ការថ្លែងរបស់ប្រមុខព្រឹទ្ធសភាជាប់ឆ្នោតថ្មីនេះ ធ្វើឡើងតាមរយៈការថ្លែងសុន្ទរកថា បន្ទាប់ពីខ្លួនត្រូវបានទទួ​​​លការបោះឆ្នោតគាំទ្រជាប្រធានដឹកនាំស្ថាប័នព្រឹទ្ធសភាដោយសម្លេងឯកឆន្ទ ៦២សំឡេង ពីសមាជិកព្រឹ​ទ្ធ​​​សភា នៅក្នុងសម័យប្រជុំលើកដំបូងនៅព្រឹកថ្ងៃទី៣ ខែមេសា ឆ្នាំ២០២៤នេះ។

លោក ហ៊ុន សែន ថ្លែងថា  តួនាទីរបស់ព្រឹទ្ធសភាក៏មានសារៈសំខាន់ដែរ លើការអភិវឌ្ឍន៍ទំនាក់ទំន​ង​អន្តរជាតិ ដែលក្នុងនីតិកាលទី៥នេះ ព្រឹទ្ធសភានឹងយកការលើកកម្ពស់ការទូតសភា ជាអាទិភាពចម្បងក្នុង​ចំ​​ណោមអាទិភាពនានា ដើម្បីពង្រឹងចំណងការទូតផង និងស្របពេលដែលពិភពលោកកំពុងប្រទាក់ក្រ​ឡា​គ្នា បានបន្តបែកបាក់គ្នាផងនោះ ដោយការប្រកួតប្រជែងភូមិសាស្ត្រនយោបាយ។

លោកថ្លែងបន្តថា៖« សង្គ្រាម និងវិបត្តិជុំវិញពិភពលោក និងការគំរាមកំហែងផ្នែកសន្តិសុខមិនប្រពៃណីដែ​ល​មិនធ្លាប់មានពីមុនមក ក្នុងបរិបទដ៏លំបាក និងគ្រោះថ្នាក់នេះ។ វាចាំបាច់ដែលយើងត្រូវពង្រឹងទំនាក់ទំ​​នង​ជាមួយដៃគូអន្តរជាតិរបស់យើង និងចួលរួមសកម្មក្នុងវេទិកាអន្តរជាតិនានា ដើម្បីដោះស្រាយបញ្ហាប្រ​ឈ​មជាសាកល » ។

បើទោះបែបណា លោក ហ៊ុន សែន ដែលគេស្គាល់ថាជាអ្នកនយោបាយមានពិសោធន៍គ្រប់គ្រាន់ ក្នុងការ​​ធ្វើ​​ឱ្យ​​ដៃគូចុះខ្សោយក្នុងវិស័យនយោបាយ បានអះអាងជាថ្មីថា ខ្លួននឹងពង្រឹងឱ្យតួអង្គព្រឹទ្ធសភាដើរតួនា​​ទីដែ​​ល​​ខ្វះមិនបានសម្រាប់ សមាជិកក្រុមប្រឹក្សាឃុំ-សង្កាត់ ដែលតំណាងប្រជាពលរដ្ឋមូលដ្ឋាន ក៏ដូចជាបន្តចូ​ល​រួមលើកកម្ពស់ប្រជាធិបតេយ្យ កំណែទម្រង់រដ្ឋបាលជាតិទាំងវិមជ្ឈការ និងសហវិមជ្ឈការ លើកកម្ពស់យុ​​ត្តិ​ធម៌សង្គម និងសិទ្ធិសេរីភាពពលរដ្ឋ។

លោកបន្ថែមថា៖« យើងនឹងការពារយ៉ាងមុតមាំនូវរដ្ឋធម្មនុញ្ញ របបរាជានិយម និងលទ្ធិប្រជាធិបតេយ្យសេរីពហុបក្ស ព្រមទាំងនីតិរដ្ឋ។ យើងនឹងខិតខំយ៉ាងណាធានានូវឯកភាពជាតិ និងសាមគ្គីភាពសង្គមដ៏រឹងមាំ និងការពារឯករាជ្យភាព អធិបតេយ្យភាព បូរណភាពទឹកដី និងសេចក្តីថ្លៃថ្នូជាតិយើង »។

ក្រៅពីលោក ហ៊ុន សែន ដែលត្រូវបានសមាជិកព្រឹទ្ធសភាផ្តល់សេចក្តីទុកចិត្ត សម្រាប់អាណត្តិថ្មីនេះ លោក ប្រាក់ សុខុន ជាមនុស្សដែលលោកទុកចិត្ត ក៏ទទួលសំលេងគាំទ្រឱ្យធ្វើជាអនុប្រធានទី១ និងគាំទ្រ លោក អ៊ុច បូររិទ្ធ ធ្វើជាអនុប្រធានទី២ នៃព្រឹទ្ធសភាដែរ។

ជុំវិញករណីនេះ លោក គិន ភា ប្រធានវិទ្យាស្ថានទំនាក់ទំនងអន្តរជាតិនៃរាជបណ្ឌិត្យសភាកម្ពុជា យល់ឃើ​​ញ​​ថា ការយកការទូតសភាជាការងារអាទិភាពរបស់ព្រឹទ្ធសភានេះ គឺមានភាពសមស្របនឹងបរិបទកម្ពុជា និងពិភពលោក ខណៈស្ថាប័នព្រឹទ្ធសភាក៏ដើរតួនាទីសំខាន់លើវិស័យការទូត ដែលអាចធ្វើឱ្យកម្ពុជាកាន់តែមានភាពសកម្មក្នុងកិច្ចការតំបន់ និងអន្តរជាតិ។មិនតែប៉ុណ្ណោះលោក ហ៊ុន សែន ក៏ធ្លាប់ធ្វើការទូតជាងកន្លះ​​សតវត្សរ៍មកហើយ ខណៈដែលលោកប្រាក់ សុខុន និងលោក អ៊ុច បូររិទ្ធ ក៏ជាអ្នកនយោបាយដែល​​ធ្លា​ប់​​​​មានពិសោធន៍ចាស់វង្សាដូចគ្នា ក្នុងរឿងនយោបាយកាទូតនេះ។

លោកបន្តថា៖«យើងសង្ឃឹមថា ការដឹកនាំស្ថាប័នព្រឹទ្ធសភាពីឥស្សរជនទាំង៣ រូបនេះ នឹងជំរុញការងារការទូតសភាកម្ពុជាកាន់តែមានភាពរស់រវើកឡើង ហើយកម្ពុជាកាន់តែមានតួនាទីសំខាន់ក្នុងកិច្ចការតំបន់ និងអន្តរជាតិ។ ព្រឹទ្ធសភារបស់យើងនឹងចួលរួមកំណត់ត្រីវិស័យនយោបាយការបរទេសរបស់យើង » ។

សាស្ត្រាចារ្យផ្នែកទំនាក់ទំនងអន្តរជាតិ និងជាអ្នកតាមដាននយោបាយតំបន់មួយរូបដែរ លោក សេង វណ្ណលី ឯកភាពថាការតាំងចិត្តរបស់អតីតនាយរដ្ឋមន្រ្តីនេះ ទំនងមិនខុសទាស់អ្វីទេ ព្រោះលោកមានពិសោធ​​ន៍​​ជោ​​គជាំរួចមកហើយ រឿងនយោបាយការទូតនេះ។បើតាមលោក សេង វណ្ណលី លោក ហ៊ុន សែន អាចមាន​ប្រៀ​​ប​​ជាងអតីតប្រធានព្រឹទ្ធសភាមុនៗចំពោះនយោបាយការទូតនេះ។ហើយលោករឹតតែ​ពូកែក្នុងកា​រ​​ដោះ​​​​ស្រាយដែលអាចនិយាយបានថាមានប្រសិទ្ធិភាព និងនៅតែមានឥទ្ធិពលក្នុងការចាត់ចែង​​ការងារនៅពីក្រៅ​ឆាក​​បា​នដូចមុនដែរ។

លោកបន្តថា៖« ព្រឹទ្ធសភាក្រោមការដឹកនាំរបស់លោកហ៊ុន សែន ដែលជាអតីតនាយករដ្ឋមន្ត្រីនេះ លោកមានលទ្ធភាពប្រើប្រាស់ឧបករណ៍ការទូតព្រឹទ្ធសភាមានប្រសិទ្ធភាពជាងប្រធានមុនៗ ដោយសារតែលោកជាអ្នកបង្កើតក្រុមអ្នកបន្តវេន ជាឱពុកនាយករដ្ឋមន្ត្រីផង ហើយលោកទទួលទំនុកចិត្តខ្ពស់ពីរដ្ឋាភិបាល ព្រ​​មទាំងធ្លាប់ជាប្រមុខរដ្ឋាភិបាលកម្ពុជាជិត៤០ឆ្នាំផង ដែលបង្កើនទំនុកចិត្តពីប្រទេសដៃគូរ » ។

យ៉ាងនេះក្តី សម្រាប់លោក សេង វណ្ណលី មើលឃើញថា នយោបាយការទូតរបស់លោក ហ៊ុន សែន នៅក្នុ​​ង​​​​តួ​​នាទីជាប្រធានព្រឹទ្ធសភានេះ ប្រហែលបានត្រឹម​ជួយផ្ចុងផ្តើមធ្វើយ៉ាងណា​អាចជួយទប់អំណាចឱ្យកូ​ន​​ប្រុ​សរបស់​​លោ​កគឺលោក ហ៊ុន ម៉ាណែត មានលំនឹង ប៉ុន្តែចំពោះក្រុមប្រទេសបច្ចឹមលោក នៅតែមើលឃើ​​ញ​​នយោបាយរបស់លោក ហ៊ុន សែន ក្នុងរឿងសិទ្ធិមនុស្ស និងលទ្ធិប្រជាធិបតេយ្យមានរូបភាព​​មិនល្អ។​ក្នុងន័​​យនេះដើម្បីផ្តល់ការជឿទុកចិត្តព្រឹទ្ធសភាគួរជ្រោមជ្រែងឱ្យរដ្ឋាភិបាលអនុវត្តឱ្យបានពេញលេ​ញដំ​ណើ​​​​​​រកា​​រ​ប្រជាធិបតេយ្យ និងសិទ្ធិមមនុស្ស ជាពិសេសពង្រឹងវិស័យយុត្តិធម៌សង្គម។ 

ដោយឡែក លោក អ៊ូ ច័ន្ទរ័ត្ន សហស្ថាបនិកគណបក្សកែទម្រង់កម្ពុជាវិញ មានប្រសាសន៍ថា តួនាទីរបស់ប្រធានព្រឹទ្ធសភាពិតជាមានសារៈសំខាន់ដែលជាប្រមុខរដ្ឋស្តីទីពេលអវត្តមានព្រះមហាក្សត្រហើយក៏ជាប្រ​​មុខការទូតដែរ ខណៈការទូតសភាវិញក៏មានសារៈសំខាន់សម្រាប់កម្ពុជាក្នុងទំនាក់ទំនងអន្តរជាតិ។ ក៏ប៉ុន្តែកម្ពុជាជាប្រទេសតូចដែលមិនសូវមានឥទ្ធិពលលើកិច្ចការអន្តរជាតិ ហើយរងការរិះគន់លើការអនុវត្តប្រជាធិបតេយ្យ និងសិទ្ធិមនុស្សផង។

ទោះជាយ៉ាងណា លោកថា កម្ពុជាអាចមានជម្រើសការទូតសភាប្រសើររបស់ខ្លួន តួយ៉ាងការបោះឆ្នោតលើសេចក្តីសម្រេចនៅអង្គការសហប្រជាជាតិ ដើម្បីគាំទ្រចំពោះប្រយោជន៍នៃសន្តិភាពពិភពលោក និងប្រយោ​​ជន៍ជាតិ ពីព្រោះកម្ពុជាមិនមានឥទ្ធិពលអ្វីច្រើនទេ​ ដោយសារជាប្រទេសតូច ជាប្រទេសក្រីក្រ ហើយមានបញ្ហាខ្លួនឯងច្រើនទៀតដែលត្រូវដោះស្រាយ។

លោកបន្តថា៖«ព្រឹទ្ធសភាយើងទើបបង្កើតថ្មីៗដើម្បីសម្របសម្រួលទំនាស់នយោបាយកន្លងមកប៉ុណ្ណោះ ដែ​​ល​​កន្លងមកហាក់មិនសូវមានឥទ្ធិពលនោះទេ ក៏ប៉ុន្តែការងារច្បាប់អ្វីដូចជាមិនសូវឃើញមានទេ ច្បាប់នី​​មួយៗ ឱ្យតែឆ្លងពីរដ្ឋសភាហើយ ព្រឹទ្ធសភាដូចមិនបានកែប្រែអ្វីច្រើនទេ ក្រៅពីផ្តល់អានុសាសន៍ » ។

ព្រឹទ្ធសភាត្រូវបានបង្កើតឡើងដោយគំនិតផ្តួចផ្តើមរបស់លោក សុខ អាន ដែលជាអតីតឥស្សរជននន​​យោបា​យជាន់ខ្ពស់កម្ពុជា ដែលការបង្កើតនេះ ក្នុងគោលដៅដោះស្រាយភាពជាប់គាំងនយោបាយរបស់ជាតិ ដែ​​ល​ដំបូងឡើយមានលោកជា ស៊ីម ធ្វើជាប្រធាន ហើយក្រោយមកទៀត ស្ថាប័ននេះដើរតួនាទីជាអ្នកសម្របសម្រួលការងាររវាងរដ្ឋសភា និងរដ្ឋាភិបាល ដើម្បីដោះស្រាយវិបត្តិនយោបាយ និងស្ថេរភាពជាតិ។

បើទោះបែបណា លោក អ៊ូ វីរៈ អតីតប្រធានមជ្ឈមណ្ឌលសិទ្ធិមមនុស្សកម្ពុជា ធ្លាប់រិះគន់ព្រឹទ្ធសភានេះថា ជា​ស្ថាប័នដែលមិនបានបម្រើផលប្រយោជន៍សាធារណៈទេ ផ្ទុយទៅវិញជាកន្លែងដែលរដ្ឋត្រូ​វចំណាយលុ​យ​​​​​​ដោយគ្មានបានផលអ្វីទាល់តែសោះ។ជាអ្នកធ្លាប់ការពារសិទ្ធិមនុស្ស លោក អ៊ូ វីរៈ ធ្លាប់ស្នើឱ្យរំលាយ​​ស្ថា​​ប័​​​ន​នេះ​​ម្តង​​ជាពីរដង ដោយចាត់ទុកថាជាការខ្ជះខ្ជាយថវិកាជាតិ៕

ការព្យាករណ៍នេះ បានធ្វើឡើង​តាមរយៈ​របាយការណ៍របស់ធនាគារពិភពលោក ចេញផ្សាយនៅថ្ងៃទី៣១ ខែមីនា ឆ្នាំ​២០២៤ ពីស្នាក់ការកណ្តាលនាទីក្រុងវ៉ាស៊ីនតោន សហរដ្ឋអាមេរិក ក្រោមចំណងជើងថា បច្ចុប្បន្នភាព​​ស្ថានភាពសេដ្ឋកិច្ចតំបន់អាស៊ីបូព៌ា និង​ប៉ាស៊ីហ្វិក ខែមេសា ឆ្នាំ២០២៤ (East Asia and Pacific April 2024 Economic Update)។

របាយការណ៍របស់​ធនាគារពិភពលោក​​​នេះ បានលើកឡើងថា សេដ្ឋកិច្ចនៅក្នុងតំបន់​អាស៊ី​បូព៌ា និង​ប៉ាស៊ីហ្វិក ក្នុង​ឆ្នាំ​២០២៤ អាច​កើន​នៅ​ត្រឹម ៤,៥% ដែលនៅបន្តទាបជាងឆ្នាំមុន ដែលមាន​កំណើន​រង្វង់ ៥,១%។ ក្នុងករណីមិនរាប់បញ្ចូលចិន សេដ្ឋកិច្ចប្រទេសកំពុងអភិវឌ្ឍន៍ក្នុងតំប​ន់ទាំង២ អាចកើនក្នុងអាត្រា៤,៦% នៅឆ្នាំនេះ ដែលកើនពីរង្វង់ ៤,៤% ពីឆ្នាំ២០២៣។

សម្រាប់ប្រទេសចិន ​ប្រភពដដែលបានព្យាករណ៍​ថា កំណើន​សេដ្ឋកិច្ចនៅប្រទេសនេះ​​ ស្រកចុះបន្តិច​មក​ត្រឹម​តែ ៤,៥% នៅឆ្នាំ២០២៤ ខណៈកាលពីឆ្នាំ២០២៣ មានកំណើនអាត្រា ៥,២% ដោយ​សារ​ចិនមានវិបត្តិបំណុលជាតិក្នុងកម្រិតខ្ពស់ ការធ្លាក់ចុះនិងភាពផុយស្រួយនៃវិស័យ​អចលន​ទ្រព្យ បូកបញ្ចូលទាំងសម្ពាធផ្នែកសេដ្ឋកិច្ចពីវិវាទពាណិជ្ជកម្ម។ ដោយឡែក នៅ​បណ្តាប្រទេស​កោះ​នៅ​អាស៊ីប៉ាស៊ីហ្វិក កំណើនសេដ្ឋកិច្ចត្រូវធ្លាក់ចុះមកត្រឹម ៣,៦% នៅឆ្នាំ២០២៤ ខណៈកាលពីឆ្នាំ២០២៣ មានកំណើនរហូត ៥,៦% ដែលការធ្លាក់ចុះនេះ កើតចេញពីសន្ទុះយឺតនៃការងើបឡើងវិញពីវិបត្តិកូវីដ-១៩។

នាសន្និសិទសារព័ត៌មានអំពីការចេញផ្សាយរបាយការណ៍នៅថ្ងៃទី០១ ខែមេសា ឆ្នាំ២០២៤ លោក Aaditya Mattoo ប្រធានសេដ្ឋវិទូរបស់ធនាគារពិភពលោកប្រចាំតំបន់អាស៊ីប៉ាស៊ីហ្វិក បាន​ថ្លែង​ថា កម្ពុជាអាចនឹងសម្រេចកំណើនសេដ្ឋកិច្ចរបស់ខ្លួនក្នុងរង្វង់ ៥,៨% នៅឆ្នាំ២០២៤ ដែលតួលេខនេះ កើនឡើងពីរង្វង់ ៥,៤% នៅឆ្នាំ២០២៣។ លោកថា កំណើននេះដោយសារកត្តា​នាំ​ចេញ​សម្លៀកបំពាក់ក្នុងវិស័យកាត់ដេរ កំណើនវិស័យ​​ទេសចរណ៍ កសិកម្ម ព្រមទាំងវិស័យ​សំណង់ និងអចលនទ្រព្យ។ លោកថា ការនាំចេញសំខាន់ៗរបស់កម្ពុជា រួមមាន សម្លៀកបំពាក់ ស្បែកជើង ទំនិញធ្វើដំណើរ កង់ និងផលិតផលកសិកម្មដូចជា អង្ករ កៅស៊ូ ដំឡូងមី ចេក និងស្វាយជាដើម។

លោកសង្កត់ធ្ងន់ថា៖ «ការស្ទុះងើបឡើងវិញនៃវិស័យសេវាកម្ម និងការនាំចេញទំនិញ គឺជាកត្តាជំរុញដ៏សំខាន់នៃកំណើនសេដ្ឋកិច្ចកម្ពុជា ស្របពេលដែលពាណិជ្ជកម្មសកលស្ទុះងើបឡើងវិញ។ កិច្ចព្រមព្រៀងពាណិជ្ជកម្មសេរីកម្ពុជា-ចិន អាចជួយសម្រួលលំហូរវិនិយោគផ្ទាល់ពីបរទេសពីប្រទេសចិនចូលមកកម្ពុជា ដោយសារកម្ពុជាមានទំនាក់ទំនងយ៉ាងស៊ីជម្រៅជាមួយប្រទេសចិន ទាំងពាណិជ្ជកម្ម និងការវិនិយោគ»។

លោក​កត់​សម្គាល់​ជា​រួម​ថា ប្រាក់ចំណូលរបស់ប្រជាជននៅបណ្តាប្រទេស​កំពុ​ងអភិវឌ្ឍន៍​ក្នុងតំបន់​អាស៊ី​បូព៌ា និងប៉ាស៊ីហ្វិក​ រួមទាំងកម្ពុជា បានវ៉ាដាច់ចំណូលប្រជាជនក្នុងប្រទេសកំពុងអភិវឌ្ឍន៍​នៅតំបន់ផ្សេងដែលកើតចេញពីកំណើនផ្នែកវិនិយោគ។ លោកផ្តល់​ជាអនុសាសន៍​ឱ្យបណ្តា​ប្រទេស​ទាំង​នេះ គិតគូរបន្ថែមល់គោលនយោបាយជំរុញការប្រកួតប្រជែង កែលម្អបន្ថែម​ទៀត​លើ​ហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធ និងកំណែទម្រង់វិស័យអប់រំ ដើម្បីជំរុញសកម្មភាពសេដ្ឋកិច្ចក្នុង​តំបន់។

ជាមួយគ្នានេះ លោកស្រី Manuela V. Ferro អនុប្រធានធនាគារពិភពលោកប្រចាំតំបន់អាស៊ីបូព៌ា និងប៉ាស៊ីហ្វិក បាននិយាយក្នុងសន្និសីទសារព័ត៌មានដដែល​ថា តំបន់អាស៊ីបូព៌ា និងប៉ាស៊ីហ្វិក បានចូលរួមចំណែករុញច្រានកំណើនសេដ្ឋកិច្ចពិភពលោក ទោះបីក្នុងស្ថានភាពដែលពិភពលោកជួបបញ្ហាប្រឈមជាច្រើន ពិភពលោកមិនប្រាកដប្រជា ខណៈប្រជាជនចាស់ជរាមានចំនួនកាន់តែច្រើន ស្របពេលមានបញ្ហាបម្រែបម្រួលអាកាសធាតុផង។

លោកស្រីអះអាងថា៖ «ប្រទេសក្នុងតំបន់អាចរក្សាសន្ទុះកំណើនរបស់ខ្លួនបាន តាមរយៈការពន្លឿនការបើកឱ្យមានសកម្មភាពច្រើនថែមទៀត សម្រាប់ការវិនិយោគរបស់វិស័យឯកជន ការដោះស្រាយ​បញ្ហា​ប្រឈម​ក្នុង​វិស័យ​ហិរញ្ញវត្ថុ និងការជំរុញផលិតភាព»។

លោកស្រីសង្កត់ធ្ងន់ថា បើទោះបីសេដ្ឋកិច្ចក្នុងតំបន់ពីរ​នេះ មានកំណើនក្តី ប៉ុន្តែនៅមានភាពយឺត​យ៉ាវ​ជាង​អំឡុងពេលមុនការរាតត្បាតជំងឺជាសាកលកូវីដ-១៩ ហើយហានិភ័យ​មួយ​ទៀតដែល​ជះ​ឥទ្ធិពលដល់កំណើននេះ គឺពាក់ព័ន្ធនឹងលទ្ធិគាំពារនិយម និងភាពមិនប្រាកដប្រជានៃគោលនយោបាយ។

លោកស្រីបន្ថែមថា៖ «ចក្ខុវិស័យនេះ អាចប្រែប្រួលដែរនៅក្នុងសេណារីយោទាប ក្នុងនោះរួមមាន ការបន្តធ្លាក់​ចុះនៃសេដ្ឋកិច្ចពិភពលោកលើសពីការរំពឹងទុក អត្រាការប្រាក់ខ្ពស់ហើយមានរយៈពេលយូរនៅក្នុងសេដ្ឋកិច្ចធំៗ ការកើនឡើងនូវភាពមិនប្រាកដប្រជាអំពីគោលនយោបាយសេដ្ឋកិច្ចនៅជុំវិញពិភពលោក និងការកើនឡើងនៃភាពតានតឹងភូមិសាស្ត្រនយោបាយ»។

រដ្ឋលេខាធិការ និងជាអ្នកនាំពាក្យក្រសួងសេដ្ឋកិច្ច និងហិរញ្ញវត្ថុកម្ពុជា​ លោក មាស សុខសេនសាន យល់​ស្រប​ចំពោះ​ការ​ព្យាការណ៍របស់​ធនាគារពិភពលោក ខណៈស្ថាប័នអន្តរជាតិ​ធំៗផ្សេង​ទៀត បូករួមការព្យាករណ៍របស់រដ្ឋាភិបាលកម្ពុជាផ្ទាល់ ក៏យល់ឃើញថា មាន​សន្ទុះកំណើន​ស្រដៀង​គ្នា​នេះ​ដែរ។

លោកបន្តថា៖ «សម្រាប់រដ្ឋាភិបាលកម្ពុជា ព្យាករណ៍ផងដែរថា សេដ្ឋកិច្ចគ្រោងសម្រេចបានក្នុងរង្វង់ ៦,៦% ដោយ​សារ​ការ​ប្រើ​ប្រាស់​ម៉ូដែល​រៀងៗ​ខ្លួន»។ 

លោកបន្ថែមថា កម្ពុជាអាចដកស្រង់ចំណុចសំខាន់ៗ​ពីរបាយការណ៍ថ្មីនេះ ពាក់ព័ន្ធទៅលើវិស័យ​ទេសចរណ៍ ពាណិជ្ជកម្ម និងឧស្សាហកម្ម។

អ្នកជំនាញផ្នែកសេដ្ឋកិច្ចនៃរាជបណ្ឌិត្យសភាកម្ពុជា លោកគី សេរីវឌ្ឍន៍ លើកឡើង​ពី​ការសិក្សា​ស្រាវ​ជ្រាវ​របស់​​ខ្លួនដែរថា ​កំណើនសេដ្ឋកិច្ចនៅកម្ពុជា ក្នុងឆ្នាំ២០២៤ ស្ថិតក្នុង​រង្វង់ប្រហាក់ប្រហែលនឹងឆ្នាំ២០២៣ ឬ​អាចកើនលើសពីឆ្នាំ២០២៣ បន្តិច​បន្តួចក្នុងចន្លោះពី​ ៥,៨% ទៅ ៦%។ លោក​បន្តថា​ វិស័យដែលអាចមានកំណើនខ្ពស់​មាន​ដូច​ជា វិស័​យ​កាត់ដេរ វាយនភ័ណ្ឌ ផលិត​គ្រឿង​សង្ហារិម សំបកកង់រថយន្ត និងការ​ផលិតកង់ជាដើម ដែលទាញកំណើនសេដ្ឋ​កិច្ច​ជាតិ ប៉ុន្តែឧស្សាហកម្មនាំចេញទៅផ្សារអឺរ៉ុបវិញ អាចកើនឡើងតែបន្តិចបន្តួច។

ប៉ុន្តែលោកសង្កត់ធ្ងន់ថា ក្នុងស្ថានភាពនេះ វិស័យអាជីវកម្មលក់រាយក្នុងស្រុក សហគ្រាសធុនតូច និងមធ្យម ឬ SME អាចប្រឈមការធ្លាក់ចុះទៅវិញ ខណៈ​​វិស័យ​ធនាគារវិញ ក៏មានការធ្លាក់​ចុះដោយ​សារ​បញ្ហាបំណុលរបស់ប្រជាពលរដ្ឋ។

លោកបន្តថា៖ «ពលរដ្ឋនៅតែត្អូញត្អែរទោះបីសេដ្ឋកិច្ចកើនឡើង តួយ៉ាងវិស័យលក់រាយ ភោជនីយ​ដ្ឋាន ការ​ដឹកជញ្ជូន​ក្នុងស្រុកមានការថមថយ។ បញ្ហាទាំងនេះ ខ្លះកើតចេញពីការបោកប្រាស់ក្នុងវិស័យអចនលទ្រព្យ ការបោកប្រាស់វិនិយោគដីធ្លី ការវិនិយោគបោកប្រាស់របស់ CIC ជាដើម ដែលធ្វើឱ្យពលរដ្ឋផ្អាកការចាយវាយ ធ្វើឱ្យវិស័យលក់រាយធ្លាក់ចុះ»។

លោកសំណូមពរឱ្យរដ្ឋាភិបាល បន្តអនុគ្រោះពន្ធដល់បណ្តាអាជីវកម្មខ្នាតតូច ដើម្បីឱ្យវិស័យ​នេះ​មានការរីកចម្រើន បង្កើតការងារជូនពលរដ្ឋ និងអាចទប់ស្កាត់ការនាំចូលខ្លះ ហើយ​​រដ្ឋាភិបាលត្រូវធានាដល់វត្ថុធាតុ​ដើម​នៃផលិតក្នុងស្រុកធុនតូច ការគាំទ្រផ្នែកបច្ចេកទេសជាដើម និង​ការ​ជំរុញដល់ពលរដ្ឋចូលរួមសិក្សាជំនាញ​វិជ្ជាជីវៈ ដើម្បីជាចលកររុញច្រានកំណើនសេដ្ឋកិច្ច និងលើកស្ទួយជីវភាពប្រជាពលរដ្ឋ។

សម្រាប់ លោក ជ័យ តិច អ្នកស្រាវជ្រាវការអភិវឌ្ឍសង្គម និងសេដ្ឋកិច្ច​វិញ​ គាំទ្រចំពោះការព្យាករណ៍​របស់​ធនាគារពិភពលោក ក្រោមហេតុផលដែលកម្ពុជាអាចគ្រប់គ្រងអតិផរណាបាន មិនឱ្យហក់ឡើងខ្ពស់​ ក្នុងស្ថានភាពដែលពិភពលោកជួបវិបត្តិសេដ្ឋកិច្ចតាំងពីឆ្នាំ២០២២ ហើយកម្ពុជាមានអំណោយផលលើវិស័យឧស្សាហកម្ម វិស័យកាត់ដេរ កម្មន្តសាល ជាមួយកំណើនវិស័យសំណង់ និងអចលទ្រព្យ។

ចំពោះកំណើនវិស័យសំណង់ និងអចលទ្រព្យ លោក​​បាន​លើកឡើងពី​ទិដ្ឋភាពជារួមនៃកំណើន​គម្រោង​វិនិយោគ​ផ្នែក​សាងសង់​របស់រដ្ឋាភិបាលជាច្រើន តួយ៉ាងហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធរូបវ័ន្ត បើទោះបីវិស័យអចលទ្រព្យ និងសំណង់ឯកជន មានបញ្ហាជាប់គាំងខ្លះៗក្តី និងមានការត្អូញ​ត្អែរ​លើ​ការ​បោក​ប្រាស់​ជាដើម។ លោកថា កម្ពុជាមានកំណើនវិស័យទេសចរណ៍នារយៈពេលចុងក្រោយនេះ ដែលអំណោយផលដល់វិស័យសេវាកម្ម ហើយកម្ពុជាក៏ទទួលបានកំណើនវិនិយោគផ្ទាល់ពីបរទេសផង(FDI)។

លោកសង្កត់ធ្ងន់ថា៖ «សេដ្ឋកិច្ចកម្ពុជាកើនឡើងក្នុងផ្នែកម៉ាក្រូសេដ្ឋកិច្ច ទោះបីពិភពលោកប្រទះវិបត្តិសង្គ្រាមនានាក្តី ប៉ុន្តែវិស័យលក់រាយ ការទិញដូរ មានការធ្លាក់ចុះទៅវិញ ជាពិសេសបញ្ហាអចលនទ្រព្យឯកជន ដែលប្រទះវិបត្តិបំណុល»។

