សាស្រ្តាចារ្យវិទ្យាសាស្រ្តនយោបាយ លោក ឯម សុវណ្ណារ៉ា ប្រាប់ Newsroom Cambodia ថា លោក វ៉ាង យី គឺជាអតីតមន្ត្រីការទូតចិនហើយត្រូវបានតែងតាំងឡើងវិញជាមន្ត្រីការទូតបន្តដោយរដ្ឋាភិបាលចិន។លោកបន្តថាជុំវិញដំណើរទស្សនកិច្ចរបស់ប្រមុខការទូតចិននេះបង្ហាញឱ្យឃើញពីពង្រឹងទំនាក់ទំនងមិត្តភាព។ពិសេសនោះជាពង្រឹងទំនាក់ទំនងពីមិត្តដែកថែប​ ទៅជាមិត្តត្បូងពេជ្រ។

ម្យ៉ាងទៀតវិញទៀត ដំណើរទស្សនកិច្ចនេះក៏ជាការ​បញ្ជាក់ថាចិនគាំទ្រគ្នាផ្នែកនយោបាយការបរទេសទ្វេភាគីរវាងកម្ពុជា-ចិន ឱ្យមានភាពនៅដដែលដើម្បីបញ្ជាក់ពីជំហររបស់ចិនចំពោះកម្ពុជា។

លោកថា៖«ចំណុចនៅពេលដែលចិនកសាងទំនាក់ទំនងល្អជាមួយកម្ពុជានេះវាជាចំណុចវិជ្ជមានហើ​យ​ក៏មិនមានការថ្កោលទោសពីសហគមអន្តរជាតិជាពិសេសលោកខាងលិចនោះទេគ្រាន់តែថានយោ​​បា​​​យកម្ពុជាទាមទារ ឱ្យភាគីកម្ពុជាខ្លួនឯងរក្សាឱ្យនូវនយោបាយអព្យាក្រឹត្យរបស់កម្ពុជាជាមួយភាគីអ​ន្ត​​រ​​​ជាតិដទៃទៀតដូចជាលោកខាងលិច» ។

បើតាមលោក ឯម សុវណ្ណរ៉ា ដំណើរទស្សនកិច្ចនេះ វាមិនមានចំណុចអវិជ្ជមានទេ ប៉ុន្តែកម្ពុជាជាពិសេ​​ស​​​រដ្ឋាភិ​​បាលអាណត្តិថ្មីត្រូវប្រកាន់គោលការណ៍អព្យាក្រឹត្យ ដូចមានចែងនៅក្នុងរដ្ឋធម្មនុញ្ញ និងសន្ធិ​​ស​​ញ្ញា និងកតិកាសញ្ញាអន្តរជាតិ ដែលកម្ពុជាធ្លាបើបានផ្តល់សច្ចាប័ន និងមានកាតព្វកិច្ចត្រូវអនុវត្ត។

អ្នកជំនាញគោលការណ៍នយោបាយរូបនេះ សង្កេតឃើញថា ដើម្បីអាចឱ្យកម្ពុជាទិញផលចំ​​ណេញពី​​ទំ​​នា​​​ក់​​ទំនងកម្ពុជា ចិននេះបាន គឺខ្លួនឯងត្រូវចេះបត់បែន និងចេះពីរបៀបឆ្លើ​​យតបនឹង​​នយោបា​យអ​​ន្ត​​រ​​ជាតិ។

លោកបន្តថា «វាជាការពិត ប្រទេសមហាអំណាចមិនថាប្រទេសកម្មុយនីស្តឬក៏ប្រទេសលោកសេរីនោះទេ។ គឺអ្នកប្រមុខការទូតតែងតែដើរពង្រឹងទំនាក់ទំនងឬក៏រក្សាស្ថេរភាពនយោបាយ ដើម្បីឱ្យបានការគាំទ្រគ្នាផ្នែកនយោបាយលើឆាកអន្តរជាតិ។ ហើយនេះវាគឺជាកិច្ចការធម្មតារបស់ប្រទេសមហាអំណាចតែងតែធ្វើបែបនេះ ហើយវាក៏មិនមានអ្វីខុសឆ្គងនោះទេ»។

ក្រសួងការបរទេស និងសហប្រតិបត្តិអន្តរជាតិកម្ពុជា លើកឡើងនៅក្នុង​​គេហទំព័រហ្វេ​​សប៊ុកផ្លូ​​វការ​​រ​​ប​​ស់​​ខ្លួន ថាដំណើរទស្សនកិច្ចរបស់លោក វ៉ាង យី​ (Wang Yi) កាលពីថ្ងៃទី១២​ ដល់ថ្ងៃទី១៣ សីហា ឆ្នាំ២០២៣ ជាដំណើរទស្សនកិច្ចដើម្បីលើកកម្ពស់ទំនាក់ទំនង និងកិច្ចសហប្រតិបត្តិការរវាងកម្ពុជា-ចិន។ជាងនទៀតដំណើរទស្សនកិច្ចនេះនឹងពង្រឹងបន្ថែមនូវកិច្ចសហប្រតិបត្តិការផ្សេងៗផងដែរ។

ប្រមុខការទូតចិន លោក វ៉ាង យី (Wang Yi) ដែលមានវ័យ៦៩ឆ្នាំ បានបំពេញទស្សនកិច្ចរយៈពេលពី​​​រថ្ងៃ ហើយក៏នៅចំពេលដែលកម្ពុជា កំពុងរៀបចំក្បាលម៉ាស៊ីនដឹកនាំប្រទេស ក្រោយបិទបញ្ចប់ការ​​បោះ​​​​ឆ្នោត កាលពីថ្ងៃទី ២៧ កក្កដា ថ្មីៗនេះដែរ។

ក្រុមអ្នកជំនាញគោលការណ៍មើលឃើញថា ការបំពេញបេសកម្មនេះ ឆ្លុះបញ្ចាំងថា ទោះកម្ពុជាមាន​​អ្នក​​ដឹកនាំថ្មី ក្រោមការចាត់ចែងរបស់គណបក្សប្រជាជនកម្ពុជាក្តី ក៏មិត្តភាពនៃប្រទេសទាំងពីរ នៅអាច​​រក្សាបាន​​​​ដូចដើម។

លោក សឿន សំ អ្នកវិភាគគោលនយោបាយ នៃរាជបណ្ឌិត្យសភាកម្ពុជា លើកឡើងតាមរយៈសំណេររ​​បស់​​ខ្លួន នៅលើបណ្តាញទំនាក់ទំនងសង្គម Twitter ថា ការបំពេញទស្សនកិច្ចរបស់រដ្ឋមន្ត្រីការបរទេសចិន លោក ​វ៉ាង យី (Wang Yi) នេះគឺជាការពង្រឹក ទំនាក់ទំនងទ្វេភាគីរវាងប្រទេសទាំងពីរ និងក៏ជា​​កា​​​រ​​​​ពង្រីកសក្ដានុពលក្នុងតំបន់ឱ្យបានទូលំទូលាយនៅអាស៊ីអាគ្នេយ៍ដែរ។

លោកបន្តថា៖«ទំនាក់ទំនងប្រវត្តិសាស្ត្រ និងវប្បធម៌រវាងប្រទេសទាំងពីរមានអាយុកាលរាប់សតវត្ស ហើ​​យក្នុងប៉ុន្មានឆ្នាំថ្មីៗនេះ កិច្ចសហប្រតិបត្តិការសេដ្ឋកិច្ចកម្ពុជា–ចិនបានរីកចម្រើន។ ប្រទេសចិនបានក្លាយជាដៃគូពាណិជ្ជកម្ម និងអ្នកវិនិយោគដ៏ធំបំផុតរបស់កម្ពុជា ដែលរួមចំណែកយ៉ាងសំខាន់ក្នុងការអភិវឌ្ឍន៍ និងរីកចម្រើនរបស់ប្រទេស» ។

ដោយឡែក លោក ពេង សារី សាស្រ្តាចារ្យផ្នែកនយោបាយអន្តរជាតិ បា្រប់ Newsroom Cambodia ថា វាជាទម្លាប់ ឬក៏ប្រពៃណីរបស់ប្រទេសចិននៅពេលណាប្រទេសដែលជាមិត្តរបស់ខ្លួន មានមេដឹក​​នាំ​​ថ្មី​​ តែងអនុវត្តរបៀបនេះ មិនមែនមានតែកម្ពុជាមួយនោះទេ។

អ្នកជំនាញផ្នែកគោលនយោបាយអន្តរជាតិរូបនេះ យល់ឃើញថា ហេតុនេះដំណើរទស្សនកិច្ចនេះ ហា​​ក់​​​​ដូចមិនមានអ្វីដែលថ្មី និងចម្លែកពេកនោះទេ។ប្រភពដដែលបន្តថាដូច្នេះហើយនៅក្នុងដំណើរទស្ស​​នកិច្ចនេះគឺចិនចង់បង្ហាញថាចិននៅតែរក្សាជំហររឹងមាំ និងមិត្តភាពជិតស្និតរវាងកម្ពុជា-ចិន មិនថាមេដឹ​​ក​​នាំ​​ណាដឹកនាំប្រទេសឡើយ។

លោកបន្តថា៖«ដំណើរទស្សនិច្ចនេះវាចំពេលដែលភូមិសាស្រ្តនយោបាយប្រកួតប្រជែងរវាងសហរដ្ឋអា​​​មេ​​រិក–ចិននៅក្នុងការដណ្តើមឥទ្ធិពលនៅអាស៊ានកើនឡើងខ្លាំង។ ដូច្នេះចិនមានឱកាសក្នុងការព្យា​​យា​ម​បង្ហាញពីជំហរហើយនឹងឆន្ទៈរបស់ខ្លួនក្នុងការធ្វើកិច្ចការងារជាមួយមេដឹកនាំរបស់អាស៊នគ្រប់ប្រទេស។ ច៊ឹងវាគឺជាការបង្ហាញពីការទុកចិត្តទុកដាក់របស់ខ្លួននៅក្នុងការពង្រឹងទំនាក់ទំនងទ្វេភាគីក៏ដូចជាទំនាក់ទំងពហុភាគីជាមួយនឹងបណ្តាលមេដឹកនាំអាស៊ាន» ។

ក្រុមអ្នកជំនាញគោលនយោបាយទាំងនេះ ចាត់ទុកថា ដំណើរនៃការបំពេញទស្សនកិច្ច របស់ប្រមុខ​​កា​​ទូត​​ចិនលើកនេះ វាជាការបង្ហាញនូវទិដ្ឋភាពភូមិសាស្រ្តនយោបាយរបស់ចិនផង និងជាការពង្រឹង​ទំនា​​ក់ទំ​​​​​នង​របស់​ប្រទេស​ចិន​ក្នុង​តំបន់​អាស៊ាន (​ASEAN) ហើយក៏ជាពង្រឹង​ជំហរ​របស់​ខ្លួន​ក្នុង​នាម​ជា​តួអង្គ​សំ​ខា​​ន់​​​ក្នុង​តំបន់ថែមទៀតផង។

ជាងនេះទៅទៀត ដំណើរទស្សនៈកិច្ចនេះ មានឥទ្ធិពលទាំងផ្នែកយុទ្ធសាស្រ្ត និងបង្កើនឥទ្ធិពលក្នុង​​នា​​ម​​​ជាប្រទេសមហាអំណាចយក្សនៅក្នុងតំបន់អាស៊ីអាគ្នេយ៍នេះដែរ ជាពិសេសជាការបង្កើនគំនិតផ្តួចផ្តើមខ្សែក្រវ៉ាត់ និងផ្លូវ (BRI)។

គេសង្កេតឃើញថា បើទោះជានៅពេលនេះកម្ពុជា បានផ្លាស់ប្តូរពាក្យស្លោកខ្លួនពីមិត្តដែកថែប ទៅជា​​​មិ​ត្ត​​ត្បូ​​ងពេជ្រក្តី បើពិនិត្យទៅរឿងបំណុលវិញ បំណុលចិនកម្ពុជាឈរនៅជួរមុខ ក្នុងចំណោមបំណុល​​សា​​ធា​​រណៈដទៃទៀត។

សេចក្តីព្រាងច្បាប់ស្តីពីការគ្រប់គ្រងហិរញ្ញវត្ថុឆ្នាំ២០២២ ដែលចេញដោយក្រសួងសេដ្ឋកិច្ច និង​​ហិ​​រញ្ញ​​វត្ថុ​ កាលពីខែ កញ្ញា ឆ្នាំ២០២២ បង្ហាញថាគិតត្រឹមឆមាសទីពីរ ឆ្នាំ២០២២នេះ បំណុលដែលកម្ពុជាជំ​​ពា​​ក់​​​​រដ្ឋ​​ជា​បរទេស និងប្រទេសដៃគូអភិវឌ្ឍន៍បាន​កើនឡើងជិត ១០ពាន់លានដុល្លារអាមេរិក ក្នុងនោះ បំ​​​​​​ណុលចិនឈរលេខរៀងទី១ ក្នុងទំហំទឹកប្រាក់គិតជាភាគរយជាង ៤២ភាគរយ ក្នុងចំណោម​​បំ​​ណុ​​ល​​ស​​រុប។

អនុប្រធានគណបក្សកែទម្រង់កម្ពុជា លោក អ៊ូ ច័ន្ទរត្ន លើកឡើងពីដំណើរទស្សនកិច្ចរបស់លោក វ៉ាង យី នេះគឺចិនចង់បង្ហា​​ញ​​​​ថាខ្លួននៅតែជាបង្អែកដែលខ្វះមិនបានសម្រាប់រដ្ឋាភិបាលថ្មីនេះ។

