ការបន្ដអូសបន្លាយពេលរាលដាល​នៃជំងឺកូវីដ១៩ ក្នុងប្រទេសកម្ពុជាលើកនេះ បាននាំឱ្យ​មា​នបញ្ហា​ប្រឈម​ជាច្រើនដល់ប្រជាជនទូទៅ ទាំងដោយផ្ទាល់ និងដោយប្រយោល ដូចជា​ការប្រឈមនឹងបញ្ហាជីវភាព សេដ្ឋកិច្ច និង​តម្រូវ​ឱ្យ​មាន​ការផ្អាក​រាល់​សកម្មភាព​​​ផ្សេងៗ ជាពិសេសអត្រា​នៃការឆ្លងស្ថិតក្នុងកម្រិតខ្ពស់មួយ ព្រមទាំង​មាន​អ្នក​ស្លាប់​ជា​បន្តបន្ទាប់​ជាដើម។ ព្រឹត្តិការណ៍ទាំងនេះ ក៏​ធ្វើ​ឲ្យ​មនុស្ស​ជាច្រើន​ងាយ​មាន​បញ្ហា​ធ្លាក់​ទឹក​ចិត្ត ឬអាចឈានដល់ក្លាយជាមានបញ្ហាសុខភាពផ្លូវចិត្តខ្លាំងថែមទៀតផង​។

ជាអ្នកគូររូប​បែបច្នៃប្រឌិត​​ក្នុង​​ក្រុមហ៊ុនឯកជន​មួយ​នៅរាជធានី​ភ្នំពេញ កញ្ញា ម៉ី លីដា អាយុ២២ឆ្នាំ កំពុងស្នាក់ក្នុងខណ្ឌសែនសុខ បានឆ្លើយឆ្លងជាមួយ Newsroom Cambodia តាម​សារបណ្ដាញសង្គមហ្វេសប៊ុកថា ស្របពេលជំងឺកូវីដ១៩ កំពុងបន្តរាត​ត្បាតនេះ ​កន្លែង​ប្រកបការងាររបស់កញ្ញា​នៅបើកដំណើរការធម្មតា។ កញ្ញាថា កញ្ញា​​នៅបន្ដធ្វើការ និងសម្រេចចិត្តមិនវិលត្រឡប់ទៅស្រុកកំណើតវិញទេ ដោយហេតុថា អាចបញ្ចៀស​ហានិភ័យផ្សេងៗ  ដែលអាចកើតមានដល់ក្រុមគ្រួសារ និងសហគមន៍របស់នាង។

កញ្ញា ម៉ី លីដា៖ «កន្លែងធ្វើការរបស់ខ្ញុំ នៅប​ន្តដំណើរការធម្មតា ដោយពួកយើង​ធ្វើការ​ក្នុង​ស្ទូឌីយូ(Stodio) មានគ្នាតិច អ៊ីចឹងខ្ញុំសម្រេចថានៅបន្តការងារ ដោយអនុវត្ត​វិធាន​ការពារ​ផ្សេងៗ តាមការណែនាំរបស់ក្រសួងសុខាភិបាល។ ហើយក៏ ខ្ញុំសម្រេចចិត្តថា នឹងមិន​ទៅ​ស្រុក​កំណើត​ទេ ព្រោះក្នុងពេលជំងឺកំពុងរាតត្បាតអ៊ីចឹង ណាមិនទុកចិត្តខ្លួនឯង ណា​មិន​ចង់​នាំ​ទុក្ខ​ដល់ក្រុមគ្រួសារ»។

អ្នកមានដើមកំណើត​មកពីខេត្តកំពង់ឆ្នាំងរូបនេះ​បន្ថែមថា៖ «កូវីដហ្នឹង វាហាក់ធ្វើ​ឱ្យ​យើង​ព្រួយ​បារម្ភ សូម្បីពេលក្រោកពីដំណេក ឬកំពុងធ្វើការ ដូចថា វានៅជាប់ខួរក្បាលយើង ធ្វើ​ឱ្យ​ខ្វល់ នឹកគិតបារម្ភជាប់រហូត។ កាលពីមុន ក្រោយចេញពីធ្វើការ ខ្ញុំតែង​បាន​ចេញ​ទៅ​ដើរ​ហាត់​ប្រាណ យកខ្យល់អាកាស បន្ធូរភាពតានតឹង​តាមសួន​មាត់ទន្លេអីជាដើម ដល់​ឥឡូវ​ចេញ​ពី​ធ្វើការ ដឹងតែសំដៅផ្ទះហើយ អារម្មណ៍ធុញថប់ តប់ប្រមល់​ប្រាកដជាមាន ចៀស​មិនផុត តែធ្វើម៉េច?»។

ឆ្លើយឆ្លងតាមប្រព័ន្ធទូរសព្ទជាមួយ អ្នកស្រី នូ រាសី ​វ័យ៣៣ឆ្នាំ ​ជា​​អ្នកកាត់​ដេរ​​សម្លៀក​បំពាក់​​ កំពុងរស់នៅ​ក្នុង​សង្កាត់ផ្សារចាស់ ខណ្ឌដូនពេញ បានរៀបរាប់​ដោយត្អូញត្អែរថា​ អ្នកស្រីបានបាត់បង់ប្រាក់ចំណូលធ្លាប់រកបានជាប្រចាំ និងត្រូវចំណាយពេល​មើល​ថែរទាំ​កូនៗ​ក្មេងៗ​ក្នុង​បន្ទុក​ពីរ​នាក់ ដោយសារតែបញ្ហាកូវីដ១៩ នៅបន្ដរាលដាល។​

អ្នកស្រី រាសី បញ្ជាក់ថា​៖ «កាលពីមុខ សៅរ៍​អាទិត្យ​អី​អាចនាំកូនៗ​ដើរលម្ហែ​ជាមួយ​គ្រួសារ​អ៊ីចឹងទៅ ដល់ឥឡូវនៅតែផ្ទះ បើផ្ទះមាន​ធ្លាធំ​ប្រហែលល្អ តែផ្ទះខ្ញុំស្នាក់នៅ មួយ​បង្វិល​បន្ទប់​​ជាមួយ​កូនៗ​ហ្នឹង ដល់អ៊ីចឹងពេលខ្លះ​ខឹងមួម៉ៅ ស្រែកមាត់ធំមាត់តូចអី ដាក់​ពួក​គាត់​ដែរ តែក៏បានគ្រួសារខ្ញុំជួយរំលែកដែរ ព្រោះគាត់ក៏ត្រូវធ្វើការពីផ្ទះដែរ ដោយសា​រ​កូវីដ​ហ្នឹង។ ហើយអារម្មណ៍​តែងខ្វល់​ខ្វាយ​ក្នុងចិត្ត​ដោយបារម្ភថាអាចត្រូវឆ្លងកូវីដ ឬធ្លាក់​ខ្លួន​ឈឺ​អី​អ៊ីចឹង ចំពេលអាកូវីដ​កំពុងតែមានពាសពេញបែបហ្នឹង»។​

​គិតចាប់ពី ផ្ទុះវត្តមានជំងឺកូវីដ១៩ ក្នុងអំឡុងខែធ្នូ ២០១៩ មកទល់នឹងបច្ចុប្បន្ននេះ មាន​រយៈពេ​ល​ជាង​មួយ​ឆ្នាំ​ទៅហើយ។ បើទោះបីមកដល់ដំណាក់កាលនេះ អ្នក​វិទ្យាសាស្ត្រ​រក​ឃើញ និង​ផលិតវ៉ាក់សាំង មាន​សញ្ញាណ​អាច​ការពារ​ពី​ជំងឺ​នេះបាន​ភាគរយ​ខ្ពស់​យ៉ាង​ណា​ក៏​ដោយ ក៏ការរីករាលដាលនៅតែបន្តមាន​នៅ​លើ​ពិភពលោក និង​មិនទាន់​មាន​សេចក្ដី​ប្រកាស​ជាក់លាក់​ណាមួយ​ថា ជំងឺឆ្លងតាមផ្លូវដង្ហើមពីមនុស្សទៅមនុស្សប្រភេទថ្មីនេះ អាចមានចំណុចបញ្ចប់នៅពេលណាមួយខាងមុខនោះឡើយ។

បញ្ហាជាសកលមួយនេះ​ជារបត់ប្រឈមថ្មី ចំពោះ​ប្រជាជនទូទាំងពិភពលោកត្រូវតស៊ូ ហែល​ឆ្លង​គ្រប់ការលំបាក និងចូលរួមការពារ​ទប់ស្កាត់ការរាតត្បាត ព្រមទាំ​ង​ក្លាយជា​បន្ទុក​ថ្មី​មួយ ដែលតម្រូវឱ្យ​មនុស្សជាតិ​រៀនសម្របខ្លួន​រស់នៅជាមួយ។​

លោកវេជ្ជបណ្ឌិត ឈឹម សុធារ៉ា អ្នកជំនាញឯកទេសជំងឺផ្លូវចិត្ត និង​ជា​នាយក​ប្រតិបត្តិ​អង្គការ​​ចិត្ត​សង្គម​អន្តរវប្បធម៌ ហៅកាត់ថា ធីភីអូ (TPO) បានប្រាប់ Newsroom Cambodia ថា ក្នុងអំឡុងពេលកូវីដនេះ​បញ្ហាប៉ះពាល់សុខភាពផ្លូវចិត្ត​អាចកើតមានដល់មនុស្សគ្រប់គ្នា មិនមែនប្រឈមសម្រាប់តែកម្ពុជាប៉ុណ្ណោះទេ។ លោក​ថា​ ជំងឺផ្លូវចិត្តជាជំងឺ​បន្ទុក​មួយ​ផ្សេង​ទៀតដែលឈានដល់អាចឆាបឆក់យកជីវិតមនុស្សផងដែរ ខណៈដែល​រយៈពេលជំងឺ​កូវីដ១៩កំពុងបន្តអូសបន្លាយរាតត្បាត ដែល​អាចកើត​មាន​ចំពោះម​នុស្សគ្រ​ប់​ស្រទាប់​វណ្ណៈ។

លោកវេជ្ជបណ្ឌិត ឈឹម សុធារ៉ា បញ្ជាក់​ថា៖ «ក្រុមមនុស្ស​ដែលងាយរងការធ្លាក់ទឹកចិត្ត ឬជួបបញ្ហាសុខភាពផ្លូវចិត្ត​ក្នុងរយៈពេល​កូវីដនេះ គឺអ្នកធ្លាប់មានបញ្ហាសុខភាពផ្លូវចិត្តពីមុន ក្រុមស្ត្រីមេផ្ទះ ក្រុមមនុស្សចាស់ មេគ្រួសារ [អ្នកទទួលបន្ទុកចិញ្ចឹមគ្រួសារ] មន្ត្រី​ជួរមុខ [ធ្វើការងារដើម្បីប្រយុទ្ធការពារនឹងជំងឺកូវីដ] និងក្រុមគ្រូពេទ្យជួរមុខជាដើម»។​

លោក​បន្ថែមថា ហេតុការណ៍នៃជំងឺកូវីដ១៩ គឺជារឿងមួយហួសអំពីសមត្ថភាព​សម្រាប់​មនុស្ស​គ្រប់គ្នា​ក្នុងការទប់ទល់ អ៊ីចឹងអាចបង្កឱ្យមានការ​ភ័យបារម្ភ​ ប៉ុន្តែ​លោក​ថា ពលរដ្ឋ​គួរ​តែ​ផ្ដោតលើអ្វី​ដែល​អាច​ធ្វើ​បាន ដូចជាគោរពវិធានការពារជាដើម។

លោក​បញ្ជាក់​ថា៖ «ការកាត់បន្ថយព័ត៌មាននាំឱ្យភ័យខ្លាច រៀនធ្វើសមាធិ ហាត់​ដំណក​ដង្ហើម ធ្វើលំហាត់ប្រាណ នេះជាវិធីដកឃ្លាចេញពីភាពភ័យ ដែលនាំឱ្យធុញថប់។  កុំ​ដោយ​សារ​ការភ័យធ្វើឱ្យយើងភ្លេចធ្វើការងារស្នូលសំខាន់របស់យើង ហើយត្រូវសម្របរៀនរស់ក្នុងបរិបទថ្មីនេះ»។

អង្គការ ធីភីអូ បានបើកឱ្យមានការជួបពិភាក្សាតាមប្រព័ន្ធអនឡាញ ចាប់តាំងពីមានផ្ទុះកូវីដ​១៩ កាលពីឆ្នាំ២០២០មក។

លោកវេជ្ជបណ្ឌិត សុធារ៉ា បានបញ្ជាក់ផងដែរថា ធីភីអូ មាន​សហការ​ធ្វើកម្មវិធី «កុំលាក់​ទុក​ក្នុងចិត្ត» ដែលមានបំណងចង់ឱ្យអ្នកមានបញ្ហា បាន​ទម្លាយ​អ្វី​ដែល​តាន​តឹង​ក្នុង​ចិត្ត កុំលាក់ទុក។ លោក​ថា យុទ្ធនាការនេះ​បានលេចចេញជាផ្លែផ្កា ដោយអ្នកជួបបញ្ហា​​​ទាក់ទង​ទៅ​លោក​​មានការកើនឡើងច្រើន ដោយក្នុងមួយថ្ងៃមានចំនួនអ្នកខល​​ពី​២០ ទៅ​៣០នាក់។

កម្មវិធីខល​ជួបពិភាក្សា​បើកដំណើរការ​ចាប់ពីពេលថ្ងៃដល់យប់ ហើយ​វេលា​មាន​អ្នកខល​មកច្រើន គឺចន្លោះពីម៉ោង៨ ដល់១២យប់។ លោក​ ឈឹម សុធារ៉ា​ បញ្ជាក់ថា បច្ចុប្បន្ននេះ ក្នុង​មួយសប្ដាហ៍​ទទួលបានអតិថិជន​១០០នាក់ និងឃើញថា តម្រូវការ​ការប្រឹក្សា​តាម​ប្រព័ន្ធ​ទូរស័​ព្ទ​​បានកើនឡើងចំនួនបីដង បើធៀបនឹងកាលមិនទាន់មានជំងឺកូវីដ។

