ករណី​ប្រើប្រាស់​គ្រឿងញៀន​មិនមែន​កើត​ទៅលើតែ​កូនប្រុស​របស់​អ្នកស្រី ឈួន តូច តែម្នាក់​នោះ​ទេ គ្រួសារ​ខ្លះ​ដែល​រស់នៅ​ក្នុង​ភូមិ​វត្ត​លៀប ឃុំ​ចំការ​សំរោង ក្រុង​បាត់ដំបង ខេត្តបាត់ដំបង ក៏​កំពុង​ជួបប្រទះនិង​ប្រឈម​នឹង​បញ្ហា​នេះ​ដូចគ្នា។ អ្នកខ្លះ​ត្រូវ​គេច​ចេញពីផ្ទះ​ ដោយសារតែ​សមាជិក​គ្រួសារ​របស់​ខ្លួន​ដែល​ប្រើប្រាស់​គ្រឿងញៀន ធ្វើទុក្ខ​បុកម្នេញ គំរាម និង​ប្រើ​ហិង្សា​ម​កលើ​ខ្លួន ខណៈ​គ្រួសារ​ខ្លះទៀត​ត្រូវ​បាត់បង់​សម្ភារ ដោយសារ​កូន​យក​ទៅ​លក់ឬបញ្ចាំ​ដើម្បី​បាន​លុយ​ទិញ​គ្រឿងញៀន។ 

https://vodkhmer.news/2021/02/15/people-in-watleap-village-in-battambong-province-worry-about-drug/?fbclid=IwAR2AzkvP1DMmIZHd1POoHevPg__k3jcKDUnABzHDXrphHdkal398dymhuZE

លោកអឹម សាវឹ​ន អាយុ៦៥ឆ្នាំ ជា​សន្តិសុខ​នៅ​ហាង​ អាយ​វ៉ន (IOne​) ក្នុង​រាជធានី​ភ្នំពេញ សង្កេតឃើញ​ថា បង្គន់​អនាម័យ​សាធារណៈសព្វថ្ងៃ​នេះ នៅ​មិនទាន់​មាន​គ្រប់គ្រាន់​នៅឡើយ​ទេ ជាពិសេសនៅ​តាម​មាត់ទន្លេនិង​សួន​សាធារណៈ​ជាដើម។ លោក​បន្ត​ថា កង្វះខាត​នៃ​បង្គន់​សាធារណៈជា​មូលហេតុ​ចម្បង​មួយ​ដែល​នាំ​ឱ្យ​មានការ​បន្ទោ​បង់​តាម​ទី​សាធារណៈ។

https://vodkhmer.news/2021/01/28/people-ask-more-public-toilet-in-phnom-penh/

នៅថ្ងៃទី២២ ខែមករា ឆ្នាំ២០២១នេះ ក្រុមសង្គមស៊ីវិលមួយចំនួនដែលរួមមានសហជីព អង្គការសង់ត្រាល់ និងអង្គការសិទ្ធិមនុស្សមួយចំនួនទៀត បានទៅគោរពវិញ្ញាណក្ខ័ន្ធ នៅរូបសំណាករបស់លោក ជា វិជ្ជា នាសួនច្បារមុខវត្តលង្ការ រាជធានីភ្នំពេញ។

ក្រុមសង្គមស៊ីវិលទាំងនោះលើកឡើងថា កន្លងមករដ្ឋាភិបាលបានបង្កើតគណៈកម្មការសើបអង្កេតទៅលើលករណីទាំងនេះ ក៏ប៉ុន្តែពុំមានលទ្ធផលអ្វីនោះឡើយ។ នេះយោងតាមសេចក្ដីថ្លែងការរួមមួយនៅលើទំព័រហ្វេសប៊ុក សង់ត្រាល់ កាលពីថ្ងៃទី២២ ខែមករា ឆ្នាំ២០២១។

ពួកគេក៏បានទទូចឱ្យរដ្ឋាភិបាលពន្លឿនការស៊ើបអង្គេតទៅលើករណីទាំងនេះ ដោយបានលើកឡើងថា ការស៊ើបអង្កេតលើឃាតកម្មនេះ ហាក់ដូចជាមិនទទួលបានលទ្ធផលអ្វីទាល់តែសោះ​។

លោកស្រីចក់ សុភាព នាយិកា មជ្ឈមណ្ឌលសិទ្ធិមនុស្សកម្ពុជា​ បានប្រាប់ Newsroom Cambodia កាលពីថ្ងៃទី២២ ខែមករា តាមទូរស័ព្ទថា ករណីឃាតកម្មលើលោក ជា វិជ្ជា នេះអស់រយៈពេល១៧ឆ្នាំមកហើយ ប៉ុន្តែមិនទាន់ឃើញមានភាពយុត្តិធម៌ណាមួយនោះទេ។ លោកស្រីថា បើទោះបីជាកន្លងមកធ្លាប់ត្រូវចាប់ខ្លួនជនសង្ស័យពីរនាក់មកហើយក៏ដោយ តែត្រូវបានទម្លាក់បទចោទឡើងវិញ។

លោកស្រីបន្ថែមដោយទាមទារឱ្យរដ្ឋាភិបាលបង្ហាញការប្ដេជ្ញាចិត្ត ហើយធានាថា ករណីឃាតកម្មលើលោក ជា​ វិជ្ជា ត្រូវតែទទួលបានយុត្តិធម៌ ប៉ុន្តែលោកស្រីបានបង្ហាញការអស់សង្ឃឹមថា ការទាមទារ ឬការទទូចរបស់សង្គមស៊ីវិលនមកលើ ករណីលោក ជា វិជ្ជា ឬសកម្មជនដទៃទៀតកន្លងមក ហាក់ដូចជាមិនមានក្ដីសង្ឃឹមនោះទេ។

លោកស្រីថា៖ «ចឹងហើយ គឺទាមទារឱ្យរដ្ឋាភិបាលត្រូវបង្ហាញនូវការប្ដេជ្ជាចិត្តក្នុងការធានាថា ករណីលោកជា វិជ្ជា នេះត្រូវបានទទួលដោយយុត្តិធម៌ ប៉ុន្តែខ្ញុំគិតថា ការអំពាវនាវនេះ ឬក៏ការរំពឹងថានឹងមានយុត្តិធម៌ករណីលោកជា វិជ្ជា និងសកម្មជនដទៃទៀតនោះ ប្រហែលជាពិបាកមែនទែន ក្ដីសង្ឃឹមមួយដែលពិបាកមែនទែន យើងដឹងមកហើយថាករណីលើលោកជា វិជ្ជា លោកឈុត វុទ្ធី និងលោកកែម ឡី យើងឃើញថានៅហ្នឹង មិនមានការវិវត្តណាមួយដោយយុត្តិធម៌នោះទេ»។

លោកស្រីលើកឡើងដោយបង្ហាញសោកស្ដាយជាខ្លាំងថា បើគិតលើករណីមួយផ្សេងទៀតចំពោះសកម្មជនគណបក្សជំទាស់វិញ បើសិនជាមានការប្រព្រឹត្តអ្វីណាមួយខុស ខាងរដ្ឋាភិបាលហាក់ដូចជាបង្ហាញសកម្មភាពតាមចាប់ខ្លួនបានយ៉ាងលឿន ហើយមានប្រសិទ្ធភាពទៅទៀត រហូតដល់អ្នកខ្លះត្រូវបានចាប់ខ្លួនទាំងយប់ក៏មាន។ លោកស្រីថា បើគិតទៅលើការកាត់ក្ដី ឬការស៊ើបសួរវិញ បើទោះបីជាចំថ្ងៃសៅរ៍ អាទិត្យក៏ដោយ ក៏តុលាការនៅតែបន្តធ្វើការ​ ទាំងនេះហើយដែលធ្វើឱ្យសំណួរជាច្រើនពីសាធារណៈជនចេះតែបន្តកើតមាន។

លោកស្រីបានបន្តថា រឿងស៊ើបអង្កេតរកយុត្តិធម៌ ជូន លោកជា វិជ្ជានេះ វាជារឿងរបស់តុលាការ ហើយជាទំនួលខុសត្រូវដែលរដ្ឋត្រូវតែយកចិត្តទុកដាក់ខ្ពស់។ អ្នកស្រីថា យើងមិនអាចច្រានចោលនោះទេចំពោះការទទូច ឬការស្នើសុំពីក្រុមស៊ីវិលសម្រាប់ការពន្លឿនរឿងក្ដីមួយនេះ។

