យោងតាមសេចក្តីថ្លែងការណ៍រួមរបស់ក្រុមអង្គការសង្គមស៊ីវិល សហជីព និងសហគមន៍ ស្តីពី ចុះថ្ងៃទី០៦ ខែឧសភា ឆ្នាំ២០២៤ បាន​បង្ហាញការ​​​​សោកស្តាយ​យ៉ាង​ខ្លាំង​​ចំពោះ​​ការប្រកាស​សាលដីកា​របស់​តុលាការ​កំពូល​​​ ​ដែល​បាន​តម្កល់​សេចក្តី​សម្រេច​ផ្តន្ទាទោស​អតីត​និង​បច្ចុប្បន្ន​​ជា​ថ្នាក់​ដឹកនាំ​ ​និង​សមាជិក​សហជីព​ទ្រទ្រង់​សិទ្ធិ​ការ​ងារ​​បុគ្គលិក​កម្មករ​ខ្មែរ​នៃ​ក្រុមហ៊ុន​ណា​ហ្គាវើ​ល​ដ៏ ហើយ​មកដល់ពេលនេះ​ ​អាជ្ញាធរ​ ​និង​តុលាការ​ ​នៅតែ​មិនទាន់​អាច​ផ្តល់​នូវ​យុត្តិធម៌​ជូន​ពួកគេ​​​នៅឡើយ​​។

ករណីនេះ ក្រុមអង្គការសង្គមស៊ីវិល សហជីព និង​សហគមន៍ ស្នើ​ដល់អាជ្ញាធរ​ដោះលែង​កញ្ញា ឈឹម ស៊ីថរ ដោយឥតលក្ខខណ្ឌ និងផ្តល់នូវសេរីភាពពេញលេញ​ដល់ជនជាប់ចោទ​ផ្សេង​ទៀត អាចរស់នៅដោយមិនមានការភ័យខ្លាចពីការ​ចាប់ដាក់ពន្ធនាគារ ឬការធ្វើទុក្ខ​បុក​ម្នេញ​ណាមួយ​។

សេចក្តី​​ថ្លែងការណ៍រួមនោះ បញ្ជាក់ថា៖ «នេះ​​​គឺជា​មធ្យោបាយ​មួយ​ចុងក្រោយ​ ​ដើម្បី​ផ្តល់​នូវ​ដំណោះស្រាយ​​ចំពោះ​​ការចោទប្រកាន់​ ​និង​ការ​ធ្វើទុក្ខបុកម្នេញ​ដោយ​មិន​ត្រឹមត្រូវ ​ទៅ​​​លើ​សមាជិក​សហជីព​មួយ​​ចំនួន​ ​ដែល​កំពុង​​តស៊ូ​មតិ​ដើម្បី​សិទិ្ធ​កម្មករ​​។​ ​អាជ្ញាធរ​ត្រូវតែ​គោរព​សិទិ្ធ​សេរីភាព​ជា​មូលដ្ឋាន​របស់​កម្មករ​និយោជិត​ ​និង​ឈប់​ចាត់​ទុក​សកម្មភាព​អហិង្សា​របស់​សហជីព​ ​ជា​បទល្មើស​ព្រហ្មទណ្ឌ»​។​

​កាលពី​​ថ្ងៃ​ទី​​០​៣​ ​ខែ​ឧសភា​ ឆ្នាំ២០២៤ ​តុលាការ​កំពូល​ ​បាន​ប្រកាស​សាលដីកា​ ​ដោយ​តម្កល់​សេចក្ដី​សម្រេច​សាលាដំបូង​រាជធានី​ភ្នំពេញ​ ​ដែល​ផ្តន្ទាទោស​ដាក់​ពន្ធ​នាគា​រលើ​ជនជាប់ចោទ​ចំនួន​ ​៨​រូប​ ​ដែល​ជា​អតីត​ ​និង​បច្ចុប្បន្ន​ថ្នាក់​ដឹកនាំ​ ​និង​សមាជិក​សហជីព​ណា​ហ្គាវើ​ល​ដ៏​។​ ​អ្នក​ទាំងនោះ​ត្រូវ​បាន​សាលាដំបូង​រាជធានី​ភ្នំពេញ​ ​ផ្តន្ទាទោស​ដាក់​ពន្ធ​នាគា​រ​រយៈពេល​ពី​ ​១​​ឆ្នាំ​ ​ដល់​ ​២​​ឆ្នាំ​ ​ហើយក្នុងនោះ​​កញ្ញា​ ឈឹម ​ស៊ី​ថ​រ​ ​ជា​ជនជាប់ចោទតែ​​ម្នាក់​​ប៉ុណ្ណោះ​ ​ក្នុង​ចំណោម​ជនជាប់ចោទ​ទាំងនោះ​ ​ដែល​កំពុង​អនុវត្ត​ទោស​​​ក្នុង​ពន្ធ​នាគា​រ​។

​​សេចក្តីថ្លែងការណ៍រួម​របស់សង្គមស៊ីវិល យល់ថា ការសម្រេច​របស់តុលាការកំពូល ​នឹង​ធ្វើ​ឱ្យ​​កញ្ញា​ ​ឈឹម ស៊ី​ថ​រ​ ​បន្ត​ជាប់ពន្ធនាគារ​ដដែល​ ​និង​អាច​ធ្វើ​ឱ្យ​អាជ្ញាធរ​ចាប់​បញ្ជូន​ខ្លួន​ជនជាប់​ចោទ​ចំនួន​ ​៥​​​នាក់​​​ផ្សេងទៀត​ ​ទៅកាន់​ពន្ធ​នាគា​រ​ភ្លាម​ៗ​។

​បើតាមសេចក្តីថ្លែងការណ៍រួម ក្រៅពី​ទទួលរង​ការ​រំលោភបំពាន​តាមរយៈ​ប្រព័ន្ធ​តុលាការ​ ​សមាជិក​ ​និង​ថ្នាក់​ដឹកនាំ​សហជីព​ណា​ហ្គាវើ​ល​ដ៏​ ​ក៏​ទទួលរង​ការ​រំលោភបំពាន​តាម​គ្រប់រូប​ភា​ពពីក​ង​សន្តិសុខ​ ​និង​អាជ្ញាធរ​រាជធានី​ភ្នំពេញ​ ហើយ​សកម្មភាព​ទាំងនេះ​ ​បាន​បង្ហាញ​ថា​អាជ្ញាធរ​ព្យាយាម​បំភិតបំភ័យ​ ​គំរាមកំហែង​ ​រំលោភបំពាន​ ​និង​ធ្វើទុក្ខបុកម្នេញ​លើ​កូដករ​ដែល​ធ្វើ​កូដកម្ម​ដោយ​អហិង្សា​ ​ជាជាង​ជួយ​ដោះស្រាយបញ្ហា​ដែល​សហជីព​ ​និង​សហ​ព័ន្ធ​សហជីព​កំពុង​ជួបប្រទះ​ ​ដើម្បី​ធ្វើ​ឱ្យ​ប្រសើរ​ឡើង​នូវ​លក្ខខណ្ឌ​ការងារ​ល្អ​ប្រសើរ​។

នាយកទទួលបន្ទុកកិច្ចការទូទៅ​នៃអង្គការសិទ្ធិមនុស្ស​​លីកាដូ លោក អំ សំអាត មាន​ប្រសាសន៍​ថា កន្លងមក ទាំងក្រុមប្រឹក្សាសិទ្ធិមនុស្ស​អង្គការ​សហប្រជាជាតិ អង្គការ​ជាតិនិង​អន្តរជាតិ ក៏បានទាមទារដល់តុលាការ និងរដ្ឋាភិបាល​ ដោះលែង និងទម្លាក់ចោល​ការ​ចោទ​ប្រកាន់លើកញ្ញា ឈឹម ស៊ីថរ និងសមាជិកសហជីព​ណាហ្គាវើលដ៍ផ្សេងទៀតផងដែរ ដោយ​ពួក​គេ​មើលឃើញ​សកម្មភាព​របស់ពួកគេ​ធ្វើឡើង​ដើម្បីសិទ្ធិការងារ និងសហជីព។​

លោកបន្តថា ដើម្បីជៀសវាងការរិះគន់ធ្ងន់ធ្ងរបន្ថែមទៀត រដ្ឋាភិបាល គួររកមធ្យោបាយសមស្របណាមួយ ដើម្បីដោះលែងកញ្ញា ឈឹម ស៊ីថរ និងសមាជិកសហជីពណាហ្គាវើលដ៏ផ្សេង​​ទៀត​ឱ្យមានសេរីភាពពេញលេញឡើងវិញ។

លោកលើកឡើងថា៖ «សាលដីកាតុលាការកំពូលជាសាលដីកាចុងក្រោយ និងបិទផ្លូវតវ៉ាតាមនីតិវិធីតុលាការ  ប៉ុន្តែក៏នាំឱ្យមានការរិះគន់ថាសាលដីកានេះ ជាសារមួយជះឥទ្ធិពលមិនល្អសម្រាប់សិទ្ធិមេដឹកនាំសហជីព សមាជិកសហជីព និងសិទ្ធិការងារ របស់សហជីពណាហ្គាវើលដ៏ ក៏ដូចសហជីពផ្សេងទៀត ដែលគេអាចចាត់ទុកថាជាការគំរាម​កំហែង ការធ្វើទុក្ខបុកម្នេញ និងបំភិតបំភ័យដល់មេដឹកនាំសហជីពណាហ្គាវើលដ៏ និងសិទ្ធិការងារ»។

Newsroom Cambodia មិនអាចសុំការអត្ថាធិប្បាយពីលោក​ស្រី ម៉ៅ ធីតា អ្នកនាំពាក្យតុលាការកំពូល និង​លោក គឹម សន្តិភាព អ្នកនាំពាក្យក្រសួងយុត្តិធម៌​បានទេ នៅថ្ងៃចន្ទនេះ។

អ្នកនាំពាក្យរាជរដ្ឋាភិបាល លោក ប៉ែន បូណា​​ មានប្រសាសន៍​​ថា ការចេញសេចក្តីថ្លែងការណ៍​របស់អង្គការសង្គមស៊ីវិល គឺជាសិទ្ធ និងសេរីភាពរបស់ពួកគេ​​ ប៉ុន្តែ​ការទាមទារឱ្យដោះលែង​ជនជាប់ចោទ​ណាម្នាក់នោះ ជារឿងដែលមិនគប្បី។

លោកលើកឡើងថា៖ «ការចេញសេចក្តីថ្លែងការណ៍​របស់អង្គការសង្គមស៊ីវិល គឺជាសិទ្ធរបស់គាត់ ថ្លែងការណ៍​អ្វី​ក៏​បាន​ដែរ ឱ្យតែស្ថិតនៅក្រមខណ្ឌច្បាប់ ប៉ុន្តែ​ការចេញសេចក្តីថ្លែងការណ៍​ ហើយទាមទារឱ្យដោះលែងអ្នកនេះ ដោះ​លែង​អ្នក​នោះ​ គឺជារឿងមួយដែលមិនគួរគប្បី ពីព្រោះការកាត់សេចក្តីរឿងអ្នកណាមានទោស អ្នកណាមិនមានទោស ត្រូវចោទប្រកាន់ ឬត្រូវដោះលែង ជាឆន្ទានុសិទ្ធរបស់តុលាការតែម្នាក់គត់ អត់មាននរណាមកអាចបញ្ជាតុលាការបានទេ ចឹងសូមឱ្យអង្គការសង្គមស៊ីវិលមើលចំណុចហ្នឹងផង»។

កាលពី​ថ្ងៃទី៥ ខែឧសភា ឆ្នាំ២០២៤ ស្ថានបេសកកម្មអចិន្ត្រៃយ៍នៃព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា ប្រចាំអង្គការសហប្រជាជាតិ និងអង្គការអន្តរជាតិនានា នៅទីក្រុងហ្សឺណែវ ក៏​បានចេញសេច​ក្តីថ្លែងការណ៍ព័ត៌មាន ដោយ​បដិសេធទាំងស្រុង​ចំពោះ​ការ​អត្ថាធិប្បាយ​របស់អ្នកនាំពាក្យនៃការិយាល័យអង្គការសហប្រជាជាតិទទួល​បន្ទុក​សិទ្ធិ​មនុស្ស លោក Jeremy Laurence ពាក់ព័ន្ធនឹង​ការតម្កល់បទចោទប្រកាន់​លើ​ កញ្ញា ​ឈឹម ស៊ីថរ របស់តុលាការកម្ពុជាផងដែរ​​។

សេចក្តីថ្លែងការណ៍ព័ត៌មានបន្តថា កញ្ញា​ ឈឹម ស៊ីថរ និងអ្នកផ្សេងទៀត បានធ្វើកូដកម្មជាច្រើន​ខែ​ដោយ​ខុស​ច្បាប់ និងមានការឧបត្ថម្ភគាំទ្រពីបរទេស​កាលពីចុងឆ្នាំ២០២១ ហើយ​ត្រូវបានតុលាការ​កាត់ទោស​ពី​បទ ញុះញង់ឱ្យប្រព្រឹត្តបទឧក្រិដ្ឋ ឬបង្កភាពវឹកវរដល់សន្តិសុខ​សង្គម ដែលត្រូវបានផ្តន្ទាទោស ស្របតាមបញ្ញត្តិមាត្រា​៤៩៤ និង​៤៩៥ នៃ​ក្រម​ព្រហ្ម​ទណ្ឌ។

សេចក្តីថ្លែងការណ៍​ព័ត៌មានបន្តថា៖ «ការអំពាវនាវឱ្យដោះលែងលោកស្រី ឈឹម ស៊ីថរ ជាបន្ទាន់ ឬអាជ្ញាធរឱ្យលុបចោលការផ្តន្ទាទោសទាំងអស់ គឺជាការមើលងាយដល់សមត្ថកិច្ច និងសុច្ចរិតភាពរបស់តុលាការកម្ពុជា។ សេចក្តីសម្រេចរបស់តុលាការ គឺផ្អែកលើភស្តុតាងរឹងមាំជាក់ស្តែង និងស្របតាម​នីតិវិធីដ៏ត្រឹមត្រូវបំផុត»។

កាលពី​ខែ​ឧសភា​ ​ឆ្នាំ​២​០​២​៣​ ​សាលាដំបូង​រាជធានី​ភ្នំពេញ​ ​បាន​សម្រេច​ផ្តន្ទាទោស​ថ្នាក់​ដឹក​នាំ​ ​និង​​សមាជិក​សហជីព​ចំនួន​ ​៩​​នាក់​ ​ពី​បទ ​ញុះញង់​​។​ ​ការ​ផ្តន្ទាទោស​នេះ​ ​ពាក់ព័ន្ធ​នឹង​កូដកម្ម​អហិង្សា​របស់​សហជីព​ដែល​ជំទាស់​នឹង​ការបញ្ឈប់​បុគ្គលិក​ទ្រង់ទ្រាយ​ធំ​របស់​ក្រុមហ៊ុន​កា​ស៊ី​ណូ​ណា​ហ្គាវើ​ល​ដ៏​។​ ​ជនជាប់ចោទ​ ​៨​នាក់​ ​ក្នុងចំណោម​អ្នក​ទាំងនោះ​ បាន​ប្តឹងឧទ្ធរណ៍​ ​ប៉ុន្តែ​សាលាឧទ្ធរណ៍​បាន​សម្រេច​តម្កល់​សេចក្តី​សម្រេច​របស់​សាលាដំបូង​ កាលពី​ខែ​តុលា​ ​ឆ្នាំ​២​០​២​៣​។​

ជនជាប់ចោទ​ចំនួន​ ​៩​រូប​ ​ត្រូវ​បាន​ចាប់ខ្លួន​កាលពី​ចុង​ឆ្នាំ​២​០​២​១​ ​និង​ដើម​ឆ្នាំ​២​០​២​២​ ​និង​ត្រូវ​ឃុំ​ខ្លួន​ជា​​បណ្តោះអាសន្ន​រង់ចាំ​សវនាការ​ ​មុន​ពេល​តុលាការ​ដោះលែង​ពួកគេ​ឱ្យ​នៅ​ក្រៅ​ឃុំ​ក្នុង​ខែ​មីនា​ ​ឆ្នាំ​២​០​២​២​។​ កញ្ញា​ ​ស៊ី​ថ​រ​ ​ត្រូវ​បាន​ចាប់ខ្លួន​ម្តងទៀត​កាលពី​ខែវិច្ឆិកា​ ​ឆ្នាំ​២​០​២​២​ ​ក្រោយពេល​កញ្ញា​ត្រឡប់មក​ពី​ចូលរួម​កិច្ចប្រជុំ​សហ​ព័ន្ធ​សហជីព​អន្តរជាតិ​នៅ​ប្រទេស​អូស្ត្រាលី​៕​ ​

ការស្នើបែបនេះ​ ធ្វើឡើងតាមរយៈការប្រមូលផ្តុំ​ដាក់ញត្តិរបស់ក្រុមអង្គការ​សង្គមស៊ីវិល តំណាងសហជីព និងសមាគម រួមទាំងយុវជនប្រមាណ ១០០នាក់ នៅទីស្តីការក្រសួងការងារ នា​​ថ្ងៃប្រារព្ធ​​ទិវាពលកម្មអន្តរជាតិលើកទី១៣៨ នា​ថ្ងៃទី១ ខែឧសភា ឆ្នាំ២០២៤ ក្រោមប្រធានបទ «អនុវត្តសេរីភាពមូលដ្ឋានដើម្បីយុត្តិធម៌សង្គម»​។

នៅក្នុងញត្តិនោះ ក្រុមសហជីព និងសង្គមស៊ីវិល បានបង្ហាញពីតម្រូវការចាំបាច់នានារបស់កម្មករគ្រប់វិស័យ​ដល់រដ្ឋាភិបាល ក្នុងការធានាឱ្យមានការគោរពសិទ្ធិការងារ និងសិទ្ធិពលរដ្ឋ ដែលជាសេចក្តីត្រូវការ​អទិភាពរបស់កម្មករដើម្បីដាក់ជូនភាគីពាក់ព័ន្ធ។ ញត្តិដដែលនោះ ក៏បានជំរុញឱ្យ​រាជរដ្ឋាភិបាលបង្កើនការទទួលខុសត្រូវចំពោះកម្មករ ដែលជាចលករក្នុងការរុញច្រានសេដ្ឋកិច្ច ជាពិសេសក្រសួងការងារដោះស្រាយនូវក្តីកង្វល់របស់កម្មករនិយោជិកឱ្យមានប្រសិទ្ធិភាព។

ក្រៅពីនោះ ក្នុងញត្តិដដែល ក៏បានស្នើដល់​ក្រសួង ពិនិត្យលើលទ្ធភាពលើការ​ធ្វើ​​​វិសោធនកម្មច្បាប់​សហជីព ដែលជាឧបសគ្គដល់ការអនុវត្តសិទ្ធិសេរីភាពមូលដ្ឋានរបស់សហជីព និងសមាគម​ក្នុងពេល​ពួកគេ​បំពេញការងារ​។

លោស្រី អ៊ូ ទេពផល្លីន ប្រធានសហព័ន្ធសហជីពកម្មករចំណីអាហារ និងសេវាកម្មកម្ពុជា ថ្លែង​នៅថ្ងៃទី០២ ខែឧសភា ឆ្នាំ២០២៤នេះថា ច្បាប់ស្តីពីសហជីពនេះ មានការប៉ះពាល់ដល់សិទ្ធិសេរីភាពបញ្ចេញសំឡេង​របស់កម្មករនិយោជិត ជាពិសេស​នៅក្នុងសហគ្រាសតូចៗ។

លោកស្រីថា៖​ «មែនទែនទៅ ច្បាប់ហ្នឹងវាបំបិតសំឡេង​កម្មករនៅក្នុងវិស័យតូចៗ ខ្ញុំអាចនិយាយបានថា ដោយសារតែច្បាប់ហ្នឹងតម្រូវឱ្យ​មានកម្មករ ១០នាក់ នៅក្នុងការបង្កើតសហជីព។ […] ចឹងយើងមើលនៅក្នុងវិស័យសេវាកម្មភាគច្រើន ហើយនិងវិស័យសេវាកម្មដែលត្រូវបានគេជួលនៅក្នុងឧស្សាហកម្មតូចៗ គាត់មិនមានជួលកម្មករដល់១០នាក់ទេ ចឹងអត់អ្នកណាគេចុះពិនិត្យកន្លែងពួកគាត់ទេ ហើយ​ធ្វើឱ្យ​ពួកគាត់ហ្នឹង បាត់បង់នូវសិទ្ធិក្នុងការទាមទារ ដោយអ្វីគ្រប់យ៉ាង គឺអនុម័តដោយនិយោជកទាំងអស់»។

លោកស្រី អ៊ូ ទេពផល្លីន ក៏បាន​លើកឡើង​​ពីការលំបាកនៅក្នុងការចុះបញ្ជីសហជីព​ផងដែរ ដែលថាមានភាពស្មុគស្មាញ និងមានឧបសគ្គច្រើន ដែលជាហេតុនាំឱ្យ​​សហជីពខ្លះបោះបង់ការចុះបញ្ជីចោល។ ជាមួយគ្នានេះដែរ លោកស្រី​ថា រាល់ពេលដែលមានវិវាទកើតឡើងម្តងៗ គឺមិនដែលបានយកទៅដល់ដៃក្រុមប្រឹក្សាអាជ្ញាកណ្តាល ដូចអ្វីដែលក្រសួងបានលើកឡើងនោះទេ។