លោកវេជ្ជបណ្ឌិត ឈឹម សុធារ៉ា​ បន្ថែម​ថា ការកើនឡើងនៃអ្នក​មក​ប្រឹក្សាអំ​ពី​បញ្ហា​សុខភាព​ផ្លូវចិត្ត ជា​សញ្ញា​ល្អមួ​យ មិនមែនបានន័យថាការមានវិបត្តិផ្លូវចិត្ត​ជាសញ្ញាល្អទេ ប៉ុន្ដែ​ជា​សញ្ញា​​បង្ហាញ​ថា ពួក​គាត់​យល់​ឃើញ និងមានភាពក្លាហាន ដោយឈប់លាក់ទុកក្នុងចិត្ត ហើយស្វះស្វែងរកជំនួយ និង​រក​ដំណោះស្រាយ។

លោកវេជ្ជបណ្ឌិតជំនាញបញ្ហាផ្លូវចិត្តរូបនេះ​ក៏បានផ្ដល់ការណែនាំ និងដំបូន្មានផងដែរថា៖ «ការផ្ដល់​កម្លាំងចិត្ត និងយកចិត្តទុកដាក់​ពីសំណាក់មនុស្សនៅជុំវិញខ្លួន ពិតជា​ត្រូវការ​ចាំបាច់​ណាស់​សម្រាប់អ្នកងាយរងការធ្លាក់ទឹកចិត្ត ឬជួបវិបត្តិសុខភាពផ្លូវចិត្ត ពិសេស​​អំឡុង​ពេល​កូវីដ​នេះ។ ហើយការចូលរួម រួបរួម លើកទឹកចិត្ត មើលថែរទាំគ្នាទៅវិញទៅមក គឺសំខាន់​ខ្លាំងណាស់ ដើម្បីឆ្លងកាត់ដំណាក់កាលលំបាកនេះ ឈានទៅរក​ភាព​ល្អប្រ​សើរ​វិញ មានន័យថាមិនគួរបន្ទោស ឬចោទដាក់គ្នា ថាអ៊ីចឹង​អ៊ីចុះ​ជាដើម។‍ ជួយខ្លួនឯងបាន គឺដូចជួយមនុស្សគ្រប់គ្នា»។​

លោកបន្ថែម៖ «ការរក្សា និងភ្ជាប់ទំនាក់ទំនង  បើទោះមិនអាចជួបគ្នាពេលនេះ ទៅ​កាន់​ក្រុម​គ្រួសារ មនុស្សជុំវិញខ្លួន តាមប្រព័ន្ធទូរសព្ទ វីឌីអូខល (Video Call) ទង្វើទាំងអស់នេះ ក៏ជាកត្តាមួយអាចជួយធ្វើឱ្យផ្លូវចិត្តមានភាពប្រសើរ។ កាលណាសុខភាពផ្លូវចិត្តរឹងមាំ កម្លាំង​ចិត្ត​រឹងមាំ គឺអាចយកឈ្នះអ្វីៗ​បានទាំងអស់»៕​

បម្រាមគោចរដែលដាក់ចេញដោយសាលារាជធានៅភ្នំពេញ ត្រូវបានប្រកាសកាលពីថ្ងៃទី៣១ ខែមីនា ឆ្នាំ២០២១ ដោយសម្រេចឲ្យផ្អាកសកម្មភាពប្រមូលផ្ដុំ សកម្មភាពប្រកបអាជីវកម្ម និងដំណើរចរាចរណ៍ ក្នុងចន្លោះពេលពីម៉ោង៨យប់ ដល់៥ភ្លឺ ជាបណ្ដោះអាសន្ន រយៈពេលពីរសប្តាហ៍ ដើម្បីទប់ស្កាត់ការរីករាលដាលជំងឺកូវីដ១៩ ដែលបានផ្ទុះឆ្លងក្នុងសហគមន៍លើកទីបីនៅកម្ពុជា ឬហៅថាព្រឹត្តិការណ៍ ២០កុម្ភៈ រយៈពេលមួយខែជាងកន្លងទៅហើយនេះ។

Article: https://khmernas.com/archives/31262?fbclid=IwAR0Qyk1fv5DShj03rXmeBlfAd-225w_UHCFxvL-Lsuon2QawlNjr6-nV_-k

បើតាមការ​ផ្សាយ​លើ​គេហទំព័រផ្លូវការ​របស់​ កយកា(KOICA) ប្រចាំកម្ពុជា កាល​ពី​​ថ្ងៃ​ទី​២៥ ខែមីនា ​បញ្ជាក់​ថា ទឹកប្រាក់ចំនួន​២លានដុល្លារអាមេរិក គឺជាជំនួយឥតសំណង​ដែលនឹងត្រូវអនុវត្ត​លើ​ផែនការគ្រប់គ្រងធនធានទឹក​សម្រាប់ខេត្តគោលដៅចំនួនពីរ គឺព្រៃវែង និងស្វាយរៀង ក្នុង​រយៈពេល ២៤ខែ។ ផែនការ​នេះ​ ចាប់ផ្ដើមពីឆ្នាំ២០២១ ដល់២០២៣ ដែលផ្ដោតទៅលើផ្នែកសំខាន់ៗ​ រួមមាន ការបង្កើត​ផែនការមេ ក្នុងការគ្រប់គ្រងធនធានទឹកចម្រុះ សម្រាប់​តំបន់ដី​សណ្តរ​ភាគខាង​កើត​ទន្លេ​មេគង្គ ការធ្វើសិក្សាលទ្ធភាពបឋម និង ការគាំទ្រការពង្រឹងសមត្ថភាពអភិវឌ្ឍន៍។ ​

ក្នុង​គេហទំព័រ​ដដែលបន្ថែមថា គម្រោងនេះ​នឹងបង្កើតផែនការអភិវឌ្ឍន៍​រយៈពេលវែង ក្នុងគោលបំណង ដើម្បីកាត់បន្ថយផលប៉ះពាល់​បង្កឡើងដោយគ្រោះមហន្តរាយធម្មជាតិនានា ដូចជាគ្រោះទឹកជំនន់ នៅរដូវវស្សា និងគ្រោះរាំងស្ងួត នៅរដូវប្រាំង ដើម្បីបង្កើនផលិតកម្មកសិកម្ម សម្រាប់ធ្វើ​ឲ្យ​ប្រសើរ​ឡើង​នូវ​ការអភិវឌ្ឍ​សេដ្ឋកិច្ច ក្នុងប្រទេស និងក្នុងតំបន់ផ្ទាល់។ លើសអំពីនេះ គម្រោងមានគោលបំណង ដើម្បី​បង្កើនគុណភាពជីវិត របស់ប្រជាជនក្នុងតំបន់គោលដៅ តាមរយៈការបង្កើនប្រាក់ចំណូល របស់​កសិករ។

ក្នុងកិច្ចចុះហត្ថលេខាទទួលជំនួយ លោក ប៉ុញ សច្ចៈ រដ្ឋលេខាធិកាក្រសួងធនធានទឹក និងឧតុនិយម បាន​មាន​ប្រសាសន៍ថា គម្រោងនេះជាតម្រូវការចាំបាច់​សម្រាប់កម្ពុជា ព្រោះផែនការមេ ជា​ធាតុ​ចូល​ដ៏​សំខាន់​ក្នុងវិស័យទឹក​សម្រាប់កសិកម្មរបស់កម្ពុជា ជាពិសេសក្នុងតំបន់ដីសណ្ដរ​ទនេ្លមេគង្គ។

លោកបានបន្ថែម៖ «វាជាផែនទីបង្ហាញផ្លូវ សម្រាប់កម្ពុជា ក្នុងការចាត់ចែងទឹក ប្រកប​ដោយ​ប្រសិទ្ធភាព និងសមិទ្ធផលធនធានទឹក នឹងត្រូវបានចាត់ចែង មិនត្រឹម​តែប្រើ​ប្រាស់​ក្នុង​វិស័យ​កសិកម្ម​ប៉ុណ្ណោះ​ទេ ថែមទាំងអាចប្រើប្រាស់ក្នុងជីវភាពរស់នៅ​របស់ប្រជាជន និង​លើ​វិស័យ​ផ្សេងៗ​ទៀត​ផ​ង​ដែរ។»​

លោក Rho Hyunjun នាយកទីភ្នាក់ងារកយកាប្រចាំប្រទេសកម្ពុជា(KOICA) មានប្រសាសន៍ថា​ វិស័យ​ទឹកជាសសរស្តម្ភមួយ ក្នុងយុទ្ធសាស្រ្ត​ភាពជាដៃគូ​របស់ទីភ្នាក់ងារ​កយកា ហើយ​កយកា ក៏​បាន​ប្តេជ្ញាគាំ​ទ្រវិស័យនេះផងដែរ។

«តំបន់ទម្លេមេគង្គ ជាចំនុចសំខាន់ ក្នុងគោលនយោបាយភាគខាងត្បូង របស់សាធារណៈរដ្ឋកូរ៉េ ដែល​ស្វែងរកកិច្ចសហការដ៏រឹងមាំ ជាមួយបណ្ដាប្រទេស នៅអាស៊ីអាគ្នេយ៍ តាមរយៈសសរស្តម្ភចំនួន៤ រួម​មាន មនុស្ស វិបុលភាព សន្តិភាព និងភពផែនដី»។​

​ទី​ភ្នាក់ងារ កយកា ជាដៃគូផ្ដល់ជំនួយទ្វេភាគីដ៏ធំមួយ ក្នុងចំណោមដៃគូសំខាន់ៗដទៃទៀត ក្នុងការ​ចំណែក​ដល់​ការអភិវឌ្ឍនៅកម្ពុជា ដោយផ្ដោតសំខាន់ លើវិស័យកសិកម្ម វិស័យអប់រំ វិស័យ​សុខាភិបាល ការអភិវឌ្ឍជនបទ ហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធ ជាដើម៕

ក្នុងសេចក្ដីជូនដំណឹង​របស់​ក្រសួង​សុខាភិបាល​ចេញ​នៅ​ថ្ងៃ​ទី​២៤ ខែមីនា ឆ្នាំ​២០២១​នេះ​​បញ្ជាក់​ថា ទីតាំងភូមិសាស្ត្រត្រូវបានកំណត់យកជាតំបន់មានការឆ្លងរីករាលដាលនៃជំងឺកូវីដ-១៩ ក្នុង​ព្រឹត្តិការណ៍​សហគមន៍​២០កុម្ភៈ មានចំនួនប្រាំ រួមមាន រាជធានីភ្នំពេញ ខេត្តព្រះសីហនុ ខេត្តកណ្ដាល ខេត្តព្រៃវែង និងខេត្តសៀមរាប។

សេចក្តី​ជូន​ដំណឹង​នេះ​បញ្ជាក់ថា៖ «តម្រូវឱ្យប្រជាជនអនុវត្តកាតព្វកិច្ចពាក់ម៉ាស និង​រក្សា​គម្លាតស​ង្គម​ជា​ចាំ​បាច់ ដោយមានអន្តរាគមន៍ពីសំណាក់អាជ្ញាធរមានសមត្ថកិច្ច ដើម្បី​ចាត់​វិធានការ​ធានា អនុវត្ត​ឱ្យ​បាន​ម៉ឺងម៉ាត់នូវកាតព្វកិច្ចពាក់ម៉ាស និងកាតព្វកិច្ចរក្សាគម្លាតសុវត្ថិភាព ព្រមទាំង​សូម​ឱ្យ​សាធារណ​ជន​ទាំងអស់​ក្នុង​តំប​ន់កំណត់ខាងលើ ចូលរួមអនុវត្តឱ្យបានខ្ជាប់ខ្ជួន»។

សេចក្ដីជូនដំណឹងនេះ ធ្វើឡើង​ក្រោយការ​ចេញ​ប្រកាសអំពីកាតព្វកិច្ចពាក់ម៉ាស និង​កាតព្វកិច្ច​រក្សា​គម្លាត បាន​ពីរថ្ងៃ និងត្រូវអនុវត្តចាប់ពីថ្ងៃ២៤ មីនានេះតទៅ រហូតដល់មានការជូនដំណឹងសាជាថ្មី។

លិខិត​របស់​ក្រសួង​សុខាភិបាល​ដដែល​បន្ថែម​ថា សម្រាប់​ការផាកពិន័យ និងទោសទណ្ឌ ដែល​មាន​ចែង​ក្នុងអនុក្រឹត្យស្ដីអំពីវិធានការសុខាភិបាល ដើម្បីទប់ស្កាត់ការឆ្លងរាលដាល​នៃជំងឺកូវីដ​១៩ និងជំងឺឆ្លងកាចសាហាវប្រកបដោយគ្រោះថ្នាក់ដទៃទៀត ក៏នឹងត្រូវអនុវត្ត ក្នុង​ភូមិសាស្ត្រ​រាជធានី​ខេត្ត​ទាំង​៥ខាង​លើ​ផង​ដែរ។

គិតត្រឹមថ្ងៃទី២៤ មីនា ២០២១​ នេះ កម្ពុជាមានករណីអ្នកឆ្លងជំងឺកូវីដសរុប ១,៨១៧នាក់ ដោយ​អ្នក​កំពុងសម្រាកព្យាបាលមាន ៧៧៧នាក់ អ្នកបានជាសះស្បើយមាន ១,០៣៣នាក់ និងមាន ៥នាក់​បាន​បាត់​បង់ជីវិត៕

