រ៉ូវ ហុងសេង (Rov Hongseng) – Newsroom Cambodia

យុវជនចង់ឱ្យរដ្ឋាភិបាលផ្តល់កិច្ចគាំពារសង្គមដល់និស្សិតរងគ្រោះ

រ៉ូវ ហុងសេង (Rov Hongseng) — Thu, 22 Dec 2022 01:27:48 +0000

យុវជនជំរុញឱ្យរដ្ឋាភិបាលត្រួតពិនិត្យ និងយកចិត្តទុកដាក់ក្នុងការផ្តល់កិច្ចគាំពារសង្គមចំពោះជនដែលងាយរងគ្រោះដូចជានិស្សិត ក្រោយពីពួកគេឃើញថាមិនទាន់មានកិច្ចគាំពារសង្គមសម្រាប់ពួកគេនៅឡើយ ។

ការឡើងនឡើងរបស់យុវជន ធ្វើឡើងក្នុងកិច្ចសន្ទនាប្រចាំឆ្នាំស្តីពីកិច្ចគាំពារសង្គម ការស្តារសេដ្ឋកិច្ច និងសិទិ្ធឌីជីថលនៅកម្ពុជា «រួមគ្នាដើម្បីអនាគតកាន់តែប្រសើរ» ដែលធ្វើឡើងក្នុងរាជធានីភ្នំពេញ នាថ្ងៃទី២០ ខែធ្នូ ឆ្នាំ២០២២ ដោយមានការចូលរួមពីរដ្ឋាភិបាលដែលជាក្រសួងពាក់ព័ន្ធ អង្គការសង្គមស៊ីវិល អ្នកសារព័ត៌មាន និងយុវជន។

លោក នី វាសនា មន្ត្រីកម្មវិធីវិនិយោគយុវជនដើម្បីការងារ និងអភិវឌ្ឍន៍ភាពជាអ្នកដឹកនាំនៃអង្គការ YRDP បានលើកឡើងថា និស្សិតដែលមកបន្តការសិក្សានៅភ្នំពេញពុំទាន់មានក្នុងប្រព័ន្ធកិច្ចគាំពារសង្គមនៅឡើយ ដោយពួកគេទាំងនោះរស់នៅក្នុងស្ថានភាពខ្វះខាត និងកាត់បន្ថយរបបអាហាររបស់ខ្លួន រហូតធ្លាក់ខ្លួនឈឺត្រឡប់ទៅព្យាបាលនៅស្រុកកំណើតវិញ។

លោកថា៖ «និសិត្សដែលឡើងមករៀននៅភ្នំពេញ ពួកគាត់មិនទាន់បានឋិតនៅក្នុងប្រព័ន្ធកិច្ចគាំពារសង្គមនៅឡើយទេ។ តាមរយៈការធ្វើការជាមួយពួកគាត់ យើងសង្កេតឃើញថាពួកគាត់ត្រូវការខ្លាំង [កិច្ចគាំពារសង្គម] ខ្ញុំជឿថានៅទីនេះ មិនមានអ្នកណាដែលពូកែញុំាមីជាមួយពងទាជាងនិសិ្សតដែលឡើងមកពីខេត្តទេ។ និយាយទៅពួកគាត់ខ្វះខាតអ៊ីចឹងទៅគាត់ត្រូវចំណាយទាំងថ្លៃធ្វើដំណើរ និងស្នាក់នៅ អ៊ឹចឹងខំបេះពីមាត់ញុំាខ្លួនឯងហ្នឹង ទុកបង់ (ថ្លៃសាលា និងផ្ទះឬបន្ទប់) ទៅ បន្ទាប់មកអញ្ចឹងទៅគាត់ត្រូវញុំាអាហារដែលមិនមានថាមពល ឈឺ តែអត់ហ៊ានទៅពេទ្យភ្នំពេញទេ ព្រោះអត់មានលទ្ធភាព អ៊ីចឹងត្រូវទៅព្យាបាលនៅស្រុកវិញ ដោយសារថ្លៃព្យាបាលថោកជាងនៅភ្នំពេញ»។

លោកបន្ថែមថា លោកចង់ឱ្យរដ្ឋាភិបាលដាក់បញ្ចូលនិសិ្សតក្នុងប្រព័ន្ធកិច្ចគាំពារសង្គម ដើម្បីស្របទៅនឹងគោលការណ៍គ្មាននរណាម្នាក់ត្រូវបានដាច់ចេញ។

លោកថា៖ «ខ្ញុំមានជាសំណូមពរ សូមឱ្យឯកឧត្តមដែលជាតំណាងរដ្ឋាភិបាលជួយពាំនាំសំឡេងរបស់យុវជនហ្នឹង ឱ្យដាក់បញ្ចូលពួកគាត់(និសិត្សក្រីក្រ)នៅក្នុងប្រព័ន្ធគាំពារសង្គមផង ព្រោះពួកគាត់ក៏ត្រូវការប្រព័ន្ធនេះដែរ ហើយឱ្យស្របតាមគោលការណ៍គ្មាននរណាម្នាក់ត្រូវបានដាច់ចេញទេ។»

អនុរដ្ឋលេខាធិការក្រសួងសេដ្ឋកិច្ច និងហិរញ្ញវត្ថុ និងជាអគ្គលេខាធិការក្រុមប្រឹក្សាជាតិគាំពារសង្គម លោក ចន ណារិទ្ធ ដែលបានចូលរួមក្នុងកិច្ចសន្ទនានេះលើកឡើងថារដ្ឋាភិបាលកំពុងដែលកំណត់គោលបំណងពង្រីកប្រព័ន្ធគ្របដណ្តប់សុខភាពតាមធនធាន និងទំហំឱ្យបានជាអតិបរមាដែលមានឈ្មោះថា សកលភាព។

លោកថា៖ «ខាងក្រោយបានលើកឡើងផ្នែកគាំពារខាងសុខភាពជាដើម ហើយការពង្រាយនេះមិនទាន់បានគ្រប់គ្នានេះ រាជរដ្ឋាភិបាលបានកំណត់នូវគោលបំណងរបស់ខ្លួនឈានទៅពង្រីកនូវប្រព័ន្ធគ្របដណ្តប់សុខភាពនេះឱ្យបានកាន់តែច្រើនជាអតិបរមា ដែលយើងឱ្យឈ្មោះថាទៅរកសកលភាព Universal មានន័យថាការគ្របដណ្តប់ពង្រឹតបន្តិចម្តងៗឆ្ពោះទៅមុខ ហើយក្រុមការងារអន្តរក្រសួងកំពុងតែញាប់ដៃញាប់ជើងបង្កើតនូវផែនទីបន្ថែមបង្ហាញផ្លូវមួយឆ្ពោះទៅលើសេវាថែទាំសុខភាពនេះឱ្យបានកាន់តែច្រើនជាអតិបរមាទៅតាមទំហំ និងធនធានដែលអភិវឌ្ឍន៍ទៅរួច»។

លោកបន្តថា ការធ្វើអន្តរាគម៍លើប្រព័ន្ធគាំពារសង្គមនេះ គឺត្រូវការធនធានដែលចាំបាច់ពីការប្រមូលពន្ធ និងថ្លឹងថ្លែងយ៉ាងណាមិនឱ្យការប្រមូលពន្ធក្លាយជាទណ្ឌកម្មសម្រាប់អ្នកប្រកបរបររកស៊ី។

លោកថា៖ «សំខាន់សួរថាតើយើងប្រមូលធនធានប៉ុន្មានដែលសមរម្យដើម្បីកុំឱ្យវាជាពន្ធទណ្ឌកម្មអ្នកដែលរកស៊ី យើងយកពន្ធប៉ុន្មានកុំឱ្យពន្ធហ្នឹងក្លាយទៅជាទណ្ឌកម្មរបស់អ្នកស៊ី ប៉ុន្តែឱ្យវាបានផលមកគ្រប់គ្រាន់ ប្រមូលឱ្យបានគ្រប់គ្រាន់ដើម្បីយកទៅធ្វើអន្តរាគមន៍ជួយវិនិយោគទៅលើប្រព័ន្ធសង្គមនេះ។ នេះជាចំណុចគន្លឹះដែលគឺថ្លឹងថ្លែង ហើយធ្វើការកែតម្រូវជាប្រចាំរហូតបន្តទៅតាមដំណាក់កាលនៃការអនុវត្តនេះ»។

គួរបញ្ជាក់ដែរថា ប្រព័ន្ធជំនួយសង្គមត្រូវបានបង្កើតឡើងក្នុងគោលបំណងលើកកម្ពស់កម្រិតជីវភាពរស់នៅរបស់ប្រជាជនក្រីក្រ និងងាយរងគ្រោះ។ ទន្ទឹមនឹងការពង្រឹងសមត្ថភាពរបស់ពួកគាត់ឱ្យរក្សាបាននូវស្ថិរភាពប្រាក់ចំណូល ក្នុងស្ថានភាពសេដ្ឋកិច្ចដែលមានការប្រកួតប្រជែងខ្លាំង។

កម្មវិធីនានាក្នុងប្រព័ន្ធជំនួយសង្គម គាំទ្រដល់ការសម្រេចគោលដៅអភិវឌ្ឍន៍ជាអាទិភាពរបស់កម្ពុជា ដែលរួមមានកំណើនប្រកបដោយបរិយាប័ន្ន ការកាត់បន្ថយភាពក្រីក្រ និងពិពិធកម្មសេដ្ឋកិច្ច។ វត្តមានរបស់ប្រព័ន្ធជំនួយសង្គមរួមចំណែកក្នុងការជំរុញកំណើនផលិតភាពក្នុងសេដ្ឋកិច្ចតាមរយៈការផ្លាស់ប្តូរជីវភាពរបស់ប្រជាជនក្រីក្រ និងងាយរងគ្រោះទៅជាប្រជាជនដែលមានចំណូលសមរម្យ ពោលគឺការបង្វែរក្រុមប្រជាជននៃវិស័យសេដ្ឋកិច្ចក្រៅប្រព័ន្ធទៅក្នុងប្រព័ន្ធ។ កត្តានេះក៏ផ្តល់ផលវិជ្ជមានផងដែរដល់ស្ថិរភាពនៃថវិកាជាតិ និងការអភិវឌ្ឍប្រព័ន្ធសន្តិសុខសង្គម តាមរយៈលទ្ធភាពនៃការបង់ពន្ធជូនរដ្ឋ និងលទ្ធភាពក្នុងការបង់ភាគទានចូលក្នុងមូលនិធិសន្តិសុខសង្គម។

កម្មវិធីក្នុងប្រព័ន្ធជំនួយសង្គម ផ្តោតលើការផ្តល់ការគាំពារដល់ប្រជាជនក្រីក្រនិងងាយរងគ្រោះ ដែល ក្នុងនោះត្រូវបានបែងចែកជាបីក្រុមរួមមាន ប្រជាជនដែលរស់នៅក្រោមបន្ទាត់នៃភាពក្រីក្រ ប្រជាជនរស់នៅក្បែរបន្ទាត់នៃភាពក្រីក្រ ដែលមានការប្រឈមខ្ពស់ពេលមានវិបត្ដិ និងប្រជាជនដែលងាយរងគ្រោះ ដែលរួមមាន ទារកនិងកុមារ ស្ត្រីមានផ្ទៃពោះ គ្រួសារដែលខ្វះអាហារូបត្ថម្ភ ជនពិការ និងជនចាស់ជរាគ្មានទីពឹង៕

ការមិនផ្ដល់ឱកាស កត្តាគ្រួសារ និងការបើកលំហ ជាឧបសគ្គរបស់យុវជនក្នុងសង្គម និងនយោបាយ

រ៉ូវ ហុងសេង (Rov Hongseng) — Thu, 15 Dec 2022 09:06:47 +0000

របាយការណ៍នៃការស្ទង់មតិជាសាធារណ:បានបង្ហាញថា យុវជនខ្មែរតិចតួចប៉ុណ្ណោះដែលបានចូលរួម និងបង្ហាញចំណាប់អារម្មណ៍ទាក់ទងនឹងបញ្ហានយោបាយ ដោយសារមិនមានឱកាស បញ្ហាគ្រួសារ និងលំហនយោបាយក្នុងប្រទេសនៅមានកម្រិត។

យោងតាមរបាយការណ៍របស់អង្គការ Konrad Adenauer Stiftung ទាក់ទងនឹងការស្ទង់មតិសាធារណ:ក្នុងការចូលរួម និងការយល់ដឹងរបស់យុវជនកម្ពុជាទាក់ទងបញ្ហានយោបាយក្នុងប្រទេសបានបង្ហាញថា សម្រាប់ឆ្នាំ ២០២២ នេះ យុវជនចំនួន ១០% ប៉ុណ្ណោះដែលចាប់អារម្មណ៍ខ្លាំងនឹងបញ្ហានយោបាយ ក្នុងនោះផងដែរគេរកឃើញថាប្រជាពលរដ្ឋដែលមានអាយុច្រើន និងបុរស មានចំនួនច្រើនជាងយុវជនក្មេងៗ និងស្រ្តី។

លោកវណ្ណ ប៊ុណ្ណា អ្នកវិភាគភូមិសាស្រ្តនយោបាយ បានលើកឡើងថា មូលហេតុដែលយុវជនមិនសូវចាប់អារម្មណ៍ចូលរួមបញ្ហានយោបាយក្នុងប្រទេសគឺដោយសារកត្តានយោបាយមិនឱ្យតម្លៃសម្លេងយុវជន តាមរយៈការមិនដោះស្រាយនូវបញ្ហា និងការលើកឡើងរបស់សកម្មជនមួយចំនួន។

លោកបានបន្តទៀតថា ការមិនផ្ដល់ឱកាសពីសំណាក់គណបក្សនយោបាយដោយព្យាយាមបង្វែរចំណាប់អារម្មណ៍តាមរយៈការបង្កើតជាកម្មវិធីផ្សេង មិនឱ្យយុវជនចូលរួមខ្វល់ខ្វាយពីបញ្ហានយោបាយក្នុងប្រទេសក៏ជាមូលហេតុមួយដែលធ្វើឱ្យយុវជនគិតថាខ្លួនមិនមានសិទ្ធិក្នុងការបញ្ចេញមតិជាសាធារណះអំពីបញ្ហានេះ។

លោកមានប្រសាសន៍ថា៖ «ឥទ្ធិពលក្នុងការសម្រេចចិត្តផ្នែកនយោបាយរបស់យុវជនហ្នឹងនៅមានកម្រិត វាដោយសារកត្តានយោបាយនៅកម្ពុជា អ្នកនយោបាយមិនសូវជាឱ្យតម្លៃ គេហៅថា public opinion ឬក៏សម្លេងយុវជនអីប៉ុន្មានទេ។ ហើយមួយទៀតដោយសារបរិបទនយោបាយ អ្នកនយោបាយ គណបក្សនយោបាយហ្នឹង មានន័យថាគាត់មានកម្មវិធីជាច្រើន កុំឱ្យយុវជនខ្វល់ខ្វាយរឿងនយោបាយ រឿងការងារណាដែលពាក់ព័ន្ធបញ្ហាសង្គម។ ហើយអ្វីដែលជាការលើកឡើង ជាពិសេសសកម្មជនមួយចំនួន មិនត្រូវបានយកទៅដោះស្រាយ ដូច្នេះជាហេតុធ្វើឱ្យយុវជនគាត់គិតថា គាត់មិនមានសម្លេង ឥទ្ធិពលណាក្នុងឆាក ឬក្នុងការសម្រេចចិត្តរបស់អ្នកនយោបាយ»។

លោក វណ្ណ ប៊ុណ្ណា

លោក វណ្ណ ប៊ុណ្ណា បានបន្ថែមថា គ្រួសារនិងបុគ្គលខ្លួនឯងផ្ទាល់ក៏ជាកត្តាសំខាន់ដែលបង្អាក់ និងរារាំងដល់យុវជនក្នុងការចូលរួមបញ្ហានយោបាយ និងបញ្ហាសង្គមនានាផងដែរ ដោយហេតុថា យុវជនខ្លួនឯងផ្ទាល់មិនសូវទទួលបានចំណេះដឹងដែលជាមូលដ្ឋានគ្រឹះក្នុងការត្រិះរិះឱ្យបានទូលំទូលាយមុននឹងសម្រេចចិត្តជឿលើគណបក្សណាមួយ។

លោក វណ្ណ ប៊ុណ្ណា បាននិយាយថា៖ «កត្តាគ្រួសារជាកត្តាសំខាន់ បើទោះបីជាយុវជននោះគាត់មានគំនិតចង់ចូលរួមយ៉ាងណាក៏ដោយ ប៉ុន្តែយ៉ាងណាការបទ្ទុចបង្អាក់គាត់ គឺជាការរាំងស្ទះនៃការចូលរួមបញ្ហានយោបាយ និងបញ្ហាសង្គម ។ ។ហើយកត្តាផ្សេងទៀតនោះគឺកត្តាខ្លួនគាត់ផ្ទាល់ ដែលគាត់មិនសូវទទួលបានចំណេះដឹងក្នុងការត្រិះរិះពិចារណាឱ្យបានទូលំទូលាយដោយគាត់ជឿទៅលើការឃោសនារបស់បក្សឬអ្នកនយោបាយណាមួយហ្មង»។

ទន្ទឹមហ្នឹងនេះ លោកក៏បានបន្ថែមថា កត្តាសំខាន់ៗបីដែលអាចលើកកម្ពស់ និងជំរុញឱ្យយុវជនចូលរួមក្នុងបញ្ហានយោបាយឱ្យបានកាន់តែសកម្ម។

ទីមួយ គឺយុវជនខ្លួនឯងផ្ទាល់ ដែលគួរព្យាយាមបង្កើនការយល់ដឹងរបស់ខ្លួនបន្ថែមទាក់ទងនឹងសិទ្ធិប្រជាធិបតេយ្យ និងសិទ្ធិមនុស្សជាដើមដែលអាចមានប្រយោជន៍ដល់ការស្វែងយល់បន្ថែមក្នុងបញ្ហានយោបាយរបស់ប្រទេសផងដែរ។

ទីពីរគឺកត្ដាគ្រួសារ និងចុងក្រោយគឺរដ្ឋាភិបាល។ លោកបានបន្តថា រដ្ឋាភិបាលគួរបង្កើតជាវេទិកាសង្គមឱ្យបានច្រើនដើម្បីផ្ដល់ឱកាសឱ្យយុវជនបានចូលរួមផ្លាស់ប្ដូរយោបល់ជុំវិញបញ្ហាសង្គមឬបញ្ហានយោបាយផ្សេងៗដែលកើតមាន និងរៀនសូត្រពីគ្នាទៅវិញទៅមកបន្ថែម ព្រមទាំងត្រូវចាត់ទុកថា ការចូលរួមរបស់យុវជនជារឿងសំខាន់ដែលអាចរួមចំណែកធ្វើឱ្យសង្គមរីកចម្រើន មិនមែនជាការប៉ះពាល់ដល់អំណាចតួនាទីរបស់នណារម្នាក់ឡើយ។

លោក វណ្ណ ប៊ុណ្ណា បានមានប្រសាសន៍ថា៖ «រដ្ឋាភិបាល គឺគាត់ត្រូវចាត់ទុកថា ការចូលរួមរបស់យុវជនក្នុងបញ្ហាសង្គម បញ្ហានយោបាយជារឿងដែលធ្វើឱ្យសង្គមរីកចម្រើន មិនមែនដែលធ្វើឱ្យប៉ះពាល់ដល់អំណាចរបស់គាត់ ហើយនិងបង្កើតឱ្យយុវជនបានចូលរួមវេទិកា មានការផ្លាស់ប្តូរយោបល់ និងការសិក្សារៀនសូត្រពីគ្នាបន្ថែម»។

លោក មាស នី អ្នកវិភាគសង្គម និងនយោបាយក្នុងប្រទេសបានលើកឡើងថា ទិន្នន័យខាងលើគឺសមស្របទៅនឹងការសង្កេតឃើញរបស់លោកដោយហេតុថា យុវជនដែលកំពុងសិក្សានៅតាមបណ្ដាសាលារៀននានា មិនសូវសកម្មក្នុងការចូលរួមសិក្សាស្វែងយល់ និងចូលរួមធ្វើការងារសង្គមប៉ុន្មាននោះទេ ដោយសារសាលារៀនមិនសូវផ្ដល់ឱកាស។ លោកបានបន្តទៀតថា ដោយសារលំហនយោបាយរបស់ប្រទេសក្នុងការនិយាយឬពិភាក្សាលើបញ្ហាសង្គម និងនយោបាយមានការត្បិតត្បាតទើបធ្វើឱ្យយុវជនពិបាកនៅក្នុងការជួបជុំចែករំលែក។