លោកស្រីថា៖ «ខ្ញុំគិតថាកន្លងមកខ្ញុំឃើញថា មានការទទូច ការស្នើ ហើយមានការបើកឱ្យមានការសហការជាច្រើន នៅពេលដែលមានករណីឃាតកម្ម ប៉ុន្តែយើងឃើញថា ការសហការរបស់អាជ្ជាធរច្រើនតែមិនសូវមានជំហនោះទេ អ៊ីចឹងកន្លែងនេះ ខ្ញុំនៅតែផ្ដោតសំខាន់មែនទែន ការទទួលខុសត្រូវរបស់រដ្ឋា​ ស្ថាប័នរដ្ឋ ហើយនឹងអាជ្ជាធរមានសមត្ថកិច្ចលើករណីនេះ ដើម្បីស្វែងរកយុត្តិធម៌ជូនពួកគាត់»។

ចំណែកអ្នកនាំពាក្យក្រសួងយុត្តិធម៌ លោក ជិន ម៉ាលីន បានឆ្លើយតបនឹងការទទូចរបស់ក្រុមសង្គមស៊ីវិលថា សំណុំរឿងនេះមិនទាន់ត្រូវបានបញ្ចប់នោះទេ ហើយតុលាការក៏បន្តការស៊ើបអង្កេតផងដែរ។ លោកថា គ្រាន់តែរឿងទាំងនេះមិនទាន់បានរកឃើញជនដៃដល់តែប៉ុណ្ណោះ ហើយលោកថា រឿងនេះនៅតែបន្តរហូតដល់ចាប់ជនដៃដល់បាន។

លោកថា៖ «មែនទែនសំណុំរឿងនេះគេមិនទាន់បានបិទបញ្ចប់ឯណា ភាគីនៅតែបន្តស៊ើបអង្កេត ហើយតុលាការនៅតែបន្ត គ្រាន់តែមកដល់ពេលនេះយើងមិនទាន់រកជនដៃដល់មិនទាន់បាន ចាប់វាមិនទាន់បាន​។ អ៊ីចឹងសំណុំរឿងនេះនៅតែបន្តនីតីវិធីរហូតដល់ចាប់ជនដៃដល់បាន»។

លោកបន្តថា រឿងក្ដីនេះយើងមិនអាចកំណត់បាននោះទេ ចំពោះការស៊ើបអង្កេត លោកបានប្រៀបធៀបជាមួយនឹងករណីប្រទេសមួយចំនួនក៏គេពិបាករកដែរ រឿងខ្លះត្រូវចំណាយពេលច្រើនឆ្នាំទម្រាំអាចចាប់ជនដៃដល់បាន ដូច្នេះរឿងនេះក៏ដូចគ្នាត្រូវការចំណាយពេលក្នុងការតាមដាន ហើយលោកថា តុលាការនៅតែបន្តស៊ើបអង្កេតមិនទាន់ចប់ទេ។

លោកជា វិជ្ជា គឺជាអតីតប្រធាន​សហជីព​សេរី​កម្មករ​នៃព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា លោកត្រូវបានឃាតករបាញ់សម្លាប់កាលពីថ្ងៃទី ២២ មករា ឆ្នាំ២០០៤ នៅតូបលក់កាសែតមួយកន្លែង ដែលនៅជាប់នឹងរបងវត្តលង្កា។ ក្រោយការបាញ់សម្លាប់លោកជា វិជ្ជា សម្ថកិច្ចបានចាប់ខ្លួនជនសង្ស័យ ២នាក់ គឺលោក ប៊ន សំណាង និងលោក សុខ សំអឿន ក្រោយការស៊ើបអង្កេត អ្នកទាំងពីរមិនបានជាប់ពាក់ព័ន្ធ នឹងករណីឃាតកម្មលើលោក ជា វិជ្ជា ហើយអ្នកទាំងពីរត្រូវបានដោះលែងអោយមានសេរីភាពឡើងវិញ ក្រោយការឃុំខ្លួននៅពន្ធនាគារព្រៃសរ មួយរយៈ៕

លោក សម រង្សី មេដឹកនាំ​គណបកក្ស​ប្រឆាំង​មួយ​រូប​ដែល​កំពុង​រស់​នៅ​និរទេស​ខ្លួន​ឯបរទេស ​បាន​សរសេរ​នៅ​លើទំ​ព័រ​ហ្វេស​ប៊ុក​របស់លោកកាលពី​ថ្ងៃ​ទី​១៦ ខែ​មករា ឆ្នាំ​២០២១នេះថា លោកស្រី មូរ សុខហួរ អនុប្រធានគណបក្សសង្គ្រោះជាតិ មិនត្រូវបានគេអនុញ្ញាតឲ្យឡើងយន្តហោះ​របស់​ក្រុមហ៊ុន​អាកាស​ចរណ៍ Singapore Airlines ដែល​ស្ថិត​ក្នុង​ទីក្រុង Los Angeles សហរដ្ឋ​អាមេរិក ឆ្ពោះទៅ​ប្រទេស​កម្ពុជា​ ឆ្លងកាត់ប្រទេសសឹង្ហបុរីនោះទេ ។ លោក​ សម រង្ស៊ី ​បន្ថែម​ថា ការ​មិនអនុញ្ញាត​ឲ្យ​​លោក​​ស្រី​ឡើង​យន្ត​ហោះ​កាល​ពី​ថ្ងៃទី​១៦ ខែ មករា​​នេះ ​គឺ​ដោយសារ​​លោកស្រី​មិនមាន​ទិដ្ឋាការ​ដើម្បី​ចូល​ប្រទេស​កម្ពុជា។

អ្នកនាំពាក្យរដ្ឋាភិបាល លោក ផៃ ស៊ីផាន បានលើកឡើងថា ការវិល​ត្រឡប់​នេះជា​ផែនការ​បោក​បញ្ឆោត​អ្នក​គាំទ្រ​ដើម្បី​ប្រមូល​លុយតែប៉ុណ្ណោះ។

អ្នកនាំពាក្យរួបនេះបញ្ជាក់ថា៖ «អារឿងវាចង់មកមិនមក វារឿងផ្ទាល់ខ្លួនរបស់គេ វាជា​ទិសដៅក្នុ​ង​ការ​សម្ដែង​ឆាក ដើម្បី​ឱ្យ​គេចាប់អារម្មណ៍ក្នុងការធ្វើនយោបាយបន្តទៅមុខទៀត»។

លោកបន្ថែមថា៖ «ដូច្នេះវាមិនមែនតែត្រឹមតែប៉ុណ្ណឹងទេ គាត់​ប្រមូល​លុយ​ប្រមូល​កាក់​ដើម្បី​មក​ធ្វើ​ការ​ត​ទល់ ការត​ទល់​របស់​គាត់​ទីមួយ​ហ្នឹង គេ​មកធ្វើរដ្ឋប្រហារតែគាត់បរាជ័យក៏គាត់បកទៅវិញ ហើយ​ឥឡូវ​គាត់​ថា​មក​បង្ហាញ​ជូន​តុលាការ។ ជារឿងគាត់មកយ៉ាង​ម៉េចៗ​ជារឿងរបស់គាត់តើ គាត់មានមេធាវីរបស់គាត់តើ មកសួរខ្ញុំ ខ្ញុំម៉េចដឹង ខ្ញុំមិនដែល​ចាប់អារម្មណ៍ពួកគាត់ផងហ្នឹង»។

ចំណែកអ្នកនាំពាក្យក្រសួងយុត្តិធម៌ លោក ជិន ម៉ាលីន បាន​សរសេរ​​សារ​បង្ហោះ​លើ​​ទំព័រ​ហ្វេសប៊ុក​របស់​លោក​​បែប​ឌឺដង​ពាក់ព័ន្ធ​នឹង​ការធ្វើមាតុភូមិនិវត្តរបស់លោ​កស្រី មួរ សុខហួរ ថា៖ «តើទូតអាចចេញទិដ្ឋាការ ឬ​​លិខិតឆ្លងដែនជូនទណ្ឌិត ជនល្មើស ឬជនដែលមានដីការបង្គាប់ឱ្យចាប់ខ្លួនបានដែរឬទេ? តើ​ទូត​មាន​ភារកិច្ច​ត្រូវ​ធ្វើអ្វីខ្លះចំពោះជនទាំងនេះ?» ។