ក្នុងប្រកាសចេញ​ដោយ​​​​ក្រសួងសុខាភិបាល នៅ​ថ្ងៃទី​២២ ខែមីនា ឆ្នាំ​២០២១ បានកំណត់អំពីបុគ្គលដែលមានកាតព្វកិច្ចពាក់ម៉ាស់ និងរក្សាគម្លាតសុវត្ថិភាព ក្នុងនោះរួមមាន អ្នកផ្ទុកជំងឺកូវីដ១៩ អ្នក​កំពុង​ធ្វើ​ចត្តាឡីស័ក រួមជាមួយអ្នកដទៃ អ្នកបើកបររថយន្ដគ្រប់ប្រភេទ ព្រមទាំង​អ្នក​ធ្វើដំណើរ​ជារួម​ជាមួយ​គ្នា អ្នកផ្ដល់សេវាផ្ទាល់ដល់អតិថិជន និងអ្នកផ្សេងទៀត នៅតាមទីសាធារណៈ ដែល​មាន​មនុស្ស​ច្រើន ឬទីកន្លែងប្រជុំជន។

ប្រកាស​​ដែលមានកម្រាស់​៧ទំព័រ​នោះ​ក៏មានបញ្ជាក់អំពីការអាចលើកលែងពាក់ម៉ាស់ សម្រាប់​បុគ្គល​មួយ​ចំនួន​ផង​ដែរ គឺ​​មាន​កុមារ​អាយុក្រោ​ម​៦ឆ្នាំ ដែលមិនមែន​ជាអ្នកមានផ្ទុកជំងឺកូវីដ១៩ ឬ​ត្រូវ​ធ្វើ​ចត្តា​ឡីស័ក អ្នកមិនអាចពាក់ម៉ាសដោយមូលហេតុសុខភាព ដែល​មានបញ្ជាក់ពីគ្រូពេទ្យ អ្នករស់នៅ​ក្នុង​លំនៅឋាន​ឯកជនរួមគ្នា កីឡាករកំពុងហាត់សម ឬកំពុងប្រកួតកីឡាផ្លូវការ អ្នក​បើកបរ​រថយន្ត​តែ​ម្នាក់​ឯង ឬជាមួយអ្នករស់នៅជាមួយគ្នា បុគ្គលត្រូវបញ្ចេញមតិក្នុងកិច្ចប្រជុំផ្លូវការ ដែល​ការពាក់​ម៉ាស់​ជា​ឧបសគ្គ​បញ្ចេញ​សំឡេង។ ក្រៅពីនេះ​ក៏​មាន​ករណីអាចលើកលែងមួយចំនួនទៀតដូចជា ក្នុង​កាលៈ​ទេសៈ​​អាជ្ញាធរ​តម្រូ​វឱ្យដោះម៉ាសជាចាំបាច់ ពេលបរិភោគអាហារ ឬភេសជ្ជៈ ពេលថត​រូប​សម្រាប់​ប្រើប្រាស់ដើម្បីសម្គាល់អត្តសញ្ញាណ ឬឯកសារផ្លូវការ ព្រមទាំងការសម្ដែងរបស់សិល្បករ ដែល​មាន​ការអនុញ្ញាត ដោយអាជ្ញាធរមានសមត្ថកិច្ច។

ចំពោះកាតព្វកិច្ចរក្សាគម្លាតសុវត្ថិភាព គឺគ្រប់បុគ្គលស្ថិតនៅកន្លែងធ្វើការ នៃសហគ្រាស គ្រឹះស្ថាន​ឯកជន ទីតាំងអាជីវកម្ម ឬទីកន្លែងសាធារណៈមានមនុស្សច្រើន ត្រូវអនុវត្តគម្លាតរវាងគ្នា និង​គ្នា​ឱ្យ​បាន​យ៉ាង​តិច​១ម៉ែត្រកន្លះ។ សម្រាប់ករណីលើកលែងក៏មានផងដែរ ចំពោះអ្នកកំពុងរស់នៅជាមួយគ្នា អ្នកធ្វើដំណើរតាមមធ្យោបាយឯកជនក្នុងស្ថានភាពការរក្សាគម្លាតមិនអាចធ្វើទៅបាន​ អ្នកថែរ​ទាំ​ជន​ពិការ ចាស់ជរា ឬកុមារ រវាងមន្ត្រី និងបុគ្គលិកសុខាភិបាលសាធារណៈ រវាងកូនកំលោះ និងកូនក្រមុំ ក្នុង​ពិធីការ ឬភ្ជាប់ពាក្យ ដែលអនុញ្ញាតដោយអាជ្ញាធរ កីឡាករកំពុងហាត់សម ឬ​ពេល​កំពុង​ប្រកួត​ផ្លូវ​ការ ព្រមទាំងអ្នកផ្ដល់ និងទទួលសេវាមួយចំនួនជាអាទិ៍ ការព្យាបាលដោយចលនា សេវា​ថែររក្សា​សម្រស់ ការកាត់សក់ជាដើម។

ចំពោះទីតាំង ដែលក្រសួងតម្រូវឱ្យពាក់ម៉ាស និងរក្សាគម្លាតសុវត្ថិភាព គឺបណ្ដាសហគ្រាស គ្រឹះស្ថាន​ឯកជន ទីតាំងអាជីវកម្មគ្រប់ប្រភេទ និងទីតាំងភូមិសាស្រ្តកំណត់ថាមាន និងកំ​ពុងឆ្លងរាល​ដាល​ជំងឺ​កូវីដ១៩ ក្នុងសហគមន៍ ប៉ុន្ដែក្រសួងមិនទាន់បញ្ជាក់អំពីភូមិសាស្ត្រ ខេត្ត ឬក្រុង​ណាមួយ​ត្រូវអនុវត្ត​ទាំងស្រុង​នៅ​ឡើយទេ។

ទាក់ទិន​នឹងប្រកាសនេះដែរ លោក គឹម សន្តិភាព អ្នកនាំពាក្យក្រសួងយុត្តិធម៌ បានបង្ហោះ​សារ​លើ​ទំព័រ​ហ្វេសប៊ុក​របស់​លោក នៅថ្ងៃទី២៣ មីនានេះ ដោយ​សរសេរ​ថា៖ «សូមរង់ចាំការជូនដំណឹងរបស់​ក្រសួង​សុខាភិបាល អំពីភូមិសាស្រ្តដែលមានការឆ្លង​រាលដាលនៃជំងឺកូវីដ១៩ក្នុងសហគមន៍ ទើប​កំណត់​បាន​អំពី​តំបន់ណាខ្លះដែលត្រូវឱ្យអនុវត្តជាកាតព្វកិច្ចចំពោះការពាក់ម៉ាស និង​ការរក្សា​គម្លាត​សុវត្ថិភាព!»។

ក្រសួងសុខាភិបាល និងក្រសួងពាក់ព័ន្ធ ក៏បានបន្ដលើកទឹកចិត្តដល់ប្រជាជន និងតំបន់ពុំ​ទាន់មាន​ការរាល​ដាល​ជំងឺកូវីដ១៩ ឱ្យប្រកាន់​វិធានការអនាម័យ សម្អាងដៃនឹងសាប៊ូ ឬទឹកអាល់កុល ពាក់ម៉ាស់ និងរក្សាគម្លាតសុវត្ថិភាព។ ហើយចំពោះបុគ្គលមិនអនុវត្តទៅតាមកាតព្វកិច្ចដែលតម្រូវក្នុងប្រកាស ជា​ជំហានដំបូង បុគ្គលល្មើសទាំងនោះ នឹងរងនូវការព្រមាន និងណែនាំពីមន្ត្រីក្រសួងសុខាភិបាល និង​អាជ្ញាធរ​មានសមត្ថកិច្ច និងប្រសិនបើមិនសហការណ៍ ជំហានបន្ទាប់ នឹង​ត្រូវផាក​ពិន័យ​ជា​អន្តរការណ៍ ចំពោះការបំពានកាតព្វកិច្ច ទៅតាមសមត្ថកិច្ចនៃក្រសួងសុខាភិបាល។

ប្រកាសរបស់​ក្រសួង​សុខាភិបាល​​ ធ្វើឡើងបន្ទាប់ពីច្បាប់ស្ដីអំពី «វិធានការទប់ស្កាត់​ការឆ្លង​រាល​ដាល​ជំងឺ​កូវីដ១៩ និងជំងឺឆ្លងកាចសាហាវប្រកបដោយគ្រោះថ្នាក់ធ្ងន់ធ្ងរផ្សេងទៀត» ត្រូវ​បាន​ប្រកាស​ដាក់​ឱ្យ​ប្រើប្រាស់​កាលពីថ្ងៃទី១១ មីនា ២០២១ កន្លងទៅ។

គិត​ត្រឹម​ថ្ងៃទី២៣ មីនា នេះ កម្ពុជាបន្តរកឃើញចំនួនអ្នកឆ្លងក្នុងព្រឹត្តិការណ៍សហគមន៍ ២០កុម្ភៈ កើនដល់ ១,២៦៦នាក់ ក្នុងនោះមានអ្នកបានស្លាប់ ៥នាក់ផងដែរ ខណៈ​ចំនួន​អ្នក​ឆ្លង​ទូទាំង​ប្រទេស​សរុ​ប​កើនដល់ ១,៧៨៨នាក់ ព្យាបាលជាសះស្បើយ ៩៩៩នាក់ និងកំពុងសម្រាកព្យាបាល ៧៨៣​នាក់៕

​

ប៉ុន្ដែសកម្មភាពទាំងអស់នោះ បានប្រែស្ងប់ស្ងាត់ជាថ្មី​ម្ដងទៀត បន្ទាប់ពី​មាន​ការឆ្លង​រាល​ដាល​​ជំងឺ​កូវីដ១៩ ជាលើកទី៣ ឬហៅថាព្រឹត្តិការណ៍ ២០កុម្ភៈ ដែល​ជា​ដំណាក់កាល​ឆ្លង​ជា​ចង្កោម​ក្នុងសហគមន៍​ទ្រង់ទ្រាយធំបំផុត ដោយនៅតែបន្ដរាលដាល និង​ឈាន​ដល់​មាន​ករណី​អ្នក​ឆ្លង​បាន​ស្លាប់​​ជាបន្ត​បន្ទាប់​ទៀត​ផង។​

ដោយសារមានការឆ្លងរីករាលដាលបន្ដបន្ទាប់មិនស្រកស្រុតបែបនេះ រដ្ឋាភិបាល​បាន​ដាក់​ចេញ​ច្បាប់​បន្ទាន់ ស្ដីអំពីវិធានការទប់ស្កាត់ការឆ្លងរាលដាល នៃជំងឺកូវីដ-១៩ និង​ជំងឺ​ឆ្លងកាច​សាហាវ​ប្រកប​ដោយគ្រោះថ្នាក់ធ្ងន់ធ្ងរផ្សេងទៀត ឬ​ហៅកាត់​ខ្លី​ថា «ច្បាប់​ប្រឆាំង​ជំងឺ​កូវីដ» ដោយបានអនុម័តដាក់ប្រកាសជាប្រញាប់ឱ្យប្រើប្រាស់ ហើយចូលជាធរមានភ្លាមៗ កាល​ពីថ្ងៃទី១២ មីនា​ ២០២១ កន្លងទៅ។

Newsroom Cambodia បាន​សម្ភាស​ប្រជាពលរដ្ឋ​តាមរយៈ​បណ្ដាញសង្គម និងដកស្រង់ មតិ​យោបល់ ការយល់ឃើញចម្រុះ ព្រម​ទាំង​ការបកស្រាយពន្យល់ ពីរដ្ឋាភិបាល អង្គការ​សង្គមស៊ីវិល អ្នកឃ្លាំមើលសង្គម និងប្រជាពលរដ្ឋមួយចំនួន ជុំវិញការដាក់កម្រិតផាកពិន័យ និងដាក់ទោសទណ្ឌ របស់ច្បាប់កូវីដ១៩នេះ​ ។

លោក សំបាន ច័ន្ទដារ៉ា​ វ័យ១៨ឆ្នាំ ជានិស្សិតឆ្នាំទី១ កំពុងសិក្សា​នៅសកល​វិទ្យាល័យ​ភូមិន្ទ​ភ្នំពេញ បានលើកឡើងថា ខ្លួនបាន​អាន​លម្អិតច្បាប់ថ្មីស្ដីអំពីកូវីដ១៩​នេះ តាំង​ពី​អង្គភាព​ព័ត៌មាន និងប្រតិកម្មរហ័សរបស់ទីស្ដីការគណៈរដ្ឋមន្ត្រីបានផ្សាយ ដែលមាន​លម្អិត​ច្រើន​ជំពូក និង​មាត្រា។

យុវជនរូបនេះយល់ឃើញថា ច្បាប់នេះ​​មាន​ទាំង​ចំ​ណុច​ល្អ និង​ចំណុច​មិន​ល្អ ដោយ​សម្អាង​ថា ​ចំណេះដឹង​ប្រជាជន​នៅ​មាន​កម្រិត ជាពិសេសពួកគាត់ មិនសូវ​បាន​យល់​ដឹ​ង​ស៊ី​ជម្រៅ​អំពី​កត្តា​ជីវសាស្ត្ររបស់ជំងឺកូវីដ​១៩ ជំណែក​ការ​ផ្សព្វផ្សាយ​ច្បាប់​នេះ​ឲ្យ​ពលរដ្ឋ​បាន​ដឹង​មិនទាន់​ទូលំ​ទូលាយ​នៅឡើយ។

យុវជន ច័ន្ទដារ៉ា៖ «ចំណុចល្អសម្រាប់ច្បាប់នេះនៅត្រង់ថា ជាគោលដៅសុទិដ្ឋិនិយម សម្រាប់​​ប្រទេស​ជាតិយើង ដែលកំពុងរងគ្រោះដោយសារការរីករាលជំងឺកូវីដ១៩ ក្នុង​សហគមន៍ អ៊ីចឹងរដ្ឋាភិបាលបើគួរពុំគួរ ក៏ត្រូវបង្កើតច្បាប់មួយ​ដើម្បីទប់ស្កាត់ការរាល​ដាល។ ក្នុងដំណាក់កាលមួយដែលប្រជាពលរដ្ឋ គាត់មិនសូវយកចិត្តទុកដាក់ និង​មិន​សូវ​ជា​ខ្វល់​ខ្វាយ រដ្ឋាភិបាលបង្កើតច្បាប់ហ្នឹង​មក​ដើម្បីបង្អាក់ និងដាស់តឿនស្មារតីប្រជាពលរដ្ឋ ដោយ​ការដាក់​កំហិត​បង្ខំ ព្រោះពេលខ្លះ​សម្រាប់ប្រទេសយើងទាល់តែបង្ខំ បាន​ទទួលផល»។

