លោក ស្ងួន ញឿន ជាប្រជាពលរដ្ននៅក្នុងភូមិឡពាង បាន​បញ្ជាក់​ថា កាលពីឆ្នាំ២០១៦ ប្រជា​ពលរដ្ឋ​នៅ​​​ភូមិ​ឡពាង ភូមិ​សំរោង និងភូមិសូវង្ស បាន​ស្នើ​ទៅខាងអាជ្ញាធរស្ដារទឹកបឹងនោះ​ ដើម្បី​អភិរក្ស​ធន​ធាន​ធម្មជាតិ​ដែល​មាន​នៅក្នុង​បឹង រួមទាំងយកទឹកបឹងយកទៅអាស្រ័យផល ជាពិសេស​សម្រាប់​ធ្វើ​ស្រែ​ប្រាំង និង​ផល​ដំណាំផ្សេង​ទៀត។

ប៉ុន្តែ​ចាប់ពី​ឆ្នាំ២០២២មក មានក្រុមហ៊ុន​មិនស្គាល់ឈ្មោះមួយចំនួន បានទៅ​​កាយដីបឹង ដើម្បី​រក​ប្រភព​បូម​ខ្សាច់ ហើយ​នៅដើមឆ្នាំ២០២៤នេះ លោកថា ឃើញមានក្រុម​ហ៊ុនមួយបាននិងកំពុងធ្វើសកម្មភាពបូមខ្សាច់ ដែលធ្វើឱ្យពលរដ្ឋមានក្តីបារម្ភពីការបាត់បង់បឹងធម្មជាតិ​មួយនេះ។

លោកបន្ដថា៖ «ក្រុមហ៊ុនកាយដីបឹងកន្លែងនេះមួយកញ្ចុប ត្រង់នោះមួយកញ្ចុប [គ្រាមភាសា] កាយ រក​តែខ្សាច់ហ្នឹង កាយពេញទឹកពេញដី បានន័យថា វា[ក្រុមហ៊ុន]អត់​ស្ដារ​បឹង គ្មាន​ស្ដង់ដារ។ បូមហ្នឹង​បូមឱ្យខូចតែម្ដងហ្នឹង»។​

លោកបន្តថា កន្លងមក ប្រជាពលរដ្ឋធ្លាប់ដាក់ស្លាក​ហាមឃាត់ការជីកដី និងបូមខ្សាច់ ដើម្បីទុកផ្ទៃបឹង​​អភិ​រក្ស​ធនធានធម្មជាតិ​ ប៉ុន្ដែមានជនអនាមឹកបាន​ទៅបំផ្លាញស្លាកទាំងនោះចោល ហើយពេលពលរដ្ឋ​រាយការណ៍ទៅអាជ្ញាធរ​ ក៏មិនមានចំណាត់ការ​ថែមទៀត។ ក្រៅពីនោះ លោកថា អាជ្ញាធរបែរជាហាម​ពលរដ្ឋ​មិនឱ្យ​អភិរក្ស និងអនុញ្ញាតឱ្យ​ក្រុមហ៊ុនកាយ​បូមខ្សាច់ទៅវិញ។

បើតាម​លោក ស្ងួន ញឿន កន្លង​មក ពលរដ្ឋក៏ធ្លាប់​បានដាក់ញ្ញត្តិនៅក្រសួងមួយចំនួន​ ដើម្បី​ស្នើឱ្យ​មាន​​ចំណាត់​ការ​សមរម្យ​​លើករណីនេះ និងទុកផ្ទៃបឹងនោះ​សម្រាប់ប្រជាពលរដ្ឋ​​អាស្រ័យផល​។

​លោកលើកឡើងថា៖ «ពួកយើងបានដាក់ញ្ញត្តិ សំបុត្រក្នុងប្រអប់សម្ងាត់​ដែលជាបណ្ដឹងរបស់ពលរដ្ឋ នៅ​តាម​ព្រឹទ្ធ​សភា និងអង្គភាព​ប្រឆាំងអំពើពុករលួយ និងស្នើសុំទៅកាន់រដ្ឋាភិបាល​ថ្មី និង​អាជ្ញាធរ​មួយ​ចំនួន​ សូម​ជួយដោះស្រាយដោយទុកបឹងនេះ សម្រាប់ប្រជាពលរដ្ឋទុកសម្រាប់ប្រើប្រាស់ និង​អាស្រ័យ​ផល»។

អ្នកស្រី សួន ញ៉េន ជា​ប្រជា​ពលរដ្ឋម្នាក់ទៀតរស់នៅភូមិឡពាង ដែលធ្លាប់អាស្រ័យផលនៅបឹងនោះ​បាន​ឱ្យ​ដឹង​ថា កន្លងមក អាជ្ញាធរ​ធ្លាប់​ប្រាប់​ប្រជាពលរដ្ឋ​ថានឹ​ង​មានក្រុមហ៊ុនមកស្ដារបឹង ដើម្បី​ទទួល​បាន​ទឹក​ប្រើប្រាស់​សម្រាប់​ខែ​ប្រាំង ប៉ុន្តែ​បែរជា​ក្រុមហ៊ុននោះ​បានយកគ្រឿងចក្រស្ដារជម្រៅប្រហែល ១០ម៉ែត្រ ដែលនេះហួសពីកម្រិតស្តង់ដា និង​បានប្រើគ្រឿងចក្រ​បូមខ្សាច់ទៅវិញ។

ករណីនេះអ្នកស្រីបានស្នើទៅអាជ្ញាធរ បញ្ឈប់សកម្មភាពក្រុមហ៊ុន​ និងប្រគល់ដីបឹងនោះឱ្យប្រជាពលរដ្ឋ ថែរក្សា និងអភិរក្សទុកជាប្រយោជន៍សម្រាប់សហគមន៍វិញ។

អ្នកស្រី​ថា៖ «ខ្ញុំសំណូមពរឱ្យឈប់បន្ដស្ដារបឹងហ្នឹងទៀត ឈប់បូមខ្សាច់ហ្នឹងទៀត ទុក​ឱ្យប្រជាពលរដ្ឋ​អ្នក​ធ្វើ​[អភិរក្ស​]វិញ»។

មេឃុំតាជេស អ្នកស្រី​ ស្វាយ​ ស៊ីម បានប្រសាសន៍​យ៉ាង​ខ្លី​ថា៖ «​រឿងដែលប្រជាពលរដ្ឋ​ចោទ​អាជ្ញាធរ​ថា​លក់ ដី​បឹង​ទៅ​ឱ្យក្រុមហ៊ុនបូបខ្សាច់ មិនពិតទេ តែប៉ុណ្ណឹង»​។

អភិបាលរងខេត្តកំពង់ឆ្នាំង លោក ឈិន​ សេងងួន មានប្រសាសន៍​ថា លោកពុំបានដឹងរឿងនេះទេ។ តែយ៉ាងណា លោកថា ជាក់ស្ដែង នៅពេលដែលជីក ឬស្ដារធនធានធម្មជាតិ ត្រូវឆ្លងកាត់មន្ទីជំនាញដែលគ្រប់​គ្រង​សម្រាប់​ដោះស្រាយទៅលើបញ្ហានេះ។

លោកថា៖ «គ្រប់កិច្ចការដែលត្រូវជីក ឬស្ដារ ត្រូវឆ្លងកាត់មន្ទីររ៉ែ និងថាមព​ល និងធនធានទឹក ហើយស្រះ​បឹង​ខ្លះ ស្ថិត​នៅក្រោមមន្ទីរធនធានទឹក អីចឹង​មន្ទីរធនធានទឹក​ជា​អ្នកអនុញ្ញាត។ ហើយ​ខ្ញុំមិន​អាច​ឆ្លើយ​ភ្លាមៗ​បាន​នោះ​ទេ ទាល់​តែ​មើល​ឯកសារ ហើយ​ខ្ញុំនឹងលើកយកបញ្ហាហ្នឹង​ទៅឱ្យអាជ្ញាធរដោះស្រាយ​ជូនប្រជាពលរដ្ឋ»។

ចំណែក​ អនុប្រធាន​មន្ទីរធនធានទឹក និងឧតុនិយម​ខេត្តកំពង់ឆ្នាំង លោក ងុន យ៉ង បដិសេធ​ឆ្លើយ​តប​ជុំវិញ​រឿង​នេះ។

អ្នក​សម្របសម្រួល​គម្រោង​ធុរកិច្ច និង​សិទ្ធិមនុស្ស​របស់​មជ្ឈ​មណ្ឌល​សិទ្ធិ​មនុស្ស​កម្ពុជា​ លោក វណ្ណ សុផាត មានប្រសាសន៍​​​​​ថា ជាទូទៅ ដី​បឹង​ជា​ដី​សាធារណៈរបស់​រដ្ឋ ហើយ​​​​រដ្ឋមានសិទ្ធិក្នុងការធ្វើ​អនុបយោគ​ជាដីឯកជនរបស់រដ្ឋ សម្រាប់ជួលទៅឱ្យ​ក្រុមហ៊ុន​ធ្វើការអភិវឌ្ឍ។ ប៉ុន្តែ​លោកថា មុននឹងប្រគល់ឱ្យ​ក្រុមហ៊ុន​អភិវឌ្ឍន៍ អាជ្ញាធរត្រូវ​មានការ​វាយតម្លៃផលប៉ះពាល់​បរិស្ថាន និងសង្គមជាមុនសិន។ ​​​

លោកបន្តថា ក្នុងករណីមិនមានការវាយតម្លៃពីផលប៉ះពាល់បរិស្ថាន ក៏ដូចជាប្រឹក្សាយោបល់ពីសំណាក់​​ប្រជាពលរដ្ឋនៅក្នុងតំបន់ ដែលតែងតែអាស្រ័យផលនៅ​បឹងនោះទេ មានន័យថា ជាការប្រគល់​​​ដី​ដោយ​ខុស​ច្បាប់។

លោកបន្ដថា៖ «បើលក់ដូរ​ដោយមិនមាននិតីវិធីត្រឹមត្រូវ ដូចដែលខ្ញុំបានលើកឡើង អាហ្នឹងវាត្រូវចោទពី​បទ​ព្រហ្មទណ្ឌ ប្រជាពលរដ្ឋអាចប្តឹង​បាន​ ប្រសិនបើតុលាការចាត់វិធានការនិតីវិធីត្រឹមត្រូវ ពាក់ព័ន្ធនឹង​ការ​លក់ដី​ហ្នឹង អាជ្ញាធរណាក៏ដោយ គឺត្រូវមានទោសកម្រិតព្រហ្មទណ្ឌទៀត»៕

កូដករណាហ្គាវើលដ៍ អ្នក​ស្រី មុំ សុវត្ថិន្ធ មានប្រសាសន៍ថា វិវាទការងារនៅក្រុមហ៊ុនណាហ្គាវើលបានអូស​បន្លាយរយៈពេលជិត ៣ឆ្នាំមកហើយ ប៉ុន្តែនៅមិនទាន់មានដំណោះស្រាយបញ្ចប់នៅឡើយ។ អ្នកស្រី​បន្តថា កាលពីថៅកែក្រុមហ៊ុនចាស់នៅមានជីវិត គាត់បានហៅក្រុមកូដករទៅចរចារកដំណោះស្រាយ​ ប៉ុន្តែសម្រាប់ថៅកែថ្មីដែលជាកូនប្រុសរបស់គាត់វិញ គឺមិនដែលហៅកូដករទៅជជែកវែកញែកពីបញ្ហា ក្នុង​ការស្វែង​រក​ដំណោះ​ស្រាយ​ណា​មួយ​នោះ​ឡើយ។

អ្នក​ស្រី​ថា៖ «ប្រសិនបើអត់មានវឌ្ឍនភាពនោះទេ ខាងក្រសួងអត់រៀបចំការចរចាឱ្យ​ទៀត​ទេ ទាល់​តែភាគី​ទាំង​សង​ខាង​មាន​វឌ្ឍនភាពអីមួយ បានក្រសួងណាត់ឱ្យ​មកចរចា»។

ករណីនេះ អ្នកស្រីបានជំរុញដល់ថៅកែថ្មី បន្តរកដំណោះស្រាយ​បញ្ចប់វិវាទ និងទទួលយក​ពួក​គាត់​ចូលធ្វើការ​វិញ។

អ្នកស្រី មុំ សុវត្ថិន្ធ និយាយ​ថា៖ «ថៅកែថ្មីដែលឡើងជំនួសឪពុកហ្នឹង នឹងដោះស្រាយវិវាទ មិនត្រឹមតែមុខមាត់​រប​ស់ក្រុមហ៊ុន តែជាមុខមាត់ប្រទេសជាតិយើងផង​ដែរ ដោយ​បញ្ហារំលោភសិទ្ធិការងារនៅ​ណាហ្គាវើលដ៍បាន​ជៈឥទ្ធិពល​អវិជ្ជមាន​យ៉ាងខ្លាំងមកលើ​ប្រទេសកម្ពុជា»។