អ្នកនាំពាក្យរូបនេះបានសរសេរបន្តថា ពួកគេដឹងមុនយ៉ាងច្បាស់ហើយថា គ្មានទិដ្ឋាការ គេ​មិន​ឱ្យ​ឡើង​យន្តហោះ​ទេ តើនៅខំប្រឹងមកធ្វើអ្វីទៀត? លោក​បន្ថែម​ថា​ ការវិលត្រឡប់​របស់អនុប្រធាន​​អតីត​គណបក្ស​សង្រ្គោះ​ជាតិ​នេះគឺ​ក្នុងគោលដៅដើម្បីប្រមូលលុយអ្នកគាំទ្រ​ក្នុងការធ្វើដំណើរមកស្រុកខ្មែរ ប៉ុន្តែ​បាន​ត្រឹម​តែ​នៅ​អាមេរិក។

លោក​​ស្រី មូរ សុខហួរ បានបង្ហោះ​សារ​លើ​ទំព័រហ្វេសប៊ុក​របស់លោកស្រីកាលពីថ្ងៃ​ទី​២ ខែមករា ឆ្នាំ​២០២១​​ថា លោក​ស្រី​​ត្រឡប់​​មក​កម្ពុជា​នៅ​ថ្ងៃ​ទី​១៥ ខែ​មករា ឆ្នាំ​២០២១​នេះ​ ក្នុងគោលដៅដើម្បីស្វែងរ​ក​យុត្តិធម៌ និង​ធ្វើការ​តតាំង​ជាមួយ​នឹង​តុលាការ​​​ក្រុង​ភ្នំពេញ។

នៅ​ថ្ងៃ​ទី​១៦ ខែ​មករា ឆ្នាំ​២០២១ ខណៈដែល​អ្នកស្រី​កំពុង​ស្ថិត​នៅ​ព្រលាន​យន្ត​ហោះ​ទីក្រុង Los Angeles សហរដ្ឋ​អាមេរិក លោក​ស្រីប​ញ្ជាក់​ថា ការវិលត្រឡប់របស់អ្នកស្រីមិនមែនជាឆាក​ល្ខោន​ដូច​ដែល​ក្រុម​លោក​នាយក​រដ្ឋមន្រ្តី ហ៊ុន សែន បានចោទប្រកាន់នោះទេ លោកស្រីថា ការធ្វើមាតុភូមិនិវត្តនេះ ជា​បេសកម្ម​មួយ​ដើម្បី​ទាមទា​ររ​កយុត្តិធម៌ជូនប្រជាពលរដ្ឋ និងប្រទេសជាតិទាំងមូល។ 

​​នៅ​ថ្ងៃ​ទី​១៨ ខែ​មករា ឆ្នាំ​២០២១​នេះ លោកស្រី មូរ សុខហួរ ក៏​​បានសរសេរនៅលើបណ្ដាញធ្វីតធឺរ (Twitter) របស់​​លោកស្រី​ថា ការព្យាយាម​វិលត្រឡប់ទៅប្រទេសកម្ពុជាវិញរបស់អ្នកស្រី គឺជាការ​​បង្ហាញ​ពី​ ការគាំទ្រ​របប​មួយ​ដែលមិ​ន​គោរព​គោលការណ៍​ជំនុំ​ជម្រេះ​ដោយ​យុត្តិធម៌៕​

ក្នុង​សេចក្តី​ថ្លែងការណ៍​រួម​​​របស់​អង្គការ និង​សហគមន៍​ចំនួន​៨៨ ដែល​រួម​មាន​មជ្ឈមណ្ឌល​សិទ្ធិ​មនុស្ស​​កម្ពុជា និង​អង្គការ​លីកាដូ​ជា​ដើម ចេញនៅកាលពីថ្ងៃទី១៤ ខែមករា ឆ្នាំ​២០២១ បាន​បញ្ជាក់​ថា ពួកគេ​​សម្ដែងការសោកស្ដាយ និងព្រួយបារម្ភយ៉ាងខ្លាំងចំពោះការចាប់ និង​ឃុំ​ខ្លួន​តំណាង​សហគមន៍ដី​ធ្លី​ចំនួន៣នាក់ ក៏ដូច​ជា​ការចោទ​ប្រកាន់​ទៅ​លើ​តំណាង​សហគមន៍​ដីធ្លី​ជាង​៥០​នាក់​ទៀត​ក្នុង​ខេត្ត​ត្បូង​ឃ្មុំ និង​ខេត្ត​កោះ​កុង។

សកម្មជន​ដីធ្លី​ទាំង​បី​រូបនោះ​មាន​លោក ផុន សុផល តំណាងសហគមន៍ដីធ្លីឃុំជាំក្រវៀន ស្រុក ខេត្ត​ត្បូង​ឃ្មុំ​ ត្រូវ​បាន​កម្លាំង​នគរ​បាល​ចាប់ខ្លួន​កាលពីថ្ងៃទី៣០ ខែធ្នូ ឆ្នាំ២០២០ ពី​បទ​សម​គំនិត​ក្នុង​អំពើ​ញុះញង់​ឱ្យប្រព្រឹត្ត អំពើបង្កឱ្យមានភាពវឹកវរធ្ងន់ធ្ងរដល់សន្តិសុខសង្គម។  លោក សែម សាង ត្រូវ​បាន​ចាប់​ខ្លួន​កាល​ពីខែតុលា ឆ្នាំ២០១៩ ចំណែកលោក ហឿន ស៊ីនាត កាលពីខែសីហា ឆ្នាំ​២០២០។ អ្នកទាំងពីរ​​ត្រូវ​បាន​ចាប់​ខ្លួន និង​ចោទពីបទ «បរិហារកេរ្តិ៍ជាសាធារណៈ» និង «បទញុះញង់​ឱ្យ​ប្រព្រឹត្ត​អំពើ​បង្ក​ឱ្យ​មាន​ភាព​​វឹកវរ​ធ្ងន់ធ្ងរ​ដល់សន្តិសុខសង្គម» ពាក់ព័ន្ធនឹង​ជម្លោះ​ដីធ្លី​ ជាមួយ​ក្រុមហ៊ុន​ចំការ​កៅស៊ូ​ចិន ហាម៉ីនី វីន អ៊ិនវេសមេន និង​សហគមន៍​មួយចំនួន​នៅ​ស្រុក​តំបែរ ខេត្ត​ត្បូង​ឃ្មុំ​​។

ក្នុង​លិខិត​នោះ ពួកគេ​បាន​ស្នើសុំ​ឱ្យតុលាការទម្លាក់ចោលការចោទប្រកាន់ និង​ដោះលែង​អ្នក​ទាំង​នោះ​ឱ្យ​មាន​សេរីភាពឡើងវិញ។

«យើងខ្ញុំសង្ឃឹមថា រាជរដ្ឋាភិបាល​នឹង​គោរព​កាតព្វកិច្ច​របស់​ខ្លួន ដើម្បី​ធានា​សិទ្ធិ​ក្នុង​ការបញ្ចេញ​មតិ​ផ្អែក​តា​​មធម្មនុញ្ញ និង​ច្បាប់​សិទ្ធិ​មនុស្ស​អន្តរជាតិ»។

លិខិតនេះ​ក៏​បានអំពាវនាវដល់សាលាដំបូងខេត្តត្បូងឃ្មុំ និងសាលាដំបូងខេត្តកោះកុង ឲ្យ​​ទម្លាក់​ចោល​បទ​ចោទ​ចំពោះតំណាង​សហគមន៍​ដីធ្លីទាំងអស់ ហើយ​ព្រម​ឱ្យ​មាន​ការដោះ​លែង​ឱ្យ​ពួក​គេមា​នសេរីភាព។

លោក ជិន ម៉ាលីន អ្នកនាំពាក្យក្រសួងយុត្តិធម៌ ប្រាប់ Newsroom Cambodia ​ថា ការចោទប្រកាន់នេះជាការ​ចោទ​លើ​ប្រព្រឹត្តបទល្មើសជាក់ស្ដែង ហើយថា បើគ្មានបទល្មើសទេនោះ ខាងតុលាក៏មិនអាចចោទប្រកាន់បាន​ដែរ។ លោកបន្ថែម​ថា  ជន​ដែល​ទទួល​រង​ការចោទ​ប្រកាន់​ត្រូវ​ស្វែង​មធ្យោបាយតាមផ្លូវច្បាប់ដើម្បីជួយក្នុងការពារ និង​ធ្វើការ​តទល់​ជាមួយ​នឹង​ការចោទ​ប្រកាន់​​​នៅតុ​លាការ។