ម្យ៉ាងទៀត ចិនប្រហែលជាចង់ដឹងពីជំ​​ហររបស់រដ្ឋាភិបាលថ្មីថាតើកម្ពុជាមានជំហរបែបណាចំពោះប្រ​​ទេ​​​សចិន និងប្រទេសនានាក្នុងពិភពលោកដែរ ជាពិសេសប្រទេសមហាអំណាចដូចជាសហរដ្ឋអាមេរិកនិងសហភាពអឺរ៉ុបជាដើម។ជាងនេះទៅទៀត ដំណើរទស្សនកិច្ចនេះ បានបង្ហាញពីឥទ្ធិពលខ្លាំងឡើងរបស់ប្រទេសចិនក្នុងកិច្ចការពិភពលោក និងការប្តេជ្ញាចិត្តរបស់ខ្លួនក្នុងការចូលរួមជាមួយប្រទេសនានាក្នុងកម្រិតការទូត។

លោកបន្តថា៖«ទោះបីជាយ៉ាងនេះក្តីចិនមិនដែលគិតប្រយោជន៍ទាំងនេះធំជាងប្រទេសរបស់ខ្លួននោះទេ គឺចិនសម្លឹងឃើញប្រយោជន៍ដើម្បីទប់ទល់ជាមួយនឹងប្រទេសមហាអំណាច។ ព្រោះយើងចង់ក៏ដោ​យ​មិនចង់ក៏ដោយគឺយើងកំពុងធ្លាក់ក្នុងភូមិសាស្រ្តនយោបាយដែលមានន័យថាធ្លាក់ក្នុងភូមិសាស្រ្តនយោបាយរបស់ប្រទេសធំៗ។ ដូច្នេះយើងអាចក្លាយជាកូនអុកមួយសម្រាប់ចិន» ។

លោក ហ៊ុន ម៉ាណែត ដែលនឹងត្រូវចូលកាន់តំណែងជានាយករដ្ឋមន្រ្តី នៅក្នុងអាណត្តិទី៧នេះ បាន​​​​ប​​ញ្ជា​​​ក់ជំហររបស់ខ្លួន តាមរយៈការផ្សព្វផ្សាយសារនយោបាយ នៅលើបណ្តាញសង្គមហ្វេសប៊ុក ថា ស​​ម្រា​​ប់គណៈរដ្ឋមន្រ្តីថ្មី ក្រោមការដឹកនាំរបស់លោកនេះ នឹងមិនប្រកាន់ជ្រុលនិយម​​ទៅកាន់​​លោកខា​​ង​​លិ​ច ឬរដ្ឋាភិបាលចិនទេ។ប៉ុន្តែគោលនយោបាយរបស់លោកអនុវត្តដោយពេញលេញ អំពីអព្យាក្រឹត្យ​​ភា​​ព​​របស់ខ្លួន។

បើទោះបែបណា គេសង្កេតឃើញថាបណ្តាប្រទេសមួយចំនួន ដូចជាស្រីលង្កា និងអាហ្វ្រិកជាដើម ដែ​​ល​​ជាមិត្តរបស់ចិន បានប្រកាសអាសន្នដោយសេដ្ឋកិច្ចដាំក្បាលចុះ។កាលពីខែកក្កដា ឆ្នាំ២០២២ គ​​ណៈ​​​​រដ្ឋ​​ម​​ន្រ្តីថ្មី​​ដែលដឹកនាំជំនួសពីលោក មាហិនដា (Mahinda) ដែលត្រូវបានកាសែត AP ដក​​ស្រ​​ង់​​​​សំ​​ដី មកចុះ​​ផ្សា​​យ​លើកឡើងថាសេដ្ឋកិច្ចរបស់ប្រទេសស្រីលង្កានៅពេលនេះ ដើរទៅមុខលែង​​រួច​​ហើ​​យ​​​​។

មានហេតុផលជាច្រើន ដែលត្រូវគេរកឃើញដែលនាំឱ្យសេដ្ឋកិច្ច ប្រទេសស្រីលង្កាស្តារលែងចេញនោះ គឺទុនបម្រុងទុនរបស់ប្រទេសត្រូវធ្លាក់ចុះ។ក្នុងពេលជាមួយគ្នា ពលរដ្ឋស្រីលង្កាត្រូវ​ជួបវិបត្តិផ្នែកជីវភាព ខណៈ​​សាច់​​ញា​​តិ​​លោក មាហិនដា មានទ្រព្យស្តុកស្តម្ភ។អតីតមេដឹកនាំស្រីលង្ការូបនេះ គឺជាមិត្តដែលជិតស្និ​​តរបស់រដ្ឋាភិបាលចិនប៉េកាំង។នៅក្នុងការកាន់អំណាច រដ្ឋាភិបាលចិនបានផ្តល់កម្ចីរាប់ពាន់លា​​ន​​​​ដុល្លារទៅឱ្យស្រីលង្កា។ស្ថិតក្នុងស្ថានភាពបំណុលកាន់តែកើនឡើង រដ្ឋាភិបាលចិនប៉េកាំង មិនបានខ្វ​​ល់​​ពីការប្រព្រឹត្តអំពើពុករលួយ នៅក្នុងអាណត្តិនៃការដឹកនាំរបស់លោក មាហិនដា នេះទេ។

ក្នុងគ្រាដែលជួបវិបត្តិសេដ្ឋកិច្ចដោះមិនចេញនេះ កំពង់ផែជាច្រកសេដ្ឋកិច្ចដែលខ្វះមិនបានរបស់ប្រ​​ទេ​​ស​​ស្រីលង្កា ត្រូវបានរដ្ឋាភិបាលចិនដកហូត ព្រោះតែគ្មានលទ្ធភាពសងបំណុលចិន។

យ៉ាងនេះក្តី រដ្ឋាភិបាលកម្ពុជា ធ្លាប់ថ្លែងការពារថា កម្ពុជានៅតែអាចគ្រប់គ្រងបំណុលរបស់ខ្លួនបាន ហើ​​យ​​នៅតែអាចមានលទ្ធភាពខ្ចីបុលបន្ថែមទៀតនៅឡើយ៕   

នៅខាងមុខភោជនីយដ្ឋាននីមួយៗមានមនុស្សប្រុសស្រីចំនួន២ទៅ៥នាក់ឈររង់ចាំចាប់ឡានម៉ូតូភ្ញៀវទេសចរដែលបានមកលេងឆ្នេរកែប។

នៅពេលមានឡានឬម៉ូតូភ្ញៀវមកដល់ម្ដងៗមានអ្នកខ្លះបក់ដៃអ្នកខ្លះរត់ទៅចាប់ដៃម៉ូតូ កាក់ឡានភ្ញៀវមានភាពរញ៉េរញ៉ៃនៅលើដងផ្លូវ មើលទៅហាក់គ្មានសណ្តាប់ធ្នាប់ទាល់តែសោះ។ ភ្ញៀវទេសចរមកលេងនៅឆ្នេរកែបស្នើឱ្យអាជ្ញាធរណែនាំអប់រំអាជីវករដែលរកស៊ីលក់ម្ហូបអាហាររត់ចាប់ឡានម៉ូតូភ្ញៀវពាសពេញផ្លូវឱ្យរក្សាសណ្ដាប់ធ្នាប់។

ពាក់អាវយឺតដៃវែងពាក់មួកពណ៌ខ្មៅដៃម្ខាងពរកូនប្រុសតូចមានអាយុជាង២ឆ្នាំដៃម្ខាងទៀតកាន់ដៃកូនប្រុសម្នាក់ទៀតដើរលេងនៅម្ដុំរូបសំណាក់ស្រីស លោក ណូ រីយ៉ា រស់នៅខេត្ដកំពត បានមកលេងនៅខេត្ដកែបជាលក្ខណៈគ្រួសារ។

បុរស់វ័យ៣៧ឆ្នាំរូបនេះបានប្រាប់ Newsroom Cambodia ថា អាជីវករដែរលក់ម្ហូបអាហារនៅឆ្នេរកែបមានភាពរញ៉េរញ៉ៃមិនដូចអ្នកលក់នៅតំបន់ផ្សេងៗ លោកមើលឃើញថាអាជីវករខេត្ដព្រះសីហនុ កំពត កោះកុង ឬនៅរមណីយដ្ឋានផ្សេងៗមិនមានអ្នករត់ចាប់ភ្ញៀវរញ៉េរញ៉ៃពេញផ្លូវដូចនៅឆ្នេរកែបនោះទេ។

លោកលើកឡើងថា៖ « ខ្ញុំយល់ថាមិនល្អមើលទេបើគាត់មានកន្លែងមានហាងអីត្រឹមត្រូវយើងចូលស្ម័គ្រចិត្ដ ចូលហាងណាចូលហាងហ្នឹងហ្មង។ចាប់តាមផ្លូវ ប្រសេកប្រសាច[ខុស]ច្បាប់ចរាចរណ៍ »។

លោក សូ ម៉ុង អាយុ៧២ឆ្នាំ ប្រកបមុខរបរជាអ្នកថតរូបនៅតំបន់ឆ្នេរកែបមើលឃើញថា ការហៅភ្ញៀវរបស់អាជីវករលក់ដូរតាមតំបន់ឆ្នេរកែបគឺមិនល្អទេ អ្នកខ្លះគ្រាន់តែឃើញឡានភ្ញៀវឈប់ភ្លាមអូសដៃទៅអង្គុយលើកន្ទេលរួចគិតលុយ៤ម៉ឺន។ លោកថា ការចាប់ភ្ញៀវគឺមានផលប៉ះពាល់ខ្លាំងដល់អារម្មណ៍ភ្ញៀវ ធ្វើឱ្យភ្ញៀវខ្លះខឹង ព្រោះភ្ញៀវទើបតែមកដល់មិនទាន់បានដកដង្ហើមស្រួលបួលផងមានអ្នកលក់មកទាញដៃទាញជើងហើយភ្ញៀវខ្លះមិនមានលុយគ្រប់គ្រាន់នោះទេ។

លោកបន្តថាកន្លងមកការហៅភ្ញៀវបានធ្វើឱ្យមានគ្រោះថ្នាក់ចរាចរណ៍ដល់អ្នកធ្វើដំណើរតាមដងផ្លូវ លោកថាកន្លងមកអាជ្ញាធរធ្លាប់បានណែនាំអបរំច្រើនដងមកហើយដល់អាជីវករប៉ុន្តែមិនមានអ្នកអនុវត្តតាមនោះទេ។

លោកលើកឡើងថា៖ «អាជ្ញាធរ[អនុវត្តច្បាប់]ធូរពេកដោយចាប់ហើយស្តីពីរបីម៉ាត់រួចស្អែកឡើងគឺមកទៀត បើចាប់បានគួរតែមានវិធានការដាក់ទោសត្រឹម១០ថ្ងៃ បើ១០ថ្ងៃក្រោយមកធ្វើទៀតត្រូវរំសាយអាជីវកម្មចោល តែអាជ្ញាធរមិនធ្វើអញ្ចឹងទេគឺធ្វើលេងសើចៗដូច្នេះទើបអាជីវករមួយចំនួនមិនខ្លាច»។

ភ្ញៀវទេសចរម្នាក់មកពីខេត្តកំពតថ្លែងសុំមិនបញ្ចេញឈ្មោះ បានប្រាប់ Newsroom Cambodiaថា អ្នកស្រីមកលេងនៅឆ្នេរកែបនេះច្រើនដងហើយ ប៉ុន្តែការរៀបចំសណ្តាប់ធ្នាប់នៅទីនេះមិនទាន់ល្អនោះទេ។

អ្នកស្រីលើកឡើងថា៖ «ខ្ញុំមិនសប្បាយចិត្តនោះទេ នៅពេលដែលអ្នកលក់មកស្ទាក់ចាប់ភ្ញៀវចឹង ខ្ញុំទៅកំពង់សោមអត់មានចឹងទេ ឡានអាចបើកទៅដាក់ជិតកន្លែងលេងទឹក អាចក្រាលកន្ទេលហូបបាយហូបអីបាន មិនចាំបាច់ចូលកញ្ចុះទេ បើយើងមិនចង់គ្មានអ្នកមកទាញអីទេ គេគ្រាន់ហៅធម្មតា បើយើងមិនចូលក៏ស្រេចចិត្ត។ការលក់ដូរនៅនេះមើលទៅរញ៉េរញ៉ៃ អត់រៀបរយ ហើយឆ្នេរអត់សូវស្អាត មានសម្រាមទៀត ខ្ញុំមកនេះអត់ដែលចូលហូបអីទេ ដាំបាយដាក់មកពីផ្ទះរហូតហ្នឹង»។

លោក ញ៉ែត ផល អាយុ៤៨ឆ្នាំ រស់នៅភូមិអូរក្រសារ ឃុំអូក្រសារ ស្រុកដំណាក់ចង្អើរ ខេត្តកែប ដែលជាអ្នកលក់ដូរតាមរទេះនៅឆ្នេរកែប លោកបានប្រាប់ Newsroom Cambodia ថាការហៅឡានម៉ូតូភ្ញៀវ របស់អាជីវករដើម្បីឱ្យភ្ញៀវចូលមកហូបម្ហូបអាហារនៅកន្លែងរបស់ខ្លួន ពីសំណាក់អាជីរករមួយចំនួនមិនល្អ បើសិនជាអាចកាត់បន្ថយបានគឺល្អណាស់ លោកមិនយល់់ស្របចំពោះអាជីវករដើរកាក់ឡានម៉ូតូភ្ញៀវនោះទេ។

នៅពេលដែលលោកឃើញសកម្មភាពបែបនេះលោកមិនអាចទទួលយកបានទេ ព្រោះជាខ្មែរដូចគ្នា ជាពិសេសភ្ញៀវដែលបានមកលេង ទាំងយើងទាំងគេគឺមិនសប្បាយចិត្តឡើយ លោកថាបញ្ហានេះបានកើតមានយូរមកហើយនៅខេត្ដកែបនេះ។ នៅតំបន់ផ្សេងមិនមានអាជីវកររត់ចាប់ភ្ញៀវដូចនៅឆ្នេរកែបទេ ដូចជាកំពង់សោមនិងទឹកឈូ។