លោក​បន្ថែមថា៖ «ក្នុងលក្ខណៈទុទ្ទិដ្ឋិនិយមវិញ គឺការផាកពិន័យជាប្រាក់រហូតដល់ ២លាន​រៀល  ឬលើសពីនេះ ប្រជាពលរដ្ឋខ្លះ គាត់គ្មានប្រាក់ច្រើនដល់នេះទេ  និង​ជាប់​ពន្ធនាគារ​ដល់​៥ឆ្នាំ ១០ឆ្នាំ ២០ឆ្នាំ វាហាក់ធ្ងន់ធ្ងរពេក»។

​​កញ្ញា ទឺន សុលីដា ក្នុងវ័យ​២៤ឆ្នាំ បច្ចុប្បន្នជាបុគ្គលិក​បម្រើការ ក្នុង​ក្រុមហ៊ុន​មួយ​នៅ​រាជធានី​ភ្នំពេញ។ យុវតីមានដើមកំណើតពីខេត្តតាកែវរូបនេះបាននិយាយថា ការដាក់​ចេញ​ច្បាប់​ថ្មី​ទប់ស្កាត់ជំងឺរាតត្បាតកូវីដ​១៩​នេះ វាមិនជាធ្ងន់ធ្ងរពេកទេ សម្រាប់​ប្រជាជន​ទូទាំង​ប្រទេស។  

កញ្ញាបញ្ជាក់ថា៖ «ដោយការណ៍នេះនាំឱ្យការរាតត្បាតនៃជំងឺ​អាចនឹងធូរស្រាលខ្លះ ប្រសិន​បើ​​ប្រជា​ជនទាំងអស់ចូលរួមសហការ ព្រោះវាមានភាពងាយស្រួលក្នុងការតាមដាន ស្វែងរកប្រភពនៃជំងឺ និងអាចទប់ស្កាត់ចំពោះប្រជាជន ដែលមិនទាន់​ប៉ះពាល់​អ្នក​មាន​ផ្ទុក​ជំងឺ ដោយអាចបង្ការមិនឱ្យឆ្លងចូលក្នុងសហគម៍ ក៏ដូចជាគ្រួសាររបស់ពួកគាត់ដែរ។ សម្រាប់​ច្បាប់ មិនបង្ខំមនុស្សឱ្យស្លាប់ទេ មានតែជំងឺទេ​ដែលឱ្យមនុស្សស្លាប់»។​

ទន្ទឹមនឹងគុណសម្បត្តិ សុលីដា ក៏បានលើកឡើងពីផលវិបាកផងដែរ ដោយសង្កត់ថា ការផាកពិន័យ និងដាក់ទោសទណ្ឌ គឺប៉ះពាល់ខ្លាំង ចំពោះអាជីវករតាមផ្សារបន្លែ និងតាមតូបលក់ទំនិញតូចៗ ជាពិសេសប្រជាជន ដែលមានជីវភាពមធ្យម អាចធ្លាក់ទៅទាប និងទាប កាន់តែធ្លាក់ទាបន្ថែមទៀត។

កញ្ញាបញ្ជាក់ថា៖ «ម្នាក់ៗនឹងមិនហ៊ានចេញក្រៅផ្ទះ ដោយខ្លាចឆ្លងជំងឺទៅ​ត្រូវផាកពិន័យ ជាប់ទោសដាក់ពន្ធនាគារ ប៉ុន្ដែការគ្មានលទ្ធភាពសងបំណុលគេ ខ្លាចក្រុមគ្រួសារដាច់ពោះ ខ្លាចគ្រប់សព្វបែបយ៉ាង សរុបទៅការផាកពិន័យ និងដាក់ទោស ដូចដាក់បន្ទុក​បន្ថែម»។

សុលីដាបន្ថែមថា ​រឹតតែអាក្រក់ទៅទៀត ចំពោះជនអនាថាគ្មានទីពឹង និងអ្នកមានលទ្ធភាព ពួកគាត់មានលទ្ធភាពឯណា នឹងមានប្រាក់ទៅបង់ថ្លៃផាកពិន័យ។

លោក កេត ប៊ុនធឿន មានវ័យ ៣៨ឆ្នាំ ជាប្រជាពលរដ្ឋរស់នៅខណ្ឌច្បារអំពៅ រាជធានី​ភ្នំពេញ បានបង្ហាញការយល់ឃើញ​ថា ច្បាប់នេះល្អប្រសើរ និងចាំបាច់បន្ទាន់ ក្នុងការ​បង្ការ​កា​រ​ឆ្លងរាលដាលនៃជំងឺកូវីដ ប៉ុន្ដែច្បាប់នេះ​អាចថាចេញរាងយឺតបន្តិច និង​ថា ការផ្សព្វ​ផ្សាយ​មិនសូវទូលំទូលាយ ឲ្យ​​មានប្រសិទ្ធភាពខ្ពស់​។

លោក កេត ប៊ុនធឿន បញ្ជាក់ថា​៖ «ស្ថានភាពកូវីដបច្ចុប្បន្នរាលដាលខ្លាំង ដូចនេះរដ្ឋមិនគួរ ត្រឹមកំណត់កន្លែងចាំបាច់សម្រាប់ការពាក់ម៉ាស់ទេ គួរ ត្រូវតែ កំណត់​ថាគ្រប់​ទី​កន្លែង​សាធារណៈ ឬ​ឯកជន  គ្រប់មនុស្សត្រូវតែពាក់ម៉ាស់ជាកំហិត ដោយ​រដ្ឋ​ត្រូវ​ចាត់​ខាងមូលដ្ឋានឲ្យអនុវត្តច្បាប់នេះ ហើយរដ្ឋខ្លួនឯងក៏ត្រូវធ្វើឱ្យតម្លៃ និងចំនួនម៉ាស់ គឺសមរម្យនឹងពលរដ្ឋទិញពាក់។​

លោក ប៊ុន ធឿន បន្ថែមថា ការ​បក​ស្រាយ​ច្បាប់​នេះ​ក៏​មិនទាន់​លម្អិត​គ្រប់​គ្រាន់​នៅ​ឡើយ។

លោក​ថា៖ «ឯការបកស្រាយច្បាប់ មិនទាន់បានច្បាស់លាស់ ដូចជាការកំណត់តំបន់ ដែល​តម្រូវឱ្យពាក់ម៉ាស់ ធ្វើឡើងមិនបានទូលំទូលាយ ប្រជាជនភាគច្រើនលើសលុប នៅ​តែ​យល់​ច្រឡំ​ថា​ត្រូវពាក់ម៉ាស់គ្រប់ទីកន្លែង។ ក្នុងខ្លឹមសារច្បាប់សោត ដូចជាមិនមានចែង​អំពី​កាតព្វកិច្ច និងការទទួលខុសត្រូវរបស់អាជ្ញាធរមូលដ្ឋាន ដែលនៅស្និទ្ធនឹងពលរដ្ឋទេ  បើ​ដូច​នេះ​កាតព្វកិច្ច និងតួនាទីរបស់អ្នកទទួលខុសត្រូវមិនច្បាស់លាស់ ធ្វើឲ្យ​ច្បាប់បាន​ត្រឹមតែ​ច្បាប់  តែការអនុវត្ត គឺនៅតែរញ៉េរញ៉ៃ គ្មានសណ្តាប់ធ្នាប់ដដែល»។

លោក កើត រិទ្ធ រដ្ឋមន្ត្រីក្រសួងយុត្តិធម៌ បានថ្លែងក្នុ​ង​សន្និសីទ​សារព័ត៌មាន​រួមគ្នា​ជាមួយ​ក្រសួង​សុខាភិបាល ដើម្បីស្រាយបំភ្លឺ និងពន្យល់ជាសាធារណៈជុំវិញការបង្កើតច្បាប់ថ្មីនេះ កាលពីទី​១៥ ខែមីនា ឆ្នាំ២០២១ កន្លងទៅថា ច្បាប់កូវីដនេះ ​បង្កើតឡើងក្នុងស្ថានភាពបន្ទាន់ និងប្រកាសជាការប្រញាប់ ដោយត្រូវចូលជាធរមានភ្លាមក្រោយប្រកាស ព្រម​ទាំង​ប្រដេញ​ឱ្យ​ទាន់​សភាពការណ៍​នៃការឆ្លងរបស់ជំងឺកូវីដ​១៩ ក្នុងសហគមន៍ ២០កុម្ភៈ។

លោក​បញ្ជាក់​ថា៖ «ច្បាប់នេះគឺដាក់ទោសតែចំពោះអ្នក​ដែលមិនគោរពវិធានការ ក្នុង​ការប្រយុទ្ធ​ទប់ស្កាត់​ការរាល​ដាល​ជំងឺកូវីដ​១៩ ដែលអាចផ្ដាច់ជីវិតប្រជាជនកម្ពុជា និង​បង្ក​ភាព​មហន្តរាយ​ដល់សង្គមជាតិ​តែប៉ុណ្ណោះ​»។

លោកក៏បានបញ្ជាក់បន្ថែមអំពីបទល្មើស ដែលមានចែងសំខាន់ៗក្នុងច្បាប់នេះថា មាន​ចំនួនប្រាំ រួមមាន ​បទគេចវេះក្នុងការធ្វើចត្តា​ឡីស័ក ឬគេចចេញពីកន្លែងធ្វើចត្តាឡីស័ក បទគេចវេះពីការព្យាបាល ឬគេចចេញពីកន្លែងព្យាបាល បទចម្លង​ដោយ​ចេតនា​នូវ​ជំងឺ​កូវីដ​ដល់​អ្នក​ដទៃ បទមិនគោរពវិធានការរដ្ឋបាល និងបទរារាំងដល់ការអនុវត្តវិធានការ។ បទ​ល្មើស​ទាំង​នេះ​​ត្រូវ​ភ្ជាប់ជាមួយការផាកពិន័យជាប្រាក់ចន្លោះពី ១លានរៀល ដល់ ២០​លាន​រៀល ព្រមទាំងអាចជាប់ទោសដាក់ពន្ធនាគារជាអន្តរការណ៍ចន្លោះពី​៦ខែ រហូត​ដល់២០ឆ្នាំ។

លោកស្រី ចក់ សុភាព នាយិកាប្រតិបត្តិមជ្ឈមណ្ឌលសិទ្ធិមនុស្សកម្ពុជា បាន​ផ្ដល់​សម្ភាស​ដល់ Newsroom Cambodia កាលពីថ្ងៃទី១២ មីនា នេះ​​ ជុំវិញ​ការយល់​ឃើញ​រប​ស់​លោក​ស្រី​ថា​ ការតាក់តែងច្បាប់​ធ្វើឡើងដោយតក់ក្រហល់ ឬមិនទាន់មានការចែករំលែកព័ត៌មាន ឱ្យសាធារណជនបានដឹងឮទូលំទូលាយនៅឡើយ។ ​

លោកស្រី ចក់ សុភាព៖ «ទោសប្បញ្ញត្តិ មានការដាក់ទោសទណ្ឌពី ១០ ទៅ ២០ឆ្នាំនេះ ខ្ញុំយល់ថា​វា​ហាក់បី​​ដូចជា​ធ្ងន់ធ្ងរ  ហើយត្រូវធ្វើយ៉ាងម៉េច ​ចែងឱ្យច្បាស់ពាក់ព័ន្ធនឹង ការ​ចម្លង​​ជំងឺ​​កូវីដ​​១៩ ដោយចេតនាហ្នឹង ថាតើលក្ខខណ្ឌបែបណា ដែល​យើង​កំណ​ត់​ថា​​អាច​ជា​ការចម្លង​ជំងឺ​ដោយចេតនា កន្លែងនេះជាចំណុច​មួយ ដែល​វា​នឹង​អាច​ប្រឈម​សម្រាប់​ពលរដ្ឋ។ ជួនកាលជាការបកស្រាយ​ច្បាប់តាមឆន្ទៈ​រប​ស់​សមត្ថកិច្ច អ៊ីចឹង​ពលរដ្ឋ​អាច​នឹង​រងគ្រោះ​ទ្វេដង រងគ្រោះមួយដោយសារជំងឺ ហើយរងគ្រោះមួយទៀត​ដោយសារ​ការដាក់​ទោស​ទណ្ឌ»។

សម្រាប់អ្នកឃ្លាំមើលសង្គម លោក ឡៅ ម៉ុងហៃ បានសរសេរ​លើ​ទំព័រហ្វេសប៊ុក​របស់​លោក​ កាលពីថ្ងៃទី១៦ មីនា ថា៖ «ច្បាប់ [កូវីដ១៩] បង្កើតបន្ទុកធ្ងន់ធ្ងរមិនសមាមាត្រ ដល់​ប្រជា​ពលរដ្ឋ  បង្កើតស្ថានភាពមិនទៀងទាត់ ពិបាកដល់ការរកស៊ីធ្វើការ និង​បង្ក​លក្ខណ​:​ឱ្យ​មាន​ការ​រំលោភអំណាចថែមទៀត។ ច្បាប់នេះ មាន​លក្ខណ​:​ជា​ច្បាប់​គ្រប់គ្រង​ប្រទេស​ជាតិ​ស្ថិត​ក្នុងភាពអាសន្ន នៅ​ពេល​ប្រឈមគ្រោះថ្នាក់ធ្ងន់ធ្ងរ ដល់សុខភាពសាធារណ: និង​អាយុ​ជីវិត​ប្រជា​ពលរដ្ឋ»។

