លោកអ៊ីវ ហ្គោនស្ស៊ាឡេស ជាតំណាងមកពីក្រុម Google បានស្នើសុំទៅកាន់កម្មធិការជាតិរៀបចំការបោះឆ្នោត គ.ជ.ប ក្នុងការបង្កើតក្រុមការងារទំនាក់ទំនងគ្នារវាងគ.ជ.ប និង Google ប្រចាំនៅកម្ពុជាដើម្បីដោះស្រាយបញ្ហាទាក់ទងនឹងព័ត៌មានក្លែងក្លាយ និងព័ត៌មានខុសច្បាប់ឲ្យបានទាន់ពេលវេលា។ នេះបើតាមសេចក្ដីប្រកាសព័ត៌មានរបស់គ.ជ.ប ចុះថ្ងៃទី២៥ មេសា។

ចំពោះការ បង្កើតក្រុមការងារទំនាក់ទំនងគ្នារវាងគ.ជ.ប និង Google លោក ហង្ស ពុទ្ធា សមាជិក គ.ជ.ប និងជាអ្នកនាំពាក្យគ.ជ.ប បានបញ្ជាក់ថា លោកនឹងរាយការណ៍ទៅគ.ជ.ប ដើម្បីពិនិត្យសម្រេច។

បើតាមសេចក្ដីប្រកាសព័ត៌មានដដែល លោក ហង្ស ពុទ្ធា ក៏បានស្នើឱ្យក្រុមហ៊ុន Google សហការលើការងារចំនួនបីចំណុច។ ដែលទី១ គ.ជ.ប បានស្នើឱ្យ Google ផ្តល់ភាពងាយស្រួលក្នុងការស្វែងរកទីតាំងបោះឆ្នោតលើប្រព័ន្ធ Google ឲ្យកាន់តែប្រសើរ។ ទី២ គ.ជ.ប ចង់ឱ្យ Google ជួយទប់ស្កាត់ការលួចទិន្នន័យព័ត៌មានដោយខុសច្បាប់។

ចំណែកចំណុចចុងក្រោយ គ.ជ.ប បានស្នើឱ្យក្រុមហ៊ុន Google ដកចេញនូវខ្លឹមសារព័ត៌មានដែលបំពាន និងប៉ះពាល់ដល់ការបោះឆ្នោតនៅកម្ពុជា ចេញពីគេហទំព័រ YouTube។

មុនក្រុមហ៊ុន Google ស្នើគ.ជ.ប ក្នុងការទប់ស្កាត់ព័ត៌មានក្លែងក្លាយ និងព័ត៌មានមិនពិត លោក អ៊ីវ ហ្គោនស្ស៊ាឡេស ក៏បានជួបជាមួយក្រសួងប្រៃសណីយ៍ និងទូរគមនាគមន៍រួចមកហើយ៕

ការដាក់ញត្ដិនេះធ្វើឡើងនាព្រឹកថ្ងៃទី២៦ ខែមេសា ឆ្នាំ២០២៣ ដែលត្រូវនឹងខួប១១ឆ្នាំ នៃឃាតកម្ម សម្លាប់លោក ឈុត វុទ្ធីសកម្មជនការពារព្រៃឈើ។ លោកត្រូវបានខ្មាន់កាំភ្លើងបាញ់សម្លាប់ខណៈពេលដែលរូបលោក និងអ្នកសារព័ត៌មានពីរនាក់ទៀត កំពុងបំពេញបេសកកម្មចុះទៅយកព័ត៌មាននៅជិតតំបន់ព្រៃការពារក្នុងខេត្តកោះកុង ជាកន្លែងដែលលោកបានជីកកកាយអំពីសំណុំរឿងកាប់បំផ្លាញព្រៃឈើខុសច្បាប់ ដែលមានទាក់ទងយ៉ាងជិតស្និតនឹងមន្ត្រីយោធាពាក់ព័ន្ធនឹងការសាងសង់ទំនប់វារីអគ្គិសនី ព្រមទាំងជាតំបន់ដែលសង្ស័យថាមានការចម្រាញ់វល្លិរមៀតខុសច្បាប់។

ក្រុមអង្គការសង្គមស៊ីវិល សកម្មជនសង្គម និងបរិស្ថាន បង្ហាញការខកចិត្តជាមួយនឹងអាជ្ញាធរពាក់ព័ន្ធដែលមិនទាន់ស្វែងរកឃើញជននៅពីក្រោយការរៀបចំឱ្យមានការបាញ់សម្លាប់សកម្មជនព្រៃឈើល្បីល្បាញមួយរូបគឺលោក ឈុត វុទ្ធី ដែលបានកើតឡើងកាលពី១១ឆ្នាំមុននៅក្នុងខេត្តកោះកុង៕

លោក សាន់ ម៉ាឡា ដែលជាសកម្មជនបរិស្ថាន នៅថ្ងៃទី២៧ មេសានេះ បានប្រាប់ Newsroom Cambodia ថា «មរណភាពរបស់លោក ឈុត វុទ្ធី មិនមែនជាកត្តាបណ្ដាលឱ្យអ្នកការពារព្រៃឈើជាយុវជន ឬសហគមន៍មូលដ្ឋានហ្នឹង មានការបាក់ទឹកចិត្តភ័យខ្លាច លែងហ៊ានបន្ដសកម្មភាពតទៅទៀតទេ។»

