នៅក្នុងពិធីបិទមហាសន្និបាតលើកទី១៦របស់ក្លិបឆ្នេរសមុទ្រដែលស្អាតបំផុតលើសាកលលោក លោក ជា សុផារ៉ា រដ្ឋមន្រ្តីក្រសួង​ដែនដី និង​នគរូបនីយកម្ម​ បានលើកឡើងថា ការចូលជាសមាជិកក្លិបឆ្នេរសមុទ្រលើពិភពលោកនេះ បានធ្វើឱ្យតំបន់ឆ្នេរកម្ពុជាបាននិងកំពុងដើរតួនាទីយ៉ាងសំខាន់ក្នុងការទាក់ទាញវិនិយោគសម្រាប់ជំរុញកំណើនសេដ្ឋកិច្ចជាតិ និងត្រូវបានចាត់ទុកថាជាគោលដៅទេសចរណ៍ធម្មជាតិដ៏មានភាពទាក់ទាញ និងប្រកបដោយភាពប្រកួតប្រជែងខ្ពស់នៅកម្ពុជា និងក្នុងតំបន់ ព្រមទាំងជាទេសចរណ៍ដ៏ធំ បន្ទាប់តំបន់បេតិកភណ្ឌវប្បប្រវត្តិសាស្ត្រ សៀមរាប-អង្គរ និងរាជធានីភ្នំពេញ ពិសេសខេត្តព្រះសីហនុដែលត្រូវរាជរដ្ឋាភិបាលកំណត់ជា «តំបន់សេដ្ឋកិច្ចពហុបំណង»។

លោកបានបន្ថែមថា៖ «ការចូលជាសមាជិកក្លិបឆ្នេរសមុទ្រដែលស្អាតបំផុតលើសាកលលោក ពិតជាជំរុញឱ្យមានរបត់ថ្មីនៃការប្រែមុខមាត់ជាបន្ដបន្ទាប់របស់តំបន់សមុទ្រកម្ពុជា ទាំងលើទិដ្ឋភាពសង្គម-សេដ្ឋកិច្ច ទេសចរណ៍ នគរូបនីយកម្ម និងបរិស្ថាន ដែលជាកត្តាកំណត់លើការទទួលស្គាល់ជាអន្ដរជាតិនៃឆ្នេរសមុទ្រកម្ពុជា»។

លោកជា សុផារ៉ា ក៏បានស្នើឱ្យមានការអនុវត្តឱ្យបានហ្មត់ចត់នូវធម្មនុញ្ញឆ្នេរនេះ ដោយត្រូវយកចិត្តទុកដាក់ជំរុញឱ្យមានការចូលរួមពីប្រជាពលរដ្ឋ និងអាជ្ញាធរក្នុងតំបន់ឆ្លើយតបទៅទស្សនទាន «រួមគិត រួមធ្វើ រួមទទួលខុសត្រូវ» និងបានអំពាវនាវឱ្យអាជ្ញាធរគ្រប់គ្រងតំបន់ឆ្នេរសមុទ្រយកចិត្តទុកដាក់ក្នុងការអភិវឌ្ឍ និងអភិរក្សធនធានសមុទ្រ និងថែរក្សាឆ្នេរសមុទ្រឱ្យស្អាត និងខិតខំដោះស្រាយបញ្ហាប្រឈមនានានៅតាមតំបន់ឆ្នេរ។

គួររំលឹកដែរថា កាលពីឆ្នាំ២០១៨ លោកថោង ខុន រដ្ឋមន្ត្រីក្រសួងទេសចរណ៍​ បានលើកឡើងថា ក្នុងរយៈពេល១០ខែ ក្នុងឆ្នាំ២០១៨ មានភ្ញៀវទេសចរណ៍អន្ដរជាតិជាង៧៧ម៉ឺននាក់ បានមកទស្សនាតំបន់ឆ្នេរសមុទ្រនៅកម្ពុជា ក្នុងកំណើន២៦,៩ភាគរយ៕

ក្រសួងវប្បធម៌ និងវិចិត្រសិល្បៈ បានចេញលិខិតបង្គំទូលថ្វាយសម្ដេចព្រះមហាសង្ឃរាជាធិបតី ទេព វង្ស ពីករណីការវាយកុដិបុរាណចំនួន៣ នៅបរិវេណវត្តឧណ្ណាលោម ដែលក្រសួងចុះបញ្ជីជាសម្បត្តិបេតិកភណ្ឌជាតិរបស់មន្ទីរវប្បធម៌និងវិចិត្រសិល្បៈ។

នៅក្នុងលិខិតខាងលើនេះ បានបញ្ជាក់ថា ក្រសួងមានការសោកស្ដាយជាខ្លាំង ព្រោះកុដិទាំងបីនេះក្រសួងបានចាត់ទុកជាសម្បត្តិបេតិកភណ្ឌជាតិ ហើយបានចុះក្នុងបញ្ជីរបស់មន្ទីរវប្បធម៌និងវិចិត្រសិល្បៈរាជធានីភ្នំពេញកាលពីឆ្នាំ២០១៧។

ក្នុងលិខិតនេះដដែលបានបញ្ជាក់បន្ថែមថា ក្នុងនាមក្រសួងជាសេនាធិការរបស់រាជរដ្ឋាភិបាល ដែលមានតួនាទីនិងភារកិច្ចក្នុងការគ្រប់គ្រង ថែរក្សា ការពារសម្បត្តិបេតិកភណ្ឌវប្បធម៌ជាតិ ក្រសួងក៏បញ្ជាក់ទូលថ្វាយដែរថា សកម្មភាពនៃការរុះរើនិងវាយកម្ទេចកុដិចាស់ដោយពុំបានសិក្សាពិគ្រោះ និងការអនុញ្ញាតពីក្រសួងវប្បធម៌និងវិចិត្រសិល្បៈជាទង្វើដែលផ្ទុយនឹងច្បាប់ ព្រមទាំងសារាចររបស់រាជរដ្ឋាភិបាលដែលជាឯកសារគតិយុត្តជាធរមាន ដូចបានភ្ជាប់មកជាមួយដែលចង្អុលបង្ហាញថា  រាល់ការជួសជុលព្រះវិហារ ឬសំណង់អគារបេតិកភណ្ឌនានាត្រូវស្នើសុំការអនុញ្ញាតពីក្រសួងវប្បធម៌និងវិចិត្រសិល្បៈដែលជាក្រសួងជំនាញ។

​គួររំលឹកដែរថា ក្នុងសារាចរស្ដីពីការទប់ស្កាត់ការវាយកម្ទេចនិងបំផ្លាញសំណង់បេតិកភណ្ឌ ចុះថ្ងៃទី១២ ខែតុលា ឆ្នាំ២០២១ លោកនាយករដ្ឋមន្ត្រី ហ៊ុន សែន ឱ្យដឹងថា ការបាត់បង់និងការវាយបំផ្លិចបំផ្លាញ ដោយសារតែទំនើបកម្ម បានធ្វើឱ្យខូចខាត​ចំពោះសំណង់អគារបេតិកភណ្ឌនៅតាមបណ្ដារាជធានី-ខេត្ត ក្នុងនោះមាន​សំណង់​អគារបេតិកភណ្ឌមួយចំនួនបានរងហានិភ័យ និង​​ស្ថិតក្រោម​ការគំរាមកំហែងខ្ពស់ដោយ​ការ​អភិវឌ្ឍ ដែលទាមទារឱ្យមានការថ្លឹងថ្លែងរវាងការអភិវឌ្ឍនិងការអភិរក្សឱ្យមានតុល្យភាព៕

ក្នុងការផុស្ដរបស់ក្រសួងទេសចរណ៍បានបញ្ជាក់ថា អគ្គនាយកអភិវឌ្ឍន៍ទេសចរណ៍ និងសហប្រតិបត្តិការអន្ដរជាតិលោកថោង រដ្ឋសក្ដិ បានថ្លែងថា សម្រាប់កម្ពុជា នឹងយកវេទិការនេះដើម្បីផ្សព្វផ្សាយសម្រាប់យុទ្ធការទស្សនាកម្ពុជាឆ្នាំ២០២៣(Visit Cambodia Year 2023) និងការធ្វើជាម្ចាស់ផ្ទះនៃប្រកួតកីឡាអាស៊ីអាគ្នេយ៍លើកទី៣២ និងអាស៊ានប៉ារ៉ាហ្គេមលើកទី១២ ឆ្នាំ២០២៣ (32th Sea Games and 12th Para Games 2023)។

លោកថោង រដ្ឋសក្ដិបានបន្ថែមថា៖ «ការរៀបចំវេទិកាទេសចរណ៍មេគង្គ ឆ្នាំ២០២៣ ធ្វើឡើងក្នុងគោលបំណង ដើម្បីចូលរួមចំណែកក្នុងការស្ដារឡើងវិញវិស័យទេសចរណ៍ និងផ្សព្វផ្សាយជំរុញគោលដៅទេសចរណ៍របស់ប្រទេសមហាអនុតំបន់( Great Mekong Sub-region) ឱ្យកាន់តែផុសផុលថែមទៀត»។

អភិបាលរង នៃគណៈអភិបាលខេត្តព្រះសីហនុលោក មីន កុម្ភៈថា ក្រសួងទេសចរណ៍តែងតែយកចិត្តទុកដាក់លើការអភិវឌ្ឍន៍វិស័យទេសចរណ៍ ខេត្តព្រះសីហនុ ការអភិវឌ្ឍន៍ផលិតផលទេសចរណ៍ថ្មីៗ ការរៀបចំគោលដៅទស្សនា និងការរៀបចំព្រឹត្តិការណ៍សំខាន់ៗនានា ដែលចាប់ផ្ដើមពីថ្ងៃទី៩ ដល់ទី១៤ ខែធ្នូ ឆ្នាំ២០២៣ ហើយខេត្តព្រះសីហនុនឹងរៀបចំព្រឹត្តិការណ៍បុណ្យសមុទ្រ ជុំទី៣ លើកទី៩ និងការរៀបចំមហាសន្និបាតក្លឹបឆ្នេរសមុទ្រស្អាតជាងគេលើពិភពលោកផងដែរ។

លោកមីន កុម្ភៈបន្ថែមថា៖« ខេត្តព្រះសីហនុ មានកិត្តិយសធ្វើជាម្ចាស់ផ្ទះវេទិការទេសចរណ៍មេគង្គឆ្នាំ២០២៣ ដែលនឹងទទួលភ្ញៀវជាតិ និងអន្តរជាតិដោយផ្ទាល់ប្រមាណ២០០រូប ហើយរដ្ឋបាលខេត្តព្រះសីហនុបានត្រៀមខ្លួនជាស្រេចគ្រប់រូបភាព ដើម្បីជ្រោមជ្រែងកម្មវិធីខាងលើឱ្យប្រព្រឹត្តទៅដោយរលូន និងទទួលបានផ្លែផ្កា»។

គួរបញ្ជាក់ថា កម្ពុជា នឹងធ្វើជាម្ចាស់ផ្ទះរៀបចំមហាសន្និបាតលើកទី១៦ ក្លឹបឆ្នេរសមុទ្រដែលស្អាតបំផុតលើសាកលលោក ចាប់ពីថ្ងៃ៩-១៤ ខែធ្នូ ឆ្នាំ២០២២ នៅខេត្តព្រះសីហនុ ដោយពិធីមហាសន្និបាត នឹងប្រារព្វឡើងនាថ្ងៃទី១០ ខែធ្នូ ឆ្នាំ២០២២ ក្រោមអធិបតីភាពដ៏ខ្ពង់ខ្ពស់ សម្តេចអគ្គមហាសេនាបតីតេជោ ហ៊ុន សែន នាយករដ្ឋមន្រ្តីនៃព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា៕

នៅក្នុងកិច្ចប្រជុំ គ.ជ.អ.ប.លើកទី២០ កាលពីថ្ងៃទី៨ ខែធ្នូ ឆ្នាំ២០២២ នៅទីស្ដីការក្រសួងមហាផ្ទៃ លោកស​ ខេង បានលើកពីគោលបំណងពិនិត្យវឌ្ឍនភាព បញ្ហាប្រឈម និងពិភាក្សាសេចក្ដីព្រាងឯកសារសំខាន់ៗមួយចំនួនរួមមាន ផែនការអនុវត្តន៍៥ឆ្នាំ ដំណាក់កាលទី១ ពីឆ្នាំ២០២១ ដល់ឆ្នាំ២០២៥ សេចក្ដីព្រាងច្បាប់ចំនួន៣ គឺច្បាប់តំបន់ការពារធម្មជាតិ ច្បាប់ព្រៃឈើនិងច្បាប់ជលផល និងបញ្ហាផ្សេងៗមួយចំនួនទៀត។

