The animals provided a way to earn income at a time when money-making opportunities were scarce. The country was just beginning to rebuild. Most schools remained closed, cars were a rare sight, and a barter system based on rice served as the foundation for most common financial exchanges. Her parents worked long hours, spent frugally and saved wisely. 

It was in that environment that Val Kuchphalla was born and raised — and coming of age during those hard-scrabble years instilled in her lifelong lessons on the value of work and money.

Now, as a mother of two, it’s those lessons that she instinctively passes on to her son and daughter.

“We love our children, and we do not regret giving them money,” says the 41-year-old homemaker, who maintains the family’s finances. “But we have our conditions.”

Spreading the Wealth

As a teenager in the 1990s, astute savers like Val Kuchphalla had few financial tools available. Personal computers and the internet were expensive and rare, and phone technology remained years away. She relied on pencil and paper. 

“I developed my own way with handwritten records, operating like a bank account,” she said. “I tracked deposits and withdrawals, just like a traditional bank book, with dates included.”

Today she is a member of the Lady Saving Group, whose members work to improve the financial literacy of women. Like others, Val Kuchphalla began teaching her children the value of money early on.

As her son and daughter reached school age, she offered them financial incentives to earn good grades. “I promised them 40,000 riel if they ranked in the top three of their class,” she said. “For 4th or 5th place, the reward was 20,000 riel.”

Financial Lessons

Few Cambodians learn about money in school, said Tum Tola, a wealth literacy coach, who explained that most people learn about money management from their parents.

Until recently, the national school curriculum included few lessons on personal finance or financial literacy, topics that many parents view as critical — and a push for greater financial education has been growing in recent years.

In some cases, the private sector has stepped in, partnering with the government to bring money-management lessons to students.

In 2019, the Ministry of Education began working with Prudential Insurance. Through a program called Cha-Ching, children as young as 7 learn the basics of money management. While experts have largely praised the program, they say its limited reach means that many students will graduate without the skills needed to make smart money decisions.

“If people do not understand financial literacy, it doesn’t matter how much money they make,” Tum Tola said. “They will not be able to safeguard their assets or make wise use of their money.”

Topics like investing and borrowing can be complicated, even for skilled financial managers, say experts, and in the hands of novices, poor decisions can have dangerous and long-term financial consequences.

In today’s environment, young people must learn to be self-reliant, said Kaing Tongngy, head of communications at the Cambodia Microfinance Association.

“A child with financial knowledge will not be poor,” he said. “They will know how to use money responsibly, to save, to make money as well as invest.”

For Val Kuchphalla, the mother of two, she believes her lessons paid off. As teenagers, her two children saved enough to buy mobile phones and even a motorbike. Her son graduated from the ACLEDA Institute of Business and her daughter is studying accounting.

Even so, she wonders if formal education in personal money management would have given them a stronger financial foundation. As adults, they make smart decisions and spend cautiously, she said, but like many adult children in today’s economy, they still need occasional financial help from their parents.

លោកស្រី វាល់គុជ ផល្លា វ័យ៤១ឆ្នាំ​ និងសា្វមី លោក ហ៊ិន ចំរើន សុទ្ធតែជាក្មេង​កើត​អំឡុង​ និង​ក្រោយ​សម័យ​ខ្មែរ​ក្រហម ដែលជារបបដ៏ខ្មៅងងឹតមួយរបស់កម្ពុជា។ ​ហេតុនេះជីវភាពរស់នៅរបស់គ្រួសារ​លោកស្រី និងស្វាមីកាលពីកុមារភាព មានការលំបាកច្រើន និងត្រូវគិតគូរការចាយវាយយ៉ាងរិតត្បិត។​

ក្រោយ​សម័យ​សង្គ្រោម​ ឪពុក​ម្តាយ​លោកស្រី ​រស់នៅរួមគ្នាជាមួយ​គ្រួសារដទៃមួយចំនួន​ទៀត ក្នុង​ផ្ទះល្វែងកម្ពស់បីជាន់​មួយ​កន្លែងក្នុងក្រុងភ្នំពេញ។ គ្រួសារអ្នកស្រីរស់នៅជាន់ទី៣នៃផ្ទះល្វែងនេះ។ នៅក្រោមដំបូល​ផ្ទះជាន់ទី៣នេះ ក្រៅពី​ការរស់នៅ​ និងប្រកបរបរ​រកស៊ីផ្សេងៗហើយនោះ ឪពុកម្តាយ​លោកស្រី ក៏បាន​ចិញ្ចឹម​ជ្រូករហូត​ដល់​មាន​ទម្ងន់ជាង​១០០គីឡូក្រាមផងដែរ។ ​ការណ៍នេះ លោកស្រី​សង្កេត​​ឃើញ​ពី​ការខិតខំ​របស់ឪពុកម្តាយ​លោកស្រី ដែលព្យាយាម​សន្សំរហូតដល់អាចសល់​ប្រាក់ខ្លះជួយ​លោកស្រី​ជា​កូនឲ្យបានចូលរៀន និងមាន​ចំណេះដឹង​ជាទុនក្នុងជីវិត បើទោះបីជាអ្នក​ស្រី​មិនបាន​ចប់​ថ្នាក់មធ្យម​សិក្សាទុតិយភូមិក៏ដោយ។

ឪពុក​ម្តាយ ​ឬ​​​អាណាព្យាបាល ដែលគេ​ចាក់ទុកថាជាគ្រូ​ទីមួយ​របស់បុត្រ​ធីតានោះ មាន​តួនាទី​សំខាន់​​ក្នុងការធ្វើជាគំរូល្អ​ដល់កូន ប្រៀនប្រដៅណែនាំកូន ​ជាពិសេសអប់រំ​កូ​​ន​​​ឱ្យ​ចេះ​សន្សំ​ប្រាក់។ នេះជា​ចំណែក​ដ៏សំខាន់ក្នុងការអប់រំកូន ដើម្បី​ឱ្យ​ពួក​គេ​ទទួល​បាន​បំណិន​ជីវិត​អាច​ប្រើបាន​នាពេល​​អនាគត។

