់ជូនទៅអង្គការសហប្រជាជាតិ ហើយរបាយការណ៍ទាំងអស់នោះគឺប្រមូលធាតុចូលពីក្រសួងពាក់ព័ន្ធសំខាន់ៗដែលជាអ្នកផ្ញើមក។

ទីពីរ ក្រសួងកិច្ចការនារីមានតួនាទីក្នុងការចូលរួមផ្សព្វផ្សាយក៏ដូចជាផ្ដល់កិច្ចការពារទៅដល់ស្ដ្រីនឹងក្មេងស្រីដែលគាត់ទទួលរងគ្រោះដោយអំពើហិង្សា ហើយសម្រាប់ការចូលរួមទប់ស្កាត់និងការផ្ដល់កិច្ចការពារនេះ ក្រសួងធ្វើជាច្រើនតាមរយ:យុទ្ធនាការក៏ដោយ យុទ្ធនាការឌីជីថលក៏ដោយ តាមរយ:ការផ្សាយផ្ទាល់ក៏ដោយ តាមរយ:ការបង្កើតទាំងរូបភាពឬទាក់ទងជាមួយនិងការបង្កើតសម្ភារ:ផ្សេងៗ ធានាយ៉ាងណាការបង្កើតសម្ភារ:ខិតប័ណ្ណទាំងអស់នេះត្រូវតែចូលរួមផ្សព្វផ្សាយគោលដៅធំបំផុតគឺទប់ស្កាត់អំពើហិង្សាលើស្រ្ដីនិងក្មេងស្រី។

លោកស្រីថា «ក្រសួងកិច្ចការនារីគឺយើងបានដើរទៅមុខដោយមានការផ្ដល់ថវិកាពីក្រសួងសេដ្ឋកិច្ចដើម្បីចូលរួមក្នុងការវិភាគ ឬដែលទាក់ទងវិភាគថវិកាក្នុងការអភិវឌ្ឍសកម្មភាពដែលឆ្លើយតបទៅនឹងការទប់ស្កាត់ ការឆ្លើយតបអំពើហិង្សាក្នុងគ្រួសារ ក៏ដូចជាអំពើហិង្សាលើស្រ្ដីផងដែរ»៕

អង្គការតម្លាភាពកម្ពុជាប្រារព្ធទិវាប្រយុទ្ធប្រឆាំងអំពើពុករលួយ ខណៈអំពើពុករលួយនៅកម្ពុជានៅតែជាបញ្ហាចម្បង

កឹម ម៉ានី (Koem Many) — Sun, 11 Dec 2022 09:05:29 +0000

អង្គការតម្លាភាពកម្ពុជា និងអង្គការដៃគូកាលពីថ្ងៃទី ៨ ខែធ្នូ ឆ្នាំ២០២២ បានរៀបចំទិវាប្រយុទ្ធប្រឆាំងអំពើពុករលួយ ៩ ធ្នូ ក្រោមមូលបទ «រួមគ្នាប្រយុទ្ធប្រឆាំងអំពើពុករលួយដើម្បីសង្គមស្អាតស្អំ»។

កម្មវិធីនេះត្រូវបានបង្កើតឡើងក្នុងគោលបំណងគៀងគរដៃគូពាក់ព័ន្ធ និងអង្គការសង្គមស៊ីវិល ដើម្បីពិភាក្សាស៊ីជម្រៅអំពីបញ្ហាអំពើពុករលួយ ផលប៉ះពាល់ គោលបំណង និងដំណោះស្រាយ ជាពិសេសដើម្បីអបអរសាទរទិវាប្រយុទ្ធប្រឆាំងអំពើរពុករលួយអន្តរជាតិ ដោយមានការចូលរួមពីអង្គការមិនមែនរដ្ឋាភិបាល ជាតិ និងអន្តរជាតិ ម្ចាស់ជំនួយ សហជីព យុវជន និងក្រុមងាយរងគ្រោះដែលជាធាតុផ្សំដ៏សំខាន់នៃសង្គមដែលប្រកបដោយបរិយាបន្ន។

អ្នកតំណាងអង្គការតម្លាភាព និងក្រុមការងារប្រឆាំងអំពើពុករលួយ លោក រ៉ូ វណ្ណ: បានថ្លែងក្នុងការបើកកម្មវិធីថា ប្រទេសកម្ពុជាតែងទទួលរងនូវឥទ្ធិពលជាបន្តបន្ទាប់ពីអំពើពុករលួយ ដោយជាឧទាហរណ៍ នៅក្នុងសន្ទស្សន៍ការយល់ឃើញអំពីអំពើពុករលួយ CPI ក្នុងឆ្នាំ២០២១ កម្ពុជាបានជាប់ចំណាត់ថ្នាក់លេខ ១៥៧ ក្នុងចំណោម ១៨០ ប្រទេសដែលបានវាយតម្លៃ។ លោកបានបន្តថា មានមូលហេតុជាច្រើនដែលអាចបង្ហាញបានថា អំពើពុករលួយរារាំងដល់ការអភិវឌ្ឍសេដ្ឋកិច្ចជាតិ។

លោក រ៉ូ វណ្ណ: មានប្រសាសន៍ថា៖ «ទីមួយ ការពុករលួយអាចធ្វើឱ្យខូចខាតដល់ការលើកទឹកចិត្តផ្នែកសេដ្ឋកិច្ច ដោយបង្ហូរឬបញ្ជូនមូលធនទៅក្នុងហោប៉ៅរបស់មន្ត្រីមានអំណាចនយោបាយដើម្បីកេងប្រវ័ញ្ចទាក់ទាញយកសំណូក។ ទីពីរ អំពើពុករលួយបង្កើតឱ្យមានពន្ធអត្ថវឌ្ឍន:ខ្ពស់ (Highly Regressive Tax) ពោលគឺការបង្កើតពន្ធប្រភេទនេះនឹងប៉ះពាល់ដល់ចំណូលរបស់ប្រជាពលរដ្ឋ ជាពិសេសពលរដ្ឋដែលមានប្រាក់ចំណូលទាប»។

លោកបន្តថា៖ «ក្រៅពីប៉ះពាល់ដល់សេដ្ឋកិច្ច អំពើពុករលួយក៏អាចបំផ្លាញសណ្ដាប់ធ្នាប់នយោបាយ ដោយវាមានទំនាក់ទំនងយ៉ាងស្អិតរមួតទៅនឹងការលាងលុយកខ្វក់របស់ពួកឥស្សរជន និងសហការីធ្វើជំនួញរបស់ពួកគេ ហើយវាក៏មានការពាក់ព័ន្ធនឹងអំពើរពុករលួយនៃប្រព័ន្ធតុលាការ និងការប្រើប្រាស់អំណាចតុលាការជាឧបករណ៍ដើម្បីពង្រឹងអំណាចរបស់ពួកឥស្សរជនកាន់អំណាចផងដែរ»។

លោកស្រី Annlouise Olofsson លេខាទីមួយនៃការិយាល័យស្ថានទូតស៊ុយអ៊ែតប្រចាំរាជធានីភ្នំពេញ បានចូលរួមថ្លែងក្នុងកិច្ចបើកកម្មវិធីដោយលោកស្រីបានលើកឡើងថា ការចូលរួមរបស់សាធារណ:ជនក្នុងការរាយការណ៍អំពីអំពើពុករលួយ គឺជាការមួយដ៏សំខាន់ក្នុងការធានាបាននូវការអភិវឌ្ឍប្រកបដោយចីរភាព។ លោកស្រីបានបន្តថា សេរីភាពព័ត៌មាន និងច្បាប់ក្នុងការទប់ទល់នឹងបញ្ហាពុករលួយ ជារឿងចាំបាច់ក្នុងការទទួលបាននូវព័ត៌មានជាក់លាក់ និងឯកសារផ្លូវការដើម្បីធ្វើការត្រួតពិនិត្យ និងផ្ទៀងផ្ទាត់លើអំពើពុករលួយក្នុងការធានាឱ្យបាននូវគុណភាព និងយុត្តិធម៌ក្នុងសង្គម។

លោកស្រី Annlouise Olofsson «នៅក្នុងការទទួលបានព័ត៌មាន និងឯកសារផ្លូវការដើម្បីពិនិត្យមើលអំពើពុករលួយ គឺយើងត្រូវការលំហរសេរីភាពសារព័ត៌មាន និងច្បាប់ដ៏ខ្លាំងដើម្បីទប់ទល់នឹងបញ្ហានេះ។ សិទ្ធិក្នុងការទទួលបានព័ត៌មាន មានលទ្ធភាពដើម្បីទប់ស្កាត់ រកឃើញ និងការពារអំពើពុករលួយទាំងឡាយដែលកើតមានក្នុងសង្គម»។

កញ្ញា ហេង សុជា យុវជនស្នូលជំនាន់ទី ៥ របស់កាហ្វេនយោបាយ និងជាអ្នកសម្របសម្រួលគម្រោងស្រ្តី និងយុវជនក្នុងភាពជាអ្នកដឹកនាំ បានចូលរួមជាវាគ្មិនក្នុងកិច្ចពិភាក្សាក្រោមប្រធានបទ «ការចូលរួម ការការពារ និងលំហរសិទ្ធិសេរីភាព» ដោយកញ្ញាបានលើកឡើងថា យុវជននៅមានភាពភ័យខ្លាចក្នុងការចូលរួមសកម្មភាពសង្គម មិនថាជាសកម្មភាពប្រឆាំងអំពើពុករលួយឬសកម្មភាពអ្វីផ្សេងឡើយ ជាពិសេសគឺទាក់ទងនឹងនយោបាយជាតិ។

កញ្ញាបាននិយាយថា៖ ‍«ពួកគាត់នៅភ័យខ្លាចក្នុងការចូលរួម មិនថាការបញ្ចេញមតិក្នុងការងារសង្គម ឬក៏ផ្នែកណាមួយសង្គម ពួកគាត់ភ័យខ្លាចនឹងនយោបាយ និងអត់ទាន់យល់ដឹងពីការប្រើប្រាស់សិទ្ធិក្នុងការអភិវឌ្ឍសង្គមហ្នឹងបែបណាទេ»។

អ្នកសម្របសម្រួលកម្មវិធីមជ្ឈមណ្ឌលតស៊ូមតិ និងប្រឹក្សាយោបល់ផ្នែកច្បាប់នៃអង្គការតម្លាភាពកម្ពុជា កញ្ញា លី ស្រីស្រស់ បានបន្ថែមទៀតថា មូលហេតុដែលធ្វើឱ្យការចូលរួមរបស់យុវជនទៅនឹងការប្រឆាំងអំពើពុករលួយនៅមានកម្រិតគឺដោយសារតែភាពភ័យខ្លាច និងការមិនបានដឹងថាខ្លួនមានសិទ្ធិក្នុងការតាមដានអនុវត្តផែនការនៅតាមឃុំសង្កាត់របស់ខ្លួន។

កញ្ញាលើកឡើងថា៖ «សួរថាហេតុអ្វីបានគាត់ខ្លាច? វាមានដើមចងមួយចំនួននៅក្នុងប្រព័ន្ទទាក់ទងទៅនឹងការប្រយុទ្ធប្រឆាំងអំពើពុករលួយហ្នឹង ដែលមិនទាន់មានប្រព័ន្ធណាមួយគាំទ្រទៅលើអ្នកដែលហ៊ានរាយការណ៍អំពីអំពើពុករលួយទេ។ […] ហើយអត់ដឹងថាខ្លួនមានសិទ្ធិក្នុងការតាមដានអនុវត្តផែនការនៅតាមឃុំសង្កាត់ អីចឹងកន្លែងហ្នឹងហើយ ខ្វះការចូលរួមរបស់គាត់ វាធ្វើឱ្យមានការឆកល្វែងមួយចំនួនទៅលើការអនុវត្តគោលនយោបាយទាំងថ្នាក់ជាតិ ទាំងថ្នាក់ក្រោមជាតិ អាហ្នឹងទី១»។

កញ្ញា លី ស្រីស្រស់បន្តថា ការខ្វះនូវយន្តការណ៍ និងច្បាប់ដើម្បីការពារបុគ្គលរាយការណ៍ ប្រយុទ្ធប្រឆាំងនឹងអំពើពុករលួយក៏ជាមូលហេតុមួយសំខាន់ដែលធ្វើឱ្យយុវជនមិនមានក្លាហាននៅក្នុងការចូលរួម។

កញ្ញា លី ស្រីស្រស់៖ «នៅក្នុងការជំរុញឱ្យមានការប្រយុទ្ធប្រឆាំងអំពើពុករលួយ ជំរុញឱ្យពលរដ្ឋចូលរួមហ្នឹង គឺយើងនៅខ្វះយន្តការណ៍ អីចឹងយើងអត់មានអង្គភាពប្រឆាំងអំពើពុករលួយ ហើយក៏អត់មានអង្គការសង្គមស៊ីវិលច្រើននៅក្នុងការចួលរួម ក៏ដូចជាការធ្វើកិច្ចការទៅលើការលើកកម្ពស់ការប្រយុទ្ធប្រឆាំងអំពើពុករលួយហ្នឹង។

កញ្ញាក៏បានបន្ថែមទៀតថា៖ «មួយវិញទៀត នៅក្នុងច្បាប់ស្តីពីអំពើពុករលួយហ្នឹងយើងមានការចែងអំពីការធានាការសម្ងាត់ទៅលើការដែលដាក់ពាក្យ ប៉ុន្តែយើងអត់មានច្បាប់ការការពារបុគ្គលរាយការណ៍ទេ ឥឡូវហ្នឹងយើងកំពុងមាន draft law ពីសេចក្តីព្រាងច្បាប់នៃការការពារស្របពេលបណ្តាប្រទេសផ្សេងទៀតគឺគេមាន»។