លោក​សរសេរ​បន្ថែម​ថា៖ «ច្បាប់នេះរឹតត្បិតសិទ្ធិ និងសេរីភាពជាច្រើន របស់ប្រជាពលរដ្ឋ តាមច្បាប់សិទ្ធិមនុស្ ស(មាត្រា៤ នៃICCPR) និងរឹតត្បិតបែបនេះបាន លុះណាតែ​ប្រទេ​ស​ស្ថិត​ក្នុង​ ភាពអាសន្នសាធារណៈ ដែលគំរាមកំហែង ដល់អត្ថិភាពជាតិ និង [ដែល] ត្រូវ​បាន​ប្រកាស​ជា​ផ្លូវការ»។

ទោះយ៉ាងណាក៏ដោយ មកទល់នឹងពេលនេះ ករណីឆ្លងក្នុងសហគមន៍ នៅតែបន្ដកើនឡើង ដោយមិនមានទាន់ឃើញសញ្ញា​ណា​ថា​អាចវិលមកសភាពល្អប្រសើរនៅឡើយទេ។

លើសតែពីការភ័យខ្លាច ប្រជាពលរដ្ឋ​ក៏បានចូលរួមជាចំណែកក្នុងការទប់ស្កាត់ និងពិត​ជា​ចង់​ឱ្យ​ស្ថានភាពជំងឺកូវីដ-១៩​នេះ អាចត្រូវទប់ស្កាត់បានឆាប់ៗ។ ​ជាមួយ​គ្នា​នេះ ពលរដ្ឋ​​មួយ​ចំនួនក៏​​ស្នើសុំរដ្ឋាភិបាល និងក្រសួងពាក់ព័ន្ធ​ពិចារណា និងមើលឡើងវិញ ចំពោះ​ទោស​ប្បញ្ញត្តិ​ ការផាកពិន័យ និងការកម្រិតការដាក់ទោសទណ្ឌ។

យុវជន សំបាន ច័ន្ទដារ៉ា លើកឡើងថា៖ «ក្នុងដំណាក់កាលនេះ​ប្រជាជន​មានការ​ភ័យព្រួយ​នឹង​បញ្ហា​កូវីដ​ហ្នឹង​ផង ហើយក៏ចាំបាច់ក្នុងការប្រកបជីវភាពប្រចាំថ្ងៃ ដើម្បីចិញ្ចឹមក្រពះ និង​គ្រួសារពួកគាត់ផង  ដូច្នេះអ្នកខ្លះ គាត់រងបន្ទុកគ្រួសារធ្ងន់ធ្ងរ និង​មិនមាន​ជីវ​ភាព​​ល្អ​ប្រសើរ​ដូចជា​អ្នក​មានអំណាច ឬអ្នកធូរធារស្រាប់នោះទេ ដូច្នេះ ការជំរុញ ការលើកទឹកចិត្ត ការគាំពារ គឺជារឿងប្រសើរ និងសូមក្រសួងពាក់​ព័ន្ធជួយ​ផ្សព្វផ្សាយឱ្យបានទូលំទូលាយ បង្រៀន និងពន្យល់ប្រជាជនពលរដ្ឋឱ្យបានយល់ដឹង ជាជាង​ដាក់​ច្បាប់​ដោយ​កំហិត​បង្ខំ»៕​

តាមរបាយការណ៍ប្រចាំខែកុម្ភៈ តម្លៃលក់ជ័រកៅស៊ូជាមធ្យម ១, ៥៥៧ដុល្លារក្នុងមួយតោន កើនចំនួន
១២៩ដុល្លារ/តោន ឬស្មើ ៩% បើធៀបនឹងខែកុម្ភៈ ឆ្នាំ២០២០។ ឯតម្លៃលើការប្រមូលទិញតាមគ្រួសារចម្ការគឺ ជ័រទឹក(DRC 100%) មានការប្រែប្រួលពី ៥, ៥៧៥៛ ដល់ ៥, ៨០០៛ ក្នុងមួយគីឡូក្រាម និងជ័រកក(DRC 50%) ពី ២, ១៥០៛ ដល់ ២, ៧៥០៛ ក្នុងមួយគីឡូក្រាម។

ទិន្នន័យសរុបប្រចាំខែកុម្ភៈរបស់ក្រសួងបានឱ្យដឹងបន្ថែមថា ផលិតផលជ័រកៅស៊ូ ដែលសម្រេចបានមានចំនួន ៣២,៨៤៣តោន កើន ៣, ៦៤០តោន ស្មើនឹង ១២% ហើយបរិមាណបញ្ចេញលក់ក្រៅប្រទេសបានចំនួន ៣០,
៩០៩តោន កើន ៣, ៤០២តោន ស្មើនឹង ១២% បើប្រៀបធៀបនឹងខែកុម្ភៈដូចគ្នា កាលពីឆ្នាំ២០២០,
ក៏ប៉ុន្ដែមានការធ្លាក់ចុះបន្ដិចវិញ បើធៀបនឹងខែមករា ឆ្នាំ២០២១ កន្លងទៅថ្មីៗ ដោយជ័រកៅស៊ូសម្រេចបានមានចំនួន ៥៧, ៩៧២តោន ឯការបញ្ចេញលក់បានចំនួន ៥២, ៧១១តោន និងតម្លៃលក់ជាមធ្យម ១,៦០៣ដុល្លារ/តោន។

លោកប៉ុល សុផា មន្ត្រីជាន់ខ្ពស់នៃអគ្គនាយកដ្ឋានកៅស៊ូ បានផ្ដល់សម្ភាសតាមទូរសព្ទឱ្យ Newsroom
Cambodia អំពីមូលហេតុនៃ​ការកើនឡើងតម្លៃ និងទិន្នផលជ័រកៅស៊ូថា ដោយសារតម្លៃ និងតម្រូវការទីផ្សារអន្តរជាតិកើនឡើង មិនមែនកើនត្រឹមទីផ្សារស្រុកខ្មែរទេ ព្រោះសម្រាប់ផលិតផលជ័រកៅស៊ូខ្មែរ គឺនាំចេញទាំងស្រុង។ នៅរយៈពេលប៉ុន្មានខែចុងក្រោយ គិតចាប់ពីចុងឆ្នាំ២០២០ បន្ដមក តម្លៃទីផ្សារក្រៅស្រុកមានកំណើន និងមានកត្ដាស្ថិរភាពល្អ ដែលនាំឱ្យជ័រកៅស៊ូក្នុងស្រុកមានតម្លៃស្ថិរភាពល្អប្រសើរតាមហ្នឹង។

ដោយឡែកចំពោះទិន្នផលជ័រកៅស៊ូក្នុងស្រុក គឺនឹងមានការកើនឡើងជាបន្តបន្ទាប់ ពីឆ្នាំនេះ ដល់ឆ្នាំ ២០២២
ឬ២០២៤ ដោយសារកៅស៊ូបានដាំនៅក្មេង ឱ្យទិន្នផលខ្ពស់ និងដល់ពេលកំពុងឱ្យផល។ ហើយពីមួយឆ្នាំទៅមួយឆ្នាំ ផ្ទៃដីដាំកៅស៊ូបានកើនឡើង ឯកៅស៊ូដល់ពេលអាចចៀរបានមានកំណើនបន្តបន្ទាប់ផងដែរ ដូច្នេះការកើនផលិតផលក៏តាមហ្នឹង។ នេះជាអ្វីលោកប៉ុល សុផា បានបញ្ជាក់បន្ថែម។

«បញ្ហាស្ថិរភាពតម្លៃកៅស៊ូ គឺអាស្រ័យលើបរិបទទីផ្សារអន្តរជាតិ។ ដោយសារជំងឺកូវីដ ១៩ ស្ថានភាពប្រទេសផលិតកៅស៊ូធំៗ មានវិបត្តិក្នុងការផលិត ដូចជាប្រទេសថៃ ម៉ាឡេស៊ី ឥណ្ឌូនេស៊ី ជាដើម ដែលដំណើរការផលិតគឺ ពឹងផ្អែកលើ ពលករពីប្រទេសជិតខាង»។

«ដោយមានការបិទប្រទេស ព្រោះជំងឺឆ្លងកូវីដ១៩ ធ្វើឱ្យប្រទេសទាំងនោះ ខ្វះកម្លាំងពលកម្ម អ៊ីចឹងនាំឱ្យដំណើរការផលិតធ្លាក់ចុះ។ ស្របជាមួយគ្នានេះ ប្រទេសចិនបានមានភាពធូរស្បើយ ប្រសើរឡើងវិញពីវិបត្តិកូវីដ ១៩ ហើយការផលិតបានមានកំណើន អ៊ីចឹងតម្រូវការវត្ថុធាតុដើមសម្រាប់ការផលិតក៏កើនឡើង ធ្វើឱ្យស្ថិរភាពតម្លៃកៅស៊ូល្អប្រសើរ»។
លោកប៉ុល សុផា បានបន្ថែមថា សម្រាប់ការនាំចេញវិញ គឺមានបញ្ហាបន្ដិចបន្ដួច ប៉ុន្ដែមិនមែនជាបញ្ហាចោតទេ ដោយសារប្រទេសជិតខាងមានលក្ខខណ្ឌរាំងទ្ទប់ប្រទេសពីជំងឺកូវីដ នាំឱ្យការឆ្លងដែន និងការផ្ទេរទំនិញ
មានតម្លៃកើនឡើងផងដែរ។

ដោយឡែកលោកបាន សាវឿន អ្នកគ្រប់គ្រងផ្នែករដ្ឋបាលទូទៅក្នុងចម្ការកៅស៊ូ នៅឃុំរំចេក ស្រុកមេមត់
ខេត្តត្បូងឃ្មុំ បានប្រាប់ Newsroom Cambodia តាមសារបណ្ដាញសង្គមហ្វេសប៊ុកថា ទាក់ទងនឹងតម្លៃកៅស៊ូ
សម្រាប់ឆ្នាំ២០២១ នេះនិងកាលឆ្នាំ ២០២០ កន្លងទៅ មានភាពខុសគ្នាចន្លោះ ១០០ ទៅ ២០០ដុល្លារដែរក្នុងមួយតោន ប៉ុន្ដែការប្រមូលផលវិញ កាលពីឆ្នាំទៅ បានផលច្រើនគួរសមជាងឆ្នាំនេះ។

លោកបានបញ្ជាក់បន្ថែមថា បើទោះទិន្នផល និងតម្លៃទីផ្សារបច្ចុប្បន្ន ទទួលបានយ៉ាងណា ក៏ប៉ុន្ដែពុំសូវឆ្លើយតបនឹងតម្លៃពលកម្មថ្លៃ និងការចំណាយទុនច្រើនគួរសមលើចម្ការកៅស៊ូប៉ុន្មានទេ ព្រោះផលិតផលជ័រកៅស៊ូ
ក៏អាចឡើងចុះទៅតាមការប្រែប្រួលអាកាសធាតុផងដែរ។

«ក្នុងស្ថានភាពជំងឺកូវីដកំពុងរាលដាលនេះ វាពិបាកត្រង់ការបញ្ចេញលក់ ដោយទីផ្សារប្រទេសជិតខាងបិទ
ដូច្នេះតម្លៃ គឺនៅត្រឹមតែឈ្មួញកណ្ដាល ធ្វើឱ្យជួបផលលំបាកដែរ ជាពិសេសសម្រាប់ម្ចាស់ចម្ការ គឺពិបាកមែនទែន។ ហើយចង់សំណូមពរថា បើអាចសូមបន្ធូរបន្ថយការយកពន្ធអីតាមហ្នឹង ដែលជាផលល្អដល់កសិករដែរ ហើយបើតម្លៃពន្ធ វាថ្លៃពេក មិនថាកសិករជាម្ចាស់ចម្ការ ឬសហគ្រាសទេ គឺមានការលំបាក
និងមានផលប៉ះពាល់ទាំងសងខាង។» នេះជាសម្ដីបុរសវ័យ ៣៣ឆ្នាំរូបនេះបន្ថែម។

សូមឱ្យដឹងថា លើសអំពីដំណាំកៅស៊ូ ក៏មានចំនួនការនាំចេញទិន្នផលដំណាំកសិកម្មផ្សេងទៀតសរុប
ប្រចាំខែកុម្ភៈផងដែរ ដូចជា បរិមាណផ្លែចេកស្រស់មានចំនួន ៤២, ១៥៦តោន, ផ្លែស្វាយស្រស់ ២២, ៦៩៦តោន, គ្រាប់ពោត ៥៤, ៤៤៣តោន, គ្រាប់ស្វាយចន្ទី ៤, ៤៥០តោន, ម្រេច ៤តោន និងម្ទេសស្រស់ ១៥, ២៥៣តោន ដែលនាំចេញទៅកាន់ប្រទេសគោលដៅសំខាន់ៗ រួមមាន ប្រទេសជប៉ុន កូរ៉េខាងត្បូង ចិន សិង្ហបុរី វៀតណាម ថៃ ហុងកុង បែលហ្ស៊ិក និងអាមេរិកជាដើម។

កៅស៊ូ គឺជាដំណាំកសិ-ឧស្សាហកម្មនៅកម្ពុជា ដែលមានដាំភាគច្រើនផងដែរ បន្ទាប់ពីដំណាំស្រូវ។
តាមរបាយការណ៍ក្រសួងកសិកម្ម ផ្ទៃដីដាំកៅស៊ូសរុបមានចំនួន ៤០៤, ១១៨ហិកតា ក្នុងនោះផ្ទៃដីកៅស៊ូចៀរជ័របានចំនួន ២៩២, ៤៩៧ហិកតា ស្មើនឹង ៧២% និងផ្ទៃដីកៅស៊ូកំពុងថែទាំចំនួន ១១១,៦២១ហិកតា ស្មើនឹង ២៨%។

គួរបព្ជាក់ថាកាលពីឆ្នាំ ២០២០កន្លងទៅ ទំហំទឹកប្រាក់ នៃការនាំចេញជ័រ និងដើមកៅស៊ូសរុបមានចំនួន ៤៨២,៧៦លានដុល្លារ ដែលក្នុងនោះជ័រកៅស៊ូនាំចេញសរុបចំនួន ៣៤០,​ ០០០តោន និងដើមកៅស៊ូចំនួន ១៥៨,៤០០ម៉ែត្រគូប៕