លោកស ខេង បានបញ្ជាក់ថា កម្មវិធីជាតិដំណាក់កាលទី២ ជាផែនទីបង្ហាញផ្លូវដ៏ច្បាស់លាស់មួយសម្រាប់បន្ត និងជំរុញការធ្វើកំណែទម្រង់វិមជ្ឈការ និងសហវិមជ្ឈការឱ្យកាន់តែស៊ីជម្រៅតាមរយៈការពិនិត្យឡើងវិញនូវរចនាសម្ព័ន្ធ ប្រព័ន្ធគ្រប់គ្រង និងការបែងចែកមុខងារ សិទ្ធិអំណាច តួនាទី ភារកិច្ច និងការទទួលខុសត្រូវឱ្យកាន់តែមានភាពច្បាស់លាស់រវាងក្រសួង ស្ថាប័ននៅថ្នាក់ជាតិជាមួយនឹងរដ្ឋបាលថ្នាក់ក្រោមជាតិ និងក្នុងចំណោមរដ្ឋបាលថ្នាក់ក្រោមជាតិនីមួយៗ។

លោកបន្ថែមថា៖ «គោលបំណងសំខាន់នៃការបែងចែកឡើងវិញនូវមុខងារ សិទ្ធិអំណាច តួនាទី ភារកិច្ច និង ការទទួលខុសត្រូវក្នុងចំណោមស្ថាប័នសាធារណៈទាំងនេះ គឺដើម្បីធានាដល់ការលើកកម្ពស់ប្រសិទ្ធភាព និងគុណភាពសេវាសាធារណៈ និងការអភិវឌ្ឍសេដ្ឋកិច្ចមូលដ្ឋានស្របតាមគោលការណ៍អភិវឌ្ឍន៍តាមបែបប្រជាធិបតេយ្យសំដៅចូលរួមចំណែកលុបបំបាត់ភាពក្រីក្រ និងលើកកម្ពស់គុណភាពជីវិតរបស់ប្រជាពលរដ្ឋប្រកបដោយបរិយាប័ន្ន យុត្តិធម៌ និងសមធម៌សង្គម»។

លោកអែម សុវណ្ណរ៉ា ជាអ្នកវិភាគវិទ្យាសាស្ដ្រនយោបាយ បង្ហាញពីទស្សនៈថា ការដែលចង់ធ្វើកំណែទម្រង់វិមជ្ឈការ និងសហវិមជ្ឈការគឺល្អហើយ ប៉ុន្តែចង់បញ្ជាក់ថាទស្សនៈឬគំនិតនេះមិនមែនទើបចាប់ផ្ដើមឥឡូវនេះទេ គឺចាប់ផ្ដើមយូរហើយ បានន័យថាការធ្វើកំណែទម្រង់រដ្ឋបាលតាំងពីទសវត្ស២០០០(២០០៦)មក។

លោកបានបន្ថែមថា៖ «ប៉ុន្តែយន្ដការនៃការធ្វើកំណែទម្រង់វិមជ្ឈការ និងសហវិមជ្ឈការប្រហែលជាមិនទាន់បានជោគជ័យទាំងស្រុងទេ បានជាលោកឧបនាយករដ្ឋមន្ត្រីលោកលើកឡើងនូវទស្សនៈគំនិតក្នុងការកែទម្រង់វិមជ្ឈការ និងសហវិមជ្ឈការហ្នឹង ឱ្យកាន់តែស៊ីជម្រៅ។ អីចឹងកិច្ចការប្រហែលនៅពាក់កណ្ដាល ឬកណ្ដាលត្រង់ណាមួយដែលមិនទាន់ឈានដល់គោលដៅនៃការចង់បាននៃកំណែទម្រង់វិមជ្ឈការ និងសហវិមជ្ឈការ»។

លោកអែម សុវណ្ណរ៉ា​ ក៏បានបន្ថែមទៀតថា ជាទូទៅនៅក្នុងគោលការណ៍សហវិមជ្ឈការគឺគេផ្ទេរអំណាចពីថ្នាក់ជាតិទៅឱ្យថ្នាក់ក្រោមជាតិ ដើម្បីជួយរំលែក ជួយកាត់បន្ថយភាពអនាធិបតេយ្យ  ឬភាពខាតពេលវេលា ដែលគេហៅថាការិយាធិបតេយ្យ កុំឱ្យវាអូសបន្លាយខាតពេលវេលានៃការអភិវឌ្ឍន៍ជាតិ។

លោកបានបញ្ជាក់ថា៖ «អីចឹងទម្រង់របស់វាជាគោលករណ៍ផង ជាទ្រឹស្ដីផង ជាការអនុវត្តន៍កន្លងមកនៅប្រទេសលោកខាងលិចមួយចំនួនផង ហើយកិច្ចការនេះជាទូទៅដែលយើងដឹង គឺក្រោមការឧបត្ថមក៍គាំពារពីរដ្ឋាភិបាលសហព័ន្ធអាល្លឺម៉ង់កន្លងមក ហើយបានដំណាក់កាលណាមួយ យើងក៏អត់ទាន់បានឃើញប្រកាសជាសាធារណៈ ឬក៏ឱ្យមហាជនទូទៅដឹងថាកិច្ចការហ្នឹងជោគជ័យដល់កម្រឹតណាទេ ។ អីចឹងអត់មានអីខុសប្លែកពីយន្ដការទូទៅនៃការធ្វើកំណែទម្រង់នៃសហវិមជ្ឈការនេះទេ»។

គួររម្លឹកដែរថា ការធ្វើកំណែទម្រង់វិមជ្ឈការ និងវិសហមជ្ឈការនាពេលបច្ចុប្បន្ន មានលក្ខណៈប្រហាក់ប្រហែលនឹងដំណើរការផ្ទេរមុខងារ ធនធាន សិទ្ធិ អំណាចពីថ្នាក់ជាតិទៅឱ្យរដ្ឋបាលថ្នាក់ក្រោមជាតិក្នុងសម័យរដ្ឋកម្ពុជាដែលរដ្ឋាភិបាលនៅពេលនោះបានផ្ដល់សិទ្ធិអំណាច មុខងារ ធនធាន និងការទទួលខុសត្រូវយ៉ាងច្រើនទៅ ឱ្យរដ្ឋបាលថ្នាក់ក្រោមជាតិ ហើយមន្ទីរ ការិយាល័យ អង្គភាពជំនាញនានាធ្វើជាសេនាធិការ និងស្ថិតក្រោមការដឹកនាំសម្របសម្រួល និងគ្រប់គ្រងដោយរដ្ឋបាលថ្នាក់ក្រោមជាតិ នីមួយៗដែលពេលនោះហៅថាគណៈកម្មាធិការប្រជាជនខេត្ត ក្រុង ស្រុក ខណ្ឌ និងឃុំ សង្កាត់៕

ក្នុងសេចក្ដីប្រកាសព័ត៌មាន​រួម​ចេញ​ដោយមូលនិធិសហប្រជាជាតិសម្រាប់ប្រជាជន (UNFPA)​ក្រសួង​សុខាភិបាល​កម្ពុជា និង​ស្ថានទូត​ជប៉ុន​ប្រចាំកម្ពុជា​ ចេញនៅថ្ងៃទី៧ ខែធ្នូ ឆ្នាំ២០២២ បានបញ្ជាក់ថា សម្ភារបរិក្ខារវេជ្ជសាស្ដ្រជាសារវ័ន្ដសម្រាប់ថែទាំ សម្រាលបន្ទាន់ ​ត្រូវ​បាន​ប្រគល់​បន្ដទៅ​ដល់​មូលដ្ឋាន​សុខា​ភិបាល​សាធារណៈ ដើម្បីរួមចំណែក​បន្ថែម​ដល់​ឆ្មប និង​អ្នក​ផ្ដល់​សេវាសុខាភិបាល​ប្រើប្រាស់​សង្គ្រោះ​ជី​វិតស្ដ្រី និងទារក។

សេចក្ដីប្រកាសព័ត៌មានដដែល​បន្ថែម​ថា សម្ភារៈ​សេវា​សម្រាប់​ឆ្មប​មាន​ឧបករណ៍​ចាំបាច់​ក្នុង​ការជួយ​ដល់​ការសម្រាល​ដែល​ទារក បរិក្ខារ​សង្គ្រោះជីវិតមួយ គឺឧបករណ៍មូបពេលសម្រាល ដែល​ប្រើ​សម្រាប់​សម្រួល​ដល់​ការសម្រាល​ដែល​មាន​រយៈពេល​យូរ​។ ចំណែក​រថយន្ដ​សង្គ្រោះ​គឺមាន​សារៈសំខាន់​ក្នុង​ការបញ្ជូន​ស្ដ្រី ឬ​ទារក ដែលស្ថិតនៅក្នុងស្ថានភាពគំរាមកំហែងដល់អាយុជីវិត។ ឧបករណ៍​ដែល​មាន​ប្រសិទ្ធភាព​ក្នុង​ការរក្សា​លំនឹង​រប​ស់ស្ដ្រី​ដែលធ្លាក់ឈាមធ្ងន់ធ្ងរ ខណៈដែលត្រូវបញ្ជូនទៅមន្ទីរពេទ្យកម្រិតខ្ពស់ គឺ​ខោ​បន្ថយ​ស្ហុក។

ឯកអគ្គរាជទូត​ប្រទេសជប៉ុនប្រចាំកម្ពុជាលោក Mikami Masahiro បានបញ្ជាក់​ក្នុង​សេចក្តី​ប្រកាស​ព័ត៌មាននោះ​​ថា៖ «​ទោះបីជា​អត្រា​មរណភាព​ទារក​ទើបកើតក្នុងប្រទេសកម្ពុជា​កំពុ​ង​តែ​ប្រសើរ​ឡើង​ក៏​ដោយ ខ្ញុំយល់ថា ស្ដ្រីមាន​ផ្ទៃពោះ និង​​ទារកទើបកើត នៅតែមានការលំបាកក្នុងការទទួល​បាន​ការថែទាំ​សុខភាព​គ្រប់​គ្រាន់ ជាពិសេស​នៅ​តាម​តំបន់​ដាច់​ស្រយាល»។​

លោកស្រី សាន់ដ្រា ប៊ឺនខ្លាវ អ្នកតំណាងប្រចាំប្រទេសរបស់ UNFPA នៅកម្ពុជា​លើកឡើង​​ក្នុង​សេចក្តី​ប្រកាស​ព័ត៌មាននោះ​ថា បរិក្ខារ​សង្គ្រោះជីវិត រួមចំណែក​ដល់​ការសម្រេច​មហិច្ឆតា​របស់​ក្រសួង​សុខា​ភិបាល​​ក្នុង​​ការធានា​ថា​ស្ដ្រី​​គ្រប់​​រូប​​ទទួល​​បាន​​នូវ​ការ​គាំ​ទ្រ​ និង​​ការថែទាំ​ដែល​ពួកគេ​ត្រូវ​ការចាំបាច់​ក្នុង​ពេល​សម្រាល​កូនដោ​យសុវត្ថិភាព។

លោកស្រី​បញ្ជាក់​ថា៖ «ដំណាលគ្នានឹងការបណ្ដុះបណ្ដាលសម្រាប់គុណភាពថែទាំ បរិក្ខារនេះ គឺជា​គន្លឹះ​ឆ្ពោះទៅ​ការកសាង​ប្រព័ន្ធ​ថែទាំសុ​ខភាពដែលមានភាពធន់និងឆ្លើយតប ដែល​មនុស្ស​គ្រប់​រូប​អាច​ទទួល​បាន​នូវការថែទាំប្រកបដោយគុណភាព និងមិនទុកនរណាម្នាក់ចោលឡើយ ជាពិសេសក្នុង​ពេល​សម្រាល​កូន»។

គួរបញ្ជាក់ដែរថា មូលនិធិ UNFPA ផ្ដោតទៅលើការសម្រេចបានលទ្ធផលទាំងបីគឺ​ កម្ពុជាមួយ​ដែល​គ្មាន​ស្ដ្រីណា​ម្នាក់​ស្លាប់ក្នុងពេលសម្រាលកូន គ្រប់ក្រុមគ្រួសារទាំងអស់​អាច​ទទួល​បាន​នូវ​ការគាំទ្រ​ការធ្វើ​ផែនការ​គ្រួសារ ហើយស្ដ្រី និង​ក្មេងស្រីទាំ​ងអស់ចាកផុតពីអំពើហិង្សា និងការរំលោភបំពាននានា៕