លោកថា៖ «ជាទូទៅ គោលការណ៍ច្បាប់រដ្ឋាភិបាលគេរកឃើញថា​មានបទល្មើសកើតឡើង បាន​ជា​មា​នការចោទប្រកាន់តាមផ្លូវតុលាការ។ អីចឹង​ បើខាងសង្គមស៊ីវិលមើលឃើញថា អាហ្នឹង​មិនមែន​ជា​បទ​ល្មើស ត្រូវចូលទៅដំណើរការតាមនីតិវិធីតុលាការ ហើយ​​បង្ហាញ​ភស្តុតាង​សក្ខីកម្ម​រឹងមាំ​ក្នុង​ការដាក់​បន្ទុក។  ប៉ុន្តែកន្លងមកនេះសក្ខីកម្មតាមផ្លូវច្បាប់ហ្នឹង​វាអត់មាន ក្រៅពីការចោទ ការរំលោភ​សិទ្ធិសេរីភាព ប៉ុន្តែអាភស្តុតាងតាមផ្លូវច្បាប់នៃការដោះបន្ទុកហ្នឹងអត់មាន»។​

ក្នុងលិខិតរបស់​សង្គម​ស៊ីវិល​ទាំង​៨៨​ដដែលនោះ​បន្ថែម​ថា មួយរយៈពេលចុងក្រោយនេះ អង្គការ សមាគម សហជីព និង​សហគមន៍​បានសង្កេតឃើញថា មានការធ្វើទុកបុកម្នេញពីសំណាក់ អាជ្ញាធរ ដែលបានធ្វើការចោទប្រកាន់ និងចាប់ខ្លួនសកម្មជនដីធ្លី សកម្មជនបរិស្ថាន ជាច្រើន​ដោយ​ចោទ​ពី​បទ​ញុះញង់ឱ្យ​ប្រព្រឹត្តបទឧក្រិដ្ឋជាអាទិ៍៕

កាលពី​ថ្ងៃទី៣ ខែកញ្ញា ឆ្នាំ២០២០ តុលាការ​សាលាដំបូង​រាជធានី​ភ្នំពេញ បានសម្រេច​ឃុំខ្លួន​សកម្មជន​បរិស្ថាន​បី​រូប រួមមាន កញ្ញា ឡុង គន្ធា កញ្ញា ភួន កែវ​រស្មី និង​លោក ថុន រដ្ឋា ក្រោម​ការ​ចោទ​ពី​បទ «ញុះញង់​បង្ក​ឱ្យ​មាន​ភាព​វឹកវរ​ធ្ងន់ធ្ងរ​ដល់​សន្តិសុខ​សង្គម» បន្ទាប់ពី​ពួក​គេ​បាន​ប្រកាស​ធ្វើ​យុទ្ធនាការ​ដើរ​ថ្មើរជើង​ពី​វត្តភ្នំ ទៅកាន់​ផ្ទះ​លោកនាយក​រដ្ឋមន្ត្រី ហ៊ុន សែន ដើម្បី​ដាក់ញត្តិ​សុំ​ឱ្យ​បញ្ឈប់​ការ​លុប​បឹង​តា​មោក។

https://vodkhmer.news/2021/01/15/ngos-ask-to-government-to-release-3-environment-activists/?fbclid=IwAR1sbVDC7DUu21N5ONtzrzvr4SB0HpmvLKqspMlBXJ8ybh0s7L6m2fFgeh0

លោក ហ៊ីង ថូរ៉ាក់ស៊ី រដ្ឋលេខាធិការប្រចាំការនៅទីស្ដីការគណៈរដ្ឋមន្រ្តី បានយោងក្នុងលិខិតចុះថ្ងៃទី៤ ខែមករា ឆ្នាំ២០២១​ ថាការសម្រេចនិរាករណ៍នេះគឺតាម «ប្រសាសន៍ដ៏ខ្ពង់ខ្ពស់បំផុត» របស់លោកនាយករដ្ឋមន្រ្តីហ៊ុន សែន។

«និរាករណ៍លិខិតលេខ៧៩០ សជណ.មយ ចុះថ្ងៃទី១ ខែកញ្ញា ឆ្នាំ២០២០ របស់ទីស្តីការគណៈរដ្ឋមន្រ្តី ស្តីពីសំណើសុំគោល​ការណ៍​អនុញ្ញាតកាត់ផ្ទៃដីបឹងតាមោក (បឹងកប់ស្រូវ) ទំហំ១៥ហិកតា ស្ថិតនៅខណ្ឌព្រែកព្នៅ រាជធានីភ្នំពេញសម្រាប់សាងសង់អគារ​ទីស្តីការក្រសួងអភិវឌ្ឍន៍ជនបទ និងនិរាករណ៍អនុក្រឹត្យលេខ១៣៨ អនក្រ​​ ចុះថ្ងៃទី១ ខែកញ្ញា ឆ្នាំ២០២០ ស្តីពីការកែសម្រួលផ្ទៃបឹងតាមោក (បឹងកប់ស្រូវ) ស្ថិតក្នុងរាជធានីភ្នំពេញ»។

ការសម្រេចនិរាករណ៍នេះបានកើតឡើង បន្ទាប់ពីមានការរិះគន់យ៉ាងខ្លាំងពីអង្គការសង្គមស៊ីវិល និងពលរដ្ឋជាទូទៅថានឹងធ្វើឲ្យរាជធានីភ្នំពេញ​លិច​ទឹក ចំពោះការលុបបឹងតាមោកជាបន្តបន្ទាប់ដើម្បីយកផ្ទៃដីអភិវឌ្ឍន៍​។

ជាមួយនឹងការសម្រេចនិរាករណ៍នេះ លោកស្រី ចក់ សុភាព នាយិកាប្រតិបត្តិមជ្ឈមណ្ឌលសិទ្ធិមនុស្សកម្ពុជា​បានសរសេរលើ​បណ្ដាញសង្គមហ្វេសប៊ុករបស់អ្នកស្រីកាលពីថ្ងៃទី០៥ ខែមករា ឆ្នាំ២០២១នេះថា ការសម្រេចនេះជា «ជំហានត្រឹមត្រូវ»​ ហើយបានលើកឡើង​ថា ការលុបបឹងនេះមិនគួរកើតឡើងតាំងពីដំបូងមកម៉្លេះ​ ព្រោះរដ្ឋាភិបាលជាអ្នកធានាថាផ្ទៃបឹងនេះគួរជាសម្បត្តិ​សាធារណៈរបស់រដ្ឋ​ និងមិនអាចលុបបាននោះទេ ព្រោះនឹងមានគ្រោះថ្នាក់។

លោកស្រីបានបន្តទៀតថា៖ «រដ្ឋាភិបាលគួរពិនិត្យបន្ថែមទៀតលើការអនុប្បយោគ និងការផ្ទេរកម្មសិទ្ធិដទៃទៀតក្នុងតំបន់បឹងតាមោកផងដែរ។​ ទាំងស្ថាប័នរដ្ឋ និងឯកជនដែលទទួលបានផលប្រយោជន៍ពីតំបន់នេះគួរមានទំនួលខុសត្រូវ និងធានាថា ធុរកិច្ចរបស់ខ្លួននឹងមិន​ប៉ះពាល់ដល់សង្គម និងបរិស្ថាន»។​

លោកស្រីបានសំណូមពរឱ្យរដ្ឋាភិបាលបង្ហាញការវាយតម្លៃផលប៉ះពាល់ និងមូលហេតុនៃការកាត់ផ្ទៃដីបឹងជាបន្តបន្ទាប់ដល់សាធារណជនឱ្យបានយល់ដឹង និងជ្រាបពីការសម្រេចចិត្តទាំងឡាយកន្លងមក​ ជាពិសេសត្រូវបង្ហាញថា តំបន់ដែលជាសម្បត្តិ​សាធារណៈ​នោះបាត់បង់នូវតម្លៃផលប្រយោជន៍សាធារណៈ​ទៀតហើយ​ បើតាមលក្ខខណ្ឌនៃការបំលែងទៅជាសម្បត្តិឯកជនរបស់រដ្ឋវិញ។

លោកស្រីថា៖ «ការអភិវឌ្ឍមួយត្រូវតែជាការអភិវឌ្ឍប្រកបដោយចីរភាព ដែលត្រូវផ្សារភ្ជាប់មុំសេដ្ឋកិច្ច សង្គម និងបរិស្ថាន។ បើគ្រាន់តែបំពេញតែមុំណាមូយនោះ នោះមិនអាចធានានូវចីរភាពបានឡើយ»៕