ការណ៍​នេះ បាន​បង្ក​ឱ្យ​មានការ​ភ្ញាក់ផ្អើល និង​សោកស្ដាយ​ពី​អ្នក​ស្រឡាញ់ និង​ចង់​អភិរក្ស​ស្នាដៃ​សំណង់​បេតិកភណ្ឌ​ជាតិ​។

Story: https://kohsantepheapdaily.com.kh/article/1286225.html?fbclid=IwAR1SByCpUWffoXVEyi9C4mHF679D2emHl8YrltemSPZ0W_AXamTBMRpMuWI

យោងតាមហ្វេសប៊ុកអង្គការខាងលើ មកទល់នឹងថ្ងៃទី៥ ខែមីនា ឆ្នាំ២០២១នេះ ក្រុមអ្នកស្រាវជ្រាវ បានប្រទះឃើញកំណើតកូនសត្វផ្សោតថ្មីចំនួនពីរលើក។ កូនផ្សោតទី១ ប្រទះឃើញនៅជម្រកធម្មជាតិ នៃខេត្រស្ទឹងត្រែង កាលពីចុងសប្ដាហ៍កន្លងទៅ និងទី២នេះ នៅជម្រកធម្មជាតិ កាំពី ខេត្រក្រចេះ។

អង្គការលើកឡើងបន្ថែមថា «ព្រឹត្តិការណ៍ទាំងពីរនេះ គឺជាការលើកទឹកចិត្តខ្លាំងបំផុតមួយដល់ក្រុមអ្នកស្រាវជ្រាវ ក្នុងការបន្ដតាមដានស្ថានភាព និងកំណត់អត្តសញ្ញាណសត្វផ្សោត នៅតំបន់ទន្លេមេគង្គ» ។

ទន្ទឹមនឹងដំណឹងរំភើបនេះ ក៏នៅតែមានការព្រួយបារម្ភពីសត្វផ្សោត​​​ ផងដែរ ដោយពួកវា នៅតែអាចរងគ្រោះ ងាយស្លាប់ជាបន្ដបន្ទាប់ ដោយសារតែជាប់មងអ្នកនេសាទ និងការនេសាទដោយប្រើឧបករណ៍ច្បាប់ហាមឃាត់ ដែលសុទ្ធសឹងជាមូលហេតុចម្បងៗ ដែលបណ្ដាលឱ្យ ផ្សោតពេញវ័យស្លាប់ ​ហើយចាំបាច់ត្រូវអនុវត្ត ជាបន្ទាន់នូវវិធានការរួមគ្នា ឱ្យខ្លាំងបន្ថែមទៀត ដើម្បីការពារសត្វផ្សោតទន្លេមេគង្គ ឱ្យរួចពីការបាត់បង់​ នេះបើតាមសារបង្ហោះដោយអង្គការដដែល។

អង្គការបន្ដបន្ថែមថា «ការចូលរួមការពារសត្វផ្សោត ឱ្យនៅគង់វង្ស គឺមានសារសំខាន់ណាស់ មិនត្រឹមតែសម្រាប់ផ្សោតខ្លួនវាប៉ុណ្ណោះទេ ប៉ុន្ដែថែមទាំង មានអត្ថប្រយោជន៍ ដល់ទន្លេទាំងមូល រាប់បញ្ចូលទាំងហ្វូងត្រី ដែលត្រូវបានអ្នកវិទ្យាសាស្ត្រប៉ាន់ប្រមាណថា មានចំនួនជាង ១,១០០​ប្រភេទ និងប្រព័ន្ធជីវៈអេកូឡូស៊ីដ៏សម្បូរបែបដទៃទៀត នៅក្នុងទន្លេនេះ»។

គួរឱ្យដឹងថា សត្វផ្សោតនៅកម្ពុជា ដែលគេរាប់បញ្ចូលជាសត្វជិតផុតពូជនេះ មាននៅតំបន់ទន្លេមេគង្គផ្នែកខាងលើ ពោលគឺខេត្រ ក្រចេះ និងស្ទឹងត្រែង និងម្ដងម្កាលធ្លាប់ឃើញហែលដល់ទន្លេមេគង្គក្នុងខែត្រ​ត្បូងឃ្មុំ និងកំពង់ចាម។

បើតាមរបាយការណ៍ជំរឿនសត្វផ្សោត ឆ្នាំ២០២០ ចំនួនសត្វផ្សោតសរុប មានត្រឹម ៨៩ក្បាលប៉ុណ្ណោះ ដែលកំពុងរស់នៅក្នុងទន្លេមេគង្គ។ កាលពីឆ្នាំ២០២០ ក្រុមអ្នកស្រាវជ្រាវ បានកត់ត្រាកូនសត្វផ្សោតចំនួន ៩ក្បាល ខណៈកូនផ្សោតចំនួន​ ១៣ក្បាល​ត្រូវបានកត់ត្រាក្នុងឆ្នាំ ២០១៩៕​

​

បណ្ដាស្ថានទូតប្រទេសប្រជាធិបតេយ្យ​ប្រចាំកម្ពុជា​ទាំង​នោះ ​រួម​​មាន​​តំណាង​អ្នកនាំពាក្យ​សហភាព​អឺរ៉ុប ស្ថានទូត​សហរដ្ឋអាមេរិក​ប្រចាំកម្ពុជា ស្ថានទូត​អាល្លឺម៉ង់ អង់​គ្លេស បារាំង និង​អូស្រ្តាលី​​ជាដើម។​

ការ​បង្ហោះ​សារអំពាវនាវឲ្យ​កម្ពុជា​មានការ​ផ្សះផ្សា​ជាតិ​​នោះ​ កើត​ឡើង​បន្ទាប់ពី​សាលាដំបូង​រាជធានី​ភ្នំពេញ កាលថ្ងៃទី​១ ខែ​មីនា ប្រកាស​សាលក្រម​សម្រេចកាត់ទោសលោក សម រង្ស៊ី មេដឹកនាំ​គណបក្ស​ប្រឆាំង ឲ្យជាប់ពន្ធនាគារ២៥ឆ្នាំ។ ចំណែក​អ្នកស្រី មូរ សុខហួរ ព្រមទាំងលោក អេង ឆៃអ៊ាង ត្រូវ​ជាប់​ពន្ធនាគារ​២២ឆ្នាំ និង​មន្ត្រីមួយចំនួនទៀត​រួម​មាន អ្នកស្រី ជូឡុង សូមួរ៉ា លោក ម៉ែន សុថាវរិន្ទ្រ លោក ហូរ វ៉ាន់ លោក អ៊ូ ច័ន្ទឫទ្ធិ លោក  ឡុង រី និងលោក នុត រំដួល សម្រចឱ្យជាប់ពន្ធនាគារ២០ឆ្នាំ។

ក្រៅតែពីមានទោសជាប់ពន្ធនាគារ មេដឹកនាំអតីតបក្សប្រឆាំងទាំង ៩រូបនេះ ក៏​ត្រូវ​សម្រេច​ដក​ហូតសិទ្ធិជាពលរដ្ឋមួយចំនួនជាអាទិ៍ សិទ្ធិបោះឆ្នោត សិទ្ធិឈរឈ្មោះឱ្យគេបោះឆ្នោត ​និង​សិទ្ធិ​បម្រើរាជការ ព្រមទាំងផាកពិន័យជាប្រាក់រួមគ្នាចំនួន ១,៨០០ លានរៀល ចូលទៅរដ្ឋផងដែរ។

ក្រោយប្រកាសសាលក្រមជុំវិញការកាត់ក្ដីនេះ តំណាងអ្នកនាំពាក្យ នៃ​ការិយាល័យ​ក្រៅប្រ​ទេស​របស់​សហភាព​អឺរ៉ុប​បាន​ចេញ​សេចក្ដីថ្លែងការណ៍​រួមមួយ ដោយបានគត់សម្គាល់ថា សាលក្រមកាត់ក្ដីនេះ ត្រូវបានប្រកាសបន្ទាប់ពីសវនាការប្រញាប់ប្រញាល់ ដែលត្រូវបានធ្វើឡើងដោយកំបាំងមុខ។ ជនជាប់​ចោទ​មិនត្រូវបានអនុញ្ញាតឱ្យត្រឡប់មកកម្ពុជា​ដើម្បីការពារក្ដីរបស់ខ្លួន​នៅចំពោះមុខតុលាការ ដែល​នេះ​ត្រូវ​បានអ្នកនាំពាក្យសហភាពអឺរ៉ុប ចាត់ទុកថា ហាក់បីដូចជា ការរំលោភ​សិទ្ធិ​ទទួល​បាន​ការកាត់ក្ដី​ដ៏​ត្រឹមត្រូវ ដែលមានចែងយ៉ាងច្បាស់​ក្នុងច្បាប់អន្តរជាតិ​ស្ដីពីសិទ្ធិមនុស្ស។

សេចក្ដីថ្លែងការណ៍ដដែលបន្ថែមថា ប្រជាពលរដ្ឋកម្ពុជាទាំងអស់ ដោយមិន​គិតពី​និន្នាការ​នយោបាយ​របស់​ពួកគេ គួរទទួលបានការធានាថា ពួកគេមានសិទ្ធិ ទទួលបានការកាត់ក្ដីដ៏ត្រឹមត្រូវ ស្របទៅតាម អនុសញ្ញា ស្ដីពីសិទ្ធិពលរដ្ឋ និងសិទ្ធិនយោបាយ រួមទាំងសិទ្ធិនានា ដែលមានចែង នៅក្នុង​រដ្ឋធម្មនុញ្ញ​របស់​កម្ពុជា។ អាជ្ញាធរកម្ពុជា ត្រូវគោរពនីតិរដ្ឋ និងការជំនុំជម្រះដ៏ត្រឹមត្រូវ និងធានាថា សិទ្ធិចូលរួមនយោបាយ និងសេរីភាពជាមូលដ្ឋានគ្រឹះ ត្រូវបានគោរពយ៉ាងពេញលេញ រាប់បញ្ចូលទាំងសេរីភាពបញ្ចេញ​មតិ ការបង្កើតអង្គការ សមាគម និងការប្រមូលផ្ដុំដោយសន្ដិវិធី។

ក្នុងលិខិតបន្ទាត់ចុងក្រោយបានសរសេរថា៖ «សហភាពអឺរ៉ុប សូមអំពាវនាវជាថ្មីម្ដងទៀត ដល់​អាជ្ញាធរ​កម្ពុជា ក្នុងការចាប់ផ្ដើមនូវដំណើរការផ្សះផ្សាជាតិ តាមរយៈកិច្ចពិភាក្សាប្រកបដោយ ភាពត្រឹមត្រូវ​ស្មោះត្រង់ និងចូលរួមគ្រប់ភាគីពាក់ព័ន្ធទាំងអស់»។

ចំណែក​ទំព័រហ្វេសប៊ុកស្ថានទូតអូស្ត្រាលីប្រចាំកម្ពុជា ផ្សាយ​នៅ​ថ្ងៃ​ទី​៣​ ខែមីនា​ ថា លោក Pablo KANG ឯកអគ្គរដ្ឋទូត​អូស្រ្តាលី​​ប្រចាំ​កម្ពុជា ​បាន​ជួប​​លោក ទៀ បាញ់ រដ្ឋមន្រ្តី​ក្រសួង​ការពារ​ជាតិ ដោយ​​បានលើកឡើងអំពីកង្វល់របស់រដ្ឋា​ភិបាល​អូស្ត្រាលី ក្នុងការកាត់ទោសសកម្មជនគណបក្សប្រឆាំង និងមន្ត្រីជាន់ខ្ពស់សំខាន់ៗ ឱ្យជាប់ពន្ធនាគារយូរឆ្នាំ និងដកសិទ្ធិពលរដ្ឋ នាពេលថ្មីៗ។ លោក Pablo Kang ​ក៏បានទទូច​ឲ្យ​​រដ្ឋាភិបាលកម្ពុជា​អនុវត្តតម្លាភាព និងនីតិវិធីត្រឹមត្រូវ លើដំណើរ​ការកាត់ក្ដីទាំ​ង​អស់ និងមានវិធានការកសាងទំនាក់ទំនងឡើងវិញ ជាមួយសមាជិកគណបក្សប្រឆាំង​ និងសង្គមស៊ីវិល។

ស្រដៀងគ្នានេះ លោក W. Patric Muphy ឯកអគ្គរដ្ឋទូតអាមេរិកប្រចាំ​កម្ពុជា បានថ្លែងក្នុង​បណ្ដាញ​សង្គមធ្វីត​ធឺរ​បស់លោក​ថា ការកាត់ទោសនេះ គឺខ្វះនីតិវិធីត្រឹមត្រូវ ហើយក៏បានស្នើឱ្យអាជ្ញាធរ បើក​លម្ហ​នយោបាយឱ្យបានទូលំទូលាយឡើងវិញ និងអនុញ្ញាតឱ្យគ្រប់ភាគី​បញ្ចេញមតិយោបល់ និងចូលរួមធ្វើសកម្មភាពបានដូចគ្នា។

លោក សម រង្ស៊ី បានសរសេរលើទំព័រហ្វេសប៊ុកលោកប្រតិកម្មនឹង សាលក្រមផ្ដន្ទាទោសលោក និងអ្នកនយោបាយអតីតគណបក្សសង្គ្រោះជាតិ ៨រូបទៀតថា «សាលក្រមគួរឱ្យអស់សំណើច ឆ្លុះបញ្ចាំង​ពីភាពភ័យខ្លាចរបស់លោក ហ៊ុន សែន ដែល​ចង់កម្ចាត់លោកចេញពីឆាកនយោបាយកម្ពុជា» ។