លោកស្នើដល់រដ្ឋាភិបាលបង្កើនការដោះស្រាយ និងគិតគូរទៅដល់វិស័យលក់រាយ ជាពិសេសវិស័យអចលទទ្រព្យឯកជនដែលកំពុងជាប់គាំង ដើម្បីធានាដល់ជីវភាពប្រជាពលរដ្ឋ ជាមួយនឹងកំណើនផ្នែកម៉ាក្រូសេដ្ឋកិច្ច។

គួរជម្រាបជូនថា កាលពីដើមខែកុម្ភៈ មូលនិធិ​រូបិយវត្ថុ​អន្តរជាតិ ​(IMF) បាន​ព្យាករ​ណ៍​ថា កំណើន​សេដ្ឋកិច្ច​កម្ពុជា​នៅក្នុង​ឆ្នាំ​​២០២៤​ នឹងមាន​កំណើន​ក្នុង​អត្រា ៦,១% កើន​ពី​ចំនួន ៥,៣​%​ កាលពី​ឆ្នាំ​​២០២៣ ដែល​ជំរុញ​ដោយ​ការ​ស្ទុះ​ងើបឡើង​វិញ​នៃ​សេដ្ឋកិច្ច​ក្នុង​តំបន់ និង​ពិភពលោក ជាពិសេស​ប្រទេស​ចិន និង​អាមេរិក​​ ខណៈ​ធនាគារជាតិ​នៃ​កម្ពុជា​បាន​ព្យាករណ៍​​ក្នុង​កម្រិត ៦,៤​%៕

កាលពីថ្ងៃទី១៨ ខែមីនា ឆ្នាំ២០២៤ ក្នុងកិច្ចប្រជុំគណៈរដ្ឋមន្ត្រី ប្រមុខរដ្ឋាភិបាល លោក ហ៊ុន ម៉ាណែត បាន​​ណែនាំ​​ឱ្យកង​កម្លាំង​នៅ​ទូទាំង​ប្រទេស សាកល្បងផ្លាស់ប្តូរពេលវេលាត្រួតពិនិត្យគ្រឿងស្រវឹងនៅតាមដងផ្លូវដែលកំពុងអនុវត្ត ដោយចាប់ផ្តើមពីម៉ោង១០យប់វិញ ដើម្បីជួយសម្រួលដល់អាជីវកម្មនៃវិស័យ​ឯកជន ដែលកំពុងត្អូញត្អែរពីវិធានការរឹតបន្តឹងនេះ។

លោកនាយករដ្ឋមន្ត្រី ហ៊ុន ម៉ាណែត បន្តថា វេលានៃ​ការអនុវត្ត​វិធានការត្រួតពិនិត្យគ្រឿងស្រវឹង ឬវាស់​ជាតិ​អាកុល តាមដងផ្លូវ កន្លងមក​ មាន​​ផលប៉ះពាល់មួយចំនួនទៅដល់បណ្តាអាជីវកម្មលក់ដូរ ជាពិសេសបណ្តាភោជនីយដ្ឋាន អាហារដ្ឋាន។ លោកបន្ថែម​​ថា ការអនុវត្តវិធាននេះ នៅតែ​អនុវត្ត តែក៏​​​ត្រូវ​ថ្លឹងថ្លែងនឹងទំហំប៉ះពាល់ដល់កត្តាសេដ្ឋកិច្ច ដែលគួរមានការ​​ផ្លាស់ប្តូរពេលវេលាអនុវត្តនៅគ្រប់​ទីតាំង​ចាប់​ពីម៉ោង១០យប់ ដល់ម៉ោង២ រំលងអាធ្រាត្រវិញ។

លោកមានប្រសាសន៍ថា៖ «ខ្ញុំសូមឱ្យពិនិត្យកែសម្រួលបន្តិច ល្ងាចមិញ[ថ្ងៃទី១៧ ខែមីនា]ខ្ញុំបាន​ដាក់​សារទៅ​ឯកឧត្តម ស ថេត។ ខ្ញុំចេះតែឆ្ងល់ ការទាក់ទងគ្នាទៅអាហារដ្ឋាន ទាល់តែស្រវឹង ឬយ៉ាងម៉េច? អ៊ីចឹង ខ្ញុំ​សុំឱ្យ​​ពិនិត្យមើលកិច្ចការនេះ មិនមែនបញ្ឈប់ការអនុវត្តគោលនយោបាយនេះទេ តែឱ្យមើលម៉ោងបន្តិច ព្រោះកន្លែង​ខេត្ត​ខ្លះ ត្រួតពិនិត្យ​ម៉ោង ៨ល្ងាច។ ដល់អ៊ីចឹង ម៉ោង ៨ល្ងាច គាត់[ពលរដ្ឋ] អត់ចេញទៅតែម្តង អ៊ីចឹងវាប៉ះពាល់ខ្លាំង»។

ទោះជាយ៉ាងណា លោក​នាយករដ្ឋមន្ត្រី បញ្ជាក់ថា ការផ្លាស់ប្តូរពេលវេលានេះ គ្រាន់តែជាការ​សាក​ល្បងសិន បើសិន​ការផ្លាស់ប្តូរនេះ នាំឱ្យមានកំណើនគ្រោះថ្នាក់ចរាចរណ៍ រដ្ឋាភិបាល​នឹងរឹតបន្តឹង​ទម្លាក់​ម៉ោង​មក​វិញ ដែលលោកជ្រើសរើសយកអាយុជីវិតពលរដ្ឋជាមុន ជាជាងយកដង្ហើមរបស់អាហារដ្ឋាន។

អ្នកនាំពាក្យរងក្រសួងមហាផ្ទៃ លោក ទូច សុឃៈ មានប្រសាសន៍ថា តាមរយៈការណែនាំរបស់​ប្រមុខ​រដ្ឋាភិបាល​នេះ ក្រសួង​ និងផ្នែកពាក់ព័ន្ធ បាន​អនុវត្តដោយសម្រេចរំកិល​ពេល​វេលាពីម៉ោង១០យប់ ទៅម៉ោង២រំលងអាធ្រាត្រវិញ ហើយនិងស្ទាប់ស្ទង់​ស្ថានភាពជាបន្ត។  

លោកថា៖ «ជាការកត់សម្គាល់ វិធានការត្រួតពិនិត្យជាតិស្រវឹងនេះ បានធ្វើឱ្យគ្រោះថ្នាក់ចរាចរណ៍នៅវេលាយប់មានការថមថយ គួរឱ្យកត់សម្គាល់ ជាពិសេសគ្រោះថ្នាក់ចរាចរណ៍បណ្តាលឱ្យស្លាប់មានការថមថយ ជាពិសេសនៅក្នុងភូមិសាស្ត្ររាជធានីភ្នំពេញដែលជាបណ្តុំមនុស្សអ៊ូអរច្រើន បណ្តុំសេដ្ឋកិច្ច»។

លោកបន្ថែមថា៖ «យុទ្ធនាការនេះជាការគិតគូរអាយុជីវិត និងផលប៉ះពាល់ដែលកើតចេញពីការបើកបរក្នុងស្ថានភាពស្រវឹង ហើយវាមានអត្ថប្រយោជន៍បន្ថែមដល់ការបង្ការបទល្មើសទូទៅផង ព្រោះមានការពិនិត្យតឹងរឹង​ នាំឱ្យឧក្រិដ្ឋជនមិនហ៊ានប្រព្រឹត្តបទល្មើសផ្តេសផ្តាស»។

លោកសក្កដា ជាម្ចាស់អាហារដ្ឋានមួយកន្លែងនៅជាយរាជធានី​ភ្នំពេញ សាទរចំពោះការរំកិលពេល​វេលា​នៃការអនុវត្ត​នេះ ដោយលោក​ថា ចាប់​តាំង​ពី​មាន​យុទ្ធនាការនេះ​មក ហាង​របស់លោក ក៏ដូចជាហាងផ្សេងៗទៀតដែរ ជួបប្រទះការថមថយចំនួនអតិថិជន។

លោកបន្តថា៖ «ជាក់ស្តែង តាំងពីដាក់ទីតាំងពិនិត្យជាតិអាកុលមក ការហូបចុកទទួលទាន បាន​ធ្លាក់​ចុះខ្លាំង ជាពិសេសសម្រាប់អាជីវករបើកហាងផឹកស៊ី លក់ដូរគ្រឿងស្រវឹងជាដើម ដូចបច្ចុប្បន្ន ស្ងាត់ច្រើនជាងមុនឆ្ងាយ[ស្ថាត់ភ្ញៀវ] ដែលមិនដូចមួយរយៈមុនទេ ដែលកាលមុនគេដាក់បារ៉ាស់[គោលដៅពិនិត្យ] មានភ្ញៀវចេញចូលអ៊ូអរច្រើន»។

តែយ៉ាងណា លោក​អំពាវនាវដល់ប្រជាពលរដ្ឋ​ ទទួលទាន​​គ្រឿងស្រវឹងដោយការទទួលខុសត្រូវ ចៀស​វាង​កុំ​បើកបរ ដោយអាចជំនួសដោយការប្រើមធ្យោយបាយផ្សេងៗ តួយ៉ាងការជិះម៉ូតូ​កង់​បី​ជាដើមវិញ។

អ្នកជំនាញផ្នែកសេដ្ឋកិច្ចនៃរាជបណ្ឌិត្យសភាកម្ពុជា​ លោកគី សេរីវឌ្ឍន៍ មានប្រសាសន៍​ថា ម្ចាស់​អាជីវកម្ម​ស្ទើ ៩៩% កំពុងត្អូញត្អែរនឹងវិធានការត្រួតពិនិត្យជាតិស្រវឹង ឬវាស់ជាតិអាកុលនេះ ខណៈមនុស្សភាគច្រើនលែងហ៊ានទទួលទានគ្រឿងស្រវឹង ហើយមនុស្សភាគច្រើនឆាប់ចូលផ្ទះលឿនជាងសព្វមួយដង ដែលការណ៍នេះនាំឱ្យប៉ះពាល់ដល់ វិស័យទំនាក់ទំនងសង្គម ការលក់រាយ មានការថមថយចុះ។

លោកបន្តថា៖ «យើងដឹងហើយថា ការពិនិត្យជាតិស្រវឹងនេះសំខាន់ ហើយប្រទេសណាក៏គេធ្វើដែរ ប៉ុន្តែវិធានការនេះអាចប៉ះពាល់ដល់ស្ថានភាពសេដ្ឋកិច្ចដែលកំពុងមានវិបត្តិផង។ ខ្ញុំជឿថា ការពន្យាពេលត្រួតពិនិត្យនេះទៅដ​ល់​ម៉ោង១០យប់ នឹងរួមចំណែកក្នុងការជំរុញកំណើនសេដ្ឋកិច្ច និងការលក់រាយ»។

ទោះជាយ៉ាងណា លោកថា ដើម្បីជំរុញការកាត់បន្ថយគ្រោះថា្នក់ចរាចរណ៍ គេមិនត្រឹមប្រើតែវិធានពិនិត្យជាតិស្រវឹងនេះនោះទេ ដែលមន្ត្រីជំនាញគួរបង្កើនការសិក្សាវិភាគលើកតា្តនាំឱ្យគ្រោះថ្នាក់ចរាចរណ៍ ជាពិសេសការដាក់ទោសទណ្ឌឱ្យធ្ងន់ធ្ងរដល់ជនបង្កឱ្យមានគ្រោះថ្នាក់ចរាចរណ៍ដែលល្មើសច្បាប់ ចៀសវាងមានករណីលើកលែងណាមួយ។

ដោយឡែក លោក គង់ រតនៈ ​អ្នកជំនាញ ​និងជាអ្នកពិគ្រោះ​យោបល់​ផ្នែកសុវត្ថិភាព​ចរាចរណ៍​ផ្លូវគោក យល់ថា ការបង្កាគ្រោះថ្នាក់ចរាចរណ៍ដែលបង្កដោយគ្រឿងស្រវឹងនេះ រដ្ឋាភិបាល គួរ​គិត​ពី​បញ្ហាបច្ចេកទេស ជាជាង​ការ​​គិតពីពេលវេលាណា​ដែលត្រូវ​ដាក់​គោលដៅ​ត្រួត​ពិនិត្យជាតិ​ស្រវឹង​ ព្រោះអ្នកបើកបរក្នុងស្ថានភាពស្រវឹង អាចបង្កគ្រោះថ្នាក់បាន​គ្រប់ពេល មិន​​ថា ពេល​​​ល្ងាច ព្រលប់ ឬ​យប់​ជ្រៅ។

តែយ៉ាងណា លោកថា ចំណាត់ការនេះ ជាការថ្លឹងរវាងបញ្ហាសេដ្ឋកិច្ច និងសុវត្ថិភាព​តាម​ដងផ្លូវ ក្នុងនាមជាថ្នាក់ដឹកនាំរដ្ឋ។

លោកបន្តថា៖ «បញ្ហាសេដ្ឋកិច្ចវាអាចមានផលប៉ះពាល់ក្នុងកម្រិតណា ជាការមើលឃើញរបស់លោក[នាយករដ្ឋមន្ត្រី] ប៉ុន្តែសម្រាប់ខ្ញុំ សុវត្ថិភាពជារឿងសំខាន់ បើយើងមិនព្រមគិតគូរ យកចិត្តទុកដាក់នោះទេ វាអាចបណ្តាលឱ្យមានផលប៉ះពាល់រយៈពេលវែង»។

អ្នកជំនាញផ្នែកសុវត្ថិភាពចរាចរណ៍ផ្លូវគោករូបនេះ ចង់ឃើញការបន្តរឹងបន្តឹងច្បាប់ និងការអប់រំផ្សព្វផ្សាយអំពីចរាចរណ៍ផ្លូវគោកនេះដំណាលគ្នា ដើម្បីអាចឱ្យប្រជាពលរដ្ឋជ្រាបអំពីផលលំបាកនៃការបើកបរដោយស្ថានភាពស្រវឹង ដើម្បីសុវត្ថិភាពតាមដងផ្លូវ ខណៈ​លោកថា កន្លងមក គ្រោះថ្នាក់ចរាចរណ៍មួយភាគធំ បង្កឡើងដោយអ្នកបើកបរក្នុងស្ថានភាពស្រវឹង។

គិតត្រឹមរយៈពេលជាង ១ខែ ចាប់ពីថ្ងៃទី២៥ ខែមករា ដល់ថ្ងៃទី០១ ខែមីនា ឆ្នាំ២០២៤ នៃយុទ្ធនាការពិនិត្យជាតិស្រវឹងតាមដងផ្លូវនៅពេលរាត្រីនៅទូទាំងប្រទេសកម្ពុជានេះ ដោយរកឃើញអ្នកបើកបរក្នុងឥទ្ធិពលស្រវឹងសរុប ២ ១១៣នាក់ ក្នុងនោះអ្នកបើកបរម៉ូតូចំនួន ១ ២០១នាក់។ នេះបើតាម​ការឱ្យដឹងពីអ្នកនាំពាក្យក្រសួងមហាផ្ទៃ។ ចំណែក អ្នកនាំពាក្យ​អគ្គសង្នការដ្ឋាននគរបាលជាតិ លោក ឆាយ គឹមខឿន ឱ្យ​ដឹងដែរថា រយៈពេល ១៨ថ្ងៃ នៅខែមីនា ឆ្នាំ២០២៤ យានយន្តប្រមាណ ២៦០គ្រឿង ត្រូវបានត្រួតពិនិត្យ និងផាក​វិន័យ ក្នុងនោះមានម៉ូតូ ១៩៦គ្រឿង និងរថយន្ត ៦៤គ្រឿង។ ប្រភពដដែល បន្តថា រយៈពេល ១៨ថ្ងៃនេះផងដែរ មានករណីគ្រោះថ្នាក់ចរាចរណ៍ចំនួន ១៥៥លើក បណ្ដាលឱ្យមនុស្សស្លាប់ ៩១នាក់ របួស ១៩៣នាក់ (របួសធ្ងន់ ១១៥នាក់)៕

ក្រុមសិទ្ធិមនុស្សអន្តរជាតិទាំងនោះ​ រួមមាន​​ អង្គការសហព័ន្ធអន្តរជាតិដើម្បីសិទ្ធិមនុស្ស (FIDH), មូលធិនិមូលនិធិកាកបាទវប្បធម៌ (CrCF) និងអង្គការមេធាវីថៃដើម្បី​សិទ្ធិ​មនុស្ស(TLHR)។

តាមរយៈសេចក្តីថ្លែងការណ៍រួម ចុះថ្ងៃទី​១៤ ខែមីនា ឆ្នាំ២០២៤ អង្គការ​អន្តរជាតិទាំង​៣នេះ បាន​​​ជំរុញឱ្យអាជ្ញាធរកម្ពុជាប្រញាប់អនុវត្តនូវអានុសាសន៍របស់ស្ថាប័នសិទ្ធិមនុស្សរបស់អង្គការសហប្រជាជាតិ លើករណីបាត់ខ្លួនដោយបង្ខំដែលមានឡើងនៅកម្ពុជា ជាពិសេសករណីបាត់ខ្លួន​សកម្មជនយោបាយថៃ លោក វ៉ាន់ចាឡើម សាត់សាកសិទ្ធិ (Wanchalearm Satsaksit) និងយុវជនខ្មែរ លោក ខឹម សុផាត​។

សេចក្តីថ្លែងការណ៍ដដែល បានសង្កត់ធ្ងន់ថា រដ្ឋាភិបាលកម្ពុជា បានទ​ទួល​​​នូវអនុសាសន៍​​​ពី​គណៈកម្មាធិការអង្គការសហប្រជាជាតិ ស្តីពី ការបាត់ខ្លួនដោយបង្ខំ (CED) កាលពីថ្ងៃទី០៥ ខែមីនា ឆ្នាំ២០២៤ បន្ទាប់ពីគណៈកម្មាធិការ​​​​បានត្រួតពិនិត្យរបាយការណ៍ដំបូងរបស់កម្ពុជា​​ នាមាត្រា​២៩ នៃអនុសញ្ញាអន្តរជាតិសម្រាប់ការការពារជនគ្រប់រូបពីការបាត់ខ្លួនដោយបង្ខំ (ICPPED) ដែល​កម្ពុជាផ្តល់ជូនកាលពីថ្ងៃទី១៩ និង២០ ខែកុម្ភៈ ឆ្នាំ២០២៤ នៅទីក្រុងហ្សឺណែវ ប្រទេសស្វីស។

ប្រភពដដែល បន្តទៀត​ថា គណៈកម្មាធិការ CED បាន​បង្ហាញក្តីបារម្ភរបស់ខ្លួន​ទៅលើកា​រ​អនុវត្ត​របស់​កម្ពុជា ជាមួយកង្វះខាតលក្ខខណ្ឌច្បាប់ និង​កិច្ចសហប្រតិបត្តិបត្តិការរវាងរដ្ឋនិងរដ្ឋ ដើម្បីធានាបាននូវការស៊ើបអង្កេត​មួយដែលត្រឹមត្រូវ ធានាចំពោះសិទ្ធិចូលរួមរបស់សាច់ញាតិជនរងគ្រោះទាំង២រូប ក្នុងដំណើរការនីតិវិធីច្បាប់ និង​​អាច​មាន​លទ្ធភាព​ជួយ​កំណត់​មុខ​សញ្ញាស្វែង​រក កំណត់ទីតាំង និងរកសេរីភាពដល់អ្នកបាត់ខ្លួនវិញ។

សេចក្តីថ្លែងការណ៍រួមនោះ​បានគូស​បញ្ជាក់ថា៖ «CED បាន​ផ្តល់​អនុសាសន៍ថាអ្នកបាត់ខ្លួនទាំងអស់ត្រូវ​ទទួល​ការ ស្វែងរកដោយមិនបង្អង់យូរ ហើយរាល់ការចោទប្រកាន់អំពីការបាត់ខ្លួនដោយបង្ខំ រួមទាំងករណីរបស់​លោក ខឹម សុផាត និង Wanchalearm Satsaksit ត្រូវបានស៊ើបអង្កេត​ភ្លាមៗ ហ្មត់ចត់ ប្រកបដោយប្រសិទ្ធភាព និងមិនលំអៀង»។

លើសពីនេះ គណៈកម្មាធិការ CED បានផ្តល់អានុសាសន៍បន្ថែមឱ្យអាជ្ញាធរកម្ពុជាធានាដល់សិទ្ធិចំពោះសាច់ញាតិនៃជនបាត់ខ្លួនដោយបង្ខំ ក្នុងនោះ​មានទាំង​សិទ្ធិចូលរួមការដំណើរការស្វែងរក និងស៊ើបអង្កេតនៅគ្រប់ដំណាក់កាលផងដែរ ព្រមទាំងផ្តល់ដំណឹងទៀងទាត់អំពីវឌ្ឍន​ភាព និង​លទ្ធផលស៊ើបអង្កេតជាបន្តបន្ទាប់ដល់គ្រួសាររបស់ជនរងគ្រោះ​ផងដែរ។

CED ក៏​បានណែនាំឱ្យរដ្ឋាភិបាលកម្ពុជា​ចូលរួម​យ៉ាង​សកម្មលើ​ការ​ពង្រីក​កិច្ច​សហប្រតិបត្តិការរបស់ខ្លួន​ ជាមួយរដ្ឋាភិបាលនានាក្នុងតំបន់ តួយ៉ាង​រវាង​ស្ថាប័ន​តុលាការ​ក្នុង​តំបន់ លើ​ការ​ចែករំលែក​ព័ត៌​មាន ភស្តុតាង ជួយដំណើរការស្វែងរក និង​កំណត់អត្តសញ្ញាណជនដែលបាត់ខ្លួន ព្រមទាំងរួមគ្នាស៊ើបអង្កេត ដើម្បីនាំមកនូវយុត្តិធម៌ និងទំនួលខុសត្រូវ ជាពិសេសនាំខ្លួនអ្នកដែលពាក់ព័ន្ធប្រឈមមុខនឹងផ្លូវច្បាប់ ដោយលើកឧទាហរណ៍ពីករណីលោកវ៉ាន់ចាឡើម។

​សេចក្តីថ្លែងការណ៍រួម​ដដែលនោះ​ បានបញ្ជាក់ថា អ្នកនាំពាក្យរដ្ឋាភិបាលកម្ពុជា ​បានប្រាប់​សារ​ព័ត៌មាន​ក្នុង​ស្រុក​នៅចុង​ខែកុម្ភៈ ឆ្នាំ២០២៤​ថា ករណីបាត់ខ្លួនរបស់សកម្មជនថៃ​ លោក វ៉ាន់ចាឡើម កាលពីឆ្នាំ២០២០ ត្រូវបានអាជ្ញាធរបិទបញ្ចប់កាស៊ើបអង្កេតទៅហើយ តែទោះជាយ៉ាង​ណា អា​ជ្ញាធរកម្ពុជាមិនបានផ្តល់ដំណឹង និងព័ត៌មានលម្អិតទៅដល់​មេធាវី​ និង​សមាជិកគ្រួសាររបស់ជនរងគ្រោះ​នៅឡើយ។

អ្នកនាំពាក្យគណៈកម្មាធិការសិទ្ធិម​នុស្សកម្ពុជា លោកប៉ា ប៉ុណ្ណារ៉ាដា បានឱ្យដឹងថា ភាគី​កម្ពុជា បាន​ទទួល​យកនូវរាល់សំណើរ និងអានុសាសន៍នានារបស់គណៈកម្មាធិការសិទ្ធិមនុស្សអង្គការ​សហប្រជាជាតិ ពាក់ព័ន្ធនឹងអនុសញ្ញាអន្តរជាតិសម្រាប់ការពារជនគ្រប់រូបពីការបាត់ខ្លួនដោយ​បង្ខំ។ លោក​​បញ្ជាក់​ថា គណៈកម្មាធិការសិទ្ធិមនុស្សកម្ពុជា នឹង​ពិភាក្សា​ជាមួយក្រសួង ស្ថាប័នពាក់ព័ន្ធ ដើម្បីពិនិត្យមើលលទ្ធភាពពន្លឿននីតិវិធី ចំពោះករណី លោក វ៉ាន់ចាឡើម និងករណីពាក់ព័ន្ធផ្សេងៗទៀត។

លោក​ថា៖ «គណៈកម្មាធិការសិទ្ធិមនុស្សអង្គការសហប្រជាជាតិ បានផ្តល់ឱ្យមកកម្ពុជាក្នុងន័យស្ថាបនា ហើយ​កម្ពុជាកំពុងពិនិត្យមើលអនុសាសន៍ទាំងនោះផងដែរ។ ករណីបាត់ខ្លួនរបស់លោក វ៉ាន់ចាឡើម គឺកំពុងស្ថិតនៅក្នុងនីតិវិធីរបស់តុលាការ»។

លោក អំ សំអាត នាយកទទួលបន្ទុកកិច្ចការទូទៅនៃអង្គការសិទ្ធិមនុស្សលីកាដូ លើកឡើងថា ករណី​បាត់​ខ្លួន​លោក វ៉ាន់ចាឡើម ជាបញ្ហា​ចម្រូង​ចម្រាស់​រវាង​អាជ្ញាធរកម្ពុជា ជាមួយ​​ក្រុម​​សិទ្ធិមនុស្ស និង​សាច់​ញាតិ​របស់​គាត់​ ជាពិសេស​ភាគី​ក្រុមសិទ្ធិមនុស្សអង្គការ​សហប្រជាជាតិ ក៏តែង​ទទូច​ឱ្យ​រដ្ឋាភិបាលកម្ពុជា ផ្តល់សក្ខីកម្មជាក់លាក់​ផង នៅចំពោះមុខការបិទ​បញ្ចប់​ការស៊ើប​អង្កេតរបស់អាជ្ញាធរកម្ពុជា។

លោកថា៖ «នេះជាបញ្ហាមួយដែលនៅចម្រូងចម្រាស់ ក្នុងនាមជាអង្គការសង្គមស៊ីវិល​ធ្វើការផ្នែកសិទ្ធិមនុស្សដែរ យើងទទូចឱ្យអាជ្ញាធរ ជាពិសេសតុលាការធ្វើការស្រាវជ្រាវ និងស៊ើបអង្កេតករណីនេះ​ឱ្យច្បាស់លាស់ និងអាចផ្តល់ការពិតមួយដើម្បីតម្លាភាពនិងយុត្តិធម៌»។

លោកជឿជាក់ថា សមត្ថកិច្ចនិងផ្នែកពាក់ព័ន្ធរបស់កម្ពុជាមានសមត្ថភាពគ្រប់គ្រាន់ក្នុងការស៊ើបអង្កេតការបាត់ខ្លួនរបស់សកម្មជន​ថៃរូប​នេះ ហើយ​​លោកស្នើឱ្យ​តុលារការ និងផ្នែកពាក់ព័ន្ធ​បង្កើន​ភាព​សកម្ម​ចំពោះករណីនេះបន្ថែមទៀត ដើម្បីស្វែងរកយុត្តិធម៌ជូនគ្រួសារជនរងគ្រោះ។

សូមជម្រាបជូនថា លោកវ៉ាន់ចាឡើម សាត់សាកសិទ្ធិ(Wanchalearm Satsaksit) សកម្មជននយោបាយថៃ ដែលគាំទ្រគណបក្សភឿថៃ បានបាត់ខ្លួននៅរាជធានីភ្នំពេញ អំឡុងឆ្នាំ២០២០ ដោយ​មក​ដល់​ពេល​នេះ​ គេនៅ​មិនទាន់ទទួលព័ត៌មានជាក់លាក់ពីករណីបាត់ខ្លួនរបស់លោកនោះឡើយ។ មួយ​ថ្ងៃ មុន​លោក​បាត់​ខ្លួន លោកបានបង្ហោះវីដេអូលើបណ្តាញសង្គមហ្វេស​​ប៊ុក​​ រិះ​គន់​លើ​អតីត​នាយក​រដ្ឋមន្ត្រីនៃរបប​យោធា​ថៃ​ លោក ប្រាយុទ្ធ ចាន់​អូចា​ (Prayuth Chan-ocha) ហើយហៅលោក ប្រាយុទ្ធ ថា​​​ជា​​​មេដឹក​នាំ​​ដែល​​​អ​សមត្ថភាព​ក្នុង​ការ​ដឹកនាំ​ប្រទេស​។

ចំណែក យុវជនខ្មែរ ខឹម សុផាត បានបាត់ខ្លួន​នៅក្នុងហេតុការណ៍នៃការ​​បង្ក្រាបដោយហិង្សាទៅលើបាតុ​ករ​នៅលើផ្លូវវេងស្រេង អំឡុងពេលកម្មករ​ធ្វើបាតុកម្ម​ទាមទារប្រាក់ខែ ១៦០ដុល្លារ កាលពីថ្ងៃទី២ និងទី៣ ខែមករា ឆ្នាំ២០១៤។

គួរបញ្ជាក់ទៀតថា ការស្នើរបស់អង្គការអន្តរជាតិទាំង៣នេះ ធ្វើឡើង​ស្របពេល​ដែល​​ប្រធានគណបក្ស​ភឿថៃ លោក​ស្រី ផែតុងតាន ស៊ីណាវ៉ាត្រា ដែលជា​កូនស្រីរបស់​លោក ថាក់ ស៊ីន នឹងមកបំពេញទស្សនកិច្ចនៅកម្ពុជា នៅថ្ងៃទី១៨ និង១៩ ខែមីនា ខាងមុខនេះ តបតាមការអញ្ជើញ​របស់លោកហ៊ុន សែន ប្រធានគណបក្សប្រជាជនកម្ពុជា៕

ការស្នើរបស់កម្ពុជា ធ្វើឡើងតាមរយៈជំនួបរវាងគណៈប្រតិភូរដ្ឋសភាកម្ពុជា និងក្រុមការងារនៃគណៈកម្មការសង្គមកិច្ច នៃរដ្ឋសភាបារាំង អំឡុងដំណើរបំពេញទស្សនកិច្ចរបស់រដ្ឋសភាកម្ពុជា នៅប្រទេស​បារាំង ចាប់ពីថ្ងៃទី០២ ដល់ថ្ងៃទី១០ ខែមីនា ឆ្នាំ២០២៤។

ក្នុងសន្និសីទសារព័ត៌មាននៅព្រលានយន្តហោះអន្តរជាតិភ្នំពេញ​ នៅព្រឹកថ្ងៃទី១១​ ខែមីនា​ ឆ្នាំ២០២៤ បន្ទាប់ពីបញ្ចប់ដំណើរទស្សនកិច្ចរយៈពេល៩ថ្ងៃ នៅបារាំងនេះ អ្នកនាំពាក្យរដ្ឋសភា លោកស្រី ឡោក ខេង បានឱ្យដឹងថា ភាគី​កម្ពុជា​ បាន​ស្នើទៅកាន់​ភាគី​បារាំង ឱ្យជួយ​​បង្កើន​ជំនួយអាហារ​រូបករណ៍ដ​ល់​និស្សិត​កម្ពុជាឱ្យច្រើនជាងមុន ជាពិសេសផ្នែក​សុខាភិបាល ខណៈរដ្ឋាភិបាល​កម្ពុជា ចង់ពង្រីកសេវាសុខាភិបាលទៅដល់មូលដ្ឋាន ដែលទាមទារចំនួនបុគ្គលិកសុខាភិបាល និងគ្រូពេទ្យជំនាញច្រើន។

លោកស្រីគូសបញ្ជាក់ថា៖ «ចំណុចនេះ ភាគីបារាំងទទួលយកសំណើរនេះ ក៏ប៉ុន្តែបារាំងប្រាប់យើងវិញដែរថា ប​ច្ចុប្បន្នបារាំងក៏ជួបផលលំបាក​ខ្វះគ្រូពេទ្យផងដែរ»។