លោកមានប្រសាសន៍ថា៖ «ទីពីរ ដោយសារលំហនយោបាយមានការត្បិតត្បាតដូចជាការប្រជុំអីផ្សេងៗ ឥលូវភាគច្រើនគឺច្រើនតែធ្វើឡើងក្រោមវត្តមាននៃការថតរូប ឬក៏ចុះទៅសួរដេញដោលរបស់អាជ្ញាធរមូលដ្ឋានស្ទើរតែគ្រប់កន្លែងទាំងនៅទីក្រុង ទាំងនៅជនបទ អីចឹងទៅវាធ្វើឱ្យរំខានដល់ការជួបជុំរបស់យុវជនក្នុងការពិភាក្សាទៅលើបញ្ហាផ្សេងៗពាក់ព័ន្ធទៅនឹងសង្គមនយោបាយអីហ្នឹង នេះជាការមើលឃើញពីខាងមុខឆាក»។

បន្ថែមពីនេះទៀតលោកបានលើកឡើងថា ការចូលរួមទាំងអសកម្មរបស់សម្ព័ន្ធយុវជនមួយចំនួន ក៏ជាហេតុផលដែលអាចធ្វើឱ្យការរកឃើញយុវជនដែលសកម្មក្នុងសកម្មភាពសង្គមនយោបាយមានចំនួនតិច ដោយលោកបានលើកយកឧទាហរណ៍សម្ព័ន្ធយុវជននៃសហភាពសហព័ន្ធយុវជនកម្ពុជានៃគណបក្សកាន់អំណាច តាមរយៈយុវជនខ្លះមានតែឈ្មោះក្នុងការចូលរួមការងារសង្គម ប៉ុន្តែមិនសកម្ម។

លោក មាស នី បានប្រាប់មកកាន់ Newsroom Cambodia ថា៖ «នេះគ្រាន់ជាការមើលឃើញរបស់ខ្ញុំទេ ខ្ញុំក៏មិនមានអីរិះគន់ដែរ ព្រោះអីនេះជាសិទ្ធិរបស់គណបក្សនយោបាយក្នុងការប្រមូលកម្លាំង នោះថាបើយើងមើលពីក្រោយឆាកវិញ ខាងសម្ព័នយុវជនរបស់គណបក្សកាន់អំណាច សសយក គាត់មានទំនាក់ទំនងជាមួយយុវជនច្រើនណាស់ ក៏ប៉ុន្តែអ្វីដែលខ្ញុំមើលឃើញគឺការចូលរួមរបស់គាត់ហ្នឹងវាចូលរួមដោយអសកម្ម គ្រាន់តែមានឈ្មោះ និងបញ្ជូនឈ្មោះយុវជនឬស្ថាប័នមួយហ្នឹងទៅឱ្យខាងការិយាល័យកណ្ដាលដោយមិនបានសួរនាំសាមីខ្លួននីមួយៗ។ ដោយសារតែយើងឱ្យយុវជនគ្រាន់តែចួលតាមបែបជាអសកម្មបែបនេះហើយដែលធ្វើឱ្យការរកឃើញយុវជនដែលសកម្មក្នុងសង្គមនយោបាយនេះគឺមានចំនួនតិច»។

លើសពីនេះទៀត លោក មាស នី បានបញ្ជាក់បន្ថែមថា យុវជនគួរពង្រឹងសមត្ថភាព និងត្រូវបន្ស៊ាំខ្លួនទៅនឹងការងារសង្គមឱ្យបានច្រើនមុននឹងចូលធ្វើការជាមួយគណបក្សនយោបាយណាមួយ ដើម្បីទុកជាបទពិសោធន៍ក្នុងការចូលរួមចែករំលែកជាមួយគេ ល្អជាងគ្រាន់តែអង្គុយស្ដាប់ និងដើម្បីក្លាយទៅជាយុវជនដែលសកម្មទាំងក្នុងការងារសង្គម និងបញ្ហានយោបាយក្នុងប្រទេសជាដើម។

លោក មាស នី បាននិយាយថា៖ «ពួកគាត់ត្រូវតែធ្វើម៉េចឱ្យមានភាពស៊ាំទៅនឹងការងារសង្គមសិន ព្រោះពេលដែលគាត់ចូលទៅធ្វើក្នុងជួរគណបក្សនយោបាយ ជាបណ្ដាញអីហ្នឹង គាត់អាចនឹងមានជាសមត្ថភាពជាបទពិសោធន៍ច្រើនក្នុងការចែកចាយទៅកាន់គណបក្សនយោបាយដែលគាត់ចូលរូម [….] ជាពិសេសនៅពេលដែលយុវជនចូលទៅក្នុងសម្ព័ន្ធភាពនយោបាយ ឬចលនានយោបាយអីហ្នឹងវាត្រូវតែឱ្យគាត់ជាយុវជនសកម្ម កុំឱ្យគាត់គ្រាន់តែចូលរួមជាមួយគេ ចាំតែស្ដាប់គេ»៕

Voxpop៖ ទស្សនៈយុវជនស្តីពីសារៈសំខាន់នៃអំណានសម្រាប់យុវជនកម្ពុជា

រ៉ូវ ហុងសេង (Rov Hongseng) — Mon, 12 Dec 2022 03:17:11 +0000

កម្ពុជាបានអាក់ខានរៀបចំកម្មវិធីពិព័រណ៍សៀវភៅថ្នាក់ជាតិអស់រយៈពេល២ឆ្នាំ ចាប់តាំងពីមានការរីករាលដាលជំងឺឆ្លងកូវីដ១៩។ ឆ្នាំនេះកម្ពុជារៀបចំកម្មវិធីពិធីព័រណ៍សៀវភៅលើកទី៩ ក្រោមប្រធានបទ មួយថ្ងៃអាន មួយថ្ងៃដឹង កម្មវិធីនេះនឹងប្រព្រឹត្តទៅចាប់ពីថ្ងៃទី០៩ ដល់ ១១ ខែធ្នូ ឆ្នាំ២០២២ នៅបណ្ណាល័យជាតិ។

យុវជនចំនួន៥រូបបានផ្តល់បទសម្ភាសដល់ Newsroom Cambodia អំពីទស្សនៈផ្ទាល់ខ្លួនរបស់ពួកគេជុំវិញសារៈប្រយោជន៍នៃការអាននៅប្រទេសកម្ពុជានាពេលបច្ចុប្បន្ន។

កញ្ញា ថុន ថាវរី ជាអ្នកនិពន្ធ និងសហស្ថានិកនៃសៀវភៅជីវិត យល់ឃើញថា ការអានផ្តល់អត្ថប្រយោជន៍ក្នុងការសម្រេចចិត្ត ព្រោះការអានវាផ្តល់ឱ្យយើងនូវចំណេះដឹងជាច្រើន។ កញ្ញាបានចាប់ផ្តើមអានសៀវភៅតាំងពីឆ្នាំ២០១៦ ដែលកាលនោះនៅកម្ពុជាការអានមិនទាន់មានភាពផុសផុលនៅឡើយ។ កញ្ញាបានបន្ថែម កត្តាដែលធ្វើឱ្យការអានមានការកើនឡើងខ្លាំងនៅឆ្នាំ២០១៨ គឺដោយសារតែយុវជនមានការយល់ដឹងពីសារៈសំខាន់ពីនៃការអាន និងគាត់អាចមានលិទ្ធភាពអាចទិញសៀវភៅ។

កញ្ញាថា៖ «សម្រាប់ខ្ញុំការអានគឺសំខាន់ ហើយបើងាកទៅប្រទេសគេដែលជឿនលឿនវិញ ប្រជាជនគេសុទ្ធតែអ្នកចូលចិត្តអាន កាន់តែអានកាន់តែមានចំណេះដឹងទូលំទូលាយក្នុងការសម្រេចចិត្ត មិនបាច់ធំដុំអ្វីទេ សូម្បីតែការសម្រេចចិត្តក្នុងការប្រកបជីវិតប្រចាំថ្ងៃហ្នឹង ក៏វាសំខាន់ដែរ។ សម្រាប់ខ្ញុំ ខ្ញុំចាប់ផ្តើមប្រលូកចាប់តាំងពីឆ្នាំ២០១៦មក ជំនាន់ហ្នឹងអត់ទាន់មានការអានហ្នឹង ផុលផុសទូលំទូលាយទេ ប៉ុន្តែចាប់តាំងពី២០១៦រហូតមកដល់ឥលូវហ្នឹងគឺមានការកើនឡើងច្រើន ចន្លោះពីឆ្នាំ២០១៨ ទៅ២០១៩ គឺទាំងអស់គ្នាបែរមក ចាប់ផ្តើមទិញសៀវភៅអានអ៊ីចឹងណា។ ខ្ញុំគិតថា គាត់ប្រហែលចាប់ផ្តើមគិតថា កាហ្វេ១កែវ តម្លៃ២ដុល្លារ ឬ៣ដុល្លារគាត់ហ៊ានចំណាយ ហេតុអ្វីក៏គាត់មិនហ៊ានចំណាយ៣ ឬ៤ដុល្លារទៅលើចំណេះដឹងអ៊ីចឹងណា»។

លោក សុខ សុវណ្ណ ក្នុងពេលសម្ភាសន៍ជាមួយ Newsroom Cambodia
រូបថត៖ ស៊ឹម ចាន់សំណាង

លោក សុខ សុវណ្ណ ជានិស្សិតឆ្នាំទីបូននៃសកលវិទ្យាល័យភូមិន្ទនីតិសាស្រ្ត និងវិទ្យាសាស្រ្តនយោបាយ យល់ឃើញថា ការអានមានសារៈសំខាន់ណាស់ ព្រោះបើយើងមិនអានសៀវភៅ ភាពអវិជ្ជារបស់យើងនឹងកើនឡើង ហើយវានឹងធ្វើឱ្យយើងរស់ទាំងគ្មានក្តីសុខ។ លើសពីនេះទៀត ក្រៅពីចំណេះដឹងដែលទទួលបានពីសាលា ការអានផ្តល់នូវចំណេះដឹងជាច្រើន ព្រោះ នៅក្នុងករណីខ្លះ សៀវភៅមួយអ្នកនិពន្ធត្រូវចំណាយពេលតាក់តែងរហូតដល់១០ឆ្នាំឯណោះ។ លោកមានជាយោបល់ថា ទោះបីជារវល់យ៉ាងណាក៏ដោយ ក្នុងមួយថ្ងៃយើងគួរចំណាយពេលអានចន្លោះពី១០ទៅ៣០នាទី។

ចំពោះលោក ប្រយោជន៍ដ៏ធំចំនួនពីរដែលយើងទទួលបានពីការអានមានដូចជា ការអានធ្វើឱ្យខួរក្បាលរបស់យើងមានការវិវឌ្ឃនល្អ និងកាត់បន្ថយភាពតានតឹង។ និងជាចុងក្រោយ ការអានធ្វើឱ្យយើងមានសុជីវធម៌ល្អ។

លោកថា៖ «ការអានសៀវភៅគឺពិតជាសំខាន់មែនទែន និយាយរួមទៅសម្រាប់ជីវិតរស់នៅប្រចាំថ្ងៃរបស់យើង។ បើសិនជាយើងដកឃ្លាចេញពីអំណាន គឺយើងយកជីវិតខ្លួនឯងទៅផ្សាភ្ជាប់ជាមួយនឹងភាពល្ងង់ខ្លៅ ពីមួយថ្ងៃទៅមួយថ្ងៃ ហើយធ្វើឱ្យជីវិតយើងរស់នៅអត់មានសេចក្តីសុខ។ នៅពេលដែលយើងបានអានសៀវភៅ យើងបានដឹងពីអ្វីៗដែលថ្មីច្រើនណាស់ សូម្បីតែពេលខ្លះនៅក្នុងសាលា គ្រូគាត់អត់បានបង្រៀនយើងទេ តែសៀវភៅមួយក្បាលកើតចេញពី ស្នាដៃមួយដែលគេបង្កើតឡើងមក ជួនកាលសៀវភៅខ្លះនិពន្ធរហូត១០ឆ្នាំឯណោះ។ ជាយោបល់របស់ខ្ញុំក្នុងមួយថ្ងៃ ១០នាទីក៏បាន ១៥នាទីក៏បាន ៣០នាទីក៏បានឱ្យតែយើងមានពេលអាចឆ្លៀតអានបាន»។

លោកបន្តថា៖ «ប្រយោជន៍ដែលធំជាងគេ គឺចំណេះដឹង នៅពេលណាយើងមានចំណេះដឹង យើងមានសីលធម៌ នៅពេលដែលយើងមានសីលធម៌ យើងនឹងមានសុជីវធម៌ នៅពេលណាយើងមានសុជីវធម៌យើងចាប់ផ្តើមមានគុណធម៌។ ទី១ ការអានសៀវភៅផ្តល់ផលប្រយោជន៍ឱ្យយើងមានខួរក្បាលល្អរីកចម្រើនពីមួយថ្ងៃទៅមួយថ្ងៃ។ ទី២ការអានសៀវភៅជួយឱ្យផ្លូវចិត្តយើងកាន់តែល្អប្រសើរពីមួយថ្ងៃទៅមួយថ្ងៃ។ វាអាចជួយយើងពីជំងឺបាក់ទឹកចិត្ត ស្ត្រេស តប់ប្រម៉ល់ ចឹងគាត់អាចអានសៀវភៅបានដើម្បីរំសាយអារម្មណ៍ទាំងអស់ហ្នឹងបាន»។

លោក លឹម សូនិច ជានិស្សិតឆ្នាំទី២ សិក្សាផ្នែកសំណង់ស៊ីវិល នៅវិទ្យាស្ថានបច្ចេកវិទ្យាកម្ពុជា (ITC) ការអានធ្វើឱ្យយើងមានការគិតបែបស៊ី ( Critical Thinking ) ដោយសារតែសៀវភៅដែលយើងអានវាផ្តល់គំនិតជាច្រើនដល់យើង។ លោកបន្ថែមទៀតថា ជាជាងចំណាយពេលធ្វើកិច្ចការគ្មានប្រយោជន៍ ការអានជាប្រចាំនឹងធ្វើឱ្យខួរក្បាលយើងមានការលូតលាស់ល្អ។

លោក លឹម សូនិច ក្នុងពេលសម្ភាសន៍ជាមួយ Newsroom Cambodia
រូបថត៖ រ៉ូវ ហុងសេង

លោក លឹម សូនិច បានបន្តទៀតថា ការអានក៏ជាផ្នែកមួយនៃការកំសាន្តដែរ ជាឱទាហរណ៍ សម្រាប់លោកពេលលោកទំនេរ លោកចំណាយពេលអានសៀវភៅប្រលោមលោកគំនូរជីវចលជប៉ុន (Manga) ដើម្បីកាត់បន្ថយភាពតានតឹង។

លោក ថា ៖ «ខ្ញុំយល់ថា ការអានសំខាន់ព្រោះថាការអានផ្នែកមួយនៃការបណ្តុះគំនិតឱ្យយុវជនយើងមានការគិតវែងឆ្ងាយជាងមុន ចេះគិតជាងមុន។ កាលណាយើងអានបានច្រើន គំនិតយើងមានកាន់តែច្រើន ហើយឱ្យយើងចេះគិតគូរបានវែងឆ្ងាយ តាមប្រភេទសៀវភៅដែលយើងបានអាន។ ប៉ុន្តែការអានវាល្អជាជាង ការដែលយើងយកពេលទៅធ្វើអ្វីដែលអត់សូវមានប្រយោជន៍ យើងទំនេរ យើងអាចព្យាយាមអភិវឌ្ឍន៍សមត្ថភាពខ្លួនឯងឱ្យទម្លាប់អានចឹងទៅ ក៏វាជួយស្មារតី ជួយខួរក្បាល»។

លោកបន្តថា៖ «នៅពេលដែលខ្ញុំស្ត្រេស ខ្ញុំចូលចិត្តអាន Manga (សៀវភៅប្រលោមលោកគំនូរជីវចលជប៉ុន) នៅពេលអានទៅខ្ញុំបាត់ស្ត្រេស និងជួយឱ្យខ្ញុំមានគំនិត ហើយណាមួយពេលខ្លះវាមានការអប់រំនៅក្នុងហ្នឹងដែរ ចឹងធ្វើឱ្យខ្ញុំដឹងពីការគិតវែងឆ្ងាយជាងមុន ដឹងថាធ្វើអ្វីមួយអាចជោគជ័យជាងមុន»។

កញ្ញា វិច្ឆិកា ក្នុងពេលសម្ភាសន៍ជាមួយ Newsroom Cambodia
រូបថត៖ ស៊ឹម ចាន់សំណាង

កញ្ញា វិច្ឆិកា និស្សិតបញ្ចប់ថ្នាក់បរិញ្ញប័ត្រផ្នែក វិស្វករ មកពីវិទ្យាស្ថានបច្ចេកវិទ្យាកម្ពុជា យល់ថា ការអានធ្វើឱ្យយើងសម្រេចចិត្តជ្រើសរើសមេដឹកនាំបានល្អជាងមុន តាមរយៈការទទួលបានគំនិតល្អៗពីសៀវភៅ។ ក្រៅពីនេះ ការអានច្រើនធ្វើឱ្យយើងអាចដោះស្រាយបញ្ហាបានល្អជាងមុន។

កញ្ញាថា៖ «ការអានសំខាន់ព្រោះការអានហ្នឹងធ្វើឱ្យយើងក្លាយទៅជាមនុស្សដែលទទួលបានចំណេះដឹងជាច្រើនអំពីការអាន ហើយការអានហ្នឹងទៀតសោត ជួយឱ្យយើងបាននូវគំនិតល្អៗពីសំណាក់អ្នកនិពន្ធ ក៏ដូចជាគំនិតល្អៗដែលមាននៅក្នុងសៀវភៅ។ ហើយមួយវិញទៀតការអានក៏ជួយឱ្យយុវជនដឹងថា តើមេដឹកនាំបែបណាគួរតែដើរតាម?»។

កញ្ញាបន្តថា៖ «ខ្ញុំគិតថាការអានវាសំខាន់សម្រាប់យើង ការអានវានាំមកនូវបញ្ញា ឬមួយក៏យើងហៅថាពុទ្ធិដែលវាពិតជាមានសារៈសំខាន់ណាស់សម្រាប់ជីវិតប្រចាំថ្ងៃ ព្រោះមែនទែនទៅកាលណាតែចំណេះដឹងយើងវាមានច្រើន បញ្ហាដែលកើតមានក្នុងជីវិតយើងកើនតែតិចជាងមុន។ ការអានវាផ្តល់ជាគំនិតល្អៗសម្រាប់យើងជាពិសេស ជួយឱ្យយើងទទួលបានចំណេះដឹងថ្មីៗជាច្រើន។ ការអានជួយយើងបានច្រើនពិសេស ប្អូនៗដែលកំពុងរៀននៅសាកលវិទ្យាល័យ និងថ្នាក់វិទ្យាល័យ»។

លោក សៀង ពិសាល អនុប្រធានការិយាល័យនៃក្រសួងសេដ្ឋកិច្ច និងហិរញ្ញវត្ថុ យល់ឃើញថាការអានមិនត្រឹមតែជួយឱ្យបុគ្គលមានភាពជោគជ័យនៅថ្ថៃអនាគតនោះទេ វាចូលរួមចំណែកក្នុងការអភិវឌ្ឍនប្រទេសជាក់ផងដែរ។

លោកថា៖ «អំណាន និងការអានគឺមានសារៈសំខាន់សម្រាប់យុវជនទាំងអស់ អ៊ីចឹងបើសិនជាយុវជនទាំងអស់គាត់អត់មានការអាន គាត់ក៏អត់មានអំណាន សង្គមជាតិមួយគឺវានឹងអត់រីកចម្រើនទេ។ កាន់តែសំខាន់ទៀតនោះ ការអានធ្វើឱ្យមនុស្សមានចំណេះដឹងទូលំទូលាយធ្វើឱ្យអនាគតបរវររុងរឿង»។ល

លោកបន្តថា៖ «នៅពេលគាត់អានកាន់តែច្រើន គាត់នឹងយល់អំពីទិដ្ឋភាពធំៗច្រើន ចឹងជីវភាពប្រចាំថ្ងៃរបស់គាត់គឺគាត់មានដំណោះស្រាយច្រើន សម្រាប់អ្នកដែលមិនបានអាន អាហ្នឹងគាត់អត់សូវមានដំណោះស្រាយទេ គេហៅថាគំនិតខ្លី។ អ្នកដែលបានអាន គឺគំនិតគាត់គិតវែងឆ្ងាយ គិតបានជ្រៅជាងអ្នកមិនបានអាន»៕

Cambodia Working on ASEAN Plan for Gender Equality

រ៉ូវ ហុងសេង (Rov Hongseng) — Sun, 11 Dec 2022 10:24:39 +0000

Cambodia is preparing to bolster gender equality as part of a regional initiative across Southeast Asian nations, the Ministry of Women’s Affairs said.