ទន្ទឹមហ្នឹងនេះ យុវតី សាន់ កូនង៉ា អាយុ ២២ ឆ្នាំ ជានិស្សិតផ្នែកច្បាប់ឆ្នាំទី ៤ នៃសាកលវិទ្យាល័យភូមិន្ទនីតិសាស្រ្ត និងវិទ្យាសាស្រ្តសេដ្ឋកិច្ច ដែលបានចូលរួមក្នុងកម្មវិធីនេះបានប្រាប់ Newsroom Cambodia ថា វាពិតជាសំខាន់ខ្លាំងណាស់ដែលយុវជនត្រូវចូលរួមប្រយុទ្ធប្រឆាំងនឹងអំពើពុករលួយតាមរយ:ការចូលរួមស្អប់អំពើពុករលួយ និងការជំរុញឱ្យមានច្បាប់ការពារជាដើម។

យុវតី សាន់ កូនង៉ា បន្តថា វាជាឱកាសដ៏ល្អមួយសម្រាប់កញ្ញាផ្ទាល់ព្រមទាំងយុវជនដទៃទៀតក្នុងការចូលរួមទទួលយកចំណេះដឹងពីសំណាក់វាគ្មិនដែលសុទ្ធសឹងតែជាអ្នកជំនាញ និងពោរពេញទៅដោយបទពិសោទន៍ និងជាឱកាសមួយក្នុងការចែករំលែកមតិយោបល់គ្នាទៅវិញទៅមកជុំវិញការប្រយុទ្ធប្រឆាំងនឹងអំពើពុករលួយ។

យុវតីរូបនេះបាននិយាយថា៖ ‍«វាពិតជាមានសារ:សំខាន់ណាស់បើនិយាយឱ្យចំទៅ ព្រោះបើកាលណាយុវជនគាត់អត់ខ្វល់ខ្វាយទៅនឹងការប្រព្រឹត្តអំពើពុករលួយទេ គាត់បណ្ដោយឬក៏គាត់អត់ចូលរួមសកម្មភាពមិនខ្វល់ខ្វាយទាល់តែសោះនោះ ប្រទេសជាតិយើងក៏ហ្នឹងពោរពេញដោយភាពអាណាធិបតេយ្យ ហើយវានឹងមានវិសមភាពសង្គមរវាងអ្នកមានអ្នកក្រ ការរើសអើងអីជាដើម»។

បន្ថែមពីនេះទៀត លោក ជា ភក្ដី អាយុ ២១ ឆ្នាំ ជានិស្សិតឆ្នាំទី ៣ ផ្នែកទំនាក់ទំនងអន្តរជាតិនៃសាកលវិទ្យាល័យកម្ពុជា ដែលជាយុវជនចូលរួមកម្មវិធីដែរនោះបាននិយាយថា វាពិតជាមានប្រយោជន៍សម្រាប់យុវជននៅក្នុងការចូលរួម ព្រោះវាបានពង្រីកចំណេះដឹងរបស់ខ្លួន និងយុវជនផ្សេងទៀតទាក់ទងអំពើពុករលួយបានច្រើនជាងមុន។

លោក ជា ភក្ដី បានប្រាប់មកកាន់ Newsroom Cambodia ថា៖ «ពេលខ្ញុំមិនទាន់បានចូលរួមវគ្គបណ្ដុះបណ្ដាល ខ្ញុំមិនទាន់បានចូលរួមកម្មវិធីទិវាប្រឆាំងហ្នឹងគឺការយល់ដឹងខ្ញុំទាក់ទងនឹងអំពើពុករលួយគឺនៅមានកម្រិត ខ្ញុំអាចយល់ដឹងតិចតួចប៉ុណ្ណោះ តែនៅពេលយើងចូលទៅបានយើងដឹងថាអំពើពុករលួយវាអាចមានច្រើនទម្រង់ ច្រើនប្រភេទរួមមានទាំងការពុករលួយក្នុងនយោបាយអីជាដើម ហើយវាក៏ផ្ដល់ឱកាសឱ្យខ្ញុំបានបង្កើតទំនាក់ទំនង និងស្គាល់គេកាន់តែច្រើនដែលមកពីស្ថាប័នឬអង្គការសង្គមស៊ីវិលផ្សេងៗគ្នា»។

បន្ថែមពីនេះទៀត លោកក៏បានលើកទឹកចិត្តដល់យុវជនដទៃទៀតចូលរួមគ្រប់សកម្មភាពរបស់សង្គមឱ្យបានកុះករតាមដែលអាចធ្វើទៅបាន ព្រោះការចូលរួមក្នុងកម្មវិធីបែបនេះអាចផ្ដល់ចំណេះដឹងជាពីរទៅបីដងពីអ្វីដែលបានរៀននៅក្នុងថ្នាក់របស់ខ្លួន។

លោកបាននិយាយថា៖ «ការចូលរួមក្នុងកម្មវិធីអីមួយ គឺអាចស្មើរនឹងការដែលយើងរៀនឬសិក្សាស្រាវជ្រាវតាមអ៊ីនធឺណិតគុណនឹងពីរបីដង ដោយសារយើងជួបទិដ្ឋភាពជាក់ស្ដែង យើងទទួលបានបទពិសោទន៍ យើងរៀនពីវាគ្មិនជាក់ស្ដែងចឹងអាចឱ្យយើងឆាប់ចាប់បានចំណេះដឹងជាងការដែលយើងសិក្សាស្រាវជ្រាវ ដូចនេះខ្ញុំសូមលើកទឹកចិត្តដល់យុវជនចូលរួមសកម្មភាពក៏ដូចជាកម្មវិធីសង្គមឱ្យបានច្រើនតាមដែលអាចធ្វើទៅបាន»៕

សង្គមស៊ីវិលលើកឡើងថាការចូលរួមរបស់យុវជនក្នុងការប្រយុទ្ធប្រឆាំងពុករលួយនៅមានកម្រិត

កឹម ម៉ានី (Koem Many) — Sun, 11 Dec 2022 04:33:36 +0000

កញ្ញាលី ស្រី ស្រស់ ជាអ្នកសម្របសម្រួលកម្មវិធីមជ្ឈមណ្ឌលតស៊ូមតិ និងប្រឹក្សាយោបល់ផ្នែកច្បាប់នៃអង្គការតម្លាភាពកម្ពុជា បានលើកឡើងថាការចូលរួមរបស់យុវជន នៅមានកម្រិតទាបក្នុងការប្រយុទ្ធប្រឆាំងអំពើពុករលួយដែលធ្វើឱ្យប៉ះពាល់ដល់ការអភិវឌ្ឍសង្គម។

កញ្ញាបាននិយាយថា ការចូលរួមមានកម្រិតតិចតួចនៅឡើយដោយសារសិទ្ធិសេរីភាពនៃការចូលរួមរបស់យុវជននៅក្នុងការប្រយុទ្ធប្រឆាំងអំពើពុករលួយនៅមានទំហំតូច ដើម្បីប្រយុទ្ធប្រឆាំងអំពើពុករលួយ។

កញ្ញានិយាយថា «ទាក់ទងទៅនឹងការចូលរួមរបស់យុវជននៅក្នុងការប្រយុទ្ធប្រឆាំងអំពើពុករលួយ បើខ្ញុំមើលទៅមិនសូវខុសគ្នាជាមួយការចូលរួមជាទូទៅរបស់យុវជននៅក្នុងសិទ្ធិ មានន័យថាការទទួលបានសិទ្ធិសេរីភាពនោះទេ អីចឹងបើជាលំហរតូច ការចូលរួមរបស់គាត់នៅក្នុងការប្រយុទ្ធប្រឆាំងអំពើពុករលួយហ្នឹងក៏មិនធំដែរ»។

កញ្ញាបានបន្តទៀតថា មានយុវជនចំនួនត្រឹមតែ ៣៣%ដែលគិតថាបញ្ហាអំពើពុករលួយគឺជាបញ្ហាដ៏ធំមួយ បើប្រៀបធៀបទៅនឹងយុវជន ៦៧%ទៀត បានគិតថាស្ថាប័នប្រយុទ្ធប្រឆាំងអំពើពុករលួយបានធ្វើកិច្ចការងារល្អហើយនៅក្នុងការប្រយុទ្ធប្រឆាំងអំពើពុករលួយ នេះបើយោងទៅតាមឧបករណ៍វាស់ស្ទង់ការប្រយុទ្ធប្រឆាំងអំពើពុករលួយ នៅក្នុងការស្រាវជ្រាវក្នុងឆ្នាំ២០២១។

កញ្ញាថា «ប៉ុន្តែបើយើងមើលនៅក្នុងរបាយការណ៍ទាក់ទងទៅហ្នឹង Global Corruption vorometter មានន័យថាឧបករណ៍ស្ទង់អំពើពុករលួយហ្នឹង នៅក្នុងឆ្នាំ២០២១ តាមគេធ្វើការស្រាវជ្រាវ មានយុវជន ៣៣% បាននិយាយថាបញ្ហាពុករលួយជាបញ្ហាធំនៅក្នុងប្រទេសជាតិថា corruption is the big problem អីចឹងមានតែ ៣៣%ទេ ហើយ៦៧% គាត់ថាស្ថាប័នប្រយុទ្ធប្រឆាំងអំពើពុករលួយបានធ្វើកិច្ចការងារល្អហើយនៅក្នុងការប្រយុទ្ធប្រឆាំងអំពើពុករលួយ»។

កញ្ញានិយាយថា «ការជំរុញអោយមានការអនុម័តច្បាប់ស្តីពីសិទ្ធិទទួលបានព័ត៌មានជាការលើកកម្ពស់ឱ្យមានតម្លាភាពនិងការប្រយុទ្ធប្រឆាំងអំពើពុករលួយ។ អីចឹងការចួលរួមមិនត្រឹមតែយុវជនទេ តែមានទាំងអ្នកកាសែត នៅពេលគាត់បានទិន្នន័យមក គាត់មានការវិភាគ គាត់មានការមើលបន្ថែមទៅលើទិន្នន័យទាំងនោះថាតើមានសក្រិតភាព

ប៉ុណ្ណា»។

កញ្ញាក៏បានបន្ថែមទៀតដែរថា អ្វីដែលជាឧបស័គ្គនៅក្នុងការចូលរួមរបស់យុវជនក្នុងការចូលរួមប្រយុទ្ធប្រឆាំងអំពើពុករលួយនោះគឺការភ័យខ្លាច ដោយមិនទាន់មានការការពារទៅលើបុគ្គលហ៊ានរាយការណ៍ពីបញ្ហាពុករលួយ ហើយមិនមានច្បាប់ស្តីពីសិទ្ធិទទួលបាននូវព័ត៌មាន។

ដូច្នេះមានយុវជនតិចតួចមែនទែន បើយើងក្រឡែកមើលសន្ទស្សន៍អំពើពុករលួយនៅក្នងប្រទេសកម្ពុជារយះពេល ៥ឆ្នាំចុងក្រោយ គឺកម្ពុជាទទួលបានពិន្ទុ ២៣ក្នុងឆ្នាំ២០២១ ដែលគិតពី២០ ទៅ២៣។ ហើយពី២០២០ ទៅ២០២១ ប្រទេសកម្ពុជាជាប្រទេសស្ថិតក្នុងឈ្មោះ ដែលមានសន្ទស្សន៍ពុករលួយអាក្រក់ជាងគេនៅក្នុងតំបន់អាស៊ាន អន់ជាងឡាវទៀត។

កញ្ញានិយាយថា «ប៉ុន្តែបើយើងត្រឡប់ទៅមើលសន្ទស្សន៍អំពើពុករលួយនៅក្នងប្រទេសកម្ពុជារយៈពេល ៥ឆ្នាំចុងក្រោយ ប៉ុន្មាន ប្អូនដឹងទេ ពី២០ ទៅ២៣ ក្នុងឆ្នាំ២០២១ យើងបានពិន្ទុ២៣ ហើយពី២០២០ ទៅ២០២១ យើងជាប្រទេសដែលមានសន្ទស្សន៍ពុករលួយអាក្រក់ជាងគេនៅក្នុងតំបន់អាស៊ាន អន់ជាងឡាវទៀត។ អីចឹងបើសិនជាយើងមើលទិន្នន័យប៉ុន្នឹងយើងអាចដឹងអំពីទំនោរ ក៏ដូចជាការចូលរួមនៅក្នុងការប្រយុទ្ធប្រឆាំងអំពើពុករលួយហ្នឹងអាចនៅមាន

កម្រិត»។

កញ្ញានិយាយថា «ខ្ញុំគិតថាប្អូនៗអាចមានចម្លើយខ្លួនឯង អ្វីដែលជាចម្លើយនៅក្នុងចិត្តហ្នឹងគឺខ្លាច ត្រូវទេខ្លាច ហើយយើងសួរថា ហេតុអ្វីបានគាត់ខ្លាច អីចឹងវាមានដើមចងមួយចំនួននៅក្នុងប្រព័ន្ទទាក់ទងទៅនឹងការប្រយុទ្ធប្រឆាំងអំពើពុករលួយហ្នឹង ដែលមិនទាន់មានប្រព័ន្ធមួយគាំទ្រទៅលើអ្នកដែលហ៊ានរាយការណ៍អំពីអំពើពុករលួយ»។

ក្នុងនោះផងដែលកញ្ញាក៏បានបន្តទៀតថាពួកគេផងដែលក៏មិនទាន់យល់ដឹងពីសិទ្ធិរបស់ខ្លួនឯងក្នុងការយល់ដឹងទៅលើគោលនយោបាយ មានទៅដល់៥៨% ទៅ៥៩% ក្នុងការតាមដានអនុវត្តផែនការនៅតាមឃុំសង្កាត់ ក៏ដូចជាការចូលរួមនៅក្នុងការអភិវឌ្ឍតាមមូលដ្ឋាន។