ទន្ទឹមគ្នានេះ លោកស្រីថា ភាគីកម្ពុជា ក៏​បានស្នើ​បារាំង​ឱ្យ​ជួយ​​លើផែនការបណ្តុះបណ្តាលវិជ្ជាជីវៈ(TVET) ដល់យុវជនមកពីគ្រួសារក្រីក្រ និងងាយរង​ហានិភ័យ​ក្នុងគោលដៅ​ចំនួន ១លាន ៥សែននាក់ តាមរយៈការផ្តល់អ្នកជំនាញបច្ចេកទេស ខណៈបារាំងបើកភ្លើងខៀវ​ដល់​កម្ពុជា ស្រប​ពេល​បារាំងក៏កំពុងគិតគូរបញ្ហានេះនៅប្រទេសខ្លួនផងដែរ។

ជុំវិញបញ្ហានេះ លោកកត្តា អ៊ន អ្នកនាំពាក្យក្រសួងការងារ និងបណ្តុះបណ្តាលវិជ្ជាជីវៈកម្ពុជា​ បង្ហាញ​ការ​ស្វាគមន៍​ចំពោះកិច្ចសហហប្រតិបត្តិការជាមួយបារាំងផ្នែកអភិវឌ្ឍន៍ធនធានមនុស្សនេះ ជាពិសេសទៅលើកម្មវិធីបណ្តុះបណ្តាលជំនាញវិជ្ជាជីវៈ និងបច្ចេកទេសដែល​​រដ្ឋាភិបាលកំពុង​យកចិត្តទុកដាក់ ​និងកំពុងអនុវត្ត សម្រាប់ផ្តល់ជំនាញដល់យុវជនចំនួន ១,៥លាននាក់ នៅទូទាំងប្រទេស។

លោកថា៖ «បើមានកិច្ចសហការនោះកាន់តែល្អសម្រាប់វគ្គបណ្តុះបណ្តាលជំនាញនៅកម្ពុជា ព្រោះបារាំងជាប្រទេស​អភិវឌ្ឍន៍ និងមានបទពិសោធន៏ក្នុងការបណ្តុះបណ្តាលជំនាញ»។

លោកបន្ថែមថា សំណើររបស់តំណាងរដ្ឋសភានេះជាកិច្ចចាប់ផ្តើមមួយ ហើយសម្រាប់នាពេលខាងមុខ ក្រសួងការងារស្វាគមន៍ប្រតិភូបារាំងមកសិក្សា និងពិភាក្សាលើកិច្ចសហប្រិតបត្តិការនេះ។

ទាក់ទិននឹងបញ្ហានេះ លោកគិន ភា ប្រធានវិទ្យាស្ថានទំនាក់ទំនងអន្តរជាតិនៃរាជបណ្ឌិត្យ​សភា​កម្ពុជា យល់ថា ជារឿងវិជ្ជមានសម្រាប់កម្ពុជា ចំពោះសំណើរសុំបង្កើនជំនួយអាហាររូបករណ៍ និងការបណ្តុះបណ្តាលវិជ្ជាជីវៈ ខណៈកន្លងមក បារាំងបានជួយកម្ពុជាច្រើនលើការអភិវឌ្ឍន៍​ធនធានមនុស្ស​លើវិស័យធំៗចំនួន​២ ក្នុងនោះមាន​វិស័យច្បាប់ និងរដ្ឋបាលសាធារណៈ និងវិស័យសុខាភិបាល ឬវេជ្ជសាស្ត្រ។

លោកបន្តថា៖ «ខ្មែរយើង ឱ្យតែមានអ្នកណាបញ្ចប់ការសិក្សាផ្នែកវេជ្ជសាស្ត្រពីបារាំង យើងមានទំនុកចិត្តខ្ពស់។ អ្នករៀនច្បាប់ រដ្ឋបាលសាធារណៈ ពីបារាំង យើងក៏មានទំនុកចិត្តខ្ពស់ ហើយអ្នកទាំងអស់នោះក៏កំពុងមាន​តួនាទី និងមុខតំណែងសំខាន់ៗនៅជួររដ្ឋាភិបាល និងបណ្តាវិស័យឯកជននានា។ យើងសង្ឃឹមថា បារាំងនៅតែបន្តផ្តល់អាហាររូបករណ៍ដល់កម្ពុជាបន្ថែមទៀត»។

ចំពោះផ្នែកបណ្តុះបណ្តាលវិជ្ជាជីវៈ​វិញ លោកគិន ភា បញ្ជាក់ថា កន្លងមក នៅ​មិនទាន់មានកិច្ចសហ​ប្រតិបត្តិការជាដុំកំភួនណាមួយរវាងប្រទេសទាំង២ នៅឡើយ ដោយសារបារាំងផ្តោតលើការបណ្តុះបណ្តាលចំពោះកម្រិតបញ្ញាវន្តជាន់ខ្ពស់ច្រើនជាង ក៏ប៉ុន្តែបារាំងជាប្រទេស​រីកចម្រើន​ផ្នែក​ឧស្សាហ​កម្ម ហើយមានកម្លាំងពលកម្មជំនាញ​ច្រើន ដែលអាចមានលទ្ធភាពជួយបណ្តុះបណ្តាលយុវជនកម្ពុជាបាន។

ដោយឡែក លោកមាស នី អ្នកស្រាវជ្រាវការអភិវឌ្ឍន៍សង្គម លើកឡើងថា បារាំងតែងជ្រោម​ជ្រែង​កម្ពុជា​ជា​ច្រើន​ទសវត្សរ៍មកហើយ ពាក់ព័ន្ធការបណ្តុះបណ្តាលធនធានមនុស្ស ជាពិសេស​ទៅលើវិស័យសុខាភិបា​ល ដែលការណ៍នេះ​ រដ្ឋាភិបាលគួរពិនិត្យលទ្ធភាពពង្រីកសមត្ថ​ភាព​គ្រូពេទ្យ ខណៈ​ប្រជាពលរដ្ឋ ជាពិសេសអ្នកមានជីវភាព​ធូរធារ បាត់បង់ទំនុកចិត្តលើសមត្ថភាពគ្រូពេទ្យ។

ចំណែកផ្នែកបណ្តុះបណ្តាលវិជ្ជាជីវៈវិញ លោកថា ក៏ជារឿងសំខាន់ ដោយសារអាត្រាបោះបង់ការ​សិក្សារបស់យុវជនកម្ពុជាមានភាគរយខ្ពស់ ជាក់ស្តែងក្នុងការប្រឡងសញ្ញាបត្រមធ្យមសិក្សា​ទុតិយភូមិឆ្នាំ២០២៣ កន្លង​មក មានសិស្សប្រមាណ ៣ពាន់នាក់ បោះបង់ការប្រឡង ស្របពេលយុវជនបន្តការសិក្សានៅមហាវិទ្យាល័យមានចន្លោះតែពី ១៤% ទៅ ១៥% ប៉ុណ្ណោះនៃចំនួនសិស្សចប់បាក់ឌុប។

លោកថា៖ «កម្ពុជាយើងមិនទាន់មានភាពច្បាស់លាស់ កំណត់តម្រូវការជំនាញបណ្តុះ​បណ្តាល ថាជំនាញណា​ត្រូវទីផ្សារនៅឡើយទេ ហើយយុវជនយើងក៏មិនចូលចិត្តរៀនផង ដែលពួកគាត់ចង់រកស៊ីជាង ដោយសារតម្រូវការប្រាក់ចំណូល មិនមានពេលរៀនវគ្គបណ្តុះបណ្តាលអ្វីទេ។ រដ្ឋាភិបាលក៏ធ្លាប់បង្កើតវគ្គបណ្តុះបណ្តាល​ច្រើន​​ដែរ តែ​បរាជ័យ ដោយសារយុវជនយើងមិនចង់រៀន ដូច្នេះ​រដ្ឋាភិបាលត្រូវសិក្សា និងរៀបចំផែនការឱ្យបានច្បាស់លាស់»។ ទាក់ទងនឹងបញ្ហាអាហាររូបករណ៍ លោកមាស នី ស្នើឱ្យរដ្ឋាភិបាលផ្តល់លទ្ធភាពដល់សិស្សានុសិស្សប្រកបដោយតម្លាភាព ដើម្បីការរីកចម្រើនសង្គមជាតិប្រកបដោយសមធម៌ ចៀសវាងបក្ខពួកនិយម ដោយផ្តល់អាហាររូបករណ៍តែគ្នីគ្នាឯង ឬផ្តល់ទៅដល់យុវជនពីគ្រួសារអ្នកមានអំណាច ភ្លេចគិតដល់យុវជនពីគ្រួសារក្រីក្រ៕

ការស្វាគមន៍របស់មន្ត្រីជាន់ខ្ពស់កម្ពុជា ធ្វើឡើងបន្ទាប់ពីប្រធានាធិបតីឥណ្ឌូនេស៊ី លោក ចូកូ វីដូដូ(Joko Widodo) បានស្នើមកកាន់ភាគីកម្ពុជា​ឱ្យ​ចែករំលែកទិន្នន័យនិងព័ត៌មានចារកិច្ច ជុំវិញការប្រយុទ្ធប្រឆាំងអំពើជួញដូរមនុស្ស ដោយសារខ្លួនមានការព្រួយបារម្ភទៅលើបញ្ហានេះដែលកំពុងមានសន្ទុះកើនឡើងសម្រាប់ប្រទេសរបស់ខ្លួន។ ការស្នើរបស់ភាគី​​ឥណ្ឌូនេស៊ី ធ្វើឡើងក្នុងជំនួបទ្វេភាគី​រវាង លោក ចូកូ វីដូដូ និង​លោក ហ៊ុន ម៉ាណែត នាយករដ្ឋមន្ត្រី​កម្ពុជា កាលពី​ថ្ងៃទី០៥ ខែមីនា ឆ្នាំ២០២៤ អំឡុងភាគីទាំង២ ទៅចូលរួមកិច្ចប្រជុំ​កំពូល​ពិសេស អាស៊ាន-អូស្រ្តាលី នៅទីក្រុងម៉ែលប៊ន ប្រទេសអូស្ត្រាលី។

អនុប្រធានអចិន្ត្រៃយ៍នៃគណៈកម្មាធិការជាតិប្រយុទ្ធប្រឆាំងការជួញដួរមនុស្ស លោកស្រី ជូ ប៊ុនអេង មានប្រសាសន៍​នៅថ្ងៃទី០៧ ខែមីនា នេះ​​ថា កន្លងមក កម្ពុជាតែងចែករំលែកព័ត៌មាន និងទិ​ន្នន័យ អំពីការ​បង្ក្រាបបទល្មើសនានា ឬអំពីជនភៀសខ្លួន​ទៅកាន់បណ្តាប្រទេសផ្សេងៗ ជាពិសេសបណ្តាប្រទេស​ក្នុងតំបន់ ឬថែមទាំងបង្ហាញតួលេខជាសាធារណៈផង។

លោកស្រីគូសបញ្ជាក់ថា៖ «បើនិយាយរឿងចែក​រំលែក​ព័ត៌មាន ទិន្នន័យ ដូចជាមិនខ្វះអ្វីទេ។ មួយឆ្នាំៗ យើងតែងអញ្ជើញ​តំណាងស្ថានទូតនីមួយៗមកចូលរួម ហើយបើជាមួយបណ្តានីមួយៗ ដឹងហើយថា យើងធ្វើការរបៀបម៉េច ជាមួយ​គ្នា​នេះ។ ខ្ញុំ​មិន​ដឹង​ទេ​ថា ការសុំឱ្យចែករំលែកទិន្នន័យពីភាគីឥណ្ឌូនេស៊ីនោះ ចង់សំដៅលើទិន្នន័យបែបណានោះ បើទិន្នន័យរួមយើងតែងតែបង្ហាញ»។

ទោះជាយ៉ាងណា លោកស្រីស្នើឱ្យភាគីឥណ្ឌូនេស៊ី មក​ពិភាក្សា​ចុះអនុស្សារណៈយោគយល់(MOU) ជាមួយកម្ពុជា ទៅលើការចែករំលែក​ព័ត៌​មាន ឬទិន្នន័យដែលខ្លួនចង់បាន។

ចំណែក អ្នកនាំពាក្យក្រសួងមហាផ្ទៃ លោក ទូច សុឃៈ មានប្រសាសន៍ដែរ​ថា កម្ពុជាស្វាគមន៍ជានិច្ចចំពោះគោលបំណងស្នើសុំឱ្យចែករំលែកទិន្នន័យ និងព័ត៌មាន និងរាល់កិច្ចសហប្រតិបត្តិការគ្រប់បែបយ៉ាង ដើម្បីប្រយុទ្ធប្រឆាំងអំពើជួញដូរមនុស្ស ពីភាគីឥណ្ឌូនេស៊ី និងបណ្តាប្រទេស​នានា ខណៈ​កម្ពុជា មានឆន្ទៈពិតប្រាកដនៅក្នុងការបង្ក្រាប និងទប់ស្កាត់អំពើជួញដូរមនុស្ស។

លោកបន្តថា៖ «ក្នុងករណីមានការទំនាក់ទំនងគ្នា ចង់ដឹងនូវព័ត៌មានដែលពាក់ព័ន្ធទៅនឹងបទល្មើសកើតឡើង និងមុខ​សញ្ញាណាមួយ យើង​មិន​ខ្លាច​អី ក្នុងការសហការដើម្បីឈានទៅរកការបង្ក្រាបនោះឡើយ។ ជាក់​ស្តែង បទ​ល្មើស​ជួញ​​ដូរ​មនុស្ស​នេះ បើកើតនៅទឹកដីរដ្ឋណា រដ្ឋនោះមានកាតព្វកិច្ចដោះស្រាយ បង្ក្រាប​ហើយ តែ​វាចៀសមិ​ន​ផុត​ទេ បទល្មើសនេះមានចរិតរាលដាលក្នុងពិភពលោកនិងតំបន់ ដែលត្រូវការសហការគ្នារវាងប្រទេសនិងប្រទេស»។

លោកបញ្ជាក់ថា ក្នុងក្របខណ្ឌក្រសួងមហាផ្ទៃ កន្លងមកនេះ កម្ពុជាតែងសហការជារឿយៗជាមួយ​បណ្តាប្រទេសផ្សេងៗ ទាក់ទិននឹងការបង្ក្រាបនិងទប់ស្កាត់អំពើជួញដូរមនុស្សនេះ ដោយ​តែង​ផ្តល់​ដំណឹង ឬស្នើសុំព័ត៌មានអំពើមុខសញ្ញាឧក្រិដ្ឋជន ការជួយជនរងគ្រោះ ជាដើម។

លោកបន្ថែមថា កន្លងមក កម្ពុជាបានសហការជាមួយអង្គការដៃគូ និងប្រទេសជាដៃគូក្នុងការផ្តល់ទស្សនកិច្ចសិក្សាទៅវិញទៅមករវាងមន្ត្រីជំនាញ ព្រមទាំងផ្តល់ព័ត៌មានឱ្យ​គ្នាទៅវិញទៅមក ការផ្តល់ជំនួយ​ក្នុងរូបភាពផ្សេងៗ និង​​ការ​សហការ​បង្ក្រាបមុខសញ្ញាបទល្មើសឆ្លងដែន ក្នុងគោលដៅធានាទប់ស្កាត់និងប្រឆាំងអំពើជួញដូរមនុស្សនេះ។

គួរបញ្ជាក់ថា ក្នុងជំនួបទ្វេភាគីរវាងថ្នាក់ដឹកនាំប្រទេសទាំង២នោះ​ លោកចូកូ វីដូដូ បាន​ថ្លែងកោត​សរសើរ​ដល់​ភាគី​កម្ពុជា​ដែលខិត​ខំប្រឹងដោះស្រាយបញ្ហាជួញដូរមនុស្ស និងបាន​ស្នើឱ្យកម្ពុជា​ចែករំលែកទិន្នន័យ និងព័ត៌មានចារកិច្ច​ ដើម្បីជំរុញការដោះស្រាយបញ្ហាជួញដូរមនុស្ស​កាន់តែមានភាពល្អប្រសើរ​​ថែម​ទៀត។ នេះបើយោងតាមការចុះផ្សាយរបស់សារព័ត៌មានឥណ្ឌូនេស៊ី TEMPO.CO ដែលបានដកស្រង់ចេញពីសេចក្តីប្រកាសព័ត៌មាននៃខុទ្ទកាល័យប្រធានាធិបតី​ឥណ្ឌូ​នេស៊ី។

ប្រភពដដែល បានឱ្យដឹងថា លោកចូកូ វីដូដូ បានថ្លែងអរគុណដល់រដ្ឋាភិបាលកម្ពុជាដែលបានជួយពលរដ្ឋឥណ្ឌូនេស៊ីដែលរងគ្រោះពីបទល្មើសជួញដូរមនុស្សដែលកើតឡើងលើទឹកដីកម្ពុជា ខណៈភាគីទាំង២ បានចុះអានុស្សរណៈយោគយល់គ្នា (MOU) កាលពីឆ្នាំ២០២៣ ជុំវិញ​ការទប់ស្កាត់និងបង្រ្កាបបទល្មើសឧក្រិដ្ឋកម្មឆ្លងដែន ដែល​ចាំបាច់ត្រូវយកមកអនុវត្តភ្លាមៗទាំងការចែករំលែក ផ្លាស់ប្តូរព័ត៌មានគ្នា និងការពង្រឹងសមត្ថភាពនគរបាលទាំង២ប្រទេស។

ចំណែក ​សេចក្តីប្រកាសព័ត៌មាន​ពីក្រសួងការបរទេសកម្ពុជា ចេញផ្សាយនៅ​ថ្ងៃទី០៧ ខែមីនា ឆ្នាំ២០២៤ អំពីលទ្ធផលនៃកិច្ចប្រជុំពិសេសអាស៊ាន-អូស្ត្រាលី ក៏បានបញ្ជាក់​ដែរថា អំឡុងបំពេញ​ទស្សន​កិច្ច​នៅ​អូស្រ្តាលី លោកនាយករដ្ឋមន្ត្រី ហ៊ុន ម៉ាណែត ក៏​​បា​ន​​ពិភាក្សា​អំពី​ការ​បង្កើនកិច្ច​​សហប្រតិបត្តិការ​ប្រយុទ្ធ​ប្រឆាំង និង​ទប់​ស្កាត់​ឧក្រិដ្ឋ​កម្ម​ឆ្លង​ដែន រួមទាំងការជួញដូរមនុស្ស និងឧក្រិដ្ឋកម្មតាមប្រព័ន្ធព័ត៌មានវិទ្យាផងដែរ ជាមួយមេដឹកនាំប្រទេសទាំង៦ ដែលជួបពិភា​ក្សា​​ទ្វេភាគី ក្នុងនោះមាន វៀតណាម សិង្ហបុរី ហ្វីលីពីន ឥណ្ឌូនេស៊ី អូស្ត្រាលី និងនូវែលសេឡង់។

ពាក់ព័ន្ធនឹងបញ្ហានេះ លោកយង់ ពៅ អគ្គលេខាធិការនៃរាជបណ្ឌិត្យសភាកម្ពុជា​ លើកឡើងថា កិច្ចសហប្រតិបត្តិការចែក​រំលែកព័ត៌មាន​ចារកិច្ច រវាងរដ្ឋនិងរដ្ឋ ពិតជាមានសារៈសំខាន់ក្នុងវត្ថុបំណងសន្តិសុខ ប៉ុន្តែកិច្ចការងារនេះ ត្រូវធ្វើឡើងដោយរក្សាការសម្ងាត់ ដែលជាកិច្ចសហប្រិតបត្តិការជំរុញការតាមដាន ចាប់ខ្លួន ឧក្រិដ្ឋជនឆ្លងដែន មិនថា​បញ្ហា​ជួញ​ដូរ​មនុស្ស បញ្ហាគ្រឿងញៀន និងបទល្មើសផ្សេងៗទៀតឡើយ។

លោកបន្ថែមថា៖ «កម្ពុជា​គួរ​តែ​មាន​ឆន្ទៈ​នយោបាយ​លើ​បញ្ហា​ប្រឆាំង​បទ​ល្មើស​ជួញ​ដូរ​មនុស្ស​នេះ ដោយប្រាកដ​ប្រជា ប​ង្កើន​សមត្ថភាព​ការងារ​ចារកិច្ចដោយសមធម៌ សមត្ថភាពកងកម្លាំង​ខ្លួន ដើម្បីកុំឱ្យឧក្រិដ្ឋជនយកទីតាំងកម្ពុជា​ដើម្បីប្រព្រឹត្តបទល្មើសបំផ្លាញមុខមាត់កម្ពុជា»។

សម្រាប់ លោក ជ័យ តិច អ្នកស្រាវជ្រាវការអភិវឌ្ឍ​សង្គម​និង​សេដ្ឋ​កិច្ច គាំទ្រ​ឱ្យ​មាន​កិច្ច​សហប្រតិបត្តិ​ការ​ពហុភាគីនិយម ទៅលើការប្រយុទ្ធប្រឆាំងអំពើជួញដូរមនុស្ស តាម​រយៈ​ការ​ចែករំលែក​ព័ត៌​មាន និង​ទិន្នន័យ​ដល់​គ្នា​ទៅ​វិញ​ទៅ​មក។ ​លោក​ចង់ឃើញកិច្ចសហការនេះជាក្របខណ្ឌតំបន់អាស៊ានទាំងមូល បន្ថែមលើកិច្ចសហការទ្វេភាគីរដ្ឋនិងរដ្ឋ ដោយសារបញ្ហាជួញដូរមនុស្សជាបញ្ហាធំ ខណៈកម្ពុជាតែងរងការរិះគន់លើបញ្ហាពីរង្វង់មតិអន្តរជាតិ។

លោកសង្កត់ធ្ងន់ថា៖ «កន្លងមក ក៏ដូចជាបច្ចុប្បន្ននេះ កម្រិតនៃកិច្ចខិតខំប្រឹងប្រែងរបស់កម្ពុជាទៅលើការទប់ស្កាត់អំពើជួញដូរមនុស្សនេះ គឺតាមការវាយតម្លៃរបស់ភ្នាក់ងារសហរដ្ឋអាមេរិក កម្ពុជានៅមានកម្រិតទាបខ្លាំងណាស់ គឺស្ថិតនៅក្នុងបន្ទាត់ក្រហម ជាការខាតបង់របស់កម្ពុជាពាក់ព័ន្ធទៅនឹងជំនួយនានា តួយ៉ាងពី USAID ជាដើមដែលដាក់កំហិតលើកម្ពុជា»។

ជាមួយគ្នានេះ លោកអំពាវនាវឱ្យរដ្ឋាភិបាលបង្កើនការយកចិត្តទុកដាក់លើបញ្ហានេះ ដែលជាផលចំណេញដល់ប្រទេសកម្ពុជាទៅថ្ងៃក្រោយ តួយ៉ាងកិច្ចសហការ និង​ការទទួលជំនួយពីប្រទេស​​សេរី នឹងអាចស្តារមុខមាត់ប្រទេសកម្ពុជាស​ម្រាប់ការវិនិយោគនិងលំហូរទេសចរណ៍។

ដោយឡែក លោកអំ សំអាត នាយកទទួលបន្ទុកកិច្ចការទូទៅនៃអង្គការសិទ្ធិមនុស្សលីកាដូ​ សង្កត់ធ្ងន់ថា បញ្ហាជួញដូរមនុស្ស កម្ពុជានៅតែជាប់ចំណាត់ថ្នាក់លេខ៣ នៅក្នុងបញ្ជី​ខ្មៅរបស់សហរដ្ឋអាមេរិក ដែលនេះ​ជារឿងមិនល្អ និង​ជះឥទ្ធិពលអាក្រក់​ដល់​កម្ពុជា ហើយ​ត្រូវតែ​បង្កើនការ​បង្ក្រាបនិងទប់ស្កាត់ ជាពិសេសបង្កើនកិច្ចសហ​ការជាមួយបណ្តាប្រទេសនានាទាំងប្រទេស​ជិត​ខាង និង​តំបន់ តួយ៉ាងសហការជាមួយឥណ្ឌូនេស៊ីនេះជាដើម។

លោកបន្តថា៖ «ដើម្បីឱ្យកិច្ចសហការមានប្រសិទ្ធភាព យើងគួរបង្កើនការជជែកគ្នាបន្ថែមទៀតទៅលើយន្តការកិច្ចសហប្រតិបត្តិការ ការចែករំលែកព័ត៌មាន ចែករំលែកបទពិសោធន៍​គ្នា ទៅវិញទៅមក។ កន្លងមកកម្ពុជាបានប្តេជ្ញាចិត្តនិងសហការជាមួយប្រទេសនានាផងដែរដូចជា ការពង្រឹងសមត្ថភាព កម្រិតបច្ចេកទេសជាដើម»។

លោកអំពាវនាវឱ្យរដ្ឋាភិបាលបន្ថែមការយកចិត្តទុកដាក់ទៅលើការប្រឆាំងអំពើជួញដូរមនុស្សនេះ ក៏ដូចជាបង្កើនទំហំកិច្ចសហប្រតិបត្តិការជាមួយប្រទេសដៃគូឱ្យកាន់តែស៊ីជម្រៅ ដោយសារបញ្ហានេះជាបទល្មើសឆ្លងដែន។

គួរជម្រាបជូនថា នៅខែសីហា ឆ្នាំ២០២៣ កម្ពុជានិងឥណ្ឌូនេស៊ីបាន​ចុះហត្ថលេខា​លើ អនុស្សរ​ណៈ​នៃការយោគយល់(MOU) រវាងក្រសួងមហាផ្ទៃកម្ពុជា និងនគរបាលជាតិឥណ្ឌូនេស៊ី ពីកិច្ចសហប្រតិបត្តិការក្នុងការបង្ការ និងប្រយុទ្ធប្រឆាំងឧក្រិដ្ឋកម្មឆ្លងដែន និងការលើកកម្ពស់ការកសាងសមត្ថភាពធនធានមនុស្សរវាងប្រទេសទាំង២ ដើម្បីឆ្លើយតបទៅនឹងក្តីព្រួយបាម្ភនៃការកើនឡើងបទល្មើសឆ្លងដែននៅក្នុងតំបន់។ នៅខែតុលា ឆ្នាំ២០២៣ អង្គការសហប្រជាជាតិ បានចេញរបាយការណ៍របស់ខ្លួន ស្តីអំពីប្រតិ​បត្តិ​ការ​ឆបោកតាមប្រព័ន្ធអ៊ីនធើណែត ដែលគូសបញ្ជាក់ថា អំពើជួញដូរមនុស្សបានកើនឡើងនិង​រីកសាយភាយ​ពាសពេញតំបន់អាស៊ីអាគ្នេយ៍ ដើម្បីបោកបញ្ឆោតមនុស្សឱ្យមកប្រព្រឹត្តបទល្មើសតាមអនឡាញ ដោយនៅកម្ពុជា នាប៉ុន្មានឆ្នាំចុងក្រោយ មានជនរងគ្រោះប្រមាណជាង ១សែននាក់។ របាយការណ៍នេះទៀតសោត បានលើកហេតុផលថា កម្ពុជាមិនទាន់មានឆន្ទៈដោះស្រាយប​ញ្ហាទាំងនេះ ប៉ុន្តែរដ្ឋាភិបាលកម្ពុជា បានចេញមុខបដិសេធខ្លឹមសាររបស់របាយការណ៍នេះភ្លាមៗ៕

លោក ទូច សុឃៈ អ្នកនាំពាក្យរងក្រសួងមហាផ្ទៃ មានប្រសាសន៍​នៅ​ថ្ងៃទី០៤ ខែមីនា​ ឆ្នាំ២០២៤​ថា ក្នុង​ចំណោម​ទីតាំង​ល្បែង​ទាំង ៣០០កន្លែង​ដែល​បាន​បង្ក្រាប សមត្ថកិច្ចបាន​ចាត់វិធាន​ការ​ច្បាប់​ទៅលើទីតាំងចំនួន​៦៩ ប៉ុណ្ណោះ ខណៈ​ ២៣១ទីតាំងផ្សេងទៀត ដែលជាទីតាំងល្បែងតូចតាច​ សមត្ថកិច្ចសម្រេចចាត់នីតិវិធីត្រឹមវិធានការរដ្ឋបាល តាមរយៈការអប់រំបុគ្គលចំនួន ៣៣៩នាក់​ និងឱ្យធ្វើកិច្ចសន្យា​បញ្ឈប់​សកម្ម​ភាព​លេងល្បែងស៊ីសងខុសច្បាប់ ។

លោកបន្តថា ទីតាំងល្បែងទាំង៦៩ ដែលចាត់វិធានការច្បាប់ សមត្ថកិច្ចជំនាញកំពុងកសាងសំណុំរឿងតាមនីតិវិធីដើម្បីបញ្ជូនទៅកាន់តុលារការ ដែលក្នុងនោះមានជនសង្ស័យចំនួន ១៩៤នាក់។ លោកបញ្ជាក់ថា ទីតាំងល្បែងទាំងនោះ មានដូចជា ល្បែងអនឡាញខុសច្បាប់ ល្បែងភ្នាល់តាមអ៊ីន​ធើណែត​ជ្រកក្រោមផ្លាកអាជីវកម្ម ឬអាជ្ញាប័ណ្ណ និង​ទីតាំងល្បែង​ជល់មាន់ អាប៉ោង បៀរនិងល្បែងភ្នាល់នានា​នៅ​តាមមូលដ្ឋានជាដើម។

លោកទូច សុឃៈ សង្កត់ធ្ងន់ថា៖ «សកម្មភាពអនុវត្តរបស់យើងនេះ គឺអនុវត្តតាមបទបញ្ជា និងគោលការណ៍ “សម្អាតផ្ទះយើង” របស់សម្ដេចធិបតីនាយករដ្ឋមន្ត្រី ឯកឧត្ដមអភិសន្តិបណ្ឌិត ស សុខា ឧបនាយករដ្ឋមន្ត្រី រដ្ឋមន្ត្រីក្រសួង​មហា​ផ្ទៃ បាន​បញ្ជា​ដឹកនាំ​កម្លាំងជំនាញតាំងពីថ្នាក់អគ្គស្នងការដ្ឋាន រហូតដល់ស្នងការដ្ឋាន ដើម្បីបង្ការទប់ស្កាត់ និងបង្ក្រាប​ល្បែង​ស៊ីសងជាប្រចាំ ដើម្បីប្រសិទ្ធផលនៃគោលនយោបាយភូមិ-ឃុំ-សង្កាត់មានសុវត្ថិភាព»។

​ក្នុងពិធីជួបសំណេះសំណាលជាមួយប្រជាសហគមន៍ខ្មែរ នៅទី​ក្រុងម៉ែលប៊ន​ អំឡុងពេល​​ទៅបំពេញទស្សនកិច្ចនៅប្រទេស​​អូស្ត្រាលី លោកនាយករដ្ឋមន្ត្រី ហ៊ុន ម៉ាណែត បានថ្លែងថា ដើម្បីទប់ស្កាត់នូវ​ការរីករាល​ដាល​នូវ​ទីតាំង​ល្បែង​ស៊ីសង ជាពិសេសល្បែងអនឡាញនៅ​កម្ពុជា​នោះ​ លោក​ស្នើឱ្យអ្នកវិនិយោគទាំងឡាយ កុំវិនិយោគទៅលើជំនួញល្បែងនេះ។

លោក​ថា៖ «គោលដៅរបស់យើង គឺពង្រាយរោងចក្រ ពង្រាយការងារ បង្កើនចំណូលទៅដល់ប្រជាពលរដ្ឋ អត់មានត្រូវការពង្រាយទីតាំងល្បែងនោះទេ ស្របច្បាប់ក៏ដោយ អីក៏ដោយ លុបចោលទៅ វាអត់ចំណេញទេ»។