The Association of Southeast Asean Nations launched the plan — known as the ASEAN Regional Plan of Action on Women, Peace and Security — in Phnom Penh last week.

Minister of Women’s Affairs Ing Kantha Phavi said Cambodia had a long history of promoting gender equality and women’s empowerment, and it was working to incorporate the ASEAN plan into existing strategies.

“We need to make sure the national implementation of the RPA on WPS in Cambodia is consistent with the Cambodian context — that is our priority,” she said. “We cannot implement it into Cambodia’s national plan without careful consideration.”

RPA efforts are focused on providing safe environments and increasing women’s role in government and social development. The plan was launched in partnership with the U.S. and the United Nations.

Sarah Knibbs, director of U.N. Women in the Asia Pacific, praised Cambodia’s efforts.

“Cambodia has really been taking the lead and showing great leadership in advancing women, peace, and security,” she said. “Another important thing Cambodia has been doing is leading the way in promoting the roles of women in U.N. peacekeeping.”

In the early 1990s, Cambodia was the target of a massive U.N. operation with more than 15,000 peacekeepers.

“Cambodia is now a very important sender of peacekeepers to the world,” Knibbs said. “It has been making a really big effort to have women very much engaged in peacekeeping. This is something where Cambodia has been leading the way in the region.”

Domestically, the results of Cambodia’s efforts can be seen in many measures. Boys and girls finished school at about the same rate, and women represented a significant percentage of the labor force. Women also represented more than 20% of parliamentarians, up from 6% after the country’s first U.N.-sponsored elections in 1993.

The coronavirus, however, slowed progress in some areas and worsened it in others.

Before Covid-19, about 20% of women aged 15 to 49 reported experiencing physical violence, according to the U.N. Those numbers shot up nearly 90% during the pandemic, said Seng Reasey, director in chief of Silika, a development and good-governance organization.

Adopting the ASEAN plan was important, she said, and complemented Cambodia’s existing efforts, but its success will be dependent on gaining the right support.

“The level of effectiveness depends on the political will in implementing the national action plan,” she said. “We also need human resources. In the past, these were the challenges that prevented successful implementation.”

ASEAN Moves Ahead with Women’s Empowerment Plan

រ៉ូវ ហុងសេង (Rov Hongseng) — Thu, 08 Dec 2022 05:17:19 +0000

The Association of Southeast Asian Nations this week launched a region-wide campaign to fight gender-based violence and elevate the role of women in government.

The 10-nation effort — backed by USAID and UN Women, the United Nations initiative promoting gender equality — took flight this week in Phnom Penh.

“Peace and security are the foundations of all development in society,” said Cambodia’s Minister of Women’s Affairs Ing Kantha Phavi. “Women and men suffer differently in war — both need to contribute their different visions during peacetime.”

ASEAN has faced growing transnational problems in recent years, including weather-related disasters and the rise of regional crime syndicates. The impact of those issues often fall disproportionately on women.

“The regional plan of action is very important because it marks the recognition by ASEAN member states of the importance of women, peace and security,” said Sarah Knibbs, officer in charge of UN Women for Asia and the Pacific. “Many issues we consider to be the new and emerging security threats, like climate change, human trafficking, pandemics and disaster preparedness, are really cross-border issues.”

Around 45,000 women were murdered by a partner or family member last year, according to the website Statista. Asia was the worst offender, with nearly 18,000 deaths.

ធនាគារពិភពលោក៖ សេដ្ឋកិច្ចកម្ពុជាកើន៤,៨%នៅឆ្នាំ២០២២ ហើយនឹងកើនដល់៥,២%នៅឆ្នាំ២០២៣

រ៉ូវ ហុងសេង (Rov Hongseng) — Thu, 08 Dec 2022 03:22:06 +0000

ធនាគារពិភពលោកនៅថ្ងៃពុធនេះបង្ហាញថា នៅឆ្នាំ២០២២ សេដ្ឋកិច្ចកម្ពុជាកើនឡើង៤,៨ភាគរយ ហើយនឹងអាចកើនដល់៥,២ភាគរយ តែអាចប្រឈមនឹងហានិភ័យដោយសារវិបត្តិនៅក្រៅប្រទេស។

យោងតាមរបាយការណ៍ធនាគាពិភពលោក ចេញនៅថ្ងៃទី៧ ខែធ្នូ ឆ្នាំ២០២២នេះបញ្ជាក់ថា នៅឆ្នាំ២០២២នេះកំណើនសេដ្ឋកិច្ចរបស់កម្ពុជាគឺ៤,៨ភាគរយដោយសារការងើបឡើងវិញនៃសេដ្ឋកិច្ចក្រោយជំងឺកូវីដ១៩ និងការកើនឡើងចំនួនភ្ញៀវទេសចរណ៍ជាតិ និងអន្តរជាតិ។

ធនាគារពិភពលោកក៏បានព្យាករណ៍ថា សេដ្ឋកិច្ចកម្ពុជានឹងកើនឡើងដល់៥,២ភាគរយនៅឆ្នាំ២០២៣ ដោយសារកំណើននៃការជួលមនុស្សធ្វើការកាន់តែជួយដល់ការកើនឡើងនៃការទទួលទានប្រើប្រាស់ក្នុងស្រុក និងការធ្លាក់ចុះនៃអតិផរណា។

ទោះយ៉ាងណា ធនាគារពិភពលោកបានព្យាករណ៍ថា ដោយសារវិបត្តិសកលដូចជាសង្រ្គាមរុស្ស៊ី និងអ៊ុយក្រែន នយោបាយកូវីដសូន្យរបស់ចិន និងវិបត្តិនយោបាយនៅមីយ៉ាន់ម៉ា សេដ្ឋកិច្ចពិភពលោកនឹងធ្លាក់ចុះដល់២,៩ភាគរយនៅឆមាសទី២ឆ្នាំនេះ។

ធនាគាពិភពលោកបព្រមានពីការជះឥទ្ធិពលអាក្រក់ដល់កំណើនសេដ្ឋកិច្ចកម្ពុជានៅឆ្នាំក្រោយ ដោយសារវិបត្តិសកលមួយចំនួនដូចជា វិបត្តិថាមពល ហិរញ្ញវត្ថុ និងអតិផរណាខ្ពស់។ ភាពងាយរងគ្រោះលើសេដ្ឋកិច្ចកម្ពុជាពីវិបត្តិសកលខាងលើនេះ បើតាមធនាគាពិភពលោក ដោយសារតែកម្ពុជាជាប្រទេសកំពុងអភិឌ្ឍន៍។

ប្រទេសកម្ពុជា ពឹងផ្អែកខ្លាំងលើការនាំចេញទៅកាន់ទីផ្សារសហរដ្ឋអាមេរិច និងសហភាពអឺរ៉ុប ហេតុនេះហើយ បើសេដ្ឋកិច្ចអឺរ៉ុបរងការប៉ះពាល់ខ្លាំង ចំនួននៃការនាំចេញរបស់កម្ពុជាទៅកាន់ទីផ្សារអឺរ៉ុបនឹងមានការធ្លាក់ចុះ។ លើសពីនេះទៀត វិបត្តិសេដ្ឋកិច្ចនៅចិនដែលបណ្តាលមកពីនយោបាយកូវីដសូន្យរបស់ប្រធានាធិបតី ស៊ី ជីនពីង នឹងធ្វើឱ្យវិនិយោគទុនពីប្រទេសចិននៅកម្ពុជាមានការធ្លាក់ចុះ ខណៈដែលប្រភពវិនិយោគទុនបរទេសនៅកម្ពុជាភាគច្រើនចេញមកពីប្រទេសចិន។

លោកស្រី ម៉ារៀម ស័រមែន បានផ្តល់ជាអនុសាសន៍ដល់កម្ពុជាក្នុងការឆ្លើយតបទៅនឹងការព្រមានរបស់ធនាគាពិភពលោកពីហានិភ័យនៃការប៉ះពាល់ដល់កំណើនសេដ្ឋកិច្ចកម្ពុជានៅឆ្នាំក្រោយថា កម្ពុជាគួរពង្រឹងជំហរសារពើពន្ធ និងពង្រឹងវិស័យទេសចរណ៍ដោយទាក់ទាញភ្ញៀវទេសចរណ៍អន្តរជាតិ។

លោកស្រីថា៖ «ប្រាក់ចំណូលបានកើនឡើង ដោយសារការស្ទុះងើបឡើងវិញនៃសេដ្ឋកិច្ច និងភាពប្រសើរឡើងនៃផ្នែករដ្ឋបាល។ ការពង្រីកមូលដ្ឋានពន្ធនឹងជួយធានាបាននួវធនធានចាំបាច់សម្រាប់លើកម្ពស់សេដ្ឋកិច្ចរបស់ប្រទេសកម្ពុជា និងសម្រាប់ទប់ទល់សភាពការណ៍នៅពេលមានការធ្លាក់ចុះសេដ្ឋកិច្ចក្នុងចំណោមដែគូពាណិជ្ជកម្មធំៗ វិស័យទេសចរណ៍ និងបដិសណ្ឋាកិច្ច គឺជាផ្នែកដ៏មានសក្តានុពលសម្រាប់កំណើនទៅថ្ងៃខាងមុខ»។

របាយការណ៍របស់ធនាគារពិភពលោកក៏បានបញ្ជាក់ថា ឆ្ពោះទៅអនាគតវែងឆ្ងាយ សេដ្ឋកិច្ចកម្ពុជាត្រូវបានគេរំពឹងទុកថា នឹងបន្តឈានទៅដល់អត្រាកំណើនប្រហែល៦ភាគរយនៅពេលដែលទេសចរណ៍អន្តរាជាតិ និងក្នុងស្រុកបង្កើនអនុភាពកាន់តែរឹងមាំ។ ការចូលរួមរបស់កម្ពុជាក្នុងកិច្ចព្រមព្រៀងពាណិជ្ជកម្មដែលបានចុះហត្ថលេខាកាលពពីពេលថ្មីៗនេះ ក៏អាចជំរុញវិស័យកសិកម្ម និងឧស្សាហកម្មកែច្នៃកសិផលឱ្យកាន់តែមានសន្ទុះឡើង៕

កម្ពុជានឹងបញ្ចូលផែនការសកម្មភាពទាក់ទងនឹងស្រ្តី សន្តិសុខ និងសុវត្ថិភាពក្នុងផែនការសកម្មភាពជាតិនៅឆ្នាំក្រោយ

រ៉ូវ ហុងសេង (Rov Hongseng) — Wed, 07 Dec 2022 06:18:29 +0000

រដ្ឋមន្រ្តីក្រសួងកិច្ចការនារីលើកឡើងថា កម្ពុជានឹងរៀបចំផែនការសកម្មភាពជាតិស្តីអំពីស្ត្រី សន្តិសុខ និងសុវត្ថិភាពនៅឆ្នាំក្រោយ បន្ទាប់ពីអាស៊ានទើបបានសម្ពោធផែនការសកម្មភាពក្នុងតំបន់ឱ្យប្រទេសនៅអាស៊ានអនុវត្តតាមប្រទេសនីមួយៗ។

ផែនការសកម្មភាពក្នុងតំបន់ស្តីអំពីស្ត្រី សន្តិសុខ និងសុវត្ថិភាពដែលទើបសម្ពោធដាក់ឱ្យប្រទេសក្នុងតំបន់អាស៊ានអនុវត្តកាលពីថ្ងៃទី៥ ខែធ្នូ ឆ្នាំ២០២២ កំពុងត្រូវបានអនុវត្តក្នុងប្រទេសឥណ្ឌូនេស៊ី ហ្វីលីពីន វៀតណាម និងថៃ។

លោកស្រី អ៊ឹង កន្ថាផាវី រដ្ឋមន្ត្រីក្រសួងកិច្ចការនារីប្រាប់អ្នកសារព័ត៌មានក្នុងពិធីសម្ពោធដាក់ដំណើរការផែនការសកម្មភាពក្នុងតំបន់អាស៊ានស្តីពីស្ត្រី សន្តិភាព និងសុវត្ថិភាព (ASEAN RPA on WPS) នៅរាជធានីភ្នំពេញថា កម្ពុជាតែងតែផ្តោតលើសមភាពយេនឌ័រ និងការពង្រឹងអំណាចរបស់ស្រ្តី។ លោកស្រីថា កម្ពុជាទើបបានចាប់ផ្តើមគិតគូរលើផែនការសកម្មភាពនេះដោយផ្អែកលើបរិបទក្នុងប្រទេស។

លោកស្រីបញ្ជាក់ថា៖ «ឥឡូវពួកយើងកំពុងតែចាប់ផ្តើមដែលហៅថាមូលដ្ឋាន ហើយជាតំបន់ដូចខ្ញុំជម្រាបជូនអ៊ីចឹង យើងត្រូវមើលតំបន់ឱ្យវាចូលក្នុងបរិបទរបស់ខ្មែរយើង អ្វីដែលជាអាទិភាពចំពោះខ្មែរយើង។ អ៊ីចឹងយើងនឹងចាប់ផ្តើមរៀបចំពេលដែលយើងផ្សព្វផ្សាយផែនការតំបន់នេះហើយយើងនឹងចាប់ផ្តើមធ្វើហើយ ហើយបើថាចាំបាច់គឺឆ្នាំក្រោយ គឺត្រូវការគិតគូរឱ្យបានច្បាស់លាស់ មិនមែនចេះតែភ្លាមៗអ៊ីចឹងបានទេ»។

លោកស្រីបានបន្ថែមថា មូលហេតុដែលឥណ្ឌូនេស៊ី ហ្វីលីពីន និងប្រទេសក្នុងតំបន់ខ្លះកំពុងអនុវត្តផែនការសកម្មភាពនេះ គឺដោយសារប្រទេសទាំងនោះមានបញ្ហាអស្ថិរភាព ប៉ុន្តែសម្រាប់កម្ពុជាគឺជាប្រទេសមានសុខសន្តិភាព។

លោកស្រីថា៖ «គាត់ធ្វើពីព្រោះយើងឃើញគាត់មានអស្ថិរភាពក្នុងតំបន់ខ្លះ ឥណ្ឌូនេស៊ី ហ្វីលីពីន មានបញ្ហាយើងដឹងហើយណា ដែលគេហៅថាទង្គិចផ្នែកអាវុធ ឥណ្ឌូនេស៊ីដូចគ្នា ប្រទេសយើងអត់ទេមានសុខសន្តិភាពនៅគ្រប់ខេត្តទូទាំងប្រទេស អ៊ីចឹងយើងដែលហៅថាអាទិភាពគឺខុសគ្នា»។

នាយកក្នុងតំបន់នៃ UN Women ប្រចាំតំបន់អាស៊ី និងប៉ាស៊ីហ្វិក លោកស្រី Sarah Knibbs បានលើកឡើងថា កម្ពុជាជាតំបន់ដែលបង្ហាញភាពជាដឹកនាំដ៏អសា្ចរ្យក្នុងការជំរុញស្ត្រី ហើយលោកស្រីមើលឃើញថា កម្ពុជាតែងតែចូលរួមរក្សាសន្តិភាពទៅកាន់ពិភពលោក។

លោកស្រីថា៖ «កម្ពុជាជាតំបន់ដែលកម្ពុជាពិតជាបាននិងកំពុងនាំមុខគេ ក៏ដូចជាបង្ហាញពីភាពជាអ្នកដឹកនាំដ៏អស្ចារ្យក្នុងការជំរុញស្ត្រី សន្តិភាព និងសុវត្ថិភាព។ រហូតមកដល់ពេលនេះ យើងមានផែនការសកម្មភាពថ្នាក់តំបន់ ក្នុងអំឡុងពេលដែលកម្ពុជាធ្វើជាប្រធាន និងដឹកនាំអាស៊ាន និង ACW នាំមុខគេ។ ចំណុចសំខាន់មួយទៀតដែលកម្ពុជាកំពុងធ្វើ គឺការដឹកនាំក្នុងន័យលើកកម្ពស់តួនាទីស្ត្រី និងការថែរក្សាសន្តិភាពរបស់អង្គការសហប្រជាជាតិ»។

លោកស្រីបន្ថែមថា កម្ពុជាបាននឹងពិចារណលើផែនការសកម្មភាពថ្នាក់ជាតិតាមរយៈបរិបទនៃប្រទេសកម្ពុជា។

«ដូច្នេះកម្ពុជាប្រហែលជានឹងបន្តកសាងភាពជាអ្នកដឹកនាំលើវិស័យរក្សាសន្តិភាព ហើយអ្វីដែលសម្រាប់កម្ពុជាពិចារណានឹងមានផែនការសកម្មភាពជាតិស្តីពីស្ត្រី សន្តិភាព និងសុវត្ថិភាព ដើម្បីធ្វើមូលដ្ឋានគ្រឹះនៃរបៀបវារៈរបស់បរិបទកម្ពុជា»។

នាយកប្រតិបត្តិនៃអង្គការសីលការ អ្នកស្រី សេង រាសី បានប្រាប់មក Newsroom Cambodia ថា ការដាក់បញ្ចូលផែនការថ្នាក់ជាតិនេះពិតជាមានសារៈសំខាន់ សម្រាប់កម្ពុជា។ ទោះយ៉ាងណាអ្នកស្រីថា នឹងរងចាំមើលការប្តេជ្ញាចិត្តរបស់រដ្ឋាភិបាលកម្ពុជាលើការបញ្ចូលផែនការថ្នាក់ជាតិស្តីពីស្ត្រី សនិ្តភាព និងសុវត្ថិភាពនេះ។

អ្នកស្រីថា៖ «វាមានសារៈសំខាន់មួយដោយសារតែវាត្រូវតែមានភាពប្រទាក់ក្រឡាគ្នារវាងផែនការនៃកម្រិតតំបន់ និងផែនការនៅថ្នាក់ជាតិ បើមិនចឹងទេយើងនឹងមានចន្លោះប្រហោងក្នុងការធ្វើឱ្យផែនការជាតិហ្នឹង អាចរួមចំណែកនៅក្នុងការចង់ឃើញភាពជាក់ស្តែងក្នុងកម្រិតតំបន់»។

«ខ្ញុំសូមមិនមានយោបល់ថា ពាក់ព័ន្ធនឹងអ្វីដែលលោកជំទាវលើកឡើងថាពាក្យថា សន្តិភាព ឬក៏យ៉ាងម៉េចទេតែខ្ញុំចង់មើលលើការបេ្តជ្ញាចិត្តវិញ លោកជំទាវក៏បានលើកគឡើងពីការប្តេជ្ញាចិត្តដែរ អ៊ីចឹងយើងត្រូវតាមដានទាំងអស់គ្នាថាតើនៅពេលនៃការដាក់បញ្ចូលនៅឆ្នាំក្រោយនេះ»។

នាយិកាប្រតិបត្តិអង្គការសីលការរូបនេះបន្តថា អ្នកស្រីចង់ឃើញការអនុវត្តនេះមានប្រសិទ្ធភាពជាជាងបានត្រឹមតែសរសេរក្នុងក្រដាស ហើយអ្នកស្រីជំរុញឱ្យមានការខិតខំប្រឹងប្រែងបន្ថែម។