លោកស្រី វាល់គុជ ផល្លា រៀនសូត្រពីរបៀបសន្សំប្រាក់ពីឳពុកម្តាយដែលអាចជួយទំនុក​បម្រុង​គ្រួសារបានយ៉ាងល្អ។ ​ លោកស្រី ​រៀបរាប់​​ដោយស្នាមញញឹម​ពី​វីធីសាស្ត្រដែលខ្លួន​ប្រើ ដើម្បី​ឱ្យ​កូន​ៗ​ទាំង​ពីរ​របស់គាត់មានវិន័យក្នុងការ​សន្សំ​ប្រាក់​ តាម​រយៈ​ការ​ផ្តល់​ប្រាក់លើ​កទឹក​ចិត្ត​នៅពេល​ពូកគេ ទទួល​បាន​លទ្ធផល​ល្អក្នុងការសិក្សាទាំង​ភាសាខ្មែរ និង​ភាសាអង់គ្លេស​។

លោកស្រី​បញ្ជាក់ថា៖ «យើង​ដាក់​ចំណាត់​ថ្នាក់​ លេខ១​ ដល់លេខ៣​ យើងផ្តល់ជូន ១០ដុល្លារ​ ឬ​បួន​ម៉ឺន​រៀល​។ លេខ៤ ឬលេខ៥​ យើង​ឱ្យ ២ម៉ឺន ឬ៥ដុល្លារ»។

ការ«សន្សំប្រាក់» សំដៅដល់ការ​រក្សា​ប្រាក់​មួយ​​ចំណែកក្នុង​ពេលបច្ចុប្បន្ន ដើម្បីប្រើប្រាស់​នា​ពេលអនាគត។ នេះបើយោងតាម​ទំព័រ​ហ្វេសប៊ុក​ផ្លូវការ​​របស់​អិល​អូ​អិល​ស៊ី​ (ខេម​បូ​ឌា) ភី​អិលស៊ី ជា​គ្រឹះស្ថាន​ហិរញ្ញវត្ថុ​នៅ​កម្ពុជា​។

ការសិក្សា​របស់សកលវិទ្យាល័យ Tribhuvan នៅក្នុងប្រទេស​នេបាល់ ស្តីពី «ឥទ្ធិពលរបស់មាតាបិតា និងមិត្តភក្ដិលើឥរិយាបថសន្សំរបស់យុវជន» បង្ហាញថា ការលើកទឹកចិត្ត​របស់​ឳពុក​ម្តាយ​ក្នុងការ​សន្សំ​ប្រាក់មានឥទ្ធិពល​យ៉ាងខ្លាំងទៅ​លើអាកប្បកិរិយានៃការសន្សំរបស់​​យុវជន​។ ការសិក្សានេះ ធ្វើឡើងកាលពីឆ្នាំ២០១៨ ក្នុងចំណោម​និស្សិតចំនួន​៣៩០​នាក់ដែលកំពុង​សិក្សា​ថ្នាក់​អនុបណិ្ឌត។

យោង​តាមសៀវភៅ អំណាចនៃទម្លាប់ (The Power of Habit) របស់​លោក Charles Duhigg ​បោះ​ផ្សាយ​ក្នុង​ឆ្នាំ២០១២ បានបញ្ជាក់ថា ការ​ផ្តល់រង្វាន់លើក​ទឹក​ចិត្តនឹង​ជួយ​ឱ្យ​ខួរ​ក្បាល​យើង​បន្ត​សកម្មភាព​​ណាមួយនៅពេល​អនាគត។

សម្រាប់​លោកស្រី វាល់គុជ ផល្លា ប្រាក់រង្វាន់លទ្ធផល​ការសិក្សាល្អនេះ អាចឱ្យ​កូនៗលោកស្រី ទទួល​បាន​ប្រាក់​ជាមធ្យម​ ១៥ ដុល្លារពី​លោកស្រី បន្ថែមពីលើ​ប្រាក់​ឧបត្ថម​ផ្សេង​ទៀត ដែល​កូ​ន​ៗអ្នក​ស្រី​អាចទទួលបាន​ពី​ជីដូនជីតា។ លោកស្រី​លើកឡើងថា ការអនុវត្តបែបនេះគឺជា​មូលដ្ឋាននៃការ​សន្សំរបស់កូនតាំងពី​កុមារភាពមកម្ល៉េះ។ ​

លោកស្រីបញ្ជាក់ថា៖ «អ៊ីចឹង​បើយើង​ អ្នកនិយាយថា ក្មេង​ហ្នឹង​ធ្វើអី រកអី​បានលុយ​ ប្រាកដ​ជា​មាន​សំនួរ​ហ្នឹង មិនថាបង មិនថាគេទេ។ ប៉ុន្តែ​លុយដែលរក​បាន​តាមរយៈគាត់រៀន»។

លោកស្រីបន្ថែមថា​៖ «ចឹង​ការសិក្សា​ហ្នឹង​ក៏កើន​ លុយគាត់​ក៏​កើន ហើយ​គោលបំណង​អនាគត​របស់គាត់​ដែល​ចឹង​បានអីហ្នឹង វាសម្រេច»។

វិធីសាស្រ្ត​អប់រំកូនឱ្យ​សំន្ស​ប្រាក់

លោកស្រី ​វាល់គុជ ផល្លាដដែល គឺជាសមាជិកម្នាក់ក្នុងក្រុម​ Lady Saving Group ផងដែរ។ ក្រុម Lady Saving Group បង្កើតឡើងដើម្បី​ចែករំលែកចំណេះដឹង និងបទពិសោធន៍ និងភាពជាអ្នកដឹកនាំ សហគ្រិន​ភាព សិទ្ធសេដ្ឋកិច្ចសង្គម និងគុណភាពជីវិត ចំពោះស្រ្តីក្នុងយុគសម័យថ្មី។