កូដករណាហ្គាវើលដ៍ម្នាក់ទៀត​​ អ្នក​ស្រី និ​ ស្រីអូន លើកឡើងថា កន្លងទៅ ការរំលោភសិទ្ធិការងារ និងការរើសអើងគ្រប់រូបភាពពីសំណាក់ក្រុមហ៊ុនទៅ​​លើកម្មករ ជារឿងអយុត្តិធម៌បំផុត​ ដែលពួកគាត់​ពុំអាច​ទទួល​យក​បាន​ឡើយ ហើយនឹងបន្ត​ប្ដេជ្ញាចិត្តទាមទារទាល់តែមានដំណោះស្រាយ។ 

អ្នកស្រីថា៖«ខ្ញុំចង់ស្នើឱ្យដោះស្រាយតាមមាត្រាដែលមានចែងនៅក្នុងច្បាប់ការងារ ឱ្យត្រឹមត្រូវតាម ផ្លូវច្បាប់​គឺ​គ្រប់​គ្រាន់ហើយ ខ្ញុំមិនត្រូវការអីលើសពីហ្នឹង​ទេ»។

ថៅកែ​ក្រុមហ៊ុន​ណាហ្គាវើលដ៍ លោក ចេន លីបគង់ (Chen Lip Keong) បានទទួលមរណភាព​ក្នុង​វ័យ ៧៥ឆ្នាំ ដោយសារ​ជំងឺ កាល​ពី​ថ្ងៃ​ទី៨ ធ្នូ ឆ្នាំ២០២៣ ​កន្លង​ទៅ។ ក្រោយ​ពី​អតីត​អគ្គនាយក​ក្រុមហ៊ុន​ណាហ្គា​ខភ៍ (NagaCorp) បាន​​ទទួល​មរណភាព​​ទៅ ​ក្រុមប្រឹក្សាភិបាល​​​នៃ​ក្រុម​ហ៊ុន​​នេះ បាន​​តែង​តាំង​កូន​ប្រុស​លោក ចេន លីបគង់ គឺ​លោក ចេន យីហ្វុង (Chen Yiy Fon) ឱ្យ​ឡើង​កាន់​ដំណែង​ជំនួស​ឪពុក។

គេហទំព័រ Newsroom Cambodia ពុំអាចស្វែងរកការអត្ថាធិប្បាយជុំវិញករណីនេះ ពីលោក ចេន យីហ្វុង ថៅកែថ្មីរបស់ក្រុមហ៊ុនណាហ្គាបានទេ នៅថ្ងៃទី១៨ ខែមករា ឆ្នាំ២០២៤នេះ។ 

អ្នកនាំពាក្យក្រសួងការងារ និងបណ្ដុះបណ្ដាលវិជ្ជាជីវៈ លោក កត្តា អ៊ន មានប្រសាសន៍ថា ករណីវិវាទការ​ងារ​នៅក្រុមហ៊ុន​ណាហ្គា​នេះ ក្រសួង​បាន​ដោះ​ស្រាយ​មក​ជា​ហូរហែ​មក​ហើយ។

លោកបន្ត​ថា៖ ​«រីឯក្រុមហ៊ុនណាហ្គាវើលដ៍ក៏​បាន​ផ្ទេរប្រាក់បំណាច់ និង​​សំណង​បញ្ចប់​កិច្ច​សន្យា​ការ​ងារ ចូល​គណនី​ធនាគារអតីតបុគ្គលិកទាំង ៣៧៣នាក់នោះ រួចរាល់​មក​ហើយដែរ​»។

លោកបន្ថែមថា គិតត្រឹមថ្ងៃទី១១ ខែមករា​ ឆ្នាំ២០២៤ ក្នុងចំណោមអតីតបុគ្គលិកទាំង ៣៧៣​នាក់​នោះ មាន​អតីត​បុគ្គលិក​ចំនួន ២៩៣នាក់ បាន​យល់ព្រមទទួលយកការទូរទាត់នូវប្រាក់​បំណាច់ និង​សំណង និង​នៅ​សល់​ត្រឹម ៨០នាក់។ លោក​បន្តថា ក្នុង​ចំណោមអតីតបុគ្គលិក​ ៨០នាក់នេះ គឺមានអតីតបុគ្គលិកមួយចំនួន​ មានការងារថ្មីធ្វើរួចហើយ ហើយ​អ្នក​ដែលបន្តធ្វើកូដកម្មតវ៉ាទាមទារ​​​មាន​ប្រហែល​​ជាង ២០នាក់ប៉ុណ្ណោះ។

លោក កត្តា អ៊ន បានសង្កត់ធ្ងន់ថា៖ ​«ប្រសិនបើក្រុមកូដករ និងក្រុមហ៊ុនណាហ្គាវើលដ៍ មានវឌ្ឍន​ភាព​ថ្មី​ចង់​ដោះ​ស្រាយ​បញ្ហានេះ​ និងមានចេតនាចង់បញ្ចប់ជម្លោះ​ អាចស្នើសុំមកគណៈកម្មការសម្រាប់ការ ដោះ​ស្រាយ​បញ្ហា​កូដ​កម្ម-បាតុកម្មនៅក្រុមមុខសញ្ញា ដើម្បីបើកការសម្រុះសម្រួលបន្ដទៀត។ ប៉ុន្ដែរ​ហូត​​មក​ដល់​ពេល​នេះ គណៈ​កម្ម​ការ​សម្រាប់​ការ​ដោះស្រាយបញ្ហាកូដកម្ម-បាតុកម្មនៅក្រុមមុខសញ្ញា មិន​ទាន់​បាន​ទទួល​សំណើរ​ថ្មី​ណា​មួយ​នៅ​ឡើយ​»។

ប្រធាន​​សហជីពចំណីអាហារ និងសេវាកម្មកម្ពុជា លោកស្រី អ៊ូ ទេពផល្លីន យល់ថា​ ដើម្បីដោះស្រាយបញ្ហាវិវាទការងារនេះទៅបាន អាជ្ញាធរពាក់ព័ន្ធគួរតែ​ឈរលើ​គោលការណ៍​យុត្តិ​ធម៌ ហើយ​យក​បញ្ហានី​មួយៗ​ដោះស្រាយ​ដោយ​មាន​ភាគីពាក់ព័ន្ធ​ចូលរួម។ ​លោកស្រីបានជំរុញឱ្យ​​ក្រុមហ៊ុន និងភាគីពាក់ព័ន្ធ រកដំណោះស្រាយ​ជូនកូដករ​ឱ្យបានឆាប់។

លោកស្រីថា៖​ «ក្រសួងត្រូវតែប្រើប្រាស់អំណាចរបស់ខ្លួន ដែល​ជា​អំណាច​រដ្ឋបាលហ្នឹង ឱ្យទៅ​ស្ថាប័ន​វិស័យ​ឯកជន ឬនិយោជកហ្នឹង ត្រូវតែអនុវត្តទៅតាម​ការ​គោរពសទ្ធិជាមូលដ្ឋាន ឬក៏​សិទ្ធិសេរីភាព​របស់​សហជីព និង​ក្រុម​កូដករ នេះទី១ ហើយទី២ ប្រសិនបើ​មិនអនុវត្តអីនោះទេ ស្ថាប័ន​រដ្ឋបាល​ក្រសួង​ត្រូវ​មាន​ឆន្ទៈ ឬ​យន្ដការ​ក្នុង​ការ​ដោះ​ស្រាយ ក៏​ដូចជាដាក់​បន្ទុកទៅឱ្យស្ថាប័នក្រុមហ៊ុននោះអនុវត្ត​»។

លោកស្រីបន្ថែម​ថា៖«ក្រុមហ៊ុនអាចចរចាជា​មួយថ្នាក់ដឺកនាំ​សហជីព​ ដើម្បី​យក​កម្មករ​ដែល​នៅ​សេស​សល់​ទៅ​ធ្វើ​ការ​វិញ​។ រី​ឯបញ្ហាដែលនៅសេសសល់ ​គួរតែស្វែងរកដំណោះស្រាយ​ដោយ​សន្ដិ​វិធី ​ហើយ​​កុំខ្លាច​អន់​​អី​ កុំខ្លាច​បាក់​មុខ​អី»។

គួរ​បញ្ជាក់​ថា ​កាល​ពី​ឆ្នាំ​២០២១ ក្រុមហ៊ុន​កាស៊ី​ណូ​ណាហ្គា​វើលដ៍​ បាន​បញ្ឈប់​កម្មករ​និយោជិត​ប្រមាណ​ ១ ៣០០​នាក់​ពី​ការងារ។ ការ​បញ្ឈប់​នេះ ​នាំឱ្យមាន​ការ​តវ៉ា​ជាបន្តបន្ទាប់ ក្នុងរយៈពេល​ជិត ៣ឆ្នាំមកនេះ ​ពី​សំណាក់កូដករដែលជា​​សមាជិក​សហជីព​ទ្រទ្រង់​សិទ្ធិ​បុគ្គលិក​កម្មករ​ខ្មែរ​នៃ​ក្រុមហ៊ុន​ណាហ្គា​វើលដ៍។ ការ​បញ្ឈប់​បុគ្គលិក​ទ្រង់ទ្រាយ​ធំ​នេះ ​ត្រូវ​បាន​មើល​ឃើញ​ថា​ជា​ចេតនា​ក្នុង​ការ​បំបាត់​សហជីព​ឯក​រាជ្យ​នៅ​ក្រុមហ៊ុន​កាស៊ីណូ​មួយ​នេះ៕

ការជំរុញនេះបានធ្វើឡើងក្នុងកម្មវិធីចេញផ្សាយរបាយការណ៍ ​ស្តីពី ​ការ​តាម​ដាន​លើ​ការ​អនុវត្ត​អនុសញ្ញា​ CEDAW ​សម្រាប់​ប្រទេស​កម្ពុជា​ឆ្នាំ​ ២០២២​ នៅរាជធានីភ្នំពេញ កាលពីថ្ងៃទី២៧ ខែធ្នូ ឆ្នាំ២០២៣។

អគ្គលេខាធិកានៃអង្គការស៊ី-ដ (NGO-CEDAW) លោកស្រី ជឹម ចាន់នាងមានប្រសាសន៍ថា អំពើហិង្សាលើស្ត្រី​ក្នុងសង្គមភាគច្រើន និងញឹកញាប់ គឺ​អំពើហិង្សា​ក្នុង​គ្រួសារ ខណៈ​ស្ត្រី​មួយ​​ចំនួន​ក៏​នៅតែរងការបៀតបៀននៅក្រៅផ្ទះ តាមទីសាធារណៈ និងកន្លែងធ្វើការ​ផង​ដែរ។ ​​លោកស្រីបន្តថា បញ្ហា​ការប្រើអំពើហិង្សា​ផ្នែកយេនឌ័រ​ និងការបៀតបៀនទៅលើស្ត្រី ជាពិសេស​ស្ត្រីជា​សមាជិក​សហជីព​ ​នៅមុខ​ក្រុម​ហ៊ុន​​ណាហ្គា​វើលដ៏ នៅតែ​ជារឿង​គួរ​ឱ្យ​ព្រួយ​បារម្ភ ដែលជំរុញឱ្យរដ្ឋាភិបាល​ត្រូវ​​​ប្រញាប់រួសរាន់ក្នុងការដោះស្រាយបញ្ហាទាំង​នេះ​ឱ្យ​មាន​ប្រសិទ្ធិភាព។

លោកស្រីបន្ដថា៖ «បើរដ្ឋាភិបាលមិនរួសរាន់ក្នុងការ​ដោះស្រាយវិបត្តិរ៉ាំ​រ៉ៃនោះទេ រវាង​កម្មករ និងនិយោជក​នោះទេ ​វាប​ញ្ជាក់​​ថា ប្រទេសកម្ពុជាអនុវត្តអនុសញ្ញាស៊ី–ដ នៅមានកម្រិត ឬមិនទាន់បានគ្រប់ជ្រុងជ្រោយនៅឡើយ។ ប្រសើនបើទុកបញ្ហាទាំងអស់នោះឱ្យ​នៅបន្ដរ៉ាំ​រ៉ៃ​ វាជាគំរូមួយមិនល្អសម្រាប់ក្រុមហ៊ុនឯកជន​ផ្សេងទៀត​​ក្នុងការរំលោភបំពានលើវិស័យ​ការ​ងារ»។

ជាមួយគ្នានេះដែរ លោកស្រី ជឹម ចាន់នាង ក៏បាន​លើកទឹកចិត្តដល់​ស្ដ្រី និង​សាច់ញាតិជនរងគ្រោះដែ​ល​ជួបអំពើហិង្សា ឬរំលោភបំពានផ្សេង​ៗ គួរតែ​ស្វែងរកការអន្តរាគមន៍ និង​​សេវាពិគ្រោះយោបល់ផ្លូវចិត្ត ដើម្បីជួយដល់ជនរង​គ្រោះ ជាជាងការដោះស្រាយសម្របសម្រួលក្រៅប្រព័ន្ធតុលាការ ដែលវានឹង​ធ្វើឱ្យ​បទល្មើស​នៅតែបន្ដកើតមាន។