លោកបន្ថែមថា៖ «ខ្ញុំមិនអាចទទួលយកបានទេ យើងខ្មែរដូចគ្នានិយាយស្តាប់គ្នាបានភ្ញៀវ[បរទេស]ម៉េចចេះស្តាប់ ខ្ញុំគិតថាទោះបីក្នុងចិត្តគាត់ក៏មិនអាចទទួលយកបានដូចតែគ្នាហ្នឹង»។ លោកថា ទង្វើបែបនេះធ្វើឱ្យភ្ញៀវទេសចរជាតិអន្តរជាតិមានការថយចុះនៅពេលឃើញ សកម្មភាពមិនល្អបែបនេះ។

លោក ខេង សេងហុង ជានិស្សិតផ្នែក IT នៅរាជធានីភ្នំពេញបានធ្វើដំណើរកម្សាន្តមកខេត្តកែបថ្ងៃចុងសប្តាហ៍ បានថ្លែងប្រាប់ Newsroom Cambodia ថា ចំពោះអ្នកលក់ដែលមានកាយវិការទាញឬក៏អូសភ្ញៀវហើយជាពិសេសគឺឈរលើផ្លូវតែម្តងវាធ្វើឱ្យមានការកកស្ទះចរាចរណ៍ហើយក៏អាចបណ្តាលឱ្យមានគ្រោះថ្នាក់ដល់អ្នកធ្វើដំណើរនិយាយរួមគឺពិបាកភ្នែកមើលតែម្តង។

លោកបញ្ជាក់ថា៖ «ការអូសឬក៏ទាញភ្ញៀវទេសចរគឺជាភាសាគ្មានសំឡេងប៉ុន្តែវាក៏អាចបញ្ជាក់ថាជាការមិនសមរម្យ»។

លោកថា លោកសប្បាយចិត្តនៅពេលឃើញអាជីវករចេះលក់ដូរដើម្បីចិញ្ចឹមខ្លួនឯង ប៉ុន្តែបញ្ហាវិបត្តិមួយទៀតនោះគឺភ្ញៀវភាគច្រើនគឺមិនសប្បាយចិត្តនៅពេលឃើញសកម្មភាពដូចជាការអូសទាញស្ទាក់ភ្ញៀវចូលហាងរបស់គាត់។ ភ្ញៀវពិបាកទទួលយកនៅពេលដែលឃើញទិដ្ឋភាពមួយពិបាកភ្នែកមើល និងធ្វើឱ្យខូចទម្រង់ទ្រង់ទ្រាយរបស់ឆ្នេរកែបជាឆ្នេរមួយដែលទាក់ទាញភ្ញៀវទេសចរខ្លាំង។

លោកបន្ថែមថា៖ «ខ្ញុំអត់សប្បាយចិត្តនៅពេលគាត់មកស្ទាក់នៅពេលដែលយើងកំពុងធ្វើដំណើរ ប្រសិនបើអ្នកធ្វើដំណើរកំពុងភ្លឹកមើលទេសភាព មើលផ្លូវ មើលសមុទ្រ មើលភ្ញៀវទេសចរដើរជាដើម ប្រសិនបើមិនចាប់អារម្មណ៍ទៅមើលអ្នករត់មកហៅមកស្ទាក់ទាញភ្ញៀវទេនោះនឹងមានគ្រោះថ្នាក់»។

លោកសំណូមពរឱ្យអាជ្ញាធរជួយសម្រួលហើយចាត់វិធានការដល់អ្នកលក់ដូរតាមឆ្នេរកែបមួយចំនួនដែលមានសកម្មភាពមិនសមរម្យក្នុងការអូសទាញភ្ញៀវដូចជាឈរកណ្តាលទ្រូងផ្លូវកាក់ភ្ញៀវចូលហាងជាដើម។

លោកបញ្ជាក់ថា៖ «ខ្ញុំគិតថាប្រសិនបើអាជីវករនៅតែបន្តសកម្មភាពបែបនេះវាអាចនឹងធ្វើឱ្យភ្ញៀវទេសជាតិ-អន្តរជាតិធ្លាក់ចុះមកកម្សាន្តខេត្តកែប»។

លោក ខេង យ័ន អភិបាលក្រុងកែបបានប្រាប់Newsroom Cambodia ថាបញ្ហានេះរដ្ឋបាលក្រុងកែបធ្លាប់បានអញ្ជើញអាជីវករមកអប់រំណែនាំបានចំនួន២ទៅ៣ដងរួចមកហើយដើម្បីឱ្យអាជីវករបញ្ឈប់ការហៅភ្ញៀវប្រសេចប្រសាចតាមផ្លូវ។ ប៉ុន្តែនៅមានអាជីវករមួយចំនួនតូចនៅតែមិនបានចូលរួមនៅតែបន្តហៅភ្ញៀវដដែលតែមានចំនួនតិចតួចជាងមុន។

លោកថា ពីមុនមានអាជីវករទាំងនោះចេញមកហៅភ្ញៀវដល់លើផ្លូវប៉ុន្តែឥឡូវអាជីវករទាំងនោះចេញមកហៅភ្ញៀវហួសតែតូប លក់របស់ខ្លូនបន្តិចប៉ុណ្ណោះ។

លោកបន្តថា៖ ការឈានជើងចេញហៅបែបនេះគឺជាទម្លាប់របស់អាជីវករ បញ្ហាទាំងនេះរដ្ឋបាលក្រុងកែបនឹងអប់រំអាជីវករបន្ថែមទៀតដើម្បីឱ្យអាជីវករផ្លាស់ប្តូរទម្លាប់បន្តិចម្ដងៗ។ តែយ៉ាងណាលោកថាការផ្លាស់ប្ដូរទម្លាប់មនុស្សដែលធ្វើបែបនេះយូរឆ្នាំមកហើយគឺពិបាកណាស់ ប៉ុន្តែអាជ្ញាធរនៅតែបន្តអប់រំរហូតធ្វើឱ្យអាជីវករមានការផ្លាស់ប្តូរដោយមិនដឹងខ្លូន លោកក៏សុំឱ្យភ្ញៀវទេសចរទាំងអស់មានការយោគយល់ផងដែរ។

លោកលើកឡើងថា៖ « ពាក់ពន្ធ័នឹងចំណាត់ការអាជ្ញាធរបន្តពង្រឹងការអប់រំផ្សព្វផ្សាយឱ្យគាត់យល់ដឹងអំពីគោលការ[…] បើសិនជាគាត់នៅតែបន្តភាពអាណាធិបតេយ្យ[…] ផលប៉ះពាល់គឺនៅលើបងប្អូនអាជីវករទាំងអស់ហ្នឹងទេ ធ្វើឱ្យភ្ញៀវទេសចរគាត់អត់មកលេង ហើយឥឡូវតំបន់ទេសចរណ៍ថ្មីៗច្រើនណាស់ហើយល្អៗច្រើនណាស់ យើងហ្នឹងបន្តណែនាំគាត់[…]នៅតែរឿងពីរទេ ទីមួយគឺតម្លៃ[ម្ហូបអាហា]ទីពីរគឺរឿងហៅភ្ញៀវធ្វើឱ្យប៉ះពាល់ដល់អារម្មណ៍ភ្ញៀវ»។

ដោយឡែកលោក អំ សំអាត នាយកកិច្ចការទូទៅនៃអង្គការលីកាដូ ថ្លែងប្រាប់ Newsroom Cambodia លោកយល់ឃើញថា គួរតែមានការរៀបចំសណ្តាប់ធ្នាប់ឱ្យបានត្រឹមត្រួវជាពិសសអាជ្ញាធរត្រូវតែមានការណែនាំដល់អាជីវករឱ្យមានសណ្តាប់ធ្នាប់រក្សានូវសុជីវធម៌។

លោកថា ការប្រកបមុខរបររបស់អាជីវករគឺជារឿងមួយហើយក៏ប៉ុន្តែយើងត្រូវប្រកាន់ភ្ជាប់នូវគុណធម៌សណ្តាប់ធ្នាប់ចៀសវាងធ្វើយ៉ាងណាកុំឱ្យប៉ះពាល់ភ្ញៀវទេសចរ។

លោកលើកឡើងថា៖ «ការប៉ះពាល់ដល់ភ្ញៀវការចាប់ប្រទាញប្រទុងគឺប៉ះពាល់ដល់សណ្តាប់ធ្នាប់មិនល្អ ប៉ះពាល់ដល់សីលធម៌ ហើយវាប៉ះពាល់ដល់ការកម្សាន្តរបស់ភ្ញៀវមានអារម្មណ៍អាក់អន់ស្រពោនចិត្តជួនកាលអាចរងគ្រោះថ្នាក់ជាដើម»៕

យោងតាមសេចក្តីជូនដំណឹងរបស់ក្រសួងធនធានទឹក និងឧតុនិយមចេញនៅថ្ងៃទី២៥ ខែមេសា ឆ្នាំ២០២៣ បានបញ្ជាក់ថា ដោយស្ថានភាពបែបនេះនឹងធ្វើឱ្យតំបន់ទំនាបកណ្តាល ដែលផ្នែកមួយចំនួននៃបណ្តារាជធានី-ខេត្ត អាចមានភ្លៀងធ្លាក់ក្នុងកម្រិតពីខ្សោយទៅមធ្យម និងអាចបង្គួរនៅផ្នែកខ្លះលាយឡំទៅដោយផ្គរ រន្ទះ និងខ្យល់កន្រ្តាក់។

ដោយឡែកតំបន់ខ្ពង់រាប និងតំបន់មាត់សមុទ្រ អាចមានភ្លៀងធ្លាក់ក្នុងកម្រិតពីខ្សោយទៅមធ្យមលាយឡំទៅដោយផ្គរ រន្ទះ និងខ្យល់កន្រ្តាក់។ហើយនៅថ្ងៃខ្លះ ក៏នឹងអាចកើតមាននូវសម្ពាធទាបកម្តៅ(Thermal Low) ផងដែរ៕

របាយការណ៍បញ្ជាក់ថា នៅថ្ងៃទី១ នៃបុណ្យចូលឆ្នាំថ្មី គ្រោះថ្នាក់ចរាចរណ៍កើតមានចំនួន ៦លើកស្លាប់មនុស្ស២នាក់ របួស១២នាក់។ ថ្ងៃទី២ គ្រោះថ្នាក់ចរាចរណ៍កើតឡើង ២០លើកស្លាប់ ៧នាក់ និងរបួស៤៨នាក់។
ចំណែកថ្ងៃទី៣នៃបុណ្យចូលឆ្នាំថ្មី គ្រោះថ្នាក់ចរាចរណ៍កើតឡើង ១៧លើកស្លាប់ ៩នាក់ និងរបួសធ្ងន់ស្រាល ១៧នាក់។
គួរបញ្ជាក់ថា គ្រោះថ្នាក់ចរាចរណ៍ទាំង៤៣ករណី មានការថយចុះចំនួន៤ករណី បើធៀបទៅនឹងឆ្នាំ២០២២ ដែលមានគ្រោះថ្នាក់ចរាចរណ៍ចំនួន៤៧ករណី។

ដោយឡែកបទល្មើសព្រហ្មទណ្ឌក្នុងរយៈបីថ្ងៃនៃពិធីបុណ្យចូលឆ្នាំប្រពៃណីខ្មែរឆ្នាំ២០២៣នេះ មាន៣៩ករណី ដោយឃាត់ខ្លួនបានចំនួន៣៧នាក់។

សូមជម្រាបថា មូលហេតុដែលនាំឲ្យគ្រោះថ្នាក់រួមមាន ល្បឿន មិនគោរពសិទ្ធិ មិនប្រកាន់ស្តាំ ប្រជែងគ្រោះថ្នាក់ បត់គ្រោះថ្នាក់ និងស្រវឹង៕

នៅថ្ងៃពុធ ទី១៩ ខែមេសា ឆ្នាំ២០២៣ នេះពលរដ្ឋដែលមានជម្លោះដីធ្លីចំនួន ១៥០នាក់មកពីស្រុកចំនួន២គឺ ស្រុកតំបែរ និងស្រុកមេមត់ ខេត្ដត្បូងឃ្មុំបាននាំគ្នាមកជួបជុំគ្នានៅខាងមុខសាលាដំបូងខេត្ដត្បូងឃ្មុំដើម្បីលើកទឹកចិត្ដដល់ដំណាងរបស់ខ្លូនពីនាក់ដែលត្រូវបានតុលាការកោះហៅឱ្យចូលបំភ្លឺពាក់ពន្ធ័រឿងទៅកាន់កាប់ដីកេរ្តិ៍ដូនតារបស់ខ្លួននៅតាមបណ្ដោយព្រំដែនកម្ពុជា-វៀតណាម។

អ្នកស្រីអ៊ូច នឿន អាយុ៣៨ឆ្នាំរស់នៅភូមិចាន់មូល ឃុំចាន់មូល ស្រុកមេមត់ ខេត្ដត្បូងឃ្មុំ បានប្រាប់Newsroom Cambodia ថាមូលហេតុដែលអ្នកស្រីឡើងមកជួបជុំគ្នានៅខាងមុខសាលាដំបូងខេត្ដត្បូងឃ្មុំនៅថ្ងៃនេះគឺដើម្បីគាំទ្រនឹងលើកទឹកចិត្ដតំណាងដែលត្រូវបានតុលាការកោះហៅឱ្យចូលបំភ្លឺ ហើយមួយវិញទៀតខ្លាចមានការកៀបសង្កត់ឬចាប់ខ្លួនទៅលើតំណាងរបស់ខ្លួន។

អ្នកស្រីលើកឡើងថា៖ «ខ្ញុំព្រួយបារម្ភខ្លាចគាត់ទៅតែឯងគេកៀបសង្កត់ចោទប្រកាន់អ្វីម្យ៉ាង ដីៗយើងទាំងអស់គ្នាដល់មានបញ្ហា បញ្ហាតែគាត់ខ្លាចគេកៀបសង្កត់សព្វបែបយ៉ាងម្លោះហើយយើងនាំគ្នាមកលើកទឹកចិត្ដទាំងអស់គ្នាមក»។