លោកស្រី ​​វាល់គុជ ផល្លា​និយាយ​ដោយ​មោទនភាពពីការសន្សំរបស់កូន​ខ្លួន​ថា ការសន្សំប្រាក់បែបនេះ​ជំរុញ​ឱ្យ​កូន​លោកស្រី​​មាន​លទ្ធភាព​អាច​ទិញសម្ភារៈប្រើប្រាស់ផ្ទាល់ខ្លួនតាមក្តីប្រាថ្នា​របស់ពួកគេ ដោយ​ខ្លួនឯង ​ដូចជាកង់​ ឬ​ទូរស័ព្ទ​ជាដើម។ ហើយលោកស្រីគ្រាន់តែជួយបង្គ្រប់ថវិកាខ្លះតែប៉ុណ្ណោះ។​ លោកស្រី​ តែ​ងរំលឹកឲ្យកូនៗ​ខិតខំ​ប្រឹងប្រែង​ក្នុងការសិក្សា​ និងការសន្សំប្រាក់​។

ដោយសារតែ​កាលពីជាង១០ឆ្នាំមុន ប្រព័ន្ធ​ហិរញ្ញវត្ថុនៅកម្ពុជា​ ​នៅមិនសូវ​បើកទូលាយ និងមាន​ជម្រើសច្រើន​ដូចក្នុ​ង​ពេល​បច្ចុប្បន្ននេះ ហេតុនេះលោកស្រី​ វាល់គុជ ផល្លា បាន​ប្រើប្រាស់​សៀវភៅ​សរសេរ​​​ធម្មតា គូសវាស​បែង​​ចែកជាតារាង​ ដើម្បី​កំណត់ការ​ចាយ​ និង​តាម​ដាន​ការសន្សំប្រាក់របស់កូនៗ។

លោកស្រី​លើកឡើងថា៖ « អ៊ីចឹង​យើងមានវិធីសាស្ត្រមួយគឺយើងធ្វើសៀវភៅ  សៀវភៅយើងហ្នឹង សៀវភៅសរសេរដៃហ្នឹង យើងធ្វើប្រតិបត្តិការដូចធនាគារអ៊ីចឹង។ យើងធ្វើប្រតិបត្តិការ ចេញចូល​ដកប្រាក់ កាលបរិច្ឆេទអ៊ីចឹងមក គឺដូចសៀវភៅធនាគារអ៊ីចឹង»។

ការ​កត់​ត្រា​ចំណូល​ចំណាយ​របស់​ខ្លួន​ នឹង​ជួយ​ដល់ការ​រៀបគម្រោង​ហិរញ្ញវត្ថុ​ប្រកបដោយ​ប្រសិទ្ធភាព​ និង​អាចសម្រេច​គោល​ដៅ​ហិរញ្ញវត្ថុ​ក្នុង​រយៈពេល​វែង​បាន​ប្រសើរ​។ នេះបើយោង​តាម​វេបសាយ​ផ្លូវការ​ធនាគារ​ Bank Central Asia ឬ (BCA) របស់ប្រទេស​ឥណ្ឌូនេស៊ី។

លោក ទុំ តុលា ជានាយក​សិក្សា​ធិការ​ផ្នែក​បំណិន​ជីវិត​ និង​ Leader in Me នៃបណ្តាញ​គ្រឹះស្ថាន​អប់​រំ   វេសឡាញ អេឌ្យូខេសិន ដែលមានកម្មវិធីចំណេះដឹងហិរញ្ញវត្ថុ Money Tree។ កម្មវិធីMoney Tree ទិញសិទ្ធិពី​ប្រទេស​​សិង្ហបុរី ដែលបណ្តុះបណ្តាលឱ្យកុមារចេះសន្សំប្រាក់ វិនិយោគ និងជៀស​ពី​សម្ពាធ​​សម្ភារៈ​និយម។

លោក ទុំ តុលា ឲ្យដឹងថាសាលាភាគច្រើនទាំងនៅកម្ពុជា និង​ក្រៅ​ប្រទេស មិនសូវផ្តោត​សំខាន់​លើ​វិធី​ក្នុងការ​សន្សំប្រាក់នោះទេ ប៉ុន្តែជាទូទៅសិស្ស​ទទួលបាន​​ចំណេះដឹងនេះ​ពីឪពុកម្តាយ​​។ ​លោកសង្កត់​ធ្ងន់ថា បើឪពុកម្តាយ​មានទម្លាប់ខ្ចះខ្ចាយវិញ ឥរិយាបទនេះ​ក៏មានផលអវិជ្ជមាន​ដល់​កូន​ដូចគ្នា។

លោកថ្លែងប្រាប់​ Newsroom Cambodia ថា៖ «បើ​សិន​ជាប្រ​ជាជន​របស់យើង​មិនយល់ដឹងពី​ចំណេះ​ដឹង​ហិរញ្ញវត្ថុទេ បើទោះបីជា​គាត់​អាចរក​ទ្រព្យសម្បតិ្ត​បាន​ច្រើន​ប៉ុណ្ណា​ក៏ដោយ ក៏គាត់មិនអាច​រក្សានៅ​ទ្រព្យ​សម្បតិ្ត​របស់គាត់ហ្នឹង​ ហើយក៏មិន​អាចប្រើប្រាស់វាឱ្យ​ត្រូវ​ចំគោលដៅ​»។

លោក ទុំ តុលា លើកឡើង​ថា ឪពុកម្តាយ​ ឬអាណាព្យាបាល​ខ្លះបានឱ្យ​កូនគាត់​ធ្វើកិច្ចការក្នុងផ្ទះ ដូចជាការបោសសំអាតផ្ទះ មើលថែប្អូន​ ជាថ្នូរនឹងប្រាក់​លើកទឹកចិត្ត​​តិចតួចបន្ថែម។

លោក​បន្ថែមថា អាណាព្យាលផ្សេងទៀត ក៏បានយកលទ្ធផលនៃការសិក្សារបស់កូនជាវត្ថុតាង ដើម្បីទទួលបានប្រាក់លើកទឹកចិត្ត​បន្ថែមផងដែរ។