អីចឹងកន្លែងហ្នឹងហើយ ខ្វះការចូលរួមរបស់គាត់ វាធ្វើឱ្យមានការច្រកល្វែងមួយចំនួនទៅលើការអនុវត្តគោលនយោបាយទាំងថ្នាក់ជាតិ ទាំងថ្នាក់ក្រោមជាតិបើយោងទៅតាមរបាយការណ៍របស់អង្គការតម្លាភាពដែលទើបធ្វើ២០២២ហ្នឹងស្តីពីការស្ទង់មតិយុវជនទៅលើគោលការណ៍យល់ដឹងទៅលើគោលនយោបាយ។ ហើយម៉្យាងទៀតខ្វះការគៀងគរយុវជនក្នុងការចូលរួមតាមដានក៏ដូចជាការផ្តល់យោបល់នៃការធ្វើផែនការហិរញ្ញវត្ថុហ្នឹង។

កញ្ញានិយាយថា «របាយការណ៍របស់អង្គការតម្លាភាពដែលទើបធ្វើ២០២២ហ្នឹងស្តីពីការស្ទង់មតិយុវជនទៅលើគោលការណ៍យល់ដឹងទៅលើគោលនយោបាយហ្នឹងពី ៥៨% ទៅ៥៩%ដែលគាត់ឆ្លើយថាគាត់មានសិទ្ធិក្នុងការចូលរួមប្រជុំនៅតាមមូលដ្ឋាន ហើយអត់ដឹងថាខ្លួនមានសិទ្ធិក្នុងការតាមដានអនុវត្តផែនការនៅតាមឃុំសង្កាត់ ក៏ដូចជាការចូលរួមនៅក្នុងការអភិវឌ្ឍតាមមូលដ្ឋាន អីចឹងកន្លែងហ្នឹងហើយ ខ្វះការចូលរួមរបស់គាត់ វាធ្វើឱ្យមានការច្រកល្វែងមួយចំនួនទៅលើការអនុវត្តគោលនយោបាយទាំងថ្នាក់ជាតិ ទាំងថ្នាក់ក្រោមជាតិ»។

កញ្ញានិយាយថា «យើងមើលទៅលើ Budget Surveyនៅក្នុងឆ្នាំ២០២១ ខ្ញុំបានមើលដែរទាក់ទងជាមួយការចូលរួមរបស់សាធារណជនទៅលើការរៀបចំ Budget ការរៀបចំថវិការហ្នឹង នៅក្នុងឆ្នាំ២០២១ហ្នឹង មានពិន្ទុ០ មានន័យថាការរៀបចំថវិការកម្រិតពីថ្នាក់រដ្ឋាភិបាលរហូតដល់ថ្នាក់សភា ស្ទើតែគ្មានអ្នកចូលរួមតាមដានក៏ដូចជាការផ្តល់យោបល់នៃការធ្វើផែនការហិរញ្ញវត្ថុហ្នឹង»។

លោកហួ តុលា ជាអនុប្រធានផ្នែកនៃអគ្គលេខាធិការដ្ឋានក្រុមប្រឹក្សាជាតិកម្ពុជាដើម្បីការអភិវឌ្ឍន៏យុវជនកម្ពុជា បាននិយាយថា យើងជាតួរអង្គសម្របសម្រួលនៅគ្រប់តួរអង្គដែលពាក់ព័ន្ធ មានន័យថាបច្ចប្បន្ននេះ អង្គភាពនេះបានរៀបចំរចនាសម្ព័ន្ធក្រុមយុវជននៅតាមរាជធានីខេត្ត ២៥រាជធានីខេត្តក៏ដូចជាទាំង២៨ក្រសួងស្ថាប័ន អីចឹងស្ថប័នដែលពាក់ព័ន្ធ។

លោកនិយាយថា «ក្របខ័ណ្ឌក្រុមប្រឹក្សាជាតិ ឬអគ្គលេខាដ្ឋានក្រុមប្រឹក្សាជាតិកម្ពុជាដើម្បីការអភិវឌ្ឍយុវជនកម្ពុជានេះគឺថា យើងជាតួរអង្គសម្របសម្រួលនៅគ្រប់តួរអង្គដែលពាក់ព័ន្ធ មានន័យថាបច្ចប្បន្ននេះ យើងបានរៀបចំរចនាសម្ព័ន្ធក្រុមយុវជននៅតាមរាជធានីខេត្ត ២៥រាជធានីខេត្តក៏ដូចជាទាំង ២៨ក្រសួងស្ថាប័ន អីចឹងស្ថប័នដែលពាក់ព័ន្ធ។ ឧទាហរណ៍ក្រសួងការងារអីចឹង លោកមានក្របខ័ណ្ឌយុវជនដែលធ្វើការនៅក្នុងវិស័យការងារ»។

លោកបានបន្តថា អង្គភាពនេះបានរៀបចំផ្តល់ឱកាសដល់យុវជនធ្វើការប្រកួតប្រជែងតស៊ូមតិនៅលើវិស័យនាៗគ្រប់ក្របខ័ណ្ឌ។ ហើយក៏បានរៀបចំតាក់តែងបទបញ្ញត្តិនិងក្របខណ្ឌកតិយុទ្ធនយោបាយ ដែលជាចក្ខុវិស័យចង្អុលផ្លូវនៃការអនុវត្តន៍ ហើយដើម្បីជំរុញឱ្យមានការចូលរួមពីគ្រប់ភាគីដែលពាក់ព័ន្ធ all relevant stakeholders ត្រូវចូលរួមដើម្បីជាប្រតិបត្តិករផង ជាយន្តការនៃការផ្សព្វផ្សាយផង និងជាយន្តការដើម្បីផ្តល់ជាយោបល់បំពេញបន្ថែមនៅក្នុងការងារនីមួយៗផងដែរ។

លោកនិយាយថា «អគ្គលេខាធិដ្ឋានយើងបានរៀបចំមកទល់ពេលនេះរយះពេលជិត ៥ឆ្នាំហើយនៃការផ្តល់ជូនឱកាសដល់យុវជនដើម្បីចូលរួមប្រកួតប្រជែងតស៊ូមតិនៅលើវិស័យនាៗដែលបានដាក់ជូនលើវិស័យក្នុងតំបន់ ទាំងក្របខ័ណ្ឌបច្ចេកកវិទ្យា ក្របខ័ណ្ឌសិទ្ធសេរីភាពសារព័ត៌មាន ក្របខ័ណ្ឌប្រជាធិបតេយ្យនិងក្របខណ្ឌនាៗផងដែរ»។

លោកនិយាយថា «ក្នងក្របខ័ណ្ដការងារពង្រីកក្របខ័ណ្ឌការងារនៅក្នុងក្រុមប្រក្សាជាតិនេះយើងបានសម្របសម្រួលឱ្យមានការសម្រួលបង្កើតក្រុមប្រឹក្សាយុវជនកុមានៅតាមសាលា នៅតាមវិទ្យាល័យ ទូទាំងប្រទេស ដែលក្នុងក្របខ័ណ្ឌនោះយើងបានជម្រុញឱ្យយុវជនចូលរួមក្នុងការងារស្ម័គ្រចិត្ត»។

លោកនិយាយថា «យើងបានរៀបចំតាក់តែងបទបញ្ញត្តិនិងក្របខណ្ឌកតិយុទ្ធនយោបាយ ពីព្រោះមានតែក្របខណ្ឌនយោបាយទេជាចក្ខុវិស័យចង្អុលផ្លូវនៃការអនុវត្តន៍ ហើយក៏ដូចជាជំរុញឱ្យមានការចូលរួមពីគ្រប់ភាគីដែលពាក់ព័ន្ធ all relevant stakeholders ត្រូវចូលរួមដើម្បីជាប្រតិបត្តិករផង ជាយន្តការនៃការផ្សព្វផ្សាយផង និងជាយន្តការដើម្បីផ្តល់ជាយោបល់បំពេញបន្ថែមនៅក្នុងការងារនីមួយៗផងដែរ»។

កញ្ញាលាង សុជា យុវជនស្នូលទី៥ របស់កាហ្វេនយោបាយ និងអ្នកសម្របសម្រួលគម្រោងស្ត្រីនិងយុវជនក្នុងភាពជាអ្នកដឹកនាំបានលើកឡើងផងដែរថា យុវជននៅមានភាពភ័យខ្លាច និងមិនទាន់យល់ដឹងពីសិទ្ធិរបស់ខ្លួនក្នុងការចូលរួមនៅក្នុងកិច្ចការងារសង្គមរបស់ខ្លួនជាពិសេសទាក់ទងនឹងនយោបាយ ដូច្នេះការចូលរួមរបស់យុវជនពិតជាមានកម្រិតទាបមែនទែន។

កញ្ញានិយាយថា «សម្រាប់ការចូលរួមរបស់យុវជនរយះពេលចុងក្រោយ ដែលដឹកនាំគម្រងដែលនាងខ្ញុំបានធ្វើទាក់ទង Debate ក៏ដូចជាការលើកទឹកចិត្តយុវជនក្នុងការចូលរួមនៅក្នុងកិច្ចការងារសង្គមហ្នឹង ខ្ញុំយល់ឃើញថា ទាក់ទងនឹងការចូលរួមរបស់យុវជននូវមានការការចូលរួមតិចតួចនៅឡើយ»។

កញ្ញានិយាយថា «ពួកគាត់ភ័យខ្លាចនឹងនយោបាយជាដើម ពួកគាត់អត់ទាន់យល់ដឹងសិទ្ធិក្នុងការប្រើប្រាស់សិទ្ធិក្នុងការអភិវឌ្ឍសង្គមហ្នឹងបែបណាទេ ពេលខ្លះគាត់ចូលរួម គាត់ភ័យខ្លាច ទាក់ទងទៅនឹងការនយោបាយ ពួកគាត់ reject ពួកគាត់ថា អាហ្នឹងជាការយល់ឃើញ វាទាក់ទងទៅនឹងនយោបាយអីចឹង អីចឹងពួកគាត់ reject ចោល ពួកគាត់បដិសេធក្នុងការចូលរួម»៕

Q&A: ផលវិបាកនៃការធ្វើចំណាកស្រុករបស់ពលករកម្ពុជាទៅក្រៅប្រទេសដោយមិនត្រឹមត្រូវ

កឹម ម៉ានី (Koem Many) — Tue, 29 Nov 2022 03:54:44 +0000

របាយការណ៍កម្រាស់ជិត ៣០ ទំព័រចេញផ្សាយដោយធនាគារពិភពលោក បានកត់សម្គាល់ថា ការបម្លាស់ទីរបស់ប្រជាពលរដ្ឋនៅក្នុងតំបន់អាស៊ីអាគ្នេយ៍ គឺជាបញ្ហាមួយដែលកាន់តែសំខាន់ឡើង។ នៅក្នុងនោះ ប្រទេសនៅអាស៊ាន ដែលរួមមានកម្ពុជាផង ផ្គត់ផ្គង់បាន៨ភាគរយនៃពលករចំណាកស្រុកទាំងអស់របស់ពិភពលោក។ បើតាមធនាគារពិភពលោក កម្ពុជាជាប្រទេសដែលស្ថិតក្នុងចំណោមប្រទេសបញ្ជូនពលករច្រើនជាងគេក្នុងតំបន់អាស៊ីអាគ្នេយ៍។

លោក មឿន តុលា ជានាយកប្រតិបត្តិនៃមជ្ឈមណ្ឌលសម្ព័ន្ធភាពការងារ និងសិទ្ធិមនុស្ស ហៅកាត់ថា (CENTRAL) បានផ្តល់កិច្ចសម្ភាសជាមួយ កឹម ម៉ានី ដែលជាសិក្ខាកាមរបស់ Newsroom Cambodia អំពីផលប៉ះពាល់នៃការធ្វើចំណាកស្រុករបស់ពលករកម្ពុជាទៅកាន់ប្រទេសគោលដៅ។

Q: សួស្តីលោក! តើលោកអាចណែនាំខ្លួនបន្តិចបានទេ?

A: បាទ! ខ្ញុំឈ្មោះ មឿន តុលា ជា នាយកប្រតិបត្តិនៃមជ្ឈមណ្ឌលសម្ព័ន្ធភាពការងារ និងសិទ្ធិមនុស្ស ហៅកាត់ថាសង់ត្រាល់។

Q: តើអ្វីជាការធ្វើចំណាកស្រុក?

A: Ok! ឥឡូវខ្ញុំនិយាយភាសាដើម្បីងាយយល់ ពាក្យថាចំណាកស្រុកហ្នឹងសំដៅទៅលើការចេញពីភូមិកំណើតរបស់ខ្លួន ក្នុងគោលបំណងអាចថារករបរទទួលទាន ឬមួយរកការងារធ្វើ ឬក៏ផ្លាស់ប្តូរទីលំនៅទៅកន្លែងណាមួយផ្សេងក្រៅពីភូមិកំណើតរបស់យើង អាហ្នឹងគេហៅថាចំណាកស្រុកហើយ។ បើសិនជាយើងចេញពីភូមិកំណើតមកត្រឹមទីរួមខេត្ត ឬទីរួមស្រុក ឬក្រុងខេត្តណាមួយដែលមិនមែនជាស្រុកភូមិកំណើតរបស់យើង អាហ្នឹងគេហៅថាការធ្វើចំណាកស្រុកដោយនៅក្នុងស្រុកក្នុងប្រទេស។ ប៉ុន្តែបើផ្ទុយមកវិញ បើសិនជាយើងធ្វើចំណាកស្រុក ចេញពីភូមិកំណើតរបស់យើង ប្រទេសកំណើតរបស់យើង ទៅប្រទេសគោលដៅណាមួយដើម្បីបំណងទាំងបី ដូចខ្ញុំបានជម្រាបខាងដើមហ្នឹង ក៏គេចាត់ទុកថាជាការធ្វើចំណាកស្រុកដែរ។

Q: តើការធ្វើចំណាកស្រុកមានគុណសម្បត្តិ និងគុណវិបត្តិយ៉ាងណាខ្លះ?