ក្នុងសេចក្ដីជូនដំណឹងរបស់អគ្គលេខាធិការដ្ឋាន ក្រសួងមហាផ្ទៃដែលចេញនៅថ្ងៃទី១ ខែធ្នូ ឆ្នាំ២០២២បានបញ្ជាក់ថា អគ្គនាយកដ្ឋានអត្តសញ្ញាណកម្ម បានចាត់ក្រុមការងារបច្ចេកទេសចុះអនុវត្តជំរុញការផ្ដល់អត្តសញ្ញាណប័ណ្ណសញ្ជាតិខ្មែរទុតិយតាជូនមន្ត្រីរាជការស៊ីវិល នគរបាលជាតិ និងមន្ត្រីពន្ធនាគារ។

អគ្គលេខាធិការដ្ឋាន ក្រសួងមហាផ្ទៃបានបញ្ជាក់បន្ថែមក្នុងសេចក្ដីជូនដំណឹងនេះថា អ្នកដែលមានអត្តសញ្ញាណប័ណ្ណសញ្ជាតិខ្មែរផុតសុពលភាព សាមីខ្លួន អាចយកតែអត្តសញ្ញាណប័ណ្ណសញ្ជាតិខ្មែរដែលផុតសុពលភាពនោះ មកបំពេញបែបបទសុំផ្ដល់ឡើងវិញក្នុងករណីពុំមានការផ្លាស់ប្ដូរទិន្នន័យ។ ដោយឡែកក្នុងករណីមានការផ្លាស់ប្ដូរអាសយដ្ឋាន សាមីខ្លួន ត្រូវភ្ជាប់មកជាមួយអត្តសញ្ញាណប័ណ្ណសញ្ជាតិខ្មែរដែលផុតសុពលភាព និងសៀវភៅគ្រួសារ ឬសៀវភៅស្នាក់នៅតាមអាសយដ្ឋានបច្ចុប្បន្ន។

ចំពោះអ្នកដែលបាត់អត្តសញ្ញាណប័ណ្ណសញ្ជាតិខ្មែរ ត្រូវមានពាក្យបណ្ដឹង និងពាក្យសុំផ្ដល់អត្តសញ្ញាណប័ណ្ណសញ្ជាតិខ្មែរទុតិយតា ចេញដោយប៉ុស្ដិ៍នគរបាលដែលសាមីខ្លួនស្នាក់នៅអចិន្ត្រៃយ៍។ ករណីអ្នកដែលមានអត្តសញ្ញាណប័ណ្ណសញ្ជាតិខ្មែរ របក ខូច ត្រូវយកអត្តសញ្ញាណប័ណ្ណសញ្ជាតិខ្មែរដែលរបក ខូចនោះ មកសុំប្ដូរថ្មី ដោយពុំចាំបាច់មានឯកសារអ្វីទេ។

ក្នុងសេចក្ដីជូនដំណឹងនេះដដែលក៏បានបញ្ជាក់ទៀតថា អ្នកដែលមិនទាន់មានអត្តសញ្ញាណប័ណ្ណសញ្ជាតិខ្មែរប្រើប្រាស់ សាមីខ្លួនត្រូវមានសំបុត្រកំណើត ឬសំបុត្របញ្ជាក់កំណើត ឬសេចក្ដីចម្លងសំបុត្រកំណើត ឬសេចក្ដីចម្លងសំបុត្របញ្ជាក់កំណើត ដែលបញ្ជាក់ថាមានសញ្ជាតិខ្មែរ និងសៀវភៅគ្រួសារ ឬសៀវភៅស្នាក់នៅ។

គួររំលឹកដែរថា បើតាមទិន្នន័យរបស់មន្ដ្រីអត្តសញ្ញាណប័ណ្ណសញ្ជាតិខ្មែរ បានឱ្យដឹងថា ប្រជាពលរដ្ឋជាង៥ ម៉ឺននាក់ បានប្រើប្រាស់អត្តសញ្ញាណប័ណ្ណហួសសុពលភាព ដែលធ្វើឱ្យប៉ះពាល់ដល់សិទ្ធិក្នុងការបោះឆ្នោតជ្រើសតាំងតំណាងរាស្ដ្រ នាពេលខាងមុខ៕

ក្នុងសេចក្ដីជូនដំណឹងរបស់គ.ជ.ប. ដែលចេញនៅថ្ងៃទី៣០ ខែ វិច្ឆិកា ឆ្នាំ២០២២បានបញ្ជាក់ថា ការពិនិត្យបញ្ជីឈ្មោះ និងការចុះឈ្មោះបោះឆ្នោតឆ្នាំ២០២២ តាមឃុំ សង្កាត់ ទូទាំងប្រទេស បានប្រព្រឹត្តទៅអស់រយៈពេល៤២ថ្ងៃមកហើយ ក្នុងបរិយាកាសល្អប្រសើរ គ្មានការបំភិតបំភ័យ គ្មានការគម្រាមកំហែង គ្មានអំពើហិង្សា និងមានភាពរលូនល្អ។

ក្នុងសេចក្ដីជូនដំណឹងរបស់គ.ជ.ប.ដដែលបានបញ្ជាក់ថា៖«ការពិនិត្យបញ្ជីឈ្មោះ និងការចុះឈ្មោះបោះឆ្នោតឆ្នាំ២០២២ មានគោលដៅធានាឱ្យបញ្ជីបោះឆ្នោតមានភាពពេញលេញ មានភាពត្រឹមត្រូវ ​​​ និងមានបច្ចុប្បន្នភាព ប្រកបដោយសុវត្ថិភាព សម្រាប់ប្រើប្រាស់ក្នុងការបោះឆ្នោតជ្រើសតាំងតំណាងរាស្ត្រនីតិកាលទី៧ ឆ្នាំ ២០២៣ ដែលនឹងត្រូវបិទបញ្ចប់នៅថ្ងៃទី៨ ខែ ធ្នូ ឆ្នាំ ២០២២ វេលាម៉ោង៥:៣០ នាទីល្ងាច ពោលគឺនៅសល់ត្រីមតែ ៨ថ្ងៃទៀតប៉ុណ្ណោះ»។

គ.ជ.ប.ក៏បានរំលឹកដល់ប្រជាពលរដ្ឋខ្មែរដែលមិនទាន់បានទៅពិនិត្យមើលឈ្មោះក្នុងបញ្ជីបោះឆ្នោត និងចុះឈ្មោះបោះឆ្នោត ឱ្យរួសរាន់ទៅពិនិត្យមើលឈ្មោះក្នុងបញ្ជីបោះឆ្នោតចុងក្រោយ និងស្នើសុំកែតម្រូវឈ្មោះ ឬទិន្នន័យ ប្រសិនបើកត់ត្រាមិនត្រឹមត្រូវ។

ចំពោះប្រជាពលរដ្ឋដែលទើបគ្រប់អាយុ១៨ឆ្នាំ គិតដល់ថ្ងៃបោះឆ្នោតជ្រើសតាំងតំណាងរាស្ត្រ ថ្ងៃទី២៣ ខែកក្កដា ឆ្នាំ២០២៣ គឺកើតមុន ឬត្រឹមថ្ងៃទី២៤ ខែកក្កដា ឆ្នាំ២០០៥ ឬប្រជាពលរដ្ឋមិនធ្លាប់ចុះឈ្មោះបោះឆ្នោតពីមុនមក ឬប្រជាពលរដ្ឋដែលផ្លាស់ទីលំនៅ ឬទីសំណាក់ចូលឃុំ សង្កាត់ថ្មី អាចទៅចុះឈ្មោះបាន។

គ.ជ.ប.បានបញ្ជាក់បន្ថែមថា មានតែប្រជាពលរដ្ឋខ្មែរដែលមានឈ្មោះក្នុងបញ្ជីបោះឆ្នោតផ្លូវការឆ្នាំ២០២២ប៉ុណ្ណោះ ទើបមានសិទ្ធិបោះឆ្នោតជ្រើសតាំងតំណាងរាស្ដ្រ នីតិកាលទី៧ ឆ្នាំ២០២៣ខាងមុខនេះបាន។

គួររំលឹកដែរថា កាលពីឆ្នាំ២០២១ មានប្រជាពលរដ្ឋចំនួនជាង២សែននាក់ ដែលបានទៅចុះឈ្មោះបោះឆ្នោតក្នុងរយៈពេល១៨ថ្ងៃនៃដំណើរការពិនិត្យបញ្ជីឈ្មោះនិងចុះឈ្មោះបោះឆ្នោត៕

លោក​ថា​៖ «អតិផរណា​កាន់​តែ​ឡើង​ ទំនិញ​កាន់​តែ​ថ្លៃ​យើង​ត្រូវ​ការ​ចំណាយ​លុយ​ច្រើន​ ដល់​ពេល​ចំណាយ​លុយ​ច្រើន​ដែល​ជា​បន្ទុក​គ្រួសារ​ទាំង​ដែរ​យើង​អត់​ទាន់​មាន​ការងារ​ធ្វើ​»។

លោក​បន្ត​ថា​ កាល​ពី​កន្លង​ទៅ​លោក​ចំណាយ​ត្រឹម​២៥០០០​រៀល​ ទៅ​៣០០០០​រៀល​ សម្រាប់​ថ្លៃ​ធ្វើ​ដំណើរ​ទៅ​ស្រុក​កំណើត​ប៉ុណ្ណោះ​ ប៉ុន្តែ​បច្ចុប្បន្ន​លោក​ត្រូវ​ចំណាយ​ថ្លៃ​ធ្វើ​ដំណើរ​ទ្វេ​ដង​សម្រាប់​។

រាជរដ្ឋាភិបាល​កម្ពុជា​បាន​ព្យាករណ៍​ថា​ ឆ្នាំ​២០២២​នេះ​ កម្រិត​អតិផរណា​ ត្រូវ​បាន​ប៉ាន់​ស្មាន​ថា​ អាច​កើន​ឡើង​ក្នុង​វង្វង់​៥%​ ដោយសារ​ការ​កើនឡើង​ខ្ពស់​នៃ​ថ្លៃ​ប្រេង​អន្តរជាតិ​ និង​ថ្លៃ​ទំនិញ​ផ្សេងៗ​ ដែល​បង្ក​ឡើង​ដោយ​សង្រ្គាម​រវាង​រុស្ស៊ី​ និង​អ៊ុយក្រែន​។ នេះ​បើ​យោង​តាម​សារាចរ​ណែនាំ​ ស្តី​ពី​ការ​រៀបចំ​សេចក្តី​ព្រាង​ច្បាប់​ ស្តី​ពី​ហិរញ្ញវត្ថុ​សម្រាប់​ការ​គ្រប់គ្រង​ឆ្នាំ​២០២៣​ ចេញ​ដោយ​ប្រមុខ​រាជរដ្ឋាភិបាល​កម្ពុជា​។

លោកប៊ុនរុង​បានបន្តថា​ជាក់ស្តែង​នៅ​ពេល​ដែល​យើង​ធ្វើ​ដំណើរ​ពី​ភ្នំពេញ​ទៅ​ស្រុក​កំណើត​ ដោយ​រាល់​ដង​ជិះ​ឡាន​ក្រុង​អាច​អស់​២៥០០០​រៀល​ ទៅ​៣០០០០​រៀល ​គឺ​យើង​អាច​ដល់​បាត់ដំបង​ហើយ​។ ​ប៉ុន្តែ​ឥឡូវ​គឺ​អត់ទេ​ អាច​គុណ​ជា​ពីរ​ អាច​ឡើង​ដល់​៤០០០០​ ទៅ​៤៥០០០​រៀល​ ហើយ​បើ​ខែ​បុណ្យ​ទាន​ទៀត ​គឺ​កើន​កាន់​តែ​ច្រើន​។

យុវតី​វ័យ​១៩​ឆ្នាំ​ កំពុង​ដើរ​ផ្សារ​បឹង​កេង​កង​ដើម្បី​ទិញ​ទំនិញ​ កញ្ញាភឹម សៀកលីលី ជា​និស្សិត​នីតិសាស្ត្រ​ឆ្នាំ​ទី​១ ​នៃ​សាកល​វិទ្យាល័យ​ពុទ្ធិក​ព្រះសីហមុនី​ បាន​បង្ហាញ​អំពី​ផល​លំបាក​ពី​ការ​កើន​ឡើង​ថ្លៃ​ប្រេង​ឥន្ធនៈ​ និង​ទំនិញ​នៅ​លើ​ទីផ្សារ​។