លោកលើកឡើង​ថា៖ «បើសិនជាគាត់ជាប់ក្នុង Top 10 [១០នាក់ដំបូង] ប៉ុន្មាន? Top 5 [៥នាក់ដំបូង]ប៉ុន្មាន? អ៊ីចឹង។ វាជា Motivation tool [វិធីសាស្ត្រលើកទឹកចិត្ត​]មួយ សម្រាប់លើកទឹកចិត្តកូន​ក្នុងការ​ចូលរួមការសន្សំលុយ»។

តាមការ​សិក្សា​ស្តីពី​​ការយ​ល់ដឹ​ង​របស់​កុមារ​អំពីហិរ​​ញ្ញវត្ថុ និង​ជម្រើសរ​បស់ឪ​ពុកម្តាយ​ចំពោះចំណេះដឹងហិរញ្ញវត្ថុនៅក្នុងប្រទេសម៉ាឡេស៊ីក្នុង​២០២៣​ បាន​សិក្សា​លើសិស្សសាលា​៤១៩​នាក់ ក្នុងវ័យ​៧​ទៅ​១២​ឆ្នាំ​ រកឃើញ​ថា សាលា​រៀន​ និងឪពុកម្តាយឬអាណា​ព្យាបាល​ ដើរតួនាទី​សំខាន់​ការបញ្ច្រាប​ចំណេះ​ដឹងហិរញ្ញវត្ថុ​ដល់ក្មេង​ៗ។

បើតាម​លោក កាំង តុងងី​ អ្នក​នាំពាក្យ​សមាគម​គ្រឹះស្ថាន​មីក្រូហិរញ្ញវត្ថុ​កម្ពុជា ចំណេះដឹងហិរញ្ញវត្ថុ មិនទាន់ជាកម្មវិធីគោលនៅតាមសាលានានាទាំងនៅកម្ពុជា និងក្រៅប្រទេស ហេតុនេះយុវជន​ត្រូវពឹង​ផ្អែកលើខ្លួនឯង ឬ​អាណាព្យាបាល​ជាអ្នកបង្រៀន​។ ជម្រើសមួយក្នុងចំណោមជម្រើស​ផ្សេង​ទៀត​គឺការ​ដាក់​ប្រាក់​សន្សំក្នុ​ងគ្រឹះស្ថានហិរញ្ញវត្ថុ ដែលលោកាំង តុងងី ថាមានសុវត្ថិភាព និងអាច​ទទួល​​បាន​ការ​​ប្រាក់បន្ថែម។

កញ្ញា​ សេង​ ស្រី​ល័ក្ខ ​ វ័យ​២១​ឆ្នាំ​ ជានិស្សិត​ឆ្នាំទី​៣ នៃសកល​វិទ្យាល័យ​ពាណិជ្ជសាស្ត្រ​អេស៊ី​លីដា។ កញ្ញា​ ទទួលបាន​ប្រាក់ចាយ​ប្រចាំ​ថ្ងៃ​ចន្លោះពី​១២ ០០០​រៀល ទៅ​១៥ ០០០រៀលក្នុង​មួយថ្ងៃ​ទៅតាម​តម្រូវការចាយ​វាយប្រចាំ​ថ្ងៃ​ ដូចជា​ការចាក់សាំង​ម៉ូតូជាដើម។ នៅក្នុងឱកាសបុណ្យទាន ឪពុក​របស់ស្រី​ល័ក្ខ ដែលជាសន្តិសុខ តែងឲ្យស្រី​ល័ក្ខនូវបា្រក់​ឧបត្ថមបន្ថែមដែលគាត់​ទទួលបានពី​ការងារ​ថែមម៉ោង។​​ ក្រៅពីការ​ចំណាយ​ប្រចាំថ្ងៃ ស្រី​ល័ក្ខយកលុយនៅសល់​ទៅសន្សំទុកដោយការ​ញាត់​កូនជ្រូក។

កញ្ញា​ សេង​ ស្រី​ល័ក្ខ លើកឡើងថាម្តាយរបស់​​កញ្ញា បានបាត់​បង់ឪពុក​ម្តាយ​ក្នុង​របបប៉ុលពល។ ម្តាយ​របស់​កញ្ញាត្រូវតស៊ូក្នុងជីវិត ដោយធ្វើការក្នុង​ហាងអាហារ​រហូតក្លាយជាអ្នកបម្រើការក្នុងផ្ទះ​របស់រដ្ឋទូត​មួយ​កន្លែង​ក្នុងទីក្រុងភ្នំពេញ ហើយបានលាឈប់មកប្រកបការងាររកស៊ីផ្ទាល់ខ្លួនវិញ មុនពេលនៃការរីករាលដាលនៃជម្ងឺកូវីដ១៩។

កញ្ញារំលឹកសម្តីរបស់ម្តាយខ្លួនថា៖ «គាត់ថា ចាយ​សល់អី​ដាក់កូន​ជ្រូក​ទៅ តិចច្រើនអី ​គាត់​ថា​ឱ្យ​ដាក់ទៅ»​។

យោងតា​ម​ការស្រាវជ្រាវ​របស់ East-West Center ចេញផ្សាយកាលពី​ខែមករា ឆ្នាំ២០០១ បញ្ជាក់ថា ក្រោយសម័យខ្មែរ​ក្រហម ​ប្រជាជន​កម្ពុជា​មានប្រាក់ក្នុង​ហោប៉ៅ​ត្រឹមតែ ២៨​ដុល្លារអាមេរិចកក្នុងម្នាក់ (ឬប្រមាណ ១០៦.១៣ ដុល្លារ បើ​គិត​ទាំងអតិផរណាក្នុង២០២៤នេះ) លុយនេះ​មានចរាចរណ៍​ក្នុងទី​ក្រុងតែ​ប៉ុណ្ណោះ។