បើតាម​របាយ​ការណ៍​របស់​គណៈ​កម្មាធិការ​នៃ​អង្គការ​មិនមែន​រដ្ឋាភិបាល​កម្ពុជា​ដើម្បី​អនុសញ្ញា​លុប​បំបាត់​រាល់​ទម្រង់​នៃ​ការ​រើស​អើង​គ្រប់​រូបភាព​លើ​ស្ដ្រី (NGO-CEDAW) ដែលមានកម្រាស់ ៦៤​ទំព័រ បាន​លើកឡើងថា ​​អំពើ​ហិង្សាដែលកើតមាន​​លើ​ស្ត្រី​នៅ​ក្នុង​គ្រួសារ​ រួម​​មាន ​ការ​ប្រើ​អំពើ​ហិង្សា​លើ​រាង​កាយ ​អំពើហិង្សា​​ផ្លូវ​ចិត្ត​ អំពើ​ហិង្សា​ផ្លូវ​ភេទ ​និង​អំពើ​ហិង្សា​សេដ្ឋកិច្ច។ របាយការណ៍ដដែល បន្តថា ការរើសអើង និងអំពើ​ហិង្សា​ផ្អែក​​យេនឌ័រ​ ការ​រំលោភ​​បំពាន​​ផ្លូវ​ភេទ​ទាំង​ផ្ទាល់​ និង​តាម​ប្រព័ន្ធ​អនឡាញ​ទៅ​​លើ​ស្រ្តី ​និង​កុមារ ​ព្រម​ទាំង​​ការ​បៀត​បៀន​លើ​ស្រ្តី​ជា​កម្មករ​និយោជិត ​និង​ស្រ្តី​ក្នុង​វិស័យ​ផ្សេង​ទៀត ​នៅ​តែ​ជា​ក្តី​ព្រួយ​​បារម្ភ​។

របាយ​ការណ៍ដដែលនេះ បញ្ជាក់ទៀត​​ថា ស្ដ្រី និងកុមារីជនជាតិដើមភាគតិច​​ចំនួន​ ២៥% ត្រូវ​​​បាន​​រាយ​ការណ៍​ថា ធ្លាប់បាន​ឆ្លងកាត់អំពើហិង្សាលើរាងកាយ, ៥៨% ត្រូវ​បាន​រាយ​ការណ៍​អំពើហិង្សា​សេដ្ឋកិច្ច, ៨៨% ត្រូវបាន​រាយការណ៍អំពើហិង្សាផ្លូវអារម្មណ៍ ហើយ​ក្នុង​ចំណោម ៧០%​នៃពួក​គាត់​ពុំបាន​ស្វែង​​រក​ការ​ជួយ ឬការ​គាំទ្រក្នុ​ង​ទម្រង់​ណា​មួយពីខាង​ក្រៅ​ផ្ទះ​នោះ​ឡើយ។​ ក្រៅពីក្រុម​ជន​ជាតិ​ភាគ​តិច​ របាយការណ៍ថា ក៏មាន​ក្រុម​​អ្នក​​ស្រឡាញ់​​​​ភេទ​​ដូ​ច​​គ្នា និង​​ស្រ្តី​មាន​ពិការ​ភាព​ ក៏​ធ្លាប់​ឆ្លង​កាត់​អំពើ​ហិង្សា​នៅ​ក្នុង​កម្រិត​ខ្ពស់ ហើយ​​​ត្រូវ​ប្រឈម​នឹង​ឧបសគ្គ​ខ្លាំង​​ក្នុង​ការ​ទទួល​បាន​យុត្តិ​ធម៌​ និង​សំណង​ប៉ះប៉ូវ​ការ​​ខូច​​​ខាត​​​ផ្សេងៗ។​

របាយការណ៍នេះ ក៏មានការសម្ភាសន៍ជាមួយកម្មកររោងចក្រកាត់ដេរចំនួន ១ ១៨០នាក់ ក្នុងនោះមាន ៨៥%ជាស្ត្រី ដោយបានរកឃើញថា មានតែ ៦.២៥% ប៉ុណ្ណោះ​នៃ​អ្នក​ឆ្លើយ​សំណួរ​​ ដែល​ពុំធ្លាប់លឺ​ឬឃើញការបៀតបៀនផ្លូវភេទ ខណៈ​អ្នកឆ្លើយ​សំនួររហូតទៅដល់ ៩៦.៤៧% និយាយ​​ថា ជាធម្មតា “ពុំមានអន្ដរាគមន៍” ទេ បន្ទាប់​ពីកើតមាន​ឧប្បត្តិហេតុ​នៃការ​បៀត​បៀន​ផ្លូវ​ភេទ ហើយ ២.៥៩% រាយការណ៍ថា ជាធម្មតា មានការសម្រុះសម្រួលផ្ទៃក្នុង ហើយ​មាន​តែ ០.៩៤% ប៉ុណ្ណោះ ដែលបង្ហាញថា មានការរាយការណ៍ទៅមន្ដ្រីនគរបាល។

របាយ​ការណ៍​របស់ ​NGO CEDAW ​ក៏​បាន​ផ្តល់​អនុសាសន៍​មួយ​ចំនួន​​ដល់​​រដ្ឋាភិបាល ដោយ​ជំរុញឱ្យមានសកម្ម​ភាព​ប្រកប​ដោយ​ប្រសិទ្ធ​ភាព ដើម្បី​ធ្វើ​ឱ្យ​​​ប្រាកដ​ថា​ ជន​រង​គ្រោះ​ក្នុង​​អំពើ​​ហិង្សា​ទាំង​អស់ ​ទទួល​បាន​ការ​កាត់​ក្តី​នៅ​តុលាការ​ ហើយ​បញ្ចប់​ការ​ប្រើ​ប្រាស់​ការ​ផ្សះ​ផ្សារ ​និង​​ទម្រង់​ផ្សេង​ទៀត​នៃ​ការ​ដោះ​ស្រាយ​វិវាទ​ក្រៅ​ប្រព័ន្ធ​តុលាការ​ ក្នុង​ការ​ឆ្លើយ​តប​ចំពោះ​ករណី​អំពើ​ហិង្សា, កែប្រែគ្រប់ទម្រង់នៃអំពើហិង្សាក្នុងគ្រួសារឱ្យ​ក្លាយជាបទល្មើសព្រហ្មទណ្ឌ និងការធានាពីភាពស្មើគ្នារបស់ស្រ្តី(៥០%) នៅគ្រប់តំណែងថ្នាក់ដឹកនាំរដ្ឋាភិបាល។

បន្ថែមពីនេះ របាយការណ៍ដដែលក៏បានជំរុញដល់រដ្ឋាភិបាល ត្រូវដាក់ចេញនូវសកម្មភាពការពារ លុប​បំបាត់ការបៀតបៀន និងការប្រើអំពើហិង្សាលើស្រ្តី ព្រមទាំងទម្រង់ផ្សេងៗនៃការរើសអើងផ្នែកយេនឌ័រនៅកន្លែងធ្វើការ,​ ការពង្រីកសេវាថែទាំសុខភាពបន្តពូជដែលមានគុណភាព និងការអប់រំផ្លូវភេទយ៉ាងទូលំទូលាយថែមទៀតក្នុងកម្មវិធីសិក្សាជាដើម។

លោកស្រី អ៊ូ ទេពផល្លីន ប្រធានសហជីពចំណីអាហារ និងសេវាកម្មកម្ពុជា (CFSWF)បានលើកឡើងថា កម្មករនិយោជិតជាស្ត្រីដែលធ្វើការលើវិស័យទេសចរណ៍ និងវិស័យមួយ​ចំនួន​​ទៀត បានរងនូវការបៀតបៀនពីសំណាក់ភ្ញៀវ និងការរំលោភ​បំពាន​សិទ្ធិការ​ងារ​ជា​ដើម។ លោកស្រីបានលើកឡើងនូវករណីកូដករណាហ្គាវើលដ៍ ដែលកូដករជាស្ត្រីបានរង​នូវការ​បៀតបៀនប៉ះពាល់​លើ​រាង​កាយ​​ពីសំណាក់ក្រុមសន្តិសុខខណ្ឌ អំឡុង​ពេល​ពួក​គាត់​ធ្វើ​កូដ​កម្ម​ និងការរំលោភបំពានសិទ្ធិការងារ រហូតដល់មានការបញ្ឈប់ពួកគាត់ពីការងារ និងការប្តឹងផ្តល់នូវតុលាការផងដែរ។​​

លោកស្រីថា៖ «មានការប្រើប្រាស់ប្រព័ន្ធតុលាការដដែល អត់មានអីថ្មី ហើយមានការចាប់ដាក់ពន្ធនាគារ ក៏ដូច ជាការ​​គំរាមកំហែងទៅលើកម្មករនិយោជិកដទៃទៀត កុំឱ្យប្រើសិទ្ធិរបស់ពួកគាត់​ តែរឿងហ្នឹងកើតឡើង​ដដែល ប៉ុន្ដែ​វា​មិ​​នអាចបញ្ឈប់​ការទាមទាររបស់កម្មករនិយោជិតផងដែរ»។

អ្នកនាំពាក្យ​ក្រសួងកិច្ចការនារី លោក​ស្រី ស ស្រីណែត មានប្រសាសន៍ថា ចំពោះ​ការ​លើក​ឡើង​របស់​សង្គមស៊ីវិល និង​អ្វីដែលមាន​នៅក្នុងរបាយការណ៍នោះ គឺ​ក្រសួង​​បាន​​ដោះ​ស្រាយជាបន្តបន្ទាប់​​ និងបានធ្វើសកម្មភាព​ច្រើន​ដើម្បីឆ្លើយ​តបទៅនឹង​ការ​លើក​កម្ពស់ សិទ្ធិ​របស់​ស្រី្ដ និង​លើកកម្ពស់សិទ្ធិសមភាពយេនឌ័រ​។ លោកស្រីបន្ត​ថា ក្នុងការឆ្លើយតប និង​ចូល​​រួ​ម​​​​ទប់ស្កាត់អំពើហិង្សាលើស្ដ្រី និងក្មេងស្រី មិនថាក្រុមគោលដៅណាទេ គឺ​ក្រ​​សួង​បាន​ រៀប​ចំឱ្យ​មាន​មុំច្បាស់លាស់ សម្រាប់ការ​ផ្ដល់សេវាដល់ជនរងគ្រោះ។

លោកស្រីបានបញ្ជាក់៖ «យើងបានរៀបចំគោលនយោបាយ យើងមានយុទ្ធសាស្ដ្រនារីរតនៈ យើងមាន ផែន​ការ​សកម្មភាព​ជាតិ​ ស្ដីពី ការទប់ស្កាត់អំពើលើស្រ្ដី យើងមានផែនការសកម្មភាពស្ដីអំពីការបង្កា​ការ ទប់​ស្កាត់​ការ​រៀប​អាពាហ៍​ពិពាហ៍​វ័យ​ក្មេង និង​ការ​មាន​ផ្ទៃពោះ​វ័យ​ជំទង់ យើងបានរៀបចំគេហៅថាជា​យន្ដការក្នុងការឆ្លើយតប និង​ទប់​ស្កាត់​ទៅ​នឹង​អំពើ​ហិង្សា​ក្នុង​គ្រួសារ ក៏ដូចជាអំពើហិង្សាលើស្ដ្រី ជាការ​រំលោភបំពាន ហើយ​យន្ដ​ការ​ទាំងអស់ហ្នឹង គឺ​យើង​រៀប​ចំ​ជា​ថ្នាក់​ជាតិ និងថ្នាក់ក្រោមជាតិ»។

ចំណែក អ្នកនាំពាក្យក្រសួងការងារ និងបណ្ដុះបណ្ដាលវិជ្ជាជីវៈ លោក កត្តា អន មា​ន​ប្រសាសន៍​ដែរ​ថា ក្រសួងប្រឆាំងដាច់ខាតចំពោះការរើសអើង និងការបៀតបៀន​ទៅលើ​ស្ត្រី​នៅ​កន្លែង​ការ​ងារ។ លោក​បន្ដថា គិត​មកដល់​ពេល​នេះ ក្រសួងនៅ​មិនទាន់​បាន​ទទួល​បណ្តឹង​ណាមួ​យ​នៅឡើយ អំពី​ករណីបៀតបៀនស្រ្តីក្នុងវិស័យការងារ។

លោកបានបញ្ជាក់​​ថា៖ «ប្រសិនបើមានករណីនេះ[អំពើហិង្សា និងការបៀតបៀន​]​កើតឡើង សូមជនរងគ្រោះដាក់​ពាក្យប្តឹងមកក្រសួងការងារដើម្បីមានវិធានការជាបន្ទាន់»៕