A: គុណសប្បត្តិត្រង់ថា យើងអាចមានឱកាសក្នុងការរៀនសូត្រ ទាំងរបៀបរស់នៅ ឱកាសក្នុងការអាចរកមុខរបរ ឱកាសក្នងការផ្លាស់ប្តូរនូវបែបបទការរស់នៅ និងប្រកបមុខរបរថ្មីអីចឹង ហ្នឹងគុណសម្បត្តិ។ គុណវិបត្តិ បើសិនជាយើងជាប្រជាពលរដ្ឋមួយនៅក្នុងកម្រិតការចេះដឹងតិចតួច មិនចេះអានអក្សរ មិនចេះភាសាគេ បើសិនជាយើងទៅក្រៅប្រទេស ហើយយើងមានជំនាញតិចតួច គឺមានហានិភ័យខ្ពស់ជាងអ្នកដែលគេចេញពីមហាវិទ្យាល័យ ដែលអាចនិយាយភាសាអង់គ្លេសបាន ទំនាក់ទំនងបាន ហើយយើងនឹងឈានទៅដល់បរិបទមួយរបៀបរស់នៅថ្មី វប្បធម៌ទំនៀមទម្លាប់ថ្មី អាហ្នឹងជាគុណវិបត្តិ។

ចំណុចមួយទៀត យើងបែកពីស្រុកកំណើត បែកពីប្រទេស បែកពីក្រុមគ្រួសាររបស់យើង អាហ្នឹងជាគុណវិបត្តិ។ អាហ្នឹងសុទ្ធតែយើងនិយាយពីគុណវិបត្តិកម្រិតខ្លួនឯង ប៉ុន្តែបើយើងនិយាយពីគុណវិបត្តិសម្រាប់ប្រទេស សម្រាប់សហគមន៍ គឺកាលណាយើងចំណាកស្រុកចេញពីសហគមន៍របស់យើង ចេញពីប្រទេសរបស់យើង គឺយើងបាត់បង់ឱកាសក្នុងការចូលរួមចំណែកអភិវឌ្ឍន៍សហគមន៍ ចូលរួមចំណែកក្នុងការអភិវឌ្ឍជ្រើសរើស។

ជាពិសេសនៅក្នុងបរិបទនេះ យើងកាលណាចំណាកស្រុកទៅក្រៅប្រទេសហើយ គឺយើងអាចបាត់បង់់នូវឱកាសក្នុងការចូលរួមជ្រើសរើសតំណាងរបស់ខ្លួន ទាំងថ្នាក់ក្រោមជាតិ ដូចយើងបោះឆ្នោតឃុំសង្កាត់អីចឹង យើងពិបាកនឹងមកបោះឆ្នោតជ្រើសរើសតំណាងក្រុមប្រឹក្សាឃុំ ឫក៏មេឃុំនៅក្នុងសហគមន៍របស់យើងទី១។

ទី២ បោះឆ្នោតជាតិ ក៏យើងបាត់បង់ឱកាសក្នុងការជ្រើសរើសតំណាងរបស់យើងក្នុងសភាជាតិអីចឹងដែរ អាហ្នឹងគុណវិបត្តិសម្រាប់ថ្នាក់ជាតិ ប៉ុន្តែការធ្វើចំណាកស្រុកច្រើន បើប្រជាពលរដ្ឋចេញទៅធ្វើចំណាកស្រុកច្រើននៅក្រៅប្រទេសគេខ្លាំងពេក ក៏វាធ្វើអោយមានវិបត្តិសម្រាប់ប្រទេសដែរ ខ្វះធនធានមនុស្សក្នុងការអភិវឌ្ឍន៍នៅក្នុងស្រុកហ្នឹងដែរ។

Q: តើការធ្វើចំណាកស្រុកនៅប្រទេសកម្ពុជានាពេលបច្ចុប្បន្នមានស្ថានភាពបែបណាដែរលោក?

A: សម្រាប់យើង ជាសំណួរធំបន្តិច។ សម្រាប់ប្រទេសកម្ពុជាយើង ជាប្រទេសបញ្ជូនពលករ ហើយយើងឃើញថា ប្រជាពលរដ្ឋយើងដែលទៅធ្វើការនៅក្រៅប្រទេសភាគច្រើន នៅក្នុងចំណោម៣លាននាក់ជាងនេះ ភាគច្រើនគឺជាប្រជាពលរដ្ឋដែលមានកម្រិតវប្បធម៌ហ្នឹងទាប ហើយមានជំនាញហ្នឹងទាប កាលណាបើសិនជាគាត់មានជំនាញទាប វប្បធម៌ទាបហ្នឹងហើយ ដែលយើងមើលការងារដែលគាត់ធ្វើនៅថៃ ភាគច្រើននៅថៃ២លាននាក់ជាង ភាគច្រើននៅថៃក្នុងវិស័យកសិកម្មទៅធ្វើចំការឱ្យគេ វិស័យសំណង់ ហើយទៅធ្វើជាអ្នករៀបឥដ្ឋ ឬក៏ជូតស៊ីម៉ង់ត៍ ជូតខ្សាច់អីចឹង សុទ្ធដែលជាការងារមានគ្រោះថ្នាក់ ហើយការងារដែលមានចំណូលត្រឹមតែប្រាក់ឈ្នួលគោល ឬក៏ទាបជាងប្រាក់ឈ្នួលគោល។ ការងារផ្សេងទៀតដូចរត់តុបាយ រត់តុគុយទាវអីចឹង អាហ្នឹងភាគច្រើនពលរដ្ឋទៅធ្វើការនៅទីហ្នឹង អីចឹងបើយើងមើលមកការងារដែលធ្វើដោយកម្លាំងហ្នឹង វាជាការងារដែលមានហានិភ័យ ហានិភ័យក្នុងន័យថាងាយរងគ្រោះដោយសារការកេងប្រវ័ញ្ច ងាយរងគ្រោះដោយគេមិនបើកប្រាក់ឈ្នួល ងាយរងគ្រោះដោយអំពើហិង្សានៃការគ្រប់គ្រង ដូចថាពេលខ្លះការរងគ្រោះ ដោយសារការជួញដូរអីចឹងដែរ។

អាហ្នឹងសម្រាប់ខ្ញុំ ខ្ញុំយល់ថាប្រជាពលរដ្ឋដែលមានកម្រិតវប្បធម៌ទាប ឬក៏ជំនាញទាបទាំងអស់ហ្នឹង គាត់គួរត្រូវបានយកចិត្តទុកដាក់ពីសំណាក់រដ្ឋហ្នឹងក្នុងការបង្កើតមុខរបរ ហើយនិងបង្កើតការងារនៅក្នុងស្រុកជាជាងឱ្យគាត់ប្រថុយទៅធ្វើការនៅក្រៅប្រទេស។

ដោយឡែកបើសិនជាចង់ឱ្យពលរដ្ឋទៅធ្វើការនៅក្រៅប្រទេសដកបទពិសោធន៍យកមកអភិវឌ្ឍន៍ជាតិយើងវិញ ខ្ញុំគិតថា គួរតែជាឱកាសសម្រាប់ពួកនិស្សិតពួកអី។ ចឹងជាសរុបមកខ្ញុំថាការធ្វើចំណាកស្រុក សម្រាប់ប្រជាពលរដ្ឋខ្មែរយើងជាប្រភេទការធ្វើចំណាកស្រុកដោយបង្ខំ បង្ខំក្នុងន័យនេះគឺ ដោយសារការអត់មានជម្រើស ដោយសារអត់មានជម្រើសហ្នឹង គឺដោយសារគាត់ជំពាក់លុយគេ គាត់អត់មានមុខរបរត្រឹមត្រូវ គាត់អត់មានមុខរបរប្រាក់ចំណូល មិនអាចរស់បានអីចឹងទៅ គ្នាបង្ខំចិត្តធ្វើចំណាកស្រុកទៅក្រៅប្រទេស ប៉ុន្តែមិនជាការធ្វើចំណាកស្រុកដោយជម្រើសទេ។

ការធ្វើចំណាកស្រុកដោយជម្រើស ខ្ញុំឧទាហរណ៍ដូចជា ជនជាតិថៃមកធ្វើការនៅស្រុកខ្មែរ ជនជាតិម៉ាឡេមកធ្វើការនៅស្រុកខ្មែរ ជនជាតិអាមេរិក ជនជាតិអូស្ត្រាលី ជនជាតិកាណាដា អង់គ្លេសអី មកធ្វើការនៅស្រុកខ្មែរហ្នឹង ក៏ជាចំណាកស្រុកដែរ ប៉ុន្តែគេជាចំណាកស្រុកដោយជម្រើស គេចង់ផ្លាស់ប្តូរបរិយាកាស គេចង់ផ្លាស់ប្តូរបទពិសោធន៍អី -ល- ហ្នឹងដើម្បីឈានទៅថ្ងៃក្រោយទៅទៀតត្រឡប់ទៅស្រុកគេវិញ គេធ្វើការណាមួយ គេមានបទពិសោធន៍ជាក់លាក់ បាទ។

Q: តើមានកត្តាអ្វីខ្លះជំរុញឱ្យពួកគាត់ធ្វើចំណាកស្រុក?

A: កត្តាដែលជំរុញឱ្យធ្វើចំណាកស្រុកវាមានពីរដែលគេតែងតែកំណត់ហ្នឹង គឺកត្តាជំរុញ និងកត្តាទាក់ទាញ។ កត្តាជំរុញ គេសំដៅទៅលើភាពក្រីក្រ ភាពអត់ការងារធ្វើ ភាពអត់មុខរបរជាក់លាក់ ការបាត់បង់ដីធ្លី ការជំពាក់បំណុលធនាគារគ្រឺស្ថានហិរញ្ញវត្ថុ -ល- និង -ល- ហ្នឹងដែលធ្វើឱ្យពលរដ្ឋគាត់ក្រីក្រ កាលណាគាត់ក្រីក្រ គាត់សម្លឹងមើលជម្រើសថាតើធ្វើម៉េចដើម្បីឱ្យគាត់អាចរកចំណូលបាន ឬក៏រកមុខរបរបានដើម្បីធានានូវចំណូលបង់សងទៅបំណុលធនាគារទៅគ្រឹះស្ថានហិរញ្ញវត្ថុ -ល- និង -ល- អាហ្នឹងគេហៅថាកត្តាជំរុញ។

កត្តាមួយទៀត គឺកត្តាទាក់ទាញ កត្តាទាក់ទាញ ដូចនៅស្រុកថៃចឹង គេមានការងារធ្វើ គេមានប្រាក់ឈ្នួលច្រើនជាងកម្ពុជា គេមានចំណាយបាន៣រយបាតក្នុងមួយថ្ងៃ ក៏ប៉ុន្តែចំណាយទៅវិញថ្លៃម្ហូប ថ្លៃអីហ្នឹង វាអាចធូរជាងនៅស្រុកខ្មែរ។ ហើយពេលខ្លះទៅក៏មានការលួងលោមពីមេខ្យល់អីមួយចំនួនដែលអូសទាញថា មកធ្វើការនេះមកបានចំណូលខ្ពស់ មានការងារល្អ ការងារស្រួលអីហ្នឹង អាហ្នឹងគឺជាកត្តាទាក់ទាញ ហើយក៏មានអ្នកខ្លះគេធ្វើចំណាកស្រុកទៅគេបានជោគជ័យទៅ គេត្រឡប់មកវិញ បានទិញដី សង់ផ្ទះឡើងវិញ ឬក៏ជួសជុលផ្ទះ ធ្វើឱ្យមនុស្សយើងដែលឃើញហើយអត់ទាន់បានធ្វើចំណាកស្រុកហ្នឹង ចាប់ផ្តើមពិចារណាកត្តាមួយជំរុញខ្លួនដែលអត់មានលុយ អត់មានចំណូលផង មើលគេឃើញបានជោគជ័យ អីចឹងក៏សម្រេចចិត្តធ្វើចំណាកស្រុកអីចឹងទៅ។

Q: តើមានបញ្ហាប្រឈមចំពោះពួកគាត់ដែរឬទេ ចំពោះការធ្វើចំណាកស្រុក?

A: ដូចខ្ញុំជម្រាបចឹង ពលរដ្ឋយើងភាគច្រើនជាប្រភេទចំណាកស្រុកដោយបង្ខំ បង្ខំន័យនេះ ដូចក្នុងន័យខ្ញុំបានពន្យល់មុនហ្នឹង មិនមែនគេយកកាំភ្លើង កាំបិទទៅភ្ជង់គាត់ឱ្យចំណាកស្រុកទេ ប៉ុន្តែដោយសារកត្តាជំរុញហ្នឹង វាច្រើនពេក ភាពក្រីក្រ ភាពអីហ្នឹង ហើយវាអត់មានជម្រើសអីចឹងទៅ គាត់ទៅធ្វើចំណាកស្រុកដោយបង្ខំហ្នឹង។ កាលណាគាត់ទៅធ្វើចំណាកស្រុកដោយបង្ខំ ខ្លួនឯងអត់ចេះភាសាគេ ខ្លួនឯងអត់ចេះសូម្បីតែអានឈ្មោះ សរសេរឈ្មោះខ្លួនឯង ឬក៏អានឈ្មោះខ្លួនឯង ចឹងគាត់មានបញ្ហាប្រឈមច្រើនពាក់ព័ន្ធទៅដល់ប្រទេសគោលដៅហ្នឹង ដូចជា គេមិនបើកប្រាក់ឈ្នួលឱ្យពួកគាត់គ្រប់តាមអ្វីដែលជាប្រាក់ឈ្នួលជាតិគេហ្នឹង ឬក៏ប្រាក់ឈ្នួលដែលព្រមព្រៀងគ្នា អាចប្រឈមនឹងការគេលក់ដូរគាត់ ពីកន្លែងមួយទៅកន្លែងមួយ អាចប្រឈមនឹងអំពើហិង្សាក្នុងការគ្រប់គ្រង។ ឧទាហរណ៍ បើសិនជាគាត់ធ្វើអីមួយ គេអាចប្រើអំពើហិង្សាលើរាងកាយគាត់ អាចទទួលបានឱកាសការទទួលបានកិច្ចគាំពារសង្គមនៅក្នុងប្រទេសទទួល ហើយនិងគាត់ត្រូវប្រឈមជាមួយនឹងការងារដែលមិនមានការធានានូវលក្ខខណ្ឌសុខភាព សុវត្ថិភាព ហើយនិងស្តង់ដារការងារអីត្រឹមត្រូវ អាហ្នឹងការប្រឈមត្រួសៗដែលខ្ញុំរៀបរាប់ បាទ។

Q: តើអាជ្ញាធរ និងរដ្ឋាភិបាលគួរមានវិធានការបែបណាក្នុងរឿងនេះ?