លោក​ស្រីអះអាងថា៖ «វិវាទការងារត្រូវបានដាក់រកការដោះស្រាយរបស់ក្រសួង តែនៅពេលដែលមានវិវាទកើតឡើង គឺអត់ដែលបានយករឿងទៅដល់ក្រុមប្រឹក្សាអាជ្ញាកណ្តាលទេ គឺរឿងហ្នឹងត្រូវបានបញ្ជូនទៅតុលាការ ដែលកម្មករយើងអត់មានលទ្ធភាពទៅដោះស្រាយតាមនីតិវិធីរបស់តុលាការ ព្រោះយើងត្រូវបង់លុយ»។

លោកស្រី​ ផល្លីន បានទទូចឱ្យ​​មានការធ្វើវិសោធនកម្ម​ច្បាប់​សហជីព ត្រង់​មាត្រា​មួយចំនួន ក្នុង​នោះ​លោកស្រីស្នើ​ឱ្យ​ការចងក្រងសហជីព គឺមិនចាំបាច់កំណត់ចំនួនទេ ដើម្បីឱ្យ​កម្មករដែលមានគ្នាតិច អាច​មានឱកាសបញ្ចញសំឡេងដោយស្មើភាព។

អ្នកនាំពាក្យក្រសួងការងារ និងបណ្តុះបណ្តាលវិជ្ជាជីវៈ លោក កត្តា អ៊ន មាន​ប្រសាសន៍ថា ក្រសួង បាន​ទទួល​ញត្តិ​ពីក្រុម​តំណាង​​សហជីព និង​អង្គការសង្គមស៊ីវិលរួចហើយ ហើយ​​ក្រសួងនឹងពិនិត្យអ្វីដែល​ជាការលើកឡើងរបស់ពួកគេ​។

តែយ៉ាងណា លោក​​សង្កត់ធ្ងន់ថា កន្លងមក រាជរដ្ឋាភិបាល ក៏ធ្លាប់​បាន​​ធ្វើវិសោធនកម្មច្បាប់សហជីព និងច្បាប់ការងារ ដែល​មានគោលដៅធានាផលប្រយោជន៍ និងសិទ្ធិរបស់កម្មការនិយោជិត និយោជក និងសេរីភាពសហជីព ព្រមទាំងបង្កភាពងាយស្រួលក្នុងការចុះបញ្ចីកា និងការប្រព្រឹត្តទៅរបស់សហជីព។

លោកថា៖ «កន្លងមកនេះ​ រាជរដ្ឋាភិបាលបានទទួលអំពីអនុសាសន៍មួយចំនួនរបស់សហជីព ក៏ដូចជាអង្គការសង្គមស៊ីវិល លើការធ្វើវិសោធនកម្មច្បាប់ការងារ ក៏ដូចជាច្បាប់សហជីព។ […] រដ្ឋាភិបាលបានធ្វើវិសោធនកម្មច្បាប់ទាំង២នេះ ជាច្រើនមកហើយ ការធ្វើ​វិសោធនកម្មច្បាប់ទាំង២នេះ គឺ​ក្នុង​ការធានា​ផល​ប្រយោជន៍ និងសិទ្ធិរបស់និយោជិត និយោជក ក៏ដូចជាសេរីភាពសហជីព ព្រមទាំងបង្កភាពងាយស្រួលនៅក្នុងការចុះបញ្ជី ការប្រព្រឹត្តិទៅរបស់សហជីព។ […] ចឹងហើយបានយើងឃើញថា សព្វថ្ងៃនេះ យើងមានសហជីពជាង ៦ ០០០ ហើយបើយើងប្រៀបធៀប ទៅនឹងប្រជាជន ១៧លាននាក់ ចំនួនសហជីពនេះវាច្រើនណាស់ វាច្រើននេះ ដោយសារភាពងាយស្រួលនៅក្នុងការចុះបញ្ជីការសហជីព»។

បើតាម លោក កត្តា អ៊ន ច្បាប់សហជីពរបស់កម្ពុជា ផ្តល់លក្ខខណ្ឌបង្កើតសហជីព ដោយ​តម្រូវឱ្យ​​មាន​កម្មករនិយោ​ជិត ១០នាក់ គឺល្អប្រសើរជាងនៅ​បណ្តាប្រទេសមួយចំនួន និងអនុសាសន៍របស់អង្គការ ILO ដែល​តម្រូវឱ្យ​មានកម្មករនិយោជិក ៥០នាក់ ខណៈប្រទេស​អូស្ត្រាលី ហ្វីលីពីន និង​បង់ក្លាដែស​ជាដើម​ តម្រូវឱ្យ​មានកម្មករនិយោជិត ៥០នាក់ ឬ២០ទៅ​៣០%។

ទោះជាយ៉ាងនេះក្តី កាលពីពេលថ្មីៗនេះ លោក​នាយករដ្ឋមន្ត្រី ហ៊ុន ម៉ាណែត បានកោតសរសើរដល់ក្រសួងការងារ ដោយថាការដោះស្រាយវិវាទការងារនៅត្រីមាសទី១ ដើមឆ្នាំនេះ មានកើនឡើង​ខ្ពស់ បើធៀបនឹងរយៈពេលដូចគ្នាកាលពីឆ្នាំ២០២៣ ដែល​នេះជា​សញ្ញាវិជ្ជមាន​មួយ​ និងជា​ការវិវឌ្ឍដោយភាពជឿជាក់ និងភាព​ចាស់ទុំពីគ្រប់ភាគី​ដែលបានចូលរួមដោះស្រាយវិវាទការ​ងារ​​​ដោយ​ការ​គោរពច្បាប់។

គួរឱ្យ​ដឹងផងដែរថា អត្រា​ផ្សះផ្សា​​វិវាទ​​​​នៅ​កម្រិត​ក្រសួង ​បាន​​កើនឡើង​ដល់ ៨៤% សម្រាប់​​ត្រីមាស​​ទី១​ ឆ្នាំ២០២៤ បើ​ប្រៀបធៀប​​នឹង​​រ​យៈ​ពេល​​ដូចគ្នា ​កាលពី​​ឆ្នាំមុន ​មាន​ត្រឹមតែ ៧៦%ប៉ុណ្ណោះ៕​

​យោងតាម​គេហទំព័រ​ ​World Travel Awards បានលើកឡើងថា កម្ពុជា និង​ប្រទេស​ចំនួន ​៦ ​ផ្សេងទៀត ​ដូចជា ​​​ឥណ្ឌា ជប៉ុន នេ​ប៉ាល់ ស្រីលង្កា ថៃ និង​វៀតណាម ស្ថិតនៅក្នុង​បញ្ជី​ឈ្មោះ​​របស់ World Travel Awards ដែល​បានជ្រើសរើស​សម្រាប់​ការ​វាយ​តម្លៃ​ពានរង្វាន់​ជា​គោលដៅ​ទេសចរណ៍វប្បធម៌​ឈានមុខ​គេនៅ​អាស៊ីសម្រាប់ឆ្នាំ​២០២៣។

ជាលទ្ធផល​ World Travel Awards បាន​​សម្រេច​ប្រគល់​ពានរង្វាន់​នេះ ​ដល់​ប្រទេស​កម្ពុជា​។​

អ្នកនាំពាក្យក្រសួងទេសចរណ៍ លោក តុប សុភ័គ មាន​ប្រសាសន៍នៅថ្ងៃទី២៩ ខែកុម្ភៈនេះថា កម្ពុជា​ បានទទួល​ពានរង្វាន់ទេសចរណ៍វប្បធម៌ឈានមុខគេនេះ ចំនួន​ ២ឆ្នាំ​ជាប់គ្នា គឺ នៅ​ឆ្នាំ​​២០២២ និង​ឆ្នាំ២០២៣ ដែលនេះជាមោទនភាព​ និងជាការ​ជួយផ្សព្វផ្សាយ​កាន់តែខ្លាំងបន្ថែមទៀត​សម្រាប់កម្ពុជា ក្នុងការទាក់ទាញទេសចរណ៍។ លោកបន្តថា ពានរង្វាន់នេះ ត្រូវបានវាយតម្លៃ និងបោះ​ឆ្នោត​តាមប្រព័ន្ធអនឡាញ​​ដោយ​អ្នក​ជំនាញ​ខាង​ទេស​ចរណ៍ ​ដោ​យ​​ផ្តោតសំខាន់​លើ​គោលដៅ​ទេសចរណ៍​វប្បធម៌​ និង​បេតិកភណ្ឌ។

លោកបន្ថែមថា៖ «ឆ្នាំ២០២២ កម្ពុជាទទួលបា​ន​ពានរួចហើយ ដោយឡែកក្នុងឆ្នាំ២០២៣ គេមិនទាន់ហៅកម្ពុជាឡើងទៅទទួលពាននៅឡើយទេ គ្រាន់តែយើងទទួលដំណឹងថាយើងបាន​ជាប់​ចំណាត់​ថ្នាក់​ទទួលពាន»។

ប្រធានស្តីទីមន្ទីរទេសចរណ៍ខេត្តសៀមរាប លោក ធិម សេរីវុឌ្ឍ មានប្រសាសន៍ថា នេះជាមោទនភាពធំបំផុតរបស់ប្រទេសកម្ពុជា ដែលនឹង​អាចទាក់ទាញភ្ញៀវទេសចរ​មក​កាន់តែច្រើន​ថែមទៀត​។ លោកកត់សម្គាល់ថា ភ្ញៀវទេសចរដែល​មក​ទស្សនានៅកម្ពុជា​​ភាគច្រើន គឺទាក់ទងនឹងវប្បធម៌។

លោកថ្លែងថា៖ «ភ្ញៀវទេសចរភាគច្រើនដែលដើរលេងជុំវិញពិភពលោក គឺច្រើនតែទស្សនាទាក់ទងនឹងវប្បធម៌នេះឯង ដែលជាសមិទ្ធផលសំខាន់ ទោះបីជាប្រទេសនោះមិនមានអ្វីច្រើនផ្នែកវប្បធម៌ ក៏គេទៅស្រាវជ្រាវ ទៅ​សិក្សាអំពី​វប្បធម៌ដែរ» ។

និស្សិតដែលបានបញ្ចប់ថ្នាក់បរិញ្ញាបត្រ ជំនាញនីតិសាស្ត្រ នៅសាកលវិទ្យាល័យភូមិន្ទនីតិសាស្ត្រ និងវិទ្យាសាស្ត្រសេដ្ឋកិច្ច លោក ហ៊ាង សុឃាង អាយុ២៦ឆ្នាំ សាទរចំពោះការទទួល​បាន​ពានរង្វាន់នេះ ដែលជាផ្នែកមួយ​ក្នុងការទាក់ទាញភ្ញៀវទេសចរមកកម្ពុជាបន្ថែម​ទៀត។

លោកបន្តថា៖ «អាចធ្វើឱ្យប្រទេសកម្ពុជា មានមុខមាត់ល្បីលើឆាកអន្តជាតិ មិនថាក្នុងតំបន់ឬក្រៅតំបន់ ឱ្យភ្ញៀវទេសចរ​មក​ទស្សនាប្រទេសកម្ពុជា។ ភាពទាក់ទាញរបស់កម្ពុជានោះ ដោយសារកម្ពុជាសម្បូរ​វប្បធម៌អរូបី ធនធានធម្មជាតិ របស់ហូបអាហារប្រពៃណី ហើយជាពិសេសគឺស្នាមញញឹមរបស់ប្រជាជនកម្ពុជា»។

ជាមួយគ្នានេះ លោកថា កម្ពុជាគួរអភិវឌ្ឍន៍តំបន់ទេសចរណ៍​ឱ្យបានច្រើនបន្ថែមទៀត ដើម្បី​ទទួល​ភ្ញៀវ​ទេស​ចរ និងជួយសម្រួលការចេញចូល​តាម​ច្រក​ព្រំដែន ជាពិសេស​ការ​ពារ​នូវ​សន្តិសុខ​ សុវត្ថិភាព ថែរក្សាវប្បធម៌ទំនៀមទម្លាប់ប្រពៃណីឱ្យបានច្រើន និងតាមភោជនីយដ្ឋានត្រូវរក្សាបាននូវតម្លៃមួយសមរម្យសម្រាប់ភ្ញៀវ។

លោក ស ម៉េងលិស អាយុ ១៩ឆ្នាំ ជានិស្សិតផ្នែកបុរាណវិទ្យានៃសកលវិទ្យាល័យភូមិន្ទវិចិត្រសិល្បៈ លើកឡើងថា ការដែលកម្ពុជាទទួលបានពានរង្វាន់ នៅក្នុងតំបន់អាស៊ី គឺជារឿងដែលគួរឱ្យត្រេកអរ ព្រោះពានរង្វាន់នេះបានស្ដែងបញ្ជាក់ថា កម្ពុជាគឺជាប្រទេស​ដែលសម្បូរហូរហៀរនូវតំបន់ទេសចរណ៍ទាំងប្រវត្តិសាស្ត្រ ទាំងធម្មជាតិ ដែលជាមុខមាត់ថ្មីមួយសម្រាប់ជាតិ។

លោកបន្ថែមថា៖ «ចំពោះឥទ្ធិពលដែលអាចជះមក ក្រោយទទួលបានពានរង្វាន់ គឺការតាមដាន ឃ្លាំមើលអំពីសំណាក់​ជនខាងក្រៅស្រុក ដែលមានបំណងមកកំសាន្តទេសចរណ៍​នៅស្រុកយើង ដែលពួកគាត់អាចតាមដានអំពី ទំនៀមទម្លាប់ របបនយោបាយ សេដ្ឋកិច្ច ភាសា»។

លោកបន្ថែមថា៖ «ដើម្បីរក្សាតំណែងនេះ ក្រសួងដែលពាក់ព័ន្ធនឹងកិច្ចការទេសចរណ៍ទាំងអស់ ត្រូវបន្តដាក់នូវផែនការបន្តទៀត ដូចជាផ្នែកបរិស្ថាន ហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធ និងបន្តដាក់បុរាណដ្ឋានជាសម្បត្តិបេតិកភណ្ឌជាតិ​ក៏ថាបាន និង​មួយចុងក្រោយ គឺសេ្ថរភាពនយោបាយ និងការគោរពសិទ្ធិមនុស្ស»។

លោក ហុំ ថាវី អាយុ ២៥​ឆ្នាំ​ ជានិស្សិត​ផ្នែក​ព័ត៌មាន​វិទ្យា​នៅ​​សកល​​វិទ្យាល័យ​​ភូមិន្ទ​​ភ្នំពេញ ថា ក្រោយទទួលបាន​ពានរង្វាន់នេះ កម្ពុជាគួររៀបចំបរិស្ថាន ហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធ សេវាកម្ម និង​សណ្តាប់ធ្នាប់សាធារណៈឱ្យកាន់តែប្រសើរបន្ថែមទៀត ដើម្បីឱ្យវិស័យទេសចរណ៍កាន់​តែមានការរីកចម្រើន។​

លោកបញ្ជាក់ថា៖ «ដើម្បីទាក់ទាញភ្ញៀវទេសចរថែមទៀតនោះ យើងគួរកែប្រែចំណុចមិនល្អកន្លងមក មិនថាសេវាកម្ម ឬបរិស្ថាន សណ្តាប់ធ្នាប់ សុវត្ថិភាព ត្រូវតែកែប្រែ»។

លោកស្រី ឆាយ សៀវលីន ប្រធានសមាគមទេសចរណ៍កម្ពុជា យល់ឃើញថា ការទទួលបានពានរង្វាន់នេះ បានឆ្លុះបញ្ចាំង​ពី​ភាព​រុងរឿងនៃវប្បធម៌កម្ពុជា ទោះបីជាប្រទេសផ្សេងៗ​តាក់តែងគោលនយោបាយទាក់ទាញទេសចរណ៍​​ក្តី តែកម្ពុជា​​នៅតែឈរនៅលំដាប់មួយ​ដែល​ទាក់ទាញភ្ញៀវទេសចរ​លើ​ពិភពលោកបាន។

លោកស្រីបន្ថែមថា៖ «សម្រាប់អ្នកមិនទាន់ស្គាល់កម្ពុជា គេនឹ​ង​មាន​ការចាប់អារម្មណ៍ចង់ឃើញ ចង់​ដឹង​ថា​កម្ពុជាបែប​ណា​ទើប​ទទួល​បាន​ពាន​រង្វាន់​ទាំង​ពីរ​​ប្រភេទនេះ ហើយសម្រាប់អ្នកដែលមករួចហើយក្តីនឹងចង់មកម្តងទៀត ដោយចង់ស្វែងយល់ពីសក្តានុពលដែលគាត់មើលមិនទាន់អស់»។

លោកស្រីបន្តថា កម្ពុជាគួរយកឱកាសនេះផ្សព្វផ្សាយឱ្យអស់លទ្ធភាព និងត្រៀមខ្លួនឱ្យបានរួចរាល់ដើម្បីរៀបចំនូវតំបន់ទេសចរណ៍និងផលិតផលទេសចរណ៍ឱ្យបានគ្រប់ទីផ្សារ។

យោងតាម​ស្ថិតិ​ទេសចរណ៍​នៃ​ក្រសួងទេសចរណ៍​​ បានឱ្យដឹងថា ក្នុង​ឆ្នាំ២០២៣ ព្រះ​​រាជាណាចក្រ​កម្ពុជា ​ទទួល​បាន​អ្នកទេសចរ​អន្តរជាតិ​ចំនួន​ជាង ៥​លាន​ ៤៥​ម៉ឺន​នាក់ ដែល​កើន​​ឡើង​ចំនួន​ ១៣៩,៥% ចំណែក​ទេសចរ​ជាតិ​មាន​ចំនួន​ជាង ​១៨​ លាន ​៧៤​ ម៉ឺន​នាក់ បាន​កើន​​ឡើង ៣៤,៥%៕

កាលពីថ្ងៃទី២៣ ខែ​កុម្ភៈ ឆ្នាំ២០២៣ អគ្គនាយកដ្ឋានគយនិងរដ្ឋាករកម្ពុជា បាន​ចេញ​សេចក្តី​ជូន​ដំណឹងពីការ​​ផ្អាកជាបណ្តោះអាសន្ន​នូវការនាំចូលគ្រឿងក្នុង និងបំណែកសាច់បង្កក មួយចំនួនដែលជាគ្រឿងក្នុងសត្វចំនួន ៨មុខ ក្នុងនោះមានដូចជា​ អណ្តាត ថ្លើម ពោះវៀន ប្លោក ក្រពះ នៃសត្វជ្រូក គោ ក្របី ជាដើម​។ ប្រភពដដែលបន្តថា ការផ្អាកនេះមានរយៈពេល​៦ខែ ចាប់ពីថ្ងៃទី១២ ខែមីនា ដល់ថ្ងៃទី១២ ខែកញ្ញា ឆ្នាំ២០២៤។

កសិករ​ដែល​ចិញ្ចឹម​សត្វ​ជ្រូក​ជាលក្ខណៈគ្រួសាររស់នៅក្នុងខេត្តពោធិ៍សាត់ លោក រដ្ឋា មាន​​ប្រសាសន៍​ថា ការ​ផ្អាកនាំចូល​សាច់បង្កកនេះជារឿង​ដដែលៗ ហើយជាការផ្អាកដែលមាន​​រយៈពេលខ្លី។ លោកបន្ត​ថា ការ​ផ្អាក​នាំចូលសាច់​បង្កក​នេះ មិន​អាច​ធ្វើឱ្យជីវភាពកសិករ​​​ប្រសើរ​ឡើង​នោះ​ទេ​។

លោកថា៖ «សាច់បំណែកផ្សេងៗឱ្យនាំចូលធម្មតា អត់ឱ្យនាំចូលតែគ្រឿងក្នុងទេ ដោយសារ​​គ្រឿង​ក្នុង​វាយកមក វាឆាប់​ស្អុយ ចឹងគេអត់យកមក​ […] វានៅតែប៉ះពាល់ហ្នឹង សំណូមពរឱ្យជួយមើល​កសិករក្នុងស្រុក ក្នុងប្រទេសផង កុំយកតែសេដ្ឋកិច្ច នាំចូលនាំចេញនោះ បើមិនចឹងទេ​កសិករក្នុងស្រុកយើងចប់ហើយ អំបិល​ហើយ វ័ណ្ឌករដោះស្រាយ​ធនាគារមិនរួចហ្នឹងហើយ​»។

លោកបន្ថែម​ថា៖ «បើផ្អាកតែ៦ខែជួយបានតិច មិនជួយបានច្រើនទេ ចុះបើជ្រូកសាច់យើងចិញ្ចឹម​រយៈ​ពេល ៥ទៅ​៦ខែដូច​គ្នា ទម្រាំ​បាន​លក់ ទម្រាំបានលក់គេឱ្យនាំចូលវិញបាត់ទៅហើយ បើថាផ្អាករហូតអាហ្នឹងល្អ»។

លោក ផល សំបូរ ជានិស្សិតកសិកម្មផ្នែកបសុពេទ្យ យល់ថា វិធាន​ការនេះ​ល្អ បើ​សិន​មានការ​អនុវត្តច្បាប់បានត្រឹមត្រូវ។

លោកបន្តថា៖ «​ថ្នាក់ដឹកនាំស្ថាប័នគយ អ្នកបច្ចេកទេស ការនាំចូលនៃកសិផល​​ ផលិតផលនានា ត្រូវពិចារណានិងយកចិត្តទុកដាក់ បើការនាំចូលនាំឱ្យមាន​ការលើសនៃតម្រូវការ រួម​ទាំង ផលិតកម្ម ឬ​ផលិតផលក្នុងស្រុកច្រើនពេក​ ត្រូវបន្ថយការនាំចូល ព្រោះបើនាំចូលច្រើនពេក ធ្វើឱ្យផលិតផល ឬ​កសិផលរបស់ប្រជាជនយើង​បាត់​បង់​ទីផ្សារ ហើយខំប្រឹងផលិតខ្លួនឯងឱ្យច្រើន និងធ្វើឱ្យទៅជា cycle ដើម្បីរក្សានូវ​សន្ដិសុខស្បៀង និង​ផលិត​ផល​ឱ្យ​មាន​​ស្ថេរ​ភាព បើទោះជានាំចូលត្រូវត្រួតពិនិត្យ​សុវត្ថិភាពចំណីអាហារឱ្យបានត្រឹមត្រូវតាមស្ដង់ដារ​បច្ចេកទេស ដើម្បីការពារ​សុខភាពប្រជាជនយើង»។