លោក សាំង ហុន ហៅតាម៉ាប់ ជាអ្នកលក់មីឆានៅលើ​ផ្លូវ៦០ម៉ែត្របានប្រាប់ Newsroom Cambodia ថា សំរាមគឺមាននៅទីនេះតាំងពីយូរយាណាស់ហើយ ដោយ​លោក​ថា មូលហេតុ​ដែល​នាំ​ឲ្យ​សំរាម​កើត​មាន​ គឺ​ដោយសារ​​​អ្នក​ដំណើរ​មក​ពី​​កន្លែង​ផ្សេងៗ​​​គ្នា​ដែល​បាន​ឆ្លង​កាត់​ទីនោះ​​បោះចោល។

លោកថា៖     «ភាគច្រើនអ្នកដំណើរអ្នកដែលធ្វើដំណើរតាមផ្លូវមកពីផ្សាដើមគរដើមអី​ចឹង  ឬ​ក៏​អ្នក​​មាន​​របស់​ហូប​អីចឹង គាត់​យក​មក​គាត់​ហូ​បគាត់បោះចោល និងផ្លូវហ្នឹងទៅ»។

លោកបន្ថែម​ថា អាជ្ញាធរ​តែងតែ​ចុះពិនិត្យ​ដែរ​ប៉ុន្តែមិន​ដែល​មក​ទាន់​អ្នក​ធ្វើ​ដំណើរ​ដែល​បោះ​សំរាម​​ចោល​នោះ​ទេ។ លោក​បាន​សំណូមពរ​ទៅ​កាន់​អ្នក​ធ្វើ​ដំណើរ​ឆ្លងកាត់​ទីនោះ​​សូម​​ទុក​ដាក់​សំរា​មឲ្យបានត្រឹមត្រូវ ។

លោកថា៖ «បើបងប្អូនគាត់ហូបអីក៏ដោយតាមផ្លូវ បើគាត់ដាក់ជាម្តុំឬមួយក៏នេះ កុំ​ឲ្យ​គាត់​ចេះ​តែ​បោះតែពីតែ​​ពាស​ចឹង​។​ ដាក់​ជាម្តុំទៅក៏ចេះតែ​មានគេជួយប្រមែប្រមូល​ហើយ ដល់​ពេល​គាត់​ចេះ​តែ​បោះតែ​ពីតែ​ពាស ហេងស៊យបោះលើអ្នកដើរហ្នឹងទៀត អ្នកអង្គុយហ្នឹងទៀត»។

លោកបន្តថា បើសិនជាអាជ្ញាធរមានលទ្ធភាពដាក់ធុងសំរាមម្តុំហ្នឹងក៏ជាការល្អម្យ៉ាងដែរ។

លោក ស៊ាន ស្រ៊ាង ជាអ្នកបើកឡានដឹកអីវ៉ាន់នៅម្តុំផ្លូវ៦០ម៉ែត្រ បានប្រាប់ Newsroom Cambodia ថា តាមអ្វីដែល​លោកបានឃើញ ភាគច្រើន​អ្នក​ដែល​ចោល​សំរាម​គឺ​អ្នក​ធ្វើ​ដំណើរ មិនមែន​ជា​អ្នក​នៅ​ជិតៗ​ហ្នឹង ឬ​ក៏​ម្តុំហ្នឹ​ង​ជា​អ្នក​បោះ​នោះទេ​។ លោកបន្ថែមថា អ្នក​នៅ​ជិតៗ​ទីនេះ​មិន​ហ៊ាន​បោះ​ចោល​​ផ្តេសផ្តាស​នោះទេ ព្រោះខ្លាចគេចាប់។

លោកថា៖ «អាហ្នឹង​អ្នកធ្វើដំណើរវាបោះមក បើសិនឡានថ្មដូចពួកខ្ញុំប្រយ័ត្នណាស់ខ្លាចគេចាប់ អាហ្នឹង​អ្នកដំណើរវាផឹកស៊ីៗបោះមកក៏ប៉ើង​ចូលម្តុំហ្នឹងហ្មង»។

លោកបន្តថា សូមឲ្យអ្នកដំណើរ​ទាំងអស់​កុំ​បោះសំ​រាម​ផ្តេសផ្តាស​បែប​នេះ​អី ព្រោះ​វា​ប៉ះពាល់​ដល់​អ្នក​បើកឡាន​ដឹកថ្ម​ ដូច​ពួក​លោក​ព្រោះនៅ​ពេ​ល​ដែល​អាជ្ញាធរ​គេ​ចុះ​មក​ឃើញ​ឡាន​ពួក​ខ្ញុំ​នៅ​ហ្នឹង​គេ​ចាប់​ពួក​ខ្ញុំ។

លោកនិយាយថា«សំណូមពរទៅដល់អ្នកបោះតាមផ្លូវកុំឲ្យបោះតែពីតែពាស​អី បោះ​ទៅ​វា​ប៉ះ​ពាល់​ដល់​ឡាន​ថ្ម​រប​ស់ខ្ញុំ គេថាឡានថ្ម​ខ្ញុំ​វាពុករលួយ សំណូមពរតែប៉ុណ្ណឹងទេ ដល់​ពេល​គេ​ធ្វើ​ទៅ​ឡាន​ថ្ម​ខ្ញុំ​ឈប់​ហ្នឹង​គេម​កចាប់ឡានថ្មខ្ញុំ ថា​ឡានថ្មខ្ញុំមាន​ស៊ីផឹក មានសំរាមមាន​អី»។

លោកបន្តថា សូម​ឲ្យ​អាជ្ញាធរ​ចាត់វិធានការ​ឲ្យ​បាន​តឹងរ៉ឹង​ជាង​នេះ​ដើម្បី​ឲ្យអ្នក​ដំណើរ​មាន​វិន័យ​ក្នុងការ​បោះ និង​ទុក​ដាក់​សំរាម​ឲ្យ​បាន​គ្រាន់​ជាងនេះ។ លោកបន្ត​ថា អាជ្ញាធរ​ពាក់ព័ន្ធ​ទាំងអស់​គួរ​តែ​ដាក់​ធុង​សំរាម ១រយម៉ែ​ត្រ​មាន​មួយ​អី​ជាដើម ដើម្បី​កុំ​ឲ្យ​ពួកគាត់​បោះគ្មាន​របៀប​បែប​នេះ​ទៀត។

លោកបន្ថែមថា​ កន្លង​មក​អាជ្ញាធរ​តែងតែ​មក​ដេញ និង​ចាប់​អ្នក​ចតឡាន និង​អ្នក​លក់ម្តុំ​ហ្នឹង​ ប៉ុន្តែ​លោក​មិន​​ដែល​ឃើញ​មាន​ចាប់​អ្នក​ដំណើរ ឬ​ក៏​អ្នក​បោះសំរាម​នោះទេ។​

ចំណែក​លោក សុន សុម៉េត ដែលជាអ្នករត់កង់បីនៅម្តុំផ្លូវ៦០ក៏បានប្រាប់ Newsroom Cambodia ដែរ​ថា សំរាម​គឺ​ត្រូវ​បាន​បោះចោល​ដោយ​អ្នក​ដំណើរ ព្រោះយើ​ង​អាចឃើញជាក់ស្តែងថា អគារ​ធំៗ​នៅ​ទីនេះ​គឺ​មិនទាន់​ធ្វើ​រួច​នៅឡើយ ដូច្នេះ​មិនទាន់​​មា​ន​មនុស្ស​មក​រស់នៅ​ច្រើន​នោះដែរ។  

លោកថា៖ «កាលពីមុនទីនេះមិនទាន់ក្លាយជាតំបន់អភិវឌ្ឍន៍គឺអត់មានសំរាមទេ ប៉ុន្តែ​បន្ទាប់​ពី​វា​ក្លាយ​ជា​កន្លែង​អភិវឌ្ឍន៍ កន្លែង​នេះ​ក៏​បាន​ក្លាយ​ជា​កន្លែង​ដែល​សម្បូរ និង​ផ្ទុក​ទៅ​ដោយ​សំរាម។

លោកបន្ថែមថា ប្រសិនបើ​អាជ្ញាធរ​ដាក់​ធុងសំរាម​សម្រាប់​ឲ្យ​ពលរដ្ឋ​ប្រើ នោះ​​នឹង​កាត់​បន្ថយ​ការ​បោះ​ចោល​ផ្តេស​ផ្តាស។​​

លោកបញ្ជាក់​ថា៖ «ខ្ញុំស្នើរដល់ថ្នាក់ដឹកនាំ ឬ​ក៏​អាជ្ញាធរ​មូលដ្ឋាន​ហ្នឹង​អាច​ដាក់​ជា​ធុង​សំរាម​តាម​ចិញ្ចើម​​ថ្នល់ ឬ​ក៏យើង​អាច​ដាក់​ជា​ប៉ាយ​អី​មួយ​ដើម្បី​ផ្តល់​សញ្ញា​ឲ្យ​យើង​ដឹងថា ត្រូវ​តែ​ដាក់​សំរាម​ក្នុង​ធុង​សំរាម​​»។

លោកហួ ឆៃងន់ គណៈកម្មការគម្រោងបរិស្ថានស្អាតក្រៀលកម្ពុជា បានប្រាប់ Newsroom Cambodia ថា បញ្ហាសំរាមជាបញ្ហាទូទៅដែលកើតមានឡើងយូរហើយដែល​ចាំ​បាច់​ត្រូ​វ​មាន​ការ​ចូលរួម​ដោះស្រាយទាំងអស់គ្នា។

លោកបញ្ជាក់​ថា៖ «វាពិបាកក្នុងការទទួលយកដែរ បើទោះបីជា​គេ​មិន​ដាក់​ធុង​សំរាម​ឱ្យ​ ក៏​យើង​ត្រូវ​ទទួល​ខុសត្រូវ​ដែរ ព្រោះវា​ជា​សំរាម​របស់យើង»។

Newsroom Cambodia បានសុំទាក់ទងទៅកាន់ោក កែវ សាវឿន ចៅសង្កាត់ចាក់អង្រែលើ ប៉ុន្តែ​លោក​ប្រាប់​ថារ​វល់​ និង​ជាប់ប្រជុំ​ ហើយ លោក ពេជ្យ កែវមុនី អភិបាលខណ្ឌមានជ័យ​មិន​លើក​ទូរស័ព្ទ។

លោក នេត្រ ភ​ត្រា រដ្ឋលេខាធិការ និង​ជា​អ្នកនាំពាក្យ​ក្រសួង​បរិស្ថានបានប្រាប់​ Newsroom Cambodia ថា៖ «ការគ្រប់គ្រង​សម្អាតហ្នឹងគឹយើងបានផ្ទេរទៅឱ្យរដ្ឋបាលថ្នាក់ក្រោមជាតិហើយ អី​ចឹង​ចំពោះវិធានការ​ផាកពិន័យ ឬ​មួយ​វិធានការ​អី​មួយ ឬ​ក៏​វិធានការ​អី គឺជា​តួនាទី​ភារកិច្ច​របស់​ថ្នាក់​ក្រោម​ជាតិ»៕​

អ្នកស្រី អ៊ុង ធា មានវ័យ៥០ឆ្នាំ ​អ្នកអនាម័យនៅម្តុំមាត់ទន្លេ ប្រាប់ Newsroom Cambodia ថា សំរាម​នៅ​ទីនេះគឺក្រុមរបស់អ្នកស្រីបោសសម្អាតជារៀងរាល់ព្រឹក ប៉ុន្តែ​នៅពេល​ល្ងាច​សំរាម​​បាន​លេច​ឡើង​ជា​ធម្មតា​វិញ។ អ្នកស្រីបន្ថែមថា សំរាម​ទាំង​នោះ​ត្រូវ​បាន​អ្នក​ទៅ​និង​អ្នក​លក់ដូរ​នៅទីនោះ​បោះ​ចោល​ដោយ​គ្មាន​សណ្តាប់ធ្នាប់ជារៀងរាល់ថ្ងៃ។ អ្នកស្រីសំណូមពរដល់ប្រជាពលរដ្ឋ​ឲ្យ​ជួយ​សម្អាត និង​ចេះ​ទុក​ដាក់​សំរាម​នៅ​ក្នុង​ធុង​ដាក់​សំរាម​ឲ្យ​បាន​​ត្រឹម​ត្រូវ។

https://cambonomist.com/news/phnom-penh-wash-management-/

តាមរយៈផ្សាយផ្ទាល់តាមហ្វេសប៊ុករបស់ផេកមជ្ឈមណ្ឌលសិទ្ធិមនុស្សកម្ពុជា កាលពីថ្ងៃទី៣១ ខែធ្នូ ឆ្នាំ២០២០ ដែលមានរយៈពេល១ម៉ោង២នាទី និង១៧វិនាទី អ្នកនាង អេង គីមហុង អ្នកសារព័ត៌មាននៃវិទ្យុបារាំងអន្ដរជាតិ និងលោក ណុប វី នាយកប្រតិបត្តិនៃសម្ព័ន្ធអ្នកសារព័ត៌មានកម្ពុជា​ (ខេមបូចា) បាននិយាយអំពី ការវិវឌ្ឍនៃសេរីភាពខាងការបញ្ចេញមតិ និងសេរីភាពសារព័ត៌មានក្នុងឆ្នាំកន្លងទៅ។