លោកផុន សុផល អាយុ៣៣ឆ្នាំ ជាតំណាងពលរដ្ឋ រស់នៅភូមិក្រវៀនជើង ឃុំជាំក្រវៀន ស្រុកមេមត់ ខេត្តត្បូងឃ្មុំ បានប្រាប់ Newsroom Cambodiaថាតុលាការបានដាក់ការសង្ស័យដល់រូបលោកគ្រាន់តែដើម្បីបំបាក់ស្មារតីអ្នកតវ៉ារឿងដីធ្លីទេ លោកថាកន្លងមកអ្នកដែលមានបញ្ហាដីធ្លីត្រូវបានគេចោទប្រកាន់តាមប្រព័ន្ធតុលាការនិងដើម្បីឱ្យពលរដ្ឋឈប់តវ៉ារឿងដីធ្លី។

លោកលើកឡើងថា៖ «កន្លងមកអ្នកដែលមានបញ្ហាដីធ្លីត្រូវបានគេចោទប្រកាន់តាមប្រព័ន្ធតុលាការហ្នឹង ដើម្បីឱ្យពួកគាត់ឈប់តវ៉ារឿងដីធ្លី។ ប្រសិនបើមិនមានដំណោះស្រាយខ្ញុំនៅតែបន្តក្នុងការដាក់លិខិតស្វែងរកដំណោះស្រាយពីអាជ្ញាធរដែលពាក់ព័ន្ធពីបញ្ហាដីធ្លីរហូតមានដំណោះស្រាយ»។

លោកស៊ុន សូ ដែលជាតំណាងប្រជាពលរដ្ឋត្រូវបានតុលាកោះហៅឱ្យទៅបំភ្លឺបានប្រាប់Newsroom Cambodia ថាតុលាការចោទលោកថាបានទៅកាន់កាប់ទន្រ្ទៀនដីព្រៃរបស់រដ្ឋ លោកប្រាប់ថាដីដែលលោកចូលទៅកាន់កាប់នោះជាដីកេរ្ដិ៍ម៉ែឳយាយតារបស់លោកដែលបានកាន់កាប់ធ្វើស្រែចំការតាំងពីឆ្នាំ១៩៧៩។

លោកលើកឡើងថា៖ «ដីនេះជាដីកេរ្តិ៍ ម៉ែ ឳ យាយតាខ្ញុំ ដូច្នេះខ្ញុំធ្វើហើយ រឿងកាប់ឆ្ការខ្ញុំមានតែម៉ាស៊ីនកាត់ស្មៅ ជាម៉ាស៊ីនតូចហើយនឹងកាប់បន្តិចបន្តួច បើថាខ្ញុំកាប់ដីរដ្ឋគឺគ្មានទេ ព្រោះដីនេះជាដីដែលខ្ញុំធ្លាប់ធ្វើពីមុនមកតាម យាយ តាខ្ញុំ ម៉ែ ឳខ្ញុំ»។

លោកប្រាប់ថាពលរដ្ឋដែលបានដាក់ពាក្យស្នើសុំកាន់កាប់ដីវិញមានចំនួន២១គ្រួសារហើយពលរដ្ឋដែលរងគ្រោះមានច្រើនគ្រួសារណាស់ប៉ុន្តែអ្នកខ្លះមិនបានដាក់ពាក្យស្នើសុំនោះទេព្រោះខ្លាចអាជ្ញាធរគំរាមកំហែងមានមេភូមិមានប៉ូលីសរដ្ឋបាលគំរាមកំហែងម្ចាស់ដីថាទៅតវ៉ាប្រយ័ត្នគេចាប់ដាក់គុកធ្វើឱ្យពលរដ្ឋខ្លះអត់ហ៊ានទទៅដាក់ពាក្យស្នើសុំ។

លោកបន្ថែមថា៖ «ខ្ញុំគិតថាហៅហ្នឹងពិតជាគំរាមកំហែងបំភ័យមិនឱ្យប្រជាជនងើបតវ៉ាទៅថ្ងៃក្រោយទៀត»។
លោក សូ សុវិទ្យា តំណាងអយ្យការអមសាលាដំបូងខេត្ដត្បូងឃ្មុំ បានប្រាប់Newsroom Cambodia ថាការកោះហៅតំណាងពលរដ្ឋមកឆ្លើយបំភ្លឺនេះគឺករណីពលរដ្ឋចូលទៅកាន់កាប់ដីព្រៃរបស់រដ្ឋ។​ លោកលើកឡើងថា៖ « គាត់ចូលទៅកាន់កាប់ដីព្រៃរបស់រដ្ឋ»។

លោក វណ្ណ សូផាត មន្រ្ដីសម្របសម្រួលផ្នែកធុរកិច្ច និងសិទ្ធិមនុស្សរបស់មជ្ឈមណ្ឌលសិទ្ធិមនុស្សកម្ពុជា បានប្រាប់Newsroom Cambodia ថាករណីនេះគឺអាស្រ័យទៅលើកបញ្ចីសារពើពន្ធ័របស់រដ្ឋាភិបាលឬរបស់អាជ្ញាធរបញ្ជាក់ថាជាដីសារធារណៈរបស់រដ្ឋឬជារបស់ប្រជាពលរដ្ឋ លោកថាបើដីនោះជារបស់ពលរដ្ឋដែលបានកាន់កាប់តាំងពីដូនតាមកត្រូវតែមានការស៊ើបអង្កេតឱ្យបានច្បាស់លាស់ជាជាងប្រើប្រាស់ប្រពន្ធតុលាការ។

លោកមើលឃើញថាបច្ចប្បន្នពលរដ្ឋមានការរងគ្រោះច្រើនណាស់ លោកថាជាពិសេសតុលាការមុនធ្វើការចោទប្រកាន់មកលើប្រជាពលរដ្ឋត្រូវមានការស៊ើបអង្កេតឱ្យបានច្បាស់លាស់ឯករាជឱ្យមានតម្លាភាព លោកថាតុលាការមិនត្រូវមើលតែរបាយការណ៍របស់អាជ្ញាធរមូលដ្ឋាននោះទេ។

លោកថាអាជ្ញាធរមូលដ្ឋានមួយចំនួនមានពាក់ពន្ធ័ជាមួយផលប្រយោជន៍ លោកថាកន្លងមកធ្លាប់មានអាជ្ញាធរបណ្ដេញពលរដ្ឋចេញទាំងបង្ខំ រួចហើយយកដីនោះទៅឱ្យអ្នកមានអំណាចឬចែកគ្នាពុះជាដីឡូលក់ចែកគ្នាជាដើម។

លោកលើកឡើងថា៖ «បើពិតជាដីរបស់រដ្ឋមែនត្រូវមានបញ្ជីសារពើពន្ធ័បញ្ជាក់ច្បាស់លាស់មានអនុក្រឹតថាដីហ្នឹងជាដីតំបន់ការពារឬជាដីតំបន់សារធារណៈរបស់រដ្ឋ ចឹងបើប្រជាពលរដ្ឋកាន់កាប់យូរមកហើយធ្វើស្រែចំការអាស្រ័យផលលើហ្នឹង ទួសបីជាដីសារធារណៈរបស់រដ្ឋក៏ដោយ ក៏រដ្ឋអាចមានសិទ្ធក្នុងការធ្វើអនុប្រយោគដើម្បីបំឡែងឱ្យទៅជាដីឯកជនរបស់រដ្ឋហ្នឹងផ្ដល់ជាប័ណ្ណកម្មសិទ្ធឱ្យពួកគាត់កាន់កាប់បន្តទៀត[…]រដ្ឋគួរតែពិចារណាដើម្បីពិនិត្យឱ្យបានច្បាស់លាស់។ ជៀសវាងប្រើប្រពន្ធ័តុលាការទៅបំបាក់ទឹកចិត្ដប្រជាពលរដ្ឋក្នុងការទាមទារឱ្យមានដំណោះស្រាយទៅលើបញ្ហាដីធ្លីរបស់គាត់ យើងដឹងហើយថាពលរដ្ឋខ្មែរភាគច្រើនពឹងពាក់ទៅលើដីស្រែ»។

ពលរដ្ឋបានសំណូមពរដលអង្គការទាំងអស់ទាំងអង្គការក្រៅរដ្ឋាភិបាលនិងក្នុងរដ្ឋាភិបាលជួយដោះស្រាយបញ្ហាដីធ្លីឱ្យពលរដ្ឋឱ្យបានឆាប់រហ័ស ពីព្រោះពលរដ្ឋដែលរស់នៅតាមបន្ទាត់ព្រំដែនពិបាកយូរឆ្នាំមកហើយដែលយួនធ្វើបាបដេញបាញ់បាត់បង់ដីធ្លី។ ពលរដ្ឋរំពឹថារដ្ឋាភិបាលនិងអង្គការក្រៅរដ្ឋាភិបាលជួយជម្រុញដោះស្រាយឱ្យពលរដ្ឋឱ្យបានលឿន៕

យោងតាមលើកឡើងពីនាយករដ្ឋមន្រ្តី ថ្លែងក្នុងក្នុងពិធីសម្ពោធដាក់ឱ្យប្រើប្រាស់ជាផ្លូវការអគារសម្ភព ស្ថិតនៅក្នុងបរិវេណនៃមន្ទីរពេទ្យកុមារជាតិ រាជធានីភ្នំពេញនៅថ្ងៃទី២០ ខែមេសា ឆ្នាំ២០២៣ ថា ដើមខែដំបូងនៃឆ្នាំ២០២៣ កម្ពុជាបាននាំចេញអង្ករបានចំនួនជាង ៣៦ម៉ឺនតោន ដែលគិតជាទឹកប្រាក់មានចំនួនជាង ២៨,៨៣លានដុល្លារសហរដ្ឋអាម៉េរិក ទៅកាន់ទីផ្សារអន្តរជាតិចំនួន ៣៤គោលដៅ ក្នុងនោះ អង្ករកម្ពុជាបាននាំចេញទៅប្រទេសចិន និងហុងកុង ចំនួន ៤១%។

លោកបន្ថែមថា ក្នុងរយៈពេល៤ឆ្នាំចុងក្រោយនេះ ប្រទេសចិនបាននាំមុខគេក្នុងការបញ្ជាទិញអង្កររពីកម្ពុជាខណៈសហគមន៍អឺរ៉ុបដែលធ្លាប់តែនាំមុខគេ លើការទិញអង្កររពីកម្ពុជាកាលពីពេលកន្លងមក។

លោក ហ៊ុន សែន បន្តថា ចំពោះស្វាយចន្ទីវិញ កម្ពុជាអាចនឹងក្លាយជាប្រទេសដែលផលិតស្វាយចន្ទីច្រើនបំផុតលើពិភពលោកនាពេលអនាគត ខណៈបច្ចុប្បន្នកម្ពុជាបាននាំមុខប្រទេសកូឌីវ័រលើការនាំចេញទៅកាន់ទីផ្សារអន្តរជាតិរួចទៅហើយ។
លោកបញ្ជាក់ថា៖ «អង្ករខ្មែរកំពុងចេញទៅយ៉ាងតិច៧៣ប្រទេស អ្នជាមួយគ្នានោះដែរ ស្វាយចន្ទីរបស់យើងក៏កំពុងចេញទៅតាមទីផ្សារនានា ដែលគេស្គាល់ខ្មែរតាមរយៈស្វាយចន្ទីដែរ»។

លោកបន្ថែមថា នៅមានផលិតផលផ្សេងទៀតដែលគេស្គាល់ខ្មែរតាមរយៈផលិតផល ម្រេចកំពតនិងម្រេចរតនគិរីជាដើម ខណៈម្រេចជាផលិតផលកសិ-ឧស្សាហកម្មដ៏សំខាន់មួយ ដែលរាជរដ្ឋាភិបាលបានចាត់បញ្ចូលក្នុងកន្សោមអាទិភាពនៃផលិតផលមានសក្តានុពល អាចចូលរួមចំណែកដល់ការអភិវឌ្ឍសេដ្ឋកិច្ចជាតិ ផ្តល់ការងារបង្កើនប្រាក់ចំណូល និងកាត់បន្ថយភាពក្រីក្រ៕

ដៃកាន់ក្រម៉ាខ្ទប់មាត់ ពេលក្អកម្តងៗ លោកអឹម ជា មកពីខេត្តត្បូងឃ្មុំ ខ្លួនមួយ គ្មានប្រពន្ធកូន បានរៀបរាប់ពីទុក្ខលំបាកអំពីជីវភាពរស់នៅរបស់គាត់ខណៈគាត់ ប្រកបរបរធាក់ស៊ីក្លូតាំងពីឆ្នាំ១៩៩៣ រហូតដល់បច្ចុប្បន្ន។ ទឹកមុខស្រងូតស្រងាត់ និងសម្លេងក្អកខុងៗ ហាក់បង្ហាញអំពីភាពអត់ធ្មត់តស៊ូ និងជីវិតជាអ្នកធាក់ស៊ីក្លូ។

អ្នកប្រកបរបរស៊ីក្លូពិបាកក្នុងការរកចំណូលប្រចាំថ្ងៃដើម្បីផ្គត់ផ្គង់ជីវភាពរស់នៅ ដោយសារការធ្លាក់ចុះនៃចំនួនអ្នកជិះស៊ីក្លូ ព្រោះមានមធ្យោបាយធ្វើដំណើរសម័យទំនើបជាច្រើន រួមមាន រ៉ឺម៉ក់កង់ខ្មែរ រ៉ឺម៉ក់កង់បីឥណ្ឌា (Pass app) ម៉ូតូឌុប និងរថយន្តក្រុងសាធារណៈជាដើម។ខណៈសមាគមស៊ីក្លូកម្ពុជា ព្រួយបារម្ភពីការមិនមានអ្នកជំនាន់ក្រោយ បន្តវេនធាក់ស៊ីក្លូ ដើម្បីចូលរួមអភិរក្សស៊ីក្លូខ្មែរ ដែលសេសសល់ពីជំនាន់ដើម។