លោក ផៃ ស៊ីផាន អ្នកនាំពាក្យរដ្ឋាភិបាលកម្ពុជា បានប្រាប់ Newsroom Cambodia តាមរយៈសម្ភាសតាមទូរស័ព្ទថា ចំពោះការសម្រេចរបស់តុលាការ​ ក្នុងនាមរាជរដ្ឋាភិបាលកម្ពុជា មិនមានសមត្ថកិច្ចណាទៅលូកលាន់ទេ ព្រោះតុលាការជាស្ថាប័នឯករាជ្យ ហើយវិនិច្ឆ័យក្ដី ក្នុងនាមប្រជាពលរដ្ឋខ្មែរ ដែលមានសរសេរក្នុងរដ្ឋធម្មនុញ្ញ រាល់ជនទាំងឡាយណា ដែលប្រព្រឹត្តរំលោភច្បាប់ គឺតុលាការជាអ្នកវិនិច្ឆ័យ។

លោកបន្ដថា ដូចយើងឃើញហើយថា អ្វីដែលផលប្រយោជន៍លើ​​សកលលោក គឺសន្ដិភាព និងការគោរពលិទ្ធិប្រជាធិបតេយ្យ ហើយបើមានជនណាអំពាវនាវ ធ្វើឱ្យមានចលាចល​ដើម្បីបែរចុងអាវុធ មកទម្លាក់នាយករដ្ឋមន្ត្រី ដែលកើតឡើង ដោយការបោះឆ្នោត ស្របច្បាប់ រឿងហ្នឹង គឺមិនអាចអនុគ្រោះឱ្យបានទេ។​ លោកបន្ថែមថា ចំពោះអ្នកអំពាវនាវ ញុះញង់បង្កើតអំពើហិង្សា ប្រឆាំងរំលោភលើច្បាប់នីតិរដ្ឋ ហេតុដូចម្ដេចតុលាការគ្មានសិទ្ធិកាត់សេចក្ដី ហើយអ្នក ដែល​ឆ្លង​កាត់​ការកាត់​សេចក្ដី​ហ្នឹង មានការវិនិច្ឆយដាច់ដោយឡែកមួយ ដែលជាបុព្វសិទ្ធិ​របស់​នាយក​រដ្ឋមន្ត្រី។

លោកបានឆ្លើយតបបញ្ជាក់បន្ថែមលើសេចក្ដីថ្លែងការណ៍ស្នើឱ្យមានការផ្សះផ្សាជាតិថា៖ «តុលាការវិនិច្ឆយក្ដី អ្នកដែលត្រូវបានកាត់ទោស ចំពោះរឿងបំពាន់ច្បាប់តែប៉ុណ្ណោះ។ ហើយការផ្សះផ្សាជាតិ មិនមែនជារឿងវិបត្តិនយោបាយឯណា, មានតែក្រុមឧទ្ទាមប្រឆាំងរាជរដ្ឋាភិបាល ប្រឆាំងប្រជាពលរដ្ឋ ដូច្នេះគេ មិនដែលទៅចរចាជាមួយក្រុមឧទ្ទាមទេ»។

ទាក់ទងនឹងរឿងនេះដែរ លោក ជិន ម៉ាលីន អ្នកនាំពាក្យក្រសួងយុត្តិធម៌ បានសរសេរ​លើ​ហ្វេសប៊ុកលោកនៅថ្ងៃទី៣​ ខែមីនា ថា៖ «លម្ហប្រជាធិបតេយ្យនៅកម្ពុជា បើកទូលាយជានិច្ច សម្រាប់​អ្នកអនុវត្តសិទ្ធិ និងសេរីភាពរបស់ខ្លួនស្របតាមរដ្ឋធម្មនុញ្ញ និងច្បាប់។ ការអនុវត្តច្បាប់ ចំពោះអ្នកប្រព្រឹត្តបទល្មើស មិនមែនជាការរឹតត្បិត​លម្ហប្រជាធិបតេយ្យនោះទេ។ ចំណែក​ឯការ​រិះគន់​លើ​នីតិវិធី និងការសម្រេចរបស់តុលាការ​ដោយមិនផ្អែកលើមូលដ្ឋានច្បាប់ និងនីតិវិធីច្បាប់របស់កម្ពុជា ហើយដើម្បីតែការពារក្រុមជនល្មើសនោះ វាជាការិះគន់​បែបអយុត្តិធម៌ និងមានស្តង់ដារពីរ» ។

លោក ឡៅ ម៉ុងហៃ អ្នកឃ្លាំមើលសង្គម បានសរសេរលើហ្វេសប៊ុកលោកទាក់ទងនឹងការឆ្លើយតបរបស់មន្ត្រីអំពីស្ថានភាពសិទ្ធិមនុស្សនៅកម្ពុជាថា៖ «ការឆ្លើយតបទៅនឹងការទិតៀនអំពីស្ថានភាពសិទ្ធិមនុស្សនៅកម្ពុជា មិនអាចធ្វើឲ្យគេជឿបានទេ បើមិនគិតថាសិទ្ធិមនុស្ស ជាច្បាប់ និងថារដ្ឋត្រូវការពារសិទ្ធិមនុស្សទាំងនោះ ។ មន្រ្តីច្បាប់ និងមន្ត្រីទទួលបន្ទុកសិទ្ធិមនុស្ស ច្រើនតែសង្កត់ធ្ងន់ថាអ្នកប្រើប្រាស់សិទ្ធិសេរីភាព ត្រូវគោរពរដ្ឋធម្មនុញ្ញ និងច្បាប់ ដើម្បីតបទៅនឹង ការទិតៀនថាមានការបង្ក្រាបនិងដាក់ទោសទណ្ឌ ដល់អ្នកប្រើប្រាស់សិទ្ធិសេរីភាពកាន់តែច្រើនទៅៗ សឹងតែ មិនអាចប្រើប្រាស់សិទ្ធិនោះបានសព្វថ្ងៃនេះ» ។

លោក សម រង្ស៊ី និងក្រុមមន្ត្រីជាន់ខ្ពស់ ៨រូបទៀត បានត្រូវសម្រេចពីផ្ដន្ទាទោស ចោទពី បទឧបឃាត (បង្កការញុះញង់ធ្វើរដ្ឋប្រហារផ្ដួលរំលំរដ្ឋាភិបាល និងរួមគំនិតក្បត់) ពាក់ព័ន្ធ​នឹង​គម្រោងវិលចូលស្រុករបស់លោក សម រង្ស៊ី និងក្រុមមន្ត្រីពាក់ព័ន្ធ កាលពីថ្ងៃទី ៩ វិច្ឆិកា ២០១៩  ដែល​រដ្ឋាភិបាលកម្ពុជា​ចាត់ទុកជាការប៉ុនប៉ងបង្កការញុះញង់ធ្វើរដ្ឋប្រហារផ្ដួលរំលំរដ្ឋាភិបាល៕

​

លោកសុខ​ ចន្ត្រាវុធ បានសឹកកាលពីពេលថ្មីៗនេះបន្ទាប់ពីបានធ្វើជាព្រះសង្ឃអស់រយៈពេល ៩ឆ្នាំ ហើយបានសម្រេចចិត្តចូលរួមក្នុងវគ្គបណ្តុះបណ្តាលសារព័ត៌មាននេះពីព្រោះគាត់ចូលចិត្តសរសេរ និងតាមដានព្រឹត្តិការណ៍នានា។

បច្ចុប្បន្នជាអ្នកសម្របសម្រួលគម្រោង​ពង្រឹងសិទ្ធិអំណាចយុវជនផងដែរ លោកសុខ ចន្រ្តាវុធ បានផ្តល់សម្ភាសដល់លោករ៉ាត់ ទី ដែលជាសិក្ខាកាមជំនាន់ទី៦ នៃ Newsroom Cambodia ដោយនិយាយអំពីមូលហេតុដែលគាត់ចូលរួមវគ្គបណ្តុះបណ្តាល អំពីគ្រួសារ និងវិស័យសារព័ត៌មានជាទូទៅនៅកម្ពុជា។

Q៖ តើអ្វីជាកត្តាជំរុញឲ្យលោកចង់ចាប់ជំនាញជាអ្នកសារព័ត៌មាន?

A៖ សម្រាប់ខ្ញុំគឺមានកត្តាពីរ​ ទី១ អាជីពជាអ្នកសារព័ត៌មាន ជួយឲ្យយើងរៀនសូត្របានច្រើន ហើយយើងបានដឹងពីព្រឹត្តិការណ៍សង្គម នយោបាយ និងដឹងពីការវិវឌ្ឍទាន់ហេតុការណ៍ នៃប្រទេសជាតិ ដោយសារមានព័ត៌មានក្នុងដៃច្រើន។

ទី២ ដោយសារខ្ញុំចូលចិត្តសរសេរអត្ថបទ ហើយជំនាញនៃការសរសេរអត្ថបទនេះ បានជំរុញពីចិត្តខាងក្នុង ឲ្យមានការចូលចិត្ត ស្រឡាញ់ ហើយវាឆ្លើយតបទៅនឹងខ្ញុំជាមនុស្សចូលចិត្តតាមដានព្រឹត្តិការណ៍សង្គមទៀត អ៊ីចឹងខ្ញុំចេះតែបន្តធ្វើវាឡើង។

Q៖ ក្នុងបរិបទសង្គម ឬសាច់ញាតិក្រុមគ្រួសារ តើលោកធ្លាប់បានជួបប្រទះអ្វីខ្លះ ពេលដែលនិយាយដល់ជំនាញជាអ្នកសារព័ត៌សម្រាប់ពួកគាត់?

A៖ បើនិយាយដល់សង្គមគ្រួសារ ខ្ញុំមានបញ្ហាប្រឈមមួយ គឺពួកគាត់តែងបារម្ភពីសុវត្ថិភាព គាត់គិតថាអ្នកសារព័ត៌មាន ជាអ្នកប្រឈមនឹងការចាប់ខ្លួន ឬការធ្វើទុក្ខបុកម្នេញអីអ៊ីចឹងទៅ។ ហើយគាត់តែងប្រាប់ថា កុំសរសេរឲ្យប៉ះពាល់ដល់គេ ឬប៉ះពាល់នយោបាយ ក៏ប៉ុន្ដែខ្ញុំព្យាយាមពន្យល់ប្រាប់ហេតុផលដល់គាត់ថា ដរាបណាយើងប្រកាន់គោលការណ៍វិជ្ជាជីវៈ គោលជំហរខ្លួនយើងច្បាស់លាស់ អំណាចនៃភាពត្រឹមត្រូវ អាចជួយយើង ទោះជាបញ្ហាកើតនៅពេលខាងមុខយ៉ាងណាក៏ដោយ តែយើងនៅតែមានជំនឿចិត្តចង់ធ្វើវា ឲ្យបានសម្រេច។

Q៖ តើអ្វីជាគោលជំហរ នៃអ្នកសារព័ត៌មាន?

A៖ ខ្ញុំគិតថា អ្នកសារព័ត៌មានទាំងអស់ត្រូវប្រកាន់គោលការណ៍វិជ្ជាជីវៈ ត្រូវធ្វើកិច្ចការឲ្យបានច្បាស់​លាស់ មានប្រភពច្បាស់លាស់ ការសរសេរមិនលម្អៀង ការសរសេរមិនក្នុងចេតនាអាក្រក់ តែជាចេតនាលើកស្ទួយការពិត នេះគឺល្អមែនទែន ហ្នឹងទី១។

ទី២ ជាអ្នកសារព័ត៌មានត្រូវតែតាមដានព្រឹត្តិការណ៍ឲ្យបានច្បាស់ ចាប់ឲ្យបាននូវចំណុចខ្វះខាតណាមួយនៃសង្គម ហើយត្រូវលើកយកបង្ហាញឲ្យបានច្រើន។ ចំណុចមួយទៀត គឺអ្នកសារព័ត៌មាន ត្រូវសិក្សាស្រាវជ្រាវឲ្យបានច្រើន ជាឧទាហរណ៍ បើយើងយកព័ត៌មានពីវិស័យណាមួយ យើងត្រូវតែចាប់មុំឲ្យបាននូវចំណុចខ្វះចន្លោះ ដូចជាបញ្ហាអំពើពុករលួយ ឬផលប៉ះពាល់ ជះផលមិនល្អ ដែលបានកើតមានឡើង ត្រូវតែហ៊ានធ្វើវាឲ្យបានស៊ីជម្រៅ ដោយបង្ហាញការណ៍ពិត អាចទាញការរិះគិតសម្រាប់ប្រជាមហាជន ជាជាងសរសេរបែបលើកជើង ស្រាលៗ មិនសូវមានជម្រៅ។

Q៖ ក្នុងទស្សនៈ ឬការមើលឃើញរបស់លោក តើលោកយល់ឃើញយ៉ាងណាដែរ ចំពោះវិស័យសារព័ត៌មាននៅកម្ពុជា?