អ្នកស្រីថា៖ «ប្រសិទ្ធភាពកម្រិតណាវាអាស្រ័យទៅលើដូចដែលនាងខ្ញុំជម្រាបជូនអ៊ីចឹង ទីមួយពាក់ព័ន្ធនឹងឆន្ទៈនយោបាយនៅក្នុងការដាក់ទាំងការវិនិយោគ ក៏ដូចជាធនធាននៅក្នុងការធានាឱ្យបានថា ផែនការទាំងអស់នោះមិនត្រឹមតែបានសរសេរនៅក្នុងក្រដាសទេ ប៉ុន្តែការអនុវត្តជាក់ស្តែងនៅខាងក្នុងនោះដែរ។ កន្លងមកប្រសិនជាបើបានត្រួតពិនិត្យទៅលើផែនការមួយថ្នាក់ យើងឃើញថាបញ្ហាប្រឈមនៅមានច្រើននៅខាងក្នុងនោះ ហើយបញ្ហាប្រឈមទាំងអស់នោះត្រូវការខិតខំប្រឹងប្រែងជំរុញបន្ថែមទៀត។»

បើតាមអ្នកស្រី សេង រាសី អំពើហិង្សាលើស្ត្រីបានកើនឡើងដល់៨៧ភាគរយក្នុងអំឡុងបរិបទជំងឺរាតត្បាតកូវីដ១៩ ហើយវាជាសញ្ញាមួយដែលរដ្ឋាភិបាល ក៏ដូចជាសង្គមស៊ីវិលគួរយកចិត្តទុកដាក់តាមដានបន្ថែម និងដោះស្រាយឱ្យច្បាប់ ឬគោលនយោបាយមានប្រសិទ្ធភាព។

យោងតាមទិន្នន័យរបស់ UNFPA ស្រ្តីកម្ពុជា១នាក់ក្នុងចំណោមស្ត្រី៥នាក់ អាយុចន្លោះពី១៥ ដល់៤៩ បានរងគ្រោះពីអំពើហិង្សាលើរូបរាងកាយ។ លើសពីនេះទៀត ហិង្សាលើស្រ្តីនៅក្នុងគ្រួសារកើតឡើងច្រើន ហើយជាប្រពៃណី ទម្រង់ហិង្សានៅក្នុងគ្រួសារនេះមិនត្រូវបានយកចិត្តទុកដាក់ពីសង្គមនោះទេ។

បើតាមទិន្នន័យរបស់អង្គការ UN Women ក្នុងអំឡុងនៃការរាតត្បាតដោយជំងឺកូវីដ១៩ ស្ត្រី១នាក់ក្នុងចំណោមស្រ្តី៣នាក់ នៅទូទាំងពិភពលោក បានរងគ្រោះពីអំពើហិង្សាលើរូបរាងកាយ និងផ្លូវភេទ ដែលភាគច្រើនជនដែលប្រព្រឹត្តិអំពើហិង្សាលើស្ត្រីនេះភាគច្រើនជាបុរសដែលជាសមាជិកគ្រួសារ៕

អាស៊ានដាក់ឱ្យដំណើរផែនការសកម្មភាពក្នុងតំបន់ដើម្បីលើកកម្ពស់សន្តិសុខ និងសុវត្ថិភាពស្រ្តី

រ៉ូវ ហុងសេង (Rov Hongseng) — Wed, 07 Dec 2022 03:23:22 +0000

សមាគមប្រជាជាតិអាស៊ីអាគេ្នយ៍ (អាស៊ាន) កាលពីថ្ងៃចន្ទ បានប្រកាសដាក់ដំណើរការផែនការសកម្មភាពក្នុងតំបន់ស្តីពីស្ត្រី សន្តិសុខ និងសន្តិភាពក្នុងតំបន់អាស៊ាន (ASEAN RPA on WPS) សម្រាប់ប្រទេសក្នុងតំបន់អាស៊ានដាក់ចូលក្នុងផែនការសកម្មភាពជាតិរបស់ប្រទេសនីមួយៗ។

ប្រកាសដាក់ដំណើរការផែនការសកម្មភាពក្នុងតំបន់ស្តីពីស្ត្រី សន្តិសុខ និងសន្តិភាពក្នុងតំបន់អាស៊ាននេះ ធ្វើឡើងនៅថ្ងៃទី៥ ខែធ្នូ ឆ្នាំ២០២២ នៅរាជធានីភ្នំពេញ ដោយមានកម្ពុជាជាអ្នកដឹកនាំអាស៊ាន សហការជាមួយអង្គការ UN Women និងភ្នាក់ងារសហរដ្ឋអាមេរិកសម្រាប់កិច្ចអភិវឌ្ឍន៍អន្តរជាតិ (USAID) និងមានអ្នកចូលរួមពីតំណាងប្រទេសនានាក្នុងតំបន់ និងដៃគូអភិវឌ្ឍន៍មួយចំនួន។

រដ្ឋមន្ត្រីក្រសួងកិច្ចការនារី លោកស្រី អ៊ឹង កន្ថាផាវី បានប្រាប់អ្នកសារព័ត៌មានក្នុងពិធីនោះថា ផែនការសកម្មភាពក្នុងតំបន់ស្តីពីស្ត្រី សន្តិសុខ និងសន្តិភាពក្នុងតំបន់អាស៊ានមានសារសំខាន់ណាស់ ដោយសារការចូលរួមរបស់ស្ត្រីជាចំណែកមួយមិនអាចខ្វះបាន ក្នុងការកសាងសន្តិភាព និងសន្តិសុខសម្រាប់ប្រទេសជាតិ។

លោកស្រីថា៖ «សន្តិភាព និងសន្តិសុខគឺជាមូលដ្ឋានគ្រឹះនៃការអភិវឌ្ឍ និងដំណើរការសម្រាប់សង្គមទាំងអស់ ហើយនេះគឺជាផែនការសកម្មភាពថ្នាក់តំបន់ដំបូងគេសម្រាប់អាស៊ាន ហើយនៅក្នុងផែនការសកម្មភាពថ្នាក់តំបន់ដំបូងនេះ យើងបាននិយាយអំពីការរួមចំណែករបស់ស្ត្រី»។

លោកស្រីបន្ថែមថា៖ «នៅក្នុងសង្រ្គាម ស្ត្រី និងបុរសរងគ្រោះពីសង្រ្គាមដូចគ្នា ដូច្នេះស្ត្រី និងបុរសគួរតែចូលរួមចំណែក ពីព្រោះយើងមានទស្សនៈវិស័យផ្សេងគ្នា ការរក្សាសន្តិភាព និងដំណើរការសន្តិភាពនៅគ្រប់រដ្ឋ ដូច្នេះផែនការសកម្មភាពថ្នាក់តំបន់នេះ បានលើកឡើងអំពីការរួមចំណែករបស់ស្ត្រីពីរបៀបដែលពួកគេអាចចូលរួមចំណែក»។

លោកស្រី អ៉ឹង កន្ថាផាវី ក្នុងអំឡុងពេលផ្តល់កិច្ចសម្ភាសដល់អ្នកសារព័ត៌មាន។
រូបថត៖ រ៉ូវ ហុងសេង

នាយកក្នុងតំបន់នៃ UN Women ប្រចាំតំបន់អាស៊ី និងប៉ាស៊ីហ្វិក លោកស្រី Sarah Knibbs បានលើកឡើងថា ផែនការសកម្មភាពក្នុងតំបន់សម្រាប់អាស៊ានពិតជាមានសារៈសំខាន់នៃសន្តិភាព និងសន្តិសុខសម្រាប់ស្រ្តី ដូចជាការប្រែប្រួលអាកាសធាតុ ការជួញដូរមនុស្ស ជំងឺរាតត្បាត និងគ្រោះមហន្តរាយផ្សេងៗ។

លោកស្រីថា៖ «ផែនការសកម្មភាពក្នុងតំបន់មានសារៈសំខាន់ខ្លាំងណាស់ ព្រោះវាសម្គាល់ការទទួលស្គាល់ប្លុកអាស៊ាន និងរដ្ឋជាសមាជិកអាស៊ានអំពីសារៈសំខាន់នៃសន្តិភាព និងសន្តិសុខរបស់ស្ត្រី។ ហើយបញ្ហាជាច្រើនដែលយើងនឹងពិចារណាថាជាបញ្ហាសន្តិសុខថ្មី និងកំពុងលេចឡើងដូចជាការប្រែប្រួលអាកាសធាតុ ការជួញដូរមនុស្ស ជំងឺរាតត្បាត និងការត្រៀមលក្ខណៈសម្រាប់គ្រោះមហន្តរាយគឺពិតជាបញ្ហាឆ្លងព្រំដែន ដូច្នេះវាពិតជាមានសារៈសំខាន់ខ្លាំងណាស់ក្នុងការអាចអនុវត្តវិធីសាស្រ្តក្នុងតំបន់នេះ។ នោះហើយជាមូលហេតុដែលផែនការសកម្មភាពក្នុងតំបន់មានសារៈសំខាន់ ពីព្រោះអាស៊ានទាំងអស់ព្យាយាមឆ្ពោះទៅមុខរួមគ្នាជាមួយបញ្ហានេះ»។

គួរបញ្ជាក់ដែរថា ព្រឹត្តិការណ៍នេះមានគោលបំណងជំរុញការគាំទ្រ និងកៀរគរការអនុវត្តផែនការសកម្មភាពតំបន់ស្តីពីស្រ្តី សន្តិសុខ និងសន្តិភាព ក៏ដូចជាផ្តល់ឱកាសក្នុងការបង្កើនការយល់ដឹងកាន់តែស៊ីជម្រៅអំពីផែនការសកម្មភាពក្នុងចំណោមស្ថាប័នអាស៊ាន រួមមានអ្នកជំនាញផ្នែកស្រ្តី សន្តិសុខ និងសន្តិភាព វិស័យពាក់ព័ន្ធ រដ្ឋសមាជិក អង្គការសង្គមស៊ីវិល ដៃគូអភិវឌ្ឍន៍ ប្រព័ន្ធផ្សព្វផ្សាយ និងអ្នករៀបចំគោលនយោបាយ។ បច្ចុប្បន្ននេះ យោងតាមស្ថិតិរបស់គេហទំព័រ Statista ក្នុងឆ្នាំ២០២២ មានស្ត្រី និងក្មេងស្រីប្រហែល ៤៥,០០០ នាក់នៅទូទាំងពិភពលោកត្រូវបានសម្លាប់ដោយសមាជិកគ្រួសាររបស់ពួកគេ។ ក្នុងចំណោមជនរងគ្រោះដោយហិង្សាលើយេនឌ័រ ស្ត្រីអាស៊ីចំនួន ១៧,៨០០ នាក់ត្រូវបានសម្លាប់។ តួលេខនេះគឺខ្ពស់បំផុតបើធៀបនឹងទ្វីបផ្សេងទៀត៕

ក្រុមសង្គមស៊ីវិលនិងយុវជនជំរុញរដ្ឋាភិបាលឱ្យត្រួតពិនិត្យលើបញ្ហាបទល្មើសព្រៃឈើ និងសត្វព្រៃ

រ៉ូវ ហុងសេង (Rov Hongseng) — Wed, 30 Nov 2022 02:52:55 +0000

ក្រុមអង្គការមិនមែនរដ្ឋាភិបាល សហគមន៍ និងយុវជនចំនួន២៤ ជំរុញឱ្យរដ្ឋមន្ត្រីក្រសួងកសិកម្ម ត្រួតពិនិត្យ និងចាត់វិធានការទៅលើសកម្មភាពកាប់បំផ្លាញព្រៃឈើ ការនេសាទ ការប្រមាញ់ និងការជួញដូរសត្វព្រៃខុសច្បាប់ ដើម្បីធានាបានយុត្តិធម៌ពេញលេញស្របតាមគោលការណ៍នីតិរដ្ឋ។

ក្នុងលិខិតចំហរបស់ក្រុមសមាគម អង្គការមិនមែនរដ្ឋាភិបាល សហជីព និងយុវជន ចំនួន២៤ នៅថ្ងៃទី២៨ ខែវិច្ឆិកា បានស្នើទៅរដ្ឋមន្ត្រីក្រសួងកសិកម្មថ្មី លោក ឌិត ទីណា ឱ្យពង្រឹងការអនុវត្តច្បាប់នៅកម្ពុជាឱ្យបានម៉ឺងម៉ាត់ ពិសេសសកម្មភាពកាប់បំផ្លាញព្រៃឈើ ការទន្រ្ទានដីព្រៃលិចទឹក ការនេសាទ ការប្រមាញ់ ការជួញដូរសត្វព្រៃខុសច្បាប់។ បន្ថែមពីនេះ ត្រូវពិនិត្យលើទីផ្សារ ភោជនីយដ្ឋានដែលមានការជួញដូរសត្វព្រៃ ការរត់ពន្ធឈើខុសច្បាប់ និងទន្ទ្រានដីព្រៃលិចទឹក ដើម្បីមានយុត្តិធម៌ពេញលេញស្របតាមគោលការណ៍នីតិរដ្ឋ។

ការចេញលិខិតចំហរនេះ ធ្វើឡើងបន្ទាប់ពីមានព័ត៌មានពាក់ព័ន្ធនឹងការជួញដូរសត្វស្វាកន្ទុយវែង ឬហៅថាស្វាក្តាម ទៅកាន់បរទេស ពីសំណាក់មន្រ្តីជាន់ខ្ពស់ក្រសួងកសិកម្ម។

ប្រធានកម្មវិធីផ្នែកស្រាវជ្រាវ និងតស៊ូមតិ នៃសមាគមបណ្តាញយុវជនកម្ពុជា ដែលជាសមាគមមួយក្នុងចំណោម២៤ដែលបានចេញលិខិតចំហរ លោក ហេង គឹមហុង បានប្រាប់ Newsroom Cambodia ថា បញ្ហាដីសម្បទាន និងការជួញដូរសត្វព្រៃខុសច្បាប់ គឺជាវិបត្តិរ៉ាំរ៉ៃធំៗចំនួនពីរដែលសមាគមបណ្តាញយុវជនកម្ពុជា ដែលជាអង្គការមិនមែនរដ្ឋាភិបាល ទាមទារឱ្យមានការយកចិត្តទុកដាក់ខ្ពស់ពីក្រសួងពាក់ព័ន្ធ។

លោក គឹមហុង បន្ថែមថា លោកចង់ឃើញ លោក ឌិត ទីណា ដែលជារដ្ឋមន្រ្តីថ្មីនៃក្រសួងកសិកម្ម បញ្ចេញស្នាដៃ ដោះស្រាយបញ្ហាទាំងអស់ដែលបានលើកឡើងនៅក្នុងលិខិតចំហយ៉ាងមានប្រសិទ្ធភាព ដើម្បីបង្ហាញឱ្យប្រជាពលរដ្ឋឃើញថា មិនមែនគ្រប់រដ្ឋមន្រ្តីមិនមានសមត្ថភាពក្នុងការរកដំណោះស្រាយជូនពលរដ្ឋ និងជួយជាតិនោះទេ។

លោកថា៖ «យើងសង្ឃឹមថា ឯកឧត្តមរដ្ឋមន្រ្តី [ឌិត ទីណា] ដែលជាយុវជនមួយរូប យកចិត្តទុកដាក់ក្នុងការដោះស្រាយបញ្ហាទាំងអស់ហ្នឹង ដើម្បីបានបទពិសោធន៍ ដើម្បីបង្កើតថ្វីដៃជួយសង្គមជាតិ កុំឱ្យពលរដ្ឋថាមន្រ្តីឡើងមក ដដែលៗ អត់មានយកចិត្តទុកដាក់ ក្នុងការដោះស្រាយបញ្ហាឱ្យបានម៉ត់ចត់»។

ប្រធានកម្មវិធីស្រាវជ្រាវ និងតស៊ូមតិនេះរូបនេះ បានបន្ថែមថា លោកចង់ឱ្យក្រសួងពាក់ព័ន្ធបើកការស៊ើបអង្កេតឱ្យម៉ត់ចត់ទៅលើករណីដែលការនាំចេញសត្វទៅទីផ្សារបរទេសដោយខុសច្បាប់។

លោកថា៖ «ប៉ុន្តែនៅពេលដែលយើងរកឃើញ មានការសង្ស័យថា មានការនាំចេញដោយខុសច្បាប់ទៅទីផ្សារបរទេសទៀត ធ្វើឱ្យការបារម្ភយើងកាន់តែធំ ហើយរឹតតែពិបាក ព្រោះក្រសួងត្រូវធ្វើការពិចារណា ជាពិសេសក្រសួងកសិកម្មត្រូវធ្វើការស៊ើបអង្កេតឱ្យម៉ត់ចត់»។

«ក្នុងនាមជាស្ថាប័ន [រដ្ឋ] ទទួលខុសត្រូវជាសាធារណៈ ត្រូវធ្វើការស៊ើបអង្កេតឱ្យម៉ត់ចត់ ដើម្បីធានាថាមន្រ្តីរបស់ខ្លួនហ្នឹងពិតជាស្អាតស្អំ ឬមិនស្អាតស្អំ ទាល់តែមានការស៊ើបអង្កេត បើសិនជាសកម្មភាពពាក់ព័ន្ធជាមួយនឹងការជួញដូរសាច់សត្វព្រៃហ្នឹងនៅតែកើតមាន ខ្ញុំបារម្ភពីអនាគតជីវៈចម្រុះរបស់កម្ពុជា អាចនឹងមានការថយចុះក្នុងពេលដ៏ខ្លីខាងមុខនេះ»។

Newsroom Cambodia មិនអាចទាក់ឍតងសុំការអត្ថាធិប្បាយពីលោកល ឌិត ទីណា បានទេ។

សមាជិកខុទ្ទកាល័យរដ្ឋមន្ដ្រីក្រសួងកសិកម្ម រុក្ខាប្រមាញ់ និងនេសាទ ទទួលបន្ទុកផ្នែកព័ត៌មាន កញ្ញា អ៊ឹម រចនា បានឆ្លើយតប Newsroom Cambodia តាមសារអេឡិកត្រូនិចតេលេក្រាមថា ក្រសួងកសិកម្មបានទទួលលិខិតក៏ដូចជាបានផ្ញើជូនទៅរដ្ឋមន្រ្តីរួចរាល់ហើយ។ កញ្ញាបន្តថាលិខិតនេះ ពិតជាបានឆ្លុះបញ្ចាំងពីសំណាក់សង្គមស៊ីវិលទៅបញ្ហាធនធានធម្មជាតិនៅកម្ពុជា។

កញ្ញាថា៖ «តាមរយៈលិខិតនេះ វាឆ្លុះបញ្ចាំងឱ្យឃើញពីក្តីបារម្ភរបស់ក្រុមអង្គការសង្គមស៊ីវិលទៅលើបញ្ហាធនធានធម្មជាតិនៅកម្ពុជា ដែលជាសម្បត្តិរបស់យើងគ្រប់គ្នា ជាប្រជាជនកម្ពុជា ជាជនជាតិខ្មែរ ហើយវាក៏បានឆ្លុះបញ្ចាំងឱ្យឃើញផងដែរពីគោលបំណងចង់ចូលរួម អភិរក្ស ការពារធនធានធម្មជាតិទាំងអស់ហ្នឹងឱ្យបានគង់វង់ថិតថេរ តាមរយៈការផ្តល់អនុសាសន៍ចំនួន៦ចំណុចហ្នឹង»។

កញ្ញាបន្តថា ក្រសួង និងស្ថាប័នពាក់ព័ន្ធបានកំពុងយកចិត្តទុកដាក់លើការងារដែលក្រុមសង្គមស៊ីវិលលើកឡើង ហើយក៏បានដូចជាបង្ក្រាបបទល្មើសនានា នៅក្នុងវិស័យព្រៃឈើផងដែរ។

កញ្ញាថា៖ «មែនទែនទៅក្រសួង និងស្ថាប័នពាក់ព័ន្ធបាននឹងកំពុងតែធ្វើការងារនេះយ៉ាងយកចិត្តទុកដាក់ជាទីបំផុត ហើយអ្វីដែលក្រុមអង្គការសង្គមស៊ីវិលបានលើកឡើង គឺជាការរួមចំណែកជួយរំឮក ជួយដាស់តឿន ហើយក្រសួងសូមអរគុណចំពោះការយកចិត្តទុកដាក់នេះ ហើយកម្ពុជាមានច្បាប់ហ្នឹង (បទបញ្ញត្តិ) ដែលបានអនុម័តនៅពេលកន្លងមក»។