កញ្ញា​លើក​ឡើង​ថា​៖ «ពេល​ដែល​ប្រេង​សាំង​ឡើង​ថ្លៃ​គឺ​ខ្ញុំ​ខ្វះខាត​វា​រៀង​ច្រើន​ដែរ​ ខ្ញុំ​ត្រូវ​ចំណាយ​លុយ​ចាក់​សាំង​ ហើយ​ក៏​កាត់​បន្ថយ​ការ​ញុំា​ អ៊ីចឹង​ដែរ​បង​ដើម្បី​ចាក់​សាំង​មក​រៀន​។ និយាយ​កើន​ឡើង​ខ្លាំង​អត់​នឹក​ស្មាន​ដល់​ទេ​បង​។ ថ្លៃ​ការ​ញុំា​ របស់​ប្រើប្រាស់​ក៏​វា​ថ្លៃ​តាម​ហ្នឹង​ដែរ​។ និយាយ​ទៅ​ពេល​ឡើង​ថ្លៃ​ចឹង​ក៏​មិន​ដឹង​ធ្វើ​ម៉េច​ដែរ​បង​ បើ​ទំនិញ​អី​ឡើង​ថ្លៃ​ទាំងអស់​ ខ្ញុំ​ក៏​ត្រូវ​ខ្វះខាត​ច្រើន​»។

កញ្ញា​បន្ថែម​ថា​ ដោយ​ការ​ចំណាយ​កើន​ឡើង​ កញ្ញា​ត្រូវ​បង្ខំ​ចិត្ត​កាត់​បន្ថយ​របប​អាហារ​ប្រចាំ​ថ្ងៃ​ ដែល​ជា​ហេតុ​នាំ​ឱ្យ​កញ្ញា​សភាព​ស្គម​ស្គាំង​ និង​មាន​សុខភាព​ចុះ​ទ្រុឌទ្រោម​។

កញ្ញា​ថា​៖ «និយាយ​ទៅ​ទ្រុឌទ្រោម​ម៉្មង់​បង​ ខ្សោយ​ មក​ពី​ព្រៃវែង​។ ខ្ញុំ​មិន​ទាន់​មាន​ការងារ​ទេ​បង​ ជា​បន្ទុក​របស់​ប៉ា​ម៉ាក់​។ ស្ថាន​ភាព​គ្រួសារ​ខ្ញុំ​រៀង​ខ្វះ​ខាត​ ពីព្រោះ​ខ្ញុំ​មាន​ប្អូនៗ​ពីរ​នាក់​នៅ​រៀន​ ត្រូវ​ចំណាយ​ច្រើន​។ ខ្ញុំ​សូម​សំណូមពរ​ថា​ ប្រេង​សាំង​ឥឡូវ​រៀង​ចុះ​ថោក​តិច​ហើយ​បង​ តែ​ចំពោះ​ទំនិញ​ពីព្រោះ​ប្រជាពលរដ្ឋ​យើង​ឥឡូវ​ខ្វះខាត​ច្រើន​ ហើយ​គាត់​ត្រូវ​ការ​ចំណាយ​ច្រើន​ អ៊ីចឹង​ទំនិញ​ត្រូវ​បញ្ចុះ​ថោក​ បញ្ចុះ​តម្លៃ​»។

និយាយ​ភ្ជាប់​ជាមួយ​ទឹក​មុខ​ស្រពោន​យុវជន​ វ័យ​១៩​ឆ្នាំ​ម្នាក់​ឡើង​ពី​ខេត្ត​ក្រចេះ​មក​រាជធានី​ថ្មីៗ​ ដើម្បី​បន្ត​ការ​សិក្សា​ថ្នាក់​ឧត្តម​សិក្សា​និស្សិត​ឆ្នាំ​ទី​១នៃ​សកល​វិទ្យាល័យ​ភូមិន្ទ​ លោក ហ៊ួរ ដាវីដ ប្រាប់​Newsroom Cambodia ថា លោក​ខ្វះ​ខាត​ថវិកា​សម្រាប់​ការ​ចំណាយ​ទៅ​លើ​របប​អាហារ​ដោយ​ បច្ចុប្បន្ន​ទំនិញ​ និង​ម្ហូប​អាហារ​ឡើង​ថ្លៃ​ទ្វេ​ដង​ ហើយ​នេះ​គឺ​បាន​ប៉ះពាល់​ដល់​របប​អាហារ​ ដោយ​កាត់​បន្ថយ​ការ​ហូប​ចុក​ប្រចាំ​ថ្ងៃ​។

លោកថា៖«រឿងទីមួគឺយើងខ្វះខាតទៅលើថវិកាដែលត្រូវចំណាយ ទៅលើការទិញរបស់របបសម្រាប់ហូបចុក យ៉ាងតិចមិនក្រោម៧០០០រៀលក្នុង១ថ្ងៃ។ ការចំណាយនោះទៀតសោត របស់របបមិនថាទំនិញតូចក្តី ធំក្តីនោះគឺវាមានតម្លៃថ្លៃជានៅឯជនបទគុណជាពីរ ជាពិសេសទៅទៀតចំពោះរបបអាហារហ្នឹង។ ចំពោះការហូបចុករបស់ខ្ញុំ នៅក្នុងមួយពេល ជួនកាលក៏មានញ៉ាំពងទាចឹងទៅ មួយពេលពងទាមួយគ្រាប់ […] យើងទិញសម្លរគេ អស់៣០០០ចឹងទៅ ហើយ៣០០០ហ្នឹងតិចដែរ ជួនកាលត្រូវបង្ខំចិត្តញ៉ាំពីរពេល។ ខ្ញុំអត់សូវជាមានកម្លាំងណាស់ណាទេ វាហាក់បីដូចជាខ្សោះៗជីវជាតិ។»

អ្នកវិភាគសេដ្ឋកិច្ច និងជាប្រធានមជ្ឈមណ្ឌលសិក្សាចិននៃរាជបណ្ឌិត្យសភាកម្ពុជា លោក គី សិរីវឌ្ឍន៍មើលឃើញថា បញ្ហាអតិផរណានៅកម្ពុជានេះ បណ្តាលមកពីកត្តាចំនួន២ ទីមួយគឺវិបត្តិថ្លៃប្រេងឥន្ធនៈដោយសារសង្គ្រាមនៅអ៊ុយក្រែន និងការឡើងថ្លៃនៃប្រាក់ដុល្លារអាមេរិក។

លោកថា ៖ «មូលហេតុដែលធ្វើឱ្យមានអតិផរណា យើងឃើញថាបណ្តាលពីវិបត្តប្រេងឥន្ធនៈនៅអ៊ុយក្រែន ដែលធ្វើឱ្យថ្លៃប្រេងឡើងថ្លៃ ហើយវាទាញឱ្យតម្លៃទំនិញផ្សេងៗទៀតឡើងថ្លៃ ព្រោះការដឹងជញ្ជូនទំនិញផ្សេងៗប្រើប្រាស់កម្លាំងប្រេងឥន្ធនៈទាំងអស់ ចឹងកត្តាទីមួយគឺរឿងនេះ»។

លោកបន្ថែមថា៖ «កត្តាទីពីរប្រទេសកម្ពុជា រដ្ឋាភិបាលបានអនុញ្ញាតឱ្យទិញប្រេងពីប្រទេសចិន ដូច្នេះហើយថ្លៃប្រេងយើងមិនមានការកើនឡើងទេក្នុងពេលនេះ ក៏ប៉ុន្តែអ្វីដែលធ្វើឱ្យឡើងថ្លៃ គឺដោយសារតែវិបត្តិប្រាក់ដុល្លាឡើងថ្លៃ ដោយសារតែសហរដ្ឋអាមេរិក គាត់ធ្វើគោលនយោបាយ តម្លៃការប្រាក់ ចំណុចនេះធ្វើឱ្យលុយរៀលចុះថ្លៃ ដែលធ្វើឱ្យប្រេងស៊ាំងឡើងថ្លៃដល់ ៤៤០០រៀល»។

Newsroom Cambodia បានព្យាយាមទាក់ទងទៅអ្នកនាំពាក្យក្រសួងសេដ្ឋកិច្ច លោក មាន សុខសេនសាន ប៉ុន្តែមិនអាចទាក់ទងបាន។

អ្នកនាំពាក្យក្រសួងពាណិជ្ជកម្ម លោក ប៉ែន សុវិជាតិ​ បានប្រាប់មក Newsroom Cambodia ថា អតិផរណាក្នុងពេលបច្ចប្បន្នគឺក្នុងចន្លោះក្រោម ៥ភាគរយ ហើយវាមិនជាផ្តល់ការព្រួយបារម្ភនោះប្រសិនជាវាមិនអាចឡើងលើសពី៥ភាគរយ។ លោកបានបន្តថា ក្រសួងពាណិជ្ជកម្មបានតាមដានលើការឡើងថ្លៃទំនិញ ក៏ដូចជាត្រួតពិនិត្យលើតារាងតម្លៃប្រេងឥន្ធនៈរៀងរាល់១០ថ្ងៃម្តង។

លោកថា៖ «យើងបានពិនិត្យតាមដានថ្លៃទំនិញជារៀងរាល់ថ្ងៃ ហើយកម្រិតនៃការឡើងថ្លៃគឺយើងសង្កេតឃើញថាក្នុងចន្លោះមួយក្រោម៥ភាគរយ ហើយចំពោះអតិផរណាដែលធ្វើឱ្យយើងមានការព្រួយបារម្ភនោះគឺលុះត្រាតែលើសពី៥ភាគរយ ភាគច្រើនទៅលើមុខម្ហូបបរិភោគប្រចាំថ្ងៃ ដែលយើង​ប្រើប្រាស់សម្រាប់ការបរិភោគដូចជាអង្ករ ត្រី សាច់ នេះ។ នៅតាមទីផ្សារខ្លះក៏វាថ្លៃ ឯទីផ្សារខ្លះក៏វាមានកម្រិតល្មម»។

«ប៉ុន្តែការតាមដានទំនិញរបស់ក្រសួងពាណិជ្ជកម្ម យើងតាមដានថ្លៃទំនិញប្រសិនបើការឡើងថ្លៃចំពោះទំនិញចាំបាច់ក្នុងជីវភាព…គឺថាក្រសួងនឹងមានវិធានការណ៍ទប់ទល់តាមរយៈការធ្វើអន្តរាគមន៍មួយចំនួនដូចជាករណីប្រេង​ឥន្ធនៈអ៊ីចឹង ប្រសិនបើជាការប្រែប្រួលយ៉ាងណាៗយើងធ្វើអន្តរាគមន៍តាមហ្នឹង អ៊ីចឹងបានជាក្រសួងលោកចេញដែលហៅថា តារាងស្តីការលក់រាយប្រេងឥន្ធនៈរៀងរាល់១០ថ្ងៃម្តងជូនប្រជាពលរដ្ឋ នៃជាផ្នែកមួយនៃកិច្ចការរបស់ក្រសួងពាណិជ្ជកម្ម»។

លោកក៏បានបញ្ជាក់ថា រដ្ឋាភិបាលបានចូលរួមដោះស្រាយបញ្ហាអតិផរណា ជាពិសេសលើគ្រួសារដែលងាយនឹងរងគ្រោះផងដែរ។

លោកថា៖ «រដ្ឋាភិបាលក៏បានដោះស្រាយបញ្ហាមួយចំនួនទាក់ទងនឹងអតិផរណានេះដល់ក្រុមគ្រួសារដែលងាយនឹងរងគ្រោះ អ៊ីចឹងក្រសួងពាណិជ្ជកម្មសង្កេតឃើញថាតម្លៃសម្រាប់គ្រឿងឧបភោគបរិភោគចាំបាច់មួយចំនួនវាមិនឡើងលើសកម្រិត៥ភាគរយដែលធ្វើឱ្យព្រួយបារម្ភពេកទេ អ៊ីចឹងវាស្ថិតក្នុងកម្រិតមួយដែលយើងអាចគ្រប់គ្រងបានតាមរយៈវិធានការណ៍មួយចំនួន»។