ក្នុង​លិខិត​​ចុះ​នៅ​ថ្ងៃទី​១៩ ខែធ្នូ ឆ្នាំ២០២០ ចេញផ្សាយដោយ​ខុទ្ទកាល័យនាយក​រដ្ឋមន្រ្តីវិមានរដ្ឋាភិបាល​ទីក្រុងបាងកក ​ដែល​ជា​លិខិត​​​នាយករដ្ឋមន្រ្តីថៃ​លោក ប្រាយុទ្ធ ចាន់​អូចា ជូន​ទៅ​​លោក​នាយករដ្ឋមន្រ្តី ហ៊ុន សែន បញ្ជាក់​ថា កម្ពុជាបានកើនឡើងយ៉ាង​លឿន​គួរឱ្យកត់សម្គាល់ពីប្រមាណ ៣០០ លាន​ដុល្លារ​អាមេរិក​បើ​គិត​ចាប់ពី២០ឆ្នាំមុន​ ហើយកំណើនថវិកាឈានមកជាង៩​ប៊ីលាន​ដុល្លារ​អាមេរិកនៅឆ្នាំ២០១៩។​

លោក​បន្ត​ថា៖ «ការវិនិយោគរបស់ថៃនៅកម្ពុជា បានកើនឡើង​ដោយសារ​បាន​ចូល​ចំណែក​ជា​វិជ្ជមាន​ដល់​សេដ្ឋកិច្ច​កម្ពុជា ស្របពេល​ដែលសេដ្ឋកិច្ច​ថៃទទួលបាននូវអត្ថប្រយោជន៍ជាច្រើនពីកម្លាំងពលកម្ម និង​កិច្ច​សហប្រតិបត្តិការ​សេដ្ឋកិច្ចរបស់ប្រទេស​កម្ពុជា»​។

លោក​ ឆេង គឹមហុង នាយកវិទ្យាស្ថានកែច្នៃ​អភិបាលកិច្ច និង​ប្រជាធិបតេយ្យ​នៅវិទ្យាស្ថាន​ទស្សនៈ​អាស៊ី​លើក​​ឡើងថា លក្ខណៈភូមិសាស្រ្ត​របស់​ប្រទេស​ទាំង​ពីរ គឺ​ជាប្រទេសដែលជា​បងប្អូនផងរបងជាមួយ​គ្នា​ ដែល​ចាំ​បាច់​ត្រូវ​មាន​ការ​ភ្ជាប់ និង​ពង្រឹងទំនាក់ទំនង​​យ៉ាង​ចាំបាច់បំផុត។ លោកបន្ថែមថា កម្ពុជាមាន ទំនាក់​ទំនងផ្នែកនយោបាយ សន្តិសុខព្រំដែន ក៏ដូចជាទំនាក់ទំនង​ពាណិជ្ជ​កម្ម ហើយថា ទំនាក់ទំនង​ពាណិជ្ជ​កម្ម​មាន​សារសំខាន់​ជាង​គេ​ប​ង្អស់។​

លោកថា៖​ «រវាងកម្ពុជានឹងថៃ​ដោយសារតែ​លំហូពាណិជ្ជកម្ម មែនទែនទៅបានភ្ជាប់ និង​ការកើនឡើង​នឹង​វា​តាំងពី​ដើ​មទសវត្សរ៍​ទី៩០​ម្ល៉េះ។ ក៏ប៉ុន្តែនៅពេលទន្ទឹមដែលផ្នែកពាណិជ្ជកម្មរវាងថៃនឹងកម្ពុជាកើនឡើង លំហូរ​វិនិយោគ​ថៃ កម្ពុជាបានធ្លាក់ចុះនៅក្នុងកម្រិតគួរឱ្យកត់សម្គាល់ ដូច្នេះហើយបានជាខ្ញុំ​គិតថា ពាណិជ្ជ​​កម្ម​រ​វាង​កម្ពុជានិង​ថៃ​មាន​ក្របខណ្ឌ មាន​ភាពចាំបាច់​អាច​ផ្ដល់ចំ​ណេញ​​រៀងៗខ្លួន»។

លោក ឆេង គីមហុង​ ក៏បានបន្ថែម​ថា លោកមើលឃើញទំនាក់ទំនងពាណិជ្ជកម្មមួយនេះថា ​កម្ពុជា​អាច​ទទួល​បាន​ផលប្រយោជន៍​ច្រើន​តាម​រយៈ​ការកាត់បន្ថយពន្ធគយ​សម្រាប់​ប្រទេស​ជាសមាជិក​អាស៊ាន​។

លោកបញ្ជាក់​ថា៖ «កម្ពុជាមិនទាន់មានសមត្ថភាពផ្គត់ផ្គង់ទីផ្សារក្នុងស្រុកឱ្យបានពេញលេញនៅឡើយទេ ដែលធ្វើឱ្យកម្ពុជា មាន​ផលចំណេញពីប្រទេសថៃ គឺអាច​បំពេញ​នូវ​តម្រូវ​ការសម្រាប់​បម្រើ​ក្នុង​វិស័យ​ផ្សេងៗ​នៅ​ក្នុង​ស្រុក​ខ្មែរ ហើយរួមទាំងផ្ដល់ការងារផ្នែក​ពាក់ព័ន្ធមួយចំនួន ផ្នែកដឹកជញ្ជូន ​ផ្នែក​សេវាកម្ម​ធានា​រ៉ាប់​រង​ផ្សេងៗ។ ប៉ុន្តែចំពោះផលចំណេញមិនត្រឹមតែកម្ពុជានោះទេ​ ថៃក៏ទទួលបាន ព្រោះ​កម្ពុជា​នាំ​ទំនិញ​មកពី​​ថៃ ថៃក៏ទទួលបានចំណូលពីការនាំចូលទំនេញពីថៃមកកម្ពុជាដែរ»។​

​ភាគច្រើន​នៃ​ទំនិញ​នាំចេញ​របស់​កម្ពុជា​ទៅកាន់​ប្រទេស​ថៃ​ គឺ​ត្បូង​មានតម្លៃ គ្រឿងអលង្ការ ផលិតផល​វត្ថុធាតុដើម​កសិកម្ម និង​អាលុយមីញ៉ូម​៕ 

នេះបានធ្វើឲ្យអ្នកធាក់ស៊ីក្លូជួបការលំបាកក្នុងការទ្រទ្រង់ជីវភាពរបស់ពួកគាត់។ អ្នកធាក់ស៊ីក្លូនៅក្នុងទីក្រុងភ្នំពេញ កាលពីថ្ងៃពុធ ទី២៣​​ ខែធ្នូ ឆ្នាំ២០២០ នេះបានប្រាប់ Newsroom Cambodia អំពីបញ្ហាប្រឈមរបស់ពួកគាត់ដូចខាងក្រោម៖

លោក ឡេង ផាត អាយុ ៦២ឆ្នាំ ជាអ្នកធាក់ស៊ីក្លូរយៈពេល ៣០ឆ្នាំ បាននិយាយថាគាត់រកប្រាក់ចំណូលមិន សូវបាននោះទេក្នុងពេលបច្ចុប្បន្ន ព្រោះមិនសូវមានភ្ញៀវជិះស៊ីក្លូរបស់គាត់។                                            

«ពីមុនមានគេជិះ មានម៉ូយដឹកអីវ៉ាន់ចឹងណា ហើយមាននៅផ្សារ ឡូវអត់មានទេ»។

លោកបន្តថា «មួយថ្ងៃ រកបានពីមុនហ្នឹង ៣ម៉ឺន អីចឹងយើងហូបអស់១ម៉ឺន អីចឹងសល់២ម៉ឺន ហ្នឹងពីមុន  ហើយឥឡូវបាន១ម៉ឺន ហ្នឹងហូបអស់អាលីង»។    

លោកថាមូលហេតុដែលមិនសូវមានភ្ញៀវនេះគឺបណ្តាលមកពីមានវីរុសកូវីដ ១៩ ហើយមានមធ្យោបាយធ្វើ  ដំណើរផ្សេងទៀតច្រើនដូចជា តុកតុក ម៉ូតូ ជាដើម។

លោក ម៉ែន ផែន អាយុ ៩០ឆ្នាំ ជាអ្នកធាក់ស៊ីក្លូតាំងពីសម័យអាណានិគមនិយមបារាំង បាននិយាយថាលោក បាននិយាយថាបច្ចុប្បន្ននេះរកបានតែ ១ម៉ឺន ទៅ ១ម៉ឺន ជាងទេក្នុងមួយថ្ងៃ គ្រាន់តែសម្រាប់ហូបបាយប្រចាំថ្ងៃ ប៉ុណ្ណោះ។