សកម្មជនបរិស្ថានរូបនេះបានបន្ដថា អំពើអយុត្តិធម៌ និងឃាតកម្មលើកលោក ឈុត វុទ្ធី ជាកត្តាជំរុញចិត្តប្រជាពលរដ្ឋទាំងអស់ឱ្យខិតខំដើម្បីការពារធនធានធម្មជាតិដែលកំពុងសេសសល់នៅក្នុងប្រទេសកម្ពុជា។

លោក សាន់ ម៉ាឡា បន្ថែមថា មរណៈភាពរបស់ ឈុត វុទ្ធី កាន់តែបង្កើនសណ្ដានចិត្តឱ្យពលរដ្ឋទាំងអស់គ្នាឱ្យធ្វើការវែកមុខ និងបកអាក្រាតអ្នកពាក់ព័ន្ធទាំងអស់នៅក្នុងជំនួញដែលយកធនធានធម្មជាតិដើម្បីទៅរកស៊ីបង្កើតភាពមានបានរបស់ពួកគេផងដែរ។

គួររំឭកផងដែរថា លោកឈុត វុទ្ធី ជាអតីតសកម្មជនការពារព្រៃឈើម្នាក់ ត្រូវបានគេធ្វើឃាតនៅខេត្តកោះ កុង កាលពីថ្ងៃទី ២៦ ខែមេសា ឆ្នាំ ២០១២ នៅពេលដែលលោកចុះស៊ើបអង្កេតនិងថតរូបសកម្មភាពបទល្មើសព្រៃឈើខុសច្បាប់នៅតំបន់ជួរភ្នំក្រវាញជាមួយអ្នកសារព័ត៌មានពីររូបរបស់កាសែត The Cambodia Daily។

ក្រុមអង្គការសង្គមស៊ីវិល សកម្មជនសង្គម និងបរិស្ថាន បានបង្ហាញការខកចិត្តជាមួយនឹងអាជ្ញាធរពាក់ព័ន្ធដែលមិនទាន់ស្វែងរកឃើញជននៅពីក្រោយការរៀបចំឱ្យមានការបាញ់សម្លាប់សកម្មជនព្រៃឈើ លោក ឈុត វុទ្ធី ដែលបានកើតឡើងកាលពី១១ឆ្នាំមុននៅក្នុងខេត្តកោះកុង។ នេះបើតាមសមាគមសម្ព័ន្ធសហគមន៍កសិករកម្ពុជា៕

កាលពីថ្ងៃទី១៩ មេសា ឆ្នាំ២០២៣ ក្រសួងសុខាភិបាលបានចេញសេចក្តីជូនដំណឹងដល់សាធារណជន និងអាជ្ញាធរគ្រប់លំដាប់ថ្នាក់ អំពីការរៀបចំផែនការសង្រ្គោះបន្ទាន់ ក្នុងព្រឹត្តិការណ៍(Sea Games)ដែលនឹងប្រព្រឹត្តទៅនៅថ្ងៃទី០៥ ដល់ទី១៧ ខែឧសភា ឆ្នាំ២០២៣។ ដើម្បីការពារសុខសុវត្ថិភាពដល់ប្រជាពលរដ្ឋដែលបានចូលរួមក្នុងព្រឹត្តិការណ៍នោះដោយឥតគិតថ្លៃនៅពហុកីឡាដ្ឋានជាតិមរតតេជោ និងទីកន្លែងប្រកួតសំខាន់ៗមួយចំនួនទៀតនៅរាជធានីភ្នំពេញ ខេត្តសៀមរាប ខេត្តព្រះសីហនុ ខេត្តកំពត និងខេត្តកែប។

តាមប្រភពដដែលបញ្ជាក់ថាទីតាំងដែលនឹងផ្តល់សេវាសង្រ្គោះដោយឥតគិតថ្លៃរួមមាន មន្ទីរពេទ្យជាតិចំនួន០៧ ក្នុងនោះមានមន្ទីរពេទ្យតេជោសន្ដិភាព មន្ទីរពេទ្យកាល់ម៉ែត មន្ទីរពេទ្យមិត្តភាពកម្ពុជា-ចិនព្រះកុសុមះ មន្ទីរពេទ្យមិត្តភាពខ្មែរ-សូវៀត មន្ទីរពេទ្យព្រះអង្គឌួង និងមជ្ឍមណ្ឌជាតិគាំពារមាតា និងទារក។សម្រាប់មន្ទីរពេទ្យបង្អែកខេត្តមានចំនួន០៤ មាន ខេត្តសៀមរាម ខេត្តព្រះសីហនុ ខេត្តកំពត និងខេត្តកែប ។

ក្រសួងបានបន្ថែមថាក្នុងករណីបងប្អូនប្រជាពលរដ្ឋមានបញ្ហាសុខភាព អាចស្វែងរកសេវាសុខភាព និងសង្គ្រោះបន្ទាន់ដោយឥតគិតថ្លៃនៅតាមទីតាំងដូចមានខាងលើ និងភ្ជាប់មកជាមួយតារាងកំណត់ទីតាំង(QR CODE) ប្រភេទរថយន្តគិលានសង្គ្រោះ ឈ្មោះមន្រ្តីបុគ្គលិកទទួលខុសត្រូវ និងលេខទូរស័ព្ទតាមទីតាំងនីមួយៗ។ ក្រសួងសុខាភិបាលនឹងធ្វើបច្ចុប្បន្នភាពទីតាំងផ្ដល់សេវាសុខភាព និងសង្គ្រោះបន្ទាន់តាមស្ថានភាពជាក់ស្ដែង ក្រសួងសង្ឃឹមយ៉ាងមុតមាំថា បងប្អូនប្រជាពលរដ្ឋនឹងចូលរួមសហការណ៍ជាមួយសមត្ថកិច្ចពាក់ព័ន្ធដោយស្មារតីទទួលខុសត្រូវខ្ពស់៕