ប្រធាន​មជ្ឈមណ្ឌលប្រជាពលរដ្ឋ​ដើម្បីអភិវឌ្ឍន៍ និងសន្តិភាព លោក យង់ គឹមអេង យល់ថា រដ្ឋាភិបាល​គួរតែផ្អាកការនាំចូល​គ្រឿងក្នុង និងបំណែកសាច់បង្កក ជារៀងរហូត​តែម្តង ព្រោះវា​មានផលប៉ះពាល់ច្រើនដល់សុខភាពពលរដ្ឋ។

លោកបន្ថែមថា៖ «គ្រឿងក្នុងសត្វបង្កកវាងាយនឹងខូចណាស់ ហើយបណ្តាប្រទេសខ្លះគេមិនហូបផង អញ្ចឹង​សុំឱ្យ​អាជ្ញាធរ​ដែល​ពាក់ព័ន្ធមានការត្រួតពិនិត្យ​ចំពោះ​សុខ​ភាព ជា​ពិសេសការនាំចូលសាច់បង្កក ធ្វើយ៉ាងណាកុំឱ្យនាំចូល​សាច់បង្កកទាំងឡាយ​ណាដែលប៉ះពាល់ដល់​សុខភាពរបស់ប្រជាពលរដ្ឋ ជាពិសេសដូចជាគ្រឿងក្នុង»។

លោក​ អំ សំអាត នាយកទទួលបន្ទុកកិច្ចការទូទៅ​នៃអង្គការលីកាដូ មានប្រសាសន៍​ថា វិធានការនេះ ជា​យន្តការមួយជួយទប់ស្កាត់នូវការនាំចូលគ្រឿងក្នុងសត្វ និងបំណែកសាច់បង្កក ព្រោះសាច់ទាំងអស់នេះ​ បើសិនជាមិនបានពិនិត្យគុណភាពឱ្យបានត្រឹមត្រូវទេ ពេលប្រជាពលរដ្ឋបរិភោគគឺអាចប៉ះពាល់សុខភាព ហើយប្រជាពលរដ្ឋដែលមានសត្វសម្រាប់លក់​សាច់ និងគ្រឿងក្នុង ជួបបញ្ហាទីផ្សារ ដោយសារ​ការនាំចូលគ្រឿងក្នុង និង​បំណែកសាច់បង្កក គឺមានតំលៃទាបជាង។

លោកថ្លែងថា៖ «វិធានការនេះ អាចមានប្រសិទ្ធភាព ប្រសិន​បើអាជ្ញាធរពាក់ព័ន្ធអនុវត្តឱ្យបានតឹងរ៉ឹង ជាពិសេសអាជ្ញាធរ​ពាក់ព័ន្ធនៅតាមច្រកទ្វារព្រំដែនទាំងអស់​ ត្រូវអនុវត្តវិធានការនេះ​ឱ្យមានប្រសិទ្ធភាព ដោយទប់ស្កាត់អំពើពុករលួយ ឬផលប្រយោជន៍ផ្ទាល់ខ្លួន ដូច្នេះបើច្រកទ្វារព្រំដែនណាអនុញ្ញាតឱ្យនាំគ្រឿងក្នុង និងសាច់សត្វបង្កកចូល ក្រោយពីមានវិធានការរបស់រាជរដ្ឋាភិបាល ត្រូវទទួលខុសត្រូវតាមច្បាប់ និងវិធានរដ្ឋបាល»។

ចំណែក ប្រធានសមាគមចិញ្ចឹមសត្វកម្ពុជា លោកស្រុន ពៅ យល់ឃើញថា វិធានការដែលរាជរដ្ឋាភិបាលដាក់មកនេះ នឹងអាចមានប្រសិទ្ធភាព​នៅថ្ងៃខាងមុខ ក្រោយអនុវត្តក្នុងកំឡុងរយៈពេល​៦​ខែ​នេះ។ លោកបន្តថា វិធីសាស្រ្តក៏មានរួចហើយ នៅពេលខាងមុខគឺការនាំចូលសាច់បង្កកត្រូវមកក្រសួងកសិកម្មជាអ្នកគ្រប់គ្រង នេះជាវិធានការដែលត្រូវអនុវត្តបន្ត។

លោកលើកឡើងថា៖« រាជរដ្ឋាភិបាលបានយកចិត្តទុកដាក់លើវិស័យចិញ្ចឹមសត្វនឹងរៀបចំឱ្យមានផែនការជាបន្តបន្ទាប់ ហើយខ្ញុំសង្ឃឹមថាវិធានការនេះនឹងមានប្រសិទ្ធភាពនៅថ្ងៃខាងមុខ»។

អគ្គនាយករងកាំកុងត្រូលត្រួតពិនិត្យ ផ្នែកសុខភាព ចំណីអារហារ លោក គឹម មាសសីហា បានលើកឡើថា ការដាក់ចេញនូវវិធានការផ្អាកការនាំចូល​គ្រឿងក្នុង និងបំណែកសាច់​បង្កក​នេះ ​ដោយ​សារមន្រ្តីអនុវត្តច្បាប់របស់ក្រសួង និងស្ថាប័នពាក់ព័ន្ធ បានរកឃើញ​កត្តាដែល​​នាំ​ឱ្យ​មាន​គ្រោះថ្នាក់ផ្សេងៗ​ទៅលើបណ្តា​សាច់​គ្រឿង​ក្នុង​ទាំង​ ៨មុខ ដែលមិនអនុ​លោម​ទៅ​តាម​ច្បាប់ និងមិនមានសុវត្ថិភាព។

លោកបញ្ជាក់ថា៖ «ចំពោះប្រសិទ្ធភាព មុននឹងយើងរៀបចំដាក់ចេញនូវវិធានការនេះ យើងក៏បានចូលរួមសិក្សាទាំងអស់គ្នា ដោយមានក្រសួងស្ថាប័នពាក់ព័ន្ធ ដូចជា វិស័យឯកជនផងដែរ ថានៅពេលដែលយើងដាក់ចេញវិធានការនេះ​ទៅនឹ​ង​មាន​ការសាទរ​កម្រិតណា ហើយក៏ដូចជាមានភាពអនុលោមស្តង់ដាប្រតិបត្តិរបស់អន្តរជាតិយ៉ាងម៉េចដែរ ទៅតាមគោលការណ៍អន្តរជាតិ។ យើងមិនមែនចេះតែដាក់វិធានការដោយមិនមានការសិក្សាច្បាស់លាស់ទេ»។

លោបន្តថា៖ «មន្រ្តីអនុវត្តច្បាប់យើងក៏ពិនិត្យទៅតាមឃ្លាំងស្តុក ទៅតាមគោលដៅសំខាន់ៗ យកជាគំរូ និងត្រួតពិនិត្យទៅថាតើ​កន្លែងណា​មាន​កត្តា​ជាហានិភ័យទេ មុននឹងយើងសម្រេចរៀបចំវិធានការជាក់លាក់មួយ ក្រោយ​ពីវិធាន​ការរយៈពេល៦ខែនេះ ត្រូវបានកន្លងផុតទៅ យើងនឹងបន្តសកម្មភាពរបស់យើងឱ្យបានជាប់លាប់»។

បើតាម​របាយការណ៍បូកសរុបការងាររបស់ក្រសួងកសិកម្ម នៅឆ្នាំ២០២៣ និងទិសដៅឆ្នាំ២០២៤ បានឱ្យដឹងថា នៅឆ្នាំ២០២៣ ផលិតកម្មសត្វ​ក្នុងស្រុកអាចផ្គត់ផ្គង់សាច់បានប្រមាណ ៣២០ពាន់តោន ស្មើនឹង៩៨ភាគរយនៃតម្រូវការសរុប។ ប្រភពដដែលបន្តថា បរិមាណសាច់ដែលខ្វះខាត ត្រូវបាននាំចូលពីបរទេស ដើម្បីបំពេញតម្រូវការសម្រាប់ម្ហូបអាហារ និងធ្វើជាវត្ថុធាតុដើមផលិតចំណីសត្វលម្អ ដូចជា ឆ្កែ និងឆ្មាជាដើម។

ដើម្បីបំពេញតម្រូវការ កម្ពុជាបាននាំចូលសាច់ និងផលិតសត្វសរុប ៩,២៥ពាន់តោន ក្នុងនោះមានជ្រូកកណ្ដុល ៣ពាន់ក្បាល ពពែ៣៣៦ក្បាល ចៀម ៤០០ក្បាល មាន់សាច់រស់ ៣,៥៥លានក្បាល ទាសាច់រស់ ១៧០ពាន់ក្បាល (៤,៤៩ពាន់តោន) និងសាច់ចម្រុះ រួមមាន សាច់ជ្រូក ចៀម ក្ងាន ក្រួច គោ ក្របី ប្រហិត សាច់ក្រក និងផលិតផលសត្វ សរុបចំនួន (៤,៧៦ពាន់តោន)។

គួរបញ្ជាក់ផងដែរថា កាលពីថ្ងៃចុង​ខែមករា ឆ្នាំ២០២៤ សមត្ថកិច្ចជំនាញខេត្តស្វាយរៀង បានបង្ក្រាបករណីរថយន្ត​កុងតឺន័រ​ចំនួន ០៤គ្រឿង ​ដែលដឹកសាច់បង្កកនាំចូលពីវៀតណាមជាច្រើនតោន ក្រោយរកឃើញថា ខ្វះខាតឯកសារបញ្ជាក់មួយចំនួន និង​ការ​រក្សា​ទុកសាច់បង្កក​មិនត្រូវតាមស្តង់ដាដែលនាំឱ្យប៉ះពាល់​​ដល់​គុណភាពសាច់។ ចំណែក​កាលពី​​ថ្ងៃទី៨ ខែកុម្ភៈ អាជ្ញាធរបានរកឃើញបង្គារ​​​មានចាក់ចាហួយ​នៅលើក្បាលចំនួន ៤ ២៣៥​គីឡូ​ក្រាម នៅ​លើ​រថយន្តមួយ​ដែល​កំពុង​ចែក​ចាយ​​​នៅ​តាមស្តង់​លក់​មួយចំនួន នៅម្តុំត្រឡោកបែក ក្នុងរាជធានីភ្នំពេញ​​។

ដោយឡែក នៅ​ថ្ងៃទី១៤ ខែកុម្ភៈ កម្លាំងការិយាល័យនគរបាលប្រឆាំងបទល្មើសសេដ្ឋកិច្ច ក៏​បាន​បង្ក្រាបការនាំចូល​ស្លាប​មាន់​ខូចគុណភាព ចំនួន ២ ០០០គីឡូក្រាម គ្មាន​ឯកសារ​បញ្ជាក់​ពី​ប្រភពច្បាស់​លាល់ និងមិនអនុលោមភាពផ្នែកបទដ្ឋានព័ត៌មានលក្ខខ័ណ្ឌតម្រូវម្ហូបអាហារ ដែលធ្វើឱ្យប៉ះពាល់ដល់សុខភាពប្រជាពលរដ្ឋជាអ្នកប្រើប្រាស់ផងដែរ៕

នៅខាងមុខភោជនីយដ្ឋាននីមួយៗមានមនុស្សប្រុសស្រីចំនួន២ទៅ៥នាក់ឈររង់ចាំចាប់ឡានម៉ូតូភ្ញៀវទេសចរដែលបានមកលេងឆ្នេរកែប។

នៅពេលមានឡានឬម៉ូតូភ្ញៀវមកដល់ម្ដងៗមានអ្នកខ្លះបក់ដៃអ្នកខ្លះរត់ទៅចាប់ដៃម៉ូតូ កាក់ឡានភ្ញៀវមានភាពរញ៉េរញ៉ៃនៅលើដងផ្លូវ មើលទៅហាក់គ្មានសណ្តាប់ធ្នាប់ទាល់តែសោះ។ ភ្ញៀវទេសចរមកលេងនៅឆ្នេរកែបស្នើឱ្យអាជ្ញាធរណែនាំអប់រំអាជីវករដែលរកស៊ីលក់ម្ហូបអាហាររត់ចាប់ឡានម៉ូតូភ្ញៀវពាសពេញផ្លូវឱ្យរក្សាសណ្ដាប់ធ្នាប់។

ពាក់អាវយឺតដៃវែងពាក់មួកពណ៌ខ្មៅដៃម្ខាងពរកូនប្រុសតូចមានអាយុជាង២ឆ្នាំដៃម្ខាងទៀតកាន់ដៃកូនប្រុសម្នាក់ទៀតដើរលេងនៅម្ដុំរូបសំណាក់ស្រីស លោក ណូ រីយ៉ា រស់នៅខេត្ដកំពត បានមកលេងនៅខេត្ដកែបជាលក្ខណៈគ្រួសារ។

បុរស់វ័យ៣៧ឆ្នាំរូបនេះបានប្រាប់ Newsroom Cambodia ថា អាជីវករដែរលក់ម្ហូបអាហារនៅឆ្នេរកែបមានភាពរញ៉េរញ៉ៃមិនដូចអ្នកលក់នៅតំបន់ផ្សេងៗ លោកមើលឃើញថាអាជីវករខេត្ដព្រះសីហនុ កំពត កោះកុង ឬនៅរមណីយដ្ឋានផ្សេងៗមិនមានអ្នករត់ចាប់ភ្ញៀវរញ៉េរញ៉ៃពេញផ្លូវដូចនៅឆ្នេរកែបនោះទេ។

លោកលើកឡើងថា៖ « ខ្ញុំយល់ថាមិនល្អមើលទេបើគាត់មានកន្លែងមានហាងអីត្រឹមត្រូវយើងចូលស្ម័គ្រចិត្ដ ចូលហាងណាចូលហាងហ្នឹងហ្មង។ចាប់តាមផ្លូវ ប្រសេកប្រសាច[ខុស]ច្បាប់ចរាចរណ៍ »។

លោក សូ ម៉ុង អាយុ៧២ឆ្នាំ ប្រកបមុខរបរជាអ្នកថតរូបនៅតំបន់ឆ្នេរកែបមើលឃើញថា ការហៅភ្ញៀវរបស់អាជីវករលក់ដូរតាមតំបន់ឆ្នេរកែបគឺមិនល្អទេ អ្នកខ្លះគ្រាន់តែឃើញឡានភ្ញៀវឈប់ភ្លាមអូសដៃទៅអង្គុយលើកន្ទេលរួចគិតលុយ៤ម៉ឺន។ លោកថា ការចាប់ភ្ញៀវគឺមានផលប៉ះពាល់ខ្លាំងដល់អារម្មណ៍ភ្ញៀវ ធ្វើឱ្យភ្ញៀវខ្លះខឹង ព្រោះភ្ញៀវទើបតែមកដល់មិនទាន់បានដកដង្ហើមស្រួលបួលផងមានអ្នកលក់មកទាញដៃទាញជើងហើយភ្ញៀវខ្លះមិនមានលុយគ្រប់គ្រាន់នោះទេ។

លោកបន្តថាកន្លងមកការហៅភ្ញៀវបានធ្វើឱ្យមានគ្រោះថ្នាក់ចរាចរណ៍ដល់អ្នកធ្វើដំណើរតាមដងផ្លូវ លោកថាកន្លងមកអាជ្ញាធរធ្លាប់បានណែនាំអបរំច្រើនដងមកហើយដល់អាជីវករប៉ុន្តែមិនមានអ្នកអនុវត្តតាមនោះទេ។

លោកលើកឡើងថា៖ «អាជ្ញាធរ[អនុវត្តច្បាប់]ធូរពេកដោយចាប់ហើយស្តីពីរបីម៉ាត់រួចស្អែកឡើងគឺមកទៀត បើចាប់បានគួរតែមានវិធានការដាក់ទោសត្រឹម១០ថ្ងៃ បើ១០ថ្ងៃក្រោយមកធ្វើទៀតត្រូវរំសាយអាជីវកម្មចោល តែអាជ្ញាធរមិនធ្វើអញ្ចឹងទេគឺធ្វើលេងសើចៗដូច្នេះទើបអាជីវករមួយចំនួនមិនខ្លាច»។

ភ្ញៀវទេសចរម្នាក់មកពីខេត្តកំពតថ្លែងសុំមិនបញ្ចេញឈ្មោះ បានប្រាប់ Newsroom Cambodiaថា អ្នកស្រីមកលេងនៅឆ្នេរកែបនេះច្រើនដងហើយ ប៉ុន្តែការរៀបចំសណ្តាប់ធ្នាប់នៅទីនេះមិនទាន់ល្អនោះទេ។

អ្នកស្រីលើកឡើងថា៖ «ខ្ញុំមិនសប្បាយចិត្តនោះទេ នៅពេលដែលអ្នកលក់មកស្ទាក់ចាប់ភ្ញៀវចឹង ខ្ញុំទៅកំពង់សោមអត់មានចឹងទេ ឡានអាចបើកទៅដាក់ជិតកន្លែងលេងទឹក អាចក្រាលកន្ទេលហូបបាយហូបអីបាន មិនចាំបាច់ចូលកញ្ចុះទេ បើយើងមិនចង់គ្មានអ្នកមកទាញអីទេ គេគ្រាន់ហៅធម្មតា បើយើងមិនចូលក៏ស្រេចចិត្ត។ការលក់ដូរនៅនេះមើលទៅរញ៉េរញ៉ៃ អត់រៀបរយ ហើយឆ្នេរអត់សូវស្អាត មានសម្រាមទៀត ខ្ញុំមកនេះអត់ដែលចូលហូបអីទេ ដាំបាយដាក់មកពីផ្ទះរហូតហ្នឹង»។

លោក ញ៉ែត ផល អាយុ៤៨ឆ្នាំ រស់នៅភូមិអូរក្រសារ ឃុំអូក្រសារ ស្រុកដំណាក់ចង្អើរ ខេត្តកែប ដែលជាអ្នកលក់ដូរតាមរទេះនៅឆ្នេរកែប លោកបានប្រាប់ Newsroom Cambodia ថាការហៅឡានម៉ូតូភ្ញៀវ របស់អាជីវករដើម្បីឱ្យភ្ញៀវចូលមកហូបម្ហូបអាហារនៅកន្លែងរបស់ខ្លួន ពីសំណាក់អាជីរករមួយចំនួនមិនល្អ បើសិនជាអាចកាត់បន្ថយបានគឺល្អណាស់ លោកមិនយល់់ស្របចំពោះអាជីវករដើរកាក់ឡានម៉ូតូភ្ញៀវនោះទេ។

នៅពេលដែលលោកឃើញសកម្មភាពបែបនេះលោកមិនអាចទទួលយកបានទេ ព្រោះជាខ្មែរដូចគ្នា ជាពិសេសភ្ញៀវដែលបានមកលេង ទាំងយើងទាំងគេគឺមិនសប្បាយចិត្តឡើយ លោកថាបញ្ហានេះបានកើតមានយូរមកហើយនៅខេត្ដកែបនេះ។ នៅតំបន់ផ្សេងមិនមានអាជីវកររត់ចាប់ភ្ញៀវដូចនៅឆ្នេរកែបទេ ដូចជាកំពង់សោមនិងទឹកឈូ។

លោកបន្ថែមថា៖ «ខ្ញុំមិនអាចទទួលយកបានទេ យើងខ្មែរដូចគ្នានិយាយស្តាប់គ្នាបានភ្ញៀវ[បរទេស]ម៉េចចេះស្តាប់ ខ្ញុំគិតថាទោះបីក្នុងចិត្តគាត់ក៏មិនអាចទទួលយកបានដូចតែគ្នាហ្នឹង»។ លោកថា ទង្វើបែបនេះធ្វើឱ្យភ្ញៀវទេសចរជាតិអន្តរជាតិមានការថយចុះនៅពេលឃើញ សកម្មភាពមិនល្អបែបនេះ។

លោក ខេង សេងហុង ជានិស្សិតផ្នែក IT នៅរាជធានីភ្នំពេញបានធ្វើដំណើរកម្សាន្តមកខេត្តកែបថ្ងៃចុងសប្តាហ៍ បានថ្លែងប្រាប់ Newsroom Cambodia ថា ចំពោះអ្នកលក់ដែលមានកាយវិការទាញឬក៏អូសភ្ញៀវហើយជាពិសេសគឺឈរលើផ្លូវតែម្តងវាធ្វើឱ្យមានការកកស្ទះចរាចរណ៍ហើយក៏អាចបណ្តាលឱ្យមានគ្រោះថ្នាក់ដល់អ្នកធ្វើដំណើរនិយាយរួមគឺពិបាកភ្នែកមើលតែម្តង។

លោកបញ្ជាក់ថា៖ «ការអូសឬក៏ទាញភ្ញៀវទេសចរគឺជាភាសាគ្មានសំឡេងប៉ុន្តែវាក៏អាចបញ្ជាក់ថាជាការមិនសមរម្យ»។

លោកថា លោកសប្បាយចិត្តនៅពេលឃើញអាជីវករចេះលក់ដូរដើម្បីចិញ្ចឹមខ្លួនឯង ប៉ុន្តែបញ្ហាវិបត្តិមួយទៀតនោះគឺភ្ញៀវភាគច្រើនគឺមិនសប្បាយចិត្តនៅពេលឃើញសកម្មភាពដូចជាការអូសទាញស្ទាក់ភ្ញៀវចូលហាងរបស់គាត់។ ភ្ញៀវពិបាកទទួលយកនៅពេលដែលឃើញទិដ្ឋភាពមួយពិបាកភ្នែកមើល និងធ្វើឱ្យខូចទម្រង់ទ្រង់ទ្រាយរបស់ឆ្នេរកែបជាឆ្នេរមួយដែលទាក់ទាញភ្ញៀវទេសចរខ្លាំង។