ប្រធាន​មជ្ឈមណ្ឌល​ប្រជាពលរដ្ឋ​ដើម្បី​អភិវឌ្ឍន៍​ ​និង​សន្តិភាព លោក យង់ គិមអេង សាទរចំពោះ​កិច្ចខិតខំប្រឹងប្រែងរបស់រដ្ឋាភិបាល ក្នុងការចុះបង្ក្រាបល្បែងស៊ីសងខុសច្បាប់។​ ប៉ុន្តែលោក​ថា ចំនួន​នេះ នៅ​មាន​ភាព​តិចតួចនៅឡើយ បើធៀបនឹងសកម្មភាពលេងស៊ីសងខុសច្បាប់​យ៉ាងសន្ធឹកសន្ធាប់ទូទាំងប្រទេស ដែលរដ្ឋាភិបាល ជាពិសេសសមត្ថកិច្ចត្រូវខិតខំបន្ថែមទៀត ដើម្បី​ធានាដល់នយោបាយភូមិ-ឃុំ មានសុវត្ថិភាព។

លោកថ្លែងថា៖ «ការចុះបង្ក្រាបទាំងនេះ គឺជាចំណុចចាប់ផ្តើមដ៏ល្អ តែទោះជាយ៉ាងណា ការធ្វើឱ្យមានប្រសិទ្ធ​ភាព​លើ​ប្រតិបត្តិការចុះបង្ក្រាបជារឿងសំខាន់ ទី១ មិនត្រូវយោគយល់ ទី២ មិនត្រូវឱ្យមន្ត្រីណានៅពីក្រោយ​ខ្នង ឬខ្នងបង្អែកក្រុមលេងនិងបើក​បន​ល្បែង ហើយទី៣ ការអនុវត្តត្រូវធ្វើជាប្រចាំ មិនត្រូវធ្វើហើយឈប់  និងទី៤ មន្ត្រីពាក់ព័ន្ធត្រូវប្រកាន់តួនាទីភារកិច្ចនិងគោលដៅរបស់ខ្លួនឱ្យខ្ជាប់ខ្ជួន មិនរងចាំតែបទបញ្ជា និង​ការចង្អុល​បង្ហាញ​នោះទេ»។

លោកស្នើឱ្យរដ្ឋាភិបាល ជាពិសេសស្ថាប័នពាក់ព័ន្ធធ្វើការរឹងបណ្តឹង និងត្រួតពិនិត្យមន្ត្រីដែលបម្រើ​ការនៅតាមមូលដ្ឋាន ឬមន្ត្រីពាក់ព័ន្ធ ចៀសវាងមន្ត្រីអនុវត្តច្បាប់ណាមួយមានការជាប់ពាក់​ព័ន្ធនឹងការគប់គិត បក្ខ​ពួក​និយម ជាមួយទីតាំងល្បែងស៊ីសងខុសច្បាប់ និង​បញ្ហាអំពើពុករលួយក្នុងពេលអនុវត្តច្បាប់ជាដើម ដែលអាចជាឧបសគ្គធំនៃការអនុវត្តច្បាប់។

ដោយឡែក លោកប៉ា ចន្ទរឿន ប្រធាន​វិទ្យាស្ថានប្រជាធិបតេយ្យកម្ពុជា កត់សម្គាល់ឃើញថា នា​មួយ​រយៈពេលចុងក្រោយនេះ មានការកើនឡើងនៃសកម្មភាពលេងល្បែងស៊ីសងខុសច្បាប់ និង​ល្បែងផ្សងសំណាងយ៉ាងគគ្រឹកគគ្រេង​នៅតាមមូលដ្ឋាន។ លោកយល់ថា បញ្ហាទាំង​​នេះ អាចដោយសារពលរដ្ឋយល់ថា ជាការផ្សងសំណាង ឬ​ជា​ការលេង​ល្បែង​ជាដំណោះស្រាយបញ្ហាជីវភាព ស្របពេល​ដែល​ស្ថានភាពសេដ្ឋកិច្ច​របស់ពលរដ្ឋធ្លាក់ជាដើម។

ចំពោះវិធានការបង្ក្រាបរបស់សមត្ថកិច្ច លោកថា៖ «ការបង្ក្រាបទាំងតាមផ្លូវច្បាប់ ទាំងវិធានការរដ្ឋបាល អប់រំ ណែនា ជាវិធានការចាំបាច់ដើម្បីបង្ក្រាបការលេងល្បែងនេះ។ តែទោះជាយ៉ាងណា វិធានការទាំងនេះគួរធ្វើឡើងដោយ​យុត្តិធម៌ មិនមានការរើសអើង និងត្រូវអនុវត្តជាប្រចាំ ចៀសវាងបង្ក្រាបតែមួយឆាវ ហើយសកម្ម​ភាពល្បែងស៊ីសងទាំងនេះស្ទុះងើបឡើងវិញនៅពេលក្រោយ»។

គួរជម្រាបជូនថា នៅពាក់កណ្តាលខែកុម្ភៈ ឆ្នាំ២០២៤ នេះ លោកឧបនាយករដ្ឋមន្ត្រី និងជារដ្ឋមន្ត្រីមហាផ្ទៃ ស សុខា បានដាក់ចេញបទបញ្ជាដោយម៉ឺងម៉ាត់ ឱ្យបង្ក្រាបឱ្យអស់នូវទីតាំងបញ្ចាំ​ខុស​ច្បាប់ ទីតាំង​ល្បែង​ផ្សងសំណាងគ្រប់ប្រភេទ ឬឡូតូខុសច្បាប់ជាដើម នៅតាមមូលដ្ឋាននានាននៅទូទាំងប្រទេស។ ចំណែក កាលពីថ្ងៃទី១៤ ខែកុម្ភៈ ឆ្នាំ២០២៤ លោកនាយករដ្ឋមន្ត្រី ហ៊ុន ម៉ាណែត បានថ្លែងសារពិសេសដោយ​​ណែនាំឱ្យរដ្ឋបាលរាជធានី ខេត្ត ក្រុង ស្រុក ខណ្ឌ យកចិត្តទុកដាក់ត្រួតពិនិត្យ និងបង្ក្រាបទីតាំងលែងល្បែងស៊ីសងខុសច្បាប់គ្រប់ប្រភេទ ដោយសារទិន្នន័យបង្ហាញថាចំនួនទីតាំងល្បែងអនឡាញ កំពុងប្រតិបត្តិការច្រើនជាងចំនួនដែលបានចុះបញ្ជីរតាមផ្លូវច្បាប់៕

លោក​ផៃ​ ស៊ីផាន បាន​ប្រាប់​ Newsroom Cambodia​ នៅ​ថ្ងៃ​ទី៩​ ខែមករា​ ឆ្នាំ២០២២​ ថា​ ការ​ហៅ​​លោក​មីន​ អោងឡាំង​ មេ​ដឹក​នាំ​របប​សឹក​ភូមា​​ជា​នាយក​រដ្ឋ​មន្ត្រី​នៃ​ប្រទេស​មីយ៉ាន់ម៉ា​តាម​រយៈ​សេចក្តី​ថ្លែងការណ៍​រួម​ពី​ក្រុង​ណៃពីដោ​ កាល​ពី​ថ្ងៃទី០៧​ ខែមករា​ ឆ្នាំ២០២២​ កន្លង​ទៅ​នោះ​ គ្រាន់​តែ​ជា​ការ​គោ​រព​សមាស​ភាគី​ចរចារ​ខាង​របប​សឹក​ភូមា​​ប៉ុណ្ណោះ ​​មិន​មែន​​ទទួល​ស្គាល់​របប​សឹក​ភូមា​ជា​ផ្លូវការ​ឡើយ​។

លោក​ ផៃ ស៊ីផាន លើកឡើង​បែប​​នេះ​ ​បន្ទាប់​ពី​អ្នក​ឃ្លាំមើល​សង្គម​មួយ​ចំនួន​​​​យល់​ថា​ កម្ពុជា​​បាន​ទទួល​ស្គាល់​របប​សឹក​ភូមា​ជា​ផ្លូវការ​​ បន្ទាប់​ពី​លោក​នាយករដ្ឋមន្រ្តី ហ៊ុន សែន បាន​ធ្វើ​ដំណើរ​ទស្សនកិច្ច​ទៅ​កាន់​ប្រទេស​មីយ៉ាន់ម៉ា​ កាល​ពី​ថ្ងៃ​ទី​៧ និង​ថ្ងៃ​ទី​៨​ ខែមករា​ ឆ្នាំ២០២២​។

លោកផៃ ស៊ីផាន​ ​បន្ថែម​ថា ​ដំណើរ​ទស្សនកិច្ច​របស់​លោក​នា​យក​រដ្ឋ​មន្ត្រី ​ហ៊ុន​ សែន​ ទៅ​កាន់​ប្រ​ទេស​មី​យ៉ាន់​ម៉ា​ ដើម្បី​ជួប​មេ​ដឹក​នាំ​របប​សឹក​ភូមា​លោកមីន​ អោង​ឡាំង​ នោះ​ កម្ពុជា​បាន​ប្រកាន់​គោល​ជំហរ​នៅ​ជា​មួយ​អាស៊ាន​ហើយ ​និង​បាន​គោរព​កុង​សង់​ស៊ីល​ចំនួន​៥ចំណុច​ ដែល​បាន​អនុម័ត​ដោយ​អាស៊ាន​នៅ​ប្រទេស​ឥណ្ឌូ​នេ​ស៊ី​កាលពី​ឆ្នាំ២០២១។ លោក​ថា​​ ​កម្ពុជា​ទៅ​ក្នុង​នាម​ជា​អ្នក​សម្រប​សម្រួល​ ដូច្នេះ​កម្ពុជា​ត្រូ​វ​តែ​គោរព​រាល់​សមាសភាគី​ចរចារ​នានា​ រួម​ទាំង​ភាគី​ប្រដាប់​អាវុធ​នានា​ឯទៀត​ បើ​កម្ពុជា​មាន​ឱកាស​ដើម្បី​ជួប​ចរចារ​ ។

លោកផៃ​ ស៊ីផាន​៖ «មិន​មែន​ជា​ការ​ទទួល​ស្គាល់​ឡើយ​ ប៉ុន្តែ​ភាគី​កម្ពុជា​គោរព​ដល់​អត្តសញ្ញាណ​​ខាង​ភាគី​លោកមីន​ អោងឡាំង»។

អ្នក​នាំ​ពាក្យ​រដ្ឋា​ភិបាល​រូប​នេះ​បាន​បន្ថែម​ដោយ​បាន​ប្រៀប​ធៀប​ដល់​ប្រវត្តិ​សាស្រ្ត​កម្ពុជា​នា​អតីត​កាល​ គ្រា​ដែល​កម្ពុជា​ស្ថិត​ក្នុង​សម័យ​អន្តរកាល​ក្រោយ​របប​ខ្មែរ​ក្រហម​​ថា​ កិច្ច​ចរចារ​នា​ពេល​នោះ​ គេ​ហៅ​ភាគី​កម្ពុជា​ប្រជា​ធិបតេយ្យ​ គេ​ហៅ​ឈ្មោះ​ភាគី​សារ​ធារណ​រដ្ឋ​ប្រ​ជា​មានិត​កម្ពុជា​​ មិន​មែន​មាន​ន័យ​ថា​ទទួល​ស្គាល់​របប​នីមួយៗ​ហ្នឹង​ឡើយ​ តែ​ជា​ការគោរព​។ ដោយ​ឡែក​ សម្រាប់​កិច្ចការ​ជំនួប​លើក​នេះ​វិញ​ លោកថា​ ខាង​កម្ពុជា​គោរព​ដល់​អត្តសញ្ញាណ​របស់​ក្រុម​លោក មីន​ អោងឡាំង​ ហើយ​ ក្រុមលោក មីន​ អោងឡាំង ​ទៅ​វិញ​ទេ​ ដែល​ដាក់​ឈ្មោះ​ខ្លួន​ថា​ជានាយករដ្ឋមន្ត្រី​។

​ក្នុ​ង​សន្និសីទ​សារព័ត៌មាន​ស្តី​ពី​លទ្ធផល​នៃ​ដំណើរ​ទស្សន​កិច្ច​របស់​លោក​នាយក​រដ្ឋ​មន្ត្រី ​ហ៊ុន សែន​ ទៅ​កាន់​ប្រទេស​មីយ៉ាន់ម៉ា​ កាល​ពី​ថ្ងៃ​ទី៨​ ខែមករា​ ឆ្នាំ២០២២​ លោក ប្រាក់ សុខុន​ រដ្ឋ​មន្ត្រី​ក្រសួង​ការ​បរទេស​ និង​ជាគណៈប្រតិភូអម​ដំណើរ​លោក​នាយករដ្ឋមន្ត្រី​ក្នុង​ដំណើរ​នេះ​ក៏​បាន​លើក​ឡើង​​​ដែរ​ថា​ ​ដំណើរ​ទស្សនកិច្ច​នេះ​មិន​មាន​ន័យ​ថា​កម្ពុជា​ទទួល​ស្គាល់​របប​សឹកភូមា​ឡើយ​។

លោក ប្រាក់ សុខុន​ បញ្ជាក់ថា៖ «បើ​យើង​និយាយ​ពី​ការ​ទទួលស្គា​ល់​វិញ​ វា​ជា​ពាក្យ​មួយ​មិន​ចាំ​បាច់​ក្នុង​ការ​លើក​នៅ​ទី​នេះ​ទេ​ ព្រោះ​ប្រទេស​នានា​បាន​រក្សា​ទំនាក់​ទំនង​ការ​ទូត​របស់​ខ្លួន​ជា​មួយ​របប​ក្រុង​ណៃ​ពី​ដោ​រហូត​មក​ដល់​សព្វ​ថ្ងៃ​ គ្រប់​ស្ថាន​ទូត​ទាំង​អស់​នៅ​តែ​រក្សា​ នេះ​មិន​មែន​ជា​ការ​ទទួល​ស្គាល់​អី​ទេ​ គ្រាន់​តែ​ជា​ការ​បន្ត​បំពេញ​ការងារ​ ទំនាក់​ទំនង​រវាង​ប្រទេស​យើង​ទាំង​ពីរ»​ ។

ក្នុង​​សេចក្តី​ប្រកាស​ព័ត៌មាន​រួម​ស្តី​ពី​ដំណើរ​ទស្សន​កិច្ច​របស់​លោក​នាយក​រដ្ឋ​មន្ត្រី ​ហ៊ុន​ សែន​ នៅ​ប្រទេស​មីយ៉ាន់ម៉ា​ ចេញ​ពី​ក្រុង​ណៃ​ពី​ដោ​នៅ​ថ្ងៃ​ទី៧​ ខែមករា​ ឆ្នាំ២០២២​ បាន​សរសេរ​ដូច្នេះ​ថា៖​ «តប​តាម​ការ​អញ្ជើញ​របស់​ ឯកឧត្តម​ នាយ​ឧត្តម​សេនីយ៍​ជាន់ខ្ពស់​ មីន​ អោង​ ឡាំង​ ប្រធាន​ក្រុម​ប្រឹក្សា​រដ្ឋបាល​រដ្ឋ ​និង​ជា​នាយក​រដ្ឋ​មន្ត្រី​នៃ​សាធារណ​រដ្ឋ​សហ​ភាព​​មីយ៉ាន់ម៉ា​» ។

អ្នក​ឃ្លាំមើល​សង្គម​មួយ​ចំនួន​​​​យល់​ថា​ រដ្ឋា​ភិបាល​កម្ពុជា​ទទួល​ស្គាល់​របប​សឹក​ភូមា​ និង​ធ្វើ​ឱ្យ​របប​មួយ​នេះ​ស្រប​ច្បាប់​ ខណៈ​បណ្តា​ប្រទេស​ដទៃ​មិន​បាន​ទទួល​ស្គាល់​លោកមីន​ អោងឡាំង​ ជា​នាយក​រដ្ឋមន្ត្រី​ស្រប​ច្បាប់​ឡើយ​ ។

​លោក​ វណ្ណ​ ប៊ុនណា​ អ្នក​ស្រាវ​ជ្រាវ​នៅ​វិទ្យា​ស្ថាន​ខ្មែរ​សម្រាប់​សហ​ប្រតិ​បត្តិកា​រ​ និង​សន្តិភាព​ យល់​ឃើញ​ពី​ទិដ្ឋភាព​ពីរ​យ៉ាង​ទៅ​លើ​ចំណុច​នៃ​សេចក្តី​ថ្លែង​ការណ៍​រួម​នេះ​ ។ ទីមួយ​ លោក​យល់​ថា​ ជា​ការ​ទទួល​ស្គាល់​របប​សឹក​ភូមា​ជា​របប​ស្រប​ច្បាប់​ ឯ​ចំ​ណុច​ទី​២​វិញ​ លោក​ថា​ វា​ជា​បច្ចេក​ទេស​ការ​ទូត​របស់​កម្ពុជា​ក្នុង​ការ​លើក​ជើង​ដល់​សមាសភាគី​ក្រុម​លោកមីន​ អោង​ឡាំង​ ដើម្បី​ឱ្យ​ការ​ចរ​ចារ​មាន​ប្រសិទ្ធិ​ភាព​ ។

លោក​បន្ត​ថា​៖ «ក្នុង​ការ​ចរ​ចារ​នយោបាយ​បញ្ចប់​ជម្លោះ​ វា​តម្រូវ​ឱ្យ​ភាគី​ម្ខាង​ព្យាយាម​យក​ចិត្ត​ភាគី​ម្ខាង​ទៀត​ វា​រាង​លើក​តម្កើង​ លើក​ជើង​ភាគី​ម្ខាង​ទៀត​ដែរ​ ដើម្បី​ទទួល​បាន​លទ្ធផល​ ឧទាហរណ៍​កម្ពុជា​ចង់​បាន​ការ​ធ្វើ​សម្បទាន​ពី​របប​យោធា​ហ្នឹង​ អ៊ីចឹង​ ចង់​មិន​ចង់​ ភាគី​កម្ពុជា​ត្រូវ​តែ​ដាក់​ឈ្មោះ​លោក​ មីន​ អោងឡាំង​ ហ្នឹង​ ជា​នាយក​រដ្ឋមន្ត្រី​ ជា​លក្ខណៈ​ការ​ទូត​ ឬ​ជា​យុទ្ធសាស្រ្ត​ណា​មួយ​ ដើម្បី​ឱ្យ​លោក​ មីន​ អោង​ឡាំង​ មាន​ចិត្ត​ទន់​ ឬ​បង្ហាញ​ថា​ កម្ពុជា​ឱ្យ​តម្លៃ​ខ្លួន​ ដើម្បី​សម្រួល​ដល់​កិច្ច​ចរចារ​ផ្សេង​ទៀត​ផង​»​ ។

លោក​បន្ថែម​ថា​ បើ​​ពិនិត្យ​មើល​ក្នុង​សេចក្តី​ថ្លែង​ការណ៍​រួម​នោះ​ជា​លក្ខណៈ​ការ​ទូត​វិញ​ ​បង្ហាញ​ថា​ កម្ពុជា​ពិត​ជា​ទទួល​ស្គាល់​របប​សឹក​ភូមា​ពិត​មែន​ ហើយ​ស​បង្ហាញ​ថា​កម្ពុជា​ទទួល​ស្គាល់​លោក​មីន​ អោងឡាំង​ ជា​អ្នក​តំណាង​ដល់​មីយ៉ាន់ម៉ា​ទាំងមូល​ ។

ចំណែក​លោក អ៊ុំ​ សំអាន​ អតីត​មន្ត្រី​ជាន់​ខ្ពស់​នៃ​អតីត​គណបក្ស​សង្គ្រោះ​ជាតិ​យល់​ឃើញ​ថា​ ជា​ទង្វើ​មិន​ត្រឹម​ត្រូវ​ឡើយ​ដែល​ក្នុង​សេចក្តី​ថ្លែង​ការណ៍​នោះ​ចាំ​បាច់​ហៅ​លោក​ មីន​ អោង​ឡាំង​ ថា​ជា​នាយក​រដ្ឋ​មន្ត្រី​ ព្រោះ​លោក​មិន​មែន​កើត​ចេញ​ពី​ការ​បោះ​ឆ្នោត​ពី​សំណាក់​ពល​រដ្ឋ​ភូមា​ឡើយ​ ហើយ​សហ​គមន៍​អន្តរជាតិ​ក៏​មិន​បាន​ទទួល​ស្គាល់​រប​ប​សឹក​នេះ​នោះ​ដែរ​ ។

លោក​បន្ត​ថា​៖ «លោកហ៊ុន​ សែន​ ហៅ​លោក​មីន​ អោង​ឡាំង​ថា​ជា​នា​យក​រដ្ឋមន្ត្រី​ ព្រោះ​លោក​ហ៊ុន សែន​ កាល​ពី​ឆ្នាំ១៩៩៧​ ក៏​បាន​ធ្វើ​រដ្ឋ​ប្រហារ​ដែរ​ អ៊ី​ចឹង​មេ​រដ្ឋ​ប្រហារ​ដូច​គ្នា​ គាត់​ទទួល​ស្គាល់​ជា​ការ​ស្រប​ច្បាប់​ពី​រដ្ឋប្រហារ​ ជា​ការ​យល់​ច្រឡំ​ធំ​ណាស់»​ ។

លោក​បន្ថែម​ថា​ បើ​រដ្ឋា​ភិបាល​លោក​នាយក​រដ្ឋ​មន្ត្រីហ៊ុន​ សែន​ ទទួល​ស្កាល់​របប​ក្រុង​ណៃ​ពី​ណោ​ របស់​របប​សឹក​ភូមា​ ជា​រដ្ឋា​ភិបាល​ស្រប​ច្បាប់​ហើយ​នោះ​ វា​ជា​ផល​លំបាក​ក្នុង​កិច្ច​ចរចារ​ជា​មួយ​បណ្តា​ភាគី​នានា​ឯទៀត​ ក្នុង​ការ​បញ្ចប់​វិបត្តិ​នយោបាយ​ភូមា​ ។

លោក​​អំពា​វ​នាវ​ឱ្យ​រដ្ឋា​ភិបាល​កម្ពុជា​ ធ្វើ​ការ​បក​ស្រាយ​ត្រង់​ចំណុច​នេះ​ ឬ​ធ្វើ​ការ​សរសេរ​សេចក្តីថ្លែង​ការណ៍​រួម​សារ​ជា​ថ្មី​ ដើម្បី​បំបាត់​ការ​សង្ស័យ​ ឬ​ការ​ភាន់​ច្រឡំ​ពី​មតិ​អន្តរជាតិ​ និង​ពី​បណ្តា​ប្រទេស​អាស៊ាន​ផងដែរ។

គួរ​រំឮក​ថា​ លោក​នាយក​រដ្ឋ​មន្ត្រី​ហ៊ុន សែន​ បាន​ទៅបំពេញ​ទស្សន​កិច្ច​ផ្លូវ​រដ្ឋ​ជា​មួយ​របប​ក្រុង​ណៃ​ពី​ដោ​ក្នុង​ប្រទេស​មី​យ៉ាន់​ម៉ា​កាល​ពី​ថ្ងៃ​ទី០៧​ ដល់​ថ្ងៃ​ទី០៨​ ខែ​មករា​ ឆ្នាំ២០២២​ កន្លង​ទៅ​ ដោយ​បាន​ធ្វើ​ការ​ជួប​ពិភាក្សា​ជា​មួយ​ក្រុម​លោក​មីន​ អោងឡាំង​ ដែល​បាន​ធ្វើ​រដ្ឋ​ប្រហារ​ទម្លាក់​ដំណែង​អ្នក​ស្រី​អោង​​ សាន​ស៊ូជី​ ពី​ដំណែង​ជា​នាយក​រដ្ឋ​មន្ត្រី​ស្រប​ច្បាប់​ពី​ការ​បោះ​ឆ្នោត​កាល​ពី​ថ្ងៃទី០១​ ខែកុម្ភៈ​ ឆ្នាំ២០២១​ ។ នេះ​ជា​ដំណើរ​ទស្សន​កិច្ច​លើក​ដំបូង​បង្អស់​របស់​កម្ពុជា​ និង​ក៏​ជា​លើក​ទី​មួយ​ ដែល​មាន​មេ​ដឹក​នាំ​ប្រទេស​ទៅ​បំពេញ​ទស្សន​កិច្ច​ផ្លូវ​ការ​ជា​មួយ​របប​យោធា​នៃ​ក្រុង​ណៃ​ពី​ដោ​នេះ​ផង​ដែរ​៕​

យោង​តាម​សេចក្តី​ប្រកាស​ព័ត៌មាន​របស់​ក្រសួង​សុខា​ភិបាល​ចេញ​ផ្សាយ​នៅ​យប់​ទី​៨​ ខែមករា​ ឆ្នាំ២០២២​ បាន​ឱ្យ​ដឹង​ថា​ ក្រសួង​បាន​រក​ឃើញ​ករណី​កូវីដ១៩​ បម្លែង​ខ្លួន​ថ្មី​ «អូមីក្រុង»​ លើ​បុរស​ជន​ជាតិ​ខ្មែ​រ​ម្នាក់​មាន​វ័យ​ ២៣ឆ្នាំ​ ដែល​មាន​អាសយ​ដ្ឋាន​ស្នាក់​នៅ​សង្កាត់​ទួល​សង្កែ​ ខណ្ឌ​ឬស្សីកែវ​ រាជធានី​ភ្នំពេញ​។

តាម​រយៈ​សេចក្តី​ប្រកាស​ព័ត៌មាន​ដដែល​បាន​បន្ត​ថា​៖​ «បុរស​រូប​នេះ​បាន​ទៅ​កំដ​រ​អ្នក​ជំងឺ​ដែល​ជា​បង​ប្អូន​ជី​ដូន​មួយ​នៅ​មន្ទីរ​ពេទ្យ​មួយ​ក្នុង​រាជធានី​ភ្នំពេញ​ ដែល​មន្ទីរ​ពេទ្យ​នោះ​​បាន​យក​វត្ថុ​សំណាក​របស់​គាត់​ទៅ​ពិនិត្យ​នៅ​មន្ទីរ​ពិសោធន៍​ឃើញ​វិជ្ជមាន​អូមីក្រុង​ ហើយ​បច្ចុប្បន្ន​ បុរស​រូប​នេះ​ត្រូវ​បាន​ដាក់​ឱ្យ​សម្រាក​ព្យាបាល​នៅ​មណ្ឌល​ព្យាបាល​អូឡាំពិក រាជធានីភ្នំពេញ​»​។

ក្រសួង​សុខា​ភិបាល​បន្ថែម​ថា​ មុន​ពេល​រក​ឃើញ​ករណី​វិជ្ជមាន​កូវីដ​១៩​ បម្លែង​ខ្លួន​ថ្មី​អូមីក្រុង​លើ​បុរស​រូប​នេះ​ រូប​លោក​បាន​ធ្វើ​ដំណើរ​ទៅ​ទី​តាំង​ជា​ច្រើន​កន្លែងចាប់ពីថ្ងៃទី២៨ ខែធ្នូ ឆ្នាំ​២០២១ រហូតដល់ថ្ងៃទី០៥ ខែមករា ឆ្នាំ២០២២។ ទីតាំង​ដែល​បុរស​នោះ​ទៅ​​មាន​​ដូច​ជា​ ​រាជធានី​ភ្នំពេញ​ ខេត្ត​កំពង់ធំ​ ខេត្ត​សៀមរាប​ ព្រម​ទាំង​ទៅ​លេង​កំសាន្ត​នៅ​ទី​កន្លែង​មួយ​ចំនួន​នៅ​តំបន់​តានីទូក​មាស​ ខេត្តកំពត​ ជា​មួយ​បង​ប្អូន​ជី​ដូន​មួយ​មក​ពី​អូស្ត្រាលី​ផង ​និង​បាន​ទៅ​កំដ​រ​អ្នក​ជំងឺ​នៅ​មន្ទីរ​ពេទ្យ​មួយ​កន្លែង​ ​ ដែល​​ក្រោយ​​មក​​រូប​​លោក​​ពិនិត្យ​​ឃើញ​​វិជ្ជមាន​​កូវីដ​១៩​​ អូមីក្រុ​ង​។

ក្រសួង​សុខា​ភិបាល​ តាម​រយៈ​សេចក្តី​ប្រកាស​ព័ត៌មាន​ដដែល​ បាន​​អំ​ពាវ​នាវ​ដល់​ប្រជា​ពល​រដ្ឋ​គ្រប់​រូប​ឱ្យ​មាន​កា​រ​ប្រុង​ប្រយ័ត្ន​ខ្ពស់​ ដោយ​បន្ត​អនុវត្ត​វិធាន​ការ​សុខា​ភិបាល​ ជា​ពិសេស​វិ​ធាន​ការ​ «៣កុំ​ និង​៣ការពារ​» ឱ្យ​បាន​ខ្ជាប់​ខ្ជួន​ ព្រម​ទាំង​ចូល​រួម​ចាក់​វ៉ាក់​សាំង ​(ថ្នាំបង្ការ​)​ កូវីដ១៩​ ឱ្យ​បាន​គ្រប់ៗ​គ្នា​ដើម្បី​ទប់​ស្កាត់​ការ​រីក​រាល​ដាល​​ជំងឺ​កូវីដ១៩​ នៅ​ក្នុ​ង​សហគមន៍​។

គួរ​បញ្ជក់​ផង​ដែរ​ថា​ នេះ​ជា​ករណី​លើក​ទី​មួយ​ដែល​កម្ពុជា​បាន​រក​ឃើញ​ កូវីដ​១៩​ បម្លែង​ថ្មី​​អូមីក្រុង​ នៅ​ក្នុង​សហគមន៍​របស់​ខ្លួន​ ដែល​កន្លង​មក​ កូវីដ​បម្លែង​ខ្លួន​ថ្មី​អូមីក្រុង​សុទ្ធ​សឹង​តែ​ជា​ករណី​នាំ​ចូល​ពី​ក្រៅ​ប្រទេស​ចាប់​តាំង​ពី​ថ្ងៃ​ទី​១៤​ ខែធ្នូ​ ឆ្នាំ២០២១​មក។ ហើយ​មក​ដល់​សព្វ​ថ្ងៃ​ កម្ពុជា​បាន​រក​ឃើញ​ករណី​វិជ្ជមាន​កូវីដ១៩​ សរុប​ចំនួន​ ១២០,៦២១ករណី​ ដែល​ក្នុង​នោះ​ មាន​ករណី​ស្លាប់​ចំនួន​ ៣,០១៥ករណី​ និង​មាន​អ្នក​ជា​សះ​ស្បើយ​ចំនួន​១១៧,០១៤ករណី​។ នេះ​បើ​តាម​ការ​​បញ្ជាក់​ពី​ក្រសួង​សុខា​ភិបាល​គិត​ត្រឹម​ថ្ងៃ​ទី០៩​ ខែ​មករា​ ឆ្នាំ២០២២​។

គួរ​រំលឹក​ថា​ កម្ពុជា​ធ្លាប់​បាន​ប្រកាស​រក​ឃើញ​ករណី​វិជ្ជមាន​កូវីដ​១៩​ បម្លែង​ខ្លួន​ថ្មី​អូ​មី​ក្រុង​នេះ​លើក​ដំបូង​បង្អស់​ លើ​អ្នក​ដំណើរ​ជន​ជាតិ​ខ្មែរ​មួយ​រូប​កាល​ពី​ថ្ងៃ​ទី១៤​ ខែធ្នូ​ ឆ្នាំ២០២១​ ដែល​ជា​ករណី​នាំ​ចូល​ពី​ក្រៅ​ប្រទេស​៕​