លោកក៏ទទួលបានការផ្តល់ជាបាយខ្លះពីអង្គការដែរ ប៉ុន្តែលោកមិនបានបញ្ជាក់ពីឈ្មោះអង្គការនោះទេ។

លោកឡើងដូច្នេះថា៖ «មួយថ្ងៃបាន ១ម៉ឺន ១ម៉ឺនជាង គ្រាន់តែហូបកាហ្វេ ហូបបាយ ប៉ិនបានអង្គការផ្តល់  បាយទឹកអី »។«នៅតស៊ូអីចឹង ដឹងនៅធើ្វអី ចាស់ហើយមិនដឹងធើ្វអី»។

លោក ឡុត  សុគត អាយុ ៤៦ឆ្នាំ ជាអ្នកធាក់ស៊ីក្លូរយៈពេល ៣ឆ្នាំ ថាគាត់រកមិនសូវបាននោះទេក្នុងពេល បច្ចុប្បន្ននេះដោយសារតែមានមធ្យោបាយធ្វើដំណើរផ្សេងទៀតច្រើន គឺគាត់មានភ្ញៀវតែចាស់ៗដែលមកវត្ត ក្នុងថ្ងៃសីលបានប្រមាណជា ៥០០០ រៀលប៉ុណ្ណោះ។

លោកលើកឡើងដូច្នេះថា៖ «មិនបានទេ បានតែ៥០០០​យកទៅ ធ្វើម៉េចបើគេជិះតែ PassApp ហើយស៊ីក្លូ យើងបានដឹកយាយៗ ថ្ងៃសីល ១០០០, ១៥០០»។

លោកបានបន្តថា ចង់រកមុខរបរថ្មីទៀតព្រោះមុខរបរនេះមិនអាចផ្គត់ផ្គង់ជីវភាពរបស់គាត់បានទេ  ប៉ុន្តែគាត់មិនទាន់រកបានមុខរបរថ្មីនៅឡើយ។

លោក សុ ផាត អាយុ ៦២ឆ្នាំ ជាអ្នកធាក់ស៊ីក្លូប្រមាណ៣០ឆ្នាំ បាននិយាយថាសព្វថ្ងៃនេះរូបលោកកំពុងជួប វិបត្តិសេដ្ឋកិច្ចយ៉ាងខ្លាំង ដោយសាររកប្រាក់ចំណូលមិនសូវបានក្នុងអំឡុងពេលមានវីរុសកូវីដ ១៩។

លោកបាននិយាយថា៖​ «មានផលវិបាក រកមិនបានហ្នឹងឡូវហ្នឹង តាំងកូវីដមករហូតទាល់តែឡូវ គ្មានភ្ញៀវគ្មានអីដឹកទេ»។  

លោកនិយាយថាកាលពីមុនលោករកបានប្រាក់ចំណូលចន្លោះពីជាង ២ម៉ឺនដល់ ៥ម៉ឺនរៀលក្នុងមួយថ្ងៃ ចំណែកបច្ចុប្បន្នបានត្រឹម១ម៉ឺន។ លោកបន្តទៀតថា៖ «ជួលសមាគមស៊ីក្លូ មួយខែ ៥ម៉ឺន ដល់ឥឡូវគ្រូអត់យក ដល់កូវីដ អីចេះ»។

លោក ដារ៉ូ អាយុ ៦១ឆ្នាំ ជាអ្នកធាក់ស៊ីក្លូប្រមាណជា ៣០ឆ្នាំ ក៏កំពុងជួបបញ្ហា​មិនខុសពីអ្នកធាក់​ស៊ីក្លូផ្សេង​ទៀត​ដែរ លោកថាពីមុនគាត់រកបានយ៉ាងហោចណាស់ក៏បាន​ ២ម៉ឺន ទៅ ៣ម៉ឺនរៀលដែរ ប៉ុន្តែឥឡូវបានត្រឹម ១ម៉ឺនរៀល មិនអាចចំណាយគ្រប់គ្រាន់នោះទេ។

លោកលើកឡើងដូច្នេះថា៖ «ពីមុនយើងរកបាន ឥឡូវរកអត់បានទេម៉ាព្រឹកបាន ១ម៉ឺន ចាយមិនគ្រាន់ ពីមុន បាន៣ ទៅ ៤ម៉ឺនម៉ាព្រឹក» ។

«វាមានជំងឺហ្នឹងហើយគេលែងជិះ លែងម៉ោ លែងម៉ោផ្សារចឹងទៅ មាន PassApp ២០០០ ទៅ ៣០០០ គេទៅហើយ ស៊ីក្លូរកអត់បាន គេអត់ជិះ»។

លោកថាបើសិនជាស្ថានភាពក្នុងប្រទេសនៅតែបែបនេះទៀត លោកនឹងបោះបង់ចោលអាជីពមួយនេះ។

«ស្រុកម៉េចៗ បោះបង់ចោលអាហ្នឹង ព្រោះស្រុក ណាកើតជំងឺ»។

លោក អ៊ឹម សម្បត្តិ ប្រធានសមាគមអភិរក្សស៊ីក្លូ និងមុខរបបរក្រៅប្រព័ន្ធ​បានប្រាប់តាមរយៈទូរស័ព្ទថា​លោកមានការព្រួយបារម្ភជាខ្លាំង អំពីការធ្លាក់ចុះជាបន្តបន្ទាប់នៃអ្នកធាក់ស៊ីក្លូ។

លោកបានអះអាងថា នៅឆ្នាំ១៩៩៩ មានអ្នកធាក់ស៊ីក្លូនៅក្នុងភ្នំពេញ  ប្រមាណជាង ១៥០០នាក់ ហើយក្នុង ២០១២ ចន្លោះពី ៦០០ ទៅ ៦០០ នាក់ជាង។

ដោយឡែកពីឆ្នាំ ២០១២ មកទល់បច្ចុប្បន្ននេះ មានអ្នកធាក់ស៊ីក្លូប្រហែលជា ៣០០នាក់ជាង និងចំនួនស៊ីក្លូ ៤០០គ្រឿង។

លោកបានបន្តថា មូលហេតុដែលបណ្តាលឲ្យពួកគាត់ដែលជាអ្នកធាក់ស៊ីក្លូជួបការលំបាកគឺដោយសារតែមុខរបរ នេះពឹងផ្អែកទៅលើវិស័យទេសចរណ៍ទាំងស្រុង ខណៈដែលប្រទេសកំពុងជួបវិបត្តិកូវីដ ១៩ ផងធ្វើឲ្យមិនសូវភ្ញៀវទេសចរកម្សាន្តជាដើម។

«ដោយសារឥឡូវនេះ ពឹងផ្អែកទៅលើវិស័យទេសចរណ៍សុទ្ធសាធតែម្តង មែនទែនទៅ បើសិនជាមានស៊ីក្លូនៅថេរ  ទាល់ណាតែមានវិស័យទេសចរណ៍»។

លោកបានប្រាប់ទៀតថា រដ្ឋាភិបាលបានជួយឧបត្ថម្ភជាថវិកា២១ម៉ឺន​ ក្នុងមួយខែសម្រាប់អ្នកធាក់ស៊ីក្លូនៅ ក្នុងសមាគម និងទទួលបានប័ណ្ណ ប.ស.ស ពីក្រសួងការងារ។

លោកលើកដូច្នេះថា៖ «រដ្ឋាភិបាលលោកជួយម៉ាផ្នែកទៅហើយសព្វថ្ងៃហ្នឹង គាត់មានប្រាក់ឧបត្ថម្ភប្រចាំខែ  មួយខែបាន ២១ម៉ឺន មួយផ្នែកផ្សេងទៀតបានប័ណ្ណ ប.ស.ស​ ពីក្រសួងការងារនៅពេលគាត់ឈឺ គាត់អី គាត់ អាចទៅមន្ទីរពេទ្យរដ្ឋ គេមិន Charge ( គិតថ្លៃ ) ថវិកាគាត់ទេ»៕