លោកបន្ថែមថា៖ «ខ្ញុំអត់សប្បាយចិត្តនៅពេលគាត់មកស្ទាក់នៅពេលដែលយើងកំពុងធ្វើដំណើរ ប្រសិនបើអ្នកធ្វើដំណើរកំពុងភ្លឹកមើលទេសភាព មើលផ្លូវ មើលសមុទ្រ មើលភ្ញៀវទេសចរដើរជាដើម ប្រសិនបើមិនចាប់អារម្មណ៍ទៅមើលអ្នករត់មកហៅមកស្ទាក់ទាញភ្ញៀវទេនោះនឹងមានគ្រោះថ្នាក់»។

លោកសំណូមពរឱ្យអាជ្ញាធរជួយសម្រួលហើយចាត់វិធានការដល់អ្នកលក់ដូរតាមឆ្នេរកែបមួយចំនួនដែលមានសកម្មភាពមិនសមរម្យក្នុងការអូសទាញភ្ញៀវដូចជាឈរកណ្តាលទ្រូងផ្លូវកាក់ភ្ញៀវចូលហាងជាដើម។

លោកបញ្ជាក់ថា៖ «ខ្ញុំគិតថាប្រសិនបើអាជីវករនៅតែបន្តសកម្មភាពបែបនេះវាអាចនឹងធ្វើឱ្យភ្ញៀវទេសជាតិ-អន្តរជាតិធ្លាក់ចុះមកកម្សាន្តខេត្តកែប»។

លោក ខេង យ័ន អភិបាលក្រុងកែបបានប្រាប់Newsroom Cambodia ថាបញ្ហានេះរដ្ឋបាលក្រុងកែបធ្លាប់បានអញ្ជើញអាជីវករមកអប់រំណែនាំបានចំនួន២ទៅ៣ដងរួចមកហើយដើម្បីឱ្យអាជីវករបញ្ឈប់ការហៅភ្ញៀវប្រសេចប្រសាចតាមផ្លូវ។ ប៉ុន្តែនៅមានអាជីវករមួយចំនួនតូចនៅតែមិនបានចូលរួមនៅតែបន្តហៅភ្ញៀវដដែលតែមានចំនួនតិចតួចជាងមុន។

លោកថា ពីមុនមានអាជីវករទាំងនោះចេញមកហៅភ្ញៀវដល់លើផ្លូវប៉ុន្តែឥឡូវអាជីវករទាំងនោះចេញមកហៅភ្ញៀវហួសតែតូប លក់របស់ខ្លូនបន្តិចប៉ុណ្ណោះ។

លោកបន្តថា៖ ការឈានជើងចេញហៅបែបនេះគឺជាទម្លាប់របស់អាជីវករ បញ្ហាទាំងនេះរដ្ឋបាលក្រុងកែបនឹងអប់រំអាជីវករបន្ថែមទៀតដើម្បីឱ្យអាជីវករផ្លាស់ប្តូរទម្លាប់បន្តិចម្ដងៗ។ តែយ៉ាងណាលោកថាការផ្លាស់ប្ដូរទម្លាប់មនុស្សដែលធ្វើបែបនេះយូរឆ្នាំមកហើយគឺពិបាកណាស់ ប៉ុន្តែអាជ្ញាធរនៅតែបន្តអប់រំរហូតធ្វើឱ្យអាជីវករមានការផ្លាស់ប្តូរដោយមិនដឹងខ្លូន លោកក៏សុំឱ្យភ្ញៀវទេសចរទាំងអស់មានការយោគយល់ផងដែរ។

លោកលើកឡើងថា៖ « ពាក់ពន្ធ័នឹងចំណាត់ការអាជ្ញាធរបន្តពង្រឹងការអប់រំផ្សព្វផ្សាយឱ្យគាត់យល់ដឹងអំពីគោលការ[…] បើសិនជាគាត់នៅតែបន្តភាពអាណាធិបតេយ្យ[…] ផលប៉ះពាល់គឺនៅលើបងប្អូនអាជីវករទាំងអស់ហ្នឹងទេ ធ្វើឱ្យភ្ញៀវទេសចរគាត់អត់មកលេង ហើយឥឡូវតំបន់ទេសចរណ៍ថ្មីៗច្រើនណាស់ហើយល្អៗច្រើនណាស់ យើងហ្នឹងបន្តណែនាំគាត់[…]នៅតែរឿងពីរទេ ទីមួយគឺតម្លៃ[ម្ហូបអាហា]ទីពីរគឺរឿងហៅភ្ញៀវធ្វើឱ្យប៉ះពាល់ដល់អារម្មណ៍ភ្ញៀវ»។

ដោយឡែកលោក អំ សំអាត នាយកកិច្ចការទូទៅនៃអង្គការលីកាដូ ថ្លែងប្រាប់ Newsroom Cambodia លោកយល់ឃើញថា គួរតែមានការរៀបចំសណ្តាប់ធ្នាប់ឱ្យបានត្រឹមត្រួវជាពិសសអាជ្ញាធរត្រូវតែមានការណែនាំដល់អាជីវករឱ្យមានសណ្តាប់ធ្នាប់រក្សានូវសុជីវធម៌។

លោកថា ការប្រកបមុខរបររបស់អាជីវករគឺជារឿងមួយហើយក៏ប៉ុន្តែយើងត្រូវប្រកាន់ភ្ជាប់នូវគុណធម៌សណ្តាប់ធ្នាប់ចៀសវាងធ្វើយ៉ាងណាកុំឱ្យប៉ះពាល់ភ្ញៀវទេសចរ។

លោកលើកឡើងថា៖ «ការប៉ះពាល់ដល់ភ្ញៀវការចាប់ប្រទាញប្រទុងគឺប៉ះពាល់ដល់សណ្តាប់ធ្នាប់មិនល្អ ប៉ះពាល់ដល់សីលធម៌ ហើយវាប៉ះពាល់ដល់ការកម្សាន្តរបស់ភ្ញៀវមានអារម្មណ៍អាក់អន់ស្រពោនចិត្តជួនកាលអាចរងគ្រោះថ្នាក់ជាដើម»៕

នៅថ្ងៃពុធ ទី១៩ ខែមេសា ឆ្នាំ២០២៣ នេះពលរដ្ឋដែលមានជម្លោះដីធ្លីចំនួន ១៥០នាក់មកពីស្រុកចំនួន២គឺ ស្រុកតំបែរ និងស្រុកមេមត់ ខេត្ដត្បូងឃ្មុំបាននាំគ្នាមកជួបជុំគ្នានៅខាងមុខសាលាដំបូងខេត្ដត្បូងឃ្មុំដើម្បីលើកទឹកចិត្ដដល់ដំណាងរបស់ខ្លូនពីនាក់ដែលត្រូវបានតុលាការកោះហៅឱ្យចូលបំភ្លឺពាក់ពន្ធ័រឿងទៅកាន់កាប់ដីកេរ្តិ៍ដូនតារបស់ខ្លួននៅតាមបណ្ដោយព្រំដែនកម្ពុជា-វៀតណាម។

អ្នកស្រីអ៊ូច នឿន អាយុ៣៨ឆ្នាំរស់នៅភូមិចាន់មូល ឃុំចាន់មូល ស្រុកមេមត់ ខេត្ដត្បូងឃ្មុំ បានប្រាប់Newsroom Cambodia ថាមូលហេតុដែលអ្នកស្រីឡើងមកជួបជុំគ្នានៅខាងមុខសាលាដំបូងខេត្ដត្បូងឃ្មុំនៅថ្ងៃនេះគឺដើម្បីគាំទ្រនឹងលើកទឹកចិត្ដតំណាងដែលត្រូវបានតុលាការកោះហៅឱ្យចូលបំភ្លឺ ហើយមួយវិញទៀតខ្លាចមានការកៀបសង្កត់ឬចាប់ខ្លួនទៅលើតំណាងរបស់ខ្លួន។

អ្នកស្រីលើកឡើងថា៖ «ខ្ញុំព្រួយបារម្ភខ្លាចគាត់ទៅតែឯងគេកៀបសង្កត់ចោទប្រកាន់អ្វីម្យ៉ាង ដីៗយើងទាំងអស់គ្នាដល់មានបញ្ហា បញ្ហាតែគាត់ខ្លាចគេកៀបសង្កត់សព្វបែបយ៉ាងម្លោះហើយយើងនាំគ្នាមកលើកទឹកចិត្ដទាំងអស់គ្នាមក»។

លោកផុន សុផល អាយុ៣៣ឆ្នាំ ជាតំណាងពលរដ្ឋ រស់នៅភូមិក្រវៀនជើង ឃុំជាំក្រវៀន ស្រុកមេមត់ ខេត្តត្បូងឃ្មុំ បានប្រាប់ Newsroom Cambodiaថាតុលាការបានដាក់ការសង្ស័យដល់រូបលោកគ្រាន់តែដើម្បីបំបាក់ស្មារតីអ្នកតវ៉ារឿងដីធ្លីទេ លោកថាកន្លងមកអ្នកដែលមានបញ្ហាដីធ្លីត្រូវបានគេចោទប្រកាន់តាមប្រព័ន្ធតុលាការនិងដើម្បីឱ្យពលរដ្ឋឈប់តវ៉ារឿងដីធ្លី។

លោកលើកឡើងថា៖ «កន្លងមកអ្នកដែលមានបញ្ហាដីធ្លីត្រូវបានគេចោទប្រកាន់តាមប្រព័ន្ធតុលាការហ្នឹង ដើម្បីឱ្យពួកគាត់ឈប់តវ៉ារឿងដីធ្លី។ ប្រសិនបើមិនមានដំណោះស្រាយខ្ញុំនៅតែបន្តក្នុងការដាក់លិខិតស្វែងរកដំណោះស្រាយពីអាជ្ញាធរដែលពាក់ព័ន្ធពីបញ្ហាដីធ្លីរហូតមានដំណោះស្រាយ»។

លោកស៊ុន សូ ដែលជាតំណាងប្រជាពលរដ្ឋត្រូវបានតុលាកោះហៅឱ្យទៅបំភ្លឺបានប្រាប់Newsroom Cambodia ថាតុលាការចោទលោកថាបានទៅកាន់កាប់ទន្រ្ទៀនដីព្រៃរបស់រដ្ឋ លោកប្រាប់ថាដីដែលលោកចូលទៅកាន់កាប់នោះជាដីកេរ្ដិ៍ម៉ែឳយាយតារបស់លោកដែលបានកាន់កាប់ធ្វើស្រែចំការតាំងពីឆ្នាំ១៩៧៩។

លោកលើកឡើងថា៖ «ដីនេះជាដីកេរ្តិ៍ ម៉ែ ឳ យាយតាខ្ញុំ ដូច្នេះខ្ញុំធ្វើហើយ រឿងកាប់ឆ្ការខ្ញុំមានតែម៉ាស៊ីនកាត់ស្មៅ ជាម៉ាស៊ីនតូចហើយនឹងកាប់បន្តិចបន្តួច បើថាខ្ញុំកាប់ដីរដ្ឋគឺគ្មានទេ ព្រោះដីនេះជាដីដែលខ្ញុំធ្លាប់ធ្វើពីមុនមកតាម យាយ តាខ្ញុំ ម៉ែ ឳខ្ញុំ»។

លោកប្រាប់ថាពលរដ្ឋដែលបានដាក់ពាក្យស្នើសុំកាន់កាប់ដីវិញមានចំនួន២១គ្រួសារហើយពលរដ្ឋដែលរងគ្រោះមានច្រើនគ្រួសារណាស់ប៉ុន្តែអ្នកខ្លះមិនបានដាក់ពាក្យស្នើសុំនោះទេព្រោះខ្លាចអាជ្ញាធរគំរាមកំហែងមានមេភូមិមានប៉ូលីសរដ្ឋបាលគំរាមកំហែងម្ចាស់ដីថាទៅតវ៉ាប្រយ័ត្នគេចាប់ដាក់គុកធ្វើឱ្យពលរដ្ឋខ្លះអត់ហ៊ានទទៅដាក់ពាក្យស្នើសុំ។

លោកបន្ថែមថា៖ «ខ្ញុំគិតថាហៅហ្នឹងពិតជាគំរាមកំហែងបំភ័យមិនឱ្យប្រជាជនងើបតវ៉ាទៅថ្ងៃក្រោយទៀត»។
លោក សូ សុវិទ្យា តំណាងអយ្យការអមសាលាដំបូងខេត្ដត្បូងឃ្មុំ បានប្រាប់Newsroom Cambodia ថាការកោះហៅតំណាងពលរដ្ឋមកឆ្លើយបំភ្លឺនេះគឺករណីពលរដ្ឋចូលទៅកាន់កាប់ដីព្រៃរបស់រដ្ឋ។​ លោកលើកឡើងថា៖ « គាត់ចូលទៅកាន់កាប់ដីព្រៃរបស់រដ្ឋ»។

លោក វណ្ណ សូផាត មន្រ្ដីសម្របសម្រួលផ្នែកធុរកិច្ច និងសិទ្ធិមនុស្សរបស់មជ្ឈមណ្ឌលសិទ្ធិមនុស្សកម្ពុជា បានប្រាប់Newsroom Cambodia ថាករណីនេះគឺអាស្រ័យទៅលើកបញ្ចីសារពើពន្ធ័របស់រដ្ឋាភិបាលឬរបស់អាជ្ញាធរបញ្ជាក់ថាជាដីសារធារណៈរបស់រដ្ឋឬជារបស់ប្រជាពលរដ្ឋ លោកថាបើដីនោះជារបស់ពលរដ្ឋដែលបានកាន់កាប់តាំងពីដូនតាមកត្រូវតែមានការស៊ើបអង្កេតឱ្យបានច្បាស់លាស់ជាជាងប្រើប្រាស់ប្រពន្ធតុលាការ។

លោកមើលឃើញថាបច្ចប្បន្នពលរដ្ឋមានការរងគ្រោះច្រើនណាស់ លោកថាជាពិសេសតុលាការមុនធ្វើការចោទប្រកាន់មកលើប្រជាពលរដ្ឋត្រូវមានការស៊ើបអង្កេតឱ្យបានច្បាស់លាស់ឯករាជឱ្យមានតម្លាភាព លោកថាតុលាការមិនត្រូវមើលតែរបាយការណ៍របស់អាជ្ញាធរមូលដ្ឋាននោះទេ។

លោកថាអាជ្ញាធរមូលដ្ឋានមួយចំនួនមានពាក់ពន្ធ័ជាមួយផលប្រយោជន៍ លោកថាកន្លងមកធ្លាប់មានអាជ្ញាធរបណ្ដេញពលរដ្ឋចេញទាំងបង្ខំ រួចហើយយកដីនោះទៅឱ្យអ្នកមានអំណាចឬចែកគ្នាពុះជាដីឡូលក់ចែកគ្នាជាដើម។

លោកលើកឡើងថា៖ «បើពិតជាដីរបស់រដ្ឋមែនត្រូវមានបញ្ជីសារពើពន្ធ័បញ្ជាក់ច្បាស់លាស់មានអនុក្រឹតថាដីហ្នឹងជាដីតំបន់ការពារឬជាដីតំបន់សារធារណៈរបស់រដ្ឋ ចឹងបើប្រជាពលរដ្ឋកាន់កាប់យូរមកហើយធ្វើស្រែចំការអាស្រ័យផលលើហ្នឹង ទួសបីជាដីសារធារណៈរបស់រដ្ឋក៏ដោយ ក៏រដ្ឋអាចមានសិទ្ធក្នុងការធ្វើអនុប្រយោគដើម្បីបំឡែងឱ្យទៅជាដីឯកជនរបស់រដ្ឋហ្នឹងផ្ដល់ជាប័ណ្ណកម្មសិទ្ធឱ្យពួកគាត់កាន់កាប់បន្តទៀត[…]រដ្ឋគួរតែពិចារណាដើម្បីពិនិត្យឱ្យបានច្បាស់លាស់។ ជៀសវាងប្រើប្រពន្ធ័តុលាការទៅបំបាក់ទឹកចិត្ដប្រជាពលរដ្ឋក្នុងការទាមទារឱ្យមានដំណោះស្រាយទៅលើបញ្ហាដីធ្លីរបស់គាត់ យើងដឹងហើយថាពលរដ្ឋខ្មែរភាគច្រើនពឹងពាក់ទៅលើដីស្រែ»។

ពលរដ្ឋបានសំណូមពរដលអង្គការទាំងអស់ទាំងអង្គការក្រៅរដ្ឋាភិបាលនិងក្នុងរដ្ឋាភិបាលជួយដោះស្រាយបញ្ហាដីធ្លីឱ្យពលរដ្ឋឱ្យបានឆាប់រហ័ស ពីព្រោះពលរដ្ឋដែលរស់នៅតាមបន្ទាត់ព្រំដែនពិបាកយូរឆ្នាំមកហើយដែលយួនធ្វើបាបដេញបាញ់បាត់បង់ដីធ្លី។ ពលរដ្ឋរំពឹថារដ្ឋាភិបាលនិងអង្គការក្រៅរដ្ឋាភិបាលជួយជម្រុញដោះស្រាយឱ្យពលរដ្ឋឱ្យបានលឿន៕

អ្នកស្រីឈុំ អន រស់នៅសង្កាត់សំរោងត្បូង ខណ្ឌព្រែកព្នៅបានប្រាប់ Newsroom Cambodia ថាមូលហេតុដែលគាត់មិនចង់ទៅកន្លែងថ្មី គឺដោយសារនៅទីនោះមិនមានកន្លែងប្រកបមុខរបចិញ្ចឹមជីវិតបានដូចនៅកន្លែងរស់នៅសព្វថ្ងៃនេះ។ គាត់បានលើកឡើងថារាល់ថ្ងៃនៅក្នុងផ្ទះគាត់មានកូនចៅរស់នៅចំនួន ០៥គ្រូសារ។

អ្នកស្រីថាកន្លែងដែលអាជ្ញាធរដោះដូរឱ្យទៅនៅនោះគឺដីមានទំហំតូចជាងដីដែលគាត់ រស់នៅសព្វថ្ងៃហើយមិនអាចប្រកបមុខរបបានគឺបានត្រឹមតែរស់នៅហើយនៅទីនោះមានចំងាយឆ្ងាយពីសាលារៀន គាត់ប្រាប់ថារាល់ថ្ងៃគាត់ចិញ្ចឹមចៅកំព្រាចំនួន០៥នាក់ដែលនៅតូចៗ។

អ្នកស្រីបានលើកឡើងថា៖ « រស់នៅកន្លែងហ្នឹងគ្រាន់បានទៅរើសលៀសរើសខ្យងចៅៗចេញពីរៀនមករើសបាន១គីឡូ ២គីឡូ បេះត្រកួន បេះឈូក គ្រាន់[លក់] បានលុយទៅរៀនផង បើយើងទៅនៅអីណា អីណីនោះទៅរកស៊ីអីបាន ដូចខ្ញុំចាស់ចឹងទៅរកអីបាននៅនេះទៅជិតសាលាបានចៅៗទៅរៀនសព្វថ្ងៃនៅនុងសាលាឆ្ងាយយើងគ្មានម៉ូតូណាជិះបានទៅរៀនហ្នឹងគេ»។

អ្នកស្រីប្រាប់ថាគាត់រស់នៅទីនេះតាំងតែពីឆ្នាំ១៩៩៣ក្រោយបោះឆ្នោះតរួចគាត់ថាពលរដ្ឋដែលរស់នៅសព្វថ្ងៃនេះនៅមានចំនួន៧៩ខ្នងផ្ទះមានទំហំដីជាង ៣ហិតា។ គាត់ថាដីដែលគាត់រស់នៅសព្វថ្ងៃមានទំហំទទឹង៥ម៉ែត បណ្ដោយ១០០ម៉ែត ហើយដីដែលអាជ្ញាធរដូរឱ្យមានទទឹង ៤ម៉ែតកន្លះ បណ្ដោយ ១៨ម៉ែតកន្លះ។

អ្នកស្រីបន្តថា៖ «ក្បាល៤ម៉ែតកន្លះ បណ្ដោយ១៨ម៉ែតកន្លះ តើគ្រួសារខ្ញុំរស់នៅបានដែរអីគ្រួសារខ្ញុំវាច្រើនសុំរស់នៅហ្នឹងកន្លែងហ្នឹងតែម្ដងសុំអត់ចេញទៅកន្លែងណាទេ។ពីមុនបានកូននេសាទត្រីបានឥឡូវពិបាកខ្លាំង រស់នៅទឹកដីកន្លែងហ្នឹងពិបាកមែនប៉ុន្តែស្រនុកយើងរកមុខរបប។ឱ្យយើងទៅនៅ អីនុងមិនដឹងផ្លូវណាលក់ដូនៅកន្លែងនុង មិនដឹងបឹងនៅណានៅកន្លងហ្នឹងគ្រាន់មានបឹងនៅតិចតួច»។

លោកប៉ន ពៅ អាយុ៣៧ឆ្នាំ បានប្រាប់Newsroom Cambodia ថាលោកចេញមកតវ៉ានៅថ្ងៃនេះគឺដើម្បីឱ្យអាជ្ញាធរជាពិសេសលោកអភិបាលខណ្ឌព្រែកព្នៅជួយចេញប្លង់កម្មសិទ្ធិដីធ្លី និងសៀវភៅស្នាក់នៅ ឬសៀវភៅគ្រួសារ លោកថារាល់ថ្ងៃនេះលោករស់នៅដូចជនអន្តោប្រវេសន៍ចឹង លោកប្រាប់ថាដីដែលលោករស់សព្វថ្ងៃទោះបីកាត់ចំណីផ្លូវហើយ ក៏លោកអាចថយទៅខាងក្រោយបានទៀត។