«ក៏ដូចជាមានក្រុមការងារអន្តរក្រសួងជាច្រើន ដែលត្រូវបានបង្កើតដើម្បីការពារអភិរក្ស ធនធានធម្មជាតិ ក៏ដូចជាបង្ក្រាបបទល្មើសនានា នៅក្នុងវិស័យព្រៃឈើ ហើយនិង ធនធានធម្មជាតិជារួមតែម្តង។ អ៊ីចឹងហើយ អ្វីដែលក្រុមអង្គការសង្គមស៊ីវិលបានលើកឡើងនៅក្នុងលិខិតនេះ យើងបានដឹង ហើយយើងកំពុងតែធ្វើការជាបន្តបន្ទាប់ ហើយនឹងបន្តធ្វើការងារនេះទៀត»។

កញ្ញាក៏បានបញ្ជាក់ថា ក្រសួងកសិកម្មស្វាគមន៍ពីសំណាក់ស្ថាប័នពាក់ព័ន្ធ ទាំងជាតិ និងអន្តរជាតិដែលបានចេតនាស្មោះត្រង់ក្នុងការអភិវឌ្ឍវិស័យកសិកម្មក្នុងប្រទេសកម្ពុជា៕

បទយកការណ៍៖ ការកកស្ទះចរាចរណ៍នៅតែជាក្តីរំខានសម្រាប់ពលរដ្ឋរស់នៅក្នុងរាជធានីភ្នំពេញ

រ៉ូវ ហុងសេង (Rov Hongseng) — Wed, 30 Nov 2022 00:45:43 +0000

រាជធានីភំ្នពេញមានសំឡេងយានយន្តបើកបរខ្វែងខ្វាត់ ហើយតាមវិថីខ្លះមានការកកស្ទះស្ទើរតែរាល់ថ្ងៃបើទោះបីជារដ្ឋាភិបាលបានសាងសង់ស្ពានអាកាសជាច្រើនដើម្បីសម្រួលដល់ចរាចរណ៍ក្តី។

ពាក់ព័ន្ធនឹងបញ្ហាកកស្ទះចរាចរណ៍នេះ និស្សិតឆ្នាំទី៤ លោក សុខ សុវណ្ណ ជំនាញនីតិសាស្ត្រនៃសាកលវិទ្យាល័យនីតិសាស្ត្រ និងវិទ្យាសាស្ត្រសេដ្ឋកិច្ច ដែលកំពុងតែចាំយកម៉ូតូចេញពីសាលាបានប្រាប់មក Newsroom Cambodia ថា កត្តាដែលចម្បងធំនោះអ្នកធ្វើដំណើរមិនទាន់យល់ដឹងច្បាស់ពីច្បាប់ចរាចរណ៍ ធ្វើបង្កឱ្យមានការកកស្ទះ។

លោកថា៖ «ចំពោះកត្តាចម្បងធំជាងគេបំផុតគឺពួកគាត់អត់ចេះគោរពច្បាប់ចរាចណ៍បានត្រឹមត្រូវ ទី២ពួកគាត់ចូលចិត្តជិះតាមអារម្មណ៍ គាត់អត់ជិះតាមសណ្ដាប់ធ្នាប់ ភ្លើងក្រហមត្រូវឈប់ ភ្លើងបៃតងត្រូវទៅមុខ ភ្លើងលឿងត្រូវបន្ថយល្បឿន កុំឱ្យមានគ្រោះថ្នាក់នៅខាងមុខ ហើយទីបីគាត់ចូលចិត្តជិះជែង ជិះវ៉ា ដោយគ្មានការប្រុងប្រយ័ត្នអ្វីទាំងអស់»។

លោក សុខ សុវណ្ណ

ចំពោះកញ្ញា សិន សុខហេង ជានិស្សិតឆ្នាំទី២ ជំនាញរដ្ឋបាលសាធារណៈ នៃសាកលវិទ្យាល័យភូមិន្ទនីតិសាស្ត្រ និងវិទ្យាសាស្ត្រសេដ្ឋកិច្ច បានលើកឡើងថា កញ្ញាចង់ឱ្យមានការរិតបន្តឹងលើច្បាប់ចរាចរណ៍ពីព្រោះអ្នកបើកបរភាគច្រើនបានបំពាន និងជិះប្រជ្រៀតគ្នា។

កញ្ញា សិន សុខហេង ជានិស្សិតឆ្នាំទី២ ជំនាញរដ្ឋបាលសាធារណៈ

កញ្ញាថា៖ «មានការពិបាកព្រោះមានការកកស្ទះច្រើនចឹងធ្វើឱ្យយើងមានការខាតបង់ពេលវេលាដូចថាទៅធ្វើការយឺតពេល ឬទៅរៀនយឺត។ ដោយសារតែមានភាពខ្វះខាតលើកការយល់ដឹងពីច្បាប់ចរាចរណ៍ និងការបើកបរដោយបំពាន ខ្ញុំគិតថាជាមានការរឹតបន្តឹងច្បាប់ចរាចរណ៍ ហើយប្រជាពលរដ្ឋយើងគោរពច្បាប់ នឹង អាចកាត់បន្ថយការជិះប្រជ្រៀតគ្នាដែរ»។

បុរសវ័យ២៨ឆ្នាំ កំពុងអង្គុយលើកង់បីឥណ្ឌា (Passapp) រង់ចាំភ្ញៀវបាននិយាយថា លោករត់កង់បីតាមផ្លូវភាគច្រើនមើលឃើញមានការកកស្ទះដោយសារមានឡាន ម៉ូតូបើកបរច្រើន។

លោក តារា

លោកថា៖ «ស្ទះខ្លាំងដោយម៉ោង តែភាគច្រើនស្ទះតែម្តង ។ ខ្ញុំរត់កង់បីតាមផ្លូវទាំងអស់ ឡានម៉ូតូកើនច្រើន កង់បីច្រើន មនុស្សបើកច្រើន»។

មិនខុសគ្នាប៉ុន្មាន បុរសវ័យ៥៩ឆ្នាំ ដែលមានមុខរបរជាសន្តិសុខ លោក អុំ សំអាត មានទីលំនៅក្នុងរាជធានីភ្នំពេញនិយាយថា ការធ្វើដំណើរតែងមានការរអាក់រអួលតែវាជារឿងធម្មតាទៅហើយ។

លោកថា៖ «ការធ្វើដំណើរមានការរអាក់រអួលខ្លះ វាមិនមែនទូទៅ វាមានការរអាក់រអួល ១ម៉ោង ២ម៉ោង យើងដូចចង្អៀតក្នុងចិត្តដែរ ១ម៉ោង ២ម៉ោង វាលំបាកតិចតួច វាធម្មតា ធ្វើម៉េច»។

លោក អុំ សំអាត

បើតាមអ្នកអ្នកដំណើរមួយចំនួនបានរៀបរាប់ប្រហាក់ប្រហែលគ្នាថា ចរាចរណ៍នៅភ្នំពេញមានការកកស្ទះចាប់ពីម៉ោង៧ព្រឹកដល់ម៉ោង៨:៣០ព្រឹក ម៉ោង១២ថ្ងៃត្រង់ និងម៉ោង៤:៣០ដល់ម៉ោង៧ល្ងាច។ ភាគច្រើនពួកគេថាមកពីការបើកបរមិនបានគោរពតាមច្បាប់ចរាចរណ៍ដែលមាន និងមិនចេះគោរពគ្នាទៅវិញទៅមកនៅតាមដងផ្លូវ។

អ្នកជំនាញផ្នែកសុវត្ថិភាពចរាចរណ៍ លោក គង់ រតនៈ បានប្រាប់ Newsroom Cambodia តាមរយៈទូរស័ព្ទថា ការគោរពច្បាប់ចរាចរណ៍អាចនាំឱ្យការកកស្ទះមានការកាត់បន្ថយ។ លោកមើលឃើញការកកស្ទះមួយចំនួនបណ្តាលមកពីទំហំផ្លូវមិនសមាមា្រតនឹងចំនួនប្រជាជន។

លោកថា៖ «ការកកស្ទះយើងអាចចូលរួមទាំងអស់គ្នាក្នុងការគោរពច្បាប់ យើងអាចឃើញហើយវាអាចប្រសើរឡើង។ សម្រាប់ខ្ញុំនៅតែយល់ថា ការកកស្ទះបណ្ដាលពីមូលហេតុដែលផ្លូវមានតិច ផ្លូវមានទំហំតូចមិនសមាមាត្រនឹងចំនួនប្រជាជន ដូចនេះបណ្ដាលឱ្យកកស្ទះ មួយទៀតបណ្ដាលមកពីការមិនគោរពតាមកន្លងនៃលំហូរចរាចរណ៍ មានន័យថាម៉ូតូហើយនិងឡានគាត់បើកច្របល់គ្នា ពេលណាដែលមានការជួបស្តុបធ្វើឱ្យគាត់មិនអាចផ្លាស់ទីបានលឿនទេចឹងបណ្ដាលឱ្យមានការកកស្ទះជាដើម។ វិធានសាស្ត្រដែលយើងជជែកគ្នាកន្លងមក សម្រាប់ការចង់កាត់បន្ថយរឿងទាំងអស់ហ្នឹង គឺមានតែការចូលរួមគោរពច្បាប់ទេ»។

លោក គង់ រតនៈ

លោកបានបន្ថែមថា ការពង្រឹងផ្នែកអប់រំទៅលើច្បាប់ចរាចរណ៍ជារឿងសំខាន់ ក៏ដូចជាការកែសម្រួលផ្លូវថ្នល់ បំពាក់ស្លាកសញ្ញា និងភ្លើងចរាចរណ៍ឱ្យបានត្រឹមត្រូវ។

លោកថា៖ «អ៊ីចឹងការអប់រំ យើងនៅតែបន្តអប់រំ ផ្សព្វផ្សាយ ពីច្បាប់ អំពីចំណេះជំនាញ ផ្នែកខាងសុវិត្ថភាពចរាចរណ៍ គឺយើងត្រូងតែធ្វើ ព្រោះអីមនុស្សអាចនឹងភ្លេច ទី១ការរឹតបន្តឹងច្បាប់ គឺសមត្ថិកិច្ចត្រូវពង្រាយឱ្យគ្រប់គ្រាន់ ហើយត្រូវធ្វើការរឹតបន្តឹងទៅតាមនីតិវិធីច្បាប់ ប្រកបដោយតម្លាតភាព ដើម្បីឱ្យសង្គមយើងគាត់ទទួលស្គាល់ ជៀសវាងធ្វើគិតតែពីរឿងប្រយោជន៍ផ្ទាល់ខ្លួនជាដើម។ ហើយការធ្វើកែលំអហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធនោះ គឺត្រូវតែធ្វើដែរផ្នែកខាងវិស្វកម្ម កែសម្រួលផ្លូវថ្នល់ បំពាក់គំនូសសញ្ញា ភ្លើងសញ្ញា ស្លាកសញ្ញា ត្រូវតែមានគ្រប់គ្រាន់ ខ្ញុំជឿថាបើសិនជាធ្វើទាំងអស់ព្រមគ្នា ហើយធ្វើឱ្យបានជាប់លប់ទៅស្ថានភាពវានឹងប្រសើរឡើង»។

អភិបាលរងនៃគណៈអភិបាលរាជធានីភ្នំពេញ លោក កើត ឆែ ប្រាប់ Newsroom Cambodia ថា រដ្ឋាភិបាលបានខិតខំកសាងហេដ្ឋារចនាសម័្ពន្ធជាបន្តបន្ទាប់ ដើម្បីសម្រួលដល់ការកកស្ទះលើដងផ្លូវទៅមកសម្រាប់ប្រជាពលរដ្ឋ។

លោកថា៖ «យើងបានខិតខំធ្វើហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធជាបន្តបន្ទាប់ ដូចដែលបងប្អូនបានឃើញ យើងបានខិតខំកសាងស្ពានអាកាសបន្តបន្ទាប់ ដើម្បីកសាងកំណើនសេដ្ឋកិច្ចរបស់បងប្អូនប្រជាពលរដ្ឋរបស់យើង និងកំណើនប្រជាជនរបស់យើង យើងធ្វើជាបន្តបន្ទាប់ បន្តទៀត ហើយប៉ុន្មានថ្ងៃនេះការកកស្ទះ ក៏បញ្ជាក់ដែរ ទន្ទឹមយើងរៀបចំកិច្ចប្រជុំ ក៏យើងមានរឿងយថាហេតុមួយពីកកប៉ាល់ កប៉ាល់បុកស្ពានបាឡេ ដែលបណ្ដាលឱ្យផ្អាកចរាចរណ៍មួយរយៈ ដែលបន្តិចទៀតយើងនឹងខិតខំធ្វើឱ្យទាន់ពេលវេលា»។

លោក កើត ឆែ

«ហើយចំពោះការកកស្ទះនេះយើងទទួលស្គាល់ថានៅ សុខា ផ្លូវម្ដុំរង្វង់មូលកួចកាណុងនេះ។ យើងនឹងធ្វើផ្លូវនៅក្រោយឆ្នាំ២០២៣ នៅពេលដែលស្ពានខ្សែកាបបេតុងដែលនឹងហើយនៅក្នុងឆ្នាំ ២០២៣ នេះ ដាក់ឱ្យដំណើរការស្របនឹងស្ពានបាឡេនេះ ចឹងយើងនឹងដោះស្រាយបញ្ហានឹងតាមគម្រោងរបស់ក្រសួងថែមទៀត»។

លោកបន្ថែមដោយអំពាវនាវឱ្យប្រជាពលរដ្ឋមួយចំនួនដែលនៅប្រើប្រាស់ទ្រូងផ្លូវ ឬប្រើប្រាស់ចិញ្ចើមថ្នល់ដើម្បីប្រកបរបរ សូមឱ្យចូលរួមជាមួយរដ្ឋបាលរាជធានីភ្នំពេញដើម្បីដោះស្រាយបញ្ហារួមទាំងអស់គ្នា។

លោកបន្ថែមថា៖ «បើមិនមានការចូលរួមពីបងប្អូនប្រជាពលរដ្ឋលើបញ្ហាចរាចរណ៍នេះ គឺយើងមិនបានធ្វើបាបទេ បងប្អូនមួយចំនួនគឺយកទ្រូងផ្លូវមកចតឡានតែម្ដង ឧទាហរណ៍ ទី២ពេលដែលបងប្អូនយើងទៅទទួលកូនចៅចេញពីសាលា គាត់អត់មានចតនៅតាមបណ្ដោយផ្លូវគាត់ចតលើទ្រូងផ្លូវធ្វើឱ្យស្ទះ ចឹងសូមឱ្យគាត់សូមរួមជាមួយនឹងយើងខ្ញុំ ដើម្បីរៀបចំសណ្ដាប់ធ្នប់ឱ្យល្អ ដើម្បីឱ្យលំហនៃការធ្វើចរាចរណ៍បានល្អប្រសើរ»៕

ក្រសួងសុខាភិបាលប្រកាសឱ្យពង្រឹងសេវារថយន្តសង្រ្គោះបន្ទាន់ និងដឹកសពដោយឥតគិតថ្លៃ

រ៉ូវ ហុងសេង (Rov Hongseng) — Mon, 28 Nov 2022 02:38:24 +0000

រដ្ឋមន្រ្តីក្រសួងសុខាភិបាលប្រាប់ទៅអភិបាលខេត្តរាជធានី ឱ្យពង្រឹងសេវាសង្គ្រោះបន្ទាន់ក្នុងមន្ទីរពេទ្យ សេវារថយន្តសង្គ្រោះ ដើម្បីជួយសង្គ្រោះបន្ទាន់ ឬដឹកអ្នករងរបួសធ្ងន់ធ្ងរ ជាពិសេសអ្នករងគ្រោះថ្នាក់ចរាចរណ៍័ដោយមិនតម្រូវឱ្យបង់ថ្លៃសេវាដឹកជញ្ជូន និងរថយន្តដឹកសពរបស់មន្ទីរពេទ្យទៅលំនៅស្ថាន។

ក្នុងលិខិតរបស់រដ្ឋមន្រ្តីក្រសួងសុខាភិបាល លោក ម៉ម ប៊ុនហេង ចេញនៅថ្ងៃទី២៧ ខែវិច្ឆិកា ឆ្នាំ២០២២ ជម្រាបជូនអភិបាលនៃគណៈអភិបាលរាជធានីខេត្ត បញ្ជាក់ថា ក្រសួងធ្លាប់បានណែនាំករណីរថយន្តសង្គ្រោះបន្ទាន់ដឹកអ្នករងគ្រោះដោយគ្រោះថ្នាក់ចរាចរណ៍ ដោយមិនតម្រូវឱ្យបង់ថ្លៃសេវា និងរួមទាំងរថយន្តដឹកសព ដែលស្លាប់នៅមន្ទីរពេទ្យ ឬដោយគ្រោះថ្នាក់ចរាចរណ៍ ដឹកពីមន្ទីរពេទ្យ ឬកន្លែងគ្រោះថ្នាក់ទៅកាន់លំនៅស្ថានសព។

លិខិតរបស់លោក ម៉ម ប៊ុនហេង បញ្ជាក់ក្នុងន័យដើមថា៖ «កន្លងមកមន្ទីរសុខាភិបាលនៃរដ្ឋបាលរាជធានី-ខេត្តទាំងអស់ក៏បានធ្វើការណែនាំដល់មន្ទីរពេទ្យ មណ្ឌលសុខភាពដើម្បីសហការគ្នា ពង្រឹងសេរវារថយន្តសង្គ្រោះបន្ទាន់ ជាពិសេសសម្រាប់អ្នករងគ្រោះថ្នាក់ចរាចរណ៍ បាក់បែកឆ្អឹង ហូរឈាម ឬសន្លប់ ត្រូវការសង្គ្រោះអាយុជីវិត ដើម្បីចូលរួមចំណែកកាត់បន្ថយអត្រាស្លាប់ដោយគ្រោះថ្នាក់ចរាចរណ៍»។

បើតាមទិន្នន័យរបស់ក្រសួង គិតក្នុងឆមាសទីមួយនៃឆ្នាំ២០២២ គ្រោះថ្នាក់ចរាចរណ៍កើនឡើងចំនួន២៨ភាគរយ ដែលស្មើនឹង៣៤៨ករណី ធៀបទៅនឹងទិន្នន័យនៃឆមាសទី១នៃឆ្នាំ២០២១។ រីឯភាគរយអ្នកស្លាប់បានកើនឡើង៣៣ភាគរយ ដែលស្មើនឹងចំនួនអ្នកស្លាប់២៣៣នាក់ ហើយក្នុងអ្នកស្លាប់ទាំងនោះ ៨១ភាពរយ ឬស្មើនឹងចំនួន៧៥៦នាក់ គឺស្លាប់ក្រោយរងគ្រោះថ្នាក់ចរាចរណ៍ដោយប្រើម៉ូតូ ក្នុងចំណោមអ្នកបាត់បង់ជីវិតទាំងនោះមាន៧៤ភាគរយគឺបានធ្វើដំណើរដោយមិនពាក់មួកសុវត្ថិភាព៕

លោក ហ៊ុន សែន ថា លោក ចូ បៃដិន ពុំបានលើកឡើងអំពីការស្នើឱ្យដោះលែងកញ្ញាសេង ធារី ឡើយ

រ៉ូវ ហុងសេង (Rov Hongseng) — Tue, 22 Nov 2022 12:22:39 +0000

លោកនាយករដ្ឋមន្ត្រី ហ៊ុន សែន នៅថ្ងៃអង្គារនេះអះអាងថា ប្រធានាធិបតីសហរដ្ឋអាមេរិក លោក ចូបៃដិន (Joe Biden) ពុំបានលើកឡើងអំពីការស្នើឱ្យដោះលែង កញ្ញា សេង ធារី ក្នុងជំនួបទ្វេរភាគីអំឡុងកិច្ចប្រជុំកំពូលអាស៊ានកាលពីពីរសប្តាហ៍កន្លងទៅនោះទេ។

ថ្លែងក្នុងសន្និបាតជាតិខួប៣០ឆ្នាំ នៃសកម្មភាពមីននៅកម្ពុជា កាលពីថ្ងៃទី២២ ខែវិច្ឆិកា ឆ្នាំ២០២៣ ធ្វើនៅមជ្ឈមណ្ឌលកោះពេជ្រ រាជធានីភ្នំពេញ លោកនាយករដ្ឋមន្ត្រីបដិសេដចំពោះការលើកឡើងថា ប្រធានាធិបតីអាមេរិកស្នើឱ្យដោះលេងកញ្ញា សេង ធារី។ លោកថា ប៉ុន្តែប្រធានាធិបតីអាមេរិក បានលើកឡើងពីការបើកលំហប្រជាធិបតេយ្យសម្រាប់ការបោះឆ្នោតឆ្នាំ២០២៣។