លោកនុត សុខុម អនុប្រធានគណៈកម្មាធិការជាតិរៀបចំការបោះឆ្នោត (គ.ជ.ប) បានបញ្ជាក់ថា៖ «ការដាក់ពាក្យសុំចុះបញ្ជីគណបក្សនយោបាយឈរឈ្មោះបោះឆ្នោត និងបញ្ជីបេក្ខជនឈរឈ្មោះ ត្រូវធ្វើនៅ គ.ជ.ប។ ប្រធានគណបក្សនយោបាយ ឬតំណាងដែលបានទទួលការផ្ទេរសិទ្ធិជាលាយលក្ខណ៍អក្សរពីប្រធានគណបក្សនយោបាយ ត្រូវចុះហត្ថលេខាលើពាក្យសុំចុះបញ្ជីគណបក្សនយោបាយឈរឈ្មោះបោះឆ្នោត និងបញ្ជីបេក្ខជនឈរឈោ្មះ ដើម្បីដាក់ជូន គ.ជ.ប ពិនិត្យ និងសម្រេច។» នេះបើតាមសេចក្ដីប្រកាសព័ត៌មានរបស់គ.ជ.ប។

អនុប្រធានគ.ជ.បរូបនេះតាមរយៈសេចក្ដីប្រកាសព័ត៌មានដដែលបានលើកឡើងពីលទ្ធភាពនៃការបណ្ដឹងតវ៉ា និងដោះស្រាយបណ្ដឹងពីសំណាក់គណបក្សនយោបាយ ទាក់ទងនឹងការចុះបញ្ជីគណបក្សនយោបាយឈរឈ្មោះបោះឆ្នោត និងបញ្ជីបេក្ខជនឈរឈ្មោះ ដោយបានកំណត់ពេល ៥ថ្ងៃបន្ទាប់ពីគ.ជ.ប បដិសេធ។

លោក នុត សុខុម បានបន្តថា យ៉ាងតិចក្នុងរយៈពេល ៣០ថ្ងៃមុនការបោះឆ្នោតមកដល់ គ.ជ.ប នឹងបិទផ្សាយបញ្ជីឈ្មោះគណបក្យនយោបាយទាំងអស់ដែលបានចុះឈ្មោះ ព្រមទាំងបញ្ជីរឈ្មោះបក្ខជនឈរឈ្មោះផ្លូវការនៅតាមមណ្ឌលបោះឆ្នោតនៅទូទាំងប្រទេស។

លោក នុត សុខុម ក៏បានជម្រាបជូនដល់ភាគីពាក់ព័ន្ធផងដែរអំពីនីតិវិធីនៃការចុះបញ្ជីគណបក្សនយោបាយឈរឈោ្មះបោះឆ្នោត និងបញ្ជីបេក្ខជនឈរឈ្មោះអំពីភាពមានសិទ្ធិឈរឈោ្មះជាបេក្ខជន និងភាពគ្មានសិទ្ធិឈរឈ្មោះជាបេក្ខជន។ លោកបានលើកឡើងថា៖ «ការដាក់ពាក្យសុំច្បាប់ឈប់ពិសេស ឬលាចាកសិក្ខាបទ សម្រាប់មន្ត្រីរាជការស៊ីវិល មន្ត្រីតុលាការ កងកម្លាំងនគរបាលជាតិ កងយោធពលខេមរភូមិន្ទ សមាជិកក្រុមប្រឹក្សាធម្មនុញ្ញ សមាជិកឧត្តមក្រុមប្រឹក្សានៃអង្គចៅក្រម និងបព្វជិតសាសនា ដែលមានបំណងឈរឈ្មោះបោះឆ្នោតជ្រើសតាំងតំណាងរាស្ត្រ ត្រូវដាក់ពាក្យសុំច្បាប់ឈប់ពិសេស ឬលាចាកសិក្ខាបទ រហូតដល់ថ្ងៃប្រកាសលទ្ធផលនៃការបោះឆ្នោតជាស្ថាពរ។»

ការបោះឆ្នោតជ្រើសរើសតាំងតំណាងរាស្ត្រ នីតិកាលទី៧ នឹងប្រព្រឹត្តិទៅនៅថ្ងៃទី២៣ ខែកក្កដា ឆ្នាំ២០២៣ខាងមុខនេះ៕

Newsroom​ Cambodia​ បាន​​សម្ភាសន៍​យុវជន​ចំនួន៦រូប​ ដែល​រស់នៅ​ក្នុង​រាជ​ធានី​​ភ្នំពេញ​ ជុំ​វិញ​ការ​យល់​ឃើញ​របស់​ពួក​គាត់​ទៅ​លើ​បញ្ហា​​កក​ស្ទះ​ចរាចរណ៍​សព្វ​ថ្ងៃ​នេះ។​