សេចក្តី​សម្រេច​ស្តីពីការ​តែង​តាំងដំឡើង​ឋានៈ​​មន្រ្តី​គណបក្ស​​ ចេញ​នៅ​ថ្ងៃ​ទី២៣ ខែ​ធ្នូ ឆ្នាំ​២០២០ ធ្វើឡើង​ដោយ​លោក​ សាយ ឈុំ អនុ​ប្រធាន​គណបក្ស​ប្រជាជន​កម្ពុជា និង​ជា​​ប្រធាន​ព្រឹទ្ធសភា​។

ក្នុង​​លិខិត​តែង​តាំង​នោះ លោក សាយ ឈុំ លើក​ឡើង​ថា ​គណៈអចិន្ត្រៃយ៍សម្រេច​ដំឡើងឋានៈ​លោក ហ៊ុន ម៉ាណែត ជា​អនុ​ប្រធាន​គណៈ​ចលនា​មហាជន​នៃ​គណៈ​កម្មាធិការ​កណ្តាល​តាម​សំណើ​របស់​គណៈ​ចាត់​តាំង​នៃ​គណៈ​កម្មាធិការ​កណ្តាល។

អ្នកនាំពាក្យ​គណបក្ស​កាន់​អំណាច លោក សុខ ឥសាន្ត ​លើកឡើងថា​ មូលហេតុ​នៃ​ការតែងតាំង​លោក ហ៊ុន ម៉ាណែត ជា​អនុប្រធាន​គណៈ​កម្មការ​មហាជ​នរបស់គណ​បក្សប្រជាជនកម្ពុជា គឺ​ផ្អែក​ទៅ​លើ​សំណូមពរ​ការងា​រន​យោបាយ​ចាំបាច់​របស់​គណ​បក្ស។​

លោក​បន្ថែម​ថា៖ «យើងដឹង​ហើយ​ថា គណបក្ស​ប្រជាជន​មាន​ត្រៀមល​ក្ខណៈ​ម្ចាស់​ការ​ក្នុង​ការរៀបចំ​ជួរ​មន្រ្តី​វ័យក្មេង​ដែល​យើង​ហៅ​ថា ទំពាំង​ស្នង​ឬស្សី ដើម្បី​បន្ត​ដឹកនាំ​ឱ្យ​ប្រទេស​ជាតិ​តទៅ​អនាគត វែង​ឆ្ងាយ​តទៅ​ទៀត។ អីចឹង​ទេ​យើង​គ្មាន​ពឹង​ពាក់ ក្រៅពី​ជួយ​យុវជន​ទេ អីចឹង​គឺ​គ្រប់​គណបក្ស​នយោបាយ​ទាំងអស់​គេ​សុទ្ធ​តែ​មាន​តួនាទី​ក្នុង​ការកសាង​ជួយយុ​វជន​ដើម្បីបន្តវេនរបស់ខ្លួន»។  

អ្នកស្រាវជ្រាវពី​ការអភិវឌ្ឍ​សង្គម លោក​បណ្ឌិត មាស នី យល់​ថា ការដំឡើ​ង​មុខតំណែងលោក ហ៊ុន​ ម៉ាណែត ហាក់​ដូចជា​​លឿនខុស​ប្រក្រតី ហើយ​លោក​ថា វា​អាច​ជា​ដំណើរការ​រៀបចំ​​បេក្ខភាព​​នាយក​រដ្ឋមន្រ្តី​នៅ​ពេល​អនាគត។

លោកថា៖  «ជាទូទៅ មិនមែនតែខ្ញុំទេ ជាមតិសាធារណៈជនទូទៅ យើងឃើញថាការដំឡើងឋាន្តរ​ស័ក្ត​របស់​ឯកឧត្តម ហ៊ុន ម៉ាណែត  គឺ​លឿន​ខុស​ពី​ប្រក្រតី ដូច្នេះ នេះ​ជា​ដំណើរការ​មួយ​រៀបចំ​ខ្លួន​ដើម្បី​ឱ្យ​លោក ហ៊ុន ម៉ាណែត អាច​មាន​លទ្ធភាព​កាន់​តំណែង​បេក្ខភាព​នាយក​រដ្ឋមន្រ្តីនៅ​ពេល​ខាង​មុន នេះ​ជាកា​រយ​ល់ឃើញ​របស់​ខ្ញុំ»។

លោកក៏បានឆ្លើយតបជាមួយនឹងការលើកឡើងរបស់លោក សុខ ឥសាន្ត ដែល​ថា​គណបក្ស​ប្រជាជន​បាន​ចិត្ត​​ទុក​​ដាក់​​ខ្ពស់​​ក្នុង​​ការលើក​​កម្ពស់​អ្នក​​ដឹកនាំ​​វ័យ​​ក្មេង ដែល​​ជា​​ទំពាំង​​ស្នង​​ឬស្សី​​ថា៖ «​វាជា​និរន្តភាព​គណបក្ស​នយោបាយ ហ្នឹង​មិនមាន​ធំ​អី​ទេ ក៏ប៉ុន្តែ​អ្វី​ដែល​ខ្ញុំ ចង់​ឃើញ​សម្រាប់​អ្នក​ដឹកនាំ​គណបក្ស​ប្រជាជន​ជំនាន់​ក្រោយ​ថា​តើ​នឹង​អាច​ធ្វើការ​កំណែ​ទម្រង់​ដើម្បី​ជាតិ និង​បញ្ហាសង្គម​ទាំងឡាយ​ដែល​កំពុ​ង​កើតមានដូចជា បញ្ហាដីធ្លី បញ្ហាពុករលួយ ហើយយើងហៅថាធ្វើយ៉ាងណាឱ្យប្រទេសមួយមាននីតិរដ្ឋពិតប្រាកដ កុំឱ្យ​មាន​តែ​ឈ្មោះ ហើយ​មាន​អ្នក​នៅ​ក្នុង និង​អ្នកនៅ​ខាង​ក្រៅច្បា​ប់ »។

កាល​ពី​ខែ​មិថុនា ឆ្នាំ​២០២០ លោក ហ៊ុន ម៉ាណែត ដែលបាន​បញ្ចប់​ការ​សិក្សា​នៅ​បណ្ឌិត្យ​សភា​យោធា​សហរដ្ឋ​​អាមេរិក West Point និង​មាន​តំណែង​ជា​អគ្គ​មេ​បញ្ជាការ​រង​កង​ទ័ព និង​ជា​មេ​បញ្ជាការ​កង​ទ័ព​ជើង​គោក ត្រូវ​បាន​តែង​តាំង​ជា​ប្រធាន​ចលនា​យុវជន​​ថ្នាក់​កណ្ដាល​របស់​គណ​បក្ស​ប្រជាជន​កម្ពុជា​។

កាល​ពីពេល​កន្លង​ទៅ លោក​នាយករដ្ឋមន្រ្តី ហ៊ុន សែន ដែល​ជា​ឪពុក ​ក៏​បាន​បង្ហើប​ថា លោក ហ៊ុន ម៉ា ណែត​ អាច​ជា​បេក្ខភាព​នាយករដ្ឋមន្រ្តី​​បន្ទាប់​ពីលោក​ផង​ដែរ៕

ក្នុង​សេចក្តី​ថ្លែងការណ៍​ដែល​បង្ហោះ​​​លើ​ទំព័រ​ហ្វេសប៊ុករបស់សម្ព័ន្ធអ្នក​​សារព័ត៌មានកម្ពុជា កាល​ពី​ថ្ងៃ​ទី​២២ ខែ​ធ្នូ ឆ្នាំ​២០២០ សម្ព័ន្ធ​អ្នកសារព័ត៌​មាន​កម្ពុជា​បាន​ស្រង់​សម្តី​របស់​លោក ណុប វី នាយក​ប្រតិបត្តិ​​សម្ព័ន្ធ​អ្នកសារ​ព័ត៌មានកម្ពុជា​ថា ការសម្រេចឱ្យ លោក  សុខ ឧត្តម មានទោស​ ​បង្ហាញ​ថា អ្នកសារ​ព័ត៌មាន​ដែល​ហ៊ាន​ផ្សព្វផ្សាយ និង​រាយការណ៍​ព័ត៌មាន​ដែល​ប៉ះពាល់​ផល​ប្រយោជន៍​​របស់​មន្ត្រីយោធា និង​អ្នក​មាន​អំណាច គឺនៅ​តែ​ទទួល​រង​ការ​ធ្វើ​ទុក្ខ​បុកម្នេញ​តាមរយៈ​ប្រព័ន្ធតុលាការ​ដែល​ប្រើ​ច្បាប់​ព្រហ្មទណ្ឌ ជាជាង​ប្រើ​ប្រាស់​​ច្បា​ប់ស្ដីពី​របបសារព័ត៌មាន។