យោង​តាម​សេចក្តី​ប្រកាស​ព័ត៌មាន​របស់​ក្រសួង​សុខា​ភិបាល​ចេញ​ផ្សាយ​នៅ​យប់​ថ្ងៃ​ទី១៤​ ខែធ្នូ​ ឆ្នាំ២០២១​ បាន​ឱ្យ​ដឹង​ថា​ ក្រសួង​បាន​រក​ឃើញ​ករណី​វិជ្ជមាន​កូវីដ១៩​ បម្លែង​ខ្លួ​ន​ថ្មី​ឈ្មោះ​ «អូមីក្រុង​»​ លើ​អ្នក​ដំណើរ​ជន​ជាតិ​ខ្មែរ​ម្នាក់​ដែល​ជា​ស្ត្រី​មាន​វ័យ​ ២៣ឆ្នាំ​ ដែល​ទើប​ធ្វើ​ដំណើរ​ចាក​ចេញ​ពី​ប្រទេស​ហ្គាណា​ ហើយ​មក​ដល់​ប្រទេស​កម្ពុជា​ កាល​ពី​ថ្ងៃ​ទី១២​ ធ្នូ​ ឆ្នាំ២០២១​ ដោយ​លទ្ធផល​វិជ្ជមាន​កូវីដ១៩​ ប្រភេទ​ «អូមីក្រុង»​ លើ​អ្នក​ដំណើរ​រូប​នេះ​ គឺ​បញ្ជាក់​ពី​វិទ្យា​ស្ថាន​ប៉ា​ស្ទ័រ​កម្ពុជា​នៅ​ក្នុង​ថ្ងៃ​ទី១៤​ ខែធ្នូ​ ឆ្នាំ២០២១​ ។

សេចក្តី​ប្រកាស​ព័ត៌មាន​ដដែល​បាន​បន្ត​ថា៖​ «ស្ត្រី​រូប​នេះ​មាន​ផ្ទៃ​ពោះ​ចំនួន​១៥សប្តាហ៍​ រួច​បាន​ធ្វើ​ដំណើរ​តាម​ជើង​ហោះ​ហើរ​ពី​ប្រទេស​ហ្គាណា​(អាហ្វ្រិកខាងលិច)​ ឆ្លង​កាត់​តាម​ឌូបៃ​ រួច​បន្ត​ជើង​ហោះ​ហើរ​នៅព្រ​លាន​យន្ត​ហោះ​ទី​ក្រុង​បាង​កក​នៃ​ប្រទេស​ថៃ​(ដោយ​រង​ចាំ​ជើង​ហោះ​ហើរ​ចំនួន​ ១៤ម៉ោង​)​ ទើប​បន្ត​ដំណើរ​មក​ដល់​ប្រទេស​កម្ពុជា​នៅ​ថ្ងៃទី​១៤​ ខែធ្នូ​ ឆ្នាំ២០២១»​ ។

ក្រសួង​សុខា​ភិបាល​បន្ថែម​ថា​ អ្ន​ក​ជំងឺ​ខាង​លើ​មាន​អាសយ​ដ្ឋាន​ស្នាក់​នៅ​ឃុំ​តា​បុក​ ស្រុក​បា​វិត​ ខេត្ត​ស្វាយ​រៀង​ ដែល​នៅពេល​​បច្ចុប្បន្ន​នេះ​ កំពុង​សម្រាក​ព្យា​បាល​នៅ​មជ្ឈ​មណ្ឌល​ជាតិ​កំ​ចាត់​រោគ​រ​បេង​ និង​ហង់​សិន​ នៅ​រាជ​ធានី​ភ្នំពេញ​ ​។​

ក្រសួង​សុខា​ភិបាល​តាម​រយៈ​សេច​ក្តី​ប្រ​កាស​ព័ត៌មាន​ដ​ដែល​ បាន​អំពាវ​នាវ​ដល់​ប្រជា​ពល​រដ្ឋ​គ្រប់​រូប​ឱ្យ​មាន​ការ​ប្រុង​ប្រយ័ត្ន​ខ្ពស់​ ដោយ​បន្ត​អនុវ​ត្ត​វិធាន​ការ​សុខា​ភិបាល​ ជា​ពិសេស​វិ​ធាន​ការ​ «៣កុំ​ និង​៣ការពារ​»​ ឱ្យ​បាន​ខ្ជាប់​ខ្ជួន​ ព្រម​ទាំង​ចូល​រួម​ចាក់​វ៉ាក់​សាំង ​(ថ្នាំបង្ការ)​ កូវីដ​១៩​ ឱ្យ​បាន​គ្រប់ៗ​គ្នា​ដើម្បី​ទប់​ស្កាត់​ការ​រីក​រាល​ដាល​នូវ​ជំងឺ​កូវីដ​១៩​ ។

នេះ​ជា​ករណី​លើក​ដំបូង​បង្អស់​ដែល​កម្ពុជា​បាន​រក​ឃើញ​ កូវីដ១៩​ បម្លែង​ខ្លួន​ថ្មី​អូ​មី​ក្រុង​ ហើយ​មក​ដល់​សព្វ​ថ្ងៃ​ ​​កម្ពុជា​បាន​រក​ឃើញ​ករណី​វិជ្ជមាន​កូវីដ១៩​ សរុប​ចំនួន​  ១២០,៣៨២ករណី​ ដែល​ក្នុង​នោះ​ មាន​ករណី​ស្លាប់​ចំនួន​ ២,៩៩២ករណី​ និង​មាន​អ្នក​ជា​សះ​ស្បើយ​ចំនួន​ ១១៦,៧៣៤ករណី។ នេះ​បើ​តាម​ការបញ្ជាក់​ពី​ក្រសួង​សុខា​ភិ​បាល​គិត​ត្រឹម​ថ្ងៃ​ទី​១៣​ ខែធ្នូ​ ឆ្នាំ២០២១​។​

គួរ​រំ​លឹក​ផង​ដែរ​ថា​ កម្ពុជា​ធ្លាប់​បាន​ប្រកាស​ហាម​ឃាត់​អ្នក​ដំណើរ​ពី​ប្រទេស​ចំនួន​១០​ នៅ​ទ្វីប​អា​ហ្វ្រិក​កាល​ពី​ថ្ងៃ​ទី២៩​ ខែវិច្ឆិកា​ ឆ្នាំ២០២១​ ហើយ​សម្រេច​​លុប​ចោល​ការ​ហាម​ឃាត់​​នេះ​វិញ​នៅ​ថ្ងៃ​ទី​០៥​ ធ្នូ​ ឆ្នាំ២០២១​ ប៉ុន្តែ​ក្នុង​ចំណោម​ប្រទេស​ទាំង១០​ នោះ​ មិ​ន​មាន​ប្រទេស​ហ្គាណា​ឡើយ៕

​ក្រោយ​ចេញ​​ពី​ពន្ធ​ធនាគារ​​ សកម្មជន​អង្គការ​មាតា​ធម្មជាតិ​នៅ​កម្ពុជា​​ត្រូវ​បាន​អង្គការ​អន្តរជាតិ​ Front Line Defender​ ប្រកាស​ផ្តល់​ពាន​រ​ង្វាន់​ជូន​ ជា​ពាន​រង្វាន់​សម្រាប់​អ្នក​ការពារ​ជួរ​មុខ​ប្រចាំ​ឆ្នាំ២០២១​ កាល​ពី​ថ្ងៃទី២៤​ ខែវិច្ឆិកា​ ឆ្នាំ២០២១​ កន្លង​ទៅ​នៅ​ឯ​សន្និសីទ​សារព័ត៌មាន​ក្នុង​ទីក្រុង​ Dubline ​ប្រទេស​អៀរឡង់​ ។

លោក​ សំបាន​ ច័ន្ទដារ៉ា​ សិក្ខា​កាមសារ​ព័ត៌មាន​របស់​ Newsroom Cambodia បានសម្ភាសន៍​​កញ្ញា ​ឡុង​ គន្ធា​ សកម្មជន​មួយ​រូប​​របស់​​អង្គការ​មាតា​ធម្មជាតិ​កម្ពុជា​ ពី​ដំណើរ​រឿង​នៃ​ការ​ចូល​រួម​ការងារ​ជា​សកម្មជន​បរិស្ថា​ន​ ព្រម​ទាំង​ការ​ប្រឈម​​​នា​នា​ជាមួយ​សកម្មភាព​ការពារ​បរិស្ថាន​កន្លង​ទៅ​។

ខាង​ក្រោម​នេះ​ជា​បទ​សម្ភាសន៍​រវាង​លោក​សំបាន​ ច័ន្ទដារ៉ា​ និង​កញ្ញាឡុង​ គន្ធា៖

ច័ន្ទដារ៉ា​៖​ ជម្រាប​សួរ!​ កញ្ញា​ ឡុងគន្ធា

គន្ធា​៖​ ចាស៎​ ជម្រាប​សួរ!​

ច័ន្ទដារ៉ា៖​ ហេតុ​អ្វី​​កញ្ញា​សម្រេច​ចិត្ត​​ចូល​រួម​សកម្មភាព​ជា​សកម្មជន​បរិស្ថាន?

គន្ធា៖​ បាន​ជា​ខ្ញុំ​​ចូល​រួម​សកម្មភាព​ជា​សកម្មជន​បរិស្ថាន​ដោយ​សារ​ដំ​បូង​ ខ្ញុំ​ស្រឡាញ់​បរិស្ថាន​ ខ្ញុំ​ចូល​ចិត្ត​ដើ​រ​កំសាន្ត​តាម​ព្រៃ​ តាម​សមុទ្រ​ បន្ទាប់​មក​ខ្ញុំ​បាន​ឃើញ​ការ​បំ​ផ្លិច​បំផ្លាញ​ធនធាន​អស់​ហ្នឹង​ ដែល​ជា​ពិ​សេស​ អ្វី​ដែល​ធ្វើ​ឱ្យ​ខ្ញុំ​រឹត​ចូល​រួម​នោះ​ គឺ​ការ​បាន​ទៅ​ដល់​សហគមន៍​កោះ​ស្រឡៅ​ និង​ព្រៃព្រះ​​រកា​ដែល​ធ្វើ​ឱ្យ​ខ្ញុំ​ផ្លាស់​ប្តូរ​ផ្នត់​គំនិត​ខ្លាំង​មែន​ទែន​។ ខ្ញុំ​ទៅ​ដល់​ ខ្ញុំ​ឃើញ​សម្បូរ​មនុស្ស​វ័យ​ចាស់​ដែល​មិន​សូវ​មាន​កម្រិត​វប្បធម៌​ខ្ពស់​ តែ​ពួក​គាត់​ខំ​ប្រឹង​ណាស់​ដើម្បី​ការ​ពារ​ព្រៃ​ឈើ​ ខណៈ​យើង​វិញ​ជា​យុវជន​មាន​ទាំង​កម្លាំង​កាយ​ និង​ប្រាជ្ញា​​ តែ​ពួក​យើង​បែរ​ជា​មិន​បាន​ចូល​រួម​ជា​មួយ​ពួក​គាត់​ទេ។​ ខ្ញុំ​មាន​អារម្មណ៍​ខ្មាសពួក​គាត់​ណាស់​ បាន​ជា​ចង់​ចូល​រួម​ការ​ពារ​ធន​ធាន​ធម្មជាតិ ។

មួយ​វិញ​ទៀត​ ខ្ញុំ​ឃើញ​លោក​អា​ឡិច​ដែល​ជា​ជន​ជាតិ​បរទេស​ តែ​បែរ​ជា​គាត់​មក​ជួយ​ការ​ពារ​ធន​ធាន​ធម្មជាតិ​របស់​យើង​ ខណៈ​ពួក​យើង​ជា​ម្ចាស់​ប្រទេស​មិន​បាន​ចូល​រួម​ការ​ពារ​ធន​ធាន​របស់​ខ្លួន​ឯង​ ជា​រឿង​គួរ​ឱ្យ​ខ្មាស​ពួក​គាត់​ណាស់​ បាន​ជា​ខ្ញុំ​​ចូល​រួម​ការ​ពារ​ធន​ធាន​ធម្មជាតិ​សម្រាប់​អ្នក​ជំនាន់​ក្រោយ​ កុំ​ឱ្យ​អ្នក​ជំនាន់​ក្រោយ​បន្ទោស​យើង​ជា​អ្នក​ជំនាន់​នេះ​មិន​បាន​គិត​គូរ​ពី​ធនធាន​ធម្មជាតិ​ ។

ច័ន្ទដារ៉ា៖​ កញ្ញា​ស្រឡាញ់​បរិស្ថាន​ និង​បាន​គិត​ចូល​រួម​សកម្មភាព​ការ​ពារ​បរិស្ថាន​ ហេតុ​អ្វី​ជ្រើស​រើស​ចូល​រួម​នឹង​អង្គ​ការ​មាតា​ធម្មជាតិ ​(Mother Nature) មិន​ជ្រើស​រើស​ស្ថាប័ន​ផ្សេង​?

គន្ធា៖​ ដោយ​សារ​កាល​នោះ​ខ្ញុំ​ចូល​ចិត្ត​មើល​វីដេអូ​របស់​អង្គការ​មាតា​ធម្មជាតិ​ ខ្ញុំ​ចាំ​​បាន​ថា​ ជា​វី​ដេអូ​ដែល​សកម្ម​ជន​របស់​មាតា​ធម្មជាតិ​​ប៉ុន្មាន​រូប​កប់​ក្នុង​ខ្សាច់​ ខ្ញុំ​មាន​អារម្មណ៍​ថា​អស្ចារ្យ​ ខ្ញុំ​មាន​អារម្មណ៍​ថា​ចូល​ចិត្ត​សកម្មភា​ព​អ្វី​​ដែល​ពួក​គាត់​ធ្វើ​ ហើយ​ខ្ញុំ​ក៏​បាន​ស្គាល់​ពួក​គាត់​ បន្ទាប់​មក​បាន​សុំ​ថត​វីដេអូ​ជា​មួយ​ពួក​គាត់​ ដែល​វីដេអូ​របស់​ខ្ញុំ​ស្តី​អំពី​ការ​បង្ហូរ​ទឹក​កខ្វក់​របស់​កាស៊ីណូ​មួយ​ចូល​ក្នុង​ឆ្នេរ​សមុទ្រ​នៅ​កោះ​រ៉ុង​សន្លឹម​។ បន្ទាប់​ពី​ខ្ញុំ​បាន​សាក​ល្បង​ថត​រួច​មក​ ខ្ញុំ​គិត​ថា​អាច​បន្ត​ទៅ​មុខ​ទៀត​បាន​ ពួក​គាត់​បាន​ផ្តល់​ឱ្យ​យើង​ធ្វើ​នូវ​អ្វី​ដែល​យើង​ស្រឡាញ់​ ហើយ​ចូល​រួម​ជា​មួយ​ពួក​គាត់​ចាប់​ពី​ពេល​ហ្នឹង​ឯង  ។

ច័ន្ទដារ៉ា៖​ ក្នុង​តួ​នាទី​កញ្ញា​ជា​សកម្មជន​បរិស្ថាន​ តើ​កន្លង​មក​សម្រេច​អ្វី​បាន​ខ្លះ​សម្រាប់​សង្គម​ និង​សម្រាប់​បរិស្ថាន?

គន្ធា​៖​ កន្លង​មក​អ្វី​ដែល​ខ្ញុំ​ធ្វើ​មិន​សូវ​ទទួល​បាន​អ្វី​ច្រើន​ទេ​ វា​តិច​តួច​ណាស់​ ខ្ញុំ​ចេះ​តែ​គិត​ថា​ស្តាយ​ ហេតុ​អ្វី​ខ្ញុំ​​ទើប​តែ​ចាប់​ផ្តើម​ យូរ​ហើយ​ខ្ញុំ​ទើប​ចាប់​ផ្តើម​។ កន្លង​មក​ ខ្ញុំ​បាន​ចូល​រួម​ចំណែក​ការពារ​បរិស្ថាន​ ធន​ធាន​ធម្មជាតិ​ ដូច​នៅ​កំពង់សោម​ កាល​ពី​ដំបូង​មាន​បញ្ហា​ច្រើន​មែន​ទែន​ ពេល​ដែល​ពួក​យើង​មិន​ទាន់​ទៅ​ដល់​ ទាំង​បញ្ហា​សំរា​ម​ រឿង​ទឹក​លូ​ចូល​សមុទ្រ​ ការ​សង់​អាគារ​រំលោភ​ឆ្នេរ​ផង។​ តែ​ឥឡូវ​យើង​ឃើញ​ថា​ កំពង់សោម​មាន​ការ​ផ្លាស់​ប្តូរ​ យើង​ចាំ​បាន​ថា​ កាលពី​២០១៧​ ទៅ​២០១៩ ​សមុទ្រ​ប្រែ​ពណ៌​ពី​ខៀវ​ទៅ​កខ្វក់​ តែ​ឥឡូវ​យើង​ឃើញ​មាន​កា​រផ្លាស់​ប្តូរ​មុខ​មាត់​ថ្មី​ ​។

មួយ​ទៀត​យើង​ធ្លាប់​ទៅ​បំបួស​ដើម​ឈើ​ខណៈ​​គេ​កំពុង​សាង​សង់​ហេដ្ឋា​រចនា​សម្ព័ន្ធ​ថ្មី​ហ្នឹង​ គេ​ចាប់​ផ្តើម​កាប់​ដើម​ឈើ​ តែ​ពេ​ល​យើង​ធ្វើ​យុទ្ធនា​ការ​បំបួស​ដើម​ឈើ​ ឥឡូវ​គេ​ទុក​ដើម​ឈើ​ដែល​យើង​បំបួស​ហ្នឹង​។ យើង​មើល​ឃើញ​មាន​ការ​ផ្លាស់​ប្តូរ​ឥរិយាបថ​ ពួក​គាត់​ផ្តើ​ម​រក្សា​ដើមឈើ​ ចំណែក​អាគារ​ដែល​សាង​សង់​រំលោភ​ឆ្នេរ​កោះ​រ៉ុង​សន្លឹម​ហ្នឹង​ ក៏​មាន​កា​រ​រុះ​រើ​។ យ៉ាង​ហោច​ណាស់​ យើង​សប្បាយ​ចិត្ត​នឹង​សមិទ្ធផល​ដែល​យើង​បាន​ធ្វើ​កន្លង​មក​ យើង​សប្បាយ​ចិត្ត​នៅ​ពេល​ឃើញ​យុវជន​ងាក​ចាប់​អារម្មណ៍​ចូល​រួម​ការ​ពារ​ធន​ធាន​ធម្មជាតិ​ ។

ច័ន្ទដារ៉ា៖​ តើ​កញ្ញា​ប្រឈម​មុខ​នឹង​បញ្ហា​អ្វី​ខ្លះ​ ក្នុង​នាម​ជា​សកម្មជន​បរិស្ថាន​ជា​មួយ​អង្គការ​មាតា​ធម្មជាតិ​ កន្លង​មក​នេះ?

គន្ធា៖​ កន្លង​មក​ សកម្មភាព​យើង​បាន​ប៉ះ​ពាល់​ដល់​អ្ន​ក​មាន​អំណា​ច​ បុគ្គល​មួយ​ចំនួន​ដែល​បាន​ផល​ប្រយោជន៍​ពី​ការ​បំផ្លាញ​ធន​ធាន​ធម្មជាតិ​ កាល​ខ្ញុំ​ចេញ​វីដេអូ​ពី​បញ្ហា​នៅ​កោះ​រ៉ុង​សន្លឹម​ហ្នឹង​ ខ្ញុំ​ធ្លាប់​ត្រូវ​បាន​ម្ចាស់​ទី​តាំង​ហ្នឹង​គំ​រាម​ប្តឹង​ ដោយ​គេ​សំ​អាង​ថា​ពួក​យើង​យក​ទី​តាំង​គេ​សម្រាប់​វាយ​ប្រហារ​ថ្នាក់​ដឹក​នាំ​ខេត្ត​។ មុន​មាន​ការ​ចាប់​ខ្លួ​ន​ ធ្លាប់​មាន​អាជ្ញាធរ​ទៅ​រក​រឿង​ខ្ញុំ​ដល់​ផ្ទះ​ រក​រឿង​អ្នក​ផ្ទះ​ ។

រហូត​ដល់​មាន​ការ​ចាប់​ខ្លួន​ នៅ​ពេល​ពួក​យើង​មាន​គម្រោង​ដង្ហែរ​ទៅ​ផ្ទះ​សម្តេច​(លោក​នាយក​រដ្ឋមន្ត្រីហ៊ុន សែន)​ ដើម្បី​សុំ​ជួប​សម្តេច​ជជែក​ពី​ផល​ប៉ះ​ពាល់​នៃ​ការ​លុប​បឹ​ង​តា​មោក​អី​ហ្នឹង​។ គេ​ចាប់​ខ្លួន​ពួក​ខ្ញុំ​ដោយ​មិន​បាន​ប្រាប់​ពី​បទ​ចោទ​ប្រកាន់​ឡើយ​ រហូត​ដល់​ពេល​ព្រះ​រាជ​អាជ្ញា​សាក​សួរ​ទើប​ពួក​ខ្ញុំ​បាន​ដឹង​។ ពេល​ពួក​ខ្ញុំ​បាន​ជាប់​ពន្ធធនាគារ​បាន​ជិត​មួយ​ឆ្នាំ​ តុលាការ​បាន​ដាក់​បទ​ចោទ​ប្រកាន់​ពួក​ខ្ញុំ​មួយ​បន្ថែម​ទៀត​ ពី​បទ​​រួម​គំនិត​ក្បត់​ ខណៈ​ខ្ញុំ​នៅ​ក្នុង​ពន្ធធនាគារ​។

ទោះ​បី​ខ្ញុំ​ចេញ​ពី​ពន្ធធនា​គា​រ​ក្តី​ ប៉ុន្តែ​ខ្ញុំ​បី​ដូច​គេ​វាស់​ដី​​ឱ្យ​ដើរ​ យើង​ធ្វើ​អ្វី​នៅ​ក្រោម​ការ​តាម​ដាន​ ក្រោម​គំនាប​។ ទាក់​ទង​នឹង​គ្រួសារ​ ពួក​គាត់​តែង​បារម្ភ​លើ​សុវត្ថិភាព​ខ្ញុំ​ ព្រោះ​ការងារ​ហ្នឹង​ប៉ះ​ពាល់​ដល់​អ្នក​ធំ​ អ្នក​មាន​អំណាច​ មុន​ដំបូង​ពួក​គាត់​ពិបាក​ទទួល​យក​ តែ​នៅ​ពេល​ខ្ញុំ​ពន្យល់​ពួក​គាត់​ ពួក​គាត់​ក៏​យល់​ព្រម​ឱ្យ​ខ្ញុំ​ធ្វើ​​ គ្រាន់​តែ​ឱ្យ​ខ្ញុំ​ប្រយ័ត្ន​ខ្លួន​ គាត់​មិន​ជា​ហាម​ឃាត់​នោះ​ទេ​។ សម្រាប់​មិ​ត្តភាព​ មិត្ត​ភក្តិ​ខ្លះ​នៅ​តែ​រាប់​អាន​យើង​ ហើយ​អ្នក​ខ្លះ​ទៀត​មិន​ជា​ចង់​រាប់​អាន​យើង​ដូច​គេ​មិន​ចង់​ពាក់ព័ន្ធ​ជា​មួយ​យើង​ទេ​ ។ ខ្ញុំ​ភ្ញាក់​ផ្អើល​ នៅ​ពេល​ខ្ញុំ​ចេញ​ពី​ពន្ធធនាគា​រ​ អ្នក​ភូមិ​ស្រុក​ភាគ​ច្រើន​ គេ​សាទ​រ​ គេ​ស្រឡាញ់​អ្វី​ដែល​យើង​ធ្វើ​ ហើយ​អ្នក​ខ្លះ​ទៀត​ក៏​មិន​ពេញ​ចិត្ត​បន្ទោស​ឪពុក​ម្តាយ​ខ្ញុំ​ថា​ ខ្ញុំ​មាន​ការងារ​ល្អ​ត្រឹម​ត្រូវ​ជា​គ្រូ​បង្រៀន​ដែរ​ ម៉េច​បណ្តោយ​ឱ្យ​ខ្ញុំ​ទៅ​ធ្វើ​រឿង​ឱ្យ​ជាប់​គុក​ជាប់​អី​អ៊ី​ច៊ឹង ​។

ច័ន្ទដារ៉ា៖​ កញ្ញា​ដឹង​ស្រាប់​ហើយ​ថា​ សម្មភាព​របស់​កញ្ញា​ ធ្វើ​ឱ្យ​មាន​ការ​ទាស់​ទែង​នឹង​មន្ត្រី​រដ្ឋាភិបាល​មួយ​ចំនួន​ ឬ​ពេល​ខ្លះ​រង​ការ​គំរាម​កំហែង​ពី​អ្ន​ក​មាន​អំ​ណាច​មួយ​ចំនួន​ផង​ដែរ​ ចុះ​ហេតុ​អ្វី​បាន​ជា​កញ្ញា​នៅ​តែ​បន្ត​ធ្វើ​ជា​សកម្មជន​បរិស្ថាន​ មិន​បោះ​បង់​?

គន្ធា៖​ មុន​នឹង​សម្រេច​ចូល​រួម​ជា​មួយ​អង្គការ​មាតា​ធម្មជាតិ​ ពួក​យើង​ដឹង​ច្បាស់​ហើយ​ តែ​ខ្ញុំ​បាន​ត្រៀម​ខ្លួន​រួច​ជា​ស្រេច​ ខ្ញុំ​ចាំ​បាន​សម្តី​របស់​លោក​គ្រូ​កែម​ ឡី​ គាត់​និយាយ​ថា​ នៅ​ពេល​គាត់​វិភាគ​ គាត់​ដឹង​ថា​នឹង​ត្រូ​វ​ជាប់​ពន្ធ​ធនាគា​រ​ អាច​រត់​ចោល​ស្រុក​ ឬ​ក៏​ត្រូវ​បាត់​បង់​ជីវិត​ តែ​ខ្ញុំ​នៅ​តែ​ធ្វើ​វា​ព្រោះ​ស្រឡាញ់​ យើង​ត្រូ​វតែ​ពុះ​ពារ​គ្រប់​បែប​យ៉ាង​ ព្រោះ​ស្រឡាញ់​មិន​គ្រាន់​តែ​ជា​សម្តី​ទេ​ តែ​ត្រូ​វ​ស្តែង​ជា​សកម្មភាព​ ។

 មួយ​វិញ​ទៀត​ សកម្មភាព​របស់​មាតា​ធម្មជាតិ​ មិន​បាន​ធ្វើ​រឿង​ខុស​ច្បាប់​ទេ​ អ្វី​ដែល​មាតា​ធម្មជាតិ​ធ្វើ​គឺ​ត្រូវ​តាម​ច្បាប់​ ហើយ​មាន​គោល​បំណង​ការពារ​បរិស្ថាន​និង​ធនធាន​ធម្មជាតិ ​គ្មាន​ចេតនា​ផ្សេង​ដោយ​កា​រ​ចោទ​ប្រកាន់​របស់​តុលារ​ការ​កន្លង​មក​នោះ​ទេ។

ច័ន្ទដារ៉ា៖​ តើ​ជីវិត​នៅ​ក្នុង​ពន្ធ​ធនាគារ​របស់​កញ្ញា​មាន​ដំណើរ​បែប​ណា​ដែរ​?

គន្ធា៖​ រយៈ​ពេល​នៅ​ក្នុង​ពន្ធ​ធនាគារ​រយៈពេល​ ១៤ខែ​ និង​៦ថ្ងៃ​ ជីវិត​នៅក្នុង​ពន្ធ​ធនាគារ​ដំបូង​គឺ​ពិបាក​ដែរ​ដោយ​សារ​យើង​មិន​ទាន់​ស៊ាំ​នឹង​បរិយាកាស​ ជា​មួយ​ការ​រស់​នៅ​ជុំ​មនុស្ស​ច្រើន​ ប្រើ​បន្ទប់​ទឹក​រួម​ ជា​ដើម​ហ្នឹង​ យើង​ធ្លាប់​ជា​មនុស្ស​ដែល​ឯករាជ្យ​ ធ្លាប់​មាន​សេរីភាព​ដើរ​ហើ​​រ​ ដល់​ពេល​យើង​នៅ​តែ​មួយ​កន្លែង​ ដំបូង​គឺ​វា​ពិបាក​ ជា​ពិ​សេស​ផ្នែក​ផ្លូវ​ចិត្ត​ ។

នៅ​ក្នុង​ពន្ធ​ធនាគារ​ យើង​មិន​អាច​មាន​ទំនាក់​ទំនង​ជា​មួយ​ក្រុម​គ្រួសារ​ មិត្ត​ភក្តិ​បាន​ ហើយ​ជា​ពិសេស​ទៀត​នោះ​គឺ​ យើង​ត្រូវ​បាន​គេ​ចោទ​ប្រកាន់​ដោយ​អ​យុត្តិធម៌​ ត្រូវ​រស់​នៅ​ជា​មួយ​ភាព​អ​យុត្តិធម៌​ ខ្ញុំ​តែង​តែ​គិត​រហូត​ តើ​ខ្ញុំ​បាន​ធ្វើ​អ្វី​​ខុស​? គេ​ចោទ​ប្រកាន់​ខ្ញុំ​ ទាំង​ដែល​ខ្ញុំ​រក​កំហុស​ទាំង​នោះ​មិន​ឃើញ​ ។ មន្ត្រី​នៅ​ក្នុង​ពន្ធ​ធនាគា​រក៏​ពួក​គាត់​ជួយ​សម្រួល​ដល់​ខ្ញុំ​ច្រើន​ ពួក​គាត់​មាន​ការ​យោគ​យល់​ ខ្ញុំ​មុន​ដំបូ​ង​ពិបាក​គេង​ដោយ​កន្លែង​ចង្អៀត​ ហើយ​ខ្ញុំ​មាន​បញ្ហា​ដង្ហើម​ផង​ ហើយ​គេ​ក៏​ជួយ​សម្រួល​ឱ្យ​យើង​បាន​កន្លែង​ទូលាយ​ ហើយ​​គេ​ក៏​ជួយ​សម្រួល​កុំ​មាន​ការ​ជក់​បារី​ក្នុង​បន្ទប់​អី​ជាដើម​ដែរ​។

ច័ន្ទដារ៉ា៖​ ក្រោយ​ចេញ​ពន្ធ​ធនាគា​រ​ កញ្ញា​និង​សមាជិក​ឯ​ទៀត​ ក៏​ត្រូវ​បាន​អង្គការ​អន្តរជាតិ​ Front Line Defender ផ្តល់​ពាន​រង្វាន់​ជូន​ ខណៈ​រដ្ឋាភិបាល​វិញ​ដាក់​ទោស​ទណ្ឌ​ តើ​ពេល​នោះ​កញ្ញា​មាន​អារម្មណ៍​យ៉ាង​ណា​ដែរ​?