លោកថាការដូទៅកន្លែងថ្មីក៏លោកចង់ទៅដែរមិនមែនថាមិនចង់ដូនោះទេតែដោយសារដូទៅកន្លែងថ្មីមិនមានមុខរបបអ្វីសម្រាប់ចិញ្ចឹមជីវិតបានលោកថានៅកន្លែងដែលលោករស់នៅរាល់ថ្ងៃលោកអាចរករបបផ្សេងៗបានខ្លះតែទៅនៅកន្លែងថ្មីមិនអាចរកអ្វីបានទាំងអស់តែយ៉ាងណាលោកនៅតែលោកចង់បានការអភិវឌ្ឍនៅនឹងកន្លែង ជាជាងដូរទៅកន្លែងថ្មី។

លោកលើកឡើងថា៖ «មិនថាមិនចង់ដោះដូនោះទេ ប្អូនស្រលាញ់[ការដោះដូរ]ដែរដោយសារនៅនេះប្អូនរកមុខរបបនៅផ្ទះខ្លួនឯងបាន មិនមែនថាប្អូនមិនចង់ដោះដូទេដោះដូតែនៅនេះយើងរកបានខ្លះបើយើងទៅនោះវាដាច់មិនដឹងរកអ្វីបាន មួយទៀតចង់អភិវឌ្ឍនៅនឹងកន្លែងផ្ទះយើងនៅស្រាប់។ដីដែលអាជ្ញាធរដូឱ្យមានទំហំតូចជាងដីដែលខ្ញុំរស់នៅរាល់ថ្ងៃហើយមានតម្លៃថោកជាង»។

អ្នកស្រីប្រាក់ សុភាព តំណាងសហគមន៍សំរោង ភូមិសំរោងត្បូង សង្កាត់សំរោងត្បូង ខណ្ឌព្រែកព្នៅ រាជធានីភ្នំពេញ បានប្រាប់ Newsroom Cambodia ថា ពលរដ្ឋក្នុងសហគមន៍រស់នៅតាំងពីឆ្នាំ៩០ គឺមុនអនុក្រឹត្យដែលបានចេញ ពួកយើងសុំសិទ្ធិអភិវឌ្ឍន៍នៅនឹងកន្លែងឱ្យដូចអស់លោកមន្រ្តីដែលទទួលបានដីសម្បទានពីលោកនាយករដ្ឋមន្រ្ដី ហ៊ុន សែន ដែរ។

អ្នកស្រីលើកឡើងថា៖ «បឹងបីពាន់ហិចតាជាងលោកអភិវឌ្ឍចុះ យើងអត់ហាមឃាត់ក្នុងការអភិវឌ្ឍទេ តែយើងសុំតែសិទ្ធិរស់នៅរបស់ពួកយើង ហើយដីពួកយើងនេះ គឺមិនប៉ះដីអនុក្រឹត្យផ្ទៃបឹងតាមោកទេ យើងរស់នៅតាំងពីឆ្នាំកៅ[១៩៩០] ៩០ យើងរស់នៅមុនអនុក្រឹត្យផ្ទៃបឹងចេញ២០១៦»។

អ្នកស្រីថាពលរដ្ឋក្នុងសហគមន៍មិនទទួលយកគោលនយោបាយដោះដូររបស់អាជ្ញាធរឱ្យយើងដោះដូរទៅនៅដីដែលអាជ្ញាធរថាល្អនឹងទេ ដីផ្ទះពួកយើងនេះជាដីអត់ល្អ ដូចនេះពួកយើងសូមនៅលើដីអត់ល្អរបស់ពួកយើងអត់ចង់ទៅនៅដីដែលល្អ ដែលអាជ្ញាធរជ្រើសរើសឱ្យពួកយើងទេ។

អ្នកស្រីបន្ថែមថា៖ « ដីដែលល្អអត់អាចប្រកបអាជីវកម្មរស់នៅបានទេ ហើយសំណង់មិនរឹងមាំទៀត។ បើសិនមិនឱ្យយើងរស់នៅសូមទិញយើងតាមតម្លៃទីផ្សារ សូមដោះស្រាយតម្លៃសមស្រប តម្លៃសមរម្យហ្នឹងពួកយើងទទួលយកគោលនយោបាយដោះដូរ»។

អ្នកស្រីថាដីរបស់ពលរដ្ឋសរុបប្រហែល៥ហិចតា ហើយពលរដ្ឋមានចំនួន២៥០គ្រួសារ ១០៨ខ្នងផ្ទះ ហើយឥឡូវនេះមានអ្នកខ្លះដោះដូរអ្នកខ្លះលក់អស់ចំនួន៣១ខ្នងផ្ទះ ឥឡូវនៅសល់៧៩ខ្នងផ្ទះហើយនៅក្នុងមួយផ្ទះមានបីគ្រួសារ ឬប្រាំគ្រួសារ ។

លោក វណ្ណ សូផាត មន្រ្ដីសម្របសម្រួលផ្នែកធុរកិច្ច និងសិទ្ធិមនុស្សរបស់មជ្ឈមណ្ឌលសិទ្ធិមនុស្សកម្ពុជា បានប្រាប់Newsroom Cambodia ថាប្រជាពលរដ្ឋមានសិទ្ធិមួយរយភាគរយ មានសិទ្ធិពេញច្បាប់ក្នុងការ ទាមទារឱ្យមានដំណោះស្រាយ ហើយជាពិសេសគឺការទាមទារឱ្យមានការភិវឌ្ឍនៅនឹងកន្លែង។

លោកថាមូលហេតុដែលពលរដ្ឋមិនចង់ដូទៅកន្លែងថ្មីដោយសារដីដែលគាត់ត្រូវទទួលហ្នឹងបានមានទំហំតូចជាងហើយវាមានតម្លៃក៏ថោកជាងទីផ្សារ។

លោកលើកឡើងថា៖ « បើតាមខ្ញុំដឹងសំណង់ដែលធ្វើឱ្យពួកគាត់ហ្នឹងក៏អត់មានភាពរឹងមាំដែរ ជួនកាលទៅមានខ្យល់ឬមួយក៏មានបញ្ហាតិចតួចគឺថារលំវាអត់មានភាពរឹងមាំ គ្មានរចនាសម្ព័ន្ធគ្រប់គ្រាន់ទេទី១ ហើយទី២ទាក់ទងនឹងតម្លៃទីផ្សារ ឃើញថាបច្ចុប្បន្ននេះនៅម្តុំបឹងតាមោក ពិសេសនៅម្តុំដែលពួកគាត់រស់នៅគឺថាមានតម្លៃថ្លៃ»។

លោកមើលឃើញថាការសងសំណងឱ្យពលរដ្ឋមានតម្លៃថោកជាងតម្លៃដីដែលពលរដ្ឋកាន់កាប់ឆ្ងាយណាស់ចឹងពលរដ្ឋមិនអាចទទួលយកបានទេ លោកថាកន្លងមករដ្ឋាភិបាលគាត់ធ្លាប់បានដោះស្រាយឱ្យមានការអភិវឌ្ឍនៅនឹងកន្លែងដែរបើតាមច្បាប់។

លោកបន្តែមថា៖ «រដ្ឋធម្មនុញ ច្បាប់ភូមិបាល ច្បាប់អស្សាមិករណ៍ សុទ្ធតែបានចែងយ៉ាងច្បាស់ម្ចាស់អចលនទ្រព្យ ត្រូវទទួលបានសំណង សមរម្យដោយយុត្តិធម៌ តាមតម្លៃទីផ្សារ អាចទទួលយកបាន ចឹងការបណ្តេញពួកគាត់ចេញ ហើយបង្ខំពួកគាត់ឱ្យទទួលយក ទីតាំងដែលតូចជាងគាត់ ឬមិនសមរម្យ ហើយតម្លៃសំណង មិនសមទៅតាមទីផ្សារ ប្រជាពលរដ្ឋមានសិទ្ធ ទាមទារ ឱ្យមានដំណោះស្រាយទទួលយកបាននិងយុត្តិធម៌»។

តំបន់បឹងតាមោក ឬ បឹងកប់ស្រូវ មានផ្ទៃដីសរុប៣ ២៣៩ហិកតា ជាអាងស្ដុកទឹកកខ្វក់ និងរំដោះទឹកចេញពីរាជធានីភ្នំពេញ ហើយបឹងមួយនេះត្រូវបានរដ្ឋាភិបាលចេញអនុក្រឹត្យកាលពីដើមខែកុម្ភៈ ឆ្នាំ២០១៦ ដោយកំណត់យកបឹងធម្មជាតិមួយនេះជាសម្បតិ្តសាធារណៈរបស់រដ្ឋ។

បើយោងតាមអនុក្រឹត្យរបស់រដ្ឋាភិបាលដែលបានចេញជាបន្តបន្ទាប់ចាប់តាំងពីឆ្នាំ២០១៨ ដល់ចុងខែធ្នូ ឆ្នាំ២០២១ ផ្ទៃបឹងតាមោក សរុបជាង២ ០០០ហិកតាហើយត្រូវបានរដ្ឋាភិបាលកាត់ឬដោះដូរទៅឱ្យស្ថាប័នរដ្ឋ ក្រុមហ៊ុនឯកជន និងបុគ្គលឯកជនមួយចំនួនដែលគេដឹងថាជាអ្នកមានលុយមានអំណាច សម្រាប់សាងសង់អគារ និងហេដ្ឋារចនាសម្ពន្ធផ្សេងៗ ព្រមទាំងធ្វើជាកម្មសិទ្ធិផ្ទាល់ខ្លួន ជាដើម៕

ពលរដ្ឋជាង ១០០០នាក់តំណាងឱ្យពលរដ្ឋរងគ្រោះដីធ្លីចំនួន ៤២០៦គ្រួសារមកពីខេត្ដចំនួន ០៤បាននាំគ្នាឡើងមកភ្នំពេញដើម្បីដាក់ញត្តិ និងតាមដានញត្តិដែលបានដាក់ពីមុននៅខុទ្ទកាល័យលោកនាយករដ្ឋមន្រ្ដី ហ៊ុន សែន ក្រសួងមហាផ្ទៃ ក្រសួងរៀបចំដែនដីនគរូបនីយកម្ម និងសំណង និងសហភាពអឺរ៉ុប(EU) ដើម្បីជំរុញឱ្យមានដំណោះស្រាយជូនពលរដ្ឋរងគ្រោះដីធ្លី។

ពលរដ្ឋដែលឡើងមកនោះរួមមានខេត្ដកោះកុង កំពង់ស្ពឺ សៀមរាប បន្ទាយមានជ័យ នៅក្នុងនោះមានសហគមន៍ចំនួន ០៧រួមមាន សហគមន៍អង្គធំ សហគមន៍ភ្នំក្រោម សហគមន៍ឃ្លាំងទឹក៧៨ សហគមន៍តាពេន សហគមន៍ស្គន សហគមន៍ស្នាសង្គ្រាម និងសហគមន៍ត្រពាំងសេះ ដែលមានជម្លោះដីធ្លីជាមួយអ្នកមានអំណាចមានលុយ។

អ្នកស្រីឥន ផល អាយុ៦៣ឆ្នាំរស់នៅភូមិសែនជ័យ ឃុំកន្ទួត ស្រុកស្វាយលើ ខេត្ដសៀមរាប បានប្រាប់Newsroom Cambodia ថាអាជ្ញាធរ ភូមិរហូតដល់អាជ្ញាធរថ្នាក់ខេត្ដ បានដកយកដីរបស់គាត់ យកទៅដាក់បញ្ចូលជាដីរបស់សហគមន៍។ គាត់ថាដីរបស់គាត់មានឯកសារ សលាកបត្រព័ត៌មានចាប់តាំងតែពីឆ្នាំ២០០២។

អ្នកស្រីបានប្រាប់ថាដីរបស់គាត់មានដាំដំណាំដូចជាដំឡូង ស្វាយ និងរស់នៅកាន់កាប់ ហើយគាត់ថាអាជ្ញាធរមានមេភូមិ មេឃុំ ស្រុក ខេត្ដ បានចុះមកដកដីគាត់ និងពលរដ្ឋដ៏ទៃទៀតចំនួន ១២គ្រួសារយកទៅដាក់ជាដីសហគមន៍នៅឆ្នាំ២០២១នេះទេ។

អ្នកស្រីបានលើកឡើងថា៖ «ផលលំបាកពីរឿងធ្វើស្រែ ធ្វើចំការពេលអ៊ំភ្ជួរទៅ ទាល់តែអ៊ំបង់លុយទៅឱ្យលោកសហគមន៍ហ្នឹង លោកទាហានទាល់តែខ្ញុំឱ្យលុយទៅគេបានគេឱ្យខ្ញុំភ្ជួរ»។

អ្នកស្រីមុំ សុភី អាយុ៤៤ឆ្នាំរស់នៅភូមិពាមរស់ ឃុំរស្មីសាមគ្គី ស្រុកឱរ៉ាល់ ខេត្ដកំពង់ស្ពឺ ជាតំណាងឱ្យពលរដ្ឋសហគមន៍រស្មីសាមគ្គី បានប្រាប់ Newsroom Cambodia ថាអ្នកស្រីឡើងមកនេះគឺដោយសារបាត់បង់ដីធ្លីដោយសារតែក្រុមហ៊ុនរបស់លោកឧកញ៉ាម្នាក់ដែល បានរំលោភយកតាំងតែពីឆ្នាំ២០១១មករហូតមកដល់សព្វថ្ងៃនេះ នៅមិនទាន់មានដំណោះស្រាយនោះទេ។

អ្នកស្រីថាពលរដ្ឋដែលមានជម្លោះដីធ្លីជាមួយក្រុមហ៊ុននៅក្នុងខេត្ដកំពង់ស្ពឺមានចំនួន ១១៩៧គ្រួសារដែលមានឈ្មោះប្តឹងឡើងមកក្រសួង។

អ្នកស្រីបានលើកឡើងថា៖ «ថ្ងៃហ្នឹងខ្ញុំដាក់[ញត្តិ]បីស្ថាប័នទីមួយខ្ញុំដាក់ទៅក្រសួងមហាផ្ទៃ ទីពីខ្ញុំដាក់ទៅ EU (សហភាពអឺរ៉ុប) ទីបីខ្ញុំដាក់ទៅក្រសួងដែនដី»។

តែយ៉ាងណាអ្នកស្រីនៅតែមានសង្ឃឹមថានៅមុនការបោះឆ្នោតខាងមុខនេះ អាជ្ញាធរនឹងស្តារមុខមាត់កិត្តិយសគាត់ឡើងវិញតាមរយៈរកដំណោះស្រាយជូនពលរដ្ឋ អ្នកស្រីថាបើសិនជាមិនមានដំណោះស្រាយជូនពលរដ្ឋទេ ពលរដ្ឋនៅតែបន្ត តវ៉ានៅតាមក្រសួងពាក់ពន្ធ័ដដែល។

អ្នកស្រីបន្ថែមថា៖ «ពួកខ្ញុំនឹងតស៊ូមតិបន្តទៀត ដេកត្រាំត្រើយនៅមុខក្រសួងដើម្បីឱ្យក្រសួងដោះស្រាយជូន ពលរដ្ឋវិញដើម្បីស្តារ ជីវភាព។ ជួបផលលំបាកយ៉ាងខ្លាំង ទីមួយគ្មានអាហារហូបចុកគ្រប់គ្រាន់ គ្មានដីសម្រាប់បង្កបង្កើនផល ទីពីរចំណាកស្រុក ទីបីដែលខ្លាំងបំផុត ទំនាស់ជាមួយអាជ្ញាធរនៅមូលដ្ឋានដូចសត្រូវផ្តាច់ពូជ មិនមែនជាខ្មែរចឹង ថ្ងៃហ្នឹងខ្ញុំមកក្រសួងដែនដី ពួកគាត់ [អាជ្ញាធរ ] ស្ទាក់ខ្ញុំឡើងបីកន្លែង ស្ទាក់ហើយពួកខ្ញុំដើរប្រហែលជាង១០គីឡូ[ម៉ែត ] បានខ្ញុំមានឡានជិះខ្ញុំដើរកាត់ព្រៃដើម្បីវាងពួកគាត់ព្រោះមិនចង់មានទំនាស់»។

អ្នកស្រីខ្មៅ វ៉ែន អាយុ៣៧ រស់នៅភូមិប្រលាន ឃុំកណ្ដោល ស្រុកបុទុមសាគរ ខេត្ដកោះកុង ជាតំណាងសហគមមន៍ភូមិប្រលានបានប្រាប់Newsroom Cambodia ថាអ្នកស្រីឡើងមកភ្នំពេញនៅថ្ងៃនេះគឺដើម្បីមកដាក់ញត្តិតាមដានញត្តិ និងជំរុញឱ្យលោកនាយករដ្ឋមន្រ្ដី ហ៊ុន សែន ជួយរកដំណោះស្រាយទំនាស់ដីធ្លីជូនពលរដ្ឋនៅសហគមន៍របស់អ្នកស្រីដែលបានបាត់បង់ដីជាច្រើនឆ្នាំមកហើយ។

អ្នកស្រីលើកឡើងថា៖ «ពួកខ្ញុំបាត់បង់[ដី]ជាយូរឆ្នាំមកហើយតវ៉ាយូរឆ្នាំដែរតវ៉ាតាំងពីឆ្នាំ២០១៦មកម្លេះ តែអត់មានដំណោះស្រាយឱ្យពួកខ្ញុំសោះឥឡូវដើរចុះដើរឡើងអត់មានលុយមានកាក់ទេ»។

អ្នកស្រីប្រាប់ថានៅថ្ងៃដែលពលរដ្ឋឡើងមកដាក់ញត្តិត្រូវបានអាជ្ញាធរឃាត់ឡានមិនឱ្យឡានដឹកពលរដ្ឋឡើងមកដាក់ញត្តិ ពលរដ្ឋនាំគ្នាចុះពីលើឡាននាំគ្នាដើរមកដល់ពេជ្រនិលទើបបានឡានជិះវិញ។

អ្នកស្រីបន្ថែមថា៖ «ខ្ញុំនៅបន្តតវ៉ាដីធ្លីរហូតខ្ញុំអត់ចុះចាញ់ទេព្រោះពួកខ្ញុំបាត់បង់ពិតប្រាកដ»។

មន្រ្ដីខុទ្ទកាល័យរបស់លោកនាយករដ្ឋមន្រ្ដីហ៊ុន សែន លោកគង់ ចំរើន បានប្រាប់Newsroom Cambodia នៅកន្លែងទទួលញត្តិថាលោកមិនអាចឆ្លើយតបបានទេដោយសាតែការទទួលយកញត្តិនេះនៅមិនទាន់អស់ទេ។

អ្នកនាំពាក្យក្រសួងមហាផ្ទៃលោកខៀវ សុភ័គ បានប្រាប់Newsroom Cambodia ថាលោកនៅមិនទាន់បានឃើញញត្តិនោះទេ។

លោកលើកឡើងថា៖ «ខ្ញុំអត់ទាន់ឃើញញត្តិផង»។

បុរសម្នាក់ដែលបានចេញពីក្រសួងរៀបចំដែនដី នគរូបបនីយកម្ម និងសំណង់ មកទទួលយកញត្តិពីតំណាងប្រជាពលរដ្ឋទាំងអស់នៅខាងមុខក្រសួង ហើយបាននិយាយប្រាប់ឱ្យពលរដ្ឋត្រឡប់ទៅផ្ទះវិញ ហើយនៅថ្ងៃទី៧ ខែមេសាឆ្នាំ២០២៣ ឱ្យតំណាងពលរដ្ឋឡើងមកទទួលលទ្ធផលការឆ្លើយតបពីខាងក្រសួងវិញ។

លោកលើកឡើងថា៖ «សូមបងប្អូនត្រឡប់ទៅផ្ទះវិញហើយនៅថ្ងៃទី៧ ឱ្យតំណាងរបស់បងប្អូនពី ឬបីនាក់ឡើងមកយកលទ្ធផលពីខាងក្រសួង»។

Newsroom Cambodia មិនអាចសុំការឆ្លើយតបពីស្ថានទូតសហភាពអឺរ៉ុប (EU)បានទេនៅថ្ងែព្រហស្បតិ៍នេះបានទេដោយផ្ញើសំណួរតាមអ៊ីម៉ែលមិនមានការឆ្លើយតប។

លោកញ៉ិល ភាព មន្រ្ដីជាន់ខ្ពស់ផ្នែកសម្របសម្រួល សហគមន៍ នៃសមាគមសម្ព័ន្ធសហគមន៍កសិករកម្ពុជា បានប្រាប់Newsroom Cambodiaថាចំពោះបញ្ហាពលរដ្ឋដែលឡើងមកតវ៉ាថ្នាក់ជាតិក្នុងថ្ងៃនេះដែលមានវិវាទជាមួយលោកឧកញ៉ា ដែលជាបុគ្គលអ្នកមានអំណាចនៅជួររាជរដ្ឋាភិបាល ហើយគាត់ជាសមាជិកព្រឹទ្ធសភាមួយរូប។