កញ្ញា​ លឹម​ ស្រីណុច​​ ជានិស្សិតឆ្នាំទី២​ នៃ​សាកល​វិទ្យាល័យ​សេដ្ឋ​កិច្ច​ និង​ហិរញ្ញវត្ថុ​ បាន​និយាយ​ថា ការ​កក​ស្ទះ​ចរាចរណ៍​បច្ចុប្បន្ន​នេះ​វា​មាន​ភាព​វឹកវរ​​ និង​​មាន​ភាព​មមាញឹក​ខ្លាំង​នៅ​គ្រប់​ផ្លូវ​ទាំងអស់​ ហើយ​ជា​រៀងរាល់​ថ្ងៃ​ត្រូវ​ចំណាយ​ពេល​មក​រៀន​មុន​ម៉ោង ​យ៉ាង​ហោច​ណាស់​៣០​នាទី​ដើម្បី​កុំឱ្យ​យឺតម៉ោង​​ចូល​រៀន​។

កញ្ញា​បាន​បន្ថែម​ថា​៖ «វា​បង្ក​ការ​លំបាក​ខ្លាំង​ ដោយ​សារ​បច្ចុប្បន្ន​កាល​ខ្ញុំ​ជិះ​ម៉ូតូ​មក​សាលា​រៀន​អញ្ចឹង​ការ​កក​ស្ទះ​ហ្នឹង​វា​មាន​ផល​វិបាក​ប៉ះ​ពាល់​ច្រើន ​ដូច​ជា​ធ្វើ​ឲ្យ​ខ្ញុំ​យឺត​យ៉ាវ​ខាត​ពេលវេលា​។​ បើ​សិន​ជា​គ្មាន​ការ​កក​ស្ទះ​ទេ​ ពីផ្ទះ​ខ្ញុំ​មក​ដល់​សាលា​អាច​ត្រឹម​តែ​​១០​នាទី​អីទេ​ ប៉ុន្តែ​នៅ​ពេល​ដែល​មាន​ការ​កក​ស្ទះ​វា​បែរ​ជា​ពន្យា​រ​ពេល​រឹត​តែ​ច្រើន​ ៣០​នាទី​ ទៅ​៤០​នាទី​បាន​មក​ដល់​សាលា ​អញ្ចឹង​ទៅ​វា​ខាត​ពេល​វេលា​ខាត​សំាង​ធ្វើ​ឱ្យ​អារម្មណ៍​យើង​តប់​ប្រមល់​​រៀន​មិន​សូវ​ចូល​»។

កញ្ញា​បន្ថែម​​ថា​៖ «ខ្ញុំ​យល់​ឃើញ​ថា​គួរ​តែ​កាត់​បន្ថយ​ការ​ប្រើ​​ប្រាស់​ម៉ូតូ​ ឃើញ​ថា​បច្ចុប្បន្ន​កាល​ហ្នឹង​សាលា​មួយ​ៗ​គឺ​មាន​ម៉ូតូ​ច្រើន​មែន​ទែន​ក្មេងៗ​ខ្លះ​អត់​ត្រូវ​ការ​ចាំ​បាច់​ ក៏​ជិះ​ម៉ូតូ​មក​ អញ្ចឹង​ទៅ​នៅ​លើ​ផ្លូវ​ពោរ​ពេញទៅ​ដោយ​ឡាន​ហើយ​ម៉ូតូ​ ម៉ូតូ​ច្រើន​មែន​ទែន​ហើយ​មូលហេតុ​ដែល​បង្ក​ការ​កក​ស្ទះ​ហ្នឹង​ជួន​កាល​មក​ពី​មូលហេតុ​មនុស្ស​មួយៗ​គឺ​ប្រជៀត​គ្នា​ធ្វើ​ម៉េច​ឱ្យ​តែ​ដល់​គោលដៅ​ប៉ុន្តែ​អត់​គិត​ពី​អ្នក​ដទៃ​ទេ​ ប្រជ្រៀតគ្នា​សម្រុកទៅវិញ​ទៅមក​ហើយ​បត់ឆ្វេង​បត់ស្ដាំ​វា​ដូច​ចលា​ចល​អញ្ចឹង​ទៅ​វា​បង្ក​ឱ្យ​មានការ​កក​ស្ទះ​»។

កញ្ញា​បន្តថា​៖ «សំណូម​ពរ​ទៅ​ដល់​រាជ​រដ្ឋាភិបាល​សូម​មេត្តា​ជួយ​ចាត់​វិធាន​ការ​ទៅ​លើ​ច្បាប់​ចរាចរណ៍​ ឬក៏​វិធីសាស្រ្ត​ផ្សេងៗ​នានា​ដើម្បី​កាត់​បន្ថយ​ការ​កក​ស្ទះ​ហ្នឹង​ ហើយ​សំណូម​ពរ​ទៅ​ដល់​អ្នកជិះម៉ូតូ​ ជិះកង់បី​ ជិះឡាន​ទាំងអស់​​ថា​ឱ្យ​ជិះ​ហ្នឹង​គឺ​គោរព​ច្បាប់​ចរាចរណ៍​ ហើយ​និង​កុំ​ប្រជ្រៀត​គ្នា​ដូច​ថា​សម្រុក​យក​តែ​ខ្លួនឯង​គេ​ហៅថា​អាត្មា​និយម​ធ្វើ​ឱ្យ​មាន​ការកកស្ទះ​ដល់​អ្នក​ដទៃផ្សេងៗ​ថែមទៀត»។​