ត្រឡប់ទៅលោក ញ៉ែត ប៊ុនរុង បានសំណូមពរទៅរដ្ឋាភិបាលឱ្យយកចិត្តទុកដាក់ទៅលើទន់បម្រុង ពីព្រោះលោកយល់ថាវាអាចដោះស្រាយបញ្ហាបានខ្លះ។

លោកថា៖ «សម្រាប់ខ្ញុំជាយុវជនមួយរូបសំណូមពរទៅរដ្ឋាភិបាលឱ្យយកចិត្តទុកដាក់ខាងទន់បម្រុង ព្រោះថាប្រសិនជាយើងមានទុនបម្រុងផ្នែកថាមពលច្រើនយើងអាចដោះស្រាយបញ្ហាបាន ពេលខ្លះការកាត់បន្ថយពន្ធដោយមិនប៉ះពាល់ដល់សេដ្ឋកិច្ចខ្លាំង»។

ក្នុងសេចក្ដីជូនដំណឹងរបស់អគ្គនាយកដ្ឋានពន្ធដារ ដែលចេញនៅថ្ងៃទី២៨ ខែវិច្ឆិកា ឆ្នាំ២០២២​ បញ្ជាក់​ថា ការបង់ពន្ធអាករ​គឺ​ជា​កាតព្វកិច្ច​របស់ប្រជាពលរដ្ឋគ្រប់រូប​ដើម្បីចូលរួម​ចំណែក​ក្នុង​ការអភិវឌ្ឍ​សេដ្ឋកិច្ច​ជា​តិ​លើ​គ្រប់វិស័យ។ អគ្គនាយកពន្ធដា​បន្ថែម​ថា ​កន្លងមក ​នៅមានសហគ្រាសមួយចំនួន​មិន​បាន​ចូល​ខ្លួន​មក​ទូទាត់បំណុលខ្លួននៅឡើយ​ បើទោះបីជាអគ្គនាយកដ្ឋាន​ពន្ធដារ​បាន​ចេញ​លិខិត​អញ្ជើញ​សហគ្រាស​ទាំងនោះ​ជាច្រើនលើកច្រើនសារ ឱ្យមក​ទូទាត់បំណុលពន្ធក៏ដោយ។

អគ្គនាយកដ្ឋានពន្ធដា​បន្ថែមថា ដើម្បីចៀសវាងនូវផល​វិបាកដែល​កើតឡើង​ជាយ​ថាហេតុ​ចំពោះកា​រអនុវ​ត្ត​វិធានការ​តឹង​ទារបំណុ​លពន្ធនេះ សហគ្រាសដែលជំពាក់បំណុលពន្ធទាំងអស់ អញ្ជើញមកធ្វើការទូទាត់ ឬ​ចូលខ្លួនមកដោះស្រាយបំណុលពន្ធ នៅនាយកដ្ឋានគ្រប់គ្រងអ្នកជាប់ពន្ធធំ ឬនៅ​នាយកដ្ឋាន​គ្រប់គ្រង​អ្នក​ជាប់​ពន្ធតូច និងមធ្យម ឬនៅសាខាពន្ធដារខេត្ត-ខណ្ឌដែលជាអង្គភាពគ្រប់គ្រងសហគ្រាស។

កក្នុង​សេចក្តី​ជូន​ដំណឹង​នោះ អគ្គនាយកដ្ឋាន​ពន្ធដារ​ក៏​បាន​​យោង​ច្បាប់ស្ដីពីសារពើពន្ធ ដោយ​បញ្ជាក់ថា រដ្ឋបាលសារពើពន្ធមានសិទ្ធិក្នុងការអនុវត្តវិធានការតឹងទារចំពោះអ្នកជំពាក់បំណុលពន្ធដូចជា ព្យួរទុក​ជា​បណ្ដោះអាសន្ននូវវិញ្ញាបនបត្រអាករលើតម្លៃបន្ថែម (អតប) របស់​សហគ្រាស​ដោយមិន​អនុញ្ញាត​ឱ្យ​ស្នើ​សុំ​បង្វិល​សងអាករ ឬប្រើប្រាស់ឥណទានអាករបានឡើយ។ ឃាត់ទុកជាបណ្ដោះអាសន្ននូវការស្នើ​សុំបង់​ពន្ធ​ប្រថាប់លើការផ្ទេរកម្មសិទ្ធិអចលនទ្រព្យ បញ្ឈប់​ប្រតិបត្តិការ​នាំចេញ​នាំ​ចូល និងដាក់ពាក្យបណ្តឹង​ទៅតុលាការ​ចំពោះ​សហគ្រាស​ជំពាក់បំណុល​មិនព្រម​មកធ្វើការ​ទូទាត់​ជាដើម៕

សេចក្ដីប្រកាសព័ត៌មានរបស់ក្រសួងប្រៃសណីយ៍និងទូរគមនាគមន៍ ចេញនៅថ្ងៃទី២៤ ខែវិច្ឆិកា ឆ្នាំ២០២២ បាននិយាយថាបន្ទាប់ពីផ្អាកការផ្ដល់សេវារកចំណូល(Monetization) លើថ្នាលវីដេអូ YouTube នៅប្រទេសកម្ពុជា ក.ប.ទ. បានទាក់ទងនិងសហការជាមួយតំណាង You Tube ដើម្បីស្វែងរកដំណោះស្រាយបញ្ហានេះជូនអ្នកផលិតមាតិកា YouTube របស់យើង។

សេចក្ដីប្រកាសព័ត៌មានរបស់ក្រសួងប្រៃសណីយ៍ដដែលបញ្ជាក់ថា៖‍‌‍ «ជាលទ្ធផល ក្រុមហ៊ុន YouTube បានដាក់ឱ្យដំណើរការផ្លូវការកម្មវិធីភាពជាដៃគូ (You Tube Partner Program) នៅព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជាដែលអនុញ្ញាតឱ្យអ្នកផលិតមាតិកា YouTube កម្ពុជាអាចរកចំណូលបានព្រមទាំងឱកាសចូលទៅប្រើប្រាស់មុខងារសំខាន់ៗ និងធនធានជាច្រើនរបស់ YouTube ផងដែរ ចាប់ពីខែវិច្ឆិកា ឆ្នាំ២០២២តទៅ»។

គួររំលឹកដែរថា ដើម្បីរៀបចំកម្មវិធីបណ្ដុះបណ្ដាលដល់អ្នកផលិតមាតិកាដូចដែលបានធ្វើកន្លងមក សំដៅពង្រឹងសមត្ថភាពក្នុងការផលិតមាតិកាល្អៗគោរពតាមគោលការណ៍កម្មសិទ្ធិបញ្ញា ប្រកបដោយគំនិតច្នៃប្រឌិត ផ្ដល់អត្ថប្រយោជន៍ និងពុទ្ធិដល់សាធារណជនដូចជាការអប់រំ កំសាន្ត និងនវានុវត្តន៍ជាដើម ទាំងនេះជាផ្នែកមួយជួយជម្រុញដល់បរិវត្តកម្មសេដ្ឋកិច្ចនិងសង្គមឌីជីថលនៅកម្ពុជា៕

ក្នុង​សេចក្តីជូន​ដំណឹង​របស់​រដ្ឋបាល​រាជធានី​ភ្នំពេញ ចេញនៅថ្ងៃទី១៨ ខែវិច្ឆិកា ឆ្នាំ​២០២២​បញ្ជាក់ថា ក្រសួងអប់រំ យុវជន និង​កីឡា​ នឹង​រៀបចំពិធីបើក និង​ពិធី​បិទ​ការ​ប្រកួតកីឡាជាតិ​លើកទី៣ នៅ​ពហុកីឡាដ្ឋាន​ជាតិ​មរតកតេជោ ដែល​ស្ថិតក្នុង​ភូមិ​ព្រែកតារ័ត្ន សង្កាត់​ព្រែក​តាសេក ខណ្ឌ​ជ្រោយចង្វារ រាជធានី​ភ្នំពេញ ក្រោម​អធិបតីភាព​លោក​នាយករដ្ឋមន្រ្តី ហ៊ុន សែន។

សេចក្តី​ជូន​ដំណឹង​របស់​សាលារាជធានី​ភ្នំពេញ​ដដែល​បញ្ជាក់​តាមន័យ​ដើម​ថា៖ «ដើម្បី​ឱ្យ​កម្មវិធី​ប្រព្រឹត្ត​ទៅ​​រលូន រក្សាបាននូវសន្តិសុខ សុវត្ថិភាព និងរបៀបរៀបរយសាធារណៈ រដ្ឋបាល​រាជធានីភ្នំពេញ​ធ្វើការ​បញ្ចៀស​ចរាចរ និងផ្អាកចរាចរជាបណ្ដោះអាសន្នជុំវិញទីតាំងប្រារព្ធពិធីរហូតដល់បញ្ចប់កម្មវិធី ​ដោយ​មិន​អនុញ្ញាត​​ឱ្យ​យានជំនិះគ្រប់ប្រភេទឆ្លងកាត់កំណាត់ផ្លូវមហាវិថីឈ្នះឈ្នះ  ពីគល់​ស្ពានព្រែក​ព្នៅ​រហូត​ដល់​ផ្លូវ​ជាតិ​លេខ៦ នៅថ្ងៃទី២១ ខែវិច្ឆិកា ឆ្នាំ២០២២ ដល់ថ្ងៃទី៣០ ខែវិច្ឆិកា ឆ្នាំ២០២២ រហូតដល់​បញ្ចប់​កម្មវិធី​សម្រាប់ថ្ងៃនីមួយៗ»។

គួរបញ្ជាក់​ថា ក្រសួងអប់រំ យុវជន និងកីឡានឹងរៀបចំពិធីបើកការប្រកួតកីឡាជាតិលើកទី៣ និង​កីឡាជន​ពិការ​ជាតិ​លើកទី១ រួមមាន៣៨ប្រភេទកីឡា និងកីឡាប៉ារ៉ាឡាំពិកចំនួន៧ប្រភេទកីឡាទៀត ដោយ​ចាប់​ផ្ដើម​​ពីថ្ងៃទី១៩ ដល់ថ្ងៃទី៣០ ខែវិច្ឆិកា ឆ្នាំ២០២២ នៅពហុកីឡដ្ឋានជាតិមរតកតេជោ៕

លោក ថេង សាវឿន ប្រធានសមាគមសម្ព័ន្ធសហគមន៍កសិករកម្ពុជា(CCFC Cambodia) បានផ្ដល់​កិច្ច​សម្ភាសន៍​ដល់​លោក​ សាក់ ស៊ីហឿន ជាសិក្ខាកាមNewsroom Cambodia អំពី​ផល​ប៉ះពាល់​ដំណាំ​កសិកម្ម​របស់​ប្រជា​កសិករ ក្រោយ​ទឹក​ជំនន់​។

Q: ជម្រាបសួរលោក ថេង សាវឿន!

A: បាទជម្រាបសួរ!

Q: នៅឆ្នាំ២០២២នេះ កម្ពុជាបានទទួលរងទឹកជំនន់ ដែលធ្វើ​ឱ្យ​ប៉ះពាល់​ដល់​ដំណាំ​កសិកម្ម​របស់​ប្រជា​កសិករ តើលោ​កសង្កេតឃើញថា វាប៉ះពាល់បែបណាខ្លះ?