លោកបញ្ជាក់ថា៖ «ខ្ញុំមិនបានឮ ចូបៃដិន និយាយជាមួយខ្ញុំរឿងនឹង(ការស្នើឱ្យដោះលេងកញ្ញា សេង ធារី) ខ្ញុំអត់ឮ […] តើនរណាបញ្ចេញព័ត៌មាននឹង? ហើយព័ត៌មាននឹងនរណាជាអ្នកសសេរ បើប្រធានាធិបតីអាមេរិកាំងអត់និយាយជាមួយខ្ញុំរឿងនឹងផង។ លោកនិយាយអំពីបញ្ហាការបើកលំហប្រជាធិបតេយ្យសម្រាប់ការបោះឆ្នោតនៅពេលក្រោយ។ ប៉ុន្តែនិយាយអំពីតួអង្គនេះ ឬតួអង្គនោះ ខ្ញុំមិនឮ!»។

កញ្ញា សេង ធារី គឺជាសកម្មជនសិទ្ធិមនុស្ស និងជាមេធាវីដែលមានសញ្ជាតិខ្មែរអាមេរិកាំង។ កញ្ញាកំពុងត្រូវបានឃុំខ្លួនក្នុងពន្ធនាគារខេត្តព្រះវិហារ ក្រោយត្រូវបានតុលាការចោទ និងកាត់ទោសឱ្យជាប់ពន្ធនាគាររយៈពេល៦ឆ្នាំ ពីបទញុះញង់ និងរួមគំនិតក្បត់ ពាក់ព័ន្ធនឹងដំណើរវិលត្រលប់ចូលមកមាតុភូមិវិញរបស់លោក សម រង្ស៊ី កាលពីឆ្នាំ២០១៩។

មន្រ្តីផ្នែកទំនាក់ទំនងសាធារណៈនៃស្ថានទូតអាមេរិកប្រចាំកម្ពុជា លោកស្រី លីហ្សា ឡាសុន (Lisa Larson) ឆ្លើយតបជាមួយ Newsroom Cambodia តាមសារអេឡិចត្រូនិចអ៊ីមែលនៅថ្ងៃទី២២ ខែវិច្ឆិកា ឆ្នាំ២០២២ថា សុវត្ថិភាព និងសន្តិសុខរបស់ប្រជាពលរដ្ឋអាមេរិកនៅបរទេសគឺជាអាទិភាពចម្បងរបស់រដ្ឋាភិបាលអាមេរិក។ លោកស្រីបន្តថា នៅដំណើរទស្សនកិច្ចរបស់ប្រធានាធិបតីអាមេរិក នៅកម្ពុជា លោក ចូបៃឌិន ពិតជាបានស្នើទៅរដ្ឋាភិបាលកម្ពុជាឱ្យដោះលែងកញ្ញា សេង ធារី រួមទាំងសកម្មជនគណបក្សប្រឆាំងផ្សេងទៀតផងដែរ។

លោកស្រីបន្តថា៖ «អំឡុងពេលទស្សនកិច្ចរបស់ប្រធានាធិបតី ចូបៃដិន មកកាន់កម្ពុជា លោកបានទទូចឱ្យដោះលែង ពលរដ្ឋសញ្ជាតិអាមេរិកកញ្ញា សេង ធារី ជាបន្ទាន់ ដែលត្រូវបានឃុំខ្លួនដោយហេតុផលនយោបាយ រួមទាំងសកម្មជនដទៃផ្សេងទៀតដែលត្រូវបានចាប់ឃុំខ្លួន។ យើងក៏ទាមទារឱ្យមានការដោះលែងសកម្មជនគណបក្សប្រឆាំងផងដែរ ហើយយើងជំរុញឱ្យអជ្ញាធរកម្ពុជាបញ្ឈប់សកម្មភាពកាត់ទោសពលរដ្ឋកម្ពុជាក្រោមហេតុផលនយោបាយ ដោយគ្រាន់តែពួកគេអនុវត្តនូវសិទ្ធិសេរីភាពជាមូលដ្ឋាន»។

កាលពីថ្ងៃទី១២ ខែវិច្ឆិកា ឆ្នាំ២០២២ លោកប្រធានាធិបតីសហរដ្ឋអាមេរិក ចូ បៃដិន បានមកកាន់កម្ពុជាដើម្បីចូលរួមកិច្ចប្បរជុំកំពូលអាស៊ាន និងកិច្ចប្រជុំទ្វេរភាគីជាមួយលោកនាយករដ្ឋមន្រ្តី ហ៊ុន សែន។

ក្រោយជំនួបនោះបន្តិច សេតវិមានរបស់សហរដ្ឋអាមរិកបានចចេញសេចក្តីថ្លែងការណ៍មួយ បញ្ជាក់អំពីខ្លឹមសារនៃជំនួបនោះថា លោកប្រធានាធិបតី ចូបៃដិន ជំរុញទៅលោក ហ៊ុន សែន ឱ្យបើកលំហសិទ្ធិសេរីភាពពលរដ្ឋ សង្គមស៊ីវិល និងនយោបាយឡើងវិញ នៅមុនការបោះឆ្នោតឆ្នាំ២០២៣។ សេចក្តីថ្លែងការណ៍បន្តថា លោក បៃដិន ក៏បានស្នើឱ្យដោះលែងសកម្មជនដែលត្រូវបានឃុំខ្លួនដោយចោទប្រកាន់ក្រោមហេតុផលនយោបាយ រួមទាំងពលរដ្ឋខ្មែរអាមេរិកាំង កញ្ញាសេង ធារី។

នាយកទទួលបន្ទុកចាត់ការទូទៅនៃអង្គការលីកាដូ លោក អំ សំអាត លើកឡើងថាកម្ពុជាគួរពិនិត្យមើល និងកែលម្អឡើងវិញនូវលំហសិទ្ធិមនុស្ស និងប្រជាធិបតេយ្យ ដើម្បីឆ្ពោះទៅរកបរិយាកាសល្អប្រសើរមួយសម្រាប់ការបោះឆ្នោតខាងមុខ ហើយកម្ពុជានឹងទទួលបានប្រយោជន៍ជាច្រើន។

លោកថា៖ «ខ្ញុំគិតថាកម្ពុជាយើងគួរពិនិត្យមើល នូវចំណុចណាដែលខ្វះខាត ឬខ្វះចន្លោះ។ យើងគួរណាតែធ្វើការកែលម្អ ធ្វើយ៉ាងណាឱ្យស្ថានភាពសិទ្ធិមនុស្ស លទ្ធិប្រជាធិបតេយ្យ ពិសេសលំហសេរីភាពជាមូលដ្ឋានរបស់ពលរដ្ឋ លំហសេរីភាពអង្គការសង្គមស៊ីវិល លំហសេរីភាពសារព័ត៌មាន និងសេរីភាពនយោបាយល្អប្រសើរ ដើម្បីឆ្ពោះទៅរកការបោះឆ្នោតមួយប្រកបដោយបរិយាកាសមួយល្អប្រសើរ។»

លោកបន្ថែមថា៖ «បើសិនកម្ពុជាធ្វើឱ្យមានភាពល្អប្រសើរនូវលំហប្រជាធិបតេយ្យ និងលំហសេរីភាពជាមូលដ្ឋាន ជាពិសេសគឺបញ្ហាសិទ្ធិមនុស្ស កម្ពុជាអាចនឹងទទួលបាន ការអនុគ្រោះពន្ធ EBA ពីសហគមន៍អឺរ៉ុប ហើយទី២សហរដ្ឋអាមេរិកនឹងផ្តល់ការអនុគ្រោះពន្ធអាជីវកម្ម […] ទី៣គឺកម្ពុជានឹងមានមុខមាត់ ហើយនិងមានការកោតសសើរពីសហគមន៍អន្តរជាតិ និងអង្គការសហប្រជាជាតិ»៕

អត្ថប្រយោជន៍នៃការយល់ដឹងអំពីអក្ខរកម្មប្រព័ន្ធផ្សព្វផ្សាយ និងព័ត៌មាន

រ៉ូវ ហុងសេង (Rov Hongseng) — Mon, 21 Nov 2022 05:58:20 +0000

ប្រជាជនកម្ពុជាជាង៧០ភាគរយជាអ្នកប្រើប្រាស់បណ្តាញសង្គមជាប្រចាំ ក៏ប៉ុន្តែអ្នកប្រើប្រាស់ជាច្រើន ខ្វះការយល់ដឹងទាក់ទងទៅនឹងអក្ខរកម្មប្រព័ន្ធផ្សព្វផ្សាយ និងព័ត៌មាន ជាហេតុធ្វើឱ្យអ្នកប្រើប្រាស់ទាំងនោះងាយនឹងក្លាយជាជនរងគ្រោះនៃការចែកចាយព័ត៌មានមិនពិត និងការឆបោកតាមប្រព័ន្ធអ៊ីនធឺណិតជាដើម។

ខាងក្រោមនេះ គឺជាបទសម្ភាសរវាងលោក រ៉ូវ ហុងសេង ដែលជាសិក្ខាកាមនៃNewsroom Cambodia ជាមួយនឹងកញ្ញា ហុក លីដា ដែលជាអ្នកបណ្តុះបណ្តាលផ្នែកអក្ខរកម្មប្រព័ន្ធផ្សព្វផ្សាយ និងព័ត៌មាន។

ជម្រាបសួរកញ្ញា ហុក លីដា!

ចា៎! ជម្រាបសួរ។

Q: តើអក្ខរកម្មប្រព័ន្ធផ្សព្វផ្សាយ និងព័ត៌មានជាអ្វី?

A: ជាសមត្ថភាព (skills) និងចំណេះដឹង (Knowledge) ដែលយើងអាចប្រើប្រាស់ [នៅក្នុង]ប្រព័ន្ធផ្សព្វផ្សាយ(pre-media, broadcasting, and social media) ក្នុងគោលបំណងការពារសុវត្ថិភាពអ្នកប្រើប្រាស់(users) និងបង្កើនទំនួលខុសត្រូវរបស់អ្នកចែកចាយ (content creators)។

Q: យោងទៅតាមទិន្នន័យរបស់គេហទំព័រ Statista នៅឆ្នាំ២០២២ប្រជាជនខ្មែរចំនួន៧៣.៩ភាគរយ ជាអ្នកប្រើប្រាស់បណ្តាញសង្គមជាប្រចាំ។ តើពិតទេដែលថារាល់អ្នកដែលប្រើប្រាស់បណ្តាញសង្គមត្រូវតែមានចំណេះដឹងទាក់ទងនឹងអក្ខរកម្មប្រព័ន្ធផ្សព្វផ្សាយ និងព័ត៌មាន ប្រសិនបើមិនចង់ក្លាយជាជនរងគ្រោះនៃការចែកចាយព័ត៌មានមិនពិត? ហើយមនុស្សក្រុមណាខ្លះចាំបាច់ត្រូវតែមានការយល់ដឹងអំពីប្រធានបទនេះ?

A: ក្នុងចំណោមប្រជាជនជាង៧០ភាគរយដែលជាអ្នកប្រើប្រាស់បណ្តាញសង្គមជាប្រចាំ ភាគច្រើននៅខ្វះការយល់ដឹងទាក់ទងនឹងអក្ខរកម្មប្រព័ន្ធផ្សព្វផ្សាយ និងព័ត៌មាន ហេតុនេះហើយការប្រើប្រាស់បណ្តាញសង្គមមិនត្រឹមត្រូវវាអាចធ្វើឱ្យមានផលប៉ះពាល់ទៅដល់ខ្លួនគាត់ ហើយក៏ដូចជាសង្គមដែរ។ អ៊ីចឹងហើយបានជាការស្វែងយល់ពីអក្ខរកម្មប្រព័ន្ធផ្សព្វផ្សាយ និងព័ត៌មាននៅក្នុងសម័យឌីជីថលនេះ មានសារៈសំខាន់ខ្លាំង។

Q: នៅយុគសម័យឌីជីថល តើការយល់ដឹងទាក់ទងនឹងអក្ខរកម្មប្រព័ន្ធផ្សព្វផ្សាយ និងព័ត៌មាន មានផលវិជ្ជមានអ្វីខ្លះ?

A: ធ្វើឱ្យគាត់មានសមត្ថភាព (skills) ក្នុងការវិភាគទៅលើព័ត៌មាន (contents) ដែលត្រូវបានចែកចាយនៅក្នុងបណ្តាញសង្គម ដើម្បីអាចបែងចែករវាងព័ត៌មានពិត និងមិនពិត និងមានការគិតបែបស៊ីជម្រៅ។ ក្រៅពីនេះ គាត់នឹងមិនក្លាយជា perpetrators [អ្នកចែករំលែកព័ត៌មានបែបមាក់ងាយ] នៅក្នុងបណ្តាញសង្គម ដោយការមិនចែកចាយព័ត៌មានបែបមានការរើសអើង។

Q: ហេតុអ្វីបានជាការយល់ដឹងពីអក្ខរកម្មប្រព័ន្ធផ្សព្វផ្សាយ និងព័ត៌មានមានសារសំខាន់? តើការយល់ដឹងពីអក្ខរកម្មប្រព័ន្ធផ្សព្វផ្សាយនិងព័ត៌មាន អាចជួយកាត់បន្ថយហានិភ័យនៃការវាយប្រហារតាមប្រព័ន្ធអនឡាញដែរ ឬទេ?

A: នៅពេលដែលយើងមានចំណេះដឹងទាក់ទងនឹងអក្ខរកម្មប្រព័ន្ធផ្សព្វផ្សាយ និងព័ត៌មាន យើងអាចកំណត់ភាពឯកជន និងសុវត្ថិភាព (Privacy and security) របស់គណនីបណ្តាញសង្គម ដូចជាការកំណត់ឱ្យតែមិត្តរបស់អ្នកនៅក្នុងបណ្តាញសង្គមមើលឃើញ ការបិទទីតាំង ការបិទការ Face Recognition និងការប្រើប្រាស់លេខសម្ងាត់ដែលពិបាកទាយដឹង។

Q: តើមានការដាក់បញ្ចូលអក្ខរកម្មប្រព័ន្ធផ្សព្វផ្សាយ និងព័ត៌មានទៅក្នុងកម្មវិធីសិក្សារបស់រដ្ឋហើយ ឬនៅ? បើនៅ តើការដាក់បញ្ចូលអក្ខរកម្មប្រព័ន្ធផ្សព្វផ្សាយ និងព័ត៌មានទៅក្នុងកម្មវិធីសិក្សារបស់រដ្ឋមានសារៈសំខាន់កម្រិតណា ជាពិសេសចំពោះអ្នកដែលមានឧបសគ្គផ្នែកភាសា?

A: ភាសាគឺជាឧបសគ្គមួយក្នុងការប្រើប្រាស់បណ្តាញសង្គម តែមុខដែលអាចឱ្យអ្នកប្រើប្រាស់បណ្តាញសង្គមជាភាសាខ្មែរបាននៅមិនទាន់គ្រប់គ្រាន់ ព្រោះគាត់ត្រូវយល់ពីពាក្យគន្លឹះ។ ផ្ទុយពីកាលពី៥ ទៅ១០ឆ្នាំមុន សព្វថ្ងៃបច្ចេកវិទ្យាគឺចាំបាច់ក្នុងការសិក្សា ហេតុនេះហើយការសិស្សត្រូវតែមានចំណេះទាក់ទងនឹងអក្ខរកម្មប្រព័ន្ធផ្សព្វផ្សាយ និងព័ត៌មានដើម្បី ប្រើប្រាស់គ្រឿងអេឡិចត្រូនិចដើម្បីសិក្សាតាមប្រព័ន្ធអនឡាញ ឱ្យមានសុវត្ថិភាព និងប្រសិទ្ធភាព។ កត្តាទាំងនេះធ្វើឱ្យការដាក់បញ្ចូលអក្ខរកម្មប្រព័ន្ធផ្សព្វផ្សាយ និងព័ត៌មានទៅក្នុងកម្មវិធីសិក្សារបស់រដ្ឋមានសារៈសំខាន់ខ្លាំង។

Q: តើអក្ខរកម្មប្រព័ន្ធផ្សព្វផ្សាយនិងព័ត៌មាន (MIL) និងការផ្ទៀងផ្ទាត់ការពិត (Fact-checking) មានលក្ខណៈដូច និងខុសគ្នាត្រង់ណាខ្លះ?

A: ការផ្ទៀងផ្ទាត់ការពិតស្ថិតនៅក្នុងអក្ខរកម្មប្រព័ន្ធផ្សព្វផ្សាយ និងព័ត៌មាន ជាឧទាហរណ៍នៅក្នុងផ្ទៀងផ្ទាត់ការពិតគេពិនិត្យទៅលើប្រភពច្រើន។ ឯអក្ខរកម្មប្រព័ន្ធផ្សព្វផ្សាយ និងព័ត៌មានមានន័យទូលំទូលាយជាងនេះ។ ឧទាហរណ៍ នៅក្នុងកម្មវិធីសិក្សាអក្ខរកម្មប្រព័ន្ធផ្សព្វផ្សាយនិងព័ត៌មាននៅCCIM យើងមានបញ្ចូលទាក់ទងទៅនឹងការផ្ទៀងផ្ទាត់ការពិតទៅលើព័ត៌មាននៅលើបណ្តាញសង្គម ហើយយើងក៏មានវគ្គសិក្សាទាក់ទងទៅនឹងថា តើយើងគួរតែផ្ទៀងផ្ទាត់ព័ត៌មានបែបណានៅលើបណ្តាញសង្គម តើយើងគួរពិនិត្យប្រភពមួយ ឬក៏ប្រភពច្រើន? អាហ្នឹងវាសំខាន់មែនទែន ដែលនៅក្នុងហ្នឹងយើង equip [ផ្តល់ឱ្យ] កូនសិស្សឱ្យមានការគិតបែបស៊ីជម្រៅ ហើយនៅពេលដែលគាត់ប្រើប្រាស់បណ្តាញសង្គម គាត់មិនពឹងពាក់ទៅលើប្រភព ឬក៏គេហទំព័រតែមួយទេ។ គាត់អាចផ្ទៀងផ្ទាត់ទៅលើប្រភពផ្សេងទៀត ឧទាហរណ៍ថា ប្រសិនបើព័ត៌មានក្តៅទាក់ទងទៅនឹងសង្គ្រាមរបស់រុស្ស៊ីនៅអ៊ុយក្រែន វានឹងមានស្ថាប័នច្រើនចុះផ្សាយ អញ្ចឹងយើងអាចផ្ទៀងផ្ទាត់ថាតើស្ថាប័នពីរចុះផ្សាយព័ត៌មានដូចគ្នាក៏អត់? បើយើងអត់ផ្ទៀងផ្ទាត់ច្រើនប្រភពទេ វាធ្វើឱ្យព័ត៌មានរបស់យើងមានភាពលំអៀង។

Q: អរគុណកញ្ញា ហុក លីដា!

A: ចា៎! អរគុណ៕

ASEAN Moves Ahead with Timor Leste’s Membership

រ៉ូវ ហុងសេង (Rov Hongseng) — Fri, 11 Nov 2022 10:11:26 +0000

Leaders of the Association of Southeast Asian Nations agreed to a roadmap for Timor Leste’s admission next year, a statement from the 10-member bloc said.

The tiny half-island nation will hold observer status while it completes a series of economic and political milestones, with full membership expected at the ASEAN Summit in November 2023.

The group agreed “in principle to admit Timor Leste to be the 11th member of ASEAN,” the statement read.

Timor Leste had waited more than a decade for acceptance, as concerns over its political and economic stability held up approval.

Media Groups Fight Back Against Dwindling Industry Trust

រ៉ូវ ហុងសេង (Rov Hongseng) — Fri, 28 Oct 2022 08:30:22 +0000

Fake news and information literacy were a few of the hot topics covered at Cambodia’s first media conference, held Thursday in Phnom Penh.

Organized by UNESCO, with backing from the government and several independent media organizations, the session brought together about 50 bloggers, journalists and communication professionals with the goal of improving media development and strengthening freedom of speech.