កញ្ញា​ ផា​ ស្រីហ័ង្ស​ ជានិស្សិត​ឆ្នាំទី២​ នៃ​សាកល​វិទ្យាល័យ​សេដ្ឋកិច្ច​ និង​ហិរញ្ញវត្ថុ​ បាន​លើក​ឡើង​ថា​ ការ​កក​ស្ទះ​ចរាចរណ៍​បច្ចុប្បន្ន​​បាន​ធ្វើ​ឱ្យ​រាំង​ស្ទះ​ការងារ​ និង​ការ​បើក​អាជីវកម្ម​រក​ស៊ី​ផ្សេងៗ​របស់​​ប្រជាជន ​និង​ចំណាយ​ពេលយូរ​ដើម្បី​មក​ដល់​សាលារៀន​។

កញ្ញា​បានបន្ថែមថា​៖ «ចំពោះខ្ញុំ​ផ្ទាល់​ខ្ញុំ​គិត​ថា​ការ​កក​ស្ទះ​ចរាចរណ៍​ហ្នឹង​វា​ផ្ដល់​ផល​វិបាក​ដូច​ជា​ការ​មក​រៀន​យឺត​ខកខាន​ការសិក្សាផ្សេងៗ​ និង​ចំណាយពេល​យូរ​ក្នុង​ការ​បើកបរ​។​ ដើម្បី​កាត់​បន្ថយ​កុំ​ឱ្យ​មាន​ការ​កក​ស្ទះ​ចរាចរណ៍​ ខ្ញុំ​ចង់​ឱ្យ​បងៗ​ដែល​គាត់​ធ្វើ​ដំណើរ​តាម​ផ្លូវ​យោគ​យល់​អាស្រ័យ​គ្នា​រក្សា​គន្លង​នៃ​ការ​បើកបរ​រាងៗខ្លួន​ និង​យោគយល់​គ្នា​គោរព​ច្បាប់​ចរាចរណ៍​ភ្លើងស្តុប​ទាំងអស់គ្នា​»។

កញ្ញា​បន្តថា​​៖ «​​ខ្ញុំ​​ចង់​​ស្នើ​​សុំ​​ដល់​រាជ​​រដ្ឋាភិបាល​ និង​ប៉ូលីស​ចរាចរណ៍​ឱ្យ​គាត់​ជួយ​​ធ្វើ​ចរាចរណ៍​ដល់​ការ​បើកបរ​ ចំពោះ​អ្នក​ធ្វើ​ដំណើរ​ដូច​ជាម៉ូតូ​ ឬរថយន្ត​ ហើយ​ស្នើ​សុំ​ឱ្យ​មាន​វិធាន​ការ​តឹង​រឹង​ក្នុង​ការ​គោរព​ច្បាប់​ចរាចរណ៍​គោរព​ភ្លើងស្តុប​ និង​ការ​ពាក់មួក​សុវត្ថិភាព​ផ្សេងៗ​»។

លោក​ ខៀវ​​ សុបញ្ញា​ ជានិស្សិត​បរិញ្ញបត្រច្បាប់​ឆ្នាំទី៣​ នៅ​សាកល​វិទ្យាល័យ​ភូមិន្ទ​នីតិសាស្រ្ត​ និង​វិទ្យាសាស្ត្រ​សេដ្ឋកិច្ច​ បាន​យល់​ឃើញ​ថា​ ការ​កក​ស្ទះ​ចរាចរណ៍​នៅ​ចំណុច​ក្នុង​តំបន់​នៃ​បរិវេណ​​សាលា​រៀន​ផ្ទាល់​ បាន​​បង្ក​បញ្ហា​មួយ​ចំនួន​ដែល​ធ្វើ​ឱ្យ​សិស្សា​នុសិស្ស​​គាត់​យឺត​ពេល​ក្នុង​ការ​មក​រៀន​ ក៏​ដូច​ជា​បង្ក​​ភាព​រញ៉េរញ៉ៃ​មួយ​ចំនួន។

លោក​បន្ត​ទៀត​ថា​៖ «សម្រាប់​ខ្ញុំ​ផ្ទាល់​ផ្ទះ​ខ្ញុំ​នៅ​ពី​ខាង​ស្ពាន​ដែក​ដង្កោ​ អញ្ចឹង​ខ្ញុំ​​អាច​ចំណាយ​​ពេល​ជា​រាងរាល់​​ថ្ងៃ​​ពី២៥​​ទៅ​៣០​នាទី​ ក៏ប៉ុន្តែ​បើ​មាន​ផ្លូវ​ស្ទះ​អាច​ចំណាយ​ពេល​ពី៤០​នាទី​ទៅ​​៤៥​នាទី​ សម្រាប់​ខ្ញុំ​ជា​សិស្ស ​ការ​កក​ស្ទះ​គឺ​ជា​បញ្ហា​មួយ​ដែល​បង្ក​ផល​រំខាន​មួយ ​ដែល​ធ្វើ​ឱ្យ​យើង​មក​រៀន​អត់​ទាន់​ពេល​ក៏ដូច​ជា​មាន​ន័យ​ថា​ខាតពេល​វេលា​មួយ​ចំនួន​ក្នុង​ការ​ទៅ​ធ្វើ​អ្វី​ផ្សេងៗ​ទៀត​ដែល​មាន​ប្រយោជន៍​»។