A: មែនទែន បើយើងមើលពីទំហំផលប៉ះពាល់នៃទឹកជំនន់ដែលបានកើតឡើងនៅក្នុងអំឡុងបុណ្យភ្ជុំបិណ្ឌ វាធ្វើឱ្យប៉ះពាល់ដល់ដំណាំកសិកម្ម ជាពិសេសជីវភាពរបស់កសិករដែលនៅតំបន់រងគ្រោះហ្នឹង។ ទី១ បើ​យើ​ង​និយាយពីផលដំណាំស្រូវគឺប៉ះពាល់ធំជាងគេ ដោយ​សារ​តែ​កសិករ​នៅ​តំបន់​ទំនាប​កណ្ដាល​នៃ​តំបន់​ទឹកជំនន់​​ភាគច្រើន​​គឺ​ធ្វើ​ស្រូវហ្នឹងតែម្ដង។

ទី២ គឺដំណាំ​បន្ទាប់បន្សំ​របស់​ពួកគាត់​ដែល​មាន​ទាំង​ដាំ​យក​ស្លឹក និង​យក​ម៉ើម ឬ​យក​ផ្លែ​ហ្នឹង​ក៏​ប៉ះពាល់​ធ្ង​ន់ដែរ ពិសេស​បងប្អូន​នៅ​តាម​ដង​ទន្លេសាប ឬ​ទន្លេមេគង្គ​មួយ​ចំនួន​ប៉ះពាល់​ធ្ងន់ធ្ងរ​ណាស់ ដោយ​ត្រូវ​ទឹក​ជំនន់​វាយ​ប្រហារ​លិចលង់​ទៅ​លើ​ផល​ដំណាំ​ជាច្រើន​ពាន់​ហិកតា ច្រើន​ម៉ឺន​ហិកតា។ ហើយអ្នក​នៅ​តំបន់​ជនបទ​ភាគ​ច្រើន គឺ​ពឹង​អាស្រ័យ​ទៅ​លើ​ផលិត​ផល​កសិកម្ម ជាពិសេស​ការធ្វើ​ស្រែ​ចម្ការ និង​ដំណាំ​បន្ទាប់​បន្សំ ការចិញ្ចឹមសត្វ។

អីចឹង! កត្តាហ្នឹងធ្វើឱ្យពួកគាត់ខូចខាតនូវទ្រព្យសម្បត្តិ រឿងទី១។ រឿងទី២ គាត់បាត់បង់នូវទុនរបស់គាត់ ព្រោះថាការចំណាយ ឬថវិកាដែលបានចំណាយទៅលើការសាបព្រោះឬក៏ការដាំហ្នឹង អស់ទៅ​មួយ​សារ​ហើយ ប៉ុន្ដែនៅពេលអត់បានផល ពួកគាត់ខាតម្ដងទៀត។ អីចឹងបន្ទុកដែលធ្ងន់ធ្ងរហ្នឹង គឺថាទុនហ្នឹង ខ្ចីបុល​ពីធនាគារ ឬមីក្រូហិរញ្ញវត្ថុយកមកប្រកបមុខរបរ ហើយបើ​នៅ​ពេល​មុខ​របរ​របស់​គាត់​ត្រូវ​បាន​បំផ្លិច​បំផ្លាញ​ដោយ​គ្រោះទឹ​កជំនន់ ជាគ្រោះអាសន្នដែលមិនអាចមើលឃើញមុន ធ្វើឱ្យប៉ះពាល់ដល់​ជីវភាព​របស់​ពួកគាត់ ពិសេសអត្រាការប្រាក់ដែលហក់កើនឡើង។

Q: ជាពិ​សេសដំណាំស្រូវ តើលោកមើលឃើញថាវាប៉ះពាល់កម្រិតណាដែរ?

A: សម្រាប់ខ្ញុំ កាលណាចាប់ពីម៉ឺនហិកតាឡើងទៅ គឺថាទំហំផលប៉ះពាល់ធ្ងន់ណាស់សម្រាប់ដំណាំស្រូវ ជាពិសេសរាប់សិបម៉ឺនហិកតាដែលប៉ះពាល់នោះ។ អីចឹងវាលិចលង់អស់ទៅ វាធ្វើ​ឱ្យ​គាត់​ត្រូវ​ចំណាយ​ទាំងពូជ ទាំងពេលវេលាក្នុងភ្ជួររាស់ និងកម្លាំងពលកម្មទៀតដើម្បី​សាបព្រោះឡើងវិញ ឬ​ផលិត​ស្រូវ​ឡើង​វិញ។ អីចឹងកាលណារាប់ម៉ឺនងហិកតាវាប៉ះពាល់ចំណាយទៅលើទុនច្រើន បើយើងគិតទាំង​ថ្នាំ ទាំងជី ទាំងពេលវេលាដាំដុះ ឬសាបព្រោះរបស់បងប្អូនប្រជាពលរដ្ឋ។ ហើយដំណាំស្រូវទៀតសោត កាលណា​វា​ត្រូវ​ទឹក​យូរ វារលួយហើយមិនអាចស្ដារ​ឡើងវិញបានទេ ហើយនៅខណៈបច្ចុប្បន្ននេះ ពលរដ្ឋយើងស្ទើរ៩៩ ភាគរយ​ហើយដែលមិនស្ទូងទៀតទេ បើស្ទូង វាអាចនៅទប់ទល់បាន ប៉ុន្ដែប្រើការសាបព្រោះហ្នឹង មិន​អាច​ទប់ទល់​បាន​ទេ។

Q: តើទិន្នផលស្រូវឆ្នាំនេះ មានការប្រែប្រួលដូចម្ដេច បើធៀបនឹងឆ្នាំកន្លងមក?

A: ខ្ញុំមើលឃើញថាទិន្នផលស្រូវនឹងមិនប្រែប្រួលៗវាមានលក្ខខណ្ឌពីរ គឺទីមួយ ទឹកជំនន់​ក៏​អាច​នាំ​ជីជាតិ​មកដែរ ប៉ុន្ដែប្រជាពលរដ្ឋសាបព្រោះអាចបានផលឡើងវិញ។ ប៉ុន្តែគ្រាន់តែ​ថាការ​ចំណាយ​ទៅ​ការធ្វើស្រែ​ចម្ការ​ហ្នឹង​វាគុណ​នឹងពីរ ព្រោះម្ដងខូចហើយ​  ហើយម្ដងទៀតហ្នឹង វាត្រូវបានទិន្នផលល្អដូចមុនដែរ គ្រាន់​តែ​​ថាចំណាយពីរ ទើបបានផលមួយ។ ខ្ញុំគិតថា ការប៉ះពាល់ទៅលើផលស្រូវឬផលិតផលស្រូវហ្នឹង មិន​ធ្លាក់ចុះទេ វានឹងប្រហាក់ប្រហែលទៅនឹងឆ្នាំមុនៗដែរ ប៉ុន្ដែអ្វីដែលយើងគិតថាលំបាកឬបន្ទុកធ្ងន់ហ្នឹង គឺ​ការចំណាយទៅលើការផលិតឡើងវិញគឺពីរដង។

Q: ចុះតម្លៃស្រូវវិញម៉េចដែរ បើធៀបនឹងឆ្នាំមុន?

A: ជាទូទៅការប្រមូលផល តម្លៃស្រូវក៏ធ្លាក់ចុះគឺនៅរដូវខែវិច្ឆិកានិងខែធ្នូហ្នឹងហើយ ដោយសារជំនោរ​ប្រមូល​ផល​ខេត្ត​ផ្សេងៗ​ចាល់​ចូល​គ្នា អីចឹងតម្លៃស្រូវពេលហ្នឹងធ្លាក់ចុះហើយ។ ប៉ុន្ដែបងប្អូន​នៅ​តាម​តំបន់​ទឹកជំនន់ ឥឡូវពួកគាត់ទើបតែចាប់ផ្ដើមព្រោះសាបទេ ចឹងពួកគាត់​អា​ច​នឹង​ប្រមូលផល​នៅ​ខែមីនា ឬខែមេសាមុនចូលឆ្នាំ ចឹងតម្លៃស្រូវក៏អាចមានតម្លៃមធ្យមដែរ ដោយសារ​អត់​មាន​ជំនោរ​ស្រូវទេ។ ប៉ុន្ដែយ៉ាងណាក៏ដោយ យើងនៅតែមើលឃើញថាវានឹងមិនកើនឡើងទេ ព្រោះឥឡូវស្រូវមួយគីឡូ តែប្រាំបីរយប៉ែតសិបរៀល ឬក៏យ៉ាងខ្ពស់មួយពាន់រៀល ចឹងវានឹ​ង​មិន​អាច​ទូទាត់ ឬក៏ដោះស្រាយទៅនឹងការចំណាយបានច្រើនទេ។ ពិសេសបងប្អូននៅតំបន់ទឹកលិច តម្លៃស្រូវនៅតែតម្លៃមួយពាន់ ពួកគាត់មិនអាចរួចខ្លួន គាត់នឹងខាត ព្រោះពួកគាត់បាន​ចំណាយ​ទុន​ពីរដង។

Q: តើវាប៉ះពាល់ប្រជាពលរដ្ឋកម្រិតណា?

A: ខ្ញុំមើលឃើញថាការប៉ះពាល់ទឹកចិត្តគឺធ្ងន់ធ្ងរជាង ព្រោះថាពេលដែល​ធ្វើស្រែពីរ​ដង​ហើយ​ទទួល​បាន​តម្លៃ​ទីផ្សារ​មិន​សមរម្យ លក់អត់ចំណេញ គាត់លែងចង់ធ្វើហើយ។ មួយទៀត​បន្ទុ​ក​ក្រីក្រ​នៅ​តែ​កើន អាចមានការចំណាកស្រុកកើនឡើង យូរទៅខ្ញុំព្រួយបារម្ភថា ប្រជាពលរដ្ឋ​ឈប់​ធ្វើ​ស្រែ​ចម្ការ​ដើម្បី​ផ្គត់ផ្គង់​ទៅ​លើទីផ្សារ យើងនឹងចាំតែទិញពីបរទេស ដោយសារ​ទីផ្សារ​យើង​មិន​ទាន់​រៀប​ចំ​បាន​ស្រួល​បួល ហើយការខាតបង់ ព្រោះកន្លែង​ខ្លះ​គាត់ហត់ៗ​ទៅ ​កម្លាំង​ពលកម្ម​ហើយ​អត់​ចំណេញ​ទៀត។​ ចឹងគាត់អាចទៅរកឬដូរមុខរបរអីផ្សេង។ ខ្ញុំគិតថាទៅថ្ងៃមុខ វិស័យកសិកម្ម​អា​ច​ធ្វើ​សម្រាប់​តែ​លក្ខណៈគ្រួសារ លែងធ្វើជាលក្ខណៈអាជីវកម្ម។

Q: បាទ! សូមអរគុណលោកសាវឿន ដែលបានផ្ដល់បទសម្ភាសន៍មកកាន់Newsroom Cambodia។

A: បាទ! អរគុណ​ច្រើន ជម្រាបលា៕

អ្នកស្រី ឆន សុគន្ធា នាយិកានាយកដ្ឋានអភិវឌ្ឍន៍ប្រព័ន្ធផ្សព្វផ្សាយនៃមជ្ឈមណ្ឌលកម្ពុជាដើម្បីប្រព័ន្ធផ្សព្វផ្សាយឯករាជ្យ​លើកឡើង​ថា៖ «យើងឃើញថាពីមួយឆ្នាំទៅមួយ​ឆ្នាំ ចំនួនអ្នកដែលគាត់ហ៊ានរាយការណ៍ពីព័ត៌មានរសើប បញ្ហានយោបាយ បញ្ហាដីធ្លី បញ្ហាធនធានធម្មជាតិកាន់តែមានចំនួនតិចទៅៗ»។

អ្នកស្រី​បាន​លើក​ឧទាហរណ៍អំពីករណីចាប់ឃាត់ខ្លួនអ្នកសារព័ត៌មានVODចំនួន៥នាក់ ដែលបានចុះទៅយកព័ត៌មាននៅតំបន់ឈូសឆាយភ្នំតាម៉ៅ។

អ្នកស្រីថា៖ «យើងក្រឡេកមើលថា មូលហេតុអ្វីបានជាចំនួនអ្នកសារព័ត៌មានដែលគាត់ហ៊ានរាយការណ៍ព័ត៌មានរសើបមានចំនួនកាន់តែតិចទៅៗ […] អ្នកសារព័ត៌មានឯករាជ្យ​យើងច្រើនឃើញថាមានបញ្ហា​ការធ្វើទុក្ខបុកម្នេញ ការចាប់ ការចោទប្រកាន់ជាដើម។​ ខ្ញុំលើកឧទាហរណ៍ជាក់ស្តែង ថ្មីៗនេះ បុគ្គលិកខាងVOD នៅពេលពួកគាត់ទៅយកព័ត៌មានពាក់ព័ន្ធនឹងរឿងភ្នំតាម៉ៅ ពួកគាត់ត្រូវបានឃាត់ខ្លួន១ថ្ងៃពេញ»។

ជុំវិញបញ្ហានេះ អ្នកស្រីឆៃ ច័ន្ទរិទ្ធីសូលីដា រដ្ឋលេខាធិការក្រសួងព័ត៌មាន បានលើកឡើងអំពីករណីនេះថាអ្នកសារព័ត៌មាន​គួរតែត្រឡប់ទៅអានច្បាប់អ្នកសារព័ត៌មាន និងក្រមសីលធម៌វិជ្ជាជីវៈរបស់ខ្លួនឡើងវិញ។