លោក ណុប វី បានយល់ឃើញថាស្ថានភាពនៃអ្នកការសែតមានភាពលំបាកខ្លះៗកំឡុងពេលបំពេញសកម្មភាពរបស់ខ្លួនហើយពួកគាត់ទទួលបានការយាយីពីដែនសមត្ថកិច្ចដោយដកសម្ភារៈមានកាមេរ៉ា និងប្រដាប់ថតសំឡេងជាដើម។​

«បើសិនជាពីរភាគីហ្នឹងមានការគោរពគ្នា ហើយយល់ដឹងពីការអនុវត្តតួនាទី នោះនឹងកាត់បន្ថយបាននូវការគំរាមកំហែងច្រើនណាស់ទៅដល់បងប្អូនអ្នកសារព័ត៌មាន»។

លោកណុប វី បានបន្តថាក៏មាន អ្នកសារព័ត៌មានមួយចំនួនតូចផងដែរ ដែលបានអនុវត្តខុសក្រមសីលធម៌វិជ្ជាជីវៈក្នុងការបំពេញតួនាទីរបស់ខ្លួន ហើយត្រង់ចំណុចនេះផងដែរលោកក៏ចង់បានជាយោបល់ ឬការណែនាំពីខាងរដ្ឋាភិបាលក្នុងការពង្រឹមសមត្ថភាព និងក្រមសីលធម៌ដល់អ្នកសារព័ត៌មានដើម្បីបំពេញបេសកម្មរបស់ខ្លួនទៅថ្ងៃក្រោយទៀត។

លោក ណុប វី បានបញ្ជាក់ថា «មនុស្សយើងមិនដែលមានអ្នកណាគេល្អឥតខ្ចោះនោះទេឱ្យតែយើងមានការប្ដេជ្ញាចិត្តមួយទៅជាមនុស្សល្អ មនុស្សដែលមានក្រមសីលធម៌វិជ្ជាជីវៈ មានភាគីមានសិស្សច្បងអ្នកសារព័ត៌មានច្រើនណាស់ដែលគេចាំចែករំលែក បង្រៀន ណែនាំ ជួយយើងនៅក្នុងការបង្កើតឱ្យមានគោលការណ៍និងក្រមសីលសម្រាប់ការអនុវត្តរបស់យើង»។

នៅក្នុងកាលៈទេសៈនៃការផ្ទុះឡើងនូវមេរោគកូវីដ ១៩ អ្នកការសែតបានជួបទុក្ខលំបាកដូចអ្នកដទៃដែរ។ នេះយោងតាមការលើកឡើងរបស់អ្នកនាង អេង គីមហុង អ្នកសារព័ត៌មានវិទ្យុបារាំងអន្ដរជាតិ ហើយបានអះអាងថាយោបល់របស់នាងមិនតំណាងឲ្យស្ថាប័ននាងនោះទេ។​

អ្នកនាង អេង គីមហុងបាននិយាយថាបានជួបការឧបសគ្គនោះគឺមិនទទួលបានព័ត៌មានគ្រប់ជ្រុងជ្រោយពីក្រសួងនិមួយៗ ទៅតាមអ្វីដែលអ្នកសារព័ត៌មាន ក៏ដូចជាអ្នកនាងផ្ទាល់ បានសួររកផងដែរ។​

អ្នកនាងបន្តទៀតថា​ «យើងមានអ្នកនាំពាក្យមែនពិត ក៏ប៉ុន្ដែយើងអត់អាចទទួលបានព័ត៌មានគ្រប់ជ្រុងជ្រោយនោះទេ»​ ។

សម្រាប់សេរីសារព័ត៌មានក្នុងឆ្នាំ២០២០ អ្នកនាងអេង គីមហុង បាននិយាយថាអាចទទួលយកបានក៏ប៉ុន្តែកូវីដ ១៩ គឺជាការរំខាននិងបង្កការភិតភ័យ។

«ងាកមកកម្ពុជាយើងវិញខ្ញុំមិននិយាយថាស្ថានភាពអ្នកកាសែតនៅកម្ពុជាវាល្អឥតខ្ចោះទេ ប៉ុន្តែយើងមើលឃើញយ៉ាងណាក៏ដោយបើទោះបីជាបញ្ហាមួយចំនួនដូចបងណុប វី លើកឡើងអញ្ចឹង មានការរំខានពីអាជ្ញាធរដែលភាគច្រើនជាសន្តិសុខ គាត់មកយីយារផ្នែកដកកាម៉េរ៉ា ឬដកម៉ាស៊ីនថត ទទួលស្គាល់ចំនុចហ្នឹងវាពិតជាមានការរំខានអ្នកសារព័ត៌មាន ហើយយើងមានអីខុស បើគ្រាន់តែសម្ភាសន៏គេ សម្ភាសន៏ប្រភពដែលមានកិច្ចសហការជាមួយយើងហ្នឹង»។

យោងទៅតាមរបាយការណ៍អង្គការអ្នកសារព័ត៌មានគ្មានព្រំដែនប្រចាំឆ្នាំ២០២០ដែលបានចេញនៅថ្ងៃទី១៩ ខែមេសា ប្រទេសកម្ពុជាមានចំណាត់ថ្នាក់នៅលេខរៀងទី១៤៤ក្នុងចំណោមប្រទេស១៨០ ដោយបានធ្លាក់ចុះមួយលេខ រៀងរាល់ឆ្នាំ៕  

កាល​ពី​ថ្ងៃ​ទី​៣០​ ខែ​ធ្នូ​ ឆ្នាំ២០២០​ Newsroom Cambodia បានសម្ភាសន៍យុវជនមួយចំនួនក្នុងរាជធានី​ភ្នំពេញពី​ការយល់​ឃើញ​របស់​ពួក​គេ​ជុំ​វិញ​ការ​ប្រើ​ប្រាស់​ផលិតផល​ធ្វើ​ពី​ប្លា​ស្ទិក​។

យុវជន​ដែលត្រូវបានសម្ភាសន៍​ដោយ Newsroom Cambodia បាននិយាយកាលពីពេលថ្មីនេះថា ពួកគេកំពុងព្យាយាមកាត់បន្ថយការប្រើប្រាស់ប្លាស្ទិកដើម្បីជួយទប់ស្កាត់ការបំពុល ពីព្រោះប្លាស្ទិច​ជា​មូល​ហេតុ​ធំ​មួយ​​បង្ក​ឲ្យ​មាន​ការប៉ះពាល់ដល់​បរិស្ថាន។​​ ក្នុង​នោះ យុវជនមួយចំនួនបានផ្លាស់ប្ដូរមក​ប្រើប្រាស់ផលិតផល​ដែលមិន​ប៉ះ​ពាល់​បរិស្ថាន ​(Eco-friendly)។

លោក​ហៃ រដ្ឋរិទ្ធិយា វ័យ២០ឆ្នាំ ជានិស្សិតឆ្នាំទី​៤​ នៃសាកលវិទ្យាល័យវិទ្យាសាស្រ្តសុខាភិបាល​យល់ឃើញថា ផលិតផលធ្វើពីប្លា​ស្ទិក​មាន​ផលិត​ផល​ខ្លះដែល​ចាំ​បាច់​ហើយ​ផលិតផលខ្លះទៀតដូចជាទុយោជ័រ ឬកែវជ័រ គឺពុំ​ចាំបាច់នោះទេ។

លោក​បានថ្លែង​ថា ​ការ​ប្រើ​ប្លា​​ស្ទិក​​​​ធ្វើ​​ឲ្យ​ប៉ះ​ពាល់​​បរិស្ថាន​​គួរ​​សម​​ ដោយ​សារ​​​ផ្ទះ​​របស់​​​លោក​​​នៅ​ជិត​​ទន្លេ​ ដូច្នេះ​​លោក​​តែង​​ឃើញ​​សំរាម​​អណ្ដែត​តាមទឹកជាញឹកញាប់។

លោក​បន្តថា៖ «សម្រាប់​ខ្ញុំ​ផ្ទាល់​ដោយ​សារ​យើង​ជា​​មនុស្ស​​ធម្មតា​ ​មិនមែន​ជា​បុគ្គលល្បីអីទេ ចឹងយើងអត់​អាច​ផ្សព្វ​ផ្សាយ​អីកើត​ទេ ប៉ុន្តែយើង​អាចកាត់​បន្ថយ​ការ​ប្រើ​ប្រាស់​ប្លាស្ទិក ប្រើកំប៉ុងទឹក​ដែក​ដែលប្រើ​ប្រាស់ឡើងវិញបាន សម្រាប់ទុយោ​យើង​ឧស្សាហ៍ប្រើអាដដែលៗគ្រាន់តែលាងទឹកចេញឲ្យស្អាត។»

​លោក ណាំង ខេ​វីន វ័យ​២១​ឆ្នាំ ជា​និស្សិត​ឆ្នាំទី៤នៃ​សាកលវិទ្យាល័យភូមិន្ទភ្នំពេញនិយាយ​ថា​ផលិតផល​ប្លា​ស្ទិក​ប៉ះពាល់បរិស្ថានខ្លាំងព្រោះប្លាស្ទិកត្រូវការរយៈពេលយូរដើម្បីវារលាយ។

លោកថ្លែងថា៖​ «ក្នុង​នាម​ខ្ញុំ​ជា​និស្សិត​មួយ​រូប ខ្ញុំ​អាច​ចូល​រួម​កាត់​បន្ថយ​ការ​ប្រើ​​ប្រាស់​ប្លាស្ទិក ​ខ្ញុំអាចប្រើខ្លួនឯង​ដើម្បីជាឧទាហរណ៍ឲ្យគេ ហើយ​ណែនាំ​មិត្តភក្ដិក៏ដូចជាអ្នកនៅជុំវិញខ្លួនឲ្យកាត់បន្ថយ​ការ​ប្រើ​ប្រាស់​ប្លាស្ទិក។ ទោះបីជា​ខ្ញុំ​ប្រាប់ទៅអត់បាន​ទាំងអស់តែ​យ៉ាង​ហោច​ណាស់​ក៏​បាន​ខ្លះដែរ។»

និស្សិត​រូប​នេះ​បន្ថែមថាបើគិតមកដល់ឥលូវ​ ខ្លួន​​កាត់​បន្ថយ​ការ​ប្រើ​​ប្លាស្ទិក​បាន​ច្រើន​។ ​បច្ចុប្បន្ន​នេះ​លោក​កាត់បន្ថយអត់ប្រើកែវជ័រ​នោះ​ទេ ភាគច្រើនលោក​ប្រើកំប៉ុងទឹកដែលប្រើបានរហូតដូចជាប្រើជាដបកែវជា​ដើម​​។

ព្រះតេជគុណ ឆែម វីដ និស្សិតឆ្នាំទី២​ ផ្នែកអក្សរសាស្ត្រខ្មែរនៃ​សាកលវិទ្យាល័យភូមិន្ទភ្នំពេញបានលើកឡើងអំពីគុណវិបត្តិនៃការប្រើប្រាស់ប្លាស្ទិកនៅលើបរិស្ថាន។ ដោយឡែកព្រះអង្គក៏បានលើកឡើងអំពីគុណសម្បត្តិនៃការប្រើប្រាស់ប្លាស្ទិកដើម្បីរក្សាសុខមាលភាព អ្នកប្រើប្រាស់។

ព្រះសង្ឃមានសង្ឃដីកាថា៖​ «បើយើងប្រើម្ដងហើយម្ដងទៀត វាអាចបង្កទៅជាមេរោគ ឬក៏ផលវិបាកដល់ប្រជាជន ឬក៏អ្នកគេប្រើក្រោយអត់មានបញ្ហាដូចជាឆ្លងជំងឺផ្សេងៗដូចជាបញ្ហាពេលបច្ចុប្បន្ននេះគឺជំងឺកូវីដអញ្ចឹង»។

សម្រាប់ការចោលសំរាមមិនត្រឹមត្រូវ ព្រះអង្គបានលើកឡើងថា វាអាចបង្កជាបញ្ហាជាច្រើនដូចជាធ្វើឲ្យដីនោះខូចជីជាតិ បំពុលបរិស្ថាន នឹងធ្វើឱ្យកខ្វក់នៅក្នុងមជ្ឈដ្ឋាននោះដែលនាំផលប៉ះពាល់ដល់ជីវិតដែលរស់នៅលើគោកផង និងក្នុងទឹកផង។