ក្រឡែកទៅមើល លោកម៉ៅ ឆន មានស្រុកកំណើតនៅស្រុកកំពង់ត្របែក ខេត្តព្រៃវែង ជាអ្នកប្រកបរបរធាក់ស៊ីក្លូមួយរូបនៅរាជធានីភ្នំពេញ បានប្រាប់ Newsroom Cambodia ថា លោកធាក់ស៊ីក្លូពីអាយុ១៩ឆ្នាំ ដល់៥៦ឆ្នាំ លោកថារបរធាក់ស៊ីក្លូមានការធ្លាក់ចុះ ហើយលោកសឹងមិនសល់អ្វីព្រោះមានការចំណាយច្រើន។

លោកបន្តថា «រត់ស៊ីក្លូថ្ងៃណាបាន ថ្ងៃណាអត់ ដេកតែសំយាបផ្ទះ ប្រពន្ធស្លាប់ បាត់ហើយ រាល់ថ្ងៃនៅពីរអ្នកឳកូន ម៉ែស្លាប់តាំងពីអាយុ៥ឆ្នាំ ស្នាក់នៅផ្សារកណ្តាលតាមសំយ៉ាបផ្ទះគេ មួយថ្ងៃវាល់ល្ងាចបាន១៦០០០៛ បាយមួយពេល៥០០០៛ ពីរពេលអស់១០០០០៛ តាមភ្ញៀវខ្លះគាត់ធីបឱ្យ១$ ៥$ ជួនបាន១០$ ជួនក៏អត់បានដែរ»។

លោកសេក ពោន មានស្រុកកំណើតនៅខេត្តស្វាយរៀង អាយុ៦៨ឆ្នាំ ជាអ្នកប្រកបរបរធាក់ស៊ីក្លូមួយរូបទៀតនៅរាជធានីភ្នំពេញ។ គាត់បានប្រកបរបរធាក់ស៊ីក្លូនេះចាប់តាំងពីឆ្នាំ ១៩៨៣ គិតមកដល់សព្វថ្ងៃនេះមានរយៈពេល ៤០ ឆ្នាំហើយ។

លោកថា ការធាក់ស៊ីក្លូសព្វថ្ងៃគឺពិបាកហើយមិនសូវមានភ្ញៀវ មួយថ្ងៃចេញភ្ញៀវបាន២នាក់ ហើយថ្ងៃខ្លះគ្មានភ្ញៀវជិះក៏មាន។

លោកបន្ថែមថា «ថ្ងៃណាដែលលោកធាក់ស៊ីក្លូមិនបានគ្មានប្រាក់ទិញបាយហូប ប៉ុន្តែជាសំណាងពេលខ្លះមានសប្បុរសជនជូន ប្រាំពាន់រៀល ទៅ មួយម៉ឺនរៀល ហើយថ្ងៃខ្លះក៏មានសប្បុរសជនជូនបាយគ្រាន់បានរួចមួយពេលៗ។ ក្នុងខែមួយខែ ប្រសិនបើមានភ្ញៀវអាចរកបានសល់ ១៥ម៉ឺនរៀល ប៉ុន្តែបច្ចុប្បន្នមិនអាចរកបានឡើយ»។

លោកបញ្ជាក់ថា «ចំនួនភ្ញៀវជិះស៊ីក្លូភាគច្រើនគឺភ្ញៀវទេសចរបរទេស ដោយឡែកភ្ញៀវជាតិមិនសូវមានអ្នកជិះប៉ុន្មានទេ» មូលហេតុដែលមិនសូវមានភ្ញៀវទេសចរជាតិជិះស៊ីក្លូគឺដោយសារ មួយចំនួនខ្មាសពេលជិះស៊ីក្លូ អ្នកខ្លះទៀតអាណិតដោយសារឃើញពួកគាត់ចាស់ៗពិបាកក្នុងការធាក់។

លោកសូមអំពាវនាវភ្ញៀវជាតិចូលរួមគាំទ្រជិះស៊ីក្លូដើម្បីពួកគាត់អាចរកចំណូលបានហើយក៏ជាការរួមគ្នាអភិរក្សស៊ីក្លូនៅកម្ពុជាផងដែរ។

មិនសុខគ្នានឹងលោក សេក ពោន លោក សុខ ផាត មានអាយុ ៦៣ឆ្នាំ ជាអ្នកប្រកបរបរធាក់ស៊ីក្លូមួយរូបទៀត លោកប្រកបរបរនេះអស់រយៈពេលជាង ៤០ឆ្នាំហើយ។

លោកថា «កាលពីមុនធាក់ស៊ីក្លូអាចចិញ្ចឹមខ្លួនឯងបាន ប៉ុន្តែបច្ចុប្បន្នធាក់ស៊ីក្លូមិនសូវបានឡើយ»ដោយសារការកើនឡើងកង់បី (Pass App) ធ្វើឱ្យភ្ញៀវចូលចិត្តជិះកង់បីវិញដែលជាហេតុធ្វើឱ្យអ្នកជិះស៊ីក្លូធ្លាក់ចុះអ្នកធាក់ស៊ីក្លូរកចំណូលមិនសូវបាន។ម្យ៉ាងវិញទៀត ដោយសារភ្ញៀវជាតិអាណិតគិតថាពួកគាត់ចាស់ទើបធ្វើឱ្យការជិះស៊ីក្លូមានការធ្លាក់ចុះផងដែរ។

លោកថា «បច្ចុប្បន្នអាចរកបានត្រឹមតែ មួយម៉ឺនរៀល ក្នុងមួយថ្ងៃបើប្រៀបធៀបកាលពីមុនលោកថា អាចរកបាន បីម៉ឺនរៀលក្នុងមួយថ្ងៃ»។

លោកបន្តថា ថ្ងៃណាដែលលោករកមិនបាន មានសប្បុរសជនឱ្យបាយហូបមួយពេលៗ ហើយពេលខ្លះសល់លុយជាប់ខ្លួនតិចតួចដែលបងប្អូនសប្បុរសជូន។

លោកក៏សូមអំពាវនាវឱ្យមហាជនគាំទ្រការជិះស៊ីក្លូ ពិសេសលោកសុំណូមពរឱ្យក្រសួងទេសចរណ៍ជួយនាំភ្ញៀវទេសចរជាតិ-អន្តរជាតិជិះស៊ីក្លូឱ្យបានច្រើន។

សមាគមស៊ីក្លូកម្ពុជា អ្នកស្រីឡុង សុខហួយ និយាយថា អ្នកធាក់ស៊ីក្លូ ភាគច្រើនមកពីខេត្ត ព្រៃវែង ស្វាយរៀង ហើយពួកគាត់បានជួលស៊ីក្លូសមាគមស៊ីក្លូកម្ពុជាដើម្បីធាក់ ហើយខាងសមាគមក៏មានសេវាកម្មរកភ្ញៀវទេសចរឱ្យពួកគាត់ដឹក។

អ្នកស្រីថា នៅពេលពួកគាត់បានដឹកភ្ញៀវទេសពេលខ្លះភ្ញៀវជូនជាថវិកាបន្ថែមជាទឹកចិត្តរបស់ភ្លៀវ។ ហើយពេលខ្លះមានសប្បុរសធម៌ចង់រៀបចំកម្មវិធីចែកអំណោយគាត់អាចរៀបចំជូន ហើយពូៗធាក់ស៊ីក្លូក៏បានជំនួយគ្រាន់បានទំនុកបំរុងសម្រាប់ជីវភាព។

អ្នកស្រីថ្លែងថា «អ្នកធាក់ស៊ីក្លូ ពួកគាត់ទទួលបានបណ្ណសមធម៌ (បសស) ពីរដ្ឋាភិបាល ជួយសម្រួលពេលពួកគាត់ឈឺចូលមន្ទីពេទ្យដោយមិនអស់លុយ។ ជាពិសេសរដ្ឋាភិបាលបានផ្តល់ប្រាក់សម្រាប់បាយ១ថ្ងៃប្រាំពាន់រៀល ហើយក៏ចេញថ្លៃជួសជុលស៊ីក្លូសម្រាប់ពួកគាត់»។ ដូច្នេះពួកគាត់មិនត្រូវចំណាយអ្វីឡើយ។

អ្នកស្រី បញ្ជាក់ថា «ខ្ញុំព្រួយបារម្ភ ខ្លាចបាត់បង់អ្នកធាក់ស៊ីក្លូ ព្រោះគ្មានក្មេងជំនាន់ក្រោយបន្តឡើយ» អ្នកស្រីថា ការជិះស៊ីក្លូគឺជាការជួយអភិរក្សស៊ីក្លូខ្មែរ ព្រោះស៊ីក្លូជាកេរ្តិ៍ដំណែលរបស់ខ្មែរ ពិសេសជាផ្នែកមួយដែលធ្វើឱ្យបរទេសបានស្គាល់ស៊ីក្លូខ្មែរ ហើយការជិះស៊ីក្លូក៏រួមចំណែកក្នុងការកាត់បន្ថយបំពុលបរិស្ថានតាមរយៈការមិនបញ្ចេញផ្សែងទៅបរិយាកាសផងដែរ។

អ្នកស្រី បញ្ជាក់ថា «ប្រសិនបើយើងនាំចូលស៊ីក្លូពីខាងក្រៅវាក៏គ្មានតម្លៃដែរ» បច្ចុប្បន្នយើងមិនអាចផលិតស៊ីក្លូថ្មីបានឡើយ ដោយសារយើងគ្មានពុម្ពក្នុងការផលិតដូចចាស់ៗពីដើម ដូច្នេះអ្នកស្រីមានតែបន្តថែរក្សាស៊ីក្លូដែលនៅសល់។
ម្យ៉ាងវិញទៀត ការជិះស៊ីក្លូក៏ជួយដល់សុខភាពពូៗធាក់ស៊ីក្លូ ព្រោះវាក៏ជាការហាត់ប្រាណមួយដែរ។ អ្នកស្រីលើកឡើងថា ពូៗធាក់ស៊ីក្លូខ្លះមានអាយុក្បែរ៨០ឆ្នាំប៉ុន្តែមិនមានរោគអ្វីឡើយ ពួកគាត់មានសុខភាពល្អ។

អ្នកស្រី «សូមអំពាវនាវឱ្យសប្បុរសជនបន្តជួយឧបត្ថមដល់អ៊ំៗធាក់ស៊ីក្លូ ពិសេសសូមឱ្យក្រុមហ៊ុនទេសចរណ៍ជួយគាំទ្រការជិះស៊ីក្លូ តាមរយៈការបញ្ចូលកម្មវិធីជិះស៊ីក្លូសម្រាប់ភ្ញៀវទេសចរឱ្យបានគ្រប់ៗគ្នា»។

អ្នកនាំពាក្យក្រសួងទេសចរណ៍លោកតុប សុភ័ក្រ្ត ថា កន្លងទៅលោករដ្ឋមន្ត្រីថោងខុនបាន ផ្សព្វផ្សាយ និងជំរុញឱ្យមានការៀចចំ ស៊ីក្លូ សម្រាប់ភ្ញៀវទេសចរ ក៏ដូចជាកង់ឌុប នៅខេត្តកំពត។ ទេសចរជិះស៊ីក្លូ ឬកង់ឌុបដើម្បីលើកស្ទួយដល់មុខរបរបស់ពួគគាត់ ជាពិសេស ក៏បង្ហាញពីអត្តសញ្ញាណស៊ីក្លូខ្មែរយើងដែលមានពីជំនាន់មុនដែរ។

លោកបន្តថា «នៅស្រុកចិនគេមានកៅឆា នៅស្រុកយើងកង់ឌុបហ្នឹង សម្រាប់ភ្ញៀវទេសចរកន្លងទៅយើងបានជួយជំរុញច្រើន ទៅដល់អាជ្ញាធររាជធានីខេត្ត ដែលយើងចាត់ជាផលិតផលទេសចរណ៍មួយដែរ ដើម្បីបងប្អូនទេសចរជាតិ និងអន្តរជាតិរបស់យើង គាត់ទស្សនាកំសាន្ត ជិះលេងកំសាន្ត ការសម្រាកលម្ហែកម្សាន្តតនៅទីក្រុងនៅពេលព្រឹកឬពេលរាត្រីអីហ្នឹង» ។

លោកថា សមាគម និងភ្នាក់ងារទេសចរណ៍រៀបចំជាព្រឹត្តការណ៍ទេសចរណ៍ជិះស៊ីក្លូនៅក្នុងរាជធានីភ្នំពេញដែរ ការពីមុនកូវីដ ដូច្នេះកិច្ចការនេះយើងនឹងបន្តជំរុញ ផ្សព្វផ្សាយ បន្ថែមទៀតទៅដល់រដ្ឋបាលរាជធានីខេត្ត ក៏ដូចជាសមាគម ទីភ្នាក់ងារទេសចរណ៍ ឱ្យគាត់រៀបចំកញ្ចប់ទស្សនៈកិច្ចសម្រាប់ភ្ញៀវទេសចរ ដែលមកលេងនៅស្រុកយើងឱ្យគាត់មានកម្មវិធីជិះស៊ីក្លូនៅរាជធានីភ្នំពេញដែលមានសមាគមអ្នកធាក់ស៊ីក្លូដូចនេះយើងអាចចូលរួមបានមួយកម្រិតសម្រាប់ពួកគាត់។