អ្នកស្រីថា៖ «អ្នកសារព័ត៌មាន និងនិពន្ធនាយកទាំងអស់ឱ្យតែបានគោរពទៅតាមវិជ្ជាជីវៈនេះ ខ្ញុំជឿជាក់ណាស់ថាមិនមានរឿងអីកើតឡើង ឬពិរុទ្ធដែលបងប្អូនបានលើកឡើងនោះទេ»។

អ្នកស្រីបន្ថែមថា៖ «បើយើងអនុវត្តន៍តែក្រោមវិជ្ជាជីវៈរបស់យើង គ្មានទោសទេ»។

ក្រុមអ្នកសារព័ត៌មានបានលើកអំពីបញ្ហាព្រឈមពីសំណាក់អាជ្ញាធរ បានធ្វើការឃាត់ខ្លួន សម្លុតឱ្យលុបរូបថត និងវីឌីអូដែលថតបាន និងដកហូតយកកាមេរ៉ារបស់ពួកគេដែលចុះទៅយកព័ត៌មាន បើទោះបីជាខ្លួនបំពេញទៅតាមក្រមសីលធម៌វិជ្ជាជីវៈអ្នកសារព័ត៌មានក្តី។

កញ្ញា ប៉ា សុខេង អ្នកសារព័ត៌មាន​វិទ្យុ​សំឡេង​ប្រជាធិបតេយ្យ (VOD) លើកឡើង​ថា៖ «ពេលខ្ញុំចុះទៅយកព័ត៌មានកូដកម្មនៅណាហ្គាវើល៍ ខ្ញុំបានបំពេញទៅតាមអ្វីដែលខ្ញុំបានរៀនសូត្រមក ខ្ញុំបានរក្សាគម្លាតត្រឹមត្រូវ […] ខ្ញុំថតរូប និងវីឌីអូ ហើយមានអាជ្ញាធរមួយក្រុមធំ គឺពួកគាត់មកប្រាប់ខ្ញុំថា ត្រូវតែលុបវីឌីអូ និងរូបដែលថតបាន»។

គួរបញ្ជាក់ផងដែរថា ការជជែកដេញដោលខាងលើនេះធ្វើឡើងក្នុងសិក្ខាសាលាមួយនៃសន្និសីទថ្នាក់ជាតិស្ដីពីការអភិវឌ្ឍប្រព័ន្ធផ្សព្វផ្សាយ នៅសណ្ឋាគារសុខាភ្នំពេញ កាលពីព្រឹកថ្ងៃទី២៧ ខែតុលា ឆ្នាំ២០២២៕​

លោកមករា ដែល​ធ្លាប់​ជា​កូន​កសិករ​ធ្វើស្រែចំការ​មិន​ដែល​ស្គាល់​ពី​សកម្មភាព​នយោបាយ និង​បញ្ហា​សង្គម បែរ​ប្រែក្លាយ​ខ្លួន​ជា​បុគ្គលិក​សង្គមស៊ីវិល​​ដែល​មាន​តួនាទី​ជា​ជំនួយ​ការ​គម្រោង និង​អ្នក​បណ្តុះបណ្តាល​យុវជន​ជំរុញ​ឱ្យ​មាន​ការ​យល់ដឹង​ពី​បញ្ហា​ផ្សេងៗ​ដែល​កើតមានឡើង​ក្នុង​សង្គម ​ជា​ពិសេស​គឺ​ការ​គិត​ស៊ីជម្រៅ​ក្នុង​ការ​ដោះស្រាយ​បញ្ហា​ទាំង​នោះ។

លោកបាននិយាយថា៖ «យុវជន​គួរ​មាន​ការ​បង្វឹក​ខួរក្បាល​ខ្លួនឯង​ឱ្យ​មាន​ការ​ពិចារណា​ វិភាគ​បញ្ហា​នៅ​ក្នុង​សង្គម​តើ​ថា​កើត​ឡើង​ដោយ​ឬសគល់​យ៉ាង​ដូចម្តេច ជះ​ឥទិ្ធពល និង​ដោះស្រាយ​បែបណា ហើយ​អាច​ចូល​ខ្លួន​ចន្លោះ​ណា​បាន​ដើម្បី​សកម្មភាព​ក្នុង​ស្រុកទេស​ឱ្យ​មាន​ប្រសិទ្ធិភាព។»

មិនត្រឹមតែប៉ុណ្ណោះ លោកមករា បានចូលរួមតវ៉ាលើបញ្ហាជាច្រើនជំុវិញរឿងតម្លើងប្រាក់ខែដល់កម្មកររោងចក្រ បញ្ហាជម្លោះដីធ្លី បញ្ហាបរិស្ថាន ជាមួយប្រជាពលរដ្ឋ ព្រមទាំងយុវជនផងដែរ បើទោះបីជាមានការរារាំង និងគំរាមកំហែងពីសំណាក់អាជ្ញាធរក្តីលោកនៅបន្តសកម្មភាពទាំងនេះ។

ខណៈ​ទឹកមុខ​កំពុង​ញញឹម​រីករាយ​ លោកមករា បែរ​ជា​មាន​ការ​ព្រួយបារម្ភ​ទាក់ទង​នឹង​សិទ្ធិ​របស់​យុវជន​ក្នុង​ការ​ចូលរួមក្នុង​វិស័យ​នយោបាយ ព្រោះ​មាន​កត្តា​រាំងស្ទះមួយ​ចំនួន​ដែលបាន​ឃាត់យុវជន​មិន​ឱ្យ​ចូលរួម​សកម្មភាពសង្គម​ដូចជា បញ្ហា​ជីវភាព​រស់នៅ ក៏​ដូចជា​កង្វះ​ខាត​ព័ត៌មាន​ ជាពិសេស​ការ​រិតត្បិត​ពី​អាជ្ញារធរ​ជាហេតុ​នាំ​ឱ្យ​យុវជន​ពុំសូវ​បាន​ចូលរួម​ក្នុង​វិស័យ​នយោបាយ​ពេញលេញ។

លោក​ថា៖ «យុវជន​ប្រៀប​បាន​នឹង​សសរទ្រូង និង​ឆ្អឹងខ្នង​ប្រទេសជាតិ ប៉ុន្តែ​មាន​ឧបសគ្គ​ខ្លះ​បាន​រារាំងមិន​ឱ្យ​ពួកគេ​ចូលរួម​ពី​បញ្ហា​នយោបាយ​បាន​ពេញលេញ ដោយសារ​មាន​អាជ្ញាធរ​គំរាមកំហែង​បពា្ឈប់​សកម្មភាព​ចូលរួម កង្វះខាត​ព័ត៌មាន និង​ជីវភាព​ផ្ទាល់ខ្លួន។»

លោក​បាន​បន្ត​ថា យុវជន​ខ្លះ​មិនបាន​ទាំង​យល់​ពី​មេរៀន​ដែល​សិក្សា​ក្នុង​សាលា ហើយ​ថែម​ទាំងមិន​បាន​យល់​ពី​បញ្ហា​កើតឡើង​ក្នុង​សង្គម​ទៀត។

លោក​បន្ថែម​ថា៖ «គុណភាព​នៃ​ការអប់រំ​ក្នុង​ស្រុកទេស​របស់​យើង​មាន​ភាព​ខ្សោយ យុវជន​ខ្លះ​គាត់រៀន​មេរៀន​ដែល​គាត់​រៀន​ក្នុង​សាលា​ទាំង​មិនយល់ ហើយ​មិនយល់​ពី​សិទិ្ធ​និង​តួនាទី​របស់​គាត់​ទៀត ធ្វើឱ្យ​គាត់​អាក់ខាន​អនុវត្តន៍​តួនាទី​របស់​គាត់​ចូលរួម​ឱ្យ​សង្គម​របស់​គាត់។»

អ្នក​បណ្តុះបណ្តាល​យុវជន​រូបនេះ​លើកឡើងថា​ បើទោះបី​ជា​យុវជន​មាន​និន្នាការណ៍​ផ្ទុយគ្នា​ក៏​ត្រូវ​មាន​គោលការណ៍​ផ្ទាល់ខ្លួន និង​ក្រមសីលធម៌​ក្នុង​ការដោះស្រាយ​បញ្ហាសង្គម ហើយ​ក៏នៅ​អាច​អង្គុយ​និយាយ​គ្នា​បាន​មិនមែន​ក្នុង​នាម​ជា​សត្រូវ។

លោក​ថា៖ «សព្វថ្ងៃនេះ​ពួកយើង​បាន​ធ្វើការងារ​ច្រើន​ទៅ​លើ​យុវជន ពង្រឹង​ក្រមសីលធម៌​របស់​ពួកគាត់​ដែល​ជាចំណុច​សំខាន់​ក្នុង​ការ​រស់នៅ បើទោះបី​ពួកគាត់​មាន​និន្នាការណ៍​ផ្ទុយគ្នា​ក៏​ដោយ និង​ពង្រឹង​គោលការណ៍​របស់ពួកគាត់​ឱ្យ​គាត់ក្លាយ​ជាមនុស្ស​ដែល​មាន​គោលការណ៍​ខ្លួនឯង​នៅ​ពេល​ដែល​យើង​ចង់ទៅ​អភិវឌ្ឍន៍សង្គម​មួយ។»

បើទោះបី​ជា​មាន​សម្លេង​ឡានម៉ូតូ​បើកទៅមក​លាន់ឮក្តី លោកមករា​ក៏​នៅតែ​ព្យាយាមពន្យល់​ថា អ្វីដែល​មិនអាចខ្វះ​បាន​ក្នុងលទិ្ធប្រជាធិបតេយ្យ​គឺ​រឿង​សិទិ្ធនយោបាយ​មិនមែន​ជាមុខវិជ្ជា​មួយ​ដែល​នរណាម្នាក់​ត្រូវតែរៀន ប៉ុន្តែ​ពលរដ្ឋ​ត្រូវតែយល់ថា​ខ្លួនឯង​មាន​សិទិ្ធអ្វីខ្លះ។

លោក​ថា៖ «ចំណុចមួយ​ដែល​មិនអាចខ្វះ​បាន​ក្នុងសង្គមលទិ្ធប្រជាធិបតេយ្យគឺ​រឿងសិទិ្ធពលរដ្ឋ សិទ្ធិ​នយោបាយ​មិនមែន​ជាមុខវិជ្ជា​ណាមួយ​ដែលអ្នកណា​ម្នាក់ត្រូវតែរៀន តែ​អាហ្នឹង​ពលរដ្ឋ​ខ្លួនឯង​នៅក្នុង​ស្រុកទេស​គឺត្រូវទៅ​រៀនសូត្រហ្នឹង ត្រូវ​ស្វែងយល់​ថា​ខ្លួនឯង​នៅក្នុងសង្គមប្រជាធិបតេយ្យ​មានសិទិ្ធ មាន​ច្បាប់​អីខ្លះ​ដែល​គាំទ្រ​គាត់​នៅពេល​ដែល​គាត់រស់នៅក្នុង​សង្គម។»

លោក​ក៏​បានបញ្ជាក់​បន្ថែមទៀតថា ភាគី​ពាក់ព័ន្ធ​រួមមាន​រដ្ឋាភិបាល និង​ក្រសួងអប់រំ​ដែលបាន​ចេញ​គោលនយោបាយ​អភិវឌ្ឍន៍​យុវជន​តើត្រូវ​អនុវត្តន៍​បែបណា ដើម្បី​ឱ្យ​យុវជន​អាចមាន​សិទិ្ធ​គ្រប់គ្រាន់​ចូលរួម​ក្នុង​វិស័យនយោបាយ។

លោក​បញ្ជាក់​ថា៖ «មិនមែន​មានតែ​ខ្ញុំខ្លួនឯង​មួយទេ គឺ​វាអាស្រ័យ​លើ​ភាគី​ពាក់ព័ន្ធ​រួមមាន​រដ្ឋាភិបាល​ខ្លួនឯង ក៏​ដូចជា​ក្រសួង​អប់រំ​ចេញ​គោលនយោបាយ​អភិវឌ្ឍន៍​យុវជន​ខ្លួនឯង គោលនយោបាយ​មាន​ហើយ​តើនឹង​ត្រូវអនុវត្តន៍​បែបស្រប​ទៅតាមគោលនយោបាយ ជាពិសេស​រដ្ឋាភិបាល​គួរអនុវត្តន៍ និង​គោរពសិទ្ធិយុវជន​ឱ្យពួកគាត់​បាន​ចូលរួម​ល្អប្រសើរ[…]រដ្ឋាភិបាល​ជា​អ្នកធានា​ធ្វើយ៉ាងណា​ឱ្យស្ថានការណ៍​នយោបាយ​ក្នុង​ស្រុកទេស​វាល្អ​ប្រសើរឡើង​ទើប​ការ​ចូលរួម​ពី​យុវជន​កាន់តែ​រីកចម្រើន។»