លោកលើកឡើងថា៖ «នៅក្នុងខេត្តកំពង់ស្ពឺ និងខេត្តកោះកុងមានករណីមួយចំនួនត្រូវបានដោះស្រាយរួចហើយ ប៉ុន្តែប្រជាពលរដ្ឋដែលមកទីនេះនៅពុំទាន់មានដំណោះស្រាយទេ មួយទៀត ក៏មានសហគមន៍មួយចំនួនទៀតមកនេះគឺស្វែងរកកិច្ចអន្តរាគមន៍ដោះស្រាយវិវាទជាមួយនឹងក្រុមទាហានដែលរំលោភយកដីអភិរក្សរបស់សហគមន៍ និងមានឧកញ៉ា ផ្កាយពីរ…រំលោភយកដីរបស់ពួកគាត់តាំងពីឆ្នាំ២០០៦-២០០៧»។

លោកមើលឃើញថាការទទួលញត្តិឬចាត់ឱ្យមន្ត្រីទទួលញត្តិមើលទៅដូចលេងបាយឡុក បាយឡ មើលទៅអត់ល្អមើលទេ ប៉ុន្តែអ្វីដែលពលរដ្ឋមកនេះគឺចង់ដាក់ញត្តិ ហើយបើគេទទួលញត្តិរបស់ពលរដ្ឋហើយត្រូវតែដោះស្រាយជូនពលរដ្ឋ តែយ៉ាងណាលោកសង្ឃឹមថាខាងរដ្ឋាភិបាលក៏ដូចជាមន្រ្តីស្ថាប័នពាក់ព័ន្ធ នឹងមានវិធានការណាមួយនៅក្នុងការដោះស្រាយបញ្ចប់វិវាទដីធ្លីនេះ។

លោកថាបើសិនមិនមានដំណោះស្រាយសមរម្យទេ ចរន្តនៃការតស៊ូមតិគឺមិនអាចបញ្ចប់បានទេនៅតែបន្តរហូត ប្រជាពលរដ្ឋដែលនៅទីនេះ គឺគាត់មិនចង់មកទេទីក្រុងភ្នំពេញ ពួកគាត់មានកូនតូច មានមនុស្សចាស់ជរា ហើយឡើងមកតាំងពីយប់ មូលហេតុដែលពួកគាត់មកគឺពួកគាត់ជាជនរងគ្រោះពិតប្រាកដ បើមិនមែនជាជនរងគ្រោះពិតប្រាកដទេពួកគាត់មិនមកទេ។

លោកថាអាជ្ញាធរគ្រប់លំដាប់ថ្នាក់ពីមូលដ្ឋានដល់ថ្នាក់ជាតិគួរឈប់ចោទប្រកាន់ពលរដ្ឋខ្លួនឯងថាជាក្រុមបក្សប្រឆាំង បដិវត្តន៍ពណ៌ ជាក្រុមជ្រុលនិយម ឬក៏ឈ្លើងសង្គមធ្វើឱ្យខូចខាតសន្តិសុខសណ្តាប់ធ្នាប់សារធារណៈ ញុះញង់បង្កឱ្យមានភាពវឹកវរ គឺជាបទចោទយ៉ាងធ្ងន់ធ្ងរណាស់មកលើប្រជាពលរដ្ឋខ្លួនឯង ហើយក្នុងនាមយើងជាអាជ្ញាធរជាម៉ែជាឪ។

លោកថានៅពេលដែលអាជ្ញាធរឃើញសកម្មភាពពលរដ្ឋមកដាក់ញត្តិ ត្រូវតែរួសរាន់ទៅទទួលយកញត្តិហើយត្រូវធ្វើកិច្ចអន្តរាគមន៍យ៉ាងណាក្នុងការដោះស្រាយបញ្ហាជម្លោះរបស់ពួកគាត់ឱ្យបានឆាប់ចប់ ហើយបើទទួលយកទៅហើយអត់បានដោះស្រាយក៏គ្មានប្រយោជន៍អ្វីដែរ។

លោកបន្ថែមថា៖ «កុំគិតថាការទទួលញត្តិហើយរួចខ្លួនមិនដោះស្រាយក៏បានឱ្យតែបានទទួលញត្តិគឺពួកគាត់ត្រឡប់ទៅផ្ទះវិញហើយ បើទទួលញត្តិហើយមិនបានអន្តរាគមន៍ដោះស្រាយទេ ចរន្តតស៊ូមតិនៅតែបន្តមានទោះបីរបត់នយោបាយថ្ងៃខាងមុខមានការបោះឆ្នោត២០២៣ ខែ៧ ហ្នឹងប្តូរនាយករដ្ឋមន្រ្តី ឬក៏គណបក្សណាជាប់ឆ្នោតក៏ដោយគឺការតស៊ូរបស់គាត់គឺបន្តចឹង ដ៏រាបណាកអត់មានដំណោះស្រាយដីធ្លី»៕

សិក្ខាកាមរបស់ Newsroom Cambodia បានសម្ភាសន៍កាលពីថ្ងៃទី៥ ខែកុម្ភៈ ឆ្នាំ២០២៣ ជាមួយ ប្រជាពលរដ្ឋមួយចំនួន ដោយពួកគាត់បានអះអាងថាមានផលប៉ះពាល់ ដូចជាគ្មានលុយអាចទិញបាន ភាគច្រើនសម្ភារៈ មានដូចជាសម្លៀកបំពាក់ជាដើម ដែលមានការឡើងថ្លៃ។

លោកនី សុវណ្ណារ៉ា ជាសិស្សទើបតែបញ្ចប់ថ្នាក់ទី១២ មកពីខេត្តពោធិ៍សាត់ បានលើកឡើងថា តម្លៃទំនិញក្នុងពេលបច្ចុប្បន្នភាគច្រើនមានការឡើងថ្លៃហើយចំណូលដែលប្រជាពលរដ្ឋរកបានមានចំនួនតិច ជាហេតុបង្កឱ្យមានអតិផរណាសម្រាប់មនុស្សគ្រប់រូប វាមានភាពខុសគ្នាខ្លាំងរវាងតម្លៃទំនិញនៅទីក្រុង និងនៅជនបទ ព្រោះភាគច្រើនទំនិញនៅទីក្រុងមានតម្លៃថ្លៃជាងជនបទ ស្ទើរតែគុណនឹងពីរទៅហើយ សូម្បីបន្លែត្រីសាច់គឺខុសគ្នា។

ទំនិញដែលភាគច្រើនមានតម្លៃឡើងថ្លៃគឺម្ហូបអាហារ សម្លៀកបំពាក់ គ្រឿងទេសសម្រាប់ប្រើប្រាស់ក្នុងផ្ទះបាយជាដើម។
លោកបានបញ្ជាក់ថា ៖ «វាពិតជាមានការពិបាកក្នុងការរស់នៅដោយសារតែយើងរកចំណូលបានតិច ប៉ុន្តែត្រូវចំណាយច្រើនដើម្បីទិញទំនិញទាំងអស់នឹងយកមកប្រើប្រាស់ហើយសម្រាប់និស្សិតក្រីក្រមកពីតាមខេត្តគាត់ពិតជាមានការលំបាកក្នុងការរស់នៅណាស់ វាអាចបង្អាក់ការសិក្សា រៀនសូត្ររបស់ពួកគាត់ក្នុងសិក្សានៅទីក្រុងបានទៀតផង»

លោកបានសំណូមពរទៅកាន់រាជរដ្ឋាភិបាលឱ្យជួយគាំទ្រផលិតផលរបស់ប្រជាជនយើងបណ្ដុះបណ្ដាលទីផ្សារក្នុងស្រុកឱ្យមានការរីកចម្រើន និងដើរជាងមុនដើម្បីឱ្យតម្លៃទំនិញមានការចុះថោកជាងមុន។

អ្នកស្រីសាយ សុភា ជាមន្ត្រីរាជការនៅក្នុងស្ថាប័នមួយកន្លែងបានលើកឡើងថាតម្លៃទំនិញក្នុងពេលបច្ចុប្បន្នគឺមិនមានការថយចុះនោះទេអ្វីៗកាន់តែថ្លៃឡើងៗ បើបានឡើងហើយគឺមិនមានការចុះថ្លៃវិញនោះទេ ប៉ុន្តែសម្ភារៈ និងអាហារខ្លះក៏មានតម្លៃធូរថ្លៃផងដែរ អាស្រ័យលើសម្ភារៈដែលយើងត្រូវទិញតិច ឬច្រើនទៅតាមតម្រូវការពីមួយថ្ងៃ ទៅមួយថ្ងៃ។

អ្នកស្រីបានបញ្ជាក់ថា៖ «ការទិញដូរសម្ភារៈហូបចុកអីៗហ្នឹងមិនមែនមានតែនៅស្រុកខ្មែយើងទេ យើងអាចទិញពីប្រទេសផ្សេង ឬស្រុកក្រៅមកថ្លៃ ហើយគេលក់ក្នុងស្រុកយើងក៏ថ្លៃដែរ តែបើយើងអាចបង្កបង្កើនផលិតផលក្នុងស្រុកបាន អ្វីៗនឹងមានការថយចុះតម្លៃទីផ្សារបានដូចថាវាអត់សូវឡើងថ្លៃព្រោះយើងអត់សូវទិញពីស្រុកក្រៅមក ប៉ុន្តែខ្ញុំមើលឃើញក្នុងស្រុកទេសយើងមានការខ្វះខាតច្រើនសូម្បីសម្ភារៈ ជី បន្លែក៏ទិញមកពីគេថ្លៃ បើសិនជាយើងលក់ថោកអញ្ចឹងវាអត់ចំណេញទេ វាខាត បើកាលពីមុនការលក់ដូរអ្វីលុយថ្លៃរបស់ថោក តែមកឥឡូវ បែជាលុយថោក របស់ថ្លៃ»។

អ្នកស្រីបានបន្តថា ចំពោះតម្លៃទំនិញមានការឡើងថ្លៃវាមិនសូវជាមានផលប៉ះពាល់ខ្លាំងសម្រាប់អ្នកមានជីវភាពធូធារនោះទេ តែបើសម្រាប់អ្នកក្រីក្ររកព្រឹក ខ្វះល្ងាចវាមានផលប៉ះពាល់ច្រើនព្រោះយើងបានកម្រៃតិចហើយត្រូវចំណាយទៅវិញទ្វេដង វាជាផលលំបាកដល់អ្នករកស៊ីលក់ដូរបានតិចតួចអ្នកមានមុខរបរតូចទាប មិនអាចបម្រើតម្រូវការចាយវាយបានគ្រប់គ្រាន់ក្នុងជីវភាពប្រចាំថ្ងៃ។

អ្នកស្រីក៏បានសំណូមពរឱ្យរាជរដ្ឋាភិបាលមានការទប់ស្កាត់កុំឱ្យទំនិញឡើងថ្លៃ និងឱ្យមានការថ្លឹងថ្លែងមើល ដើម្បីបង្ករភាពងាយស្រួលដល់ប្រជាពលរដ្ឋសម្រាប់ជីវភាពរស់នៅប្រចាំថ្ងៃផងដែរ។

កញ្ញាផេង សៀវហុង ជាសិស្សទើបបញ្ចប់ថ្នាក់ទី១២ មកពីខេត្តកណ្ដាល បានលើកឡើងថាតម្លៃទំនិញវាចេះតែឡើងថ្លៃប៉ុន្តែតម្លៃលុយវិញវាចុះថោក ហើយវាមានផលលំបាកសម្រាប់អ្នកដែលគាត់មានជីវភាពខ្សត់ខ្សោយដែលមានចំណូលតិចតួចវាធ្វើឱ្យពួកគាត់ពុំមានថវិកាគ្រប់គ្រាន់សម្រាប់ការចំណាយទៅលើការបរិភោគ របស់ប្រើប្រាស់មួយចំនួនដើម្បីផ្គត់ផ្គង់សមាជិកក្នុងគ្រួសារវាអាចប្រឈមមុខនឹងការឈឺជាដើម។

កញ្ញាបានបញ្ជាក់ថា៖ «បើចង់ឱ្យអ្នកលក់ លក់ចុះថោកក៏យើងត្រូវគិតដែលថាអ្នកលក់គាត់លក់ចំណេញដែរអត់?ដោយសារតែទំនិញភាគច្រើនយើងនាំចូលពីស្រុកគេ ហើយវាថ្លៃដោយសារតែការតម្លើងពន្ធ តែក៏មានអ្នកលក់មួយចំនួនដែលពូកគាត់ចង់បានចំណេញហួសហេតុពេកដោយគាត់មិនបានយល់ពីផលប្រយោជន៍អ្នកដទៃពួកគាត់គិតតែពីខ្លួនឯង»។

កញ្ញាផេង សៀវហុងបានសំណូមពរទៅកាន់រាជរដ្ធាភិបាលជួយកាត់បន្ថយពន្ធដារក្នុងការដឹកជញ្ជូនផលិតផលផ្សេងៗចូលមកក្នុងប្រទេសយើងដើម្បីឱ្យអាជីវករយើងក្នុងស្រុកគាត់លក់តាមតម្លៃទីផ្សារដែលមាននោះផងដែរ។

កញ្ញាផាង ធីតា ជានិស្សិតរៀននៅសាកលវិទ្យាល័យភូមិន្ទភ្នំពេញ (RUPP) ផ្នែកព័ត៌មានវិទ្យា បានលើកឡើងថាតម្លៃទំនិញក្នុងពេលបច្ចប្បន្នគឺមានការឡើងថ្លៃដែលភាគច្រើនមានការឡើងថ្លៃចំពោះចំណីអាហារ សម្លៀកបំពាក់ គ្រឿងតុបតែងខ្លួនអីជាដើម វាបានប៉ះពាល់ពេលខ្លះយើងខ្វះលទ្ធភាពទិញលើមុខទំនិញទាំងនោះវាបង្ករផលលំបាកដល់ការរស់នៅរបស់ប្រជាពលរដ្ធដែលមានជីវភាពក្រីក្រ៕

យោង​តាម​លិខិត​ពីរ​ដាច់ដោយ​​ឡែក​​របស់​រដ្ឋាករទឹក​ស្វយ័ត​ក្រុង​ភ្នំពេញ ​ដែល​បាន​​ដាក់ជូន​​​ទៅ​អភិបាល​ខណ្ឌ​សែនសុខ ​និង​អភិបាល​ក្រុង​តាខ្មៅ ​នៅ​ថ្ងៃ​ទី​២៤​ ខែ​មីនា ឆ្នាំ​​២០២៣ ​បញ្ជាក់ថា ​រដ្ឋាករ​ទឹក​​​​គ្រោង​ផ្អាក​ការផ្គត់ផ្គង់​ទឹក​នៅ​សង្កាត់ទឹក​ថ្លា​​​ ខណ្ឌ​​សែន​សុខ​ និង​នៅ​សង្កាត់​តា​ខ្មៅ​ ​ក្រុង​តាខ្មៅ ខេត្តកណ្តាល​ ​នៅ​យប់​ថ្ងៃ​ទី៣​ មេសា​ ២០២៣​។

រដ្ឋាករ​ទឹក​បញ្ជាក់​ក្នុង​លិខិត​ដែល​ជូន​ទៅ​អភិបាល​ខណ្ឌ​សែន​សុខ​​ថា រដ្ឋាករទឹក​នឹង​កាត់​ភ្ជាប់​តំឡើងនាឡិកា​ទឹក​ថ្មី​ទំហំ​៨០​មម ចំនួន​១​ទីតាំង​លើ​ចិញ្ចើម​ផ្លូវ​​​លេខ​១១០ ដែល​នឹង​ត្រូវ​ផ្អាក​ការផ្គត់ផ្គង់​ទឹករយៈពេលខ្លី ចាប់​ពី​ផ្លូវ​២៣B ដល់​ផ្លូវ​លេខ​៣៩B ក្នុង​សង្កាត់​ទឹកថ្លា ខណ្ឌសែនសុខ រាជធានីភ្នំពេញ។ ​

លិខិត​ដដែល​នោះ​បញ្ជាក់​តាមន័យ​ដើម​ថា៖ «ការងារកាត់ភ្ជាប់​តំឡើង​នាឡិកា​ទឹក​ថ្មី​នេះ​តម្រូវ​ឱ្យ​រដ្ឋាករទឹក​ស្វយ័ត​ក្រុង​ភ្នំពេញ​ ផ្អាក​ការ​ផ្គត់​ផ្គង់​ទឹក​មួយ​រយៈ​ពេល​ខ្លី​ប្រមាណជា​៤ម៉ោង​ គឺ​ចាប់​ពី​ម៉ោង​២០:០០​យប់ ដល់​ម៉ោង​២៤:០០​នាទី នឹង​អាច​ធ្វើ​ឱ្យ​គុណ​ភាព​ទឹក​មាន​ភាព​ល្អក់​កករ​​ក្នុង​រយៈពេល​ខ្លី​ ក្រោយ​ពេល​កាត​ភ្ជាប់​តំឡើង​រួច»។​

ក្នុង​លិខិត​ដែល​រដ្ឋាករ​ទឹក​ជូន​ទៅ​អភិបាល​ក្រុង​តាខ្មៅ​​បញ្ជាក់​ថា រដ្ឋាករទឹក​គ្រោង​កាត់​ភ្ជាប់​បំពង់​ចែក​ចាយ​ទឹក​​ថ្មីទំហំ​១១០​មម និង​ទំហំ​១៦០​មម ចំនួន​បី​ទីតាំង។​ ទីតាំង​ទី​១​ផ្លូវលេខ​TKM២១០​ ត្រូវ​ផ្អាក​ចាប់ពី​ផ្លូវ​TKM១១០​ ដល់​ផ្លូវ​លេខ​TKM១៨៤  ​ទីតាំង​ទី២​នៅ​លើផ្លូវ​TKM២១០ ​ត្រូវ​ផ្អាក​ចាប់​ពី​ផ្លូវលេខ​TKM១៩៥ ​ដល់ផ្លូវ​លេខ​TKM១១៥​ ទី​តាំង​ទី៣ ​នៅ​លើ​ផ្លូវ​លេខ​២០១​ ត្រូវ​ផ្អាក​ការផ្គត់ផ្គង់​ចាប់ពី​ផ្លូវ​TKM១១០​ ដល់ផ្លូ​វ​TKM១៨៤​នៅ​សង្កាត់តាខ្មៅ​ ក្រុង​តាខ្មៅ​ខេត្តកណ្តាល​ ​​ត្រូវ​ផ្អាក​រយៈ​ពេល​ប្រមាណ​៤ម៉ោង​ ចាប់​ពីម៉ោង​២២:០០យប់​ ដល់ម៉ោង២៤:០០​។

រដ្ឋាករទឹកស្វយ័តក្រុង​ភ្នំពេញ​ក៏​បាន​ស្នើ​ដល់​លោក​អភិបាល​ ជួយ​ផ្សព្វផ្សាយ​ព័ត៌មាន​ជូន​ប្រជាពលរដ្ឋ​ ស្ថាប័ន​ រោងចក្រ​ សហគ្រាស ​ដែល​មាន​លំនៅដ្ឋាន​ដែលនឹង​ត្រូវ​រង​ការខ្វះ​ទឹក​រយៈពេល​ខ្លី​នេះ​ដើម្បី​ត្រៀម​បម្រុង​ទឹក​សម្រាប់​ប្រើប្រាស់​ក្នុង​រយៈពេល​នៃ​ការ​ផ្អាកការ​ផ្គត់ផ្គង់​។

យោង​តាម​របាយការណ៍​​សិក្សា​តម្រូវការ​ទឹក​របស់​រដ្ឋាករទឹកស្វយ័តក្រុង​ភ្នំពេញ (រ.ទ.ស.ភ) ​ឆ្នាំ​២0១៦​-២០៣០​ បាន​បង្ហាញ​ថា​ រាជធានី​ភ្នំពេញ​​មាន​និន្នាការ​ខ្វះ​ទឹក​ស្អាត​ប្រើប្រាស់​នៅ​​ឆ្នាំ​២០១៦​និង​ឆ្នាំ​២០១៧​ និង​ចាប់ផ្តើម​ខ្វះ​ទឹក​ប្រើប្រាស់​នៅ​ចាប់ពីឆ្នាំ​២០១៨ ​រហូត​ដល់​ឆ្នាំ​២០២៣​។ ​ជាក់​ស្តែង​ឆ្នាំ​២០២៣​នេះ​តម្រូវការ​ទឹក​បាន​កើន​ឡើង​ជាង​៨៩​ម៉ែត្រ​ក្នុង​មួយ​ថ្ងៃ​ នៅ​ពេល​ដែល​សមត្ថភាព​​​ផលិត​​ទឹក​ជាក់ស្តែង​រដ្ឋាករទឹកស្វយ័តក្រុង​ភ្នំពេញ​មាន​ប្រមាណ​តែ​៦៤​ម៉ែត្រ​គូប​ក្នុ​ង​មួយ​ថ្ងៃ​ប៉ុណ្ណោះ​ មាន​ន័យថា​ រដ្ឋាករទឹកស្វយ័តក្រុង​ភ្នំពេញ​ខ្វះ​ទឹក​ផ្គត់​ផ្គង់​ចំ​នួន​២៤​ម៉ែត្រ​គូប​ក្នុ​ង​មួយ​ថ្ងៃ​៕​

យោង​តាម​សេចក្តី​ជូន​ដំណឹង​របស់​ក្រសួង​ពាណិ​ជ្ជ​កម្ម​​ចេញ​នៅ​ថ្ងៃ​​ទី​២២​ ខែ​មីនា​ ឆ្នាំ​២០២៣ បញ្ជាក់​ថា​ អ្នក​ដែល​ធ្វើ​សកម្ម​ភាព​ពាណិជ្ជ​កម្ម​ អាជីវ​កម្ម​ និង​សេវា​កម្ម​​នៅ​កម្ពុជា​ ត្រូវ​តែ​បិត​ស្លាក​ថ្លៃ​លើ​គ្រប់​មុខ​ទំនិញ​ និង​សេវា​ដែល​តាំង​លក់​ក្នុង​ហាង​ ឬ​អគារ​លក់​ទំនិញ​របស់​ខ្លួន​ជា​ប្រាក់​រៀល​ លើក​លែង​តែ​ហាង​​ ឬ​បញ្ជរ​លក់​ទំនិញ​បន្ទាប់​បន្សំ​។