ព្រះអង្គបានបន្តថា សព្វថ្ងៃព្រះអង្គក៏បានប្រើដបទឹកជំនួសឱ្យការទិញទឹកសុទ្ធផងដែរព្រោះថាក្រៅពីជួយដល់បរិស្ថានវាក៏អាចជួយកាត់បន្ថយការចំណាយរបស់យើងផងដែរ។

ដូចគ្នានឹងយុវជនដទៃដែរ កញ្ញា ម៉ៅ​ ស្រីពេជ្រ និស្សិតឆ្នាំទី ២ ផ្នែកប្រព័ន្ធផ្សព្វផ្សាយ និងសារគមនាគមន៍នៃសាកលវិទ្យាល័យភូមិន្ទភ្នំពេញ បានលើកឡើងពីបញ្ហានៃការប្រើប្រាស់ប្លាស្ទិកមកលើបរិស្ថាន។ កញ្ញាបានលើកឡើងថា ជារៀងរាល់ថ្ងៃ ពេលដែលទៅផ្សារកញ្ញាតែងតែប្រើប្រាស់ថង់ក្រណាត់ជំនួសឱ្យថង់ប្លាស្ទិក និង ដបដែលអាចច្រកទឹកបានជំនួសឲ្យការទិញទឹកសុទ្ធ។

កញ្ញាបានបន្តថា៖​ «វាគឺផ្ដើមចេញពីខ្លួនយើងផងដែរ នៅពេលដែលយើងប្រើចឹងទៅអ្នកផ្សេងទៀតពេលឃើញគឺអាចប្រើតាមយើង ដូចសព្វថ្ងៃឃើញមានហាងកាហ្វេជាច្រើនបានប្រើប្រាស់បំពង់បឺតផលិតពីបំពង់ឫស្សីក៏ដូចជាក្រដាសជំនួសឱ្យការប្រើប្រាស់​ប្លាស្ទិក។»

លោក ប៊ូ ញ៉ឹប អាយុ២៨ឆ្នាំ សព្វថ្ងៃជានិស្សិតផ្នែកច្បាប់នៅសាកលវិទ្យាល័យវេស្ទើន បានប្រាប់អំពីការយល់ឃើញរបស់លោកចំពោះការប្រើប្រាស់ប្លាស្ទិកជាពិសេសប្លាស្ទិកដែលប្រើបានតែម្ដងថា៖ «យើងត្រូវយកវាទៅទុកក្នុងធុងសម្រាមជាដើម ឬយកទៅដុតចោល ព្រោះរបស់ប្លាស្ទិកហ្នឹង នៅពេលដែលយើងបោះចោលវាពាស់កាលអាចប៉ះពាល់ដល់បរិស្ថានហើយនៅពេលភ្លៀងមកវាអត់រលួយទៅតាមទឹកភ្លៀងនិងទេ ដូចជាកែវទឹកជ័រ ប្លាស្ទិក ឬថង់អីជាដើម ពេលដែលមានភ្លៀងធ្វើឱ្យមានទឹកដក់បង្កើតបាន​ជាដង្កូវទឹក និងមានមេរោគធ្វើឱ្យប៉ះពាល់ដល់ពលរដ្ឋទូទៅ។»

ក្នុងពេលបច្ចុប្បន្ននេះលោកតែងតែប្រើរបស់បែប Eco-Friendly ដូចជាកន្រ្ដក បំពង់ដបជាដើម​ ព្រោះបើយើងចង់កាត់បន្ថយ ត្រូវចាប់ផ្ដើមពីបុគ្គលផ្ទាល់ខ្លួនតែម្ដងគឺយើងទាំងអស់គ្នា។​ លោកលើកឧទាហរណ៍មួយមកបញ្ជាក់ថា៖ «នៅពេលដែលយើងទិញបាយហូប​ ឬដាក់បាយហូបពីផ្ទះទៅយើងត្រូវមានប្រអប់បាយសម្រាប់ខ្លួនឯង នេះទី១។ ទី២ នៅពេលដែលទៅផ្សារ យើងត្រូវមានកន្ដ្រកយូរដៃសម្រាប់ប្រើជាជាងប្រើថង់ប្លាស្ទិក។​ ទី៣ ប្រសិនបើជាអាចពេលទៅណាមកណា យើងគួរមានដបទឹកក្ដៅមួយដាក់តាមខ្លួនហើយហូបទឹកក្ដៅនេះទៀតសោតធ្វើឱ្យយើងមានសុខភាពល្អ។»

ព្រះតេជគុណ ម៉ា វិឆាយ និស្សិតឆ្នាំទី៣ ផ្នែកទំនាក់ទំនងអន្ដរជាតិ​នៅសាកលវិទ្យាល័យបញ្ញាសាស្ដ្រកម្ពុជាមានទស្សនៈថា ការប្រើប្រាស់ថង់ផ្លាស្ទិកធ្វើឱ្យប៉ះពាល់ដល់បរិស្ថាន ខូចសោភ័ណ្ឌភាព និងសុខភាពរបស់មនុស្ស។

«ចំពោះការផ្លាស់ប្ដូរទម្លាប់ការប្រើប្រាស់ប្លាស្ទិកមកជាប្រើដបទឹក កន្ដ្រក ក្រណាត់យូរដៃជាដើមដែលយើងអាចប្រើបានរាល់ពេលជារឿងល្អ ប៉ុន្ដែពលរដ្ឋយើងពេញនិយមប្រើប្លាស្ទិចតាំងពីដើមមក ហេតុដូច្នេះមានការលំបាកក្នុងការផ្លាស់ប្ដូរទម្លាប់»។

ព្រះអង្គបានបន្ដទៀតថា​ ព្រះ​អង្គ​ចង់ឃើញពលរដ្ឋទូទៅគ្រប់ស្រទាប់វណ្ណៈចូលរួមកាត់បន្ថយការប្រើប្រាស់ថង់ប្លាស្ទិកនៅគ្រប់តំបន់ដើម្បីបរិស្ថានស្អាតដោយឱ្យពួកគាត់យល់ពីតម្លៃនៃបរិស្ថាន មួយវិញទៀតព្រះអង្គជំរុញនិងលើកទឹកចិត្តដល់ពួកគាត់ក្នុងការប្រើ​ដប​បំពង់ទឹក កន្រ្ដក ឬរបស់ណាដែលប្រើប្រាស់​បានយូរដោយជៀសវាងប្រើប្លាស្ទិក៕

ភូមិចំនួន៣ ​ដែល​ពលរដ្ឋ​អះអាង​ថា មាន​ផ្លូវ​លំ​មួយ​ខ្សែរ​ខូច​ខាត​ស្ទើរទាំង​ស្រុង​នោះ​​រួមមាន ភូមិ​តាលីង​ត្បូង ភូមិតាលីងជើង និងភូមិវត្តត្រាចទង ឃុំក្សេមក្សាន្ដ និងឃុំត្រាចទង ស្រុកឧដុង្គ ខេត្តកំពង់ស្ពឺ។ 

នៅ​ពេល​ទៅ​ដល់​ផ្លូវ​លំ​ដែឡ​មាន​ទំហំ​ប្រមាណជា​៦​ម៉ែត្រ និង​ប្រវែង​ប្រមាណជា​ពីរ​គីឡូ​ម៉ែត្រ​នោះ គេ​ឃើញ​មាន​​ឡាន​ដឹក​​ដី​ធំៗ ទំងន់​ផ្ទុក​៥តោន និង​៨​តោន បើកប​រ​​ដោយ​មានឮ សំឡេង​កងរំពង។ ចំណែក​រុក្ខជាតិនៅតាមដងផ្លូវរួមទាំងផ្ទះសម្បែងរបស់​ប្រជាពលរដ្ឋ ត្រូវ​បាន​គ្រប​ដណ្ដប់​ដោយ​ធូលី​ដី​។

អ្នកស្រី យឹម លួន ជាពលរដ្ឋនៅភូមិតាលីងជើង ប្រាប់ Newsroom Cambodia កាលពី​ថ្ងៃទី​២៣ ខែ​ធ្នូ ឆ្នាំ​២០២០​នេះ​ថា ​តៃកុង​ឡាន​ដែល​ដឹក​ដី​កាត់​ផផ្លូវ​លំ​ដែល​អ្នកស្រី​រស់​នៅ ​បើកបរគ្មា​ន​សណ្ដាប់ធ្នាប់ ចុច​ស៊ី​ផ្លេរ​ឡាន​ឮ​សំឡេង​កង​រំពង។ អ្នកស្រី​បន្ត​ថា ក្នុង​រយៈពេល​ប្រមាណជា​មួយ​ខែនេះ រាល់​ពេលដែល​ពលរដ្ឋធ្វើដំណើរឆ្លងកាត់​ម្ដងៗ ពួកគេ​ត្រូវ​ពាក់ម៉ាស់ ឬ​រុំ​នឹង​ក្រមា​ដើម្បី​​ការពារ​ធូលីដី។

អ្នកស្រី​បន្ដ​ថា៖ «កូរ៉ូណាយើងអាចការពារបាន តែនេះដីហុយគ្រប់កន្លែង ហើយ​ឲ្យ​ការពារ​យ៉ាង​ម៉េច?»។​

លោក ម៉ន វិន ​អ្នកធ្វើដំណើរឆ្លងកាត់ផ្លូវលំមួយនេះដែរ បានលើកឡើងថា ពេល​លោក​ជិះកាត់​ផ្លូវ​នេះម្ដ​ងៗ មាន​ដី​ហុយ និង​រលាក់​ខ្លាំង។

«ចង់ឲ្យខាងក្រុមហ៊ុនគេហ្នឹង មានស្រោចទឹកស្រោចអីទៅ កុំឲ្យហុយដល់ប្រជាពលរដ្ឋ»។

ចំណែក​កញ្ញា សិទ្ធិ ធីតា ដែលជា​សិស្ស​វិទ្យាល័យ​បាត់ដឹង និង​ជា​អាជីវករ​លក់​កាហ្វេ​នៅ​ផ្ទះ​ជាមួយ​​ម្ដាយ​និយាយ​ថា កញ្ញា​​បារម្ភ​ថា ផ្លូវ​នេះ​នឹង​កាន់តែទ្រុឌទ្រោមទៅៗ ដផោយសារ​មាន​ឡាន​ដឹក​ដី​​ទម្ងន់​រាប់​តោន​បើក​កាត់​។  

«ឡានធំៗបានធ្វើឲ្យខ្ញុំជួបបញ្ហាក្នុងការធ្វើដំណើរ ព្រោះផ្លូវនេះមានជង្ហុកដូចបាយខុម ហុយ​ដូច​ខ្យល់​ព្យុះអីចឹង»។

ចំពោះវត្តអារាមវិញ ព្រះសង្ឃបានត្អូញត្អែរអំពីសំឡេងរំខានជុំវិញទីតាំងវត្ត ដោយសារ​វត្ត​ជា​ទី​កន្លែង​ស្ងប់ស្ងាត់​ក្នុង​ការ​បដិបត្ត​ធម៌។

ព្រះតេជគុណ ម៉ន បាន គង់នៅវត្តសម្ដេចកែវ ហៅវត្តត្រាចទង ក្នុងឃុំត្រាចទង ស្រុកឧដុង្គ ខេត្តកំពង់ស្ពឺមាន​សង្ឃដីកា​ថា​ នៅ​ពេលថ្ងៃត្រង់វិញ ព្រះសង្ឃ​គ្រប់​អង្គ​ត្អូញញ​ត្អែរ​​ថា​ពិបាក​​ក្នុង​ការសិក្សាព្រះធម៌ដោយសារ​សំឡេង​ខ្ទរ​ និងសំឡេងរំខាន​របស់​ឡាន​ទាំង​នោះ​។

ព្រះអង្គបន្ថែម​ថា៖ «ដោយ​អាត្មាភាព​ជា​ព្រះសង្ឃ អីចឹង​ហើយ​បាន​ជា​ពិបាក​ក្នុង​ការនិយាយ ប៉ុន្តែ​អាត្មាភាព​ចង់​សំណូមពរ​ទៅ​កាន់​ក្រុមហ៊ុន​ក៏​ដូចជា​មេឃុំឲ្យ​ជួយ​ដោះស្រាយ​ទៅ​លើបញ្ហា​រឿងដី​ហ្នឹង​ ក៏​ដូចជា​ជួយ​សម្រប​សម្រួលរឿងផ្លូវទៅឲ្យបានប្រសើរឡើង​ផង»។