អ្នកនាំពាក្យក្រសួងទេសចរណ៍បន្ថែមថា៖ «ការជួយផ្សព្វផ្សាយ និងការជួយរៀបចំកញ្ជប់ទស្សនៈកិច្ចទេសចរណ៍ឱ្យជិះស៊ីក្លូ និងរួមចំណែកទៅដល់ជីវភាពរស់នៅរបស់ពួកគាត់ អ្នកធាក់ស៊ីក្លូផងដែរ នេះជាអ្វីដែលយើងបានធ្វើកន្លងទៅ ហើយបន្តផ្សព្វផ្សាយ និងធ្វើជាបន្តទៀតនៅក្នុងវិស័យទេសចរណ៍បន្តទៀត»។

សូមរម្លឹកថា ស៊ីក្លូ មានកំណើតនៅក្នុងប្រទេសកម្ពុជា ក្នុងសម័យអាណានិគមនិយមបារាំងហើយជាមធ្យោបាយពេញនិយមនៅសម័យកាលនោះ។

មកដល់សព្វថ្ងៃនេះភ្ញៀវទេសចរ និងចំនួនអ្នកជិះស៊ីក្លូមានការថយចុះ ដូច្នេះហើយទើបមានក្រសួងទេសចរណ៍ សមាគមស៊ីក្លូ និងក្រុមហ៊ុន ទេសចរណ៍មួយចំនួនបាន រៀបចំជាកញ្ចប់ទេសចរណ៍តាមស៊ីក្លូ ដើម្បីដឹកជញ្ជូនភ្ញៀវទេសចរជាតិ-អន្តរជាតិ ទៅទស្សនារមណីយដ្ឋាននានា នៅភ្នំពេញ ដូចជា វត្តភ្នំ ព្រះបរមរាជវាំង និងទីកន្លែងកម្សាន្តបែបប្រវត្តិសាស្ត្រមួយចំនួនទៀត ដើម្បីអភិរក្សកេរ្តិ៍ដំណែលស៊ីក្លូខ្មែរ៕

ក្នុង​សេចក្តីជូនដំណឹងរបស់រដ្ឋបាលរាជធានីភ្នំពេញ​ចេញ​នៅថ្ងៃទី ០៣ ខែមេសា ឆ្នាំ២០២៣​សាលារាជធានី​ភ្នំពេញ​នឹងរៀបចំរថយន្ត​ក្រុង​៣៤៥គ្រឿង សម្រាប់បម្រើ​ក្នុងការដឹកជញ្ជូន​សាធារណៈ​ ​រយៈពេលប្រាំថ្ងៃចាប់ពីថ្ងៃទី១៣ ដល់ថ្ងៃទី១៧ខែមេសា។​ សាលារាជធានី​បន្ថែម​ថា រថយន្តក្រុងចំនួន៧០គ្រឿង នឹងប្រើប្រាស់ក្នុងការដឹកជញ្ជូនប្រជាពលរដ្ឋនៅក្នុងរាជធានីភ្នំ​ពេញ ហើយ រថយន្តក្រុងចំនួន២៧៥គ្រឿង​ប្រើប្រាស់​សម្រាប់​ដឹក​ជញ្ជូន​ប្រជាពលរដ្ឋ​ដែល​នឹង​ធ្វើ​ដំណើរ​ពី​រាជធានី​ភ្នំពេញទៅតាមបណ្តាខេត្ត និងពីបណ្តាខេត្តត្រឡប់មករាជធានីភ្នំពេញវិញ។

រដ្ឋបាលរាជធានីភ្នំពេញ​ក៏​បាន​​អំពាវនាវដល់ម្ចាស់ក្រុមហ៊ុន និងម្ចាស់រថយន្ត​ដឹកជញ្ជូន​អ្នកដំណើរ​ទាំងអស់​ឱ្យរក្សាតម្លៃដឹក​ជញ្ជូននៅដដែល ដោយមិនត្រូវ​តម្លើងថ្លៃក្នុងឱកាស​បុណ្យចូលឆ្នាំថ្មី​ប្រពៃណជាតិខ្មែរ​ខាងមុខនេះ ដើម្បី​សម្រួលដល់ជីវភាពរស់នៅ​របស់ ប្រជាពលរដ្ឋ៕​

យុវជនចំនួនប្រាំពីររូបបានផ្ដល់​បទ​សម្ភាសន៍​ដល់ Newsroom Cambodia អំពីការ​យល់ឃើញ​លើ​​កីឡា​ស៊ីហ្គេម​នេះ។

លោក លែក ឡែន ជានិសិ្សតនីតិសាស្រ្តលើកឡើងថា លោកចំណាប់អារម្មណ៍លើកីឡាស៊ីហ្គេម ព្រោះជាព្រឹត្តិការណ៍មួយដ៏ល្អបំផុតសម្រាប់ប្រទេសកម្ពុជាក្នុងតំបន់អាស៊ី ជាពិសេស​តាម​បណ្តាប្រទេស​ដែល​ជា​សមាជិកអាស៊ាន និងធ្វើឱ្យកម្ពុជាអាចបង្ហាញមុខមាត់ជាថ្មីម្តងទៀតនៅលើឆាកអន្តរជាតិ។

លោកថា៖ «កម្ពុជាអាចធ្វើបាន ម្យ៉ាងវិញទៀតកម្ពុជាក៏អាចចំណេញទៅលើវិស័យទេសចរណ៍ផងដែរ គឺ​ធ្វើ​ឲ្យ​អន្តរជាតិស្គាល់កាន់តែច្បាស់អំពីកម្ពុជា ជាពិសេសកម្ពុជាក៏អាចបង្ហាញថាខ្លួនមាន អត្តពលិក​គ្រប់គ្រាន់​ក្នុងការប្រគួតប្រជែងក្នុងកីឡាស៊ីហ្គេមមួយនេះ និងកីឡាផ្សេងៗទៀត»។

លោក សឹង រតនៈ ជានិសិ្សតផ្នែកនីតិសាស្រ្ត​នៅសាកលវិទ្យាល័យភូមិន្ទនីតិសាស្រ្ត និងវិទ្យាសាស្រ្តសេដ្ឋកិច្ច លើកឡើងថា៖ «កម្មវិធីស៊ីហ្គេមជាកម្មវិធីដ៏ល្អជាពិសេសកម្ពុជា ម្យ៉ាងឆ្នាំនេះកម្ពុជាគឺជាម្ចាស់ផ្ទះ វាល្អ​សម្រាប់​កីឡា​ទូទៅ​គ្រប់មុខ ដូចជាពេលថ្មីៗនេះ ល្បុកតោ គុនខ្មែររបស់យើងក៏បានដាក់ចូលស៊ីហ្គេមដែល នេះ​អាច​ធ្វើ​ឱ្យ​គេ [អន្តរជាតិ] ស្គាល់ខ្មែរដែរ គឺអាចផ្សព្វផ្សាយកីឡារបស់យើងទៅជុំវិញពិភពលោក»។

លោក ផល សុផានីត ជានិស្សិតថ្នាក់អនុបណ្ឌិតផ្នែកវិទ្យាសាស្ត្រសង្គម​នៃ​សាកលវិទ្យាល័យ INALCO ប្រទេសបារាំងលើកឡើងថា ស៊ីហ្គេមជាព្រឹត្តិការណ៍កីឡាដ៏ធំបំផុតសម្រាប់បណ្តាប្រទេសក្នុងតំបន់អាស៊ាន ខលោករីករាយ​ដែល​ប្រទេស​យើង​អាច​រៀបចំ​ព្រឹត្តការណ៍នេះ មិនត្រឹមតែ​ធ្វើ​ឱ្យ​ពិភពលោក​ស្គាល់​ប្រទេស​របស់​យើង​កាន់តែ​ច្បាស់​តាមរយៈចំនួនភ្ញៀវទេសចរដែលមកទស្សនាការប្រកួត និង​ផ្សព្វផ្សាយ​កីឡា​កាន់​តែ​ច្រើន​ដល់​កម្ពុជា។

លោកថា៖ «ខ្ញុំរំភើប ហើយគ្រោងនឹងទៅទស្សនាការប្រកួតហែលទឹកមួយចំនួនផងដែរ»។

លោក ផល សុផានីត​ បន្ថែម​​ថា ស៊ីហ្គេម​នឹង​នាំ​ភ្ញៀវ​ទេសចរណ៍​មក​លេង​ប្រទេស​កម្ពុជា ដូចនេះ​អាច​រួម​ចំណែក​បង្កើន​ប្រាក់ចំណូលដល់វិស័យ​បដិសណ្ឋារកិច្ច។ បន្ទាប់ពីការប្រកួតនេះ ហេដ្ឋារចនា​សម្ព័ន្ធមួយចំ​នួន​ដែល​កំពុងត្រូវបានអភិវឌ្ឍអាចផ្តល់ផលប្រយោជន៍ដល់ប្រជាពលរដ្ឋក្នុងមូលដ្ឋានក្នុងការប្រើប្រាស់ដូចជា កីឡដ្ឋាន ផ្លូវថ្នល់ ភូមិ ​ ហើយស៊ី ហ្គេម និងបន្សល់ទុកនៅកន្លែងកីឡាដូចជាអាងហែលទឹក ទីលានកីឡាជាដើម។

លោកថា៖ «ខ្ញុំ​សង្ឃឹម​ថា​ក្រោយ​ការ​ប្រកួត ខ្ញុំ​អាច​ទៅ​ហែល​ទឹក​នៅ​ទីនោះ​បាន​ពេល​ខ្លះ»។​

លោកបន្ថែមថា៖ «ការប្រកួតនេះគឺ​ជា​ផលប្រយោជន៍​រយៈពេល​វែង​របស់​កម្ពុជា និង​ប្រជាជន​កម្ពុជា ក្នុង​អំឡុង​ពេល​ព្រឹត្តិការណ៍​នេះ ភ្ញៀវទេសចរនឹងស្វែងយល់ពីប្រទេស និងវប្បធម៌ ពេល​ត្រឡប់​ទៅ​ប្រទេស​គេ​វិញ គេ​នឹង​ចែក​រំលែក​ដល់​អ្នក​ដទៃ ដូចនេះ​យើងអាច​ទាក់ទាញ​ភ្ញៀវ​ទេសចរណ៍​ចូល​មក​ទស្សនា​ប្រទេស​យើង​កាន់តែ​ច្រើន​ឡើង​នា​ពេល​អនាគត»។

លោកបញ្ជាក់ថា កម្ពុជាអាចយកមេដៃណាមួយបានក្នុងការប្រកួតកីឡាស៊ីហ្គេម ព្រោះ​យើង​មាន​បេក្ខជន​ល្អ​ក្នុង​វិស័យ​ប្រដាល់ ហែលទឹក និង​បាល់ទះ លោកគាទ្រ​និង​សង្ឃឹម​ថា​ពួកគេ​អាច​ឈ្នះ ​និង​ទទួល​បាន​មេដៃ​មួយ​ចំនួន។

កញ្ញា ឌន កនិកា ជានិស្សិតឆ្នាំទីមួយនៅវិទ្យាស្ថានស៊ីតិច (SETEC Institute) បង្ហាញចំណាប់អារម្មណ៍ថា  ព្រឹត្តិការណ៍កីឡាស៊ីហ្គេមដែលនឹងធ្វើឡើងនៅកម្ពុជាក្នុងពេលខាងមុខនេះ  កញ្ញារំភើបរីករាយយ៉ាងខ្លាំង ព្រមទាំងមានមោទកភាពដែលប្រទេសកម្ពុជាយើងបានធ្វើជាម្ចាស់ផ្ទះ ហើយ​កីឡា​ស៊ីហ្គេម​មាន​ផល​ប្រយោជន៍​សម្រាប់​កម្ពុជាច្រើនខ្លាំង ព្រោះអាចបង្ហាញនូវកិត្យានុភាពរបស់អត្តពលិកកម្ពុជា ជា​ពេល​កម្ពុជា​មាន​មុខមាត់​នៅ​អន្តរជាតិ​ជាងមុន។

កញ្ញាលើកឡើងថា៖ «មិនថាតែផ្នែកកីឡាទេ តែក៏បានផ្សព្វផ្សាយពីវប្បធម៌ អរិយធម៌ សិល្បៈ និង​វិស័យ​ទេសចរណ៍​ផង​ដែរ ម្យ៉ាងវិញទៀតនោះ​កម្ពុ​ជា​បាន​ផ្តល់​ឱកាស​ឲ្យ​យុវជន​បាន​ចូលរួម​ចំណែក​ក្នុង​ព្រឹត្តិការណ៍​កីឡា​ស៊ីហ្គេម​នេះ តាមការបើកឲ្យចូលរួមធ្វើការងារស្ម័គ្រចិត្តផងដែរ»។

កញ្ញាបន្ថែមថា៖ «ចំពោះក្តីសង្ឃឹមរបស់ខ្ញុំ ខ្ញុំគិតថាកម្ពុជាអាចដណ្ដើមយកមេដៃជូនជាតិបាន  ព្រោះ​អត្តពលិក​របស់​យើង​គឺបានធ្វើការហ្វឹកហាត់ និងបានត្រៀមខ្លួនរួចជាស្រេចក្នុងការប្រកួតនាពេលខាងមុខនេះ»។

កញ្ញា ឌន កនិកា បញ្ជាក់ចុងក្រោយថា កញ្ញាសូមសំណូមពរឲ្យអត្តពលិកខ្មែរទាំងអស់ ថែរក្សា​សុខភាព​ទាំង​ផ្លូវ​កាយ និងផ្លូវចិត្តឲ្យល្អដើម្បីត្រៀមខ្លួនក្នុងការចូលរួមប្រកួត ។

កញ្ញាបញ្ជាក់ថា៖ «សូមកុំមានការបាក់ទឹកចិត្ត ឬបោះបង់ ព្រោះការប្រកួតតែងតែមានឈ្នះ និងចាញ់ ត្រូវចាំ​ថា​ពាក្យ​ថា​ចាញ់នេះ មិនមែនមានន័យថាយើងគ្មានសមត្ថភាពទេ ហើយក៏​មិនមែន​មាន​ន័យថា​យើង​ធ្វើ​មិន​បាន​ល្អ​ដែរ»។