សេចក្តី​ជូន​ដំណឹង​របស់​ក្រសួង​ពាណិជ្ជកម្ម​ដដែល​​បន្ថែម​ថា ក្នុង​ករណី​ដែល​មិន​អនុវ​ត្ត នោះ​នឹង​ត្រូវ​ទទួល​​តាម​ច្បាប់​ជាធរមាន។​

លោក​ ប៉ែន​ សុ​វិ​ជាតិ​ អ្នក​នាំ​ពាក្យ​ក្រសួង​ពាណិ​ជ្ជ​កម្ម ប្រាប់ Newsroom Cambodia ថា​ ការ​បិត​​ស្លាក​តម្លៃ​លើ​មុខ​ទំនិញ​ និង​សេវា​កម្ម​គ្រប់​ប្រភេទ​ ត្រូវ​អនុ​វត្ត​គ្រប់​អាជីវ​ករ​លក់​ដូរ​ទាំង​អស់​ រួម​ទាំង​អ្នក​លក់​ចាប់​ហួយ​ ក៏​ដូច​​ជា​តូប​ក្នុង​ផ្សារ​ផង​ដែរ​។ លោក​ថា​ ចំពោះ​ការ​លក់​ទំនិញ​បន្ទាប់​បន្សំ​ មាន​ន័យ​ថា​ដាក់​លក់​បន្តិច​បន្តួច​ តាម​កញ្ជ្រែង​ ល្អី​ ឬ​ក៏​តាម​រដូវ​កាល​ម្តង​ម្ដាល គឺ​មិន​តម្រូវឱ្យ​អនុវត្ត​នោះ​ទេ។

លោក​បន្ថែម​ដោយ​បញ្ជាក់​ពី​ផ្លូវ​ច្បាប់ក្នុង​ករណី​មិនមាន​ការ​​​អនុវត្ត​ថា​៖ «អា​ជីវ​ករ​ សេ​វា​ករ​ ដែល​មិន​អនុ​វត្ត​តាម​ការ​ណែ​នាំ​ និង​ទទួល​ខុស​ត្រូវ​តាម​ច្បាប់​ជា​ធរ​មាន​ តាម​ច្បាប់​ស្តី​ពី​វិធាន​ពាណិជ្ជ​កម្ម​ និង​បញ្ជី​ពាណិជ្ជ​កម្ម​ មាត្រា​ទី​៤០​ថ្មី​ ត្រូវ​ផ្តន្ទា​ទោស​ពិន័យ​ជា​ប្រាក់​ពី ប្រាំ​ម៉ឺន​រៀល​​(៥០.០០០)​រៀល​ ទៅ​ប្រាំ​សែន​រៀល​ (៥០០.០០០)​រៀល»។

លោក ​គឹម ​ឡេង​ ​​អាជីវ​ករ​នៅ​ផ្សារ​អូរ​ឫស្សី​ បាន​ប្រាប់​ Newsroom ​Cambodia​ ថា​ លោក​មិន​ទាន់​​ទទួល​បាន​ដំណឹង​ថា​ក្រសួង​តម្រូវ​ឱ្យ​​បិត​ស្លាក​តម្លៃលើ​មុខ​ទំនិញ​នៅ​ឡើយ​ទេ។​ លោក​ថា ប្រសិន​បើ​​​ក្រសួង​តម្រូវ ​នោះ​​លោក​​នឹង​ធ្វើ​តាម។

​លោក​បាន​បញ្ជាក់​ពី​ផល​លំបាក​​​សម្រាប់​លោក​ដែល​ជា​អ្នក​លក់​អីវ៉ាន់​ជជុះ​ថា៖ «សម្រាប់​ការ​បិត​​តម្លៃ​ អ្នក​ដែល​លក់​អីវ៉ាន់​ថ្មី​មិន​មាន​បញ្ហា​ទេ​ ដោយ​សារ​អីវ៉ាន់​រោង​ចក្រ​ភាគ​ច្រើន​​យក​ចូល​គាត់​អាច​ដាក់​តម្លៃ​ទីផ្សារ​ ដែល​គេ​ត្រូវ​លក់​ជា​ទូទៅ ​[…] មិន​ងាយ​និង​តថ្លៃ​ទេ​ ព្រោះ​ជា​តម្លៃ​ទីផ្សារ។​​ តែ​សម្រាប់​អីវ៉ាន់​ជជុះ​បើ​គេ​ឱ្យ​ដាក់​តម្លៃ​ចឹង​គឺ​ពិបាក​ព្រោះ​ប្រភេទ​អីវ៉ាន់​ជជុះ​មាន​ច្រើន​ប្រភេទ​ អីវ៉ាន់​ក្បាល​គីប​ អីវ៉ាន់​កន្ទុយ​ អីវ៉ាន់​ទឹក​ផ្សេងៗ​ ចឹង​បើ​ដាក់​តម្លៃ​ទៅ​​គេ តថ្លៃ​លក់​មិន​កើត​ទេ​ ដូច​នេះ​អាច​ពិបាក​ក្នុង​ការ​លក់​ដែរ​»។

លោក​បន្ថែម​​ថា​៖ «តែ​ប្រសិន​បើ​រដ្ឋ​តម្រូវ​ ហើយ​មនុស្ស​គ្រប់​​គ្នា ​អាជីវ​ករ​គ្រប់​គ្នា​ធ្វើ​ អា​ហ្នឹង​មាន​តែ​ត្រូវ​ធ្វើ​តាម​ហើយ​ ព្រោះ​វា​ជា​ជម្រើស​ចុង​ក្រោយ​ដែល​ត្រូវ​ធ្វើ​ហើយអ៊ី​ចឹង​នោះ»។

អ្នក​ស្រី​ វ៉ាន់​ សុជាតិ​ ជា​អាជីវ​ករ​លក់​ភេសជ្ជៈ​នៅ​មុខ​ផ្សារ​អូរ​ឫស្សី​ប្រាប់ ​Newsroom​ Cambodia​ថា ​ការ​បិត​​តម្លៃ​លើ​គ្រប់​មុខ​ទំនិញជារឿង​ល្អ ​ប៉ុន្តែអ្នកស្រី​ថា ​អាជីវករ​ធម្មតា​ដែល​លក់​ផ្ទាល់​ដូច​អ្នក​ស្រី​គឺ​មាន​ផល​លំបាក​​​។

អ្នកស្រី​បន្ថែម​ថា​៖ «ការ​បិ​តតម្លៃ​លើ​ទំនិញ ​ខ្ញុំ​មិន​មាន​ផល​ប៉ះ​ពាល់​អី​ផង​ បើ​សិន​បើ​ប្រាប់​ចឹង​ ការ​ដាក់​តម្លៃ​ដូច​ថា​អ៊ំ​លក់ ​Sting​ មួយ​កំប៉ុង​អត់​ដាក់​ទឹក​កក ​២,០០០​រៀល តែ​បើ​យក​ទឹក​​កក​កែវ​​ធំ​៣,០០០​រៀល​ កែវ​តូច​២,៥០០​រៀល។​ តម្លៃ​ទូទៅ​គឺ​អី​ចឹង ទោះ​ឱ្យ​អ៊ំបិត​​ក៏​បិត​​កើត​ដែរ»។

បើ​តាម​សេចក្តី​ជូន​ដំណឹង​របស់​ក្រសួង​ពាណិជ្ជកម្ម​​​បន្ថែម​​ថា​ ក្នុង​ករណី​ទីតាំង​ពាណិជ្ជ​កម្ម​ អាជីវ​កម្ម​ និង​សេវា​កម្ម​មិន​ជាប់​ពន្ធ​ (Duty free shop) ​ដែល​មាន​ការ​អនុ​ញ្ញាត​ដោយ​រាជ​រដ្ឋា​ភិបាល​ចាំ​បាច់​ត្រូវ​តែ​បិត​​ស្លាក​ថ្លៃ​ជា​រូបិយ​ប័ណ្ណ​បរ​ទេស​ ម្ចាស់​ទីតាំង​ពាណិជ្ជ​កម្ម​ អាជីវ​កម្ម​ និង​ សេវា​កម្ម​ទាំងនោះ​ត្រូវ​មក​សុំ​ការ​អនុ​ញ្ញាត​ពី​អង្គ​ភាព​ច្រក​ចេញ​-ចូល​តែ​មួយ​រដ្ឋ​បាល​ខេត្ត​។

សេច​ក្តី​​ជូន​ដំណឹង​ក្រសួង​ពាណិជ្ជ​កម្ម​បញ្ជាក់​ថា​ ការ​បិត​ស្លាក​ថ្លៃ​ ត្រូវ​សរ​សេរ​ជា​ភាសា​ខ្មែរ​នៅ​ខាង​មុខ​ ឬ​នៅ​ពី​លើ​ និង​អក្សរ​អង់​គ្លេស​នៅ​បន្ទាប់​ ឬ​បន្ទាត់​ខាង​ក្រោម​ ​និង​ភាសា​បរ​ទេស​ទី៣ ​នៅ​បន្ទាប់​ទៀត​ អា​ស្រ័យ​តាម​ស្ថាន​ភាព​ជាក់​​ស្ដែង​នៃ​អតិថិ​ជន​របស់​អាជីវ​កម្ម​។ ចំណែក​​ស្ថានីយ​ដេប៉ូ​លក់​រាយ​ប្រេង​ឥន្ធន:​ទាំងអស់​ ត្រូវ​មាន​ដាក់​តាំង​បង្ហាញ​នៅ​បរិវេណ​ខាង​មុខ​ទីតាំង​ អាជីវ​កម្ម​ ឬ​កន្លែង​ងាយ​មើល​ឃើញ​ចម្ងាយ​ប្រមាណ​ជា​២០០​ម៉ែត្រ​។

សេច​ក្តី​ជូន​ដំណឹង​ដដែល​បន្ត​ថា​ នាយក​ដ្ឋាន​អភិវឌ្ឍន៍​វិស័យ​ឯក​ជន​ អគ្គ​នាយក​ដ្ឋាន​ការ​ពារ​អ្នក​ប្រើ​ប្រាស់​ កិច្ច​ការ​ប្រកួត​ប្រជែង​និង​បង្ក្រាប​ការ​ ក្លែង​បន្លំ​ (ក.ប.ប)​ និង​មន្ទីរ​ពាណិជ្ជ​កម្ម​រាជ​ធានី​-ខេត្ត​ទាំង​អស់​ ត្រូវ​រួម​សហ​ការ​ជា​មួយ​ក្រសួង​ ស្ថាប័ន​មាន​ សមត្ថ​កិច្ច​ ចុះ​ត្រួត​ពិនិត្យ​ និង​ណែ​នាំ​អំពី​ការ​បិត​ស្លាក​ថ្លៃ​ជា​រៀង​រាល់​ខែ​៕​

នេះ​ជាកិច្ច​សម្ភាសន៍​រវាង​​​​លោក​ យ៉ង ​សាំងកុមារ​ រដ្ឋលេខាធិកា​រ​ក្រសួង​កសិកម្ម​ រុក្ខា​ប្រមាញ់​ និង​នេសាទ ​ជា​មួយ​សិក្ខាកាម​ ​​Newsroom ​Cambodia​ ៖

Q : ជម្រាប​សួ​រ​ លោក​!

A : ​បាទ ​ជម្រាប​សួរ!

Q: ដើម្បី​អាច​ឱ្យ​គោល​នយោបាយ​នៃ​ការ​​កែ​​ប្រែ​​វិស័យ​កសិកម្ម​​គ្រួសារ​ ទៅ​ជា​កសិ​ពាណិជ្ជកម្ម​ទទួល​បាន​ជោគជ័យ​ជំហាន​ដំបូង​ចាប់ផ្តើម​ពី​ចំណុច​ណា​?

A: ទី​មួយ​គឺ រៀប​ចំ​ឱ្យ​មា​ន​អ្នក​សម្រប​សម្រួល​កសិកម្ម​តាម​ឃុំ​ ការងារ​ដ៏​សំខាន់​មួយ​ចំពោះ​អ្នក​សម្រប​សម្រួល​ក្នុង​ឃុំ​គឺ​ជ្រើស​រើស​កសិករ​ដែល​ចង់​អភិវឌ្ឍ​ខ្លួន មាន​ន័យ​ថា​ កសិករ​ដែល​គាត់​ចង់​ផ្តោត​ទៅ​លើ​ការ​ផលិត​ដើម្បី​លក់​មក​កាន់​ទីផ្សា​រដែល​យើង​ហៅ​ថាកសិករ​អាជីព ​កសិករ​ក៏​ត្រូវ​បាន​បែង​ចែក​ជាបី​ក្រុម ​​គឺ​កសិករ​ផលិត​សម្រាប់​ហូប​ដែល​គាត់​អាច​ពឹងពាក់​ចំណូល​ពី​មុខរបរ​ផ្សេង។​​ ទី​ពីរ​ ​កសិករ​ផលិត​សម្រាប់ហូប​ដែរ​ប៉ុន្តែ​គាត់​លក់​ ប្រសិន​បើ​នៅ​សល់​គឺ​គាត់​លក់​រក​ចំណូល​ថែម​​ ប៉ុន្តែ​គាត់​នៅ​ពឹង​ពាក់​ចំ​ណូល​ពី​ខាង​ក្រៅ​ដែរ ​​ហើយ​មួយ​ក្រុម​ទៀត​គឺ​ផ្តោត​លើ​ការ​ផលិត​ដើម្បី​លក់​តែម្តង​ ជា​ចំណូល​សម្រាប់​មុខរប​រប្រចាំ​ថ្ងៃ​ដោយ​មិន​ពឹងពាក់​ទៅ​ធ្វើកា​រ​នៅ​ខាង​ក្រៅ​។

Q :ការ​ដាក់​ពង្រាយ​អ្នក​ជំនាញ​តាម​ឃុំ​ក្នុង​ប្រទេស​ ចាប់​ផ្តើម​ពី​ក្នុង​ខេត្ត​ណា​ ស្រុ​កណា ​ហើយ​មាន​ប៉ុន្មាន​ឃុំ​?

A: ឥឡូវ​ឃុំ​ដែល​យើង​ចាប់​ផ្តើម​ដំបូង​គេ​គឺ​នៅ​ខេត្ត​កំពង់ចាម​ ស្រុក​ជើងព្រៃ​ ដែល​មាន​ចំនួន​១០​ឃុំ ​បន្ទាប់​មក​យើង​នឹង​ពង្រីក​ទៀត​ទៅ​តា​ម​បទ​ពិសោធន៍​ក្នុង​ឃុំ​ទាំ​ង១០ហ្នឹ​ង​នៅ​ថ្ងៃ​ខាង​មុខ​ទៀត។​

Q :តើ​ក្នុង​មួយ​ឃុំ​ដាក់​មន្រ្តី​ជំនាញ​ប៉ុន្មាន​នាក់​ ហើយ​បណ្តុះ​បណ្តាល​ផ្តោត​លើ​ការ​ដាំ​ដុះ​ដំណាំ​អ្វី​ជា​ចាំ​បាច់​?

A : យើង​នឹង​ស្រង់​ឈ្មោះ​កសិករ​ដែល​នឹង​ផលិត​អាជីព​ យើង​ជួយ​គាំទ្រ​គាត់​ទៅ​លើ​ការងារ​បច្ចេកទេស​ ដាំ​ដុះ ចិញ្ចឹ​ម ទៅ​លើកា​រងារ​ចង​ក្រងគ្នា​ជាក្រុម​ លើ​ទីផ្សារ​ ដែល​មាន​កិច្ច​សន្យា​ទីផ្សារ​​​ជា​សមាគម​ ហើយ​នឹង​ទៅ​លើការ​សម្រប​សម្រួល​ដើម្បី​លក់​ផលិតផល ​ដូច​កសិករ​ផលិត​ស្រូវ​អញ្ចឹង​ យើងនឹង​មានកិច្ចសន្យា​ជាមួយ​រោង​ម៉ាស៊ីន​។

Q :ទាក់​ទងនឹង​វត្ថុធាតុ​ដើម​សម្រាប់​ការផលិត ដូចជាគ្រាប់ពូជ ជី តើមាន​ការកំណត់​តម្លៃ​ដើម្បី​ធានា​ស្ថិ​រភាព​សម្រាប់​កសិករដែរ ឬទេ?

A: ទាក់​ទង​នឹង​វត្ថុ​ធាតុ​ដើម​យើង​លើកស្ទួយ​ការផលិត​ជី​ធម្មជាតិ​នៅ​ក្នុង​មូលដ្ឋាន​ដែល​ជា​ផ្នែក​មួយ​ជា​ការងារ​របស់​យើង​ដែរ​គឺ​ការផលិត​ពូជ ​ជា​ពិសេស​ពូជ​ស្រូវ​នឹ​ងរៀបចំ​ឱ្យ​មាន​ក្រុម​សហគមន៍​​ផលិត​ពូជ​ផងដែរ។

Q : តើ​សម្រាប់​ប្រព័ន្ធ​ធារា​សាស្រ្ត​ក្រសួង​នឹង​រៀ​បចំ​សម្រាប់​កសិក​រគ្រប់​តំបន់ដែរ ​ឬទេ​?

A :​នៅ​ក្នុង​ឃុំ​ដែល​យើងធ្វើការ​ហ្នឹង​ មាន​ឃុំ​ណា​មាន​សក្តានុពល​សម្រាប់​ធ្វើ​ប្រព័ន្ធ​ធារាសាស្រ្ត​ ឬ​ក៏​មានប្រព័ន្ធ​ធារាសាស្រ្ត​ស្រាប់ យើងក៏នឹង​ផ្តោត​ដែរ​សម្រាប់​ការ​អភិវឌ្ឍ ជួសជុល​ ថែទាំ ​ ​តែ​ក៏​អាស្រ័យ​លើ​ស្ថាន​ភាព​ជាក់​ស្តែង​។

Q : តើ​ត្រូវចំណាយ​រយៈពេល​ប៉ុន្មាន​ឆ្នាំទើប​ឃុំ​ទាំង១០នោះអាចទទួល​បាន​ជោគជ័យ​?

A : ជា​រួ​មសម្រាប់​ការងារ​ហ្នឹ​ង ដើម្បី​បានដល់​ប្រជា​ពលរដ្ឋ​គ្រប់​ឃុំ​គ្រប់គ្រួសារ ​ត្រូវ​ការ​ពេល​ខ្លះ​ដែរ​ គឺ​អាច​បី ​ទៅ​ប្រាំ​ឆ្នាំ​​ ប៉ុន្តែរយៈមួយ​ឆ្នាំ​ដំបូង​​យើង​ដឹង​ហើយ​ថាទទួល​ផល​ប្រយោជន៍យ៉ាង​ម៉េច​ ​ដល់​កសិក​រ ដល់​សហគមន៍​ទាំង​មូល​ហ្នឹង​ហើយ​យើង​នឹង​ធ្វើ​ការ​វាយ​តម្លៃ​។

Q : ហេតុអ្វី​លោក​ជ្រើស​រើស​យក​ស្រុក​ជើង​ព្រៃ​ក្នុង​ខេត្ត​កំពង់ចាម​  ដើម្បី​ដាក់​ធ្វើ​ជា​ឃុំ​គំរូ​ដំបូង​មុន​ខេត្ត​ផ្សេ​ងទៀត​?

A : ការជ្រើសរើ​សយក​ស្រុក​ជើង​ព្រៃ​ជាការ​សម្រេ​ច​ចិត្ត​របស់​ឯកឧត្តមរដ្ឋមន្រ្តី​ក្រសួង​កសិកម្ម​ ណា​មួយ​ស្រុក​ហ្នឹង​មា​នតែ​១០​ឃុំ​ផ​ង ដូច្នេះ​យល់​ថា​យ​កស្រុក​មួយ​មិន​មែន​យក​ត្រឹម​ឃុំ​តែ​យើង​យក​ស្រុក​មួយ​ជាគំរូ​តែម្តង។

Q : អរគុណ​លោក យ៉ង់ សាំងកុមារ!

A : អរគុណ!