គន្ធា​៖ ពេល​ហ្នឹង​ អារម្មណ៍​មាន​ពីរ​ អារម្មណ៍​មួយ​រំ​ភើប​មែន​ទែន​ ព្រោះ​អន្តរជាតិ​ គាត់​បាន​មើល​ឃើញ​ គាត់​ទទួល​ស្គាល់​ថា​សកម្មភាព​ខ្ញុំ​មិន​ខុស​ច្បាប់​ដូច​ការ​ចោទ​ប្រកាន់​របស់​តុលាការ​ ឬ​រដ្ឋា​ភិបាល​នោះ​ទេ​ ហើយ​ក៏​អរគុណ​ដែល​ពួក​គាត់​ផ្តល់​ពាន​រង្វាន់​នោះ​ដល់​ពួក​យើង​ ពាន​រង្វាន់​នោះ​មិន​មែន​សម្រាប់​តែ​ពួក​យើង​ឡើយ​ តែ​សម្រាប់​ប្រជាជន​ទាំង​អស់​គ្នា​ យុវជន​ សកម្មជន​ទាំងឡាយ​ ដែល​លះ​បង់​ដើម្បី​ការ​ពារ​បរិស្ថាន​ វា​ជា​ការ​លើក​ទឹក​ចិត្ត​ឱ្យ​​ពួក​យើង​បន្ត​សកម្មភាព​នេះ​បន្ត​ទៀត​ ។

ចំណែក​អារម្មណ៍​មួយ​ទៀត​ យើង​មាន​ការ​អាក់​អន់​ចិត្ត​ ហេតុ​អ្វី​អន្តរជាតិ​មើល​ឃើញ​សម្មភាព​យើង​មិន​ខុស​ច្បាប់​ទេ​ តែ​បែរ​ជា​តុលាការ​កម្ពុជា​មិន​លើក​ទឹក​ចិត្ត​យើង​ជា​យុវជន​ចូល​រួម​ការពារ​ធន​ធាន​ធម្មជាតិ​ ចូល​រួម​ជា​មួយ​រដ្ឋាភិបាល​ដើម្បី​ការពារ​ធន​ធាន​ធម្មជាតិ​ទេ​ បែរ​ជា​ចោទ​ប្រកាន់​ថា​សកម្មភាព​យើង​ជា​រឿង​ខុស​ច្បាប់​ទៅ​វិញ​ ។

ច័ន្ទដារ៉ា៖​ មក​ដល់​ពេល​នេះ​ តើ​កញ្ញា​មាន​បាន​គិត​គូរ​ហើយ​ឬ​នៅ​ ថា​នៅ​បន្ត​សកម្មភាព​​ការ​ពារ​បរិស្ថាន​ ឬ​ផ្លាស់​ប្តូរ​គោល​ដៅ​?

គន្ធា៖​ ចំពោះ​ខ្ញុំ​ ខ្ញុំ​នៅ​តែ​រក្សា​គោល​ជំហរ​របស់​ខ្លួន​ឯង​នៅ​ក្នុ​ង​ការ​អនុវត្ត​សិទ្ធិ​សេរី​ភាព​ខ្លួន​ឯង​ក្នុង​កា​រ​ការពារ​បរិស្ថាន​ និង​ធនធាន​ធម្មជាតិ​ ព្រោះ​ខ្ញុំ​ស្រឡាញ់​ ខ្ញុំ​ចង់​ការពា​រ​ តែ​ខ្ញុំ​​អាច​នឹង​ផ្លាស់​ប្តូរ​យុទ្ធសាស្រ្ត​ ចំណែក​ចំពោះ​គោល​ដៅ​វិញ​មិន​ផ្លាស់​ប្តូរ​ទេ​ ។

ច័ន្ទដារ៉ា៖​ តើ​កញ្ញា​មាន​អ្វី​ជា​សំណូមពរ​​?

គន្ធា៖​​ ពី​រដ្ឋាភិបាល​ ខ្ញុំ​ស្នើ​សុំ​កុំ​ឱ្យ​​​រដ្ឋា​ភិបាល​ចាត់​ទុក​យុវជន​ការ​ពារ​បរិស្ថាន​ ឬ​សិទ្ធិ​មនុស្ស​ជា​ដើម​ ជា​ក្រុម​ប្រឆាំង​ គួ​រ​តែ​ចូល​រួម​លើក​ទឹក​ចិត្ត​ពួក​គាត់​ព្រោះ​សកម្មភាព​ពួក​យើង​ជា​ការ​ចូល​រួម​ជា​មួយ​រដ្ឋា​ភិបាល​ដើម្បី​កែ​លម្អ​ចំណុច​ការ​ខ្វះ​ខាត​មួយ​ចំនួ​ន​ ព្រោះ​ពេល​ខ្លះ​រដ្ឋា​ភិបាល​មាន​ការងារ​ច្រើន​ អ៊ី​ចឹង​ការ​ងារ​មិន​អាច​គ្រប់​ជ្រុង​ជ្រោយ​ឡើយ​ ហើយ​មាន​មន្ត្រី​ខ្លះ​អ​សកម្ម​ ជា​ដើម​ ដូច​យើង​មើល​ឃើញ​ជាក់​ស្តែង​ហើយ​ដូច​ជា​បញ្ហា​ព្រៃ​លិច​ទឹក​ជា​ដើម​ហ្នឹង​ ក៏​មន្ត្រី​ខិល​ខូច​ជា​អ្នក​ទន្ទ្រាន​ ។

ខ្ញុំ​សូម​អំពាវ​នាវ​ដល់​តុលាការ​ឱ្យ​ទម្លាក់​បទ​ចោទ​ប្រកាន់​លើ​ពួក​ខ្ញុំ​ដែល​ជា​សកម្មជន​បរិស្ថាន​ ពួក​ខ្ញុំ​មិន​បាន​ធ្វើ​អ្វី​ប្រាស​ចាក​ច្បាប់​ឡើយ​ ។ ចំពោះ​ប្រជាពលរ​ដ្ឋ​ សូម​ឱ្យ​ពួក​គាត់​ជា​ពិសេស​​យុវជន​ចូល​រួម​ការពារ​បរិស្ថាន​ មិន​មែន​ទាល់​តែ​ចេញ​មុខ​ជា​សកម្មជន​ឡើយ​ គ្រាន់​តែ​ចូល​រួមកាត់​បន្ថយ​ការ​ប្រើ​ប្រាស់​ប្លាស្ទិច​ ចូល​រួម​ស្រឡាញ់​បរិស្ថាន​ ចូល​រួម​កាត់​បន្ថយ​​ការ​ប្រើ​យាន​យន្ត​សម្រាប់​ចម្ងាយ​ជិត​ ចូល​រួម​កាត់​បន្ថយ​ប្រើ​ប្រាស់​ទឹក​ភ្លើង​ដែល​​ខ្ជះ​ខ្ជាយ​ជា​ដើម​ហ្នឹង​ ក៏​បង​ប្អូន​បាន​ជួយ​ដែរ​ ។

រឿង​ចូល​រួម​ការ​ពារ​បរិស្ថាន​ មិន​មែន​ជា​រឿង​ខុស​ច្បាប់​ទេ​ វា​ជា​រឿង​របស់​យើង​ទាំ​ង​អស់​គ្នា​ យើង​ត្រូវ​តែ​មាន​ការ​ទទួល​ខុស​ត្រូវ​លើ​ធន​ធាន​ធម្មជាតិ​ដើម្បី​យើង​ទាំង​អស់​គ្នា​ និង​កូន​ចៅ​ជំនាន់​ក្រោយ​។

ច័ន្ទដារ៉ា៖ បាទ​! សូម​អរគុណ​គន្ធា​សម្រាប់​ការ​ផ្តល់បទ​សម្ភាស។

គន្ធា៖ ចាស៎! អរគុណ៕​

Newsroom​ Cambodia​ បាន​សម្ភាសន៍​​អ្នក​សារព័ត៌មាន​ចំនួន​៨រូប​ ដែល​កំពុង​បំពេញ​តួនាទី​របស់​ខ្លួន​ក្នុង​វិស័យ​សារព័ត៌មាន​នៅ​ប្រទេសកម្ពុជា​ អំពី​​ការ​យល់​ឃើញ​របស់​ពួកគាត់​ចំពោះ​សេរីភាព​សារព័ត៌មាន​​​ក្នុង​ប្រទេសកម្ពុជា​នាពេល​បច្ចុប្បន្ន​ ក៏​ដូច​ជា​ការ​អំពាវ​នាវ​របស់​ពួក​គាត់​ពី​សាធារណជន​ អ្នកកាសែត​រួម​អាជីព​ដូចគ្នា​ និង​ពី​ភាគី​រដ្ឋាភិបាល​ ដើម្បី​លើក​កម្ពស់​សេរីភាព​សារព័ត៌មាន​នៅ​កម្ពុជា​ឱ្យ​មាន​ភាព​ប្រសើរ​ឡើង​ ។

លោកស៊ុន​ ណារិន​ មានអាយុ៣៤ឆ្នាំ​ ជា​អ្នកសារព័ត៌មាន​របស់​សំឡេង​សហរដ្ឋអាមេរិក ​(VOA)​ លើកឡើង​ថា​៖ «និយាយ​ទៅ​យើង​មាន​របាយការណ៍​នៅ​ថ្នាក់​តំបន់​ គេ​បាន​វាយ​តម្លៃ​គឺ​ វា​បាន​ធ្លាក់​ចុះ​ ធ្លាក់​ចុះ​ហ្នឹង​វា​ធៀប​ក្រោយ​ឆ្នាំ​២០១៧​ នៅ​ពេល​ដែល​មាន​ការ​រំលាយ​គណបក្ស​សង្គ្រោះ​​ជាតិ​ មាន​ការ​បិទ​សារព័ត៌មាន​ The​ Cambodia​ Daily​ មាន​ការ​បិទ​ការិយាល័យ​វិទ្យុ​អាស៊ីសេរី (RFA)​ បន្ទាប់​មក​មាន​ការ​ចាប់​អ្នកសារព័ត៌មាន​ដាក់​ពន្ធ​នាគារ​ហូរ​ហែ​មក​អ៊ីចឹង។​ ស្ថាន​ភាព​ហ្នឹង​ វា​ធ្វើ​ឱ្យ​យើង​អ្នក​កាសែត​មាន​អារម្មណ៍ភ័យខ្លាច​ ហើយ​ប្រព័ន្ធ​ផ្សព្វផ្សាយ​ឯក​រាជ្យ​ក៏​ធ្លាក់ចុះ​ ហើយ​បុគ្គលិក​ខាង​វិស័យ​ហ្នឹង​ក៏​ធ្លាក់​ចុះ​ដែរ​ វា​មាន​ការ​ធ្លាក់ចុះ​ ហើយ​មិន​ទាន់​មាន​ភាព​ប្រសើរ​ទេ​មក​ដល់​ពេល​នេះ​»​ ។

លោក​បន្ត​ថា​ ខាង​មន្ត្រី​រដ្ឋាភិបាល​ភាគ​ច្រើន​មិន​ទាន់​យល់​ច្បាស់​ពី​តម្លៃ​នៃ​សេរីភាព​សារព័ត៌មាន​នៅ​ឡើយ​ទេ​ ហើយ​ជា​ពិសេស​នៅ​រយៈពេល​ថ្មីៗ​ចុង​ក្រោយ​នេះ​ មាន​សេចក្តី​ជូន​ដំណឹង​ពី​ខាង​មន្ត្រី​រដ្ឋាភិបាលខ្លះ​​​ទាមទារ​ឱ្យ​អ្នក​កាសែត​ត្រូវ​ជូន​ដំណឹង​ជា​មុ​ន​ មុន​ចុះ​យក​ព័ត៌មាន​ ដែល​នាំ​ឱ្យ​សេរី​ភាព​សារព័ត៌មាន​កាន់​តែ​ធ្លាក់​ចុះ​បន្ថែម​ទៀត​ ។​

ដើម្បី​លើ​ក​កម្ពស់​សេរី​ភាព​សារព័ត៌មាន​កម្ពុជា​​ លោក ស៊ុន​ ណារិន​ សំ​ណូម​ពរ​ដូច្នេះ​ថា​៖ «ចង់​ឱ្យ​ភាគី​រដ្ឋាភិបាល​ មន្ត្រី​រដ្ឋាភិបាល​ហ្នឹង​ផ្តល់​តម្លៃ​ ហើយ​ពាក្យ​ថា​ផ្តល់​តម្លៃ​ហ្នឹង​គឺ​ចង់​សំដៅ​ឱ្យ​ពួក​គាត់​ត្រូ​វ​យល់​ថា​ សារព័ត៌មាន​ហ្នឹង​មាន​តម្លៃ​សម្រាប់​ពួកគាត់​ មិន​មែន​សារព័ត៌មាន​ហ្នឹង​ធ្វើ​ឱ្យ​ខូច​ឈ្មោះ​រដ្ឋាភិបាល​ទេ​ ។ ពី​មហាជន​វិញ​ ជា​ធម្មតាទេ​ពួក​យើង​ធ្វើ​ព័ត៌មាន​សម្រាប់​មហាជន​ ឱ្យ​គាត់អាន​ គាត់​ស្តាប់​ទៅ​ ផ្តល់​តម្លៃ​ថាព័ត៌មានមាន​តម្លៃ​ទៅ​ ដូច្នេះ​ធ្វើ​ឱ្យ​ពួកគាត់​ទម្លាប់​អាន​ព័ត៌មានទៅ ស្តាប់ព័ត៌មាន​ មើល​ព័ត៌មាន​ជា​ប្រចាំ​វិញ​ទៅ​ ដើម្បី​​ឱ្យ​​​មាន​​​ចំណេះ​ដឹង​​ក្នុង​ការ​គិត​គូរ​ពី​ជីវភាព​ ការ​ប្រែ​ប្រួល​របត់​សង្គម​ ដូច​ជា​ឱ្យ​ពួក​គាត់​មាន​ការ​សម្រេច​ចិត្ត​ចុង​ក្រោយ​»​​​។

ចំណែក​លោក ​វណ្ណ​ សុគន្ធា​ ​អាយុ​៣២ឆ្នាំ​ ជា​អ្នក​សារព័ត៌មាន​សុំ​មិនបង្ហាញ​ឈ្មោះ​ស្ថាប័ន​​ បាន​លើក​ឡើង​ថា​៖ ​«បើ​និយាយ​ពី​សេរីភាព​សារព័ត៌មាន​នៅ​កម្ពុជា​យើង​វិញ​ ខ្ញុំ​អាច​និយាយ​ជា​រួម​ថា​ មាន​សេរី​ភាព​ច្រើន​ជាង​ប្រទេស​ដទៃ​ទៀត​ ដោយ​សារ​នៅ​ពេល​បច្ចុប្បន្ន​នេះ​ ទាំង​អង្គ​ភាព​សារព័ត៌មាន​ ទាំង​អ្នក​សារព័ត៌មាន​ អាច​មាន​សិទ្ធិ​សេរី​ភាព​ ក្នុង​ការ​ប្រកប​ធ្វើ​របស់​ខ្លួន​ហ្នឹង​ដោយ​សេរី​ មិន​មាន​ការ​គាប​សង្កត់​ណា​មួយទេ​ បើ​ទោះ​បី​មាន​បញ្ហាខ្លះៗ​រវាង​អ្នកកាសែត​និង​មន្ត្រី​មែន​ ប៉ុន្តែ​មិន​ដល់​ថ្នាក់​បិទ​សិទ្ធិ​សេរី​ភាព​ដូច​ប្រទេស​មួយ​ចំនួន​ទេ»​។

លោក ​វណ្ណ​ សុគន្ធា ​បាន​អំពាវ​នាវ​ដូច្នេះ​ថា​៖ «ផ្តើម​ពីមហាជន​ សូម​មហា​ជន​វាយ​តម្លៃ​ទៅ​លើ​ក្រុម​សារព័ត៌មាន​មួយ​ចំនួន​បាន​ហើយ​ កុំ​វាយ​តម្លៃ​ទាំងអស់​ បាន​​ន័យ​ថា​ ត្រី​មួយ​ស្អុយ​ មិន​មែន​ត្រី​មួយ​កន្ត្រក​ស្អុយ​នោះ​ទេ​ ដោយ​សារ​វា​ផ្តល់​ភាព​អយុត្តិធម៌​ដល់​សារព័ត៌មាន​ដទៃ​ទៀត​​។ ទីពីរមុន​នឹង​គាត់​ជឿ​លើ​ព័ត៌មានណា​មួយ​ សូម​ឱ្យ​គាត់​ផ្ទៀង​​ផ្ទាត់​គ្នា​សិន​ កុំ​ជឿ​តែ​ម្ខាងៗ​ ហើយ​មួយ​ទៀត​សូម​ឱ្យ​មហាជន​កាត់​បន្ថយ​ការ​តាម​ដាន​ព័ត៌មាន​ឯកជនភាព​ រឿង​ផ្ទៃ​ក្នុង​គ្រួសារ​បុគ្គល​ណា​មួយ​ ងាក​មក​ចាប់​អារម្មណ៍​រឿង​សង្គម​ជាតិ​វិញ»​ ។

លោក​បន្ត​ថា​៖ «សម្រាប់​អ្នក​​សារព័ត៌មាន​ដូច​គ្នា​ សូម​អនុវត្ត​ទៅ​តាម​ក្រម​សីលធម៌​វិជ្ជា​ជីវៈ​សារព័ត៌មាន​​ ធ្វើ​ដូច្នេះ​ដើម្បី​ផ្តល់​តម្លៃ​លើ​ខ្លួន​ឯង​ផង​ និង​អ្នកសារព័ត៌មាន​ដទៃ​ផង​ ហើយ​ជា​ពិសេស​គោរព​ច្បាប់​របស់​រដ្ឋផង​ ហើយមួយ​ទៀត​សំខាន់​សម្រាប់​អ្នក​សារព័ត៌មាន​ ហ៊ាន​និយាយ​ ហ៊ាន​ធ្វើ​ ហ៊ាន​ទទួល​ខុស​ត្រូវ​ អ្វី​ដែល​ខ្លួន​រាយការណ៍​ត្រូវ​ហ៊ាន​ទទួល​ខុសត្រូវ​ មាន​ន័យ​ថា​អ្នក​សារព័ត៌មាន​គ្រប់​រូប​មាន​​ទំនួល​ខុស​ត្រូវ​ចំពោះ​មហាជន​ទាំង​មូល​តែ​ម្តង»​​ ។

លោក វណ្ណ​ សុគន្ធា​ បន្ថែម​ថា​៖ «ទាក់​ទងរដ្ឋាភិបាល​ អាជ្ញាធ​រ​ ជា​ការ​អំពាវ​នាវ​របស់ខ្ញុំ​ ឃើញ​ថា​កន្លង​មក​ពួក​គាត់​មាន​អនុវត្ត​ជា​មួយ​អ្នក​សារព័ត៌មាន​បាន​ល្អ​ហើយ​ នេះ​សម្រាប់​ខ្ញុំ​ប៉ុណ្ណោះ​ ប៉ុន្តែ​បន្ថែម​លើ​ហ្នឹង​ ក៏​សូម​ឱ្យ​បន្ត​សហការ​ជា​មួយ​អ្នកសារព័ត៌មាន​បន្ថែម​ទៀត​ ដើម្បី​ផ្តល់​ព័ត៌មាន​ ចែកចាយ​ដល់​ប្រជាពលរដ្ឋ​ អ្នក​នាំ​ពាក្យ​ មន្ត្រី​ ក៏​ដូច​ជា​អ្នកសារព័ត៌មាន​សុទ្ធ​តែ​ជា​ប្រភេទ​មនុស្ស​ដែល​ជា​អ្នក​បម្រើ​មហាជន​ដូច​គ្នា​​ ។​ ទន្ទឹម​នេះ​ ក៏​សូម​ឱ្យ​មាន​ការ​យោគ​យល់​អធ្យាស្រ័យ​ទៅ​ដល់​អ្នកសារព័ត៌មាន​មួយ​ចំនួន​ បើ​សិន​ជា​មាន​ការ​អនុវត្ត​ខុស​ក្រមសីលធម៌​វិជ្ជាជីវៈ​អី​ សូម​ផ្តល់​ការអប់រំ​ ចៀស​វាង​ប្រើ​វិធាន​ការ​ច្បាប់​ដល់​ពួក​គាត់​ភ្លាមៗពេក​ បើ​យើង​អប់រំ​ហើយ​ ធ្វើ​កិច្ច​សន្យា​ហើយ​នៅ​តែ​ដដែលទៀត​ ចាំ​អនុវត្ត​វិធានការច្បាប់»​។

ចំណែក​​អ្នក​នាង អេង​ គីមហុង​ មាន​អាយុ​២៩ឆ្នាំ​ ជា​អ្នក​សារព័ត៌មាន​ដែល​សុំ​មិន​ប្រាប់​ពី​ស្ថាប័ន​ដែរ​នោះ​​​លើក​ឡើង​ថា​៖ «នៅ​ក្នុង​អាជីព​ជា​អ្នកសារព័ត៌មាន​ជាង​​១០ឆ្នាំមកនេះ​ ជា​ការមើល​ឃើញ​ក្នុង​នាម​បុគ្គល​ ដោយ​មិន​មាន​ការស្រាវ​ជ្រា​វ​អ្វី​ឡើយ​ ក្នុង​នាម​ទស្សនៈ​បុគ្គល​ សម្រាប់​ខ្ញុំ​នៅ​ចំណុច​មួយ​កណ្តាល ​(សេរីភាពសារព័ត៌មាន)​ វា​មិន​តឹង​តែង​ពេក​ហើយ​ ហើយ​ក៏​វា​មិន​មាន​លក្ខណៈ​ទូ​លំ​ទូ​លាយ​ពេក​ដែរ»។

ដើម្បី​លើក​កម្ពស់​សេរី​ភាព​សារព័ត៌មាន​កម្ពុជា​ អ្នក​នាង​បាន​អំពា​វ​នាវ​ដល់​ប្រជា​ពលរដ្ឋ​ អ្នក​សារព័ត៌មាន​ និង​រដ្ឋាភិបាល​ ដូច្នេះ​ថា​៖ «ពីមហាជន​ ខ្ញុំ​ចង់​ឱ្យ​មហាជន​បែង​ចែក​ឱ្យ​ដាច់​រវាង​អ្ន​ក​សារព័ត៌មាន​វិជ្ជាជីវៈ​ និង​អ្នក​មិន​មាន​វិជ្ជាជីវៈ មហាជន​ឱ្យ​តម្លៃ​ទៅ​ព័ត៌មាន​មិន​មាន​វិជ្ជាជីវៈ​ ដូច​ជា​កា​រ​ live​ ការ​និយាយ​តាម​បណ្តាញ​សង្គម​ Facebook​ ដោយ​អ្នក​ខ្លះ​និយាយ​បញ្ចេញ​បញ្ចូល​ដោយ​ខ្លួន​អី​អ៊ី​ចឹង​»។

អ្នកនាង​បន្ថែម​ថា៖ «ដោយ​ឡែក​ ពី​អ្នក​សារព័ត៌មាន​ដូច​គ្នា​វិញ​ ខ្ញុំ​គិត​ថា​ចំណុច​ហ្នឹង​យើង​ពិបាក​ស្នើ​សុំ​ព្រោះ​បុគ្គល​និង​ស្ថាប័ន​ព័ត៌មាន​ហ្នឹង​មាន​ការ​គិត​រៀងៗ​ខ្លួន​ នៅ​ក្នុង​ន័យ​ហ្នឹង​ ខ្ញុំ​ចង់​ភ្ជាប់​ទៅ​កាន់​អ្នក​សារព័ត៌មាន​តាម​ Online​ មួយ​ចំនួន​ដែល​គាត់​ចូលចិត្ត​អត្ថាធិប្បាយ​តាម​ផ្លូវ​អារម្មណ៍​​ខ្លួន​គាត់​ផ្ទាល់​ហ្នឹង​ នៅពេល​ពួក​គាត់​ចេះ​តែ​កាត់ក្តី​ដោយ​ខ្លួន​គាត់​ផ្ទាល់​ហ្នឹ​ង គាត់​គួរ​តែ​យល់​ដល់​អ្នក​សារព័ត៌មាន​ដែល​គេ​មាន​វិជ្ជាជីវៈ​ មាន​ស្ថាប័ន​ត្រឹម​ត្រូវ​ផង​ ។ សម្រាប់​ពី​ភាគី​រដ្ឋាភិបាល​ ខ្ញុំ​តែង​និយាយ​ដដែលៗ​ គឺ​ចង់​ឱ្យ​ពួក​គាត់​​យោគយល់​ សហការ​ ជា​មួយ​អ្នកសារ​ព័ត៌មាន​ បើ​អត់​ចង់​ឱ្យ​អ្នក​កាសែត​ផ្សាយ​ទៅតែ​ម្ខា​ង​ មន្ត្រី​រដ្ឋាភិបាល​មួយ​ចំនួនធំ​ គួរ​តែ​សហការ​ជា​មួយអ្នក​កាសែត​ ក៏​មាន​ដែរ​នូវ​មន្ត្រី​ ឬ​អ្នក​នាំ​ពាក្យ​ដែល​សហការ​ តែ​ខ្ញុំ​ចង់​ឃើញ​រូបភាព​ដែល​សហការ​នេះ​វា​ធំ​ជាង​ការ​ដែល​មិន​សហការ»​ ។

ចំណែក​កញ្ញា​ ទុយ​ អេងលី​ ​មាន​អាយុ​៣៨ឆ្នាំ​ ជា​អ្នក​សារព័ត៌មាន​សេរី ​(freelance)​ យល់​ឃើញ​ថា​៖ «សម្រាប់​សេរី​ភាព​សារព័ត៌មាន​ ខ្ញុំ​មើល​ឃើញ​ថា​ដូច​ជា​អត់​ទាន់​មាន​ភាព​ទូលំ​ទូលាយ​នោះទេ​ យើង​អាច​មើល​ឃើញ​កាល​ពី​ជំនាន់​កូវីដ​ផ្ទុះ​ដំបូងៗ​ កាល​ដែល​សម្តេច​នាយក​រដ្ឋ​មន្ត្រី​ធ្វើ​សន្និសីទ​កាសែត​ទាក់ទង​វ៉ាក់សាំងនោះ​ ខាង​​រដ្ឋាភិបាល​បើក​ឱ្យ​តែ​អ្នក​កាសែត​ដែល​លើក​ជើង​ខាង​គាត់​ ប៉ុន្តែ​បើ​យើង​ងាក​មក​អ្នក​សារព័ត៌មាន​ឯករាជ្យ​វិញ​ គឺ​ខាង​រដ្ឋាភិបាល​មិន​ឱ្យ​ចូល​រួម​ក្នុ​ង​សន្និសីទ​កាសែត​ហ្នឹង​នោះទេ»​​។

ពាក់​ព័ន្ធ​នឹងការ​លើក​កម្ពស់​សេរី​ភាព​សារព័ត៌មាន​នៅ​កម្ពុជា​វិញ​ កញ្ញា ទុយ​ អេងលី​ អំពាវ​ដូច្នេះ​ថា​៖ «សូម​រដ្ឋាភិបាល​ ខាង​ក្រសួង​ព័ត៌មាន​ សូម​ក្រឡេក​មើល​រឿង​ដែល​អត់​ប្រយោជន៍​កើត​មាន​ក្នុង​សង្គម​ ពេល​ខ្លះ​អ្នក​កាសែត​ online​ គាត់​ទៅ​ live​ អ៊ី​ចឹង​ គ្មាន​វិជ្ជាជីវៈ​ក្រ​មសីល​ធម៌​ យើង​មិន​មែន​ចង់​ឱ្យ​បិទ​កាសែត​ online​ អស់​ហ្នឹង​ដែរ​ព្រោះ​ជា​ឆ្នាំងបាយ​របស់​ពួក​គាត់ដែ​រ​ ប៉ុន្តែ​បើ​ក្រសួង​អាច​ចាត់​វិធានការ​ មាន​វិធី​សាស្រ្ត​ណា​​អាច​បណ្តុះ​បណ្តាល​អប់រំ​ពួក​គាត់​ទៅ​ បើ​គាត់​ធ្វើ​បាន​វា​ក៏​​ជា​មុខ​មាត់​របស់​រដ្ឋាភិបាល​ របស់​ប្រទេស​យើង​ដែរ​ ។ ចំណែក​ពី​ប្រជា​ពល​រដ្ឋ​វិញ​ ច​ង់​ឱ្យ​ពួក​គាត់​ចេះ​បែង​ចែក​ព័ត៌មាន​ពិត​ ព័ត៌មានមិនពិត​ ហើយ​មួយ​ទៀត​ប្រជាពលរដ្ឋ​ ពួក​គាត់​មិន​ហ៊ាន​ផ្តល់​បទ​សម្ភាសន៍​នៅ​ពេល​ដែល​យើង​ចុះ​យក​ព័ត៌មាន​ ពួកគាត់​មិន​សូវ​ចូល​រួម​ជា​មួយ​អ្នក​សារព័ត៌មាន​នោះ​ទេ​ ដូច្នេះ​ចង់​សំណូមពរ​ឱ្យ​ប្រជាពលរដ្ឋ​ជួយ​សហការ​ជា​មួយ​អ្នក​សារ​ព័ត៌មានផង​»​។

ចំពោះ​លោក ​ស៊ឺ​ន​ ចែង​ចើន​ វិញ​ មាន​អាយុ៣៧ឆ្នាំ​ ជា​អ្នក​សារព័ត៌មានខ្មែរ-កម្ពុជាក្រោម​ ពី​កាសែត​ព្រៃនគរ​ និង​សំឡេង​កម្ពុជាក្រោម​ លើក​ឡើងថា​៖ «សម្រាប់​ខ្ញុំ​ ខ្ញុំ​យល់​ថា​លំហ​សេរី​ភាព​នៅ​កម្ពុជា​នៅ​ចង្អៀត​ វា​មិន​បាន​ទូលំ​ទូលាយ​នៅ​ឡើយទេ​ មួ​យ​ថ្ងៃៗ​ កាន់​តែ​រួម​តូចទៅៗ​ មួយ​រយៈ​ចុង​ក្រោយ​នេះ​ ពេល​កម្ពុជា​រីក​រាល​ដាល​នូវ​ជំងឺ​កូវីដ១៩​ សេរី​ភាព​សារព័ត៌មាន​កាន់​តែ​ធ្លាក់​ចុះ​ ដោយ​រដ្ឋា​ភិបាល​យក​លេស​នេះ ​(ការរីករាលដាលកូវីដ១៩)​ ទៅ​បង្កើត​ជា​ច្បាប់​ផ្សេងៗ​ ក្នុង​ន័យ​បំបិទ​សេរីភាព​សារព័ត៌មាន​»។

ដើម្បី​លើក​កម្ពស់​សេរីភាព​សារព័ត៌មាន​ លោក​បាន​អំពាវ​ដូច្នេះ​ថា​៖ «សម្រាប់​អ្នក​សារព័ត៌មាន​ យើង​គួរ​គោរព​ទៅ​តាម​វិជ្ជាជីវៈ​របស់​ខ្លួន​ យើង​ត្រូវ​មាន​ប្រភព​ច្បាស់​លាស់​ សរុប​ឡើង​វិញ​ ធ្វើ​ម៉េច​គោរព​តាម​វិជ្ជាជីវៈ​របស់​ខ្លួន​ដែល​បាន​ចែង​ក្នុង​ក្រម​សីលធម៌​អ្នក​កាសែត​ ។ ពី​រដ្ឋាភិបាល​ ខ្ញុំ​អំពាវ​នាវ​ឱ្យ​រដ្ឋាភិបាល​ក​ម្ពុជា​ សូម​បញ្ឈប់​ការ​យាយី​លើ​អ្នក​កាសែត​ បញ្ឈប់​ការ​ចោទ​ប្រកាន់​ កា​រ​ចាប់​អ្នក​កាសែត​ដាក់​ពន្ធ​ធនាគារ​ ជា​ពិសេស​អាជ្ញា​ធរ​មូលដ្ឋាន​ សូម​ធានា​ដល់​សន្តិ​សុខ​ដល់​អ្នកសារព័ត៌មាន​ កុំ​មាន​ការ​យាយី​ផ្សេងៗ​ មក​លើអ្នក​កាសែត​ពេល​ចុះ​ធ្វើ​សេច​ក្តី​រាយការណ៍»​ ។