កាលពីដើមឆ្នាំ២០២៤​នេះ ធនាគារ​ជាតិ​​កម្ពុជា និង​​ក្រសួង​អប់រំ​ យុវជន​ និង​​កីឡា បាន​ចុះ​អនុ​ស្សារ​ណ​អនុវត្ត​គម្រោងបញ្ជ្រាបចំណេះដឹងផ្នែកហិរញ្ញវត្ថុទៅក្នុងកម្មវិធីសិក្សាជាតិ ក្រោយស្ថាប័នរដ្ឋ​ទាំង​២នេះ​​ដឹកនាំកិច្ចប្រជុំកាលពីចុងឆ្នាំ២០២៣។ បច្ចុប្បន្នគម្រោង​ចំណេះដឹងផ្នែកហិរញ្ញវត្ថុរយៈពេល ៣ឆ្នាំនេះ មានចាប់ពីថ្នាក់ទី ៥ដល់​ថ្នាក់ទី​១២។

អ្នកស្រី​ ឃួន​ វិចិ្ឆកា អ្នកនាំពាក្យ​ក្រសួង​អប់រំ​ យុវជន និង​កីឡា​ បញ្ជាក់ថា កម្មវីធីសិក្សា​មាន​មុខវិជ្ជា គេហវិទ្យា​ ដើម្បីបង្រៀន​សិស្ស​ពី​បញ្ហា​ចំាបាច់​ផ្សេង​ៗសម្រាប់ការរស់នៅ ដែលក្នុងនោះក៏មាន​​ការ​សន្សំ​ប្រាក់ផងដែរ​។

អ្នកស្រី​​បន្ថែមថា៖ «យើង​ក៏​សហការ​ជាមួយដៃគូ​ខាង​ក្រៅ​ ដើម្បី​រៀបចំជា​កម្មវិធីមួយ​ទៀត​ ដែលយើង​ហៅថា ​Cha-Ching (ឆា-ឈីង)»។ លោកស្រី​បន្តថា៖ «ក្រៅពីហ្នឹង​ជាមួយនឹង​ធនាគារជាតិ​កម្ពុជា​ នៅក្នុង​ការរៀប​ចំបន្ថែម​នៅ​កម្មវិធី​ហិរញ្ញវត្ថុ​ផងដែរ»។

កម្មវិធី​ឆា-ឈីង ជាកម្មវិធីអប់រំចំណេះដឹង​ហិរញ្ញវត្ថុ​មូលដ្ឋាន ដោយមានគោលដៅ​៤សំខាន់ គឺការរក​ប្រាក់ចំណូល ការសន្សំ ការចំណាយ និងការបរិច្ចាគ ដែលបានចាប់ផ្តើមកាលពីឆ្នាំ២០១៦។​បើយោងតាមគេហទំព័រផ្លូវ​ការ​ Prudence កម្មវិធី ឆា-ឈីង ជាកិច្ចសហការរវាង JA Asia Pacific ​ជាមួយនឹង​ក្រសួង​អប់រំ​នៃប្រទេសមួយចំនួន ​ក្នុង​នោះក៏មាន​កម្ពុជាផង​ដែរ។

មេរៀនជីវិត​អាណាព្យាបាល​ ​បង្រៀនកូនឱ្យសន្សំសំចៃ

ថ្វីបើការរៀបចំទុកដាក់ឲ្យកូនៗចេះសន្សំលុយ និងយល់ដឹងពីចំណេះដឹង​ហិរញ្ញវត្ថុមាន សារៈសំខាន់​ក៏ប៉ុន្តែអ្នកជំនាញលើកឡើងថា ឪពុកម្តាយត្រូវមានតុល្យភាពរវាងការសន្សំសំចៃ និងការចាយ​វាយ​ប្រកបដោយសុខមាភាព មិនអាចភាពកំណាញ់ក្នុងការចាយវាយពេកនោះទេ។

លោក ទុំ តុលា នាយក​សិក្សា​ធិការ​ផ្នែក​បំណិន​ជីវិត​ និង​ Leader in Me នៃបណ្តាញ​គ្រឹះស្ថាន​អប់​រំ   វេសឡាញ អេឌ្យូខេសិន យល់ឃើញថា ផលវិបាកមួយដល់ក្មេង​ពេលអប់រំកូនឱ្យចេះសន្សំ គឺភាពកំណាញ់ក្នុងការចាយវាយ តែសកម្មភាព​នេះ​បង្ហាញថា ពួកគាត់ចេះ​កម្រិ​ត​ចាយ​វាយ​ច្បាស់​លាស់​​។ ប៉ុន្តែលោកយល់ឃើញថា ការអប់រំបែបនេះផ្តល់ផលវិជ្ជមានច្រើនដល់ក្មេងនាពេលអនាគត ជាពិសេសក្មេងទាំងនោះនឹងធំឡើងក្លាយជា​អ្នកមានជីវភាពធូធារនាពេលខាងមុន​។

លោកអះអាងថា៖ «ក្មេងមានចំណេះដឹងហិរញ្ញវត្ថុ គាត់នឹងមិនក្រទេ»។ លោកបន្ថែបថា ៖«ដោយសារតែគាត់ដឹងថា ការប្រើ​​ប្រាស់លុយត្រូវយ៉ាងមិច បានន័យគាត់ចេះសន្សំ គាត់ដឹងថា ​តើធ្វើមិចទើបបានលុយ គាត់ចេះវិនិយោគ គាត់ចេះបើក Business [អាជីវកម្ម] បើ​គាត់​មិនចេះ​ទេ​ គាត់ចូល​ហ៊ុន​ជាមួយ​គេ​អ៊ី​ចឹង​ណា​»។

បើទោះជា លោកស្រី ​ចង់ឃើញ​កូនខ្លួន​​មានការលុតដំ ប៉ុន្តែ​ក៏មិន​តឹង​រឹង​ខ្លាំងពេក​ដូចជំនាន់លោកស្រី​នៅក្មេងនោះ​ទេ ដោយហេតុថា​បរិបទ​សង្គមមានការប្រែប្រួល​។ លោកស្រីថា ខ្លួនគ្រាន់តែមាន​ភាពច្បាស់លាស់​ចំពោះកូនៗក្នុងការដកប្រាក់សន្សំនោះដើម្បីចាយវាយ​ លុះត្រាតែ​ករណី​ចាំបាច់ ឬសំខាន់ខ្លាំង។