​លោក រុច សារីម មេឃុំ​ក្សេមក្សាន្ត​លើកឡើងថា លោក​មានការព្រួយ​បារម្ភ​ខ្លាំង​ជុំ​វិញ​ករណី​នេះ ដោយ​លោក​ថា លោក​តែង​ទទួល​បាន​ការ​រាយការណ៍​ពី​ពលរដ្ឋ​អំពីបញ្ហាផ្លូវខូច ដីហុយ​​ដោ​យ​សារ​ឡាន​ទាំង​នោះ។ លោក​បន្ត​ថា ខាង​ក្រុមហ៊ុន​ឯកជន​បាន​ធ្វើកិច្ច​សន្យា​ជាមួយ​សាលា​ឃុំ ដោយ​​សន្យាចំនួន៣​ចំណុច គឺ​ត្រូវស្រោចទឹក​ឲ្យបានច្រើនដងក្នុងមួយថ្ងៃ ត្រូវ​បញ្ឈប់​រាល់​សកម្មភាព​ដឹក​ដីត្រឹមម៉ោង៤ល្ងាច នៅពេលបញ្ចប់គម្រោង ត្រូវធ្វើ​ផ្លូវថ្នល់​ឲ្យ​បាន​ល្អ​ប្រសើរ​ឡើង​វិញ​។

លោក​មេឃុះ​រូប​នេះ​បញ្ជាក់ថា៖ «ការយកចិត្ត​ទុកដាក់​រប​ស់​ឃុំ​គឺ​យកចិត្ត​ទុកដាក់​ជាង​ប្រជាព​ល​រដ្ឋ​ទៀត ព្រោះផ្លូវជាផ្លូវគម្រោងរបស់ឃុំជាអ្នកធ្វើ»៕​

យោងទៅតាមស្ថិតិ មនុស្សប្រមាណ​ជិត ១០​ លាននាក់ក្នុងចំណោមប្រជាជនសរុប ជាង ១៦ លាននាក់ សព្វថ្ងៃកំពុងប្រើ បណ្ដាញសង្គមហ្វេសប៊ុក។​

កាលពីថ្ងៃពុធ ទី២៣​​ ខែធ្នូ ឆ្នាំ២០២០ Newsroom Cambodia បានធ្វើការសម្ភាសន៍ទៅលើប្រជាពលរដ្ឋមួយចំនួននៅក្នុងទីក្រុងភ្នំពេញអំពីព័ត៌មានដែលគាត់បានឃើញនៅលើបណ្ដាញសង្គមហ្វេសប៊ុក ហើយពួកគាត់ក៏បានផ្ដល់ជាមតិចម្រុះដូចតទៅ៖

​

អ្នកស្រី សុន​ រតនៈ វ័យ៣៣ឆ្នាំ ជា​អាជីវករ​មួយ​រូប​បាន​ឲ្យ​ដឹង​ថា​ អ្នក​ស្រី​តែង​តែ​មើល​ព័ត៌​មាន​នៅ​លើ​បណ្ដាញ​សង្គម​ហ្វេសប៊ុក​ជា​ញឹក​ញាប់​ ហើយ​ព័ត៌មាន​ដែល​អ្នកស្រី​តាម​ដាន​ភាគ​ច្រើន ​ជា​ព័ត៌មាន​ទាក់​ទង​នឹង​ការ​រកស៊ី​ និង​ព័ត៌មាន​ពី​ជម្ងឺ​កូវីដ ​១៩​។​

អ្នកស្រី​បាន​និយាយ​ថា៖​ «ព័ត៌មាន​ទាក់​ទង​នឹង​កូ​វី​ដ​ហ្នឹង ​ក៏​ឧស្សាហ៍​មើល​ដែរ​ គេ​ឆ្លង​នៅ​ថៃ​នៅ​អី​ចឹង ​យើង​តាម​ដាន​គេ​ទៅ​។ ពេល​ខ្លះ​មាន​អារម្មណ៍​ថា​ភ័យ​ខ្លាច​ដែរ​ កូវីដ​ចឹង​យើ​ង​រក​អត់​បាន​ យើង​ជួល​ផ្ទះ​គេ​ ត្រូវ​បង់​ធនាគារ​អីសព្វគ្រ​ប់​ទាំងអស់​​​វា​ពិបាក​ណាស់​ ហើយ​ណា​មួយ​គិត​ដល់​កូន​ដែរ​ ត្រូវ​ចូល​រៀន​ខ្លាច​តែ​មិន​បាន​រៀន​។»

ក្រៅ​ពី​ចូល​អាន​ព័ត៌​មាន​ទាំង​នោះ​ អ្នកស្រី​ សុន​ រតនៈ​បាន​បញ្ជាក់​ថា​ ជានិច្ចជាកាល ​អ្នក​ស្រីក៏​ធ្វើ​ការ​ចែករំលែកបន្ត​ព័ត៌មាន​ទាំង​អស់​នោះ​ផង​ដែរ​។

អ្នកស្រី​ថ្លែង​ថា​៖ «ព័ត៌មាន​មួយ​ចំនួន​ខ្ញុំស៊ែ​រត​។ ​ព័ត៌មាន​ពី​កូវីដ​ខ្ញុំស៊ែរ​ត​ ពី​គេ​បង្រៀន​យើង​រក​ស៊ី​អី​ខ្ញុំ​ស៊ែរ​ត​។ ក្នុង​ចិត្ត​ខ្ញុំ​ចេះ​តែ​ចង់​រៀន​ដែរ​ ចំពោះ​ព័ត៌មាន​ដែល​គេ​បង្រៀន​យើង​រកស៊ី​ ហើយ​យើង​ស៊ែរ​ទុក​ដើម្បី​មើល​ថ្ងៃ​ក្រោយ​ ដល់​ពេល​យើង​ចង់​ដឹង​ថា​គេ​រៀន​នៅ​ណា​អី ​នៅ​ណា​ យើង​ចុច​មើល​ផុស​ហ្នឹង​វិញ​ទៅ​»។

អ្នកស្រី​បាន​បន្ត​ថា៖​ «ចំពោះ​ព័ត៌មាន​កូវីដ​ ខ្ញុំ​ស៊ែរ​ចង់​ឲ្យ​ប្រជាពលរដ្ឋ​បានដឹង​ទាំងអស់គ្នាថាជម្ងឺកូវីដបានកើនឡើងនៅក្នុងប្រទេសថៃ ឬប្រទេសកម្ពុជាយើង។ យើងស៊ែរចឹងទៅចង់ឲ្យមនុស្សមួយចំនួនដឹងហើយចេះការពារខ្លះចឹងទៅ»។

លោក​ឈាង ហ៊ាង​ វ័យ៦៤ឆ្នាំ ជាអ្នករត់កង់​បី​ខ្មែរ​ បានមានប្រសាសន៍ថារូបលោកមិនសូវតាមដានព័ត៌មានលើបណ្ដាញសង្គម​នោះទេ។ មួយវិញទៀតទោះបីជា​លោកចុចចូលមើលព័ត៌មាន​ទាំងនោះតែលោកមិនដែលចុចស៊ែរបន្តឡើយ។

លោក​ឈាង​ ហ៊ាងក៏​បាន​ឲ្យ​ដឹង​ថា​លោក​មាន​ការ​ព្រួយ​បារម្ភ​ដែរ​នៅ​ពេល​លោក​មើល​ព័ត៌មាន​ទាក់​ទិន​នឹង​ការ​រីករាល​ដាល​នៃ​ជម្ងឺ​កូវីដ​ ១៩​។

លោក​និយាយ​ថា៖​ ​«ពេល​ឃើញ​ព័ត៌មាន​ពី​កូវីដ​កើន​ឡើង​អី ​ខ្ញុំ​មាន​ការ​ព្រួយ​បារម្ភ​ជួប​វិបត្តិ​សេដ្ឋកិច្ច​ វា​បាត់​​បង់​ចំណូល​ ដូច​ថា​រាល់​ដង​ធ្លាប់​រក​បាន​មួយ​ថ្ងៃ​៤ ​​ទៅ​៥​ម៉ឺន​ នៅ​សល់​១​ម៉ឺន​​២​ម៉ឺន​ ភ្ញៀវ​អត់​មាន​ចេញ​ដើរ​ម៉ង​»។​

យុវជនធឿន​ សុផានិត វ័យ​១៧​ឆ្នាំ ជាសិស្សថ្នាក់ទី១២ បានយល់ឃើញថាព័ត៌មាននៅលើបណ្ដាញហ្វេសប៊ុកព័ត៌មានខ្លះជា​ព័ត៌មាន​ដែលល្អសម្រាប់អ្នកមើលអ្នកអានតែព័ត៌មាន ខ្លះទៀតជា​ព័ត៌មានបំផុសបំផុលដែលអាចបង្ករការយល់ច្រឡំដល់អ្នកអានបាន។

យុវជនរូបនេះបានក៏បញ្ជាក់ថាមុននឹងរូបលោកសម្រេចចិត្តស៊ែរព័ត៌មានបន្តនៅលើហ្វេសប៊ុក​​ លោកតែងពិនិត្យមើលចំណងជើង(caption) ថាតើវាល្អ និងមានប្រយោជន៍រ ឬអត់។ លោកបន្តថា​បើព័ត៌មានខ្លះដែលគេសរសេរ​អត់​បង្ខូច​ឈ្មោះអ្នក​ដទៃ ទើបលោកចុចស៊ែរត ​តែបើព័ត៌មានខ្លះដែលសរសេរមកប្រើចំណងជើង(Caption)ធ្វើឲ្យអ្នកដទៃភ័យ ឬបំផុសបំផុល លោកមិន​ដែលស៊ែរបន្តទេ។

លោកបានលើកឡើងថា៖​ «មុនពេលខ្ញុំស៊ែរព័តមានអីមួយគឺខ្ញុំមើលច្បាស់លាស់ណាស់ ខ្ញុំចូលមើលសិនថាគេសរសេរអ្វើខ្លះបានខ្ញុំចុចស៊ែរ។​ ចឹងខ្ញុំគិតថាព័ត៌មានដែលខ្ញុំស៊ែរហ្នឹង អត់​អីទេហើយអាចផ្សព្វផ្សាយដល់អ្នកនៅជុំវិញខ្លួនដូចជាហ្វេនក្នុងហ្វេសប៊ុកបាន។»

កញ្ញា ង៉ែត សុវណ្ណបូរមី ស្ថិតក្នុងវ័យ២០ឆ្នាំ ជានិស្សិតឆ្នាំទី៤នៃសាកលវិទ្យាល័យវិទ្យាសាស្ត្រសុខាភិបាល​ បាននិយាយថានាងចូលចិត្តតាមដានព័ត៌មាននៅក្នុងបណ្ដាញសង្គមហ្វេសប៊ុក និងតែងតែចែករំលែកបន្តនូវព័ត៌មានមួយចំនួនដែលនាងគិតថាមានប្រយោជន៍។

កញ្ញាយល់ឃើញថាថ្វីត្បិតតែព័ត៌មាន ក្នុងហ្វេសប៊ុកមានចំនួនច្រើន ក៏ពិតមែន តែព័ត៌មានទាំងអស់នោះមិនសុទ្ធតែជាព័ត៌មាន ល្អទាំងអស់ទេ​ ដោយវាអាស្រ័យលើព័ត៌មានដែលគេផុស និងអ្នកស៊ែរដែរថាតើពួកគេផុសក្នុងបំណងអ្វី ក្នុងបំណងបរិហារកេរ្តិ៍ ឬដើម្បីកំសាន្តឬចង់ចែករំលែកបន្ត។

និស្សិតឆ្នាំទី៤រូបនេះបានបន្ថែមថា៖ «មុននឹងសម្រេចចិត្តស៊ែរ ខ្ញុំមើលលើប្រភពព័ត៌មាន ឬអ្នកផុសព្រោះអីជួនកាលអ្នកផុសមានបំណងមិនល្អ fake accountអី អញ្ចឹងប្រសិនបើប្រភពព័ត៌មានអត់ច្បាស់លាស់ខ្ញុំក៏អត់ស៊ែរដែរ​ដោយសារ​ខ្លាចបង្ករជាជម្លោះប្ដឹងផ្ដល់អីតទៀត»។

កញ្ញាង៉ែត សុវណ្ណបូរមី បាននិយាយបន្តថា «បើព័ត៌មានទាក់ទងកូវីដ ខ្ញុំស៊ែរច្រើន។ កូវីដ យើងអាចនិយាយបានថាវាជាជម្ងឺសកលលោកចឹង ​ខ្ញុំស៊ែរព័ត៌មានទាក់ទងនឹងវាព្រោះខ្ញុំគិតថាក្នុងអាខោនហ្វេសប៊ុកខ្ញុំមានហ្វេនប្រហែល៣ពាន់នាក់ចឹង ខ្ញុំអាចចែករំលែកព័ត៌មានហ្នឹងទៅអ្នកទាំងអស់នោះទោះបីអត់បានទាំងអស់គ្នាតែគិតថាបានមួយភាគធំដែរ»។