លោក​បញ្ជាក់​បន្ថែម​ថា​៖ «ប៉ុន្តែ​ការ​កក​ស្ទះ​នេះ​គឺ​មិន​ប្រាដក​ថា​វា​ស្រេច​តែ​ទៅ​លើ​ការ​ធ្វើ​ចរាចរណ៍​របស់​បងៗ​សមត្ថកិច្ច​មួយ​ចំនួន​ទេ​ ក៏វា​ពាក់​ព័ន្ធ​ទៅ​និង​សុជីវ​ធម៌​ក្នុង​ការ​ធ្វើ​ដំណើរ​របស់​ប្រជាពលរដ្ឋ​យើង​ទាំងអស់​គ្នា​ផង​ដែរ​ ដើម្បី​កុំ​ឱ្យ​មាន​ការ​កក​ស្ទះ​ប្រជាពលរដ្ឋ​ខ្លួន​ឯង​ផ្ទាល់​ព្យាយាម​គោរពច្បាប់​ទាំងអស់គ្នា​ កុំបំពានច្បាប់​ បើ​សិន​ជា​មាន​ផ្លូវ​ស្ទះ​យើង​ចេះ​យោគ​យល់​អធ្យាស្រ័យ​គ្នា​ទៅ​វិញ​ទៅ​មក​កុំជែង​គ្នារាង​ៗខ្លួន ​បើ​ធ្វើ​បែប​ហ្នឹង​គឺ​មាន​តែ​ផ្លូវ​ស្ទះ​លើស​ដើម​»។

លោក​បន្ត​ថា​៖ «សម្រាប់​បងៗ​សមត្ថកិច្ច​គឺ​សំណូមពរ​ឱ្យ​គាត់​ចូល​រួម​យ៉ាង​សកម្ម​ក្នុង​ការ​ជួយ​សម្រួល​ចរាចរណ៍​បើ​មាន​ផ្លូវ​ស្ទះ​មានន័យថា​ប្រជាពលរដ្ឋ​និង​សមត្ថកិច្ច​គឺសហការ​គ្នា​ទើប​ដោះ​ស្រាយ​បញ្ហា​នេះ​បាន ជាចុង​ក្រោយ​ខ្ញុំ​មិន​មាន​សំណូមពរ​អ្វី​ច្រើន​ទេ​គ្រាន់​តែ​ថា​សូម​ព្យាយាម​គោរព​ច្បាប់​ចរាចរណ៍​ទាំងអស់​គ្នា​កុំ​បំពាន​ច្បាប់​»។

លោក​ ចេង​ ម៉ានីន​ ជានិស្សិត​ឆ្នាំទី៤​ ផ្នែកនិតិសាស្រ្ត​ បាន​យល់​ឃើញ​ថា​ ការ​កក​ស្ទះ​ចរាចរណ៍​មាន​ផល​វិបាក​ជា​​ច្រើន ​ប្រសិន​បើ​យើង​​មក​​រៀន​ការ​កក​ស្ទះ​វា​ធ្វើ​ឱ្យ​ការ​ធ្វើ​ដំណើរ​របស់​យើង​ពិបាក​មក​ដល់​​សាលា​រៀន​ឱ្យ​ទាន់​ម៉ោង​ណាស់​ បើ​យើង​ទៅ​ធ្វើ​ការ​វា​ធ្វើ​ឱ្យ​ខាត​​ពេល​វេលា​ធ្វើ​ការ​របស់​យើង​។

លោក​បញ្ជាក់​ថា៖ ​«ឮ​យើង​ចូល​រួម​ទាំង​អស់​គ្នា​ក្នុង​ការ​គោរព​ច្បាប់​ចរាចរណ៍​ ជៀស​វាង​នៅ​ការ​បំពាន​ច្បាប់​ចរាចរណ៍​ជាដើម។​​ ជា​ចុង​ក្រោយ​ខ្ញុំ​សូម​សំណូម​ពរ​ ជា​ពិសេស​គឺ​ប្រជាពលរដ្ឋ​ក្នុង​ការ​ធ្វើ​ដំណើរ​គឺ​មាន​ការ​យោគ​យល់​ចំពោះ​​គ្នា​ទៅ​វិញ​ទៅ​មក​មាន​ការ​អធ្យាស្រ័យ​ ហើយ​ចំពោះ​អាជ្ញាធរ​វិញ​គឺ​ជួយ​ធ្វើ​ចរាចរណ៍​ឱ្យ​ប្រជាពលរដ្ឋផង​ ហើយកុំ​ប៉ិន​ចាប់​ការ​ធ្វើ​ដំណើរ​របស់​ប្រជាពលរដ្ឋ​ពេក​»។

កញ្ញា​ ពេជ្រ​ ពិសី​ ជា​និស្សិត​ឆ្នាំទី២​ នៃ​សាកល​វិទ្យាល័យ​សេដ្ឋកិច្ច​ និង​ហិរញ្ញវត្ថុ​ បាន​និយាយ​ថា​ ការ​កក​ស្ទះ​ចរាចរណ៍​​ធ្វើ​ឱ្យ​មាន​ការ​លំបាក​ដល់​ប្រជាជន​​ទូទៅ។​