លោកស្រី​លើកឡើង​ថា៖ «​ប៉ុន្តែយើងអត់កំហិតឱ្យគាត់ [កូនរបស់លោកស្រី] ធ្វើ​ដូចយើង​សម័យនៅជាកូន​គាត់ [ឪពុកម្តាយលោកស្រី] ទេ ព្រោះនៅពេលយើង​ជាកូនគាត់ រឿងរបស់យើង​ និង​គាត់។ ប៉ុន្តែពេល​យើងជាម្តាយ​កូន​ យើង​អត់យករូបមន្តកំហិត ឬតឹងហ្នឹងទេ យើងព្យាយាមមិនតឹងពេក មិនធូរពេក»។

​ជាលទ្ធ​ផល​នៃការ​អប់រំ​កូ​នឱ្យ​ចេះសន្សំប្រាក់បែបនេះ លោកស្រី​សង្កេត​ឃើញថា កូនៗរបស់អ្នក​ស្រីនៅតែបន្តការ​ចាយ​វាយត្បិតត្បៀត។ ទោះបីជា​កូន​របស់លោកស្រី​ក្លាយជាយុវ​ជន​ហើយ តែលោកស្រី​នៅ​តែផ្តល់​ប្រាក់​ឧបត្ថម្ភ​ដដែល។

ក្តី​រំពឹង​នាពេល​អនាគត​លើចំណេះដឹង​ហិរញ្ញវត្ថុសម្រាប់កុមារ​​

​លោក ទុំ តុលា ​ចង់ឃើញ​កុមារ​កម្ពុជាមាន​ចំណេះដឹង​ហិរញ្ញវត្ថុ​ដូចនឹង​ប្រទេស​អភិវឌ្ឍន៍​ ដើម្បីឲ្យ​ពួកគេអាចប្រើប្រាស់លុយ​ប្រកប​ដោយ​ប្រសិទ្ធភាព​។ ​

ចំណែកលោកស្រីវាល់គុជ ផល្លា​ ចង់ឃើញ​អាណាព្យាបាល​ ឬឪពុកម្តាយ​ទាំងអស់បង្រៀន​កូនឱ្យ​ចេះ​សន្សំប្រាក់ទៅតាម​ស្ថានភាព​សេដ្ឋកិច្ច​គ្រួសារ​ខ្លួន។ លោកស្រីបន្ថែមថា កូនៗត្រូវការបំណិនជីវិត​ខ្លះ ដើម្បី​ស្គាល់ពី​តម្លៃ​នៃលុយ។

សម្រាប់កញ្ញា សេង ស្រីល័ក្ខវិញ បើកញ្ញាមានបុត្រនៅថ្ងៃអនាគត កញ្ញាមានគម្រោងសន្សំប្រាក់​មួយកញ្ចប់ដើម្បីទុកផ្គត់ផ្គង់ដល់ការសិក្សារបស់កូនដល់កម្រិតបរិញ្ញាប័ត្រ។

កញ្ញាបញ្ជាក់ថា៖ «ខ្ញុំព្យាយាមបង្កើត Saving [ប្រាក់សន្សំ] សម្រាប់គាត់រៀនក្នុងឆ្នាំណា មួយឆ្នាំប៉ុន្មាន ដើម្បីទុកឱ្យគាត់ទៅរៀន»៕

សេចក្តីប្រកាសព័ត៌មានដដែលឲ្យដឹងថា ​​ លោកនាយករដ្ឋមន្ត្រីកម្ពុជា ហ៊ុន ម៉ាណែត និង ប្រធានាធិបតីឡាវ លោក Thongloun Sisoulith​ បានឯកភាពបន្តពង្រឹង​​វិស័យសន្តិសុខ និងការពារជាតិ ដោយជំរុញអាជ្ញាធរ​ប្រទេស​​​ទាំងពីរ​​ឱ្យបន្តរក្សា​សន្តិសុខតាមព្រំដែន​ដោយ​ផ្អែកលើ​ច្បាប់ និងកិច្ចព្រមព្រៀងនានា។ បន្ថែមពីនេះ​ មេដឹកនាំនៃប្រទេសទាំងពីរ ក៏នឹងពង្រឹងកិច្ចសហប្រតិបត្តិការរវាងកងកម្លាំង និងអាជ្ញាធរ​ពាក់ព័ន្ធ តាមរយៈ ការផ្លាស់ប្តូរ​ព័ត៌មានគ្នាជាប្រចាំ និងរួមគ្នាចាត់វិធានការឱ្យបានទាន់ពេលប្រឆាំងនឹងសកម្មភាព ដែល​អាច​បង្ក​អស្ថិរភាព​ដល់​នយោបាយ និង​សន្តិសុខជាតិ ជាពិសេសការបទល្មើសឆ្លងដែន ដូចជា ការរត់ពន្ធ និងជួញ ដូរគ្រឿងញៀន និងមនុស្ស​ឆ្លងដែន​ជាដើម។

ជាមួយគ្នាផងដែរ មេដឹកនាំនៃប្រទេសទាំងពីរ បានវាយតម្លៃខ្ពស់ចំពោះកិច្ចការងារសីមាព្រំដែនដែលសម្រេចបាន ៨៦% និងបាន​ប្ដេជ្ញា​បន្តប្រឹងប្រែងដោះស្រាយការងារសេសសល់ឱ្យបានឆាប់ចប់។