A: តាមពិតទៅវាមានរឿងច្រើនដែលគួរធ្វើ ក៏ប៉ុន្តែខ្ញុំសូមញែកវាជាពីរ ញែកទី១ យន្តការក្នុងការការពារ និងលើកកម្ពស់ពលករចំណាកស្រុកដែលគាត់កំពង់ធ្វើការនៅក្នុងប្រទេសគោលដៅហ្នឹង តាមពិតទៅយើងគួរតែចរចារ MOU រវាងប្រទេសយើង និងប្រទេសទទួលហ្នឹង កុំផ្តោតតែលើចំនួន ហើយកុំផ្តោតទៅលើវិស័យ យើងគួរផ្តោតទៅលើ យើងគួរសម្លឹងទៅមើលថាតើមានលក្ខខណ្ឌការពារអី្វខ្លះដល់ពលករយើងហ្នឹង ការការពារសិទ្ធិ ការការពារប្រយោជន៍ទៅពលករយើង។

ទី២ យើងត្រូវមានយន្តការក្នុងការតាមដាន ថាតើពលករខ្មែរកំពុងធ្វើការនៅម៉ាឡេក្តី នៅថៃក្តី ឬប្រទេសគោលដៅមួយចំនួនផ្សេងទៀតហ្នឹង ត្រូវបានគេគោរពតាមស្តង់ដារនិយាមអន្តរជាតិដែលមានចែងនៅក្នុងអនុសញ្ញាអន្តរជាតិស្តីអំពីការលើកកម្ពស់ និងការការពារសិទ្ធិពលករចំណាកស្រុក និងក្រុមគ្រួសារដែរអត់។

ដែលសំខាន់ ចំណុចទី៣ យើងត្រូវមានយន្តការក្នុងការទទួលមកវិញ ទទួលគាត់មកវិញមានន័យថា នៅពេលដែលពលករគាត់ធ្លាប់ធ្វើការនៅក្នុងវិស័យកសិកម្មនៅប្រទេសថៃ នៅពេលគាត់ត្រឡប់មកវិញ តើមានវិស័យកសិកម្មហ្នឹងត្រង់យកពួកគាត់ ពួកគាត់ទៅធ្វើការបួនប្រាំឆ្នាំ បីបួនឆ្នាំ អាហ្នឹងគាត់ក្លាយទៅជាពលករជំនាញហើយ ចឹងមកវិញហ្នឹងគាត់មានមុខរបរ ព្រោះអីគាត់មានការងារអីដែលរដ្ឋបង្កើតសម្រាប់គាត់អត់ បើសិនជាអត់ទេ គាត់ត្រូវត្រឡប់នៅប្រទេសផ្សេងៗវិញ មកពីកូរ៉េទៅថៃ មកពីថៃទៅម៉ាឡេ អាហ្នឹងគេចមិនផុតគឺថា រដ្ឋយើងអត់អាចទទួលបានប្រយោជន៍អីពីពួកគាត់ទេ អាហ្នឹង ចំនុចទី១។

ចំណុចទី២ ខ្ញុំថាបើសម្រាប់ខ្ញុំវិញ យន្តការក្នុងការធ្វើចំណាកស្រុកនេះ យើងគួរតែបង្កើតឱកាសឱ្យបានច្រើនសម្រាប់អ្នកដែលមានកម្រិតវប្បធម៌ទាប ឬមួយអ្នកដែលមានជំនាញទាប តាមរយៈធ្វើកំណែទម្រង់វិស័យកសិកម្ម ឧទាហរណ៍ដូចជា មានដីគ្រប់គ្រាន់ផ្តល់ឱ្យគាត់ក្នុងការធ្វើស្រែ ធ្វើចំការ មានពូជ ឬក៏មានទុនសម្រាប់ជួយគាត់ ដើម្បីឱ្យគាត់អាចដាំដុះបានធ្វើកសិផលបាន។

ទី៣ ទីផ្សារ បង្កើតជាទីផ្សារជួយពលរដ្ឋយើងក្នុងការវេចខ្ចប់សម្រាប់លក់ផលិតផលកសិកម្មទៅដល់ទីផ្សារហ្នឹង ឬក៏បង្កើតនូវដែលគេហៅថាវិស័យកែច្នៃ។ ឧបមាថាឥឡូវគាត់ដាំដើមស្វាយ ត្រូវយកផ្លែស្វាយហ្នឹងផលិតទៅជាទឹកស្វាយ ទៅជាស្វាយត្រាំ ទៅជាស្វាយ (dried mangos) ដំណាប់ស្វាយអី -ល- និង -ល- ហ្នឹង។

បើសិនជាយើងបង្កើតទីផ្សារហ្នឹងបាន គឺពលរដ្ឋយើងដែលគាត់ទៅធ្វើការនៅ low skills [ជំនាញទាប] នៅផ្នែកកសិកម្ម និងផ្នែកសំណង់អីហ្នឹង គាត់មានឱកាសធ្វើការនៅក្នុងស្រុក ផលិតនៅក្នុងស្រុក យើងកុំប្រើយន្តការក្នុងការប្រែក្លាយប្រជាពលរដ្ឋដែលជាកសិករដែលជាម្ចាស់ដី ដែលជាអ្នកផលិតហ្នឹងឱ្យទៅជាពលករគេ ព្រោះជីវិតជាពលករអត់ទៀង អត់មានស្ថិរភាពទេ ថ្ងៃណាធ្វើការល្អទៅ គេរក្សាទុកទៅ ប៉ុន្តែបើសិនបើយើងធ្លាក់ដៃការងារ គេបញ្ឈប់យើងពីការងារក៏បាន ក៏មានដែរ។ អ៊ីចឹងបើសិនជាគាត់មានដី ថ្ងៃនេះគាត់ដាំស្វាយបានផល ថ្ងៃក្រោយអត់មានផល គាត់ដូរទៅដាំដំឡូង គាត់ដូរទៅដាំល្ពៅ គាត់ដូរទៅដាំអីវិញ អាហ្នឹងដីនៅតែជារបស់គាត់ដដែល នេះគឺជាចំណុចមួយរដ្ឋត្រូវគិត។

A: ចាស៎! អរគុណច្រើនដែលបានផ្តល់ជាកិច្ចសម្ភាស។

Q: អរគុណច្រើន!

A: សូមជម្រាបលាលោក។

Q: បាទៗ! ជម្រាបលា៕

សង្គមស៊ីវិលចំនួន៦៩ ជំរុញឱ្យរដ្ឋាភិបាលដោះលែង កញ្ញា ឈឹម ស៊ីថរ

កឹម ម៉ានី (Koem Many) — Tue, 29 Nov 2022 02:38:01 +0000

អង្គការសង្គមស៊ីវិលចំនួន៦៩ស្ថាប័ន ទាមទារឱ្យរាជរដ្ឋាភិបាលដោះលែង កញ្ញា ឈឹម ស៊ីថរ ប្រធានសហជីពទ្រទ្រង់សិទិ្ធការងារ បុគ្គលិក កម្មករខ្មែរនៃក្រុមហ៊ុនណាហ្គាវើលដ៏ (LRSU) ចេញពីពន្ធនាគារជាបន្ទាន់ដោយឥតលក្ខខណ្ឌ និងបញ្ឈប់ការប្រើប្រាស់ប្រព័ន្ធតុលាការបំភិតបំភ័យប្រធាន និងសមាជិកសហជីពតទៅទៀត។

ក្នុងសេចក្ដីថ្លែងការណ៍របស់អង្គការសង្គមស៊ីវិលចំនួន៦៩ ដែលចេញនៅថ្ងៃទី២៨ ខែវិច្ឆិកា ឆ្នាំ២០២២ ឱ្យដឹងថា កញ្ញា ស៊ីថរ និងមេធាវីការពារក្តីឱ្យកញ្ញា សុទ្ធតែមិនបានទទួលការជូនដំណឹងអំពីលក្ខខណ្ឌក្នុងការដោះលែងឱ្យនៅក្រៅឃុំបណ្តោះអាសន្ននោះទេ។ មេធាវីរបស់កញ្ញាបានដាក់ពាក្យស្នើសុំថតសំណុំរឿងរបស់កញ្ញានៅតុលាការ ដែលក្នុងនោះមានទាំងឯកសារលក្ខខណ្ឌនៃការដោះលែងឱ្យនៅក្រៅឃុំបណ្តោះអាសន្ននានា ប៉ុន្តែតុលាការមិនទាន់អនុញ្ញាតឱ្យថតឯកសារសំណុំរឿងនោះនៅឡើយ ដែលនេះជាការរំលោភបំពានយ៉ាងធ្ងន់ធ្ងរទៅលើក្រមនីតិវិធីព្រហ្មទណ្ឌនៃព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា។

លោក អំ សំអាត នាយកប្រតិបត្តិអង្គការលីកាដូ ដែលជាអង្គការមួយស្ថិតក្នុងចំណោមសង្គមស៊ីវិលទាំង៦៩ដែលចេញសេចក្តីថ្លែងការណ៍លើកឡើងថា ការចាប់ខ្លួនកញ្ញា ឈឹម ស៊ីថរ គឺជារឿងមិនសមហេតុផល និងជាការគំរាមគំហែង បំភិតបំភ័យ និងបំបាក់ស្មារតីសម្រាប់សហជីពណាហ្គាវើលដ៍ ក៏ដូចជាការគំរាមកំហែង បំភ័យទៅដល់បុគ្គលិក អតីតបុគ្គលិកនៃក្រុមហ៊ុនណាហ្គាវើលដ៍ដែលកំពុងធ្វើកូដកម្មដើម្បីស្វែងរកដំណោះស្រាយបញ្ហាវិវាទការងារនៅក្រុមហ៊ុនណាហ្គាវើលដ៍។

លោកមានប្រសាសន៍ថា៖ «ទីមួយបើតុលាការនិងអាជ្ញាធរចោទប្រកាន់ថាបានគេចវេស និងមិនគោរពទៅតាមសេចក្ដីសម្រេចដែលដាក់កញ្ញា ស៊ីថរ ឱ្យស្ថិតនៅក្រោមការត្រួតពិនិត្យរបស់តុលាការ គឺជារឿងអត់ត្រឹមត្រូវទេ ដោយសារកញ្ញា ស៊ីថរ និងមេធាវីរបស់កញ្ញាមិនដែលបានទទួលដីកាសម្រេចដាក់កញ្ញាឱ្យស្ថិតនៅក្រោមការត្រួតពិនិត្យរបស់តុលាការទេ អ៊ីចឹងត្រង់ចំណុចដែលមិនអនុញ្ញាតឱ្យកញ្ញា ស៊ីថរចេញទៅក្រៅប្រទេស វាអត់មានការអនុវត្តបានដោយសារសាមីខ្លួន និងមេធាវីមិនដែលបានដឹងហើយក៏មិនដែលបានឃើញ អ៊ីចឹងយកការសម្រេចមកធ្វើជាការចោទប្រកាន់វាអត់ត្រឹមត្រូវទេ។ ហើយមួយទៀតបើគេចវេសមែន មិនមែនកញ្ញា ស៊ីថរ ត្រឡប់មកពីប្រទេសអូស្ត្រាលីវិញទេ។ »។

លោក អំ សំអាត បន្ថែមថា៖ «ទីពីរយើងឃើញការឃុំខ្លួនគាត់គឺឃុំខ្លួនឡើងវិញទាក់ទងបទល្មើសចាស់នោះទេ ចាប់ខ្លួនគាត់កាលពីដើមខែមករា ឆ្នាំ២០២២ តុលាការចោទប្រកាន់គាត់ថាបានញុះញង់ឱ្យមានភាពវឹកវរធ្ងន់ធ្ងរដល់សន្តិសុខសង្គម អ៊ីច៊ឹងការចាប់ខ្លួននឹងគឺបទល្មើសចាស់ទេ ហើយការឃុំខ្លួនបណ្ដោះអាសន្នឡើងវិញទៅលើដីកាក្រោមការត្រួតពិនិត្យដែលសាមីខ្លួន និងមេធាវីមិនបានដឹង នេះជាចំណុចមួយយើងគិតថាគំរាមកំហែង បំភិតបំភ័យ និងបំបាក់ស្មារតីសម្រាប់សហជីពក្រុមហ៊ុនណាហ្គាវើលដ៍»។

នាយកអង្គការលីកាដូរូបនេះបន្ថែមថា អាជ្ញាធរគួរបញ្ឈប់ការធ្វើទុក្ខបុកម្នេញ ឬបំភិតបំភ័យហួសហេតុទៅលើសកម្មភាពនៃមេដឹកសហជីពឯករាជ្យ ដែលគាត់ធ្វើការដើម្បីបម្រើផលប្រយោជន៍បុគ្គលិក កម្មករ ដើម្បីឱ្យមានការគោរពទៅតាមលក្ខខណ្ឌការងារ គោរពសិទ្ធិរបស់បុគ្គលិក កម្មករ ហើយប្ដូរមករកការដោះស្រាយវិញ។