លោក យឿន សៅភា ជាតំណាង​ចែកចាយ​លក់​ផលិតផល​ស្ករ​ត្នោត​ខ្មែរ​ជា​ផលិតផល​នៅ​ខេត្ត​កំពង់ឆ្នាំង​លើក​ឡើង​ថា ចំពោះស៊ីហ្គេមដែលប្រព្រឹត្តនៅកម្ពុជានាពេលខាងមុខនេះ។​

លោកថា៖ «ខ្ញុំពិតជារំភើបសប្បាយរីករាយ ដែល​ប្រទេស​កម្ពុជា​យើង​សព្វថ្ងៃ​មាន​វិស័យ​កីឡា​ដែល​កំពុង​រីក​ចម្រើន​ស្គុះស្គាយ ទាំងគុនខ្មែរ កីឡាប្រដាល់ ប្រភេទទោចក្រយាន្ត ជាកីឡាករពិសេសដែលខ្ញុំពេញចិត្ត […] មាន​ផ្លូវ​សម្រាប់ប្រកួត មានស្តាតក៏ធំ គឺជាស្តាតមរតតេជោដែលកម្ពុជាមានសព្វថ្ងៃអាចដាក់ទស្សនិកជន និង​កីឡាករ​បានច្រើន ហើយលក្ខណៈទំនើបមែនទែន»។

លោក​ រំចង់​ សំណាង​ ជា​និស្សិត​បាន​ប្រាប់​NewsroomCambodiaថា​លោក​ក៏បាន​ត្រៀម​ខ្លួនរួច​ជា​ស្រេចក្នុងការ​ចូលរួមព្រឹត្តការណ៍ស៊ីហ្កេម​ទៅ​តាម​អ្វី​ដែល​អាច​ធ្វើ​ទៅ​បាន​ក្នុង​នាមជាយុវជនជា​ម្ចាស់​ផ្ទះ​ ​លោកថាស៊ីហ្គេម​នេះ​មាន​អត្ថប្រយោជន៍​ខ្លាំង​សម្រាប់ជាតិ និង​វប្បធម៌​របស់​កម្ពុជា​ កម្ពុជា​មានឱកាស​សម្រាប់បង្ហាញវប្បធម៌ និង​អ្វី​ៗដែលយើងមាន​ល្អ​ទៅ​កាន់​​ពិភពលោកឱ្យ​ស្គាល់​ប្រទសសខ្មែរកាន់​តែ​ច្រើនឡើង​។

លោកលើកឡើងថា​៖ «ប្អូនជឿជាក់និងសង្ឃឹម​យ៉ាងមុត​មាំ​ទៅលើកីឡាករកម្ពុជា​យើងហើយ​ប្អូនជឿ​ជាក់​ថា​កម្ពុជា​ហ្នឹង​​ទទួលបាន​មេដៃ​ច្រើន​នៅក្នុង​ការ​ធ្វើជា​ម្ចាស់​ផ្ទះ​»។​​​​​​

លោក​ សែម​ ​ពុធបញ្ញា​ និស្សិត​សាកល​វិទ្យា​បញ្ញាសាស្រ្ដ​កម្ពុជា​បាន​ប្រាប់ Newsroom Cambodia ថា​ចំពោះកី​ឡា​​ស៊ី​ហ្គេមលោក​​សប្បាយ​ចិត្ដ និង​​រំភើបដោយសារលោក​​ចូលចិត្ដមើល​ ​ចូលចិត្ដ​លេងកីឡា និងការ​ប្រកួត​ប្រជែង​ក្នុង​វិស័យ​កីឡា​​​សម្រាប់​ស៊ីហ្គេម​ឆ្នាំ​២០២៣​ ជា​ឱកាស​ល្អ​សម្រាប់​កម្ពុជា​ផ្សព្វ​ផ្សាយ​វប្បធម៌​អរិយធម៌​ប្រពៃណី​ទំនៀមទម្លាប់​នយោបាយ​សេដ្ឋកិច្ច​​​ផ្សព្វ​ផ្សាយ​ដល់​អ្នក​វិនិយោគ​។

លោក​លើកឡើងថា៖ «ខ្ញុំជឿជាក់​ខ្ពស់​​ថា កម្ពុជា​យើង​ហ្នឹង​ទទួលបាន​លិទ្ធិ​ផលល្អ​ក្នុងការ​ដណ្តើម​មេ​ដៃ​ជួន​ជាតិគ្រប់​កីឡា​ទាំង​អស់ ​បើ​តាមខ្ញុំ​ដឹងខាង​សហពន្ធ័គេជ្រើសរើសវឹកហាត់[កីឡាករ]យូមកហើយ ហើយត្រៀម​ខ្លួន​ដើម្បី​ទទួល​បាន​មេ​ដៃ ​ខ្ញុំ​ជឿជាក់​ថាហ្នឹងទទួល​បាន​មេ​ដៃច្រើន​តែ​មេ​ដៃមាសយើង​នៅ​មានកំរិត ​ប៉ុន្តែ​និយាយ​ជារួម​មេ​ដៃ​សំរិត​មេដៃប្រាក់​អីផ្សេងៗ​កម្ពុជា​ហ្នឹង​ទទួល​បាន​ច្រើនជាងគេ និយាយជារួម​ប៉ុន្តែ​មេដៃ​មាស​ខ្ញុំគិតថាមិនទទួលបានច្រើននោះទេ»៕​

យោងតាមការផ្តល់កិច្ចសម្ភាសន៍តាមរយៈប្រព័ន្ធតេឡេក្រាម ប្រធានសមាគមទេសចរណ៍កម្ពុជាលោកស្រី ឆាយ សៀវលីន បានបង្ហាញការពេញចិត្តជុំវិញការកែលម្អព្រលានយន្តហោះខេត្តបាត់ដំបងថានេះជាការល្អ ហើយក៏ដល់ពេលដែលកម្ពុជាចាប់ផ្តើមជួសជួល និងកែលម្អព្រលានយន្តហោះឡើងវិញដើម្បីបម្រើដល់ភ្ញៀងទេសចរណ៍ជាតិ និងអន្តរជាតិជាពិសេសការដឹកជញ្ជូនឲ្យបានគ្រប់វិស័យ ទាំងផ្លូវគោក ផ្លូវទឹក និងផ្លូវអាកាសផងដែរ។

លោកស្រីបានបន្ថែមថា អ្វីៗបានត្រឡប់មករកភាពប្រសើរឡើងវិញក្រោយសង្រ្គាមស៊ីវិល និងក្រោយរងគ្រោះដោយវិបត្តិកូវីដ-១៩ ដូច្នេះហើយត្រូវស្តារ និងអភិវឌ្ឍឡើងវិញឲ្យបានគ្រប់វិស័យជាពិសេសហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធការដឹកជញ្ជូនត្រូវឲ្យមានភាពសម្បូរបែប។ ព្រោះវានឹងជួយជំរុញវិស័យដឹកជញ្ជូនភ្ញៀងទេសចរណ៍ជាតិ និងអន្តរជាតិមកកាន់ខេត្តនេះកាន់តែច្រើនហើយខេត្តបាត់ដំបងជាខេត្តដែលមានសក្តានុពលសម្បូរទៅដោយវប្បធម៌ តំបន់ប្រវត្តិសាស្ត្រ និងតំបន់ធម្មជាតិ តំបន់អេកូទេសចរណ៍កែច្នៃផងដែរ។

ពិសេសនឹងមានការវិនិយោគមកកាន់ខេត្តនេះកាន់តែច្រើននិងជួយបង្កើនឱកាសការងារដល់ប្រជាពលរដ្ឋ។

លោកស្រីបានបញ្ជាក់ថា៖ «យើងគួរតែមានការកែលម្អ ហើយយើងមានព្រលាននេះរួចទៅហើយមិនមែនធ្វើថ្មីទេ យើងគ្រាន់តែកែលម្អឲ្យប្រើប្រាស់បាន ច៊ឹងគួរតែធ្វើ យើងមិនបានទៅធ្វើកន្លែងថ្មីឯណា»។

ម្យ៉ាងវិញទៀតអ្នកស្រីក៏បានបន្ថែមថា ការកែលម្អព្រលានយន្តហោះខេត្តបាត់ដំបងនេះមិនមានផលប៉ះពាល់អ្វីទេ ព្រោះវាជាព្រលានយន្តហោះដែលមានស្រាប់ ហើយផ្ទុយទៅវិញ មានតែការសាទរពីប្រជាពលរដ្ឋក្នុងខេត្តនេះព្រមទាំងប្រែមុខមាត់ថ្មី។

លោកស្រីបន្តថា ប្រសិនបើយើងកែលម្អព្រលានយន្តហោះនេះហើយ គឺវាអាចបម្រើវិស័យទេសចរណ៍នៅខេត្តបាត់ដំបងបានកាន់តែច្រើនពិសេសភ្ញៀងទេសចរណ៍នឹងមានភាពងាយស្រួលធ្វើដំណើរមកកាន់ខេត្តមួយនេះ។

ដោយឡែក ប្រធានការិយាល័យគ្រប់គ្រងឧស្សាហកម្មទេសចរណ៍នៃមន្ទីរទេសចរណ៍ខេត្តបាត់ដំបង លោក ហម អរុណ ក៏បានលើកឡើងស្រដៀងគ្នានឹងប្រធានសមាគមទេសចរណ៍កម្ពុជាដែរ ថាការកែលម្អប្រលានយន្តហោះខេត្តបាត់ដំបងនេះជារឿងដ៏ល្អដើម្បីបម្រើដល់វិស័យដឹកជញ្ជូនតាមផ្លូវអាកាសពិសេសការធ្វើដំណើររបស់ភ្ញៀវទេសចរដែលចង់មកខេត្តនេះចំណេញពេលវេលាក្នុងការធ្វើដំណើរ។

លោកបន្តថា ការរៀបចំជួសជួលព្រលានយន្តហោះនេះវាមិនមានផលប៉ះពាល់អ្វីខ្លាំងឡើយ ហើយក៏ជាការចំាចាច់ក្នុងការកែលម្អព្រលាននេះឡើងវិញសម្រាប់ខេត្តដែលមានសក្តានុពលខ្លាំង។

លោកបញ្ជាក់ថា៖ «ខេត្តបាត់ដំបងជាគោលដៅទេសចរណ៍ប្រកបដោយសក្តានុពល មានទាំងធនធានធម្មជាតិ វប្បធម៌ តំបន់ប្រវត្តិសាស្រ្ត អេកូទេសចរណ៍ ក៏ដូចជាមានលក្ខណៈពិសេសជាច្រើនទៀតដែលជាចំណុចលេចធ្លោរសម្រាប់ប្រទេសកម្ពុជា ហើយបច្ចុប្បន្នខេត្តនេះកំពុងមានកំណើនភ្ញៀវទេសចរជាតិនិងអន្តរជាតិមកកំសាន្តក្រោយវិបត្តិកូវីដ-១៩ បានធូរស្រាល»។

ដូច្នេះហើយការកែលម្អព្រលានយន្តនេះពិសេសជាមានសារៈសំខាន់ក្នុងការជួយលើកស្ទួយឲ្យវិស័យទេសចរណ៍នឹងជួយជំរុញសេដ្ឋកិច្ចខេត្តឲ្យមានការរីកចម្រើន។

សូមជម្រាបផងដែរថា បើតាមការបញ្ជក់ពី លោក សុខ លូ អភិបាលខេត្តបាត់ដំបងថា៖ «នៅមិនទាន់កំណត់ពេលវេលាជាក់លាក់នឹងបើកការដ្ឋាននៅពេលណាទេ ប៉ុន្តែរដ្ឋាភិបាលកម្ពុជាបានឯកភាពឱ្យមានការសិក្សាប្រែក្លាយព្រលានយន្តហោះខេត្តបាត់ដំបងជាព្រលានយន្តហោះថ្នាក់ ៤C ប្រហាក់ប្រហែលនឹងព្រលានយន្តហោះខេត្តសៀមរាបបច្ចុប្បន្ន»៕

យោងតាមទំព័រហ្វេកប៊ុកផ្លូវការរបស់លោកហ៊ុន សែនក្នុងពិធីប្រគល់សញ្ញាបត្រជូននិស្សិតសាកលវិទ្យាល័យវេស្ទើន ថ្ងៃទី២៦ ខែមករា ឆ្នាំ២០២៣ ធ្វើឡើងនៅមណ្ឌលសន្និបាត និងពិព័រណ៍អន្តរជាតិជ្រោយចង្វារ(OCIC) លោកបានអំពាវនាវឱ្យប្រជាពលរដ្ឋរួមគ្នារាប់ថយក្រោយ នៃព្រឹត្តិការណ៍ប្រកួតកីឡាស៊ីហ្គេម ដែលកម្ពុជាធ្វើជាម្ចាស់ផ្ទះនាពេលខាងមុខនេះ ឲ្យក្លាយទៅជាចលនាជាតិ។

លោកនាយករដ្ឋមន្ត្រីបានមានប្រសាសន៍ផងដែរថាកំហុសផ្នែកនយោបាយ និងសង្គ្រាម ជាហេតុនាំឱ្យកម្ពុជាក្រ ធ្វើឱ្យយើងខ្វះខាតនៅធនធានមនុស្ស និងបានបន្តថា ការធ្វើរដ្ឋប្រហារថ្ងៃទី១៨ ខែមីនា ឆ្នាំ១៩៧០ បានបំផ្លាញកម្ពុជាដល់ឫស្សគល់ យើងមិនត្រូវឱ្យមានកំហុសផ្នែកនយោបាយកើតមានទៀតនោះទេ។