សេចក្កី​​ប្រកាសព័ត៌មាន​បញ្ជាក់​ថា៖ «នាយករដ្ឋមន្ត្រីទាំងពីរ បានធ្វើជាសាក្សីលើការផ្លាស់ប្តូរលិខិតបករណ៍នៃសន្ធិសញ្ញាកំណត់ព្រំដែនរដ្ឋ​កម្ពុជា-ឡាវ ដែល​បានចុះហត្ថលេខាកាលពីឆ្នាំ២០២៣ និងការចុះហត្ថលេខាលើកំណត់ហេតុស្ដីពីការផ្លាស់ប្ដូរលិខិតុបករណ៍សច្ចាប័ននេះ សម្រាប់ការ​អនុវត្ត​​ឱ្យមាន ប្រសិទ្ធភាព ដើម្បីរួមចំណែកដល់កសាងព្រំដែនសន្តិភាព មិត្តភាព សហប្រតិបត្តិការរវាងប្រទេសទាំងពីរ»​។

យោងតាមសេចក្តីប្រកាសព័ត៌មានដដែល លោកនាយករដ្ឋមន្ត្រីកម្ពុជា ហ៊ុន ម៉ាណែត និង ប្រធានាធិបតីឡាវ លោក Thongloun Sisoulith ក៏បានពិភាក្សាលើ​សហប្រតិបត្តិការក្នុងវិស័យ​ជា​ច្រើន​​​​ទៀត​​រួមមាន នយោបាយ ពាណិជ្ជកម្ម និងវិនិយោគ ថាមពល សាធារណការ​ និងដឹក​ជញ្ជូន ទេសចរណ៍ អប់រំ និងកិច្ចសហប្រតិបត្តិការ​ក្នុងក្របខ័ណ្ឌពហុភាគី និងបានឯកភាពគ្នាលើវិធានការជាច្រើន​សំដៅ​ធានា​សុខសន្តិភាព​សម្រាប់​ប្រទេសទាំងពីរ។​

គួរកត់សម្គាល់ថា កាលពីថ្ងៃទី១៤ ខែមីនា ឆ្នាំ២០២៤ កម្ពុជានិងឡាវបានចុះហត្ថលេខាលើកំណត់​ហេតុស្តីពីកិច្ចសហប្រតិបត្តិ​ការសម្រាប់​ឆ្នាំ២០២៤ ទាក់ទងនឹងការបន្តបង្រាបបទល្មើសឆ្លងដែន និងសន្តិសុខសណ្តាប់ធ្នាប់តាមព្រំដែន រវាងរដ្ឋមន្រ្តីក្រសួងសន្តិសុខសាធារណៈ នៃសាធារណរដ្ឋប្រជាធិបតេយ្យប្រជាមានិតឡាវ និងរដ្ឋមន្រ្តីក្រសួងមហាផ្ទៃកម្ពុជាផងដែរ៕

ក្នុង​សេចក្តីប្រកាសព័ត៌មាន​របស់​ការិ​យាល័យ​អ្នក​នាំ​ពាក្យ​នៃ​ក្រសួង​ការ​បរទេស​ និង​សហ​ប្រតិបត្តិ​ការអន្តរជាតិ ចេញ​កាល​ពី​ថ្ងៃ​ទី​០​៦​​ ខែ​មីនា​ ឆ្នាំ​២០២៤ បញ្ជាក់ថា ស្ថាន​អគ្គកុង​ស៊ុល​កម្ពុជា​នៅ​ខេត្ត​ស្រះ​កែវ​បាន​ទទួល​ព័ត៌មាន​ពី​អាជ្ញា​ធរ​​​​ថៃ​​ក្នុង​ស្រុក​ណា​ឌី​ ខេត្ត​ប្រា​ជី​បុរី ថា ​កាល​ពី​ថ្ងៃ​ទី​៣​ ខែ​មីនា​ ឆ្នាំ​២០២៤​ មាន​ពលករ​ខ្មែរ​ចំនួន​២០នាក់​ និងកុមារ​ចំនួន​៥នាក់​បាន​ជួប​គ្រោះ​ថ្នាក់​ចរាចរណ៍​ពេល​ធ្វើ​ដំណើរ​ពី​កន្លែង​ស្នាក់​នៅ​ក្នុង​ភូមិ​ខ្លង​ម៉ា​ហ្វៃ​ ឆ្ពោះ​​ទៅ​​កន្លែង​ធ្វើ​​ការ​ក្នុង​ស្រុក​ណាឌី ខេត្ត​ប្រា​ជី​នបុរី។

សេចក្តី​​ប្រកាស​ព័ត៌មាន​ដដែល​​​បន្ថែម​​ថា​៖ «គ្រោះ​ថ្នាក់​​នេះ​​បាន​បណ្តាល​ឱ្យ​ពលករ​ខ្មែរ​​​របួស​ធ្ងន់​ចំនួន​​២​នាក់​​ និងស្រាលចំនួន​២៣នាក់។ ក្រោយពេលកើតហេតុ​ ពលករខ្មែរចំនួន​២នាក់​ដែល​រងរបួស​ធ្ងន់​ត្រូវ​បាន​រថយន្ត​សង្គ្រោះបន្ទាន់​បញ្ជូន​ទៅ​មន្ទីរ​ពេទ្យ​ស្រុកកាប៊ិនបុរី ខេត្តប្រាជីនបុរី។ ​ចំណែក​អ្នក​រងរបួស​ស្រាល ក្រោយពីបាន​សង្គ្រោះបឋមរួច​ហើយ ត្រូវបាន​ថៅកែទទួល​យកទៅកន្លែង​ស្នាក់នៅវិញ»។

បើតាម​ស្ថាន​អគ្គកុងស៊ុល រាល់​ការ​ចំណាយ​ផ្សេង​ៗ​ក្នុង​ការ​ព្យាបាល​របួស​ត្រូវបាន​ថៅ​កែ​ថៃ​ទទួល​​បន្ទុក​ទាំង​អស់​៕​