Newsroom Cambodia បានទាក់ទង លោក ប្លង់ សុផល អ្នកនាំពាក្យសាលាដំបូងរាជធានីភ្នំពេញតាមសាសរអេឡិចត្រូនិចតេឡេក្រាម ប៉ុន្ដែលោកថា៖ « ខ្ញុំមិនឆ្លើយនឹងសំណួរ អ្នកមិនមែនជាអ្នកសារព័ត៌មានឡើយ»។

លោក ជិន ម៉ាលីន អ្នកនាំពាក្យក្រសួងយុត្ដិធម៌ប្រាប់ Newsroom Cambodia តាមសារអេឡិចត្រូនិចតេឡេក្រាមថា បើមើលទៅលើការលើកឡើងក្នុងសេចក្តីថ្លែងការណ៍របស់សង្គមស៊ីវិលទាំង៦៩នោះ បង្ហាញថា ពួកគេមិនបានពិនិត្យមើលទៅលើច្បាប់របស់កម្ពុជា ឬក៏នីតិវិធីរបស់តុលាការកម្ពុជានោះទេ។ លោកថា សមត្ថកិច្ចអនុវត្តន៍ទៅតាមនីតិវិធីច្បាប់របស់កម្ពុជាដែលមានជាធរមាន មិនមែនជាការរំលោភបំពានសិទ្ធិ ឬធ្វើទុកបុកម្នេញនោះទេ។

លោកមានប្រសាសន៍ថា៖ «ទាក់ទងករណីហ្នឹងគឺជាការអនុវត្តដំណើរការនីតិវិធីតាមផ្លូវច្បាប់របស់តុលាការ។ ធម្មតាអ្នកដែលត្រូវបានដាក់ស្ថិតនៅក្រោមការត្រួតពិនិត្យតាមផ្លូវតុលាការ គេកំណត់លើលក្ខខណ្ឌ រួមទាំងការចេញទៅក្រៅប្រទេសអីជាដើម -ល- ដែលត្រូវសុំការអនុញ្ញាតពីខាងតុលាការសិន ប៉ុន្តែគាត់បានបំពានលើលក្ខខណ្ឌទាំងអស់នេះ អ៊ីចឹងហើយបានជាតុលាការគេអនុវត្តន៍នីតិវិធីដែលយកមកឃុំខ្លួនហ្នឹង។ អ៊ីចឹងសូមគាត់ពិនិត្យមើលទៅលើផ្លូវច្បាប់ នីតីវិធីច្បាប់របស់កម្ពុជាមុននឹងធ្វើការសន្និដ្ឋានទាំងមិនយល់ ឬមួយក៏ធ្វើការសន្និដ្ឋានក្នុងគោលបំណងចោទប្រកាន់ដើម្បីការពារបិទបាំងកំហុសរបស់ក្រុមខ្លួន»។

ប្រធានសហជីពទ្រទ្រង់សិទ្ធិការងារបុគ្គលិកកម្មករខ្មែរនៃក្រុមហ៊ុនណាហ្គាវើលដ៍ កញ្ញា ឈឹម ស៊ីថរ ត្រូវបានតុលាការចោទប្រកាន់ពីបទ «ញុះញង់» តាមបញ្ញត្តិមាត្រា៤៩៤ និងមាត្រា៤៩៥ នៃក្រមព្រហ្មទណ្ឌ កាលពីខែមករា ឆ្នាំ២០២២ ក្រោយពេលសហជីពកញ្ញាចាប់ផ្ដើមធ្វើកូដកម្មអហិង្សាទាមទាររកដំណោះស្រាយការងារពីភាគីក្រុមហ៊ុនកាណូមួយនេះ៕

បទយកការណ៍៖ អ្នកប្រកបរបរក្បែរទីលានចាក់សំរាមគ្មានជម្រើសទោះដឹងថាប្រឈមនឹងបញ្ហាសុខភាព

កឹម ម៉ានី (Koem Many) — Tue, 22 Nov 2022 04:17:59 +0000

លោក អ៊ុន ចាន់ត្រា អាយុ៥២ឆ្នាំ មានស្រុកកំណើតនៅខេត្តកំពង់ចាម កំពុងរស់នៅផ្ទះជួលជិតទីលានចាក់សំរាមជើងឯក ក្នុងរាជធានីភ្នំពេញ ដោយប្រកបរបរចិញ្ចឹមជីវិតជាអ្នកដេរការ៉ុងអេតចាយ។

កំពុងស្ថិតនៅខាងមុខផ្ទះមានប្រក់ស័ង្កសី ទំហំបីម៉ែត្រគុណបួនម៉ែត្រ លោក អ៊ុន ចាន់ត្រា និយាយថា ការរស់នៅក្បែរគំនរសំរាមធ្វើឱ្យលោកប្រឈមនឹងបញ្ហាប៉ះពាល់សុខភាព ដោយសារក្លិនរបស់សំរាម។ ទោះយ៉ាងណាលោកថា លោកមិនមានជម្រើសរករបរ និងរស់នៅកន្លែងផ្សេងនោះទេ។

លោកបញ្ជាក់ថា៖ «ប៉ះពាល់យ៉ាងណាក៏ទ្រាំបើយើងអត់មានជម្រើសអស់ជម្រើស អស់ជម្រើសកន្លែងរកស៊ី។ អាការៈឈឺតែរហូតដែរហ្នឹងវាប៉ះពាល់រឿងសំរាមប៉ះពាល់ឈឺ ម្នាក់ៗឈឺមិនដែលស្វាង។ យើងដឹងទៅណាពាក្យថាអស់ជម្រើស អស់រលីង នៅកន្លែងទាល់ហើយ»។

លោក អ៊ុន ចាន់ត្រា កំពុងផ្តល់សម្ភាសន៍ដល់សិក្ខាកាម Newsroom Cambodia. (រូបថត៖ ខាន់ លីណា)

មិនមែនមានតែគ្រួសាររបស់លោក អ៊ុន ចាន់ត្រា នោះទេដែលមិនមានជម្រើសរស់នៅក្បែរគំនរសំរាម ប្រជាពលរដ្ឋជាច្រើនគ្រួសារផ្សេងទៀត ក៏បាននិងកំពុងរស់នៅក្បែរទីលានចាក់សំរាម ដែលពោរពេញដោយក្លិន និងមេរោគនេះផងដែរ។

អ្នកស្រី ប្រាជ្ញ យិន កំពុងរស់នៅផ្ទះជួលជាមួយកូននៅក្បែរទីលានចាក់សំរាមដែរនោះ លើកឡើងដែរថា កូនរបស់អ្នកស្រីមានមុខរបរជាអ្នករើសសំរាមដើម្បីយកទៅលក់ចិញ្ចឹមជីវិត តែអ្នកស្រី នៅផ្ទះដេរការ៉ុងដើម្បីដាក់អេតចាយ។ អ្នកស្រីថា អ្នកស្រីមិនអាចទៅរើសសំរាមជាមួយកូនបានទេ ដោយសារអ្នកស្រីមានវ័យចំណាស់ណាស់ទៅហើយ។

ស្រ្តីវ័យ៦៩ឆ្នាំ ដែលមានស្រុកកំណើតនៅខេត្តព្រៃវែងរូបនេះបន្ថែមថា អ្នកស្រីតែងមានអាការៈមិនស្រួលខ្លួនជាញឹកញាប់ ដោយសារជំងឺប្រចាំកាយ ព្រមទាំងការរស់នៅក្នុងទីតាំងដែលមានក្លិនស្អុយដែលធ្វើឱ្យសុខភាពរបស់អ្នកស្រីកាន់តែមិនបានប្រសើរ។

អ្នកស្រីប្រាប់ Newsroom Cambodia ថា៖ «អ៊ុំចាប់តាំងពីមករស់នៅទីនេះបាន ៣-៤ខែ គឺអ៊ុំដាក់សេរ៉ូម៤-៥កំប្លោកហើយ។ បើនិយាយពីក្លិនសំរាមគឺក្លិនហើយ ពេលខ្លះមានខ្យល់គឺវាទៅតាមខ្យល់ តែពេលគ្មានខ្យល់ហើយហប់វិញនោះគឺក្លិនសំរាមវានៅវិលវល់ពេញហ្នឹង ហើយឆួលច្រមុះ គឺមានតែយកក្រមាខ្ទប់»។

អ្នកស្រី ប្រាជ្ញ យិន កំពុងផ្តល់សម្ភាសន៍ដល់សិក្ខាកាម Newsroom Cambodia. (រូបថត៖ ខាន់ លីណា)

ចំណែកលោកស្រី អឿន ស្រី អាយុ ៥៣ឆ្នាំ ដែលជាអ្នកមករស់នៅកន្លែងចាក់សំរាមនេះដែរ លើកឡើងថា៖ «ខ្ញុំឧស្សាហ៍ឈឺក្បាល ហើយពេលខ្លះ សំឡេងរបស់ខ្ញុំឡើងចង់ស្អកព្រោះតែធុំក្លិនសំរាមពេក ហើយបើនិយាយពីពេលយប់វិញគឺថា ក្លិនសំរាមធុំក្លិនខ្លាំង ធុំជូរៗដូចបាយជ្រូក ធ្វើឱ្យខ្ញុំតែងតែយកក្រមាមកបិទច្រមុះដើម្បីកុំឱ្យសូវធុំក្លិន»។

អ្នកស្រី ស្រី ចាន់ មានអាយុ ២៩ឆ្នាំ មានស្រុកកំណើតនៅខេត្តព្រៃវែង មករស់នៅជិតគំនរសំរាមក្នុងសង្កាត់ជើងឯក រយ:ពេល២ឆ្នាំ ជាមួយស្វាមី ម្ដាយ និងកូន២នាក់ផង ប្រកបរបររើសជ័រប្លាស្ទិកលើគំនរសំរាម និងដេរការ៉ុងលក់ បាននិយាយទាំងទឹកមុខស្រងូតស្រងាត់ថា អ្នកស្រី និងគ្រួសារ ត្រូវប្រកបរបរចិញ្ចឹមជីវិតដោយផ្អែកលើគំនរសំរាម ដោយសារមិនមានដើមទុនដើម្បីប្រកបរបរផ្សេង។ អ្នកស្រីបន្ថែមថា អ្នកស្រីត្រូវបង្ខំចិត្តប្រកបរបរ និងរស់នៅក្បែរគំនរសំរាមនេះ បើទោះបីប្រឈមនឹងបញ្ហាសុខភាពក្តី។

លោកស្រីថា៖ «ខ្ញុំមកដំបូងធុំក្លិនសំរាមខ្លាំងពិបាករស់នៅ ចេះតែទ្រាំតែនៅ យូរៗក៏ស៊ាំនឹងបរិយាកាសនៅក្បែរគំនរសំរាម ប៉ុន្តែក៏ទាំងការប្រឈម និងបញ្ហាប៉ះពាល់សុខភាពផងដែរ ហើយខ្ញុំក៏មិនចង់រស់នៅទីនេះដែរ តែដោយសារជីវភាពខ្វះខាត គ្មានដើមទុនសម្រាប់រកស៊ី នៅធ្វើការងារសំណង់ក៏ត្រូវគេបោកផង ទើបខ្ញុំសម្រេចចិត្តប្រកបរបរនេះ»។

អ្នកស្រីបានបន្ថែមថា អ្នកស្រី និងស្វាមីរើសជ័រទាំងយប់ទាំងថ្ងៃ មានដូចជា ដបទឹកសុទ្ធ ដបស្រា កំប៉ុងសាប៊ូ ខ្សែរភ្លើងជាដើម។ ហើយក្នុងមួយថ្ងៃអ្នកស្រី និងស្វាមីរកចំណូលបានប្រមាណជា៥ម៉ឺនរៀល តាមបរិមាណនៃជ័រ។ អ្នកស្រីថា ថ្ងៃខ្លះនៅពេលមានភ្លៀង និងមានខ្យល់ខ្លាំង អ្នកស្រី និងស្វាមីមិនអាចរើសជ័របានសោះក៏មាន។

លោកស្រីថា៖ «ពេលភ្លៀងបញ្ហាប្រឈមប្រឈមមុខថារកអត់កើតតែម៉ង សើមប៉ប៉ិកប៉ប៉ាក់ ហាស មានខ្យល់ទៀតមិនបាច់ទេ»។

អ្នកស្រី ស្រី ចាន់ (រូបថត៖ ខាន់ លីណា)

លោក ស៊ន សុក្រិត្យ ប្រធានគម្រោងផែនទី កែលម្អសហគមន៍ និងភាពធន់ក្នុងទីក្រុងបានប្រាប់ Newsroom Cambodiaban ថា ប្រជាពលរដ្ឋរស់នៅក្បែរគំនរសំរាម និងប្រកបរបរលើគំនរសំរាម តែងប្រឈមនឹងបញ្ហាសុខភាព និងជំងឺផ្សេងៗ ដោយសារពួកគេមិនដឹងពីបៀបការពារខ្លួន និងមិនមានសមត្ថភាពទៅទិញរបស់ការពារខ្លួន។