យោង​តាម​សេចក្តី​ប្រកាស​ព័ត៌មាន​ដែល​បាន​ចេញ​កាល​ពី​ថ្ងៃទី៨​ ខែ​កុម្ភៈ ​ឆ្នាំ​២០២៣​ ស្តី​អំពី​លទ្ធ​ផល​សម័យ​ប្រជុំ​រដ្ឋ​សភា​វិសាមញ្ញ​នី​តិកាល​ទី​៦ ​​បញ្ជាក់ថា ​​សម័យ​​ប្រជុំ​​រដ្ឋ​សភា​​ជា​​វិសាមញ្ញ​​​ ​នី​តិ​កាល​​ទី​​៦​​មាន​ប្រធាន ស​មាជិក​​សមាជិកា​​រដ្ឋសភា​​​​​​​ ​​ចំនួន១០៧​​រូប​​ ដោយ​បាន​ពិភាក្សា​យល់​ព្រម​អនុម័ត​​សេចក្តី​ព្រាង​ច្បាប់​ចំនួ​ន២​ គឺ​សេចក្តី​ព្រាង​ច្បាប់​ស្តីពី​​ប្រព័ន្ធ​ហិរញ្ញ​វត្ថុ​សាធារណៈ​ និង​សេចក្តី​ព្រាង​ច្បាប់​ស្តីពី​ការ​គ្រប់គ្រង​ទឹកស្អាត​។

សេចក្តី​ប្រកាស​ព័ត៌មាន​របស់​​រដ្ឋសភា​បាន​បញ្ជាក់​ថា​៖ «សេចក្តី​ព្រាង​ច្បាប់ ​ស្តី​ពីប្រព័ន្ធ​ហិរញ្ញវត្ថុ​សាធារណៈ​ត្រូវ​បាន​រៀប​ចំ​ឡើង​ក្នុង​គោល​បំណង​ដើម្បី​កសាង​ក្របខ័ណ្ឌ​គតិយុត្ត​គោល​នយោបាយ​​ចាំបាច់​សម្រាប់​ការអនុវត្ត​ប្រព័ន្ធ​ថវិកា​ព័ត៌មាន​សមិទ្ធកម្ម​ ឬ​ហៅ​ថា​ ថវិកា​សមិទ្ធ​កម្ម​ សម​ស្រ​បសម្រាប់​កម្ពុជា​ ស្រប​តាម​យុទ្ធសាស្រ្ត​នៃ​ការ​កែ​ទម្រង់​ប្រព័ន្ធ​ថវិកា​ឆ្នាំ​២០១៨-២០២៥​ ​ដែល​ជា​ស្នូល​នៃ​ការ​កែ​ទម្រង់​ការ​គ្រប់គ្រង​ហិរិញ្ញវត្ថុ​សាធារណៈ»។​

សេចក្តី​ប្រកាស​ព័ត៌មានដដែល​​បន្ថែ​ម​ថា​ ​​សេចក្តី​ព្រាង​ច្បាប់ប្រព័ន្ធ​ហិរញ្ញវត្ថុ​សាធារណៈ​នេះ​ ក៏​នឹង​ក្លាយ​ជា​ក្រប​ខណ្ឌ​គតិយុត្ត​មួយ​កំណត់​ពី​គោលការណ៍​ជា​មូលដ្ឋាន​សម្រាប់គ្រប់គ្រង​ហិរញ្ញ​វត្ថុ ​ព្រម​ទាំង​​កំណត់​មុខងារ​ និង​ការ​ទទួល​ខុស​ត្រូវ​របស់​តួ​អង្គ​ដែល​ពាក់ព័ន្ធ​ដូច​ជា​ ការ​ផ្ទេរ​សិទ្ធិ​អំណាច​ផ្ទៃ​ក្នុង​ និង​ការ​ទទួល​ខុស​ត្រូវ​របស់​ក្រសួង​ស្ថាប័ន​ចំពោះ​រាជរដ្ឋាភិបាល​ និង​រដ្ឋ​សភា​ក្នុង​ក្របខណ្ឌ​នៃ​កញ្ចប់​ថវិកា​របស់​ខ្លួន​។

សម្រាប់​សេចក្តី​ព្រាង​ច្បាប់​​ស្តី​ពី​កា​រ​គ្រប់គ្រ​ងទឹក​ស្អាត​​ រដ្ឋសភា​បញ្ជាក់​ថា ជា​មូលដ្ឋាន​ដ៏​សំខាន់​ដែល​អាច​ទ្រទ្រង់ ​និង​ឆ្លើយ​តាម​ទៅ​នឹង​សន្ទុះ​អភិវឌ្ឍ​​សេដ្ឋកិច្ច​​ សង្គម​របស់​​កម្ពុជា ហើយ​ថា ការ​ផ្គត់ផ្គង់​ទឹក​ស្អាត​គឺ​ជា​អាទិភាព​មួយ​ ក្នុង​ចំណោម​វិស័យ​អាទិភាព​ទាំងបួន​ នៅ​ក្នុង​យុទ្ធសាស្រ្ត​ចតុកោណ​ដំណាក់កាល​ទីបួន​ នៃ​រាជរដ្ឋាភិបាល​ដំណាក់កាល​ទី​៦ ​ដែល​មាន​មនុស្ស​ ផ្លូវ​ ភ្លើង​ និង​ទឹក​។

សេចក្តី​ព្រាង​ច្បាប់​ ស្តី​ពី​ប្រព័ន្ធ​ហិរញ្ញវត្ថុ​សាធារណៈ​ មាន​៩​ជំពូក​ និង​១០៩​ ​​មាត្រា​ ដែល​អង្គសភា​បាន​អនុម័ត​យល់ព្រម​ លើ​សេចក្តី​ព្រាង​ច្បា​ប់ទាំង​មូល​មាន​ចំនួ​ន ១០៧​ សំឡេង​។ សេចក្តី​ព្រាង​ច្បាប់​ស្តី​ពី​ការ​គ្រប់គ្រង​ទឹក​ស្អាត​ មាន​១៥​ជំពូក​ និង​ ៦៥​មាត្រា​ ដែល​អង្គសភា​បាន​យល់ព្រម​អនុម័ត​ លើ​សេចក្តី​ព្រាងច្បាប់​ទាំងមូល​មាន​ចំនួន​១០៤​ សំឡេង​។ នេះ​បើ​តាម​សេចក្តីប្រកាស​ព័ត៌មាន​របស់​រដ្ឋសភា៕​  

យោង​តាម​សេចក្តី​ជូន​ដំណឹង​របស់​ក្រសួង​អប់រំ ដែលបានចេញ​ផ្សាយ​កាល​ពី​ថ្ងៃ​ទី​៨​ ខែ​កុម្ភៈ​ ឆ្នាំ​ ២០២៣​ ស្តី​ពី​ការផ្លាស់ប្តូរ​ទី​កន្លែង​បម្រើ​ការងារ​របស់​បុគ្គលិក​អប់រំ​​​ ឆ្លង​រាជធានី​ ខេត្ត តាម​សហព័ទ្ធ​ជាមន្រ្តី​រាជការ​ បាន​បញ្ជាក់ថា ក្រសួង​ឯកភាព​គោលការណ៍​​ឱ្យ​មាន​ការផ្លាស់ប្តូរ​ទី​កន្លែង​បម្រើ​ការងារ​របស់​បុគ្គលិក​អប់រំ​ឆ្លង រាជធានី​ ​ខេត្ត​ តាមសហព័ទ្ធ ​(ប្តី/ប្រពន្ធ) ជា​មន្រ្តី​​រាជ​ការ​ ​ក្នុង​ឆ្នាំ​២០២២​​ ស្របតាមគោល​ការណ៍​​ច្បាប់​។​

សេចក្តី​ជូន​ដំណឹង​ដដែល​បាន​​បន្ថែមថា ចំពោះ​ការ​ផ្លាស់​ចូល​អង្គភាព​ថ្នាក់កណ្តាល​ ស្នើ​សុំ​ប្រធាន​អង្គភាព​​បញ្ជាក់​ពី​ភារកិច្ច ដែលត្រូវ​ប្រគល់​ជូន​ និង​ស្រប​តាម​បេសកកម្ម​របស់​អង្គភាព​ ដោយ​ពិនិត្យ​លើ​គុណ​វុឌ្ឍិ​របស់​សមីជន​ និងបែង​ចែក​ភារកិច្ច​ក្នុង​អង្គភាព​។ ចំពោះ​ការផ្លាស់ប្តូរ​ចូល​រាជធានី​ភ្នំពេញ​ ត្រូវ​អនុញ្ញាត​ឱ្យ​ទៅ​កន្លែង​ដែលខ្វះ​គ្រូ ប្រធាន​មន្ទីរ​អប់រំ​យុវជ​ន​​និង​កីឡា​រាជធានី​ភ្នំពេញ​ត្រូវ​បញ្ជាក់​ថា បុគ្គលិក​អប់រំ​ត្រូវ​បាន​ពង្រាយ​ទៅ​កន្លែង​ដែល​ខ្វះ​ និង​មានការ​យល់​ព្រម​ពី​នាយកសាលា​សាម៉ី។

ចំពោះ​ការផ្លាស់​ប្តូរ​ចូល​ខេត្ត​នានា​ ត្រូវ​មានរបាយការណ៍​បញ្ជាក់​ពី​​ប្រធាន​​មន្ទីរ​​អប់រំ​​ យុវជន ​និង​កីឡា​ខេត្តថា​ ត្រូវ​បាន​ពង្រាយ​ទៅ​កន្លែង​ខ្វះ​គ្រូ​ ហើយ​ក្រសួង​នឹង​បន្ត​កែ​លម្អ​លក្ខខណ្ឌ​នៃ​ការផ្ទេរ​បុគ្គលិក​អប់រំ​ ដើម្បី​ដោះស្រាយ​បញ្ហា​ខ្វះ​គ្រូ​នៅតាម​គ្រឹះ​សិក្សា​មួយ​ចំនួន​។ នេះ​បើ​តាម​សេចក្តី​ជូនដំណឹង​របស់​ក្រសួង​អប់រំ៕

លោកបានប្រាប់ Newsroom Cambodia កាលពីរសៀលថ្ងៃទី៣១ ខែមករា ឆ្នាំ២០២៣ តាមរយៈប្រព័ន្ធតេឡេក្រាមថា សម្រាប់ខ្ញុំ មើលឃើញថាវាជាយុទ្ធសាស្រ្តថ្មីដែលគណបក្សប្រជាជនកម្ពុជាប្រើប្រាស់វិធាននៃការដាក់អាទិភាពគោលនយោបាយកសិកម្មដើម្បីទាក់ទាញរកសំឡេងឆ្នោតពីម្ចាស់ឆ្នោត ពិសេសកសិករហើយដោយសារតែប្រាំមួយអាណត្តិកន្លងមកហើយបញ្ហានៃការដោះស្រាយវិស័យកសិកម្មដែលដឹកនាំដោយគណបក្សប្រជាជនកម្ពុជា ហើយដែលជាអ្នកគ្របគ្រងថវិកា និងធនធានអីផងនោះមិនបានការឆ្លើយតប និងដោះស្រាយបញ្ហាទេ។

យោងតាមគណបក្សប្រជាជនកម្ពុជា គណបក្សនឹងដាក់ពង្រាយអ្នកជំនាញកសិកម្ម នៅគ្រប់ឃុំទូទាំងប្រទេស ដើម្បីធ្វើការជាមួយប្រជាកសិករ បើសិនជាឈ្នះឆ្នោតដឹកនាំរាជរដ្ឋាភិបាលក្នុងអាណត្តិទី៧។ គោលនយោបាយនេះ ត្រូវបានដាក់ចេញក្នុងមហាសន្និបាតវិសាមញ្ញរបស់បក្សកន្លងទៅ។

គណបក្សប្រជាជនកម្ពុជាបានអះអាងថានេះគឺជាគោលនយោបាយដ៏ថ្មីសន្លាងមួយរបស់ខ្លួនហើយគោលនយោបាយនេះធ្វើឡើង ដើម្បីលើកកម្ពស់វិស័យកសិកម្ម។

បើតាមសួស យ៉ារ៉ា អ្នកនាំពាក្យរបស់គណបក្សប្រជាជនកម្ពុជា បានឱ្យដឹងថា ក្នុងមហាសន្និបាត គណបក្សក៏បានជជែក និងពិភាក្សាផ្តោតជាសំខាន់ទៅលើវិស័យកសិកម្ម ដែលជាវិស័យដ៏មានសក្តានុពលមួយនៅកម្ពុជា។

លោកសួស យ៉ារ៉ា បានបញ្ជាក់ថា គណបក្សប្រជាជនកម្ពុជា បានកំណត់ប្រែក្លាយវិស័យកសិកម្ម ពីការធ្វើដើម្បីបំពេញការហូបចុករបស់ ប្រជាពលរដ្ឋ ទៅជាការធ្វើកសិកម្ម ដើម្បីពាណិជ្ជកម្ម។

តាមរយៈគោលនយោបាយនេះ រដ្ឋាភិបាល នឹងប្រើប្រាស់ធនធានមនុស្សដែលជាអ្នកមានចំណេះជំនាញផ្នែកកសិកម្ម ហើយលោកខៀវ កាញារីទ្ធ សមាជិកគណៈកម្មាធិការកណ្តាលបក្សប្រជាជនកម្ពុជា បានគូសរំលេចថា ក្នុងអាណត្តិទី៧ អ្នករៀនជំនាញកសិកម្មនឹងមានទីផ្សារការងារខ្ពស់។

សម្រាប់លោកថេង សាវឿន លោកបានអះអាងថា «អីចឹងអ្វីដែលអាចដោះបាននោះគឺមិនចាំបាច់ដល់អាណ្ណត្តិក្រោយទេ គឺអាណ្ណត្តិពេលបច្ចុប្បន្នក៏អាចដោះស្រាយបានពីព្រោះថាពេលបបច្ចុប្បន្ននេះគណបក្សប្រជាជនកម្ពុជាកំពុងតែដឹកនារដ្ឋាភិបាលស្រាប់»។

លោកបានបន្ថែមថា៖ «សម្រាប់ខ្ញុំការកែប្រែពីលក្ខណៈគ្រួសារទៅដល់ក្លាយជាអ្នកនាំចេញកម្រិតពាណិជ្ជកម្មនៅមិនអាចទាន់ទៅរួច មិនអាចទាន់ទៅរួចខ្ញុំគិតថាពេលបច្ចុប្បន្ននេះវាត្រូវការកសាងធនធានមនុស្សកសាងពីផែនការគោលគាំទ្រទៅលើទុនទៅលើមុខរបរទៅលើជំនាញវិជ្ជាជីវៈ វាត្រូវការពេលវេលាច្រើន អីចឹងវាអាចទៅរួចនៅកម្រិតអ្នកដែលអាចមានលទ្ធភាពមានការយល់ដឹង ក៏ប៉ុន្តែវានឹងមិនអាចទៅរួចសម្រាប់កសិករក្រីក្រពិសេសប្រភពអ្នកដែលមិនមានដីធ្លី ឬក៏មិនមានដីសោះរស់នៅហ្នឹងគឺវេទនាណាស់ គឺអាចសម្រាប់តែអ្នកមានអាចទៅរួច»៕

យោងតាមសេចក្តីជូនដំណឹងអន្តរក្រសួង ដែលបានចេញរួមគ្នា កាលពីថ្ងៃទី២ ខែកុម្ភៈ ឆ្នាំ២០២៣ ស្តីពី​ការដាក់ឱ្យប្រើ​វិញ្ញាបនបត្រ​បណ្តោះ​អាសន្ន​មធ្យមសិក្សា​ទុតិយភូមិ​សម័យ​ប្រឡង ៥ ធ្នូ ២០២២ ដែលមានដាក់QR Code ស្តង់ដារ ដែលអាចផ្ទៀងផ្ទាត់បានតាមរយៈ ថ្នាលផ្ទៀងផ្ទាត់ឯកសារ Verify.gov.kh បញ្ជាក់ថា សញ្ញាបត្រ​បណ្តោះ​អាសន្ន​មាន​ QR Code នេះ អាចផ្ទៀងផ្ទាត់អំពី​យថាភូតភាព បូរណភាព និងសុពលភាព តាមរយ:​ថ្នាល​ផ្ទៀង​ឯកសារ verify.gov.kh ដែលអភិវឌ្ឍដោយក្រសួងប្រៃសណីយ៍។

សេចក្តី​ជូន​ដំណឹង​របស់​អន្តរ​ក្រសួង​​ដដែល​បញ្ជាក់ថា៖ «សិស្សានុសិស្ស​អាច​ប្រើ​វិញ្ញាបនបត្រ​​នេះ ដើម្បី​ដាក់​ពាក្យ​ស្នើសុំ​ចូលសិក្សានៅគ្រឹះស្ថានឧត្តមសិក្សាទាំងអស់ ដោយ​​ពុំ​ចាំបាច់​តម្រូឱ្យ​ធ្វើ​នីត្យានុកូល​កម្ម​លើ​ឯកសារ​ថត​ចម្លង​វិញ្ញាបនបត្រ​បណ្តោះអាសន្ន​ក្នុងទម្រង់ជាក្រដាស ហើយ​គ្រឹះស្ថានឧត្តមសិក្សាទាំងអស់អាចស្កេន QR Code ស្តង់ដារ ដើម្បី​ផ្ទៀងផ្ទាត់​ភាព​ត្រឹមត្រូវ​នៃ​វិញ្ញាបនបត្រតាមរយៈថ្នាលផ្ទៀងផ្ទាត់ឯកសារ verify gov.kh»។

ក្រសួង​បន្ត​ថា ការដាក់ឱ្យប្រើវិញ្ញាបនបត្រនេះ គឺជា​ការវិវឌ្ឍ​ថ្មីមួយ​ក្នុង​ការប្រើប្រាស់​បច្ចេក​ទេស​ឌីជីថល ដើម្បីធ្វើឱ្យប្រសើរឡើងនូវការផ្តល់សេវា​សាធារណ:​កាន់តែ​ងាយ​ស្រួល និងមានប្រសិទ្ធភាពខ្ពស់ ដែលជាជំហានថ្មីក្នុងការជំរុញការធ្វើបដិវត្តន៍កម្មឌីជីថល ក្នុង​ក្រសួង​ស្ថាប័នរដ្ឋ ស្របតាមក្របខណ្ឌ​គោល​នយោបាយ​សេដ្ឋកិច្ច និង​សង្គម​ឌីជីថល​កម្ពុជា និង​គោល​នយោបាយ​រដ្ឋាភិបាល​ឌីជីថល​កម្ពុជា​។

ក្រសួងបន្ថែមថា សិស្សានុសិស្សអាចស្នើសុំវិញ្ញាបនបត្រនេះបាន ដោយចូល​ទៅ​ឆាណែល​តេឡេក្រាម (Telegram Channel) ឈ្មោះ​វិញ្ញាបនបត្រ​បណ្តោះអាសន្ន​មធ្យម​សិក្សា​ទុតិយ​ភូមិ សម័យប្រឡង ៥ ធ្នូ ២០២២ (http://t.me/TemporaryBacIICertificateBot) ឬទំនាក់ទំន​ង​ដោយ​ផ្ទាល់នៅមន្ទីរអប់រំយុវជននិងកីឡារាជធានីខេត្ត៕​

បើតាម​សេចក្តីជូនព័ត៌មានរបស់​ក្រសួង​សុខាភិបាល ចេញនៅ​ថ្ងៃទី ១៦ ខែមករា ឆ្នាំ​២០២៣ និង​ត្រូវបាន​បង្ហោះ​លើទំព័រហ្វេសប៊ុករបស់​ក្រសួង​នៅ​ថ្ងៃទី​១៨ ខែមករា​នេះ​បញ្ជាក់​ថា គណនី​ហ្វេសប៊ុក​ទាំងពីរ​បាន​លក់​ផលិតផល​បំប៉ន​សុខភាព​ឈ្មោះ Glucosamine   OMEGA-3  Calcium X(Height Enhancer) និងផលិតផលគ្រឿងសម្អាងឈ្មោះ CureWhite ព្រមទាំងផលិតផលមួយចំនួនទៀត ដែលគ្មានលេខបញ្ជិកា និងលេខប្រវេទន៍ពីក្រសួងសុខាភិបាល គិតត្រឹមថ្ងៃ១២ ធ្នូ ២០២២។

​សេចក្តីជូនព័ត៌មានរបស់​ក្រសួង​សុខាភិបាល​បញ្ជាក់​តាមន័យ​ដើម​ថា៖ «ក្រសួង​តម្រូវ​ឱ្យ​គណនី​បណ្តាញ​សង្គម​ហ្វេសប៊ុក និងជនពាក់ព័ន្ធដទៃទៀតត្រូវឈប់នាំចូល ចែកចាយ ឬ​ផ្សព្វផ្សាយ​លក់​ផលិត​ផល​បំប៉នសុខភាព ឬផលិតផលគ្រឿងសម្អាងគ្មានលេខបញ្ជិកា ឬលេខប្រវេទន៍ជាបន្ទាន់»។

ក្រសួងបញ្ជាក់បន្ថែមទៀតថា៖ «ក្រសួង​នឹង​ចាត់​វិធានការ​តឹងរឹង​តាម​ផ្លូវ​ច្បាប់​ចំពោះ​គណនី​បណ្តាញ​សង្គម​ហ្វេស​ប៊ុក​ខាង​លើ ទៅ​តាមច្បាប់ស្តីពីវិសោធនកម្មច្បាប់ស្តីពីការគ្រប់គ្រងឱសថជាធរមាន»។

​ក្នុង​សេចក្តី​ជូន​ព័ត៌មាននោះ ក្រសួងសុខាភិបាល អំពាវនាវ​ឱ្យ​ប្រជាពលរ​ដ្ឋ​ទាំងអស់​មិនត្រូ​វ​ជឿ​លើ​ការផ្សព្វផ្សាយ​លក់​ផលិត​ផល​បំប៉ន​សុខភាព ឬ ឬ​ផលិតផល​គ្រឿង​សម្អាង​គ្មាន​លេខ​បញ្ជិកា ឬ​លេខ​ប្រវេទន៍ និង​បញ្ឈប់​ការប្រើប្រាស់​ផលិតផល​នេះ​បន្ត​ទៀត ព្រោះផ​លិត​ផល​ដែល​គ្មាន​បញ្ជិកា ឬ​ប្រវេទន៍ មិនអាចធានាបាននូវគុណភាព ហើយ​អាច​ធ្វើ​ឱ្យ​ប៉ះពាល់ដល់​សុខភាព​របស់​អ្នក​ប្រើប្រាស់។

ក្រសួងក៏បាន​អំពាវនាវឱ្យប្រជាពលរដ្ឋដែលបានជួបប្រទះឃើញជនណាកំពុងចែកចាយ ឬ​ផលិត​ផល​បំប៉ន​សុខភាព ឬផលិតផលគ្រឿងសម្អាងគ្មានលេខបញ្ជិកា ឬប្រវេទន៍ខាងលើ សូម​ត្រូវ​ប្រញាប់​ផ្តល់​ព័ត៌មាន៕​