លោក​បាន​បន្ត​អំពាវ​ដល់​រាជ​រដ្ឋា​ភិបាល​កម្ពុជា​ សូម​ទម្លាក់​បទ​ចោទ​ប្រកាន់​នានា​លើ​អ្នក​កាសែត​ ហើយ​បើក​លំហ​សេរី​ភាព​សារព័ត៌មាន​​នៅ​ក្នុងប្រទេស​ ដើម្បី​ជួយ​ឱ្យ​កម្ពុជា​ទទួល​បាន​សេរី​ភាព​សារព័ត៌មាន​មួយ​ពិត​ប្រាកដ​ ហើយ​ក៏​អាច​ជា​មុខ​មាត់​រ​បស់​កម្ពុជា​លើ​ឆាក​អន្តរជាតិ​ផង​ដែរ​ ។

រីឯ​លោក សេង ថៃ​ មាន​អាយុ​៣៩ឆ្នាំ​ ជា​អ្នក​សារព័ត៌មាន​របស់​សំឡេង​ប្រជាធិបតេយ្យ​ (VOD) លើក​ឡើង​ថា​៖ «ក្នុង​នាម​ខ្ញុំ​ជា​អ្នក​សារព័ត៌មាន​មួយ​រូប​ ដែល​ខ្ញុំ​បម្រើ​ការងារ​ហ្នឹង​ជាង​១០ឆ្នាំ​មក​ហើយ​ ខ្ញុំ​សង្កេត​ឃើញ​ថា​ សេរីភាព​សារព័ត៌មាន​បច្ចុប្បន្ន​នេះ​ចាប់​តាំង​ពី​ឆ្នាំ​២០១៧​ មក​ មិន​ទាន់​មាន​ភាព​សេរី​ដូច​កាល​មុន​ឆ្នាំ២០១៧​ នោះទេ​ ដោយ​​សារ​សេរីភាព​ក្នុ​ង​ការ​ចុះ​យកព័ត៌មាន​ត្រូវ​បាន​រឹត​ត្បឹត​ ការ​ផ្តល់​ព័ត៌មាន​ពី​មន្ត្រី​រដ្ឋាភិបាល​ក៏​មិន​ទាន់​ទូលំ​ទូលាយ​ ទោះ​បី​ស្ថាប័ន​ខ្លះ​បង្កើត​ឱ្យ​មាន​អ្នក​នាំ​ពាក្យ​ក៏​ដោយ​ តែ​អ្នក​ទាំង​នោះ​មិន​ទាន់​សហការ​ ផ្តល់​ព័ត៌មាន​ត្រឹម​ត្រូវ​ ពេញ​លេញ​ ដល់​អ្នក​សារព័ត៌មាន​នៅ​ឡើយ​ទេ»​។

លោក​បន្តថា​ មួយ​រយៈ​ចុង​ក្រោយ​នេះ​ ដោយ​មាន​សេចក្តី​ជូន​ដំណឹង​ពី​ក្រសួង​ព័ត៌មាន​ និង​ស្ថាប័ន​ផ្សេងៗ​ ដែល​មិន​អនុញ្ញាត​ឱ្យ​អ្នក​សារព័ត៌មាន​​ចុះ​យក​ព័ត៌មាន​នៅ​កន្លែង​ស្ថិ​ត​ក្នុង​ការ​ស៊ើប​អង្កេត​របស់​សមត្ថកិច្ច​ ដែល​នាំ​ឱ្យ​ការ​អនុវត្ត​សេរី​ភាព​សារព័ត៌មាន​មិន​បាន​ពេញ​លេញ​ និង​ពេលខ្លះ​ អាជ្ញាធរ​ ឬ​សមត្ថកិច្ច​បាន​រារាំង​ការ​ចុះ​យក​ព័ត៌មាន​របស់​អ្នកកាសែត​ ដោយ​មាន​ការ​ដក​ហូត​ឧបករណ៍​កាសែត​ជាដើម​ ។

ដើម្បី​លើក​កម្ពស់​សេរីភាព​សារព័ត៌មាន​កម្ពុជា​ លោក សេង ថៃ​ អំពាវ​នាវ​ដូច្នេះ​ថា​៖ «សម្រាប់​ប្រជា​ពលរដ្ឋ​ សូម​គាត់​កុំ​ខ្លាច​ក្នុង​ការ​ផ្តល់​ព័ត៌មាន​ ឬ​ការ​ផ្តល់​បទ​សម្ភាសន៍​ដល់​អ្នក​កាសែត​ សូម​ពួក​គាត់​កុំ​មាន​ការ​ភ័យ​ខ្លាច​ ព្រោះ​អ្នក​កាសែត​ជា​អ្នក​នាំ​សារ​ប្រជា​ពលរដ្ឋ​ទៅ​កាន់​មន្ត្រី​រដ្ឋាភិបាល​ទៅ​វិញ​ទេ​ ។ សម្រាប់​ពី​អ្នក​កាសែត មិន​មាន​អ្វី​ច្រើន​ទេ​ អ្នក​​កាសែត​​គួរ​តែ​ប្រកាន់​នូវ​វិជ្ជា​ជីវៈ​ក្រម​សីលធម៌​របស់​ខ្លួន​នៅ​ក្នុង​ការ​ចុះ​យក​ព័ត៌មាន​ សរសេរ​ព័ត៌មាន​ ធ្វើ​គោរព​តា​ម​វិជ្ជា​ជីវៈ​»។

លោក​បន្ថែម​ថា៖ «ចំណែកពីរដ្ឋាភិបាល​ សុំ​ឱ្យ​រដ្ឋា​ភិបាល​បើក​ទូលាយ​ ធ្វើ​សហ​ប្រតិបត្តិ​ការ​ជាមួយ​អ្នក​កាសែត​ឱ្យ​បាន​ពេញ​លេញ​ កុំ​ឱ្យ​មាន​កា​រ​រឹត​ត្បឹត​ ឬ​រារាំង​ដល់​អ្នក​កាសែត​ សូម​ផ្តល់​នូវ​កិច្ច​សហ​ការ ​ក្នុង​បទ​សម្ភាសន៍​ ឬ​ការ​សុំ​ឆ្លើយ​តប​ណា​មួយ​ ព្រោះ​អ្នក​កាសែត​ គាត់​ត្រូវ​ការ​ប្រភព​តុល្យភាព​ ហើយ​សុំ​ឱ្យ​មន្ត្រី​រដ្ឋា​ភិបាល​កុំ​ប្រើ​ពាក្យ​អសុរោះ​ កុំ​មើល​ងាយ​អ្នក​កាសែត​ ព្រោះ​អ្នក​កាសែត​យក​ព័ត៌មាន​មិន​មែន​ដើម្បី​ផល​ប្រយោជន៍​ផ្ទាល់​ខ្លួន​ទេ​ គឺដើម្បី​បម្រើ​ប្រយោជន៍​មហា​ជន​ទេ​» ។

​លោក ​លិវ​ លីម៉ឹង​ វិញ​ មាន​អាយុ​២១ឆ្នាំ​ ជា​អ្នក​សារព័ត៌មានដែល​ស្នើ​សុំ​មិន​បញ្ចេញឈ្មោះ​​ស្ថាប័ន​ដែរ​​នោះ​​ បាន​លើក​ឡើង​ថា​៖ «សម្រាប់​ខ្ញុំ​ដែល​ជា​អ្នកសារព័ត៌មាន​ថ្មី​ថ្មោង​មួយ​រូប​ ខ្ញុំ​មើល​ឃើញ​ថា​វិស័យ​សារព័ត៌មាន​ និង​សេរីភាព​សារព័ត៌មាន​នៅ​កម្ពុជា​យើង​បច្ចុប្បន្ន​នេះ​ មិន​ទាន់​មាន​ភាព​ពេញ​លេញ​ក្នុង​ការ​និយាយ​ស្តី​ ឬ​ក៏​ផ្សព្វ​ផ្សាយ​នៅ​ឡើយទេ​ ប៉ុន្តែ​បើ​ប្រៀប​ធៀប​ជា​មួយ​ពីមុន​ យើង​មើល​ឃើញថា​ មាន​ការ​បើក​ចំហរ​ច្រើន​ពី​សំណាក់​អាជ្ញា​ធរ ពី​សំណាក់​ភាគី​ពាក់ព័ន្ធ​ផ្សេងៗ​ ជាក់​ស្តែង​មន្ត្រី​ ឬ​អ្នក​នាំ​ពាក្យ​មួយ​ចំនួន​ គាត់​រាង​រើស​អើង​ស្ថាប័ន​ដោយសារ​ពួក​គាត់​​ដូច​ជា​មិន​សូវ​សហការ​ដោយ​រុញ​ទៅ​នេះ​ទៅ​នោះ​ បើ​​មិន​មែន​ជា​ស្ថាប័ន​ដែល​ស្រប​នឹង​គោល​ជំហរ​របស់​គាត់​» ។​

ដើម្បី​លើក​កម្ពស់​សេរីភាព​សារព័ត៌មាន​កម្ពុជា​ លោក លិ​វ​ លីម៉ឹង​ អំពាវ​នាវ​ដូច្នេះ​ថា​៖ «ពី​អ្នក​សារព័ត៌មាន​ ខ្ញុំ​មើល​ឃើញ​ថា​ ឥឡូវ​យើង​មាន​ពលរដ្ឋ​អ្នក​សារព័ត៌មាន​ច្រើន​ព្រោះ​យើង​ស្ថិត​នៅ​ក្នុង​ប្រព័ន្ធ​ឌីជីថល​ ឱ្យ​​តែ​មាន​​ smartphone​ អាច​ធ្វើ​អ្នក​សារព័ត៌មាន​បាន​ហើយ​ តែ​បើ​មាន​វិជ្ជា​ជីវៈ​ឬ​អត់​គឺ​មិន​ដឹង​ទេ?​ ពេល​ខ្លះ​ពួក​គាត់​ទៅ​យក​ព័ត៌មាន​ដែល​ជា​រឿង​ផ្ទៃ​ក្នុង​របស់គេ​ គាត់​យក​សិទ្ធិ​អ្នក​សារព័ត៌មាន​ហ្នឹង​លើស​ព្រំដែន​ ដែល​បង្ក​ឱ្យ​កិត្តិស័ព្ទ​ដល់​អ្នកសារព័ត៌មាន​គេ​ពិត​ប្រាកដ​ហ្នឹង​ ធ្លាក់​ទៅ​តាម​ហ្នឹង​ ។ ពី​រដ្ឋា​ភិបាល​ សូម​ឱ្យ​ជួយ​សម្រួល​ដល់​អ្នក​កាសែត​ដែល​ពួក​គាត់​ចុះ​ទៅ​មូលដ្ឋាន​ហ្នឹង​ សូម​ឱ្យ​សហការ​ជា​មួយ​ពួកគាត់​ ដោយ​មិន​ត្រូវ​រើស​អើង​ស្ថាប័ន​នោះ​ទេ​» ។​

ចំណែក​លោក​ ភិន​ រតនា​ មាន​អាយុ២១ឆ្នាំ​ ជា​អ្នកកាសែត​ freelance​ បាន​លើក​ឡើង​ថា​៖ «សម្រាប់​ខ្ញុំ​ដែល​ទើប​ប្រឡូក​ក្នុង​វិស័យ​សារព័ត៌មាន​ម្នាក់​ ខ្ញុំ​យល់ថា​ សេរី​ភាព​សារព័ត៌មាន​នៅ​ពេលនេះ​​ មាន​ការ​រីក​ចម្រើន​ជាង​មុន ក៏​ប៉ុន្តែ​ក៏​ត្រូវ​ការ​អភិវឌ្ឍ​ កែ​លម្អ​បន្ថែម​ទៀត​ ជា​ពិសេស​ការ​ផ្តល់​ឱ្យ​អ្នក​កាសែត​នូវ​ភាព​ទូលំ​ទូលាយ​ជាង​មុន​ក្នុង​ការ​បំពេញ​ការងារ​របស់​ពួកគាត់​ ។​កន្លង​មក​ សម្រាប់​អ្នក​សារព័ត៌មាន​មួយ​ចំនួន​ដែល​គាត់​រាយការណ៍​ពី​បញ្ហា​ចម្រូង​ចម្រាស់​ក្នុង​សង្គម​ គាត់​តែង​តែ​ជួប​ប្រទះ​នូវ​បញ្ហា​ភ័យខ្លាច​ ដែលនាំ​មាន​ការ​ចោទ​ប្រកាន់​លើ​ពួក​គាត់​ ជា​ពិសេស​សម្រាប់​អ្នក​ធ្វើ​រឿង​ដូច​ជា​ពី​បញ្ហាដីធ្លី​ បញ្ហា​នយោបាយ​ជា​ដើម​ហ្នឹង​ អ្នក​កាសែត​មួយ​ចំនួន​ត្រូវ​បាន​គេ​គំរាម​កំហែង​ អ្នក​ខ្លះ​វិញ​ ត្រូវ​បាន​អាជ្ញាធរ​ដក​ឧបករណ៍​ព័ត៌មាន​ ដែល​សកម្មភាព​នេះ​សម្តែង​នូវ​ការ​រឹត​ត្បឹត​សេរីភាព​ដល់​អ្នកកាសែត​ ដែល​ធ្វើ​ឱ្យ​ការ​ផលិត​ព័ត៌មាន​មិន​គ្រប់​ជ្រុងជ្រោយ»​​ ។

ដើម្បី​លើក​កម្ពស់​សេរីភាព​សារព័ត៌មាន​ លោក​បាន​អំពា​វ​នាវ​ដូច្នេះថា​៖ «ពីមហាជន​ ខ្ញុំ​ចង់​ឱ្យ​ពួក​គាត់​ដឹង​ថា​តួនាទី​អ្នក​សារព័ត៌មាន​គឺ​សំខាន់​ណាស់​សម្រាប់​នាំ​ព័ត៌មាន​ដល់​ការ​សម្រេច​ចិត្ត​របស់​ពួក​គាត់​ក្នុង​ជីវភាព​ប្រចាំថ្ងៃ​  ប្រជា​ពលរដ្ឋ​គួរ​ចូល​រួម​សហការ​ គាំទ្រ​ដល់​ការងារ​របស់​អ្នក​កាសែត​ ។ ពី​រដ្ឋា​ភិបាល​វិញ​ គួរ​តែ​មាន​ការ​បន្ធូរ​បន្ថយ​នូវ​ការ​រឹតត្បឹត​ ក៏​ដូច​ជា​មាន​ការ​ផ្តល់​ឱកាស​ដល់​អ្នក​កាសែត​រាយការណ៍​ព័ត៌មាន​កាន់​តែ​សេរី​ជាង​មុន​»៕​

យោង​តាម​ព្រះ​រាជ​ក្រម​ចេញ​ផ្សាយ​កាល​ពី​ថ្ងៃ​ទី០៣​ ខែវិច្ឆកា​ ឆ្នាំ២០២១​ ព្រះ​មហា​ក្សត្រ​ព្រះ​បាទ​ នរោត្តម​ សីហមុនី​ ទ្រង់​បាន​ឡាយ​ព្រះ​ហត្ថ​លេខា​អនុញ្ញាត​ប្រកាស​ឱ្យ​ប្រើ​ប្រាស់​ច្បាប់​ធម្មនុញ្ញ​ស្តី​ពី​វិសោធន​កម្ម​មាត្រា១៩ថ្មី​ មាត្រា​៨២ថ្មី​ មាត្រា១០៦ថ្មី(មួយ)​ មាត្រា១១៩ថ្មី​ និង​មាត្រា​១៣៧ថ្មី​ នៃ​រដ្ឋ​ធម្មនុញ្ញ​នៃ​ព្រះ​រាជា​ណាចក្រ​កម្ពុជា​ និង​ មាត្រា៣​និងមាត្រា៤​  នៃ​ច្បាប់​ធម្មនុញ្ញ​បន្ថែម​សំដៅ​ធានា​នូវ​ដំណើរ​ការ​ជា​ប្រក្រតី​នៃ​ស្ថាប័នជាតិ​ ជា​ផ្លូវការ​។​

ព្រះ​រាជ​ក្រម​នោះ បាន​គូស​បញ្ជាក់​យ៉ាង​ច្បាស់​នូវ​កថាខណ្ឌ​មួយ​ចំនួន​ដែល​ចែង​ថា​ ប្រធានរដ្ឋសភា​ ប្រធានព្រឹទ្ធ​សភា​ ត្រូវ​បោះ​ឆ្នោត​ជ្រើស​រើស​ចេញ​ពី​សមាជិក​ណា​ដែល​មាន​សញ្ជាតិ​ខ្មែ​រ​តែ​មួយ​គត់​ ចំណែក​វរជន​ដែល​ត្រូវ​ចាត់​តាំង​ជា​នាយរដ្ឋមន្ត្រី​ក៏ត្រូវ​​តែ​ជា​តំណាងរាស្ត្រ​​ដែល​មាន​សញ្ជាតិ​ខ្មែរ​តែ​មួយ​គត់​ដែរ​ ដោយ​ឡែក​ប្រធាន​ក្រុ​ម​ប្រឹក្សា​ធម្មនុញ្ញ​វិញ​តម្រូវ​ឱ្យ​មាន​សញ្ជាតិខ្មែរ​តែមួយ​គត់​ផង​​ ព្រម​ទាំង​មាន​សញ្ជាតិ​ខ្មែរ​ពី​កំ​ណើត​ផង​ ។

ព្រះ​រាជ​ក្រម​ដដែល​បាន​បន្ថែម​ថា​ «ច្បាប់​ធម្មនុញ្ញ​នេះ​ត្រូវ​បាន​ប្រកាស​ជា​ការ​ប្រញាប់​»​ ។​

គួរ​បញ្ជាក់​ផង​ដែ​រថា​ ការ​ប្រកាស​ព្រះរាជ​ក្រម​នេះ​ធ្វើ​ឡើង​ បន្ទាប់​ពី​រដ្ឋសភា​បាន​អនុម័ត​យល់​ព្រម​ទាំង​ស្រុង​លើ​សេចក្តី​ព្រាង​ច្បាប់​ធម្មនុញ្ញ​ស្តី​​ពី​ការ​កំណត់​សញ្ជាតិ​ខ្មែរ​តែ​មួយ​សម្រាប់​ថ្នាក់​ដឹក​នាំ​កំពូល៤​ នេះ​កាល​ពី​ថ្ងៃ​ទី២៥​ ខែតុលា​ ឆ្នាំ២០២១​។ ​

គួរ​រម្លឹក​ថា​ សេចក្តី​ព្រាង​ច្បាប់​រដ្ឋធម្មនុញ្ញ​នេះ​ជា​សំណើរ​របស់​លោក​នាយករដ្ឋ​ម​​ន្ត្រី​​ហ៊ុន​​ សែន​​ ដែល​បាន​ចេញ​មក​ប្រកាស​បញ្ជា​ឱ្យ​រដ្ឋ​មន្ត្រី​ក្រសួង​យុត្តិធម៌​កម្ពុជា​សិក្សា​រៀប​ចំ​ឡើង កាល​ពី​ថ្ងៃទី០៦​ ខែតុលា​ ឆ្នាំ២០២១​៕

តាម​រយៈ​សេចក្តី​ប្រកាស​ព័ត៌មាន​នៃ​អគ្គ​លេខា​ធិការដ្ឋាន​រដ្ឋសភា​កាល​ពី​ថ្ងៃ​ទី២៥​ ខែតុលា​ ឆ្នាំ​២០២១​ សមាជិក​រដ្ឋសភា​ទាំង​ ១១១រូប​ ក្រោម​អធិបតី​ភាព​របស់លោក​ហេង​ សំរិន​ ប្រធានរដ្ឋសភា​ បាន​ធ្វើ​កា​រ​អនុម័ត​យល់​ព្រម​ទាំង​ស្រុង​លើ​សេចក្តី​ព្រាង​ច្បាប់​។

គួរ​បញ្ជាក់​ថា​ គណៈ​រដ្ឋ​មន្ត្រី​កម្ពុ​ជាបាន​អនុម័ត​រួច​ជា​ស្រេច​កាល​ពី​ថ្ងៃទី០៨​ ខែតុលា​ ឆ្នាំ២០២១​ លើ​សេចក្តី​ព្រាង​ច្បាប់​ធម្មនុញ្ញ​ស្តី​ពី​វិសោធនកម្ម​ មាត្រា១៩ថ្មី​ មាត្រា៨២ថ្មី​ មាត្រា១០៦ថ្មី​(មួយ)​ មាត្រា១១៩ថ្មី​ មាត្រា១៣៧ថ្មី​ មាត្រា៣​ និង​មាត្រា៤​ នៃ​ច្បាប់​ធម្មនុញ្ញ​បន្ថែម​សំដៅ​ធានា​នូវ​ដំណើរ​ជា​ប្រក្រតី​នៃ​ស្ថាប័នជាតិ​ ។

វិសោធន​កម្ម​នេះ​ក៏​បាន​ដាក់​បញ្ចូល​កថា​ខណ្ឌ​ដែល​ចែង​ថា​ «ថ្នាក់​ដឹក​នាំ​ជាតិ​ដែល​ជា​ ប្រធានព្រឹទ្ធសភា​ ប្រធានរដ្ឋសភា​ ប្រធានក្រុមប្រឹក្សាធម្មនុញ្ញ​ និងនាយករដ្ឋមន្ត្រី​ ត្រូវ​មាន​សញ្ជាតិ​ខ្មែរ​តែ​មួយ​គត់​»​ ។

លោក​សុខ ឥសាន​ អ្នក​នាំ​ពាក្យ​គណបក្ស​ប្រជា​ជ​ន​កម្ពុជា​ បាន​លើក​ឡើង​ថា​ ការ​អនុម័ត​របស់​រដ្ឋសភា​គឺ​ជា​រឿង​ត្រឹម​ត្រូ​វ​ ព្រោះ​ដើម្បី​បង្ការ​ដល់​អ្នក​នយោបាយ​ដែល​ធ្វើ​ខុស​ ហើយ​តែង​រត់​ភៀស​ខ្លួន​ទៅ​ក្រៅ​ប្រទេស​ចេញ​ក្រៅ​ដែន​សមត្ថកិច្ច​កម្ពុជា​។

លោក​សុខ​ ឥសាន​បានបន្ត​ថា​៖​ ​«​ដូច​ករណី​មេអតីត​​​បក្ស​​ប្រឆាំង​​កន្លង​​ទៅ​​ ទោះ​​បី​ធ្វើ​សច្ចា​ប្រណិ​ធាន​ក្តី​ ក៏​នៅ​មិន​គោរព​ដែរ​ ដូច្នេះ​ យើង​ត្រូវ​តែ​មាន​ច្បាប់​ដើម្បី​គូស​បន្ទាត់​ក្រហម​ […]​ បើ​គាត់​ពិត​ជា​ស្រឡាញ់​ជាតិ​មែន​ បើ​គាត់​ចង់​ធ្វើ​នា​យក​រដ្ឋ​មន្ត្រី​ ប្រ​ធាន​រដ្ឋ​សភា​ ប្រធាន​ព្រឹទ្ធសភា​ ​ប្រធាន​ក្រុម​ប្រឹ​ក្សា​​ធម្មនុញ្ញ​ អាហ្នឹង​ គាត់​ខ្លាច​អី​នឹង​លះ​បង់​សញ្ជាតិ​បរទេស​ចេញ​ បើ​នរណា​មិន​ហ៊ាន​លះ​បង់​សញ្ជាតិ​បរទេស​ចេញ​ កុំ​ជឿ​ថា​អ្នក​ហ្នឹង​ស្នេហា​ជាតិ​ខ្មែ​រ​ពិត​ប្រាកដ​នោះ​»​។

ចំណែក​លោក​អេង​ ឆៃអ៊ាង​ អនុ​ប្រធាន​អតីត​គណបក្ស​សង្គ្រោះ​ជាតិ​វិញ​ បានយល់​ឃើញ​ថា​ ការ​អនុម័ត​របស់​រដ្ឋសភា​ គឺ​ជា​ការ​ឥត​ប្រយោជន៍​ គឺ​មិន​មាន​ផល​ចំណេញ​អ្វី​ដល់​ប្រទេស​កម្ពុជា​នោះ​ទេ​ ។ លោកបាន​និយាយ​បន្ថែម​ថា​ ការ​អនុម័ត​របស់​រដ្ឋ​សភា​​ នោះ​គឺ​ជា​លទ្ធផល​របស់​សភា​ឯកបក្ស​។

លោក​អេង​ ឆៃអ៊ាង​ បានបន្ត​ថា​៖​ «មនុស្ស​ដែល​មាន​សញ្ជាតិ​លើស​ពី​មួយ​ គឺ​ច្រើ​ន​តែ​មនុស្ស​ដែល​មាន​ប្រយោជន៍​សម្រាប់​ប្រទេស​ខ្លួន​ឯង​ទេ​ ដូច​ជា​ប្រទេស​អ៊ី​ស្រា​អែល​ ជន​ជាតិ​ជ្វីហ្វ​ អ៊ី​ស្រា​អែល​ហ្នឹង​ណា​ ច្រើន​មាន​សញ្ជាតិ​លើស​ពី​មួយ​ តែ​គេ​យក​ចំណេះ​ដឹង​ គេ​យក​ធន​ធាន​ដែល​គេ​បាន​ពី​ប្រទេស​ទីពី​រ ទីបី​ គេ​យក​ទៅ​ជួយ​ប្រទេស​ជាតិ​វិញ​»​។

លោក​បន្ថែម​ថា​៖​ «ឯ​អ្នក​ខ្លះ​ មាន​សញ្ជាតិ​តែ​មួយ​ទេ​ តែ​បាន​បំផ្លាញ​ជាតិ​ លួច​ជាតិ​ លក់​ជាតិ​ សម្លាប់​ជាតិ​ខ្លួន​ឯង​ហ្នឹង​ ដូច​យើង​មើល​ មេ​ដឹក​នាំ​ខ្មែរ​ក្រហម​ ជាដើម​ មាន​សញ្ជាតិ​ប៉ុន្មាន​?​ ដូច្នេះ​ សរុប​មក​វិញ​ ច្បាប់​ដែល​កំណត់​សញ្ជាតិ​ខ្មែរ​តែ​មួយ​សម្រាប់​ថ្នាក់​ដឹក​នាំ​កំពូល៤​ នាក់​នោះ​ណា​ ជា​ច្បាប់​ឥត​ប្រយោជន៍​ គ្រាន់​តែ​ជា​ច្បាប់​ធ្វើ​តាម​កំហឹង​របស់លោកហ៊ុន​ សែន​ តែ​ប៉ុណ្ណឹង​ទេ​បាទ​»​។

ជុំវិញ​បញ្ហា​នេះ​ លោក​យង់​ ពៅ​ អគ្គ​លេខា​ធិកា​រ​រាជ​បណ្ឌិត្យ​សភា​កម្ពុជា​ បានលើក​ឡើង​ថា​ កម្ពុជា​ដល់​វេលា​សម្រាប់​ធ្វើ​សេចក្តី​ព្រាង​ច្បាប់​កំណត់​សញ្ជាតិ​ខ្មែ​រតែ​មួយនេះ​ហើយ​ ព្រោះ​ថ្នាក់​ដឹកនាំ​ទាំង​នេះ​ ជា​អ្នក​កាច់​ចង្កូត​ប្រទេស​ជាតិ​។

លោក​យង់​ ពៅ​បានបន្ត​ថា​៖ «បើ​យើង​ក្រឡេក​ទៅ​មើល​ប្រទេស​ណា​ក៏​ដោយ​លើ​ពិភព​លោក​ គឺ​អ្ន​ក​នយោបាយ​ មិន​និយាយ​ដល់​ថ្នាក់​ដឹក​នាំ​កំពូល​អ៊ីចឹង​ផង​ ប្រទេស​ខ្លះ​គេ​កំណត់​ឱ្យ​មាន​សញ្ជាតិ​តែ​មួយទេ​ […]​ រដ្ឋាភិបាល​យើង​កំណត់​តែ​ថ្នា​ក់​ដឹក​នាំ​កំពូល​ ៤​នេះ​ទេ​ ព្រោះ​បរិបទ​ប្រទេស​យើង​ចង់​កៀង​គរ​ធន​ធាន​មនុស្ស​ឱ្យ​បាន​ច្រើន​ពី​ប្រភព​ផ្សេង​មក​ចូល​រួម​ជា​មួយ​គ្នា​» ​។

លោក​យង់​ ពៅ​បានបន្ថែម​ថា​ បើ​សិន​ជា​យើង​ពិត​ជា​ស្រឡាញ់​ប្រទេស​ជាតិ​ពិត​ប្រាកដ​ ហើយ​ក្នុង​ឋានៈ​ជា​ថ្នាក់​ដឹក​នាំ​កំពូល​ទៀត​នោះ​ រឿង​អ្វី​ដែល​យើង​មិន​ហ៊ាន​លះ​បង់​សញ្ជាតិ​ផ្សេង​ ហើយ​ចាំ​បាច់​មាន​សញ្ជាតិ​បរទេស​អម​ ឬ​មួយ​ការ​ស្រឡាញ់​ជាតិ​នោះ​ គឺ​គ្រាន់​តែ​ជា​ពាណិជ្ជ​កម្ម​នយោបាយ​។

ដោយ​ឡែក​លោក​រ៉ឹម​ សុខវី​ អ្នក​វិភាគ​នយោបាយ​វ័យ​ក្មេង​ បានយល់​ឃើញ​ថា​ ច្បាប់​កំណត់​សញ្ជាតិ​ខ្មែរ​តែ​មួយ​នេះ​គឺ​ជា​រឿង​ត្រឹមត្រូវ​ ក៏​ប៉ុន្តែ​វា​មិន​សូវ​ត្រូវ​នឹង​ស្ថានការណ៍​ ព្រោះ​ច្បាប់​នេះ​បង្កើត​ឡើង​ក្រោយ​មាន «​សង្គ្រាម​ពាក្យ​សម្តី​» រវាង​លោក​នាយក​រដ្ឋមន្ត្រី​ហ៊ុន​ សែន​ និង​ប្រធាន​អតីត​គណបក្ស​សង្គ្រោះ​ជាតិ​លោក​ សម​ រង្ស៉ី​។

លោកបាននិយាយ​ថា​ ច្បាប់​នេះ​បី​ដូច​ទប់​ស្កាត់​មិន​ឱ្យ​សកម្ម​ជន​បក្ស​ប្រឆាំង​នៅ​ក្រៅ​ប្រទេស​ធ្វើ​នយោបាយ​សារ​ជាថ្មី​ ដូច្នោះ​ដែរ​។

លោក​រ៉ឹម​ សុខវី​បានបន្ថែម​ថា​៖ «ខ្ញុំ​គិត​ថា​ បញ្ហា​ការ​កំណត់​សញ្ជាតិ​ខ្មែរ​តែ​មួយ​សម្រាប់​ថ្នាក់​ដឹក​នាំ​កំពូល៤​ របស់​កម្ពុជា​នេះ​ មិន​មែន​ជា​អាទិភាព​នោះ​ឡើយ​ បញ្ហា​អាទិភាព​នោះ​គឺ​ បញ្ហាកូវីដ១៩​ និង​អំពើ​ពុករលួយ​ ដែល​រដ្ឋា​ភិបាល​ត្រូវ​ដោះស្រាយ​ ច្បាប់​នេះ​ដូច​មិន​សូវ​ចាំ​បាច់​នៅ​ពេល​បច្ចុប្បន្ន​នេះ​ទេ​»​៕