លោកថា៖ «ពួកគាត់អត់មានរបស់របរសម្រាប់ការពារគាត់ ឧទាហរណ៍ដូចជាត្រូវមានស្រោមដៃអ៊ីចឹង ហើយអត់មានកាចាប់គ្មានអីទេតាមតែអីចឹងយកដៃ ហើយអ្នកខ្លះចាប់តែដៃតែអ៊ីចឹង ហើយគ្មានស្រោមដៃ អត់មានស្បែកជើងការពារអ៊ីចឹងទៅ […] សំរាមខ្លះវាភ្ជាប់របស់របរមុតស្រួចដូចជាកែវដូចអីហ្នឹង អាហ្នឹងវាអាចឱ្យប៉ះពាល់ដល់គាត់ អាចមុតអាចអ៊ីចឹង ហើយធ្វើឱ្យអាហ្នឹងវាប្រឈមសម្រាប់ពួកគាត់ ទីមួយ។ ទីពីរវាអាចធ្វើឱ្យប៉ះពាល់ដល់សុខភាពរបស់គាត់ សុខភាពបស់គាត់ការរស់នៅនឹងសំរាម ដឹងហើយសំរាមមានក្លិនមានអី ហើយទៅគាត់អត់មានម៉ាសមានអីការពារអត់មានអ៊ីចឹងទៅ ធ្វើឱ្យប៉ះពាល់ដល់សុខភាពបស់គាត់ដែរ»។

លោកបន្ថែមថា ប្រជាជនដែលរស់នៅ និងប្រកបរបរនៅតំបន់ចាក់សំរាម គ្មានជម្រើស និងគ្មានការងារអ្វីក្រៅពីរបររើសសំរាមនោះទេ។

លោក ស៊ន សុក្រិត្យ បន្ថែមថា អាជ្ញាធរ និងអ្នកពាក់ព័ន្ធផ្សេងៗទៀត គួរតែគិតពិចារណា ពីបញ្ហាប្រឈមរបស់ពួកគាត់ ដោយត្រូវមានការបង្កើតមុខរបរជូនប្រជាពលរដ្ឋក្រៅពីការរើសសំរាមដើម្បីចិញ្ចឹមជីវភាព និងដើម្បីការពារសុវត្ថិភាពជូនពួកគាត់។

លោកបញ្ជាក់ថា៖ «បង្កើតមុខរបរ ឬរកមុខរបរឱ្យពួកគាត់ធ្វើអីផ្សេងក្រៅពីមករើសសំរាម ហើយពួកគាត់មែនទែនទៅគាត់មិនរកចំណូលបានប៉ុន្មានទេ មែនបានន័យថា មែនដេញចេញពួកគាត់ចេញទេ ប៉ុន្តែអាចជួយ យ៉ាងហោចណាស់ក៏បានជួយគាត់ការពារសុវត្ថិភាពពួកគាត់ ព្រោះនៅតំបន់ហ្នឹងមើលទៅដូចជាអាជ្ញាធរអីហ្នឹងមិនដែលទៅអើត មិនដែលទៅអើពើសម្រាប់ពួកគាត់ទេ ថាជារឿងមួយពិបាកដែរសម្រាប់ពួកគាត់»។

លោក អ៊ុន ចាន់ត្រា ដែលជាអ្នករស់នៅក្បែរទីលានចាក់សំរាមជើងឯកបាននិយាយថា ដើម្បីជីវភាព លោកនឹងនៅប្រកបរបរដែលនៅក្បែរកន្លែងចាក់សំរាមនេះ បើទោះបីជាមានការផ្លាស់ប្តូរទីលានចាក់សំរាមទៅកន្លែងផ្សេងក៏ដោយ។

លោកនិយាយទាំងទឹកមុខស្រពោនថា៖ «បើយើងវាទាល់មែនទែនហើយ សំរាមនៅណាគឺទៅតាមសំរាមហ្នឹងតែម្តង។ មនុស្សហ្នឹងអត់មានឱ្យសំរាមទៅឆ្ងាយ បើចង់ទៅឆ្ងាយកាន់តែតាមទៅទៀត ទោះជាទៅណាក៏ទៅតាមទៅទៀត ព្រោះមនុស្សវាអស់រលីង វាអស់ជម្រើសហ្នឹង ហើយ»៕

ហេតុអ្វីយុវជនគួរចូលរួមក្នុងវិស័យនយោបាយ?

កឹម ម៉ានី (Koem Many) — Fri, 21 Oct 2022 07:49:09 +0000

លោកសឿន មករា មានអាយុ២៦ឆ្នាំ មកពីខេត្តព្រៃវែង បានបញ្ចប់ថ្នាក់បរិញ្ញបត្រពីសាកលវិទ្យាល័យភូមិន្ទភ្នំពេញ ជំនាញអភិវឌ្ឍន៍សង្គមក្នុងឆ្នាំ២០១៩ ប៉ុន្តែដោយចិត្តស្រឡាញ់នឹងការងារសង្គមលោកក៏បានចូលរៀនជាមួយអង្គការកម្មវិធីអភិវឌ្ឍន៍ធនធានយុវជនក្នុងឆ្នាំ២០១៦ ហើយបានក្លាយជាបុគ្គលិកពេញសិទ្ធិក្នុងអង្គការនោះ។

លោកមករា ដែលធ្លាប់ជាកូនកសិករធ្វើស្រែចំការមិនដែលស្គាល់ពីសកម្មភាពនយោបាយ និងបញ្ហាសង្គម បែរប្រែក្លាយខ្លួនជាបុគ្គលិកសង្គមស៊ីវិលដែលមានតួនាទីជាជំនួយការគម្រោង និងអ្នកបណ្តុះបណ្តាលយុវជនជំរុញឱ្យមានការយល់ដឹងពីបញ្ហាផ្សេងៗដែលកើតមានឡើងក្នុងសង្គម ជាពិសេសគឺការគិតស៊ីជម្រៅក្នុងការដោះស្រាយបញ្ហាទាំងនោះ។

លោកបាននិយាយថា៖ «យុវជនគួរមានការបង្វឹកខួរក្បាលខ្លួនឯងឱ្យមានការពិចារណា វិភាគបញ្ហានៅក្នុងសង្គមតើថាកើតឡើងដោយឬសគល់យ៉ាងដូចម្តេច ជះឥទិ្ធពល និងដោះស្រាយបែបណា ហើយអាចចូលខ្លួនចន្លោះណាបានដើម្បីសកម្មភាពក្នុងស្រុកទេសឱ្យមានប្រសិទ្ធិភាព។»

លោកសឿន មករាកំឡុងពេលសម្ភាសន៍ជាមួយ Newsroom Cambodia។ រូបភាព៖ ស៊ឹម ចាន់សំណាង

មិនត្រឹមតែប៉ុណ្ណោះ លោកមករា បានចូលរួមតវ៉ាលើបញ្ហាជាច្រើនជំុវិញរឿងតម្លើងប្រាក់ខែដល់កម្មកររោងចក្រ បញ្ហាជម្លោះដីធ្លី បញ្ហាបរិស្ថាន ជាមួយប្រជាពលរដ្ឋ ព្រមទាំងយុវជនផងដែរ បើទោះបីជាមានការរារាំង និងគំរាមកំហែងពីសំណាក់អាជ្ញាធរក្តីលោកនៅបន្តសកម្មភាពទាំងនេះ។

ខណៈទឹកមុខកំពុងញញឹមរីករាយ លោកមករា បែរជាមានការព្រួយបារម្ភទាក់ទងនឹងសិទ្ធិរបស់យុវជនក្នុងការចូលរួមក្នុងវិស័យនយោបាយ ព្រោះមានកត្តារាំងស្ទះមួយចំនួនដែលបានឃាត់យុវជនមិនឱ្យចូលរួមសកម្មភាពសង្គមដូចជា បញ្ហាជីវភាពរស់នៅ ក៏ដូចជាកង្វះខាតព័ត៌មាន ជាពិសេសការរិតត្បិតពីអាជ្ញារធរជាហេតុនាំឱ្យយុវជនពុំសូវបានចូលរួមក្នុងវិស័យនយោបាយពេញលេញ។

លោកថា៖ «យុវជនប្រៀបបាននឹងសសរទ្រូង និងឆ្អឹងខ្នងប្រទេសជាតិ ប៉ុន្តែមានឧបសគ្គខ្លះបានរារាំងមិនឱ្យពួកគេចូលរួមពីបញ្ហានយោបាយបានពេញលេញ ដោយសារមានអាជ្ញាធរគំរាមកំហែងបពា្ឈប់សកម្មភាពចូលរួម កង្វះខាតព័ត៌មាន និងជីវភាពផ្ទាល់ខ្លួន។»

លោកបានបន្តថា យុវជនខ្លះមិនបានទាំងយល់ពីមេរៀនដែលសិក្សាក្នុងសាលា ហើយថែមទាំងមិនបានយល់ពីបញ្ហាកើតឡើងក្នុងសង្គមទៀត។

លោកបន្ថែមថា៖ «គុណភាពនៃការអប់រំក្នុងស្រុកទេសរបស់យើងមានភាពខ្សោយ យុវជនខ្លះគាត់រៀនមេរៀនដែលគាត់រៀនក្នុងសាលាទាំងមិនយល់ ហើយមិនយល់ពីសិទិ្ធនិងតួនាទីរបស់គាត់ទៀត ធ្វើឱ្យគាត់អាក់ខានអនុវត្តន៍តួនាទីរបស់គាត់ចូលរួមឱ្យសង្គមរបស់គាត់។»

អ្នកបណ្តុះបណ្តាលយុវជនរូបនេះលើកឡើងថា បើទោះបីជាយុវជនមាននិន្នាការណ៍ផ្ទុយគ្នាក៏ត្រូវមានគោលការណ៍ផ្ទាល់ខ្លួន និងក្រមសីលធម៌ក្នុងការដោះស្រាយបញ្ហាសង្គម ហើយក៏នៅអាចអង្គុយនិយាយគ្នាបានមិនមែនក្នុងនាមជាសត្រូវ។

លោកថា៖ «សព្វថ្ងៃនេះពួកយើងបានធ្វើការងារច្រើនទៅលើយុវជន ពង្រឹងក្រមសីលធម៌របស់ពួកគាត់ដែលជាចំណុចសំខាន់ក្នុងការរស់នៅ បើទោះបីពួកគាត់មាននិន្នាការណ៍ផ្ទុយគ្នាក៏ដោយ និងពង្រឹងគោលការណ៍របស់ពួកគាត់ឱ្យគាត់ក្លាយជាមនុស្សដែលមានគោលការណ៍ខ្លួនឯងនៅពេលដែលយើងចង់ទៅអភិវឌ្ឍន៍សង្គមមួយ។»

បើទោះបីជាមានសម្លេងឡានម៉ូតូបើកទៅមកលាន់ឮក្តី លោកមករាក៏នៅតែព្យាយាមពន្យល់ថា អ្វីដែលមិនអាចខ្វះបានក្នុងលទិ្ធប្រជាធិបតេយ្យគឺរឿងសិទិ្ធនយោបាយមិនមែនជាមុខវិជ្ជាមួយដែលនរណាម្នាក់ត្រូវតែរៀន ប៉ុន្តែពលរដ្ឋត្រូវតែយល់ថាខ្លួនឯងមានសិទិ្ធអ្វីខ្លះ។

លោកថា៖ «ចំណុចមួយដែលមិនអាចខ្វះបានក្នុងសង្គមលទិ្ធប្រជាធិបតេយ្យគឺរឿងសិទិ្ធពលរដ្ឋ សិទ្ធិនយោបាយមិនមែនជាមុខវិជ្ជាណាមួយដែលអ្នកណាម្នាក់ត្រូវតែរៀន តែអាហ្នឹងពលរដ្ឋខ្លួនឯងនៅក្នុងស្រុកទេសគឺត្រូវទៅរៀនសូត្រហ្នឹង ត្រូវស្វែងយល់ថាខ្លួនឯងនៅក្នុងសង្គមប្រជាធិបតេយ្យមានសិទិ្ធ មានច្បាប់អីខ្លះដែលគាំទ្រគាត់នៅពេលដែលគាត់រស់នៅក្នុងសង្គម។»

លោកក៏បានបញ្ជាក់បន្ថែមទៀតថា ភាគីពាក់ព័ន្ធរួមមានរដ្ឋាភិបាល និងក្រសួងអប់រំដែលបានចេញគោលនយោបាយអភិវឌ្ឍន៍យុវជនតើត្រូវអនុវត្តន៍បែបណា ដើម្បីឱ្យយុវជនអាចមានសិទិ្ធគ្រប់គ្រាន់ចូលរួមក្នុងវិស័យនយោបាយ។

លោកបញ្ជាក់ថា៖ «មិនមែនមានតែខ្ញុំខ្លួនឯងមួយទេ គឺវាអាស្រ័យលើភាគីពាក់ព័ន្ធរួមមានរដ្ឋាភិបាលខ្លួនឯង ក៏ដូចជាក្រសួងអប់រំចេញគោលនយោបាយអភិវឌ្ឍន៍យុវជនខ្លួនឯង គោលនយោបាយមានហើយតើនឹងត្រូវអនុវត្តន៍បែបស្របទៅតាមគោលនយោបាយ ជាពិសេសរដ្ឋាភិបាលគួរអនុវត្តន៍ និងគោរពសិទ្ធិយុវជនឱ្យពួកគាត់បានចូលរួមល្អប្រសើរ[…]រដ្ឋាភិបាលជាអ្នកធានាធ្វើយ៉ាងណាឱ្យស្ថានការណ៍នយោបាយក្នុងស្រុកទេសវាល្អប្រសើរឡើងទើបការចូលរួមពីយុវជនកាន់តែរីកចម្រើន។»

យ៉ាងណាក្តី លោក មករា បានបន្ថែមថាមានការលាបពណ៌គ្នាទៅវិញទៅមកលើយុវជនទាំងដែលការពិតពួកគេទាំងអស់សុទ្ធតែធ្វើការដើម្បីសង្គម។

លោកបន្ថែមថា៖ «ជាក់ស្តែងនៅក្នុងសង្គម និងបណ្តាញសង្គមមានការប្រទូសរ៉ាយគ្នា ចោទប្រកាន់គ្នា លាបពណ៌គ្នាថាជាប្រឆាំងអ្នកនេះ ជាអ្នកផ្តួលរំលំអ្នកនោះ ជាអ្នកធ្វើការដើម្បីចាយ យកលុយពីម្ចាស់ជំនួយអ៊ីចឹងទៅ តែតាមពិតយើងទាំងអស់គ្នាសុទ្ធតែធ្វើការដើម្បីសង្គមដូចគ្នា។»