លោកបញ្ជាក់ថា៖ «យើងបារម្ភថា យន្តការតាមដាននឹងជំរុញយុត្តិធម៌សង្គម និងមិនត្រូវបានពង្រឹង»។

អ្នកនាំពាក្យក្រសួងព័ត៌មាន លោក មាស សុភ័ណ្ឌ លើកឡើង​ថា ក្រសួង​គាំទ្រ​​​សមត្ថកិច្ច​របស់​ស្ថាប័ន​តុលាការ​​ក្នុងការសម្រេច​ក្ដី​ទៅតាមឆន្ទានុសិទ្ធិរបស់ខ្លួន។ លោក​បន្ថែម​ថា ចំណាត់ការ​នេះគឺជា​ការអនុវត្ត​ច្បាប់ ​មិនមែន​ជា​ការគំរាម​កំហែង ​ឬ​បំភិត​បំភ័យ​ទៅ​ដល់​បុគ្គលណាម្នាក់នោះទេ។

លោកបន្ថែមថា៖ «ប្រសិនបើជនជាប់ចោទ ឬបុគ្គលដែលត្រូវបានគេអនុវត្តច្បាប់នោះ​យល់​ឃើញ​ថា ការអនុវត្ត​​នោះ​វា​មិន​ត្រឹមត្រូវ អយុត្តិធម៌​សម្រាប់​ខ្លួន ខ្លួន​អាច​ដាក់​ពាក្យ​ប្ដឹងជំទាស់​នឹង​ការសម្រេច​ហ្នឹង ទៅ​តាម​នីតិវិ​ធី​ផ្លូវច្បាប់ដែ​លមា​ន​ចែង​ជា​ធរមាន​ទៅ»។

លោក មាស សុភ័ណ្ឌ​បាន​បន្ថែម​ថា ​ប្រសិនបើ​ស្ថាប័ន ឬអង្គការ​ណា​មួយ​យល់ឃើញថា ការអនុវត្ត​ច្បាប់​របស់​​ស្ថាប័​ន​មានសមត្ថ​កិច្ច​​​លើបុគ្គលណាម្នាក់ ថា​មាន​ភាព​អយុត្តិធម៌ អង្គការ​នោះ​អាច​ជួយ​ជំនួយ​ផ្លូវច្បាប់​ទៅដល់​បុគ្គល​នោះដើ​ម្បីប្ដឹងតវ៉ាជំទាស់​។

លោក​បញ្ជាក់​ថា៖ «គាត់យល់ឃើញថាការអនុវត្តហ្នឹងមិនត្រឹមត្រូវទេ គឺគាត់អាចផ្ដល់ជាជំនួយផ្លូវច្បាប់ ដើម្បី​ប្ដឹងជំទាស់ទៅនឹងការសម្រេចនានារបស់ស្ថាប័នមានសមត្ថកិច្ចទៅតាមនីតិវិធីទៅ»។

លោក សុខ ឧត្តម ត្រូវបានអាជ្ញាធរចាប់ខ្លួនកាលពីថ្ងៃទី១៣ ខែឧសភា​ និងត្រូវបានឃុំខ្លួនកាលពីថ្ងៃទី១៥ ខែឧសភា ឆ្នាំ២០២០ នៅពន្ធនាគារខេត្តកំពង់ឆ្នាំង បន្ទាប់ពី​លោក​ផ្សាយ​បន្ត​ផ្ទាល់​ពី​ជម្លោះ​ដី​ធ្លី​រវាង​ប្រជា​ពលរដ្ឋ និង​មន្ត្រី​យោធានៅ​ក្នុង​មូលដ្ឋាន ឃុំ​ជាប់ ស្រុ​ក​ទឹក​ផុស ខេត្ត​កំពង់ឆ្នាំងកាលពីទី១២ ខែឧសភា ឆ្នាំ​២០២០​កន្លងទៅ ជាមួយនឹងក្រុមសាព័ត៌មានមកពីស្ថានប័នព័ត៌មានផ្សេងៗទៀតជាច្រើន។ លោក​ត្រូវ​បាន​ចោទ​ប្រកាន់​ពី «បទញុះញង់ឱ្យប្រព្រឹត្តបទឧក្រិដ្ឋជាអាទិ៍»៕

ក្នុងលិខិតចុះថ្ងៃទី១៥ ខែធ្នូ ឆ្នាំ២០២០ លោក ហ៊ុន សែន បានលើកឡើងថា លោកមានជំនឿចិត្តយ៉ាងមុតមាំថា ប្រធានាធិបតីសហរដ្ឋអាមេរិកថ្មីនេះ នឹងបន្តការរីកចម្រើនទៅមុខ និងរួមចំណែកនាំឱ្យពិភពលោកមានស្ថិរភាព និងវិបុលភាពកាន់តែល្អ។

លោកហ៊ុន សែនបានសរសេរដូច្នេះថា «ខ្ញុំសូមគូសបញ្ជាក់ថា រាជរដ្ឋាភិបាលរបស់ខ្ញុំបានប្ដេជ្ញាចិត្តយ៉ាងពេញលេញក្នុងការធ្វើការងារ ជាមួយរដ្ឋបាលរបស់ឯកឧត្តម ដើម្បីជម្រុញទំនាក់ទំនងទ្វេភាគីឱ្យកាន់តែល្អប្រសើរបន្ថែមទៀត‍‌‌»។

លោក បណ្ឌិត ប៉ា ច័ន្ទរឿន ប្រធានវិទ្យាស្ថានប្រជាធិបតេយ្យកម្ពុជា បានលើកឡើងថា វាជារឿងមួយដែលគ្រប់អ្នកនយោបាយកំពុងតែដឹកនាំប្រទេសនីមួយៗ តែងតែធ្វើក្នុងការទទួលស្គាល់មេដឹកនាំស្របច្បាប់។

លោកបាននិយាយថា «រឿងការផ្ញើលិខិត ជាទូទៅក្នុងកិច្ចការងារ ការទូតសម្រាប់ទំនាក់ទំនងទ្វេភាគីក្នុងការងាររដ្ឋបាល ជាទូទៅកាលណាគេទទួលស្គាល់ថ្នាក់ដឹកនាំ ដែលទទួលបានការបោះឆ្នោតស្របច្បាប់ហ្នឹងគឺគេផ្ញើ»។

«ជាទូទៅអ្នកនយោបាយដែលកំពុងតែអ្នកដឹកនាំប្រទេសនីមួយៗហ្នឹង គេចាប់ផ្ដើមផ្ញើលិខិតទៅអបអរសាទរហើយ។​ ហើយលិខិតអបអរសាទរហ្នឹង គឺស្មើនឹងលិខិតការទទួលស្គាល់មេដឹកនាំហ្នឹង ជាមេដឹកនាំស្របច្បាប់បាទ»។

លោក ស ម៉ូរី ប្រធានកម្មវិធីស្រាវជ្រាវ និងតស៊ូមតិនៃបណ្ដាញយុវជនកម្ពុជា ក៏បានលើកឡើងថា ការផ្ញើលិខិតជូនចំពោះប្រធានាធិបតីថ្មីរបស់សហរដ្ឋអាមេរិកនេះ គឹជាការគួរសមសម្រាប់ទំនាក់ទំនងការទូត។

លោកបាននិយាយថា «សម្រាប់ខ្ញុំយល់ឃើញថាវាជារឿងល្អមួយដែលរាជរដ្ឋាភិបាលនៃព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជាបានផ្ញើលិខិតទៅជូនពរលោក ចូ បៃដិន ដែលជាប្រធានាធិបតីជាប់ឆ្នោត ហើយនេះគឹជាការគួរសមក្នុងទំនាក់ទំនងការទូត»។

លោកស​ ម៉ូរី បានមើលឃើញទំនាក់ទំនងកិច្ចការបរទេសរវាងប្រទេសកម្ពុជា និងសហរដ្ឋអាមេរិកក្នុងរយៈពេលប៉ុន្មាននេះ មិនសូវល្អប្រសើរទេ ហើយរដ្ឋាភិបាលកម្ពុជានឹងព្យាយាមកសាង និងពង្រឹងទំនាក់ទំនងឡើងវិញជាពិសេស កិច្ចសហប្រតិបត្តិការទាំងផ្នែកអភិវឌ្ឍន៍សិទ្ធិមនុស្ស និងប្រជាធិបតេយ្យ ជាមួយរដ្ឋបាលលោកបៃដិន៕