លោកបន្ថែមថា កម្ពុជា មានកម្លាំងពលកម្មច្រើន តែចំណេះជំនាញបំពេញសេចក្តីត្រូវការរបស់ក្រុមហ៊ុននៅមានកម្រិតនៅឡើយធនធានមនុស្សនៅកម្ពុជា បរិមាណមានហើយតែគុណភាពនៅមានកម្រិត។

«សូមគ្រឹះស្ថានអប់រំទាំងអស់ត្រូវបន្តយកចិត្តទុកដាក់ពង្រឹងគុណភាពបណ្តុះបណ្តាលជាបន្តទៀត ការបណ្តុះបណ្តាលមិនមែនដើម្បីយកសញ្ញាបត្រនោះទេ គឺត្រូវធ្វើឱ្យមានចំណេះដឹងពិតប្រាកដ»៕

សារមន្ទីរជាតិកម្ពុជាបានជម្រាបឲ្យដឹងថា បំណែករូបព្រះបាទជ័យវម៌្មទី៧ រកឃើញដោយលោក Henri Marchal ឆ្នាំ១៩២៤ ហើយបានយកមករក្សាទុកនៅអភិរក្សដ្ឋានអង្គរនៅឆ្នាំ១៩៣១និងបានដឹកយកមករក្សាទុកនៅសារមន្ទីរជាតិ និងផ្គុំឡើងវិញនៅចុងឆ្នាំ១៩៣៤ ដោយលោក Georges Groslier ។ ក្រោយមកលុះដល់ឆ្នាំ១៩៩៨ ក្រុមការងារអភិរក្ស និងជួសជុលនៃសារមន្ទីរជាតិសង្កេតឃើញថា ការផ្គុំភ្ជាប់ឡើងវិញនោះមិនត្រឹមត្រូវទេ ទើបសម្រេចរុះរើ និងអភិរក្សជួសជុលឡើងវិញតាមបទដ្ឋានបច្ចេកទេស រហូតបញ្ចប់ក្នុងឆ្នាំ១៩៩៩។

ក្នុងទំព័រហ្វេកប៊ុកផ្លូវការសារមន្ទីរជាតិដដែលបន្តថា បំណែកព្រះហស្តស្ថាំនៃរូបព្រះបាទជ័យវម៌្មទី៧ រកឃើញនៅក្នុងឆ្នាំ១៩៩០ ដោយឡែកបំណែកកំណាត់ដើមដៃឆ្វេងរកឃើញក្នុងឆ្នាំ១៩២៤ ប៉ុន្តែបំណែកទាំងពីរនេះ អ្នកស្រាវជ្រាវខ្មែរលោកបណ្ឌិតមីសែល ត្រាណេ បានផ្តល់សម្មតិកម្មដំបូងថាបំណែកទាំងពីរនេះជាបំណែកព្រះហស្ដរបស់ព្រះបាទជ័យវម៌្មទី៧។

សារមន្ទីរជាតិបានបញ្ជាក់ថា៖ «សម្មតិកម្មនេះ បានបញ្ជាក់ច្បាស់ពីក្រុមស្រាវជ្រាវបារាំងបានប្រើប្រាស់បច្ចេកវិទ្យា 3D ស្កេនសាកល្បងតភ្ជាប់ ការតភ្ជាប់ដោយបច្ចេកវិទ្យានេះ បង្ហាញថាបំណែកដៃទាំងពីរពិតជារបស់ព្រះបាទជ័យវម៌្មទី៧ពិតប្រាកដមែន ព្រោះស្នាមតំណដែលបែកបាក់នោះត្រួតស៊ីគ្នាល្អស្ទើរ១០០%»។

យោងតាមទំព័រហ្វេកប៊ុកផ្លូវការក្រសួងការបរទេស និងសហប្រតិបត្តិការអន្តរជាតិ កាលពីថ្ងៃទី២៥ ខែមករា ឆ្នាំ២០២៣ ក្នុងទស្សនកិច្ចនេះ រដ្ឋមន្រ្តីទំាងពីរ លោកប្រាក់ សុខុន និង លោក ហាយ៉ាហ្ស៉ី យ៉ូហ្ស៉ីម៉ាសា បានពិភាក្សាគ្នាឱ្យកាន់តែស៊ីជម្រៅនិងពង្រីកបន្ថែមនូវ លើវិស័យជាច្រើនរួមមាន នយោបាយ សន្តិសុខ ការពារជាតិ ពាណិជ្ជកម្ម វិនិយោគ ទេសចរណ៍ ការអភិវឌ្ឍហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធ ការបោសសម្អាតមីន ផ្លាស់ប្តូររវាងប្រជាជន ព្រមទាំងការលើកស្ទួយប្រជាធិបតេយ្យនៅកម្ពុជាផងដែរ។

រដ្ឋមន្រ្តីការបរទេសកម្ពុជា-ជប៉ុន បានឯកភាពធ្វើការយ៉ាងជិតស្និទ្ធជាមួយគ្នា ក្នុងការលើកកម្ពស់កិច្ចសហប្រតិបត្តិការសេដ្ឋកិច្ចដែលកំពុងរីកចម្រើន រួមទាំងជំរុញឱ្យមានការបើកជើងយន្តហោះដោយផ្ទាល់ឡើងវិញ រវាងកម្ពុជា-ជប៉ុន។

របាយការណ៍ដដែលបន្ថែមថា៖ «សូមថ្លែងអំណរគុណយ៉ាងជ្រាលជ្រៅចំពោះរដ្ឋាភិបាល និងប្រជាជនជប៉ុន ដែលបានចូលរួមចំណែកយ៉ាងសំខាន់ដល់ដំណើរការសន្តិភាព ការអភិវឌ្ឍ សេដ្ឋកិច្ច-សង្គមកម្ពុជា ព្រមទាំងការប្រយុទ្ធប្រឆាំងនឹងជំងឺរាតត្បាតកូវីដ-១៩ ការបន្តគាំទ្រក្នុងការអភិវឌ្ឍកំពង់ផែស្វយ័តព្រះសីហនុ និងដើម្បីសម្រេចគោលដៅ កម្ពុជាគ្មានមីននៅតឹ្រមឆ្នាំ២០២៥»។

រដ្ឋមន្រ្តីការបរទេសទំាងពីរក៏បានឯកភាពឲ្យមានការចាប់ផ្តើមឡើងវិញនូវកម្មវិធីអ្នកនយោបាយវ័យក្មេងកម្ពុជា ដើម្បីស្វែងយល់ពីដំណើរការលទ្ធិប្រជាធិបតេយ្យសេរីពហុបក្ស នៅប្រទេសជប៉ុន និងសិទ្ធិមនុស្ស។ ក្រៅពីកិច្ចសហប្រតិបត្តិការទេ្វភាគី រដ្ឋមន្ត្រីទាំងពីរបានសម្តែងការពេញចិត្តចំពោះកិច្ចសហប្រតិបត្តិការដែលកំពុងដំណើរការ ស្តីពីការបណ្តុះបណ្តាលវិធីសាស្រ្តដោះមីនដល់មន្រ្តីអ៊ុយក្រែន។

ក្នុងរបាយការណ៍បានបន្តថា៖ «គណប្រតិភូ នឹងបន្តជួយជម្រុញឱ្យចំណងមិត្តភាព និងកិច្ចសហប្រតិបត្តិការ ជាពិសេសក្នុងវិស័យពាណិជ្ជកម្ម និងការវិនិយោគរវាងប្រទេសទាំងពីរ កាន់តែស៊ីជម្រៅថែមទៀត»៕

បើតាមការចេញផ្សាយលើទំព័រហ្វេកប៊ុកផ្លូវការរបស់​ក្រសួងទេសចរណ៍នៅថ្ងៃទី១៨ ខែមករា ឆ្នាំ២០២៣ បញ្ជាក់ថា កម្ពុជានឹងធ្វើជាម្ចាស់ផ្ទះកិច្ចប្រជុំក្រុមការងារទេសចរណ៍មេគង្គ លើក​ទី៥១ និងរៀបចំវេទិកាទេសចរណ៍មេគង្គឆ្នាំ២០២៣ ចាប់ពីថ្ងៃទី២៤ ដល់​២៨ ខែមេសា ឆ្នាំ២០២៣ នៅខេត្តព្រះសីហនុ ក្រោមប្រធានបទ «គិតគូរឡើងវិញពីភាពធន់ និង​បច្ចេកវិទ្យា​ក្នុងវិស័យទេសចរណ៍»។

ក្នុងការផ្សាយ​របស់​ទំព័រ​ហ្វេសប៊ុក​ផ្លូវការក្រសួងដដែល បាន​ស្រង់​សម្តី​របស់​​ អគ្គ​នាយក​អភិវឌ្ឍន៍​ទេសចរណ៍លោក ថោង រដ្ឋសក្តិ និងសហប្រតិបត្តិការអន្តរជាតិ​ថា៖ «វេទិកា​ទេស​ចរណ៍​មេគង្គ គឺជា​កម្មវិធី​មួយ​ស្ថិត​ក្នុង​ក្របខណ្ឌ​នៃ​កិច្ច​សហប្រតិបត្តិការ​សេដ្ឋកិច្ច​របស់​ប្រទេស​មហា​អនុ​តំបន់​មេគង្គ  ដោយផ្តោតសំខាន់ក្នុងការពង្រឹង និង​លើកក​ម្ពស់​ភាព​ជា​ដៃ​គូ​រដ្ឋ និង​ឯកជន​ក្នុង​វិស័យ​ទេសចរណ៍ សំដៅ​អភិវឌ្ឍ​ផលិតផល និង​ជំរុញ​ការផ្សព្វផ្សាយ​ទេសចរណ៍​ប្រទេស​មហា​អនុ​តំប​ន់មេគង្គ ឲ្យក្លាយជាគោលដៅទាក់ទាញរួមគ្នា និង​ផ្តល់​នូវ​បទ​ពិសោធន៍​ថ្មី និងល្អឯកដល់ភ្ញៀវទេសចរ»។

លោកបន្ថែមថា កម្មវិធីវេទិកាទេសចរណ៍មេគង្គ ឆ្នាំ២០២៣ និ​ង​គិតគូរ​ឡើងវិ​ញ​ពី​វិស័យ​ទេសចរណ៍ និងប្រព័ន្ធចំណីអាហារក្នុងវិស័យទេសចរណ៍។ ក្រៅពីនេះក៏មានកិច្ចពិភាក្សា ចំនួន៣ផ្សេងទៀតរួមមាន ទេសចរណ៍វ័យឆ្លាត និង​គោលដៅ​ទេសចរណ៍​វ័យឆ្លាត​តាម​រយៈ​បច្ចេក​វិទ្យា គិតគូរឡើងវិញពីវិស័យម្ហូបអាហារ ដើម្បីការពារភពផែនដី និង​​ការពង្រឹង​មូល​ធន​មនុស្ស ដើម្បីភាពធន់ក្នុងវិស័យទេសចរណ៍៕

បើ​តាមសេចក្តីថ្លែងការណ៍ដែលចេញដោយ​គណបក្ស​ភ្លើងទៀន នៅ​ថ្ងៃ​ទី​​១៦ ខែមករា ឆ្នាំ២០២៣ គណបក្សភ្លើងទៀន​សូមអំពាវនាវដល់រាជរដ្ឋាភិបាល និង​សាលា​ដំបូង​រាជ​ធានី​ភ្នំពេញ ដោះលែង​លោក ថាច់ សេដ្ឋា ឲ្យ​មាន​សេរីភាព​ឡើង​វិញ​ជា​បន្ទាន់​​ដោយ​ឥត​លក្ខខណ្ឌ និងបញ្ឈប់ការចាប់ខ្លួន ការឃុំខ្លួន ការគំរាមគំហែង និង​ការធ្វើ​ទុក្ខ​បុក​ម្នេញ​គ្រប់​រូបភាព​មកលើថ្នាក់ដឹកនាំ សមាជិក និងសកម្មជន គណបក្សភ្លើងទៀន ដើម្បី​ធានា​បរិយាកាស​ល្អ​ប្រសើរ សម្រាប់​ដំណើរ​ការបោះឆ្នោត​ជ្រើសតាំង​តំណាង​រាស្រ្ត​ខាង​មុខ ឲ្យប្រព្រឹត្តិទៅដោយសេរី ត្រឹមត្រូវ និងយុតិ្តធម៌។

សេចក្តីថ្លែងការណ៍ដដែលបញ្ជាក់ថា៖ ​«គណបក្សភ្លើងទៀន ចាត់ទុកថា ការចាប់ និង​ឃុំ​ខ្លួន​លោក ថាច់ សេដ្ឋា គឺជារឿងនយោបាយ និងជារូបភាពគំរាមគំហែង ដើម្បី​បំបាក់​ស្មារតី​ប្រជាពលរដ្ឋ​មិនឲ្យចូលរួមសកម្មភាពនយោបាយជាមួយ​គណបក្សភ្លើងទៀន និង​ជា​ការធ្វើ​ឲ្យ​បរិយាកាស​នយោបាយ​មុនការបោះឆ្នោតជ្រើសតាំងតំណាងរាស្រ្តនីកាលទី៧ ឆ្នាំ​២០២៣​ខាងមុខ​រឹតតែមានភាពអាប់អួរថែមទៀត»។

លោក ថាច់ សេដ្ឋា ត្រូវបានអាជ្ញាក្រុងភ្នំពេញចាប់ខ្លួននៅរសៀល ថ្ងៃទី១៦ ខែមករា ឆ្នាំ២០២៣ នៅម្តុំវត្តសំរោងអណ្តែត ខណ្ឌសែនសុខ រាជធានីភ្នំពេញ ហើយ​ត្រូវ​បាន​សាលា​ដំបូង​រាជធានី​ភ្នំពេញ សម្រេចឃុំខ្លួននៅពន្ធនាគារ ពាក់ព័ន្ធនឹង​ការ​ចេញ​សែក​ស្អុយ កាលពី​ឆ្នាំ២០១៩៕​