“Millions of social media messages are circulating on a daily basis without being fact-checked and verified, which risks further polarization of our society through disinformation, misinformation and hate speech,” said Sardar Umar Alam, a UNESCO representative.

Misinformation undermined news publishers’ credibility, said conference organizers, who were working on the belief that a more knowledgeable public would lead to improved media trust.

The conference coincided with the launch of Media & Information Literacy Network Cambodia, a coalition of media groups with the goal of improving information literacy. More than 73% of Cambodia’s 17 million people use social media daily.

“Media and information literacy is critical to equip people with the necessary skills to critically engage with information and multimedia content, and to restore the trust of the people in traditional news media,” said Susanna Elmberger, who works at the Swedish Embassy, and helped organize the conference.

Timor Leste urges speedier ASEAN acceptance

រ៉ូវ ហុងសេង (Rov Hongseng) — Wed, 26 Oct 2022 04:22:43 +0000

The president of Timor Leste called on regional leaders to fasttrack acceptance to Southeast Asia’s largest political and economic body during a three-day visit to Cambodia.

President Jose Manuel Ramos-Horta’s request was the island nation’s latest bid to join the Association of Southeast Asian Nations, where the country’s application has languished for more than a decade over concerns about political and economic stability.

No country had waited longer than Timor Leste, Ramos-Horta said.

The nation applied to ASEAN, as the 10-member bloc is known, in 2011, with an eye toward its market of 660 million customers and a combined $3.6 billion GDP.

Cambodia is this year’s rotating ASEAN chair. Prime Minister Hun Sen has long pushed for Timor Leste’s inclusion.

តុល ឈួរគឹមហេង និយាយពីជីវិតជាអ្នកស្រឡាញ់ភេទដូចគ្នា និងការរើសអើងជាបន្តបន្ទាប់

រ៉ូវ ហុងសេង (Rov Hongseng) — Tue, 25 Oct 2022 15:29:28 +0000

ប្រសិនបើខ្ញុំជាមនុស្សម្នាក់ដែលចាប់អារម្មណ៍ទៅលើមនុស្សម្នាក់ទៀតដែលមានភេទដូចខ្ញុំ តើនេះបានន័យថាខ្ញុំកំពុងប្រឆាំងទៅនឹងច្បាប់ធម្មជាតិដែលបានកំណត់ឲ្យមនុស្សស្រឡាញ់ភេទផ្ទុយគ្នាឬ?

ចាប់តាំងពីកុមារភាពរហូតមកដល់ពេលបច្ចុប្បន្នដែលមានវ័យ ២៩ឆ្នាំហើយនោះ តុល ឈួគឹមហេងមិនដែលគិតថាខ្លួនគាត់ជាមនុស្សស្រីសូម្បីម្ដងទោះបីរូបរាងខាងក្រៅរបស់គាត់ជាមនុស្សស្រី សំឡេងស្រី សម្បុរស សក់វែង និងអវ:យវ:ផ្សេងទៀតដូចមនុស្សស្រីក៏ដោយ ប៉ុន្តែអត្តចរឹត និងការស្លៀកពាក់របស់គាត់អាចបង្ហាញប្រាប់ដល់សង្គមបានថា គាត់គឺជាមនុស្សប្រុស និងអ្វីដែលគួរឲ្យចាប់អារម្មណ៍នោះទៀតសោតគឺគាត់មិនដែលគិតថាវាជារឿងដែលខុសពីច្បាប់ធម្មជាតិនោះដែរ។

តុល ឈួរគឹមហេង បាននិយាយថា «ទោះបីរូបរាងខាងក្រៅរបស់ខ្ញុំបង្ហាញមកថាខ្ញុំជាមនុស្សស្រី ប៉ុន្តែបើសួរខ្ញុំថា តើខ្ញុំថាមានអារម្មណ៍យ៉ាងម៉េចខ្លះក្នុងនាមជាស្រ្តីភេទ ខ្ញុំឆ្លើយមិនចេញទេព្រោះតាំងពីតូចមកមិនមានពេលណាដែលខ្ញុំមានអារម្មណ៍ថាខ្លួនឯងជាមនុស្សស្រីឡើយ‍‍»។

សំណួរសួរថា តើអ្វីទៅជាការស្រឡាញ់ភេទដូចគ្នា? ការស្រឡាញ់ភេទដូចគ្នាកើតមានឡើងនៅពេលដែលបុគ្គលម្នាក់ដែលមានជីវិតរស់នៅក្នុងសង្គមមាននិន្នាការភេទឬការស្រឡាញ់ និងមនោសញ្ចេតនាចំពោះបុគ្គលម្នាក់ទៀតដែលមានភេទដូចគ្នា។ អ្នកស្រឡាញ់ភេទដូចគ្នាគឺមានច្រើនប្រភេទនិងច្រើនសណ្ឋាន ប៉ុន្តែបើយោងតាមការស្រាវជ្រាវរបស់អ្នកជំនាញជាច្រើនរូបទៅលើរឿងនេះនិងការយល់ដឹងរបស់សង្គមសព្វថ្ងៃបានកំណត់អ្នកស្រឡាញ់ភេទដូចគ្នាថាជាក្រុមមនុស្ស LGBT ឬ LGBTIQ ដែល «L» គឺមកពីពាក្យអង់គ្លេស Lesbian សំដៅទៅលើស្រ្តីដែលប្រតិព័ទ្ធចាប់ចិត្តស្រឡាញ់ទៅលើស្រ្តីដូចគ្នា។

តុល ឈួគឹមហេង

ចំណែកឯ «G» មកពីពាក្យអង់គ្លេសថា Gay សំដៅទៅលើបុរសទាំងឡាយណាដែលស្រឡាញ់បុរសភេទដូចគ្នា រីឯ «B» មកពីពាក្យ «Bisexual» គឺសំដៅទៅលើបុគ្គលដែលមានអារម្មណ៍ស្រឡាញ់ទាំងពីរភេទ ស្រីក៏ស្រឡាញ់ប្រុសក៏ស្រឡាញ់បាន។

«T» សំដៅទៅលើ Transgender ជាបុគ្គលិកលក្ខណ:របស់បុគ្គលម្នាក់ដែលអារម្មណ៍ខាងក្នុងរបស់គាត់ខុសពីភេទកំណើតខ្លួន ឧទាហរណ៍ ក្មេងប្រុសម្នាក់ដែលកើតមកមានរូបរាងជាប្រុស ប្រដាប់ភេទនិងអវ:យវ:ផ្សេងទៀតជាមនុស្សប្រុសប៉ុន្តែអារម្មណ៍ពីខាងក្នុងបូកផ្សំជាមួយមនោសញ្ចេតនាដែលក្មេងប្រុសនោះមានបានសបញ្ជាក់ថាគេមិនមែនជាមនុស្សប្រុសឡើយ។

ម្យ៉ាងវិញទៀត ការស្រឡាញ់គ្នាបែបជា Transgender ក៏មិនបាច់ទាល់តែមានការកែភេទកំណើតទើបអាចស្រឡាញ់គ្នាបានទេវាអាស្រ័យទៅលើការសាកសួរពីដៃគូដែលនៅជាមួយគ្នា បើគាត់ជាមនុស្សស្រី គាត់នឹងមានអារម្មណ៍ថាគ្រប់ពេលដែលនៅជាមួយគ្នាគាត់មិនដែលគិតឬមានអារម្មណ៍ថាដៃគូរបស់គាត់ម្នាក់ទៀតគឺជាស្រីឡើយ។

ចំណែកឯ «I» មកពីពាក្យថា «Intersex» កើតមានឡើងទៅលើបុគ្គលតែម្នាក់ដែលកើតមកមានប្រដាប់ភេទពីរ ស្រីផងនិងប្រុសផង វាជាករណីដ៏កម្រជួបប្រទះក្នុងសង្គមខ្មែរក៏ដូចជានៅលើពិភពលោកទាំងមូល និង «Q» គឺ «Questioning» ជាក្រុមមនុស្សមួយក្រុមដែលមិនទាន់ច្បាស់នឹងខ្លួនឯងហើយក៏កំពុងតែស្វែងយល់ថាតើខ្លួនជាភេទអ្វីឲ្យប្រាកដ ស្រឡាញ់ស្រីឬប្រុស។

បើតាមសម្ដីរបស់គឹមហេងដែលជាអ្នកប្តូយេនឌ័រពីស្រីមកប្រុសមួយរូបនិងជាសកម្មជនការពារសិទ្ធិអ្នកស្រឡាញ់ភេទដូចគ្នាផងនោះបានបញ្ជាក់ថា យើងមិនអាចកំណត់អត្តសញ្ញាណភេទរបស់បុគ្គលណាម្នាក់តាមរយ:កាយវិការនិងការតុបតែងខ្លួនពីខាងក្រៅបានឡើយ លុះត្រាតែបុគ្គលម្នាក់នោះស្ម័គ្រចិត្តបង្ហាញពីអត្តសញ្ញាណរបស់គេ ព្រោះការស្លៀកពាក់ក៏ដូចជាការរៀបចំខ្លួនពីខាងក្រៅវាគ្រាន់តែជាចំណង់ចំណូលចិត្តរបស់បុគ្គលតែប៉ុណ្ណោះ។

ចំពោះទិន្នន័យរបស់អ្នកស្រឡាញ់ភេទដូចគ្នា គឹមហេង បានបញ្ជាក់ថា នៅកម្ពុជាសព្វថ្ងៃនៅមិនទាន់មានទិន្នន័យបញ្ជាក់ច្បាស់អំពីចំនួនអ្នកដែលស្រឡាញ់ភេទដូចគ្នាដូចនៅតាមបណ្ដាប្រទេសធំៗមួយចំនួននៅឡើយទេ។

«នៅកម្ពុជាបើតាមខ្ញុំធ្វើការស្រាវជ្រាវកន្លងមកគឺមិនទាន់មានទិន្នន័យបញ្ជាក់ច្បាស់លាស់នៅឡើយទេព្រោះសង្គមយើងនៅមិនទាន់បើកចំហរ ប៉ុន្តែគេមានជាសហគមន៍ដែលធ្វើការជាមួយក្រុម LGBT វិញ»។ នេះជាអ្វីដែល គឹមហេង បានប្រាប់មកកាន់ Newsroom Cambodia កាលពីថ្ងៃទី១៦ ខែតុលា ឆ្នាំ២០២២។

ប្រាកដណាស់ដោយសារសង្គមខ្មែរបច្ចុប្បន្ននៅមិនទាន់មានការយល់ដឹងនិងទទួលស្គាល់ទូលំទូលាយចំពោះអ្នកស្រឡាញ់ភេទដូចគ្នាបែបនេះហើយទើបធ្វើឲ្យមានការពិបាកក្នុងការកំណត់ចំនួនជាក់លាក់ណាមួយសម្រាប់អ្នកដែលស្រឡាញ់ភេទដូចគ្នា។

មូលហេតុចម្បងមួយទៀតគឺដោយសារពួកគាត់មួយចំនួននៅមិនទាន់មានភាពក្លាហានក្នុងការបង្ហាញឲ្យសង្គមខាងក្រៅបានដឹង ជាក់ស្ដែងដូចគឹមហេងផ្ទាល់ គាត់ក៏ទើបតែហ៊ានបង្ហាញជាសាធារណ:អំពីខ្លួនគាត់ផ្ទាល់ក្នុងរយ:ពេល២ ឆ្នាំចុងក្រោយនេះតែប៉ុណ្ណោះដោយពីមុនមកមិនមាននណារម្នា្កក់ដឹងថាគាត់ជា LGBT ឡើយ។

បើតាមអ្វីដែលគឹមហេងបានប្រាប់ ថ្វីត្បិតតែយើងមិនមានទិន្នន័យបញ្ជាក់ច្បាស់លាស់ប៉ុន្តែមានអង្គការ និងសហគមន៍មួយចំនួនដូចជា RoCK Community (Rainbow Community Kampuchea), Loveisdiversity និងផ្សេងៗទៀតដែលធ្វើការទៅលើ LGBT ដែលអាចឱ្យអ្នកស្រឡាញ់ភេទដូចគ្នាចូលជាសមាជិកធ្វើការជាមួយគ្នា។ ទោះយ៉ាងណា គឹមហេង បញ្ជាក់ថា ទិន្នន័យនោះនៅតែមិនទាន់ច្បាស់ដដែល ព្រោះនៅមានអ្នកស្រលាញ់ភេទដូចគ្នាចំនួនធំទៀតដែលពួកគាត់មិនទាន់បង្ហាញខ្លួន ជាពិសេសគឺអ្នកដែលនៅក្នុងក្រុម Bisexual ដែលពួកគាត់កំពុងតែមិនច្បាស់ និងកំពុងព្យាយាមយល់ពីខ្លួនឯងថាតើគាត់ស្រឡាញ់ប្រុស ឬស្រី។

បើក្រឡេកមកមើលជីវិតពិតរបស់ គឹមហេង វិញ ចាប់តាំងពីឆ្នាំ២០០៤ ដែលពេលនោះគាត់រៀននៅថ្នាក់ទី៤ គាត់ចាប់ផ្តើមមានអារម្មណ៍ថាខ្លួនឯងប្លែកខុសពីក្មេងៗដទៃទៀតដែលរៀនថ្នាក់ជាមួយគ្នា គាត់ចូលចិត្តលេងតែជាមួយមិត្តភក្ដិស្រីៗតែប៉ុណ្ណោះចំពោះក្មេងប្រុសចូលចិត្ដដែរប៉ុន្តែជាលក្ខណ:បែបមិត្តភក្ដិមិនមានមនោសញ្ចេតនាអ្វីដូចពេលនៅជាមួយមិត្តស្រីៗនោះទេ។

បែបនេះហើយទើបធ្វើឲ្យ គឹមហេង ចាប់ផ្ដើមសម្គាល់ខ្លួនឯងថាខ្លួនខុសពីអ្នកដទៃដែលពួកគេចូលចិត្តលេងក៏ដូចជាមានមនោសញ្ចេតនាចំពោះអ្នកដែលមានភេទផ្ទុយគ្នា ប៉ុន្តែចំពោះគឹមហេងផ្ទាល់ មនោសញ្ចនា និងអារម្មណ៍របស់គាត់មានតែចំពោះក្មេងស្រីៗដូចគ្នាតែប៉ុណ្ណោះ។

រហូតមកដល់វិទ្យាល័យថ្វីត្បិតតែមានមិត្តភក្តិពីរបីនាក់ដែលដើរជាមួយគេបានបង្ហាញប្រាប់ថាគេជាអ្នកស្រឡាញ់ភេទដូចគ្នាក៏ដោយក៏គឹមហេងនៅមិនទាន់ប្រាកដជាមួយខ្លួនឯងហើយក៏មិនមានអ្នកណាដឹងថាគាត់ក៏ជាមនុស្សម្នាក់ដែលចូលចិត្តភេទដូចគ្នានោះដែរ។ ដោយសារខ្លួននៅក្មេងមិនទាន់យល់ដឹងជ្រៅជ្រះបូកផ្សំនឹងការឃើញនូវរូបភាពដ៏គួរឲ្យអាណិតសោកសៅរបស់ក្មេងៗមួយចំនួនទៀតនៅក្នុងភូមិដែលពួកគេព្យាយាមបង្ហាញប្រាប់ដល់គ្រួសាររបស់គេថាគេជាអ្នកស្រឡាញ់ភេទដូចគ្នាដោយរំពឹងថានឹងទទួលបានការគាំទ្រពីពួកគាត់ ផ្ទុយទៅវិញពួកគេត្រូវទទួលរងនៅការរិះគុន វាយដំច្រំធាក់ ជេរប្រមាថគ្រប់បែបយ៉ាងពីសំណាក់ឪពុកម្ដាយ និងអ្នកភូមិផងរបងជាមួយទៅវិញ។ រូបភាពទាំងនេះហើយដែលធ្វើឲ្យគឹមហេងពិបាកក្នុងការស្វែងរកខ្លួនឯងព្រោះគាត់ខ្លាច ខ្លាចថាគាត់និងមានថ្ងៃដូចជាក្មេងៗទាំងនោះ។

គាត់បាននិយាយថា៖ «ពេលនោះមានប្រតិកម្មខ្លាំងណាស់ចំពោះក្មេងៗទាំងនោះរហូតដល់ថ្នាក់ប៉ាម៉ាក់ប្រើអំពើហិង្សាវាយដំនៅមុខគេមុខឯងហើយបងក៏ចេះតែមានអារម្មណ៍ថាខ្លាចខ្លួនបងបែបហ្នឹងដែរចឹងហើយបានបងព្យាយាមលាក់រហូតមកចឹងទៅ»។

មកដល់មហាវិទ្យាល័យក៏មានអ្នកផ្សេងទៀតដែលគេព្យាយាមបង្ហាញអប្បកិរិយាថាគេជាអ្នកស្រឡាញ់ភេទដូចគ្នាដូចគឹមហេងអីចឹងដែរ ពេលនោះគាត់ក៏ចាប់ផ្ដើមមានអារម្មណ៍ថាគាត់មិនមែនជាមនុស្សដែលខុសគេ មួយពិភពលោកមានតែឯងដូចដែលគាត់ធ្លាប់គិតកាលនៅពីក្មេងទៀតហើយ ប៉ុន្តែពេលនោះគឹមហេងក៏នៅមិនទាន់ក្លាហានបង្ហាញជាសាធារណៈនៅឡើយទេ បានត្រឹមប្រាប់ដល់មិត្តភក្តិជិតស្និទ្ធិបំផុតពីរបីនាក់តែប៉ុណ្ណោះថាគាត់ជាអ្នកស្រឡាញ់ភេទដូចគ្នាព្រោះគាត់មិនទាន់ត្រៀមខ្លួនរួចរាល់ក្នុងការទទួលយកនូវការរើសអើងពីសង្គម។ ទោះបីជាយ៉ាងណាក៏ដោយ ការរើសអើសក៏នៅតែកើតមាននៅពេលបងស្រីចេញធ្វីការបានមួយឆ្នាំពីរឆ្នាំដំបូង។

គឹមហេងបានមានប្រសាសន៍ថា៖ «អ្នកធ្លាប់ធ្វើការជាមួយគ្នាមួយចំនួនតូចគេរើសអើងបងព្រោះគេឃើញបងស្លៀកពាក់ដូចមនុស្សប្រុសដោយបោះពាក្យសម្ដីសួរបងថាថ្ងៃមុខទៅការជាមួយស្រី ឬប្រុសអីចឹងទៅប៉ុន្តែពេលនោះបងក៏នៅមិនទាន់បង្ហាញឲ្យគេដឹងដែររហូតមកដល់ឆ្នាំ២០២០ ទើបបងហ៊ានបង្ហាញប្រាប់ជាសាធារណៈថាបងជាអ្នកដែលស្រឡាញ់ភេទដូចគ្នា»។

អ្វីដែលគួរឲ្យចាប់អារម្មណ៍ទៀតនោះ គឹមហេង បានបញ្ជាក់យ៉ាងច្បាស់ថា ការស្រឡាញ់ភេទដូចគ្នាមិនមែនជារឿងដែលខុសពីច្បាប់ធម្មជាតិនោះទេហើយលើលោកនេះក៏គ្មានច្បាប់ធម្មជាតិអ្វីនោះដែរវាជារឿងមួយដែលមនុស្សធ្វើការកំណត់ដោយខ្លួនឯងប៉ុណ្ណោះ បើអ្នកគិតថាមានច្បាប់ធម្មជាតិមែននោះដូចនេះមានន័យថាធម្មជាតិរបស់អ្នកកំណត់មកឲ្យអ្នកស្រឡាញ់ និងមានមនោសញ្ចេតនាចំពោះអ្នកដែលមានភេទផ្ទុយគ្នាប៉ុន្តែចំពោះអ្នកដែលមានចិត្តស្រឡាញ់ទៅលើភេទដូចគ្នានេះក៏ជាធម្មជាតិរបស់ពួកគាត់ដែលបានកំណត់មក។