បើតាមជំរឿនជាតិឆ្នាំ ២០១៩ ប្រជាជនអាយុក្រោម ៣០ឆ្នាំ មានប្រមាណជា ២/៣ នៃប្រជាជនសរុបប្រមាណ ១៦ លាននាក់ ឬស្មើប្រមាណជា ៦០%៕

Voxpop: ទស្សនៈរបស់ប្រជាពលរដ្ឋចំពោះការបោះឆ្នោតថ្នាក់ជាតិឆ្នាំ២០២៣

កឹម ម៉ានី (Koem Many) — Mon, 03 Oct 2022 09:41:55 +0000

កម្ពុជាបានរៀបចំការបោះឆ្នោតថ្នាក់ជាតិ នីតិកាលទី៦ ថ្ងៃទី២៩ ខែកក្កដា ឆ្នាំ២០១៨ ដែលមានគណបក្សចូលរួមចំនួន២០ ដោយគ្មានវត្តមានគណបក្សប្រឆាំងដ៏ធំ គឺគណបក្សសង្គ្រោះជាតិ។ ជាលទ្ធផលគណបក្សប្រជាជនកម្ពុជាដណ្ដើមបានអាសនៈទាំង១២៥នៅក្នុងរដ្ឋសភា។ នៅឆ្នាំ២០២៣ខាងមុខនេះ កម្ពុជានឹងរៀបចំការបោះឆ្នោតថ្នាក់ជាតិ នីតិកាលទី៧របស់ខ្លួន នៅថ្ងៃទី២៣ ខែកក្កដា ឆ្នាំ២០២៣។

ខាងក្រោមនេះគឺជាការផ្ដល់បទសម្ភាសន៍របស់ប្រជាពលរដ្ឋ និងយុវជន ដល់ Newsroom Cambodia អំពីការយល់ឃើញលើការបោះឆ្នោតថ្នាក់ជាតិឆ្នាំ២០២៣ខាងមុខ។

កញ្ញា អាន វណ្ណៈ

កញ្ញា អាន វណ្ណៈ អាយុ២០ឆ្នាំ ជាប្រជាពលរដ្ឋរស់នៅសង្កាត់ទឹកថ្លា ខណ្ឌសែនសុខ ប្រាប់ Newsroom Cambodia នៅថ្ងៃទី២៩ ខែកញ្ញា ឆ្នាំ២០២២ ថា កញ្ញាចង់ឃើញការបោះឆ្នោតឆ្នាំ២០២៣ មានការបង្ហាញប្រវត្តិរូប ចំណេះដឹង ជំនាញ វិជ្ជាជីវៈរបស់តំណាងរាស្ត្រ និងបើកឱ្យមានការជជែកគ្នារវាងប្រជាពលរដ្ឋ ជាមួយតំណាងរាស្ត្រ។

ប្រជាពលរដ្ឋរូបនេះបញ្ជាក់ថា៖ «សម្រាប់ខ្ញុំគឺមានពីរចំណុចដែលខ្ញុំចង់បាន គឺទីមួយពាក់ព័ន្ធជាមួយនឹងការដែល ពេលបោះឆ្នោតហ្នឹងគឺត្រូវតែបង្ហាញនូវប្រវត្តិរូប ហើយនិងចំណេះដឹង ក៏ដូចជាជំនាញ វិជ្ជាជីវៈនៃតំណាងរាស្ត្រនីមួយៗ សម្រាប់ខ្ញុំជាពលរដ្ឋ ខ្ញុំអត់ចង់ឱ្យមេបក្ស ឬក៏គណបក្សយកបក្សមកប្រជែងគ្នាទេ ប៉ុន្តែចង់ឱ្យចំណេះដឹង ឬក៏សមត្ថភាព លទ្ធភាពរបស់តំណាងរាស្ត្រធ្វើការប្រជែងគ្នាដើម្បីឱ្យប្រជាពលរដ្ឋអាចជ្រើសរើសដោយតម្លាភាព គណនេយ្យភាព និងជាការសម្រេចចិត្តរបស់ពួកគាត់ដោយមិនខ្លាចអំណាចបក្សនយោបាយណាមួយ»។

កញ្ញាបន្ថែមថា៖ «រឿងទីពីរដែលខ្ញុំចង់បាននោះ គឺការដែលណាត់ជួបអ្នកដែលត្រូវគេបោះឆ្នោត ក៏ដូចជាប្រជាពលរដ្ឋជួបគ្នាដើម្បីឱ្យគាត់សាកសួរ មានជាសំណួរ មតិយោបល់ បញ្ហាប្រឈម តម្រូវការ ចំណេះដឹង វិជ្ជាជីវៈក៏ដូចជាបទដ្ឋានមូលដ្ឋានផ្នែកច្បាប់ផ្សេងៗជាមួយនឹងតំណាងរាស្ត្រ»។

លោក ម៉ី ពន្លក

លោក ម៉ី ពន្លក អាយុ២៥ឆ្នាំ ជាយុវជនរស់នៅសង្កាត់ទឹកថ្លាដែរនោះលើកឡើងដែរថា លោកចង់ឃើញការបោះឆ្នោតឆ្នាំ២០២៣ មានតម្លាភាព សុក្រឹតភាព និងពេលប្រកាសលទ្ធផលសូមកុំឱ្យមានការដាច់ភ្លើង។

លោក ម៉ី ពន្លក៖ «ចំពោះខ្ញុំសម្រាប់ការបោះឆ្នោតនៅឆ្នាំ២០២៣ខាងមុខនេះ គឺខ្ញុំចង់ឱ្យការបោះឆ្នោតនៅកម្ពុជាមានតម្លាភាព ហើយមួយទៀតបើនិយាយពីការបោះឆ្នោតគឺចង់ឱ្យមានតម្លាភាព និងសុក្រឹតភាព មួយទៀតនៅពេលដែលការប្រកាសលទ្ធផលសូមកុំឱ្យដាច់ភ្លើងច្រើនពេក»។

កញ្ញា ឡា ស្រីម៉ាច អាយុ២២ឆ្នាំ ជានិស្សិតឆ្នាំទីមួយជំនាញសង្គមវិទ្យានៃសកលវិទ្យាល័យភូមិន្ទភ្នំពេញ យល់ឃើញថា ការបោះឆ្នោតជាតិឆ្នាំ២០២៣ខាងមុខនេះ គួរតែមានការរៀបចំឱ្យមានសិទ្ធិសេរីភាពគ្រប់គ្រាន់ដល់ម្ចាស់ឆ្នោតក្នុងការសម្រេចចិត្ត និងកុំឱ្យទិញទឹកចិត្តម្ចាស់ឆ្នោត។

និស្សិតរូបនេះលើកឡើងថា៖ «ខ្ញុំយល់ឃើញថាក្នុងការបោះឆ្នោតគួរតែរៀបចំ មានការកែទម្រង់ខ្លះៗនៅក្នុងប្រទេសលទ្ធិប្រជាធិបតេយ្យ ខ្ញុំចង់ឱ្យមានសិទ្ធិសេរីភាពគ្រប់គ្រាន់ បើកសិទ្ធិសេរីភាពដល់អ្នកដែលជាម្ចាស់សន្លឹកឆ្នោតឱ្យគាត់មានសេរីភាពពេញលេញក្នុងការសម្រេចចិត្តដោយមិនមានបញ្ហាអ្វីផ្សេងៗ»។

កញ្ញាបន្ថែមថា៖ «អ្វីគួរកែទម្រង់នោះគឺថា កុំទិញទឹកចិត្តមុនពេលដែលជិតបោះឆ្នោតហើយ បង្ហាញអ្វីដែលល្អ អ្វីដែលនេះហ្នឹង ពេលជិតបោះឆ្នោតដែលគេចាប់ផ្ដើមធ្វើអ៊ីចឹងទៅ ឧទាហរណ៍ថាដូចជាការទិញអំណោយ ទិញអីចែកជូន ហើយមិនមែនយកមុខតែពេលបោះឆ្នោតនោះទេ»។

កញ្ញា ទុយ សុខសែទៀ

កញ្ញា ទុយ សុខសែទៀន អាយុ១៩ឆ្នាំ ជានិស្សិតជំនាញនីតិសាស្ត្រនៃសាកលវិទ្យាល័យជាតិគ្រប់គ្រង ប្រាប់ Newsroom Cambodia ថា៖ «ក្នុងនាមជានិស្សិតម្នាក់ ហើយក៏ជាពលរដ្ឋម្នាក់ដែរគឺ សម្រាប់ការបោះឆ្នោតនៅឆ្នាំ២០២៣ខាងមុខហ្នឹង ខ្ញុំចង់ឱ្យការបោះឆ្នោតហ្នឹង អព្យាក្រឹត មិនលម្អៀង បោះឆ្នោតជាសេរីភាពរបស់ប្រជាពលរដ្ឋ មិនមាននរណាមួយបង្ខំ ឬក៏គេហៅថាត្រចៀកសតាមគេ ធ្វើអ្វីដែលខ្លួនឯងពេញចិត្ត ស្រលាញ់អ្វីដែលខ្លួនឯងចង់ធ្វើ ឧទាហរណ៍ថាយើងស្រលាញ់ខាងនេះ ឬក៏យើងស្រលាញ់ខាងនោះគឺស្រេចលើយើងអ្នកបោះឆ្នោតឱ្យទេ»។

ចំណែកលោក ណេត រី អាយុ៧០ឆ្នាំ ជាជាងកាត់សក់ រស់នៅសង្កាត់ផ្សារដើមថ្កូវ ខណ្ឌចំការមន ប្រាប់ឱ្យដឹងថា ការបោះឆ្នោតជាតិឆ្នាំ២០២៣ខាងមុខ លោកចង់ឃើញប្រជាជន និងគណបក្សនយោបាយចូលរួមក្នុងការបោះឆ្នោតឱ្យបានច្រើនដើម្បីជ្រើសរើសអ្នកដឹកនាំល្អ និងដើម្បីសង្គមជាតិល្អ។

លោក ណេត រីបញ្ជាក់ថា៖ «ការបោះឆ្នោតនេះខ្ញុំចង់ឱ្យតែប្រជាជនចូលរួមបោះឆ្នោតឱ្យបានច្រើននៅក្នុងសង្គមយើង ដើម្បីជ្រើសរើសអ្នកដឹកនាំល្អ។ ហើយឱ្យមានគណបក្ស មិនថាគណបក្សប្រឆាំង មិនប្រឆាំងអីទេឱ្យបានចូលរួមច្រើនទាំងអស់គ្នាដើម្បីសង្គមជាតិយើងល្អ»។

អ្នកស្រី ឃុត សុគន្ធ អាយុ៤៥ឆ្នាំ ជាអាជីវកររស់នៅសង្កាត់ផ្សារដើមថ្កូវ ប្រាប់ Newsroom Cambodia ថា ការបោះឆ្នោតនេះជាតម្រូវការរបស់ប្រជាជនទូទៅ គឺដើម្បីសុខមាលភាពកូនចៅជំនាន់ក្រោយ ការរកស៊ី និងក្ដីសុខទាំងអស់គ្នា។

អ្នកស្រី ឃុត សុគន្ធ លើកឡើង៖ «ការបោះឆ្នោតហ្នឹង ប្រជាជនយើងទូទៅត្រូវការបោះហ្នឹងហើយ ប៉ុន្តែដើម្បីកូនចៅយើងសារក្រោយអ៊ីចឹងទៅ ឱ្យបានសុខសប្បាយ ការរៀនសូត្រអ៊ីចឹងទៅ កូនយើងនៅក្រោយៗ ក្មេងៗស្រករក្រោយអ៊ីចឹងទៅណា៎ មានចង់បានអី ការរកស៊ីតិចតួចហ្នឹង យើងចង់ឱ្យតែសុខ សុំឱ្យតែសុខទាំងអស់គ្នាទេ»៕

កឹម ម៉ានី (Koem Many) – Newsroom Cambodia

សកម្មជនបរិស្ថានទាមទារដាក់កោះកុងក្រៅជាឧទ្យានជាតិសមុទ្រ

ការ​មិន​ផ្ដល់​ឱកាស​ កត្តា​គ្រួសារ​ និង​ការ​បើក​លំហ​​ ជា​ឧបសគ្គ​របស់​យុវជន​ក្នុង​សង្គម​ និង​នយោបាយ​​

អង្គការសង្គមស៊ីវិលស្នើរដ្ឋាភិបាលចាត់វិធានការចាំបាច់អនុវត្តអនុសាសន៍គណ:កម្មាធិការលើកកម្ពស់សិទ្ធិ

សង្គម​​​ស៊ីវិល​លើកឡើង​ថា​ការចូលរួម​របស់​យុវជន​ក្នុង​ការប្រយុទ្ធប្រឆាំង​ពុករលួយ​នៅ​​មាន​កម្រិត​

Q&A: ផល​​វិបាកនៃការ​​ធ្វើ​​ចំណាកស្រុក​​​របស់ពលករ​កម្ពុជា​ទៅ​​ក្រៅប្រទេស​​​​​​​​​​ដោយ​មិនត្រឹមត្រូវ

សង្គមស៊ីវិល​ចំនួន​៦៩ ជំរុញឱ្យ​​រដ្ឋាភិបាល​ដោះលែ​ង​​​ ​​ក​ញ្ញា ឈឹម​​ ​​ស៊ី​​​ថ​​រ

បទយកការណ៍៖ អ្នក​ប្រកបរបរ​ក្បែរ​ទីលាន​ចាក់​​សំរាម​គ្មាន​ជម្រើស​ទោះដឹងថា​ប្រឈមនឹង​បញ្ហា​សុខភាព