«អាចនិយាយបានថាមាន ៥០០នាក់ដែលបានឃើញការស៊ែររបស់ខ្ញុំហើយអ្នកទាំងអស់នោះស៊ែរបន្តទៀតទៅ ចឹងយើងដឹងស្រាប់ហើយព័ត៌មានកូវីដ វាជាព័ត៌មានជម្ងឺសកលលោក យើងម្នាក់ៗគួរតែយល់ដឹងថា​ថ្ងៃនេះមានមនុស្សកើតប៉ុន្មាននាក់ហើយ ឆ្លងថែមប៉ុន្មាននាក់ហើយ តេស្តវិជ្ជមានប៉ុន្មាននាក់ អវិជ្ជមានប៉ុន្មាននាក់ហើយយើងគួរការពារខ្លួនឯងបែបមិចខ្លះ»។

យុវជន ភី ភារ៉ូ វ័យ ២១ឆ្នាំ ដែលជានិស្សិតឆ្នាំទី៣ នៅសាកលវិទ្យាល័យភូមិន្ទភ្នំពេញ ផ្នែកអក្សរសាស្រ្តខ្មែរ បានលើកឡើងអំពីបញ្ហាព័ត៌មានមិនពិតមួយចំនួន ដែលអ្នកសរសេរ អាចមានបំណងមកបោកបញ្ឆោតដើម្បីផលប្រយោជន៍ផ្ទាល់ខ្លួន។

ក្នុងការចែករំលែកព័ត៌មានបន្ត និស្សិតឆ្នាំទី ៣ ផ្នែកអក្សរសាស្ត្រខ្មែរមួយរូបនេះបានលើកឡើងថា៖ «ទី១ ខ្ញុំមើលទៅលើផេកសិន តើផេកហ្នឹងវាច្បាស់លាស់អត់ ហើយផេកហ្នឹងវាធ្លាប់មានសម្ភាសន៍ទៅមានទិដ្ធភាពពិតជាក់ស្តែង រឺអត់បានខ្ញុំស៊ែរ»។

«ជួនកាលដូចផេកមួយចំនួនចឹង គាត់ចេះតែរឿងខ្លះមិនពិត ក៏ផុស ហើយខ្ញុំអត់ហ៊ានស៊ែរបន្តទេ ព្រោះខ្លាចកាលណាយើងស៊ែរបន្ត យើងចូលរួមក្នុងការបោកបញ្ឆោតអ្នកលេងផ្សេងៗ»។

លោកបានបន្តថា៖ «ខ្ញុំស៊ែរតែព័ត៌មានណាដែលមានប្រយោជន៍សម្រាប់ជួយដល់សង្គម ចឹងបានខ្ញុំស៊ែរ។ ពេលដែលយើងស៊ែរទៅ លក្ខណៈថាយើងបានចែករំលែកនូវចំណេះដឹង ក៏ដូចជាផលប្រយោជន៍ហ្នឹងទៅកាន់អ្នកផ្សេងផងដែរ»៕

​របាយការណ៍​របស់​អង្គការ​លីកាដូ​​ដែលមានចំណង​ជើង​ថា៖ «ការតស៊ូដើម្បីសេរីភាព៖ ការ​រំលោភ​​បំពា​នអ្នកការពារសិទ្ធិមនុស្ស ២០១៨-២០២០» ដែលមានកម្រាស់៣៣ទំព័រ ចេញ​នៅ​ថ្ងៃ​សុក្រ ទី១៨ ខែធ្នូ ឆ្នាំ២០២០នេះ អង្គការ​លីកាដូ​​បាន​រៀបរាប់​ពី​ព្រឹត្តិការណ៍​យ៉ាងច្រើន​ដែល​ទាក់ទងទៅ​នឹង​បញ្ហា​សិទ្ធិមនុស្សនៅកម្ពុជា​ចាប់​តាំង​ពី​ឆ្នាំ​២០១៨ ដល់​ឆ្នាំ​២០២០។  ព្រឹត្តិ​ការណ៍​​ទាំង​នោះ​មានដូចជា​ការគាប​សង្កត់ ការ​ដាក់ទណ្ឌកម្ម ការ​ប្រើអំពើហិង្សា ការ​ចាប់​ដាក់​ពន្ធនាគារ​ទៅលើសកម្មជនគណបក្សនយោបាយប្រឆាំង អ្នកសារព័ត៍មាន អ្នកការពារ​សិទ្ធិ​មនុស្ស​កម្ពុជា អង្គការសង្គមស៊ីវិល ព្រះសង្ឃ សិស្សនិស្សិត រួមទាំងក្រុមសហជីព​ជាដើម​។

ក្នុង​របាយការណ៍​នោះ​បញ្ជាក់​ថា៖ «ទង្វើរ​នៃការវាយដំ គំរាមគំហែង ចាប់​ដាក់​គុក​ជាដើម បាន​ធ្វើ​ឲ្យ​ក្រុម​ទាំងនោះ​មាន​ភាព​លំបាក​ក្នុង​ការជួប​ជុំ ឬ​ការបញ្ចេញ​នូវ​អ្វី​ដែល​ជា​សិទ្ធិ​របស់​ពួកគាត់​ផង​ដែរ។ ហើយសកម្មភាព​ទាំងនោះទៀតសោត បាន​ធ្វើ​ឲ្យ​បុគ្គល​ផ្សេង​ទៀត​មាន​ភាព​ខ្លាច​រអារ​ដែល​ចង់​តវ៉ា ក្នុង​ការទាមទារ​នូវ​អ្វីដែ​លជា​កម្មសិទ្ធិ ក៏​ដូចជា​បញ្ចេញ​យោបល់​ទៅ​លើ​រដ្ឋាភិបាល​ផងដែរ»។

លោក​ អំ សំអាត នាយក​រង​ទទួល​បន្ទុក​ឃ្លាំ​មើល​អង្គការ​សិទ្ធិ​មនុស្ស​លីកាដូ​ ​ប្រាប់ Newsroom Cambodia កាលពី​ថ្ងៃទី​១៩ ខែ​ធ្នូ​នេះ​ថា លោក​មាន​ការព្រួយបារម្ភ​យ៉ាងខ្លាំង​អំពី​ការ​ធ្វើ​ទុក្ខបុក​ម្នេញ​របស់រដ្ឋាភិបាលមកលើអ្នកការពារសិទ្ធិមនុស្ស សហគមន៍ដីធ្លី សហគមន៍ព្រៃឈើ ព្រះ​សង្ឃ សិស្សនិស្សិតរួមទាំងសហជីព ក្នុងរយៈពេល៣ឆ្នាំចុងក្រោយនេះ​។​ លោក​បន្ថែម​ដោយ​ទទូ​ចឲ្យរដ្ឋាភិបាលគោរពនូវអនុសាសន៍របស់​​សម្ព័ន្ធខ្មែរជំរឿន និងការពារសិទ្ធិមនុស្សលីកាដូ ដែលបា​ន​ដាក់​ជូន​រដ្ឋាភិបាល រួមទាំង​សហគមន៍​អន្ដរជាតិ​ផងដែរ។

លោក​បញ្ជាក់​ថា៖ «គ្រប់ភាគី​ដែល​ពាក់ព័ន្ធ​ទាំងអស់​ ធ្វើ​យ៉ាងណា​រួមគ្នា​ដើម្បី​លើក​កម្ពស់​នៃ​សេរីភាព​ដែ​ល​ជា​មូលដ្ឋាន ក៏​ដូចជា​គោរព​នូវ​សិទ្ធិ​មនុស្ស​ឲ្យ​បាន​ល្អប្រ​សើរឡើ​ងវិញ»។

ក្នុង​របាយការណ៍​​ដដែឡ​នោះ ​អង្គការ​លីកាដូបាន​បង្ហាញ​អនុសាសន៍​​​ដោយ​ស្នើ​ឲ្យ​សហគមន៍​អន្តរជាតិ​អន្តរាគមន៍​បញ្ឈប់​ការ​រំលោភ​បំពាន​លើ​ក្រុម​អង្គការ​សង្គម​ស៊ីវិល​និង​អ្នក​ការពារ​សិទ្ធិ​មនុស្ស ហើយ​ស៊ើប​អង្កេត​បុគ្គល​ និង​ក្រុម​ហ៊ុន​ដែល​អង្គការ​ថា​រួម​គំនិត​ក្នុង​ការ​រំលោភ​សិទ្ធិ​មនុស្ស ដោយប្រើ​យន្តការ​នៃ​ការ​ដាក់​ទណ្ឌ​កម្ម​លើ​អ្នក​ទាំង​នោះ។​ លីកាដូ​ក៏​បាន​ផ្តល់​អនុសាសន៍​​ទៅ​​រដ្ឋាភិបាល​កម្ពុជា ដោយ​​បាន​អំពាវនាវ​ឲ្យ​រដ្ឋាភិបាល​បញ្ឈប់​ការ​បង្ក្រាប​ដោយ​មិន​ត្រឹម​ត្រូវ​មក​លើ​ពលរដ្ឋ​ដែល​តវ៉ា​ដោយ​អហិង្សា​និង​បញ្ឈប់​ការ​ប្រើប្រាស់​កង​កម្លាំង​ដែល​រួម​មាន​កង​សន្តិសុខ​ខណ្ឌ ដើម្បី​បង្ក្រាប​លើ​ការ​តវ៉ា និង​ដោះ​លែង​អ្នក​ការ​ពារ​សិទ្ធិ​មនុស្ស​ដែល​កំពុង​ជាប់​ពន្ធនាគារ។

Newsroom Cambodia មិនអាច​ទាក់​ទង​សុំ​ការ​អត្ថាធិប្បាយ​ពី​លោក ជិន ម៉ាលីន អ្នកនាំពាក្យ​ក្រសួង​យុត្តិធម៌ និង​ជា​នុប្រធាន​គណៈ​កម្មាធិការជាតិ​សិទ្ធិ​មនុស្ស​កម្ពុជា​បាន​ទេ។ ចំណែក​លោក ផៃ ស៊ីផាន អ្នកនាំពាក្យ​រដ្ឋាភិបាលចុច​បិទ​ទូរស័ព្ទ។

លោក សុខ ឥសាន អ្នកនាំពាក្យ​គណបក្ស​ប្រជាជន​កម្ពុជា​សុំ​មិនធ្វើ​អត្ថាធិប្បាយ ដោយ​ថា​លោក​មិនមានតួនាទី​ក្នុងការ​ឆ្លើយ​បញ្ហា​នេះ។

ក្នុង​របាយការណ៍​របស់​លីកាដូ​ដដែល​ក៏​បាន​លើក​ឡើង​ថា ​​​ការ​រំលោភសិទ្ធិ​មនុស្សធំៗ​​​ក្នុង​ឆ្នាំ​២០២០​ចុង​ក្រោយនេះមាន​ដូចជា លោក​ សឿង​ ប្រុស អនុប្រធានសហជីបរបស់រោងចក្រកាត់ដេរ W&D Cambodia Co.,LTD បានរងរបួសធ្ងន់ ដោយបុរស២នាក់ជិះម៉ូតូពាក់ម៉ាស់វាយនឹងបំពង់ទីព កាលពី​​ខែ​កុម្ភៈ។ លោក រ៉ុង ឈុន ប្រធាន​សហ​ភាព​សហជីព​កម្ពុជា ត្រូវបា​នចាប់ខ្លួន​នៅ​ផ្ទះរ​បស់​លោក​នៅ​ពេល​យប់ កាលពី​ចុង​ខែ​កក្កដា​។​​ យុទ្ធនាការបរិស្ថានមួយឈ្មោះថា «សង្គ្រោះ​កោះកុង​ក្រៅ» ដែលមានការ​ជិះ​កង់ពីសាលាខេត្តកោះកុង ឆ្ពោះទៅរាជធានីភ្នំពេញ ត្រូវ​បាន​នគរបាល​ខេត្ត​កោះកុង​​បញ្ឈប់ដោយបង្ខំ។ សកម្មជនរាប់សិបនាក់​ត្រូវ​បាន​ហាមឃាត់​មិន​ឲ្យ​ជួបជុំគ្នា​នៅ​ក្នុង​ព្រៃឡង់​ដើម្បី​រំឮក​ខួប​នៃ​ឃាតកម្ម​របស់លោក ឈុត វុទ្ធី ដែល​ជា​សកម្មជនបរិស្ថាន និង​ជាអ្នក​ការពារព្រៃកម្ពុជា កាលពីខែមេសា ឆ្នាំ២០២០។ កញ្ញា​ ឡុង គន្ធា សកម្មជន​មាតា​ធម្មជាតិ​គ្រោង​​ថា​​នឹងដើរថ្មើរ​ជើងម្នាក់ឯង​ក្នុងរាជធានី​ភ្នំពេញ ដើម្បី​តវ៉ារឿង​លុប​បឹង​តាមោក ត្រូវ​បាន​ឃុំ​ខ្លួន​កាលពីខែកញ្ញា ឆ្នាំ២០២០នេះ៕​