ឈួគឹមហេងបាននិយាយថា៖ «ច្បាប់ធម្មជាតិជាអី? អ្នកណាជាអ្នកបង្កើតនិងបង្កើតឡើងតាំងពីពេលណា? វាគ្រាន់តែជាការយល់ឃើញរបស់មនុស្សហើយកំណត់មកតគ្នាតែប៉ុណ្ណឹងឯង។ តាមពិតទៅបើតាមការស្រាវជ្រាវ ការស្រឡាញ់ភេទដូចគ្នាមិនមែនទើបតែមានទេ វាមានយូរណាស់មកហើយតាំងពីបុរាណកាលមកគ្រាន់តែមនុស្សមិនហ៊ានបង្ហាញតែប៉ុណ្ណោះ»៕

Vox pop: ប្រជាពលរដ្ឋបញ្ចេញទស្សនៈចម្រុះលើការបង្កើតដេប៉ាដឺម៉ង់សិក្សាភាសាវៀតណាម

រ៉ូវ ហុងសេង (Rov Hongseng) — Mon, 17 Oct 2022 17:19:10 +0000

ប្រជាពលរដ្ឋមួយចំនួនបានមានយោបល់ចម្រុះគ្នាចំពោះការបង្កើតដេប៉ាដឺម៉ង់ភាសាវៀតណាមនៅសាកលវិទ្យាល័យភូមិន្ទភ្នំពេញ ដោយខ្លះបានអះអាងថានេះមិនមែនជាការបណ្ដុះបណ្ដាលប្រវត្តិសាស្រ្តវៀតណាមទេ ក៏ប៉ុន្តែគឺគ្រាន់តែរៀនឱ្យចេះនិយាយដូចភាសាដទៃដែរ។

អ្នកខ្លះផ្សេងទៀតក៏មិនយល់ស្របផងដែរ ដោយបានអះអាងថាប្រទេសជិតខាងមួយនេះមិនមានសេដ្ឋកិច្ចរីកចម្រើនណាស់ណាដែលតម្រូវឱ្យរៀនក្នុងសាលារដ្ឋនោះទេ។

ក្រសួងអប់រំ យុវជន និងកីឡា បានប្រកាសកាលពីថ្ងៃទី២២ ខែវិច្ឆិកា ឆ្នាំ២០២១ ថាក្រសួងបានអនុញ្ញតឱ្យ បង្កើតវិទ្យាស្ថានសិក្សាអន្តរជាតិ និងគោលនយោបាយសាធារណៈ នៅសាកលវិទ្យាល័យភូមិន្ទភ្នំពេញ ដែលមានចំនួន ៧ដេប៉ាដឺម៉ង់ ដោយនៅក្នុងដេប៉ាដឺម៉ង់នេះមាន ៣មុខវិជ្ជា។

មុខវិជ្ជាទាំង ៣នោះមានដូចជា ជំនាញសិក្សាវៀតណាម (Vietnamese Studies) មុខជំនាញការបកប្រែភាសាវៀតណាម (Vietnamese Translation Interpretation) និង មុខជំនាញភាសាវៀតណាមសម្រាប់ទំនាក់ទំនងធុរកិច្ច (Vietnamese Business Communication)។

នៅចុងខែសីហា ឆ្នាំ២០២២ ក្រោយពីការប្រកាសបង្កើតដេប៉ាដឺម៉ង់នេះ ស្រាប់តែមានប្រតិកម្ម បដិសេធ និងគាំទ្រជាហូរហែ រហូតមានការដាក់ញ្ញាត្តិទៅក្រសួងអប់រំ ដើម្បីស្នើឱ្យលុបគម្រោងក្នុងការបង្កើតដេប៉ាដឺម៉ង់សិក្សាភាសាវៀតណាមចោលវិញ រហូតមានការចេញបកស្រាយពីលោកហង់ជួន ណារ៉ុង រដ្ឋមន្រ្តីក្រសួងអប់រំ និងលោកនាយករដ្ឋមន្រ្តី ហ៊ុន សែន ផងដែរ។

Newsroom Cambodia បានសម្ភាសន៍ប្រជាពលរដ្ឋ និងយុវជនចំនួន ៧រូប ដែលរស់នៅរាជធានីភ្នំពេញ អំពីការយល់ឃើញរបស់ពួកគាត់លើការបង្កើតដេប៉ាដឺម៉ង់សិក្សាភាសាវៀតណាមនៅក្នុងសាកលវិទ្យាល័យភូមិន្ទភ្នំពេញ។

លោកគួន គានី ជាសាស្រ្តាចារ្យនៅសាកលវិទ្យាល័យភូមិន្ទភ្នំពេញ ជំនាញប្រវត្តិសាស្រ្ត បាននិយាយថា ការបង្កើតដេប៉ាដឺម៉ង់សិក្សាភាសាវៀតណាមនេះគឺល្អ ដោយការសិក្សាភាសាបរទេសគឺជាកត្តាសំខាន់សម្រាប់វិស័យការងារ ទំនាក់ទំនងការបរទេសជាដើម ហើយជាការបង្កើតនៅកម្រិតសាកលវិទ្យាល័យវាមិនអាចប៉ះពាល់ទំនាក់ទំនងរឿងបញ្ហាជាតិអ្វីទេ។
លោកគានីបានបន្ថែមថា៖ «បើយើងយករឿងនឹងទៅភ្ជាប់ទៅលក្ខណៈនយោបាយវាមួយបែប ប៉ុន្តែបើជាលក្ខណៈការរៀនសូត្រគឺវាល្អសម្រាប់ការសិក្សាភាសាវៀតណាមនេះ»។

លោកសាស្រា្តចារ្យ គួន គានី

លោកបានបញ្ជាក់ថាបើនិយាយលើរឿងនយោបាយគឺមានអ្នកបារម្ភទៅលើរឿងនេះដែរ ប៉ុន្តែលោកបានយល់ថានេះវាគឺជាការបណ្ដុះបណ្ដាលលើភាសាទេ មិនមែនជាជាលក្ខណៈប្រវត្តិសាស្រ្តវៀតណាមទេ។

លោកគានីបាននិយាយថាបើជាភាសាគឺគ្រាន់តែរៀនឱ្យចេះនិយាយភាសាដូចជាមិនមែនជាបញ្ហាទេ បើថាលើកយកប្រវត្តិសាស្រ្តវៀតណាមមកបានវាមានលក្ខណៈខ្វែងជាមួយប្រវត្តិសាស្រ្តខ្មែរយើង។

លោកណោ ឆាយ អាយុ២៤ឆ្នាំ ជានិស្សិតបញ្ចប់ការសិក្សាមុខវិជ្ជា អក្សរសាស្រ្តខ្មែរ នៅសាកលវិទ្យាល័យភូមិន្ទភ្នំពេញ បានយល់ឃើញថា ការបង្កើតដេប៉ាដឺម៉ង់ភាសាវៀតណាមនៅកម្ពុជាក៏មិនសូវប៉ះពាល់អ្វីដែរ ប៉ុន្តែពលរដ្ឋក៏មិនសូវឯកភាពទាក់ទងនឹងខ្មែរកម្ពុជាក្រោមមិនសូវមានភាពទូលំទូលាយខាងផ្នែកអក្សរសាស្រ្តខ្មែរផដែរ។

លោកបាននិយាយថាបើយើងបើកសិទ្ធិសេរីភាពស្មើគ្នាគឺអាចទទួលយកបាន ដោយសារយើងប្រទាក់ក្រឡាគ្នាកន្លែងហ្នឹងបន្តិច។

លោកឆាយបានបន្ថែមថា៖ «ខ្ញុំឆ្ងល់ថាហេតុអីបាន សិស្សប្រលងអាហារូបករណ៍វៀតណាមពេលទៅរៀននៅវៀតណាម គេឱ្យយើងរៀនបន្ថែមភាសាវៀតណាម ប៉ុន្តែខ្ញុំរៀនផ្នែកអក្សរសាស្រ្តខ្ញុំរៀនជាមួយពួកវៀតណាម ពួកគាត់ប្រលងធ្លាក់តែគ្រូបញ្ជូនឱ្យគាត់អត់មានប្រលងសងដូចយើងទេ ទោះបីថាគាត់អត់ចេះក៏គាត់ទៅមុខបានដែរ»។

លោកណោ ឆាយ

លោកបានបញ្ជាក់ផងដែរថា៖ «ខ្ញុំឆ្ងល់ថាបើយើងប្រៀបធៀបគ្នាសិស្សវៀតណាមនិងសិស្សខ្មែរ យើងទៅរៀននៅវៀតណាមយើងត្រូវរៀនភាសាគេមួយឆ្នាំទៀតបានឡើងឆ្នាំទីមួយ ថ្នាក់មូលដ្ឋានគឺគេឱ្យយើងរៀនបំប៉ននិងពិភាក្សា ចឹងនិស្សិតជាប់អាហារូករណ៍វៀតណាមណឹង ត្រូវរៀនបំប៉នភាសាវៀតណាមហើយ បានរៀនបំប៉នភាសាបន្តទៀតជាភាសាអង់គ្លេស»។
លោកយ៉ង់ ភារុន អាយុ២៣ឆ្នាំ ជានិស្សិតឆ្នាំទី៤ នៃសាកលវិទ្យាល័យភូមិន្ទភ្នំពេញ បានលើកឡើងថា ការសិក្សាគឺមានសារៈសំខាន់ បើយើងចេះទៅក៏ល្អដែរ ប៉ុន្តែលោកបានមើលឃើញថាការសិក្សាពីភាសាខ្មែរនៅប្រទេសវៀតណាម គឺអត់ទាន់ទូលំទូលាយដូចក្នុងប្រទេសផ្សេងៗដែលគេដាក់ឱ្យរៀន នៅក្នុងដេប៉ាដឺម៉ង់ដូចជាមេរៀនពាក់ព័ន្ធទៅនឹងចំណេះដឹងទូទៅទាំងស្រុងតែម្ដង។

លោកបានបញ្ជាក់ថា៖ «ដូចជានៅក្នុងប្រទេសវៀតណាមមិនអនុញ្ញាតឱ្យមានការរៀនសិក្សាពីប្រវត្តិសាស្រ្តរបស់ខ្មែរយើងបានទូលំទូលាយ ចឹងការអនុញ្ញាតឱ្យរៀន ឱ្យមានដេប៉ាដឺម៉ង់ក្នុងសាលារៀននេះ ខ្ញុំក៏មិនគាំទ្រដែរ»។

លោកយ៉ង់ ភារុន

យុវជនហាន សំណាង អាយុ២១ឆ្នាំ ជានិស្សិតឆ្នាំទី២ នៃសាកលវិទ្យាល័យភូមិន្ទនីតិសាស្រ្ត និងវិទ្យាសាស្រ្តសេដ្ឋកិច្ច បានលើកឡើងស្រដៀងគ្នាដែរថា ការបញ្ចូលដេប៉ាដឺម៉ង់ភាសាវៀតណាមនៅសាកលវិទ្យាល័យភូមិន្ទភ្នំពេញ គឺដើម្បីឱ្យកូនខ្មែររៀន ខ្លួនគិតថាវាអត់ល្អ អត់គួរឱ្យចូលដោយសារតែគេដឹងហើយថាប្រទេសវៀតណាម ក៏មិនមែនជាប្រទេសដែលរីកចម្រើនអីណាស់ណាដែរ។

យុវជនរូបនេះបានបញ្ជាក់ថា៖ «ហើយមួយទៀតបើសិនជាចង់ឱ្យប្រជាជនខ្មែររៀនភាសាវៀតណាមគួរតែឱ្យបង្កើតជាសាលាឯកជនដើម្បីឱ្យបងប្អូនខ្មែរគាត់ចង់រៀនភាសាវៀតណាម ឱ្យគាត់ទៅចុះឈ្មោះរៀននៅសាលាឯកជនទៅ អត់ពិបាកដាក់ឱ្យចូលជាដេប៉ាដឺម៉ង់ទេ»។

លោកប៉ង់ ប៊ុនថាន់ អាយុ១៩ឆ្នាំ ជានិស្សិតឆ្នាំទី៣ នៃសាកលវិទ្យាល័យភូមិន្ទនីតិសាស្រ្ត និងវិទ្យាសាស្រ្តសេដ្ឋកិច្ច បានលើកឡើងថា មិនជាអ្វីទេវាជារឿងល្អ ក្នុងនាមជាប្រទេសជិតខាងយើងត្រូវការសិក្សាស្វែងយល់ពីគ្នាទៅវិញទៅមក ដើម្បីបង្កើតលទ្ធភាពគុណភាព បើនិយាយឱ្យត្រង់ទៅពេលខ្លះ កម្ពុជាខ្សោយជាងគេ ចឹងត្រូវតែរៀនសិក្សាពីគេបន្ថែមដើម្បីយកមកអនុវត្តនិងបំប៉នខ្លួនឯងបន្ថែមទៀត ដើម្បីឱ្យដើរទាន់គេឯងដែរ។

លោកបានបន្តថា៖ «មួយជ្រុងទៀតចំពោះគំនិតដែលពួកគាត់ជាតិនិយមជ្រុលទន់ទោលទៅលើគោលគំនិតដែលប្រកាន់ខ្ជាប់ ថាជាសត្រូវដែលធ្លាប់ឈ្លានពានចឹងគឺមិនត្រូវទេ វាជាគំនិតមួយដែលផ្ដាច់ខ្លួនឯងពេកជាមួយសង្គមនិងបរិបទខាងក្រៅ ជាទូទៅធម្មតាត្រីធំតែងតែស៊ីត្រីតូចចឹងឯង វាគ្មានទៅណាទេ ហើយវាក៏មិនមានអ្វីប្លែកឬចម្លែកដែរវាធម្មតារបស់ប្រវត្តិសាស្រ្តយើងត្រូវតែសិក្សាពីគេ»។

លោកប៉ង់ ប៊ុនថាន់

លោកបានបន្ថែមផងដែរថា៖ «បើយើងមើលទៅកម្ពុជាក្រោមវាមានការខុសគ្នាច្រើន ដោយសារតែយើងនៅក្រោមការគ្រប់គ្រងរបស់គេ ជាទូទៅការគ្រប់គ្រងប្រព័ន្ធរដ្ឋបាលរបស់គេ គេតែងតែគិតគូរពីជាតិរបស់គេនិងប្រយោជន៍របស់គេជាធំដែរហើយ គេមិនអាចឱ្យយើងធ្វើអ្វីតាមតែចិត្តបានទេ ហើយយើងក៏ដូចគ្នាដែរ នៅពេលដែលយើងខ្លាំងយើងក៏អាចធ្វើអ្វីដែលគេធ្វើដាក់យើងបានដែរ»។

លោកអ៊ុន ច័ន្ទរក្សា អាយុ២២ឆ្នាំ ជានិស្សិតឆ្នាំទី៤ នៃសាកលវិទ្យាល័យភូមិន្ទនីតិសាស្រ្ត និងវិទ្យាសាស្រ្តសេដ្ឋកិច្ច បានយល់ស្រប ដោយគិតថាល្អសម្រាប់ការអភិវឌ្ឍន៍ ក៏ដូចជាឱ្យប្រជាជនយើង ឬក៏និស្សិតដែលជាបញ្ញវន្តបានសិក្សាផ្ទាល់។
លោកបាននិយាយថា៖ «ព្រោះអីយើងដឹងស្រាប់ហើយថាប្រទេសយើងជាសមាជិកអាស៊ាន ចឹងការបង្កើតឡើងរបស់ក្រសួងអប់រំ ដែលគាត់ដាក់បញ្ចូលឱ្យមានភាសាវៀតណាមនៅក្នុងសាលកវិទ្យាល័យណឹង គឺវាមានសារៈសំខាន់ក្នុងការស្រាវជ្រាវក៏ដូចជាសិក្សាអំពីគោលការណ៍នៃបែបបទរបស់គេយ៉ាងមិច ហើយរបស់យើងយ៉ាងមិច»។

លោកអ៊ុន ច័ន្ទរក្សា

លោកចឹម រ៉ាវីត អាយុ២១ឆ្នាំ ជានិស្សិតឆ្នាំទី៤ នៃសាកលវិទ្យាល័យភូមិន្ទនីតិសាស្រ្ត និងវិទ្យាសាស្រ្តសេដ្ឋកិច្ច បាននិយាយថា បើតាមចំណេះដឹង ពលរដ្ឋគួរតែបង្កើត ដេប៉ាដឺម៉ង់ភាសាវៀតណាម ដើម្បីឱ្យប្រទេសយើងមានភាពជឿនលឿនទៅលើចំណេះដឹងភាសាបរទេសជាមួយនឹងភាសាផ្សេងៗទៀត។

លោកបានបន្ថែមថា៖ «បើតាមផ្នត់គំនិតប្រជាពលរដ្ឋយើងមិនសូវជាមានការពេញចិត្តជាមួយជនជាតិវៀតណាមទេ ចឹងភាគច្រើនអាចមានមតិប្រឆាំងដែលថាយើងមិនអាចគាំទ្រលើជនជាតិវៀតណាមដោយសារមានសង្រ្គាម និងមតិមួយទៀតសម្រាប់ប្រជាជនប៉ុន្តែបើគិតតាមចំណេះដឹងការជឿនលឿននិងការអភិវឌ្ឍន៍ប្រទេសរបស់យើង យើងគួរតែបង្កើតឱ្យមានជនដែលស្ម័គ្រចិត្តឬសិស្សនិស្សិតដែលអាចចង់ទៅរៀនភាសាវៀតណាម»។

លោកចឹម រ៉ាវីត

លោកនិយាយថា៖ «បើយើងចេះភាសាវៀតណាមគឺមានទំនាក់ទំនងពាណិជ្ជកម្ម ឧស្សាហកម្ម កសិកម្ម រោងចក្រ ឬក៏សហគ្រាសផ្សេងៗ តាមការវិនិយោគទុនទៅលើប្រទេសវៀតណាម ឬវិនិយោគទុនវៀតណាមមកវិនិយោគនៅប្រទេសកម្ពុជាយើង ងាយស្រួលក្នុងការសហការ ប្រតិបត្តិការជាមួយកិច្ចការងាររបស់យើងជាមួយជនជាតិវៀតណាមផ្ទាល់តែម្ដង វាងាយស្រួលដែរ»៕

រ៉ូវ ហុងសេង (Rov Hongseng) – Newsroom Cambodia

យុវជន​ចង់​ឱ្យ​រដ្ឋាភិបាល​ផ្តល់​កិច្ចគាំពារ​សង្គម​ដល់​និស្សិត​រងគ្រោះ

ការ​មិន​ផ្ដល់​ឱកាស​ កត្តា​គ្រួសារ​ និង​ការ​បើក​លំហ​​ ជា​ឧបសគ្គ​របស់​យុវជន​ក្នុង​សង្គម​ និង​នយោបាយ​​

Voxpop៖ ទស្សនៈយុវជន​​ស្តីពីសារៈ​សំខាន់នៃ​អំណាន​សម្រាប់​យុវជន​កម្ពុជា￼

Cambodia Working on ASEAN Plan for Gender Equality

ASEAN Moves Ahead with Women’s Empowerment Plan

ធនាគារពិភពលោក៖ សេដ្ឋកិច្ច​កម្ពុជា​កើន៤,​៨​%​​​នៅឆ្នាំ​២០២២ ហើយ​នឹង​កើន​ដល់​៥,២%​នៅ​ឆ្នាំ​២០២៣￼

អាស៊ានដាក់ឱ្យ​ដំណើរផែនការសកម្មភាពក្នុងតំបន់ដើម្បីលើកកម្ពស់សន្តិសុខ និង​សុវត្ថិភាព​ស្រ្តី

បទយកការណ៍៖ ការកកស្ទះចរាចរណ៍​នៅ​តែ​ជាក្តី​រំខាន​សម្រាប់​ពលរដ្ឋ​រស់នៅ​ក្នុង​រាជធានីភ្នំពេញ

ក្រសួង​សុខា​ភិបាល​ប្រកាស​ឱ្យ​​​ពង្រឹង​​សេវា​​​រថយន្ត​សង្រ្គោះ​បន្ទាន់ និង​ដឹក​សព​ដោយ​ឥតគិតថ្លៃ​

លោក​ ហ៊ុន សែន ថា​ លោក​ ចូ បៃដិន​ ពុំ​បាន​លើក​ឡើង​អំពី​ការ​ស្នើ​ឱ្យ​ដោះ​លែងកញ្ញា​​សេង​ ធារី​ ឡើយ

អត្ថប្រយោជន៍​នៃការ​យល់ដឹងអំពី​​អក្ខរកម្មប្រព័ន្ធផ្សព្វផ្សាយ និងព័ត៌មាន