កញ្ញា​បញ្ជាក់​ថា​៖ «ក្នុងនាម​ខ្ញុំ​ជា​សិស្ស ​រាល់​ថ្ងៃ​ត្រូ​វ​ចំណាយ​ពេល​ប្រហែល​២៥នាទី​ដើម្បី​មក​រៀ​ឱ្យ​ទាន់​ម៉ោង​ ការ​ស្ទះ​ហ្នឹង​គឺ​ពិបាក​ខ្លាំង​ណាស់​យើង​ត្រូវ​ងើប​ពី​ព្រលឹម​ដើម្បី​មក​ឱ្យ​ទាន់​ពេល​វេលា​ ម៉ោង​ចូល​​រៀន​របស់​សាលា​ ហើយ​បើ​សិនការ​ដែលយើង​ខក​ម៉ោង​ដោយ​សារ​ស្ទះ​​ចរាចរណ៍​ហ្នឹង​ យើង​មកខក​ម៉ោង​ចូល​សិក្សា ​យើង​អាច​និង​តាម​ចំណុច​មេរៀន​អត់ទាន់​គេ ​ហើយ​វា​ធ្វើ​ឱ្យ​យើង​ហ្នឹង​ត្រូវ​ពិន័យ​សាលា​»។

កញ្ញា​​បន្ថែម​ថា​៖ «ដើម្បី​ការ​កាត់​បន្ថយ​ការ​កក​ស្ទះ​ហ្នឹង​ ខ្ញុំ​សុំ​ថា​ប្រជាពលរដ្ឋ​ដែល​គាត់​ត្រូវ​ថា​​មាន​​កិច្ច​ការ​ត្រូវ​ចេញ​ទៅ​ធ្វើ​ការ​ងារ​នៅ​ចន្លោះ​ម៉ោង​៧ហ្នឹង​ ឱ្យ​គាត់​​ទៅ​ឱ្យ​​បាន​មុន​ម៉ោង​ពេល​ហ្នឹង​ ព្រោះ​កំឡុង​ពេល​ហ្នឹង​ជា​ធម្មតា​គឺ​ស្ទះ​កំឡុង​ពេល​ហ្នឹង​ហ្មង​ ហើយ​ការ​​ជិះ​នៅ​លើ​ដង​ផ្លូវ​សូម​ឱ្យ​គាត់​គោរព​ទៅ​លើ​គំនូស​ដង​ផ្លូវ​ថា​ យាន្ត​យន្ត​ត្រូវ​ជិះ​ខាង​ណា​ ម៉ូតូ​ត្រូវ​ជិះ​ខាង​ណា​ដើម្បី​ឱ្យ​គាត់​កុំ​ជិះ​ប្រជែង​គ្នា​ដើម្បី​បាន​ទៅ​មុន​ឱ្យ​គាត់​ចេះ​យោគយល់​អធ្យាស្រ័យគ្នា​»។

កញ្ញា​បន្ថែមថា​៖ «ជា​ចុង​​ក្រោយ​សំណូមពរ​របស់​​ខ្ញុំ​ទៅ​កាន់​ប៉ូលីស​ចរាចរណ៍ ​សូម​ឱ្យ​​​គាត់​ជួយ​ក្នុង​ការ​ធ្វើ​ចរាចរណ៍​ពេល​ដែល​មាន​ការ​កក​ស្ទះ​ល្មមៗ​ ពេល​ដែល​​វា​ទើប​តែ​កក​ស្ទះ​តិច​តួច​សុំ​ឱ្យ​គាត់​ជួយ​សម្រួល​ចរាចរណ៍​ភ្លាមៗ​កុំ​ឱ្យ​គាត់​ទុក​ដល់​ស្ទះ​ខ្លាំង​ធ្វើ​ឱ្យ​មាន​ការជិះ​ជ្រេចុះ​ឡើង​រឹតតែ​ស្ទះ​លើស​ដើម​»។

លោក​ ហេង​ ជានិស្សិត​ នៅសាកល​វិទ្យាអន្តជាតិ​ យល់​ឃើញ​ថា​ សិស្សនិស្សិត​ ឬអ្នក​ធ្វើ​ការ​អាច​ទៅ​កន្លែង​​សិក្សា​ ឬទៅ​កន្លែង​គាត់​ធ្វើ​ការ​អាច​នឹង​យឺត​ពេល​មិន​អាច​ទាន់​​​ពេល​វេលា​បាន ​ជា​មធ្យម​ខ្ញុំ​ទៅ​រៀន​យ៉ាង​ច្រើន​អាច​៤៥​នាទី​​​តែ​បើ​សិន​ជា​មាន​បញ្ហា​កក​ស្ទះ​វា​អាច​បន្លាយ​ពេល​ឱ្យ​យើង​ទៅ​ដល់​១ម៉ោង​ ឬ១ម៉ោង៣០នាទី​។

លោក​បន្តថា​៖ «បើ​ការ​កក​ស្ទះ​ផល​វិបាក​វា​ច្រើន ​យើង​ទៅ​រៀន​អត់​ទាន់​ពេល​ អាច​នឹង​គ្រូ​អត់​ឱ្យ​ចូល​ដោយសារ​លើស​ម៉ោង​កំណត់​ ដែល​សាលា​គេ​បាន​ដាក់​ចេញ​ ខ្ញុំ​ចង់​ប្រាប់​ទៅ​ប្រជាពលរដ្ឋ​ថា​ឱ្យ​ចេះ​យោគ​យល់គ្នា​ ចេះ​យោគ​យល់​អធ្យាស្រ័យគ្នា​ នឹង​គោរ​ព​ច្បាប់​ចរាចរណ៍​ទាំង​អស់គ្នា​។

លោក​បន្ថែម​ថា​៖ «ខ្ញុំ​សំណូម​ពរ​ដល់​អាជ្ញាធរ​ និង​ប្រជាពលរដ្ឋ ​ឱ្យ​គោរព​ច្បាប់​ចរាចរណ៍​ និង​កុំ​បំពាន​ច្បាប់​ចរាចរណ៍​ និង​ល្មើស​ច្បាប់​»៕