A៖ វិស័យសារព័ត៌មានស្រុកខ្មែរ ខ្ញុំមើលឃើញក្នុងជ្រុងបី ទី១ គឺស្ថិតនៅក្រោមការធ្វើទុក្ខបុកម្នេញ បើអ្នកសារព័ត៌មានហ៊ានសរសេរចំៗពីព្រឹត្តិការណ៍សង្គម ឬពីចំណុចខ្វះចន្លោះនៃសង្គម ជាឧទាហរណ៍ យើងមើលឃើញកន្លងមក មានការបណ្ដេញចេញសារព័ត៌មានឯករាជ្យ មានការតាមចាប់ខ្លួន និងមានការបញ្ឈប់បុគ្គលិកបណ្ដាញសារព័ត៌មាន ដែលហ៊ាន Live ហ៊ាននិយាយការណ៍ពិត ពីការដឹកនាំជាដើម។

ជ្រុងទី២ គឺវិស័យសារព័ត៌មាន ស្ថិតក្រោមកម្រិតមួយ ដែលមានការភ័យបារម្ភ សម្រាប់អ្នកសារព័ត៌មាន ដែលមានវិជ្ជជីវៈ តែងត្រូវបានទទួលការប្រមាថ ការមាក់ងាយ អីជាដើមនៅឡើយ។ ទី៣ គឺខ្ញុំមើលឃើញថា ស្ថានប័នសារព័ត៌មាន មានរូបរាងរីកធំធាត់ នៅពេលមានទំនោរ សរសេរលើកទឹកចិត្ត ឬក៏គោលដៅសរសើរដល់បុគ្គលណាមួយ ក្នុងការដឹកនាំបច្ចុប្បន្ន ឬក៏សរសើរទៅកាន់អ្នកមានអំណាច សារព័ត៌មាននោះ តែងត្រូវបានការលើកទឹកចិត្ត គេឧបត្ថម្ភ ឬត្រូវបានគេឲ្យលុយអីអ៊ីចឹងទៅ ដែលបង្កឲ្យសារព័ត៌មាន ដែលមិនសូវមានវិជ្ជាជិវៈ បន្ដកើតមានជាហូរហែ ហេតុនេះនាំឲ្យខូចតម្លៃសារព័ត៌មានមានវិជ្ជាជីវៈ ហើយវាអាចជះឥទ្ធិពលមិនល្អដល់អ្នកជំនាន់ក្រោយ ជាពិសេសប្រជាពលរដ្ឋ ដែលជាអ្នកទទួលព័ត៌មាន ពួកគាត់ទទួលបាននូវព័ត៌មានក្លែងក្លាយ ព័ត៌មានគ្មានវិជ្ជាជីវៈ អ៊ីចឹងហើយចង់មិនចង់ ព័ត៌មានគ្មានវិជ្ជាជីវៈហាក់ត្រូវបានជះឥទ្ធិពលនាពេលសព្វថ្ងៃនេះ។

Q៖ ជាចក្ខុវិស័យ តើលោកគិតថាក្នុងពេលខាងមុខ ឬអនាគត វិស័យសារព័ត៌មាននៅកម្ពុជា នឹងវិវឌ្ឍទៅជាយ៉ាងណាដែរ? ហើយអាស្រ័យលើកត្តាណាខ្លះ?​

A៖ ខ្ញុំគិតថា វិស័យសារព័ត៌មានស្រុកយើង អាចវិវឌ្ឍទៅរកភាពល្អប្រសើរ ខ្ញុំឃើញមានកត្តាមួយ គឺកត្តានយោបាយ ប្រសិនបើ នយោបាយប្រកាន់គោលការណ៍ប្រជាធិបតេយ្យ ផ្ដល់សិទ្ធិសេរីភាព ឲ្យមានការទទួលបានព័ត៌មានពិតប្រាកដ ហ៊ានបង្ហាញការណ៍ពិត ផ្ដល់សិទ្ធិអ្នកសារព័ត៌មានវិជ្ជាជីវៈក្នុងការសរសេរបង្ហាញរឿងពិត និងបើកឡើងវិញសារព័ត៌មានឯករាជ្យវិជ្ជាជីវៈ ជាពិសេសអ្នកទទួលព័ត៌មាន មានការយល់ដឹងមួយទៀត នោះទើបវិស័យសារព័ត៌មានក្នុងពេលអនាគតអាចវិវឌ្ឍទៅរកភាពល្អប្រសើរ៕

ការប្រកួតប្រជែងនេះ បានបើកឱ្យដាក់ពាក្យស្នើសុំពីថ្ងៃទី២៤ ខែកុម្ភៈ ឆ្នាំ ២០២១ ក្នុងទឹកប្រាក់ជំនួយគម្រោងចំនួន ៣,៥ លានដុល្លារ ដល់ក្រុមហ៊ុនឯកជនណាមួយដែលបានជាប់ ហើយក្រុមហ៊ុននានា ក៏តម្រូវឱ្យផ្ដល់នូវ ដៃគូហិរញ្ញប្បទាន មួយទល់នឹងមួយ ដោយធ្វើការជាមួយវិស័យឯកជន ដើម្បីឆ្លើយតបទៅនឹងសេចក្ដីត្រូវការបន្ទាន់បំផុត ទាក់ទងនឹងការងារផ្នែកប្រព័ន្ធរក្សាភាពត្រជាក់ លទ្ធភាពទុកដាក់ក្នុងឃ្លាំង និងផ្នែកភស្ដុភារ ក្នុងវិស័យកសិកម្ម។ នេះបើតាមសេចក្ដីប្រកាសរបស់ភ្នាក់ងារជំនួយអាមេរិក។

លោកឯកអគ្គរដ្ឋទូតអាមេរិកប្រចាំកម្ពុជា W. Patrick Murphy បានមានប្រសាសន៍ថា «សហរដ្ឋអាមេរិក គឺជាដៃគូយូរអង្វែងរបស់ប្រទេសកម្ពុជា រួមទាំងវិស័យកសិកម្ម។ គម្រោងដាក់ឲ្យប្រកួតជ្រើសរើសនេះ មានបំណងជំរុញឱ្យក្រុមហ៊ុនក្នុងស្រុក និងអន្តរជាតិ រកដំណោះស្រាយថ្មីៗ ដើម្បីបង្កើនសមត្ថភាពប្រកួតប្រជែង ផ្នែកសេដកិច្ចកម្ពុជា ដោយពង្រឹងប្រព័ន្ធទីផ្សារ កែលម្អហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធ និងភស្ដុភារ ព្រមទាំងជំរុញការវិនិយោគ និងការចូលរួមរបស់វិស័យឯកជន ក្នុងខ្សែចង្វាក់ផលិតកម្មទាំងមូល នៃវិស័យកសិកម្ម»។

ក្នុងសេចក្តីប្រកាសបានឱ្យដឹងទៀតថា ការប្រកួតប្រជែងនេះនឹងបិទឈប់ទទួលពាក្យត្រឹមថ្ងៃទី១៦ ខែមេសា ឆ្នាំ២០២១៕

ឥន្ទធនូកណ្ដាលភ្លៀង ជាសៀវភៅត្លុក បង្ហាញពីរឿងរ៉ាវរបស់យុវជនជនបទម្នាក់ឈ្មោះ សុភាព ដែលបានចាកចេញពីស្រុកកំណើត មកបន្តការសិក្សានៅទីក្រុងភ្នំពេញ។ បរិយាកាសថ្មីនៃទឹកដីទីក្រុង សុភាព បានព្យាយាមស្វែងរកអំពីអត្តសញ្ញាណខ្លួនឯង និងជួបប្រទះបញ្ហាព្យុះភ្លៀង ភាពល្វីងជូរចត់សព្វបែបយ៉ាង តែសំណាងល្អ គេមិនបានឆ្លងឧបសគ្គទាំងនោះតែម្នាក់ឯងទេ។ ឯសៀវភៅត្លុកក្នុងន័យនេះ គឺជាឈ្មោះបច្ចេកទេសដែលយកមកផ្សព្វផ្សាយ ដោយបង្ហាញជាគំនូររូបភាពបែបតុក្កតា អាចឲ្យអ្នកអានមើលយល់ អមដោយប្រយោគសន្ទនាខ្លីៗផងដែរ។ នេះបើតាមការឲ្យដឹងពីអង្គការឥន្ទធនូកម្ពុជា។

ផ្ដល់សម្ភាស​ជាមួយ Newsroom Cambodia ទុយ រស្មី ជំនួយការផ្នែកទំនាក់ទំនងអង្គការនេះបានលើកឡើងថា បំណងនៃការបោះពុម្ពផ្សាយសៀវភៅ​ «ឥន្ទធនូកណ្ដាលភ្លៀង» មាន​ចេតនាចង់ឲ្យមហាជនគ្រប់គ្នាបានស្វែងយល់ ទាំងក្រុមអ្នកស្រឡាញ់ភេទដូចគ្នា ក្នុងន័យផ្ដល់ការលើកទឹកចិត្តពួកគាត់តាមរយៈការបង្ហាញដំណោះស្រាយផ្សេង ដែលអាចស្វែងរកបាននៅជុំវិញខ្លួនរបស់ពួកគេ ព្រមទាំងក្រុមគ្រួសារនៃអ្នកស្រឡាញ់ភេទដូចគ្នា និងអាជ្ញាធរមូលដ្ឋានជាដើម។ រស្មី​ បន្ថែមថា ប្រសិន​បើគ្រប់គ្នាមានការយល់ដឹង ការទទួលស្គាល់ ការគោរព ក្នុងសង្គម មានការការពារផ្នែកច្បាប់ គោលនយោបាយសាធារណៈសម្រាប់អ្នកស្រឡាញ់ភេទដូចគ្នា គឺអាចបង្កបរិយាកាសដ៏មានសុវត្ថិភាពដល់អ្នកស្រឡាញ់ដូចគ្នា ក្នុងការបញ្ចេញសមត្ថភាពពេញលេញ ចូលរួមចំណែកជាកោសិកាល្អរបស់ជាតិមាតុភូមិ។

រស្មី​បញ្ជាក់​បន្ថែម​ថា ឥន្ទធនូ គឺមានភាពស្រស់ស្អាតចម្រុះពណ៌ ហើយក៏ជាផ្នែកមួយនៃក្រុមអ្នកស្រឡាញ់ភេទដូចគ្នា ហើយកាលណាសង្គមបានយល់ដឹងពីភាពចម្រុះពណ៌នៃក្ដីស្រឡាញ់ នោះការរើសអើងនឹងមានការថមថយ។

«ជាក្ដីសង្ឃឹម ក្នុងការផ្សព្វផ្សាយសៀវភៅនេះ និងការបន្ដកិច្ចការតាមរយៈសកម្មភាពផ្សេងៗរបស់ពួកយើង គឺជាចំណែកក្នុងការបង្កើនចំណេះដឹង និងការយល់ចិត្តដល់​អ្នកស្រឡាញ់ភេទដូចគ្នា ដើម្បីឈានទៅរកភាពសុខដុមរមនាក្នុងសង្គម និងទាំងអស់គ្នាត្រូវបានការពារដោយស្មើគ្នា»។

រស្មី បានបន្ថែមថា ក្នុងបរិបទសង្គមកម្ពុជា ទោះមិនទាន់បានល្អ តែក៏មិនអាក្រក់ពេកដែរ សម្រាប់ការ​យល់ដឹងពីអ្នកស្រឡាញ់ភេទដូចគ្នា។

​«កន្លងមក ធ្លាប់មានមតិគាំទ្រដល់ពួកយើង តែក៏មានការមិនគាំទ្រដែរ ហើយមិនមែន យើងធ្វើតែមួយរឿងហ្នឹងទៅ មហាជនអាចបើកចំហចិត្តពួកគាត់ទាំងអស់ភ្លាមទេ ប៉ុន្ដែយើងនៅតែបន្ដ ហើយឃើញពន្លឺ ជាចំណុចវិជ្ជមាន ដូចជាអាជ្ញាធរបើកចិត្តចូលរួមសហការ ហើយថែមទាំងគាំទ្រការពារដល់ក្រុមសហគមន៍ពួកយើង ក្រុមគ្រួសារសាច់ញាតិចាប់ផ្ដើមទទួលកូនចៅរបស់ពួកគាត់ បរិយាកាសកន្លែងធ្វើការ សាលារៀន និងសង្គម មានភាពល្អប្រសើរសម្រាប់គ្រប់គ្នា ហ្នឹងហើយជាចំណុចវិជ្ជមាននៃការកាត់បន្ថយការរើសអើង។ ឯអ្នកស្រឡាញ់ភេទដូចគ្នា ពួកគាត់ចាប់ផ្ដើមមានភាពក្លាហានបង្ហាញអត្តសញ្ញាណ និងរស់នៅក្នុងភាពជាខ្លួនឯង»។​

រស្មី បន្ថែមថា នៅកម្ពុជា ទោះមិនទាន់មានការអនុញ្ញតិច្បាប់អាពាហ៍ពិពាហ៍សម្រាប់អ្នកស្រឡាញ់ភេទដូចគ្នានៅឡើយទេ ប៉ុន្ដែយើងមានការគាំទ្រ និងការលើកទឹកចិត្ត ជាពិសេសកន្លងមកតំណាងគណៈកម្មាធិការសិទ្ធិមនុស្សកម្ពុជា បានទទួលនូវអនុសាសន៍ពីរបាយការណ៍ត្រួតពិនិត្យជាសកលតាមកាលកំណត់(UPR) មានដូចជាច្បាប់ ការការពារ និងសិទ្ធិអ្នកស្រឡាញ់ភេទដូចគ្នា ដែលជាពន្លឺវិជ្ជមានមួយថានាពេលអនាគតអាចនឹងមានសមភាពសិទ្វិ និងច្បាប់សមស្របសម្រាប់អ្នកស្រឡាញ់ភេទដូចគ្នានៅកម្ពុជា។

គួរបញ្ជាក់ដែរថា សមាគមឥន្ទធនូកម្ពុជា ហៅកាត់ថា (រ៉ក់) ជាអង្គការមិនមែនរដ្ឋាភិបាលមួយ ដែលធ្វើការយ៉ាងជិតស្និទ្ធជាមួយក្រុមអ្នកស្រឡញ់ភេទដូចគ្នា និងអាជ្ញាធរមូលដ្ឋានទូទាំងប្រទេស បំណងគាំទ្រសិទ្ធិអ្នកស្រឡាញ់ភេទដូចគ្នានៅកម្ពុជា ដើម្បីធានាឲ្យបានការការពាររយៈពេលយូរអង្វែង ព្រមទាំងការគាំទ្រសមភាពសិទ្ធិ និងការទទួលស្គាល់អ្នកស្រឡាញ់ភេទដូចគ្នា និងគ្រួសាររបស់ពួកគេ។ ហើយសម្រាប់ថវិកាដែលបានពីការធ្វើវិភាគក្នុងការជាវសៀវភៅត្លុកនេះ នឹងយកមកប្រើប្រាស់សម្រាប់ត្រៀមជាកញ្ចប់គាំទ្រ ដើម្បីឆ្លើយតបនឹងស្ថានភាពបន្ទាន់របស់សមាជិកសហគមន៍ឥន្ទធនូកម្ពុជា ដែលទទួលរងផលប៉ះពាល់ពីជំងឺកូវិដ­‑១៩ និងសកម្មភាពការងារមួយចំនួនរបស់រ៉ក់៕​

​