យោង​តាម​សេចក្តី​ព្រាង​ច្បាប់​ស្តី​ពី​ការ​គ្រប់​គ្រង​ហិរញ្ញ​វត្ថុ​ដែល​ជា​លទ្ធផល​នៃ​សម័យ​ប្រជុំ​ពេញ​អង្គ​គណៈរដ្ឋមន្ត្រី​ កាល​ពី​ថ្ងៃទី២២​ ខែតុលា​ ឆ្នាំ២០២១​ រដ្ឋា​ភិបាល​កម្ពុជាបាន​គ្រោង​ចំណាយ​ថវិកា​ជាតិ​សរុប​ឱ្យ​ស្ថិត​នៅ​ក្នុង​រវង្វង់​ចំនួន​ ៣៤,៧​ ទ្រីលានរៀល​ ឬ​ស្មើ​នឹង​ប្រមាណ​ ៨,៥​ ពាន់​លាន​ដុល្លារ​អាមេរិ​ក​ ដែល​ស្មើ​នឹង​ ២៧,៩៥%​ នៃ​ផលិត​ផល​ក្នុង​ស្រុក​សរុប​ (ផ.ស.ស.)​ ដែល​កើន​ឡើង​ចំនួន​ ៨,៤%​ បើ​ធៀប​នឹង​ច្បាប់​ថវិកា​ជាតិ​ឆ្នាំ២០២១​ ។

សេចក្តី​ព្រាង​ច្បាប់​ដដែល​បាន​បន្តថា​ រដ្ឋាភិបាល​កម្ពុជា​គ្រោង​នឹ​ង​ប្រមូល​ចំណូល​ក្នុង​ថវិកា​រដ្ឋ​ឱ្យ​បាន​ចំនួន​ ២៥,៦​ ទ្រី​លាន​រៀល​ ឬ​ស្មើ​នឹង​ ៦,៣​ ពាន់​លាន​ដុល្លារអាមេរិ​ក​ ដែល​ស្មើ​នឹង​ ២០,៦១%​ នៃ​ ផ.ស.ស.​ កើន​ឡើង​ ១៩,៣%​ បើ​ធៀប​នឹង​ច្បាប់​ថវិកា​ជាតិ​ឆ្នាំ២០២១​ ។

ដើម្បី​បង្គ្រប់​គម្រោង​ចំណាយ​ចំនួន ៨,៥​ ពាន់​លាន​ដុល្លារ​អាមេរិក​ រដ្ឋាភិបាល​ក៏​គ្រោង​នឹង​ខ្ចី​បុល​ពី​បរទេស​ដែល​ជា​ដៃ​គូ​អភិវឌ្ឍន៍​ចំនួន​ ១៦០០​ លានSDR​ ឬ​ស្មើនឹង​ ២,២៦០​ ពាន់​លាន​ដុល្លារ​អាមេរិក​ផង​ដែរ​ ដែល​កើន​ឡើង​ចំនួន​ ១០០​ លាន​SDR​ បើ​ធៀប​នឹង​ឆ្នាំ២០២១​។

​«សេចក្តី​ព្រាង​ច្បាប់​ស្តី​ពី​ហិរញ្ញ​វត្ថុ​សម្រាប់​គ្រប់​គ្រង​ឆ្នាំ​២០២១​…​ត្រូវ​រៀប​ចំ​ឡើង​នៅ​ក្នុង​បរិការណ៍​ដែល​ប្រទេស​កម្ពុជា​កំពុង​ស្ថិត​នៅ​កណ្តាល​នៃ​វិបត្តិ​កូវីដ១៩​ នៅ​ឡើយ​ បន្ទាប់​ពី​ព្រឹត្តិកាណ៍​សហគមន៍​ ២០កុម្ភៈ​ ២០២១​ និង​ការ​បន្ត​រីក​រាល​ដាល​នៃ​មេ​រោគ​កូរ៉ូណា​បំប្លែង​ថ្មី​ជា​បន្ត​បន្ទាប់​ ដែល​បាន​បង្ក​ឱ្យ​មាន​ផល​ប៉ះ​ពាល់​អវិជ្ជមាន​ធ្ងន់​ធ្ងរ​ដល់​សុខភាព​ សង្គម​ សេដ្ឋកិច្ច​ និង​ជីវភាពប​រស់នៅ​របស់​ប្រជា​ពល​រដ្ឋ​ព្រម​ទាំង​កំពុង​ដាក់​សម្ពាធ​ធ្ងន់​ធ្ងរ​មក​លើ​ថវិកា​ជាតិ​»។

សេចក្តី​ប្រកាស​ព័ត៌មាន​ដដែល​បាន​គូស​បញ្ជាក់​ថា​ ថវិកា​ជាតិ​ឆ្នាំ២០២២​ នេះ​ ជា​ថវិកា​សម្រាប់​បន្ត​ប្រយុទ្ធ​ប្រឆាំង​នឹង​ជំងឺ​កូវីដ១៩​ និង​កសាង​សមត្ថភាព​ដើម្បី​រស់​នៅ​តាម​គន្លង​ប្រក្រតី​ភាព​ថ្មី​ជាមួយជំងឺកូវីដ១៩ ព្រមទាំងទ្រទ្រង់ដល់ដំណើរការរបស់រដ្ឋកុំឱ្យរាំងស្ទះ ហើយនិងការស្តារ​ជីវភាព​​ប្រជាជន​ រួម​ផ្សំ​នឹង​ការ​ស្តា​រ​កិច្ច​អភិវឌ្ឍន៍​សង្គម​ សេដ្ឋកិច្ច​កម្ពុជា​ ក្នុង​ន័យ​ជុំ​រុញ​កំណើន​សេដ្ឋកិច្ចជាតិ​ឡើងវិញ​ ។

ជុំវិញ​បញ្ហា​នេះ​ លោក​គី​ សេរីវឌ្ឍន៍​ អ្នក​ស្រាវ​ជ្រាវ​ផ្នែក​សេដ្ឋកិច្ច​នៃ​​រាជ​​បណ្ឌិត្យ​សភា​កម្ពុជា​ បាន​គូស​បញ្ជាក់​​ថា​​ ទំហំ​ទឹក​ប្រាក់​ចំនួន​ ៨,៥​ ពាន់​លាន​ដុល្លារ​ ដែល​ជា​កញ្ចប់​ថវិកា​ដែល​រដ្ឋាភិ​បាល​គ្រោង​​ចំណាយ​គឺ​ដើម្បី​ជុំរុញ​ដល់​កំណើន​សេដ្ឋកិច្ចជាតិ​ក្រោយ​វិបត្តិ​កូវីដ១៩​។

លោក​បានបន្ត​ថា​៖ «ដោយ​សារ​កញ្ចប់​ថវិកា​ចំណូល​ពន្ធ​រដ្ឋ​មាន​តែ​ ៦​ ពាន់​លាន​ជាង​ ដូច្នេះ​កញ្ចប់​ថវិកា​នេះ​ វា​ប្រើ​ប្រាស់​សម្រាប់​តែ​ចំណាយ​ចរន្ត​ អ៊ីចឹង​ហើយ​ សម្រាប់​​ការ​​ចំ​ណាយ​​មូល​ធន​បន្ថែម​ ដែល​រដ្ឋាភិបាល​ជុំរុញ​ការ​អភិវឌ្ឍន៍​ទៅ​លើ​វិស័យ​ហេដ្ឋា​រចនា​សម្ព័ន​នេះ​ នៅ​មាន​ការ​ខ្វះ​ខាត​ ទើប​ត្រូវ​ការ​កម្ចី​ថវិកា​ពី​ក្រៅ​ប្រទេស​»​ ។

ជុំវិញ​បញ្ហា​ដែល​កម្ពុជា​កើន​ប្រាក់​កម្ចី​ពី​បរទេស​នៅ​ឆ្នាំ​ ២០២២​ នោះ​ លោកគី​ សេរីវឌ្ឍន៍​បានយល់​ឃើញ​ថា​ បើ​គេ​និយាយ​ពី​បំណុល​សាធារណៈ​ គេ​ត្រូវ​ធៀប​ជា​មួយ​នឹង​ចំ​ណូល​ជាតិ​ ដែល​ក្នុង​ឆ្នាំ​​ ២០២១​ នេះ​ បំណុល​របស់​កម្ពុជា​មាន​ត្រឹម​តែ​ ៣០% ប៉ុណ្ណោះ​ ហើយ​កម្ពុជា​នៅ​មាន​លទ្ធភាព​ខ្ចី​បន្ថែម​ទៀត​។

គួររម្លឹកថា​ កាល​ពី​ពាក់​កណ្តាល​ឆ្នាំ២០២១​​ រដ្ឋាភិបាល​កម្ពុជា​បាន​ប៉ាន់​ស្មាន​ពី​ទំហំ​សេដ្ឋកិច្ច​កម្ពុជា​ថា​មាន​កំណើន​ក្នុង​អត្រា​ ២,៤%​ ដែល​ប្រហាក់​ប្រហែល​នឹង​ការ​ព្យាករណ៍​របស់​ស្ថាប័ន​អន្តរជាតិ​ធំៗ​ ក្នុង​រង្វង់​ ២,០%​ ។

ក្នុង​ការ​ប្រយុទ្ធ​ប្រឆាំង​នឹង​ជំងឺ​កូវីដ១៩​ កន្លង​ទៅ​នេះ​ រដ្ឋាភិបាល​កម្ពុជា​អាច​ចំណាយ​ថវិកា​ក្នុង​រង្វង់​ ១ពាន់​លាន​ដុល្លារ​អាមេរិក​ កើន​ឡើង​ខ្លាំង​ពី​ការ​រំពឹង​ទុក​ពី​ដើម​ឆ្នាំ​ត្រឹម​ ៣០លានដុល្លារ​៕

ទំព័រ​ហ្វេសប៊ុក​លេខា​ធិការដ្ឋាន​មូលដ្ឋាន​សមុទ្រ​ បាន​ឱ្យ​ដឹង​ថា​ លោកឧត្តម​នាវី​ រស់​ វាសនា​ មេបញ្ជាការ​រង​មូលដ្ឋាន​សមុទ្រ​ បាន​ដឹក​នាំ​នាយ​នាវី​របស់​ខ្លួន​ជូ​ន​ដំណើរ​នៃ​ការ​ចាក​ចេញ​​របស់​នាវា​ HMAS​​ Anzac​(FFH 150)​ របស់​កង​នាវា​ចរ​អូស្ត្រាលី​នៅ​ព្រឹក​ថ្ងៃទី២០​ ខែ​តុលា​ ឆ្នាំ២០២១​ ក្រោយ​បញ្ចប់​ដំណើរ​ទស្សន​កិច្ច​មិត្ត​ភាព​នៅ​កម្ពុជា​។

ដោយឡែក​ ស្ថាន​ទូត​អូស្ត្រាលី​ប្រចាំ​កម្ពុជា​វិញ​បាន​ផ្សាយ​ក្នុង​ទំ​ព័​រ​ហ្វេស​ប៊ុក​ផ្លូវ​ការ​របស់​ខ្លួន​នៅ​ថ្ងៃទី២០​ ខែតុលា​ ឆ្នាំ២០២១​ ថា​៖ «ថ្ងៃនេះ​ យើង​លា​នាវា​ HMAS​ Anzac​[…]​ អូស្ត្រាលី​សូម​អរគុណ​ដល់​កម្ពុជា​ ដែល​បាន​ធ្វើ​ជា​ម្ចាស់​ផ្ទះ​ទទួល​នាវា​ ក្នុង​រយៈពេល​បី​ថ្ងៃ​នេះ​ហើយ​យើ​ង​រីករាយ​ដែល​អាច​ពង្រឹង​ការ​ចូល​រួម​របស់​យើង​ ព្រម​ទាំង​កិច្ច​សហ​ប្រតិបត្តិការ​រវាង​កងទ័ព​ជើង​ទឹក​និង​កង​ទ័ព​ជើងទឹក​» ។

គួរ​បញ្ជាក់​ថា​ នៅ​ខណៈ​បំពេញ​ទស្សនកិច្ច​នេះ​ លោក​ Pablo Kang​ ឯកអគ្គរាជទូត​អូស្ត្រាលី​ប្រចាំ​កម្ពុជា​ បាន​ប្រគល់​អំណោយ​ជា​សម្ភារៈ​ការពារខ្លួន​ និង​សម្ភារៈ​វេជ្ជសាស្រ្ត​ដើម្បី​ប្រយុទ្ធ​ប្រឆាំង​ជំងឺកូវីដ១៩​ ចំនួន​ ៨០០គីឡូក្រាម​ ជូន​ដល់​កង​ទ័ព​ជើង​ទឹកកម្ពុជា​ ព្រម​ទាំង​នាវឹក​អូស្ត្រាលី​បាន​រៀប​ចំ​សិក្ខាសាលា​តាម​ប្រព័ន្ធអនឡាញ​ស្តី​អំពីសន្តិភាព​ សន្តិសុខ​ និងស្ត្រី​ ជាមួយ​កង​ទ័ព​ជើង​ទឹក​កម្ពុជា​ផង​ដែរ​ ។

ដំណើរ​ទស្សន​កិច្ច​របស់​កង​នាវា​ចរ​អូស្ត្រាលី​នេះ ​ជា​ដំណើរ​ទស្សន​កិច្ច​លើក​ដំបូង​ក្នុង​រយៈ​ពេល​ ៥ឆ្នាំ​ នៅកម្ពុជា៕

តាមរយៈ​សេចក្តី​ប្រកាស​ព័ត៌មាន​របស់​ស្ថានទូត​អូស្ត្រាលី​ប្រចាំកម្ពុជា​ បានបញ្ជាក់​នៅថ្ងៃទី​១៨​ ខែតុលា​ ឆ្នាំ២០២១​ ​ថា​នាវា​ចម្បាំង​ HMAS​ Anzac​ គឺជា​ផ្នែក​មួយ​នៃ​សកម្មភាព​ចូល​រួម​ក្នុង​តំបន់​នៃ​នាវា​បញ្ជា​ការ​របស់​អូស្ត្រាលី​ ដែល​ហៅ​ថា​ កិច្ច​ខិត​ខំ​ប្រឹង​ប្រែង​តំបន់​ឥណ្ឌូ​ប៉ាស៊ីហ្វិក​ ឬ Indo​ Pacific​ Endeavor​ នៅ​ក្នុង​ឆ្នាំ​២០២១​នេះ​។

សេចក្តី​ប្រកាស​ព័ត៌មានបានបន្ថែម​ថា៖ «យើង​ឃើញ​មាន​កម្លាំង​ប្រតិបត្តិ​ការ​តូច​មួយ​របស់​នាវា​កង​ទ័ព​ជើង​ទឹក​អូស្ត្រាលី​​ចូល​សំចត​តាម​កំពង់ផែ​ ធ្វើ​លំហាត់​ហ្វឹកហ្វឺន​យោធា​ ផ្តល់​ជំនួយ​វេជ្ជសាស្រ្ត ​និង​មនុស្សធម៌​ ព្រម​ទាំង​ផ្លាស់​ប្តូរ​គំនិត​ថ្មីៗ​ និង​ទស្សន​​វិស័យ​នានា​ ស្តី​ពី​បញ្ហា​សន្តិសុខ​ជាមួយ​បណ្តា​ប្រទេស​ជាដៃ​គូ​របស់​អូស្ត្រាលី​នៅ​ក្នុង​តំបន់​អាស៊ី​អាគ្នេយ៍​»។

យោង​តាម​ការផ្សាយ​ក្នុង​ទំព័រ​ហ្វេសប៊ុក​ព័ត៌មាន​កង​ទ័ព​ជើង​ទឹក​មូលដ្ឋាន​សមុទ្រ​នៅ​ថ្ងៃទី​១៨​ ខែតុលា​ ​ឧត្តមនាវីទោ ​រស់ វាសនា​ មេ​បញ្ជា​ការរង​កងទ័ព​ជើង​ទឹក​នៃ​កង​យោធពល​ខេមរភូមិន្ទ​ ​បានទៅ​ទទួល​ស្វាគមន៍​ភាគី​អូស្ត្រាលី​ ដែលមាននាវា​ចម្បាំង​ HMAS ​Anzac បាន​មក​សំចត​នាវេលាម៉ោង​ ៩ និង៤០នាទីព្រឹក។​

ហ្វេសប៊ុក​នៃ​ព័ត៌មាន​កងទ័ពជើងទឹក​ដដែល​ បាន​បន្ត​ថា​៖ «ឧត្តម​នាវីឯក​ អ៊ុក សីហា​ មេបញ្ជាការរង​កងទ័ពជើងទឹក​ មេបញ្ជាការ​មូលដ្ឋាន​សមុទ្រ​ ដឹកនាំ​នាយក​នាវី​ អញ្ជើញ​ទៅ​ចូ​លរួម​ពិធី​ប្រគល់ទទួលសម្ភារៈ​វេជ្ជសាស្រ្ត​ប្រយុទ្ធ​ប្រឆាំង​ជំងឺ​កូវីដ១៩​ ដែល​ជា​អំណោយ​របស់កង​ទ័ព​ជើង​ទឹក​អូស្ត្រាលី​ តាមរយៈ​ស្ថាន​ទូត​អូស្ត្រាលី​ប្រចាំ​ព្រះរាជា​ណាចក្រ​កម្ពុជា​ និង​លោក​ឧត្តមនាវីត្រី​ Mal​ Wise ​មេ​បញ្ជាការ​នាវា​ HMAS​ Anzac​»។

គួរ​បញ្ជាក់​ថា​ នៅ​ក្នុង​អំឡុង​ពេល​បំពេញ​ទស្សនកិច្ច​នេះ​ នាវិក​របស់​អូស្ត្រាលី​គ្រោង​នឹង​រៀប​ចំ​​សិក្ខា​សាលា​អនឡាញ​មួ​យ​អំពី​បញ្ហាស្ត្រី​ សន្តិភាព​ និងសន្តិសុខ​ ជា​មួយ​អ្នក​តំ​ណាង​ខាង​យោធពល​ខេមរភូមិន្ទ​ផងដែរ​ ។

ជុំវិញ​ការទស្សនកិច្ចរបស់នាវាចំបាំងអូស្រ្តាលីនេះ​ លោក ​ឱក​ សេរី​សោភក្តិ៍​ អ្នក​ឯកទេស​ផ្នែក​អភិបាលកិច្ចល្អ​ បានយល់​ឃើញ​ថា​ការ​ចូលសំចត​នេះ​ជា​ការ​សាកល្បង​យុទ្ធសាស្រ្ត​នៃ​លំហ​ភូមិសាស្រ្ត​នយោបាយ​របស់​សហរដ្ឋអាមេរិក​នៅ​តំបន់សមុទ្រ​ចិន​ខាង​ត្បូង​ នៅ​ក្រោយ​ពេល​មាន​ការ​ចោទ​ប្រកាន់​​ថា​កងទ័ពប្រទេសចិន​លួច​សាង​សង់​មូលដ្ឋាន​ទ័ព​ខ្លួន​នៅ​មូលដ្ឋានទ័ព​រាម​។

លោក ឱក​ សេរីសោភក្តិ៍​ បានអះអាងថា​៖ «ទាក់ទង​នឹង​ការ​ចោទ​ប្រកាន់​របស់​ប្រទេស​លោក​ខាង​លិច​ ថា​មាន​ការ​ឱ្យ​កម្លាំង​យោធា​ចិន​ មាន​វត្តមាន​នៅ​កំពង់សោម​ នៅ​រាម​អី​ជា​ដើម​ ដូច្នេះ​ ដំណើរ​ទស្សនកិច្ច​នេះ​ អាច​នឹង​បន្ថែម​បេសកកម្ម​ដើម្បី​ស្រាវជ្រាវ​ព័ត៌មាន​បន្ថែម​ ថា​ការ​ចោ​ទ​ប្រកាន់​ហ្នឹង​ វា​ពិត​ដែរ​ ឬ​ទេ?»

លោក ឱក​ សេរីសោភក្តិ៍ បាន​បន្ថែមថា​ អូស្ត្រាលី​ប្រាកដ​ជា​ប្រើ​ទស្សនកិច្ច​នេះ​ដើម្បី​ផល​ប្រយោជន៍​សម្ព័ន្ធមិត្ត​ខ្លួន​ ដែលមានភាព «ចាក់​ស្រេះ​ បេះ​មិន​ដាច់» ជាមួយ​សហរដ្ឋអាមេរិ​ក ហើយ​ចំណែក​វិស័យយោធា​វិញ​ ទីក្រុងកង់បេរ៉ាក៏​មាន​កិច្ច​ព្រម​ព្រៀង​​ធំៗ​ពីរ​ ទីមួយ​គឺ​សម្ព័ន្ធភាព​អូស្រ្តាលី​-ជប៉ុន​-អាមេរិក​-ឥណ្ឌា​ ដើម្បី​ទប់ទល់​នឹង​ឥទ្ធិពល​ចិន​នៅ​ក្នុង​ដែន​សមុទ្រ​ចិនខា​ង​ត្បូង​ សមុទ្រ​ចិន​ខាងកើត​ និងឥណ្ឌូប៉ាស៊ីហ្វិក​។

ទីពីរនោះ​ គឺ​ការ​អូស្រ្តាលីមាន​សម្ព័ន្ធ​ភាព​យោធា​ជា​មួយ​សហរដ្ឋ​អាមេរិក ​និ​ង​ចក្រភព​អង់គ្លេស​ ដែលហៅ​កាត់​ថា​ AUKUS​។

ដោយឡែក​ លោកយង់ ពៅ​ អគ្គលេខាធិការ​រាជបណ្ឌិត្យ​សភាកម្ពុជា​វិញ​ បាន​លើក​ទ្បើង​ថា​ ដំណើរ​ទស្សនកិច្ច​របស់កង​នាវា​អូស្ត្រាលី​នេះ​ មិន​ពាក់​ព័ន្ធ​នឹង​បញ្ហា​ជុំវិញ​ការ​សង្ស័យ​មាន​ការ​សាង​សង់​មូលដ្ឋាន​ទ័ព​ចិន​នៅ​តំបន់​រាម​ឡើយ​ ផ្ទុយទៅវិញ​ ​នេះជាការ​បើក​ទូ​លាយ​ឱ្យ​មាន​ការ​ធ្វើ​ទស្សន​កិច្ច​បែប​នេះ​ ដោយ​ផ្តល់​ដំណឹង​ដល់រដ្ឋាភិបាល​កម្ពុជាជាមុន​។

លោកបាន​បន្ត​ថា​ រដ្ឋាភិបាល​​តែង​គោរព​លើ​អធិបតេយ្យ​ភាព​លើ​បណ្តា​ប្រទេស​ដទៃ ​និង​មិ​ន​ចូល​បក្សសម្ព័ន្ធ​ដែល​បាន​ចែង​ក្នុង​រដ្ឋ​ធម្មនុញ្ញ​ និង​កម្ពុជា​មិន​ដែល​អនុញ្ញាត​ឱ្យ​មាន​ការ​សាង​សង់​មូល​ដ្ឋាន​ទ័ពបរទេសណា​មួ​យ​ឡើយ​ តែ​កម្ពុជា​មាន​សិទ្ធិ​ទទួល​ជំនួយ​យោធា​ ឬ​ជំនួយ​សាង​សង់​​។

លោក យង់ ពៅ​ បញ្ជាក់​ថា​៖ «ខ្ញុំ​សាទ​រនូវ​សកម្មភាព​បែប​នេះ​ គឺ​រវាង​ស្ថានទូត​អូស្ត្រាលី​ប្រចាំ​នៅ​ព្រះ​រាជា​ណាចក្រ​កម្ពុជា​ ក៏​ដូច​ជា​ខាង​កងទ័ព​ជើង​ទឹក​របស់​កម្ពុជា​ដែល​យក​ពេល​វេលា​ ដើម្បី​ជួប​គ្នា​ ពិភាក្សា​គ្នា​ ធ្វើ​ការ​ជា​មួយ​គ្នា​ និង​បង្ហាញ​ពី​ភា​ព​ស្មោះ​ត្រង់​ទៅ​វិញ​ទៅ​មក​រវាង​ប្រទេស​ទាំងពីរ​ និយាយ​ដោយឡែក​»។

លោកបាន​បន្ថែម​ថា៖ «និយាយ​ជារួម​ យើង​បាន​បង្ហាញ​ទៅ​កាន់​ទស្សនៈ​បស្ចឹម​ប្រទេស​ដែល​តែង​តែ​ចោទ​កម្ពុជា​ ថា​មាន​លាក់​បាំង​កង​ទ័ព​ចិន​អី​ជា​ដើម​នៅ​ទីនោះ​ ដូច្នេះ​តាម​រយៈ​ស្ថាន​ទូត​អូស្ត្រាលី​ តាម​រយៈ​នាវា​ជើង​ទឹក​របស់​អូស្ត្រាលី​ដែល​បាន​ចូល​ចត​នៅ​កំពង់​ផែ​នោះ​ បាន​បញ្ជាក់​ច្បាស់​ហើយ​ នេះ​ជា​បំណង​ល្អ​មួយ​ដែល​ខ្ញុំ​សា​ទរ​»៕

តាម​រយៈ​លិខិត​របស់​ព្រះមហាក្សត្រ​ ជូន​ចំពោះ​លោកនាយករដ្ឋមន្ត្រី​ហ៊ុន​ សែន​ ចេញ​ផ្សាយ​នៅ​ថ្ងៃទី​​១១​ ខែ​តុលា​ ឆ្នាំ២០២១​ ព្រះ​ករុណា​ ព្រះបាទ​ នរោត្តម​ សីហមុនី​ ទ្រង់​មាន​ព្រះ​បន្ទូល​ក្នុង​លិខិត​នោះ​ថា​៖ «ខ្ញុំ​បាន​ទទួល​នូវ​លិខិត​លេខ​ ០៦៣/០១/២០២១ ចុះ​នៅ​ថ្ងៃ​ទី​ ១១​ ខែ​តុលា​ ឆ្នាំ២០២១​ របស់​ឯកឧត្តម​កិត្តិនិតិកោសល​បណ្ឌិត​ អ៊ឹម​ ឈុនលឹម​ ប្រធាន​ក្រុមប្រឹក្សា​ធម្មនុញ្ញ​ស្តី​ពី​មតិ​របស់​ក្រុមប្រឹក្សា​ធម្មនុញ្ញ​ អំពី​កា​រ​ផ្តួច​ផ្តើម​គំនិត​ធ្វើ​វិសោធនកម្ម​ […] ខ្ញុំ​សូម​ប្រគល់​ជូន​ សម្តេច​អគ្គមហាសេនាបតី​តេជោ​ នូវ​លិខិត​របស់ឯកឧត្តម​កិត្តិនិតិកោសល​បណ្ឌិត​ ប្រធាន​ក្រុម​ប្រឹក្សា​ធម្មនុញ្ញ​ ដើម្បី​ចាត់​វិធាន​ការ​តាម​ច្បាប់​»។

នៅ​មុន​លិខិត​របស់​ព្រះ​មហាក្សត្រ​ត្រូវ​បាន​ផ្សព្វផ្សាយ នៅ​ថ្ងៃទី​១១ ខែតុលា ឆ្នាំ​២០២១​ដែរ​នោះ គណបក្ស​ប្រជាធិប តេយ្យ​មូលដ្ឋាន​ក៏​បាន​ចេញ​​លិខិត​ថ្លែ​ង​ការណ៍មួ​យ ​ មិន​សាទរ​ចំពោះ​ការ​យក​បញ្ហា​រឿង​កំណត់​សញ្ជាតិ​តែ​មួយ​នេះ​ ទៅ​ពិភាក្សា​ជា​មួយ​អង្គ​មហាក្សត្រ​ឡើយ។​

គណបក្សមិន​មាន​អាសនៈ​សភា​​មួយ​នេះ​បញ្ជាក់​ក្នុង​លិខិត​នោះ​ថា​៖ «គណបក្ស​ប្រជា​ធិបតេយ្យ​​មូលដ្ឋាន ​(គ.ប.ម.)​ សូម​បញ្ជាក់​ជំហរ​មិន​គាំ​ទ្រ​រឿង​សញ្ជាតិ​ខ្មែរ​តែ​មួយ​នៅ​ពេល​នេះ​។ គ.ប.ម.​ ក៏​មិន​គាំទ្រ​ការ​ពិភាក្សា​រឿង​នេះ​ដោយ​ភ្ជាប់​ជា​មួយ​អង្គ​ព្រះមហាក្សត្រ​ដែរ​» ។

គួរ​បញ្ជាក់​ថា​ ​  គណៈរដ្ឋមន្ត្រី​កម្ពុជា​បាន​អនុម័ត​រួច​ជា​ស្រេច​ កាល​ពី​ថ្ងៃ​ទី​ ០៨​ តុលា​ ឆ្នាំ​ ២០២១​ លើ​សេចក្ដី​ព្រាង​ច្បាប់​ធម្មនុញ្ញ​ស្តី​ពី​ «វិសោធនកម្មមាត្រា១៩ថ្មី​ មាត្រា៨២​ មាត្រា​១០៦ថ្មី​(មួយ)​ មាត្រា១១៩ថ្មី​ និងមាត្រា១៣៧ថ្មី​ នៃ​រដ្ឋ​ធម្មនុញ្ញ​នៃ​រាជាណាចក្រកម្ពុជា​ និង​ មាត្រា៣​ និង​មាត្រា៤​ នៃ​ច្បាប់​ធម្មនុញ្ញ​បន្ថែម​សំដៅ​ធានា​នូវ​ដំណើរការ​ជា​ប្រក្រតី​នៃ​ស្ថាប័ន​ជាតិ​»។ វិសោធនកម្ម​នេះ​បាន​ដាក់​បញ្ចូល​កថាខណ្ឌ​ដែល​ចែង​ថា​ «ថ្នាក់​ដឹក​នាំ​ជាតិ​ដែល​ជា​ ប្រធាន​ព្រឹទ្ធសភា​ ប្រធានរដ្ឋសភា​ ប្រធានក្រុមប្រឹក្សាធម្មនុញ្ញ​ និង​ នាយករដ្ឋមន្ត្រី​ ត្រូវ​មាន​សញ្ជាតិ​ខ្មែរ​តែ​មួយ​គត់​»។​

ការ​អនុម័ត​នេះ​ធ្វើ​ឡើង​បន្ទាប់​ពី​លោកនាយករដ្ឋ​មន្រ្តី​ហ៊ុន សែន​ នៅ​ព្រឹក​ថ្ងៃពុធ​ ទី០៦​​ ខែតុលា​ ឆ្នាំ២០២១​ បាន​ចេញ​មក​ប្រកាស​បញ្ជា​ឱ្យ​រដ្ឋ​មន្រ្តី​ក្រសួង​យុត្តិធម៌​កម្ពុជា​សិក្សា​រៀប​ចំ​ធ្វើ​សេចក្តី​ព្រាង​ច្បាប់​ វិសោធនកម្ម​រដ្ឋធម្មនុញ្ញ​ ឬ​សេចក្តី​ព្រាង​ច្បាប់​អង្គកា​រ​ចេញ​ពី​រាជរដ្ឋាភិបាល​ ឬ​ ជា​សេចក្តី​ស្នើ​ច្បាប់​ដែល​ចេញ​ពី​ព្រឹទ្ធសភា​ និងរដ្ឋសភា​ តម្រូ​វ​ឱ្យ​ថ្នាក់​ដឹក​នាំ​កំពូលៗ​របស់​ជាតិ​ត្រូវ​មាន​សញ្ជាតិ​តែ​មួយ​នោះ​គឺ​សញ្ជាតិ​ខ្មែរ​៕​