លោកបានប្រាប់ Newsroom Cambodia កាលពីរសៀលថ្ងៃទី៣១ ខែមករា ឆ្នាំ២០២៣ តាមរយៈប្រព័ន្ធតេឡេក្រាមថា សម្រាប់ខ្ញុំ មើលឃើញថាវាជាយុទ្ធសាស្រ្តថ្មីដែលគណបក្សប្រជាជនកម្ពុជាប្រើប្រាស់វិធាននៃការដាក់អាទិភាពគោលនយោបាយកសិកម្មដើម្បីទាក់ទាញរកសំឡេងឆ្នោតពីម្ចាស់ឆ្នោត ពិសេសកសិករហើយដោយសារតែប្រាំមួយអាណត្តិកន្លងមកហើយបញ្ហានៃការដោះស្រាយវិស័យកសិកម្មដែលដឹកនាំដោយគណបក្សប្រជាជនកម្ពុជា ហើយដែលជាអ្នកគ្របគ្រងថវិកា និងធនធានអីផងនោះមិនបានការឆ្លើយតប និងដោះស្រាយបញ្ហាទេ។

យោងតាមគណបក្សប្រជាជនកម្ពុជា គណបក្សនឹងដាក់ពង្រាយអ្នកជំនាញកសិកម្ម នៅគ្រប់ឃុំទូទាំងប្រទេស ដើម្បីធ្វើការជាមួយប្រជាកសិករ បើសិនជាឈ្នះឆ្នោតដឹកនាំរាជរដ្ឋាភិបាលក្នុងអាណត្តិទី៧។ គោលនយោបាយនេះ ត្រូវបានដាក់ចេញក្នុងមហាសន្និបាតវិសាមញ្ញរបស់បក្សកន្លងទៅ។

គណបក្សប្រជាជនកម្ពុជាបានអះអាងថានេះគឺជាគោលនយោបាយដ៏ថ្មីសន្លាងមួយរបស់ខ្លួនហើយគោលនយោបាយនេះធ្វើឡើង ដើម្បីលើកកម្ពស់វិស័យកសិកម្ម។

បើតាមសួស យ៉ារ៉ា អ្នកនាំពាក្យរបស់គណបក្សប្រជាជនកម្ពុជា បានឱ្យដឹងថា ក្នុងមហាសន្និបាត គណបក្សក៏បានជជែក និងពិភាក្សាផ្តោតជាសំខាន់ទៅលើវិស័យកសិកម្ម ដែលជាវិស័យដ៏មានសក្តានុពលមួយនៅកម្ពុជា។

លោកសួស យ៉ារ៉ា បានបញ្ជាក់ថា គណបក្សប្រជាជនកម្ពុជា បានកំណត់ប្រែក្លាយវិស័យកសិកម្ម ពីការធ្វើដើម្បីបំពេញការហូបចុករបស់ ប្រជាពលរដ្ឋ ទៅជាការធ្វើកសិកម្ម ដើម្បីពាណិជ្ជកម្ម។

តាមរយៈគោលនយោបាយនេះ រដ្ឋាភិបាល នឹងប្រើប្រាស់ធនធានមនុស្សដែលជាអ្នកមានចំណេះជំនាញផ្នែកកសិកម្ម ហើយលោកខៀវ កាញារីទ្ធ សមាជិកគណៈកម្មាធិការកណ្តាលបក្សប្រជាជនកម្ពុជា បានគូសរំលេចថា ក្នុងអាណត្តិទី៧ អ្នករៀនជំនាញកសិកម្មនឹងមានទីផ្សារការងារខ្ពស់។

សម្រាប់លោកថេង សាវឿន លោកបានអះអាងថា «អីចឹងអ្វីដែលអាចដោះបាននោះគឺមិនចាំបាច់ដល់អាណ្ណត្តិក្រោយទេ គឺអាណ្ណត្តិពេលបច្ចុប្បន្នក៏អាចដោះស្រាយបានពីព្រោះថាពេលបបច្ចុប្បន្ននេះគណបក្សប្រជាជនកម្ពុជាកំពុងតែដឹកនារដ្ឋាភិបាលស្រាប់»។

លោកបានបន្ថែមថា៖ «សម្រាប់ខ្ញុំការកែប្រែពីលក្ខណៈគ្រួសារទៅដល់ក្លាយជាអ្នកនាំចេញកម្រិតពាណិជ្ជកម្មនៅមិនអាចទាន់ទៅរួច មិនអាចទាន់ទៅរួចខ្ញុំគិតថាពេលបច្ចុប្បន្ននេះវាត្រូវការកសាងធនធានមនុស្សកសាងពីផែនការគោលគាំទ្រទៅលើទុនទៅលើមុខរបរទៅលើជំនាញវិជ្ជាជីវៈ វាត្រូវការពេលវេលាច្រើន អីចឹងវាអាចទៅរួចនៅកម្រិតអ្នកដែលអាចមានលទ្ធភាពមានការយល់ដឹង ក៏ប៉ុន្តែវានឹងមិនអាចទៅរួចសម្រាប់កសិករក្រីក្រពិសេសប្រភពអ្នកដែលមិនមានដីធ្លី ឬក៏មិនមានដីសោះរស់នៅហ្នឹងគឺវេទនាណាស់ គឺអាចសម្រាប់តែអ្នកមានអាចទៅរួច»៕