យ៉ាងណាក្តី លោក មករា បាន​បន្ថែម​ថា​មាន​ការលាបពណ៌គ្នា​ទៅវិញទៅមក​លើ​យុវជន​ទាំង​ដែល​ការពិតពួកគេ​ទាំងអស់​សុទ្ធតែធ្វើការ​ដើម្បីសង្គម។

លោក​បន្ថែម​ថា៖ «ជាក់ស្តែង​នៅក្នុងសង្គម និង​បណ្តាញសង្គម​មាន​ការប្រទូសរ៉ាយគ្នា ចោទប្រកាន់គ្នា លាបពណ៌គ្នា​ថា​ជាប្រឆាំង​អ្នកនេះ ជា​អ្នក​ផ្តួលរំលំ​អ្នកនោះ ជាអ្នកធ្វើការដើម្បីចាយ យក​លុយ​ពីម្ចាស់ជំនួយ​អ៊ីចឹងទៅ តែតាម​ពិតយើង​ទាំងអស់គ្នា​សុទ្ធតែធ្វើការ​ដើម្បីសង្គម​ដូចគ្នា។»

បើ​តាម​ជំរឿន​ជាតិ​ឆ្នាំ ២០១៩ ប្រជាជន​អាយុ​ក្រោម ៣០ឆ្នាំ មាន​ប្រមាណ​ជា ២/៣ នៃ​ប្រជាជន​សរុប​ប្រមាណ ១៦ លាន​នាក់​ ឬ​ស្មើ​ប្រមាណ​ជា ៦០%៕

ការ​ប្រកាស​​ផ្អាក​ការប្រារព្ធព្រះរាជពិធីបុណ្យអំទូក អកអំបុក សំពះព្រះខែ និងបណ្តែតប្រទីប​នេះ ធ្វើ​ឡើង​តែ​​នៅរាជធានីភំ្នពេញ​ប៉ុណ្ណោះ​ សម្រាប់​នៅតាម​បណ្តាខេត្ត​នានា​ទូទាំង​ប្រទេស គឺអាច​ប្រព្រឹត្ត​ទៅបាន​តាម​ការរៀបចំ​របស់ថ្នាក់ខេត្ត ដើម្បី​បង្កភាព​សប្បាយ​រីករាយ​ជូន​ប្រជា​ពលរដ្ឋ ក៏​ដូចជា​​បង្កើន​បរិយាកាស​ទេសចរណ៍ និង​ផ្តល់​ឱកាស​ក្នុងការ​រកប្រាក់​ចំណូល​ជូន​ប្រជាពលរដ្ឋ ។

Newsroom Cambodia បាន​សម្ភាស​​ន៍​ប្រជាពលរដ្ឋខ្មែរចំនួន៦រូប ដែល​​រស់​នៅ​រាជធានី​ភ្នំពេញ អំពីការយល់ឃើញ​​​របស់ពួកគាត់ចំពោះ​ការផ្អាកព្រះរាជពិធីបុណ្យអំទូក អកអំបុក សំពះព្រះខែ និងបណ្តែតប្រទីប​នៅរាជធានីភំ្នពេញក្នុងឆ្នាំ២០២២នេះ។

អ្នកស្រី សីង អាយុ ៣៥ឆ្នាំ ជាស្រ្តីមេផ្ទះ ​ដែល​កំពុង​​ដើរកម្សាន្ត​តាម​មាត់ទន្លេ បានលើកឡើង​ថា អ្នកស្រី​ចង់​ឱ្យ​មានការ​ប្រារព្ធពិធីបុណ្យអុំទូក ប្រសិន​បើ​គ្មាន​បញ្ហាអ្វីមួយ ដើម្បី​កុំឱ្យ​បាត់បង់​អត្តសញ្ញាណ​ជាតិ។

អ្នកស្រីបញ្ជាក់ថា៖ «បើតាមចិត្តផ្ទាល់  ឥលូវនេះទឹកក៏ឡើងរាងខ្លាំង រ​ដ្ឋាភិបាល​បាន​ប្រកាស​ផ្អាក​ការអុំ​ទូក អ៊ី​ចឹងអត់ទាន់ថាអីដែរ ព្រោះមិនសូវដឹងច្បាស់ តែ​ប្រហែល​ជា​រដ្ឋាភិបាល​អាច​ទុក​លុយ​ដើម្បី​ជួយ​ប្រជាពលរដ្ឋ ដែលខ្វះខាត ឬ ថា​ទឹក​ជន់​នៅ​តាម​ខេត្ត​ផ្សេងៗ​ បាន​លុយ​ហ្នឹង​ជួយ​អ្នក​ដែលអត់»។ 

អ្នកស្រីបន្ថែមទៀតថា៖ «តែបើគ្មានបញ្ហាទឹកជំនន់នៅស្រុកខ្មែរទេ បើអាច​បន្ត​ការប្រារព្ធ​ពិធី​បុណ្យ​នេះ ដើម្បីកុំឱ្យបាត់អត្តសញ្ញាណជាតិរាល់ឆ្នាំ»។

យុវជន មីង ហេង អាយុ ១៨​ឆ្នាំ ជានិស្សិត និងធ្វើការនៅក្រុមហ៊ុនមួយ យល់ថា ខ្លួន​​ព្រួយបា​រម្ភ​ខ្លាចបាត់បង់វប្បធម៌ជាតិ ប៉ុន្តែក៏​ពេញចិត្ត​នឹង​ការសម្រេច​ចិត្ត​ឱ្យ​មាន​ការប្រារព្ធ​ពិធី​បុណ្យនៅ​តាម​ខេត្ត​ដដែល​។

យុវជនរូបនេះបញ្ជាក់ថា៖​ «ហ្នឹងជាកម្មវិធីរបស់ជាតិប្រារព្ធតាំងពីដើមមក នៅសុខៗផ្អាកអីចឹង អាច​ថាបំបាត់វប្បធម៌របស់យើង ហើយនៅតាមខេត្តប្រារព្ធធម្មតា ប្រហែល​ជា​គាត់​រក្សា​សុវត្ថិភាព​ឱ្យយើង»។

អ្នកស្រី ឃុល ស្រី អាយុ៦០ឆ្នាំ​ រស់នៅ ភ្នំពេញ ជាអាជីវករលក់ម្ជូរនៅ​សួន​​មាត់ទន្លេបាន​យល់​ស្រប​ទៅនឹង​ការផ្អាកពិធីបុណ្យអុំទូក ដោយអ្នកស្រីគិតថាជាការសម្រេចចិត្ត​របស់​រាជ​រដ្ឋា​ភិបាល​ការពារពីភាពរញ៉េរះញ៉ៃ​មុនពេល​ប្រជុំអាស៊ាន។ 

អ្នកស្រីបញ្ជាក់ថា៖ «សម្តេចផ្អាកបុណ្យអុំទូក យើងមានតែស្រប​ទៅតាមគំនិតរបស់លោក ព្រោះ​ក្នុង​រយៈពេលត្រឹមតែ​៣ថ្ងៃ ណាមួយ​កុំ​ឱ្យ​លក់ដូរ​រញ៉េរញ៉ៃ​ប៉ះពាល់​ការប្រជុំ​អាស៊ាន​នា​ពេល​ខាងមុខ និងសមត្ថកិច្ចពិបាកធ្វើការ។

អ្នកស្រីបានបន្ថែមទៀតថា៖ «អត់អុំទូកចឹងលក់ស្រួលជាងអុំទូក ថ្ងៃអុំទូក​មនុស្ស​ច្រើន​ពិបាក​លក់ ភ្ញៀវ​មើល​មិនឃើញ គេរវល់មើលអ្នកអុំទូក ហើយក៏សប្បាយចិត្តម្យ៉ាង បាន​នៅ​ផ្ទះ​ធ្វើ​កិច្ចការ​ផ្ទះ»។

យុវតី យឿន សុវណ្ណសីងហារីហ្សា អាយុ​១៦ឆ្នាំ ជាសិស្សនៅ​វិទ្យាល័យស៊ីសុវត្ថិ និយាយ​ថា ខ្លួន​មានទម្លាប់​ជួយគ្រួសារលក់ភេសជ្ជៈ​នៅ​ពេលទំនេរពីការសិក្សា។ យុវតីរូបនេះ​​បារម្ភ ពី​អាជីវកម្ម​របស់​គ្រួសារ ប៉ុន្តែ​ក៏បង្ហាញការសប្បាយចិត្ត ព្រោះ​អាច​មាន​ពេល​ជាមួយ​គ្រួសារ​ច្រើន​នៅ​ពេល​ផ្អាក​ការប្រារព្ធ​ពិធីបុណ្យនេះ។

យុវតីរូបនេះ​បញ្ជាក់ថា៖​ «ម៉ាក់ប្រហែលអត់បើកតូប ព្រោះ​អត់សូវមានអ្នកទិញ លក់​តែ​បន្តិច​ក៏​បិទ​តូបវិញ តែក៏ល្អដែលម៉ាក់មានពេលជុំគ្រួសារ ហើយឥលូវកូវីដក៏នៅតែមាន​អាច​ប៉ះពាល់​ខ្លះ​ដែរ ព្រោះប្រជាជនមកពីខេត្តផ្សេងៗមិនសូវ​លាងដៃជាមួយអាកុល និងពាក់ម៉ាស់»។​

យុវជន និន ម៉ាណែត អាយុ ២១ឆ្នាំ ជាសិស្សថ្នាក់ទី​១២​​ នៅវិទ្យាល័យ​ជាស៊ីមបឹងកេងកង បាន​សម្តែង​​ការពេញចិត្ត​ និងលើកឡើងថា នេះ​គឺជា​រឿងល្អ។

យុវជន​រូបនេះ​បញ្ជាក់ថា៖ «វាជា​រឿងល្អ ព្រោះ​នៅក្នុង​បរិបទកូវីដ​យើង​ត្រូវការពារ​ទុកមុន ខ្លាច​មាន​​ការឆ្លង ហើយ​យើង​ក៏អត់ដឹងដែរ​ថានឹងមាន​រឿងអ្វី​កើតឡើង​នោះទេ ហើយណាមួយកូវីដ​នៅតែមានយើង​ត្រូវតែ​ការពារខ្លួន»​។

យុវតី ពេជ្រ ស្រីលក្ខណ៍ អាយុ​១៧ឆ្នាំ ជាសិស្សថ្នាក់ទី​១២​​ នៅវិទ្យាល័យ​ជាស៊ីមបឹងកេងកង ក៏បាន​យល់ស្រប​ទៅនឹង​ការសម្រេចចិត្ត​របស់រដ្ឋាភិបាល​ផងដែរ។

យុវតីរូបនេះបញ្ជាក់ថា៖ «​វាជា​រឿងមួយ​ដ៏ល្អ​សម្រាប់​ប្រទេស​យើងដែរ មួយទៀត​ឥឡូ​វនេះ​មាន​ភ្លៀងធ្លាក់ខ្លាំង​ដូចជា​ទឹកជំនន់ វាអាច​បង្កបញ្ហា​ដល់ការ​ប្រារព្ធពិធីបុណ្យ​នេះ»។

គួរបញ្ជាក់ផងដែរថា ព្រះរាជពិធីបុណ្យអំទូក អកអំបុក សំពះព្រះខែ និងបណ្តែតប្រទីប ជាព្រះរាជ​ពិធី​ប្រពៃណីមួយរបស់ខ្មែរដែលតែងតែប្រារព្ធធ្វើឡើងនៅក្នុងអំឡុងខែវិច្ឆិកា។ តែ​ក្នុង​រយៈពេល​ប៉ុន្មានឆ្នាំចុងក្រោយនេះ ព្រះរាជ​ពិធី​នេះ​ត្រូវ​បាន​ផ្អាក​ជា​អន្លើ​ដោយ​យោង​ទៅ​តាម​ស្ថានភាព​លំបាកដែលបណ្តាលមកពីការឆ្លងរីករាលដាលខ្លាំងនៃជំងឺកូវីដ​១៩ និង​ទឹក​ជំនន់៕