Newsroom Cambodia នៅ​ថ្ងៃទី២៤ ​ខែកុម្ភៈ ​ឆ្នាំ២០២៤នេះ ​បាន​សម្ភាស​និស្សិត​ដែល​កំពុង​សិក្សា និង​បាន​បញ្ចប់​ការសិក្សា​​​ចំនួន​​៦រូប​ អំពីការ​យល់ឃើញ​របស់​ពួកគេ​​ទាក់​ទង​ទៅ​នឹង​ជម្រើសទាំងពីរនេះ៖

លោក សកល អាយុ២៤ឆ្នាំ ជានិស្សិត​ដែល​បាន​បញ្ចប់​ការសិក្សា​នៅ​សាកល​វិទ្យាល័យ​បញ្ញាសាស្រ្ត​លើកឡើង​​ថា ការសរសេរ​​​សារណា​​មាន​សារសំខាន់​ណាស់ ​ពិសេស​នៅ​ក្នុង​វិស័យ​ការងារ​ដែល​ទាក់ទង​ទៅ​នឹង​ការសរសេរ លើស​ពីនេះ​ទៅ​ទៀត​សម្រាប់​អ្នក​មាន​បំណង​បន្ត​សិក្សាថ្នាក់អនុបណ្ឌិត។

លោកបានប្រាប់ថា៖ «កាលពីអតីតកាលនៅក្នុងការរៀននោះ ខ្ញុំបានប្រលងចេញទេ ប៉ុន្តែ​ដោយសារ​បច្ចុប្បន្ន​ខ្ញុំ​បម្រើ​ការងារ​នៅ​​ក្នុង​​អង្គការ​អន្តរជាតិ​មួយ​តួនាទី​ជា Grant Officer អ៊ីចឹង​យើង​ធ្វើការ​សរសេរ​ច្រើន​ដើម្បី​យក​កញ្ចប់​ថវិការ​មក​អភិវឌ្ឍន៍​នៅ​ស្រុក​យើង ខ្ញុំ​យល់​ថា​យុវជន​គួរ​តែ​ជ្រើស​យក​ការ​សរសេរ​សារ​ណា ដោយសារ​តែ​ធ្វើ​ឱ្យ​យុវជន​មាន​ការស្រាវជ្រាវ​ច្រើន ជាជាង​ដែល​យើងធ្វើការប្រឡងចេញ ដោយការប្រឡងហ្នឹងគ្រាន់តែជាការធ្វើតែសលើមុខវិជ្ជាមូលដ្ឋានដែលយើងរៀន​៤​ ឆ្នាំ​នោះ​ទេ»។

លោក សកល និស្សិត​បញ្ចប់​ការសិក្សា​នៅ​សាកល​វិទ្យាល័យ​បញ្ញាសាស្រ្ត​។ (រូបភាព៖ ណឺ​ មិនា)

លោកបានបន្តថា៖ «បើយុវជនមានបំណងបន្តការសិក្សាថ្នាក់អនុបណ្ឌិតទៀតសោត ខ្ញុំ​ជឿជាក់​ថា​បើ​សិនជា​គាត់​អត់​បាន​ធ្វើ​របាយការណ៍​ស្រាវជ្រាវ​និក្ខេបបទ​ថ្នាក់បរិញ្ញាបត្រទេ គាត់នឹងមានភាពប្រឈមច្រើន»។

លោក គឹម តៃសាង អាយុ២៣ឆ្នាំ ជានិសិ្សត​ដែល​បាន​បញ្ចប់​ការសិក្សា​នៅ​សាកល​វិទ្យាល័យ​ន័រតុន​បាន​ប្រាប់​ពី​ភាព​ខុស​ប្លែក​គ្នា​រវា​ង​ការសរសេរ​សារ និង​ការ​ប្រលង​ចេញ រួមទាំងការយល់ឃើញរបស់លោកទៅលើការសរសេរសារណា។

លោកថា៖ «ផ្អែកលើបទពិសោធផ្ទាល់របស់ខ្ញុំ កាលខ្ញុំបញ្ចប់ហ្នឹងគឺខ្ញុំប្រលង [ចេញ] តែ​បើ​ជា​យោបល់​របស់​ខ្ញុំ​ ការសរសេរ​សារណា​ក៏​ជា​រឿង​ល្អដែរ​ដោយសារ​ពួកគាត់​បាន​ស្រាវជ្រាវបន្ថែមហើយបានឡើងធ្វើ Presentation (បទបង្ហាញ) ជាមួយ​​លោកគ្រូ​អ្នកគ្រូដែលគាត់ចាំមើល តែមិនមែនមានន័យថាការប្រលងចេញហ្នឹងយើងអត់បានការស្រាវជ្រាវនោះទេ តែ​ដូច​យើង​ដឹង​ស្រាប់ហើយ ជាទូទៅយើងប្រលងច្រើនទាំងMid Term(ពាក់កណ្ដាលឆមាស) ទាំងFinal(បញ្ចប់) ហើយ​នៅ​មាន​ប្រលងសងទៀត អ៊ីចឹងយើងធ្វើការប្រលងច្រើន ប៉ុន្តែ​ការធ្វើ​សារណា​គឺ​តែ​ម្តង​ហើយ​វា​ទាមទារ​ឲ្យ​យើង​ស្រាវជ្រាវ​ច្រើន»។

លោកបានបន្តថា៖ «ខ្ញុំគិតថាការធ្វើសារណាគឺល្អជាង ទោះជាលំបាកបន្តិចតែវាបានផ្តល់បទពិសោធឲ្យយើងបានច្រើន»។

លោក គឹម តៃសាង និសិ្សត​​​បញ្ចប់​ការសិក្សា​នៅ​សាកល​វិទ្យាល័យ​ន័រតុន។ (រូបភាព៖ ណឺ មិនា)

កញ្ញា ព្រំ ន័រ អាយុ២៣ឆ្នាំ បច្ចុប្បន្ននៅភ្នំពេញ សិក្សានៅសាកលវិទ្យាល័យអាស៊ីអឺរ៉ុប បានលើកឡើងថា ការប្រលង​ចេញ​គឺ​ល្អ​ប្រសើរ​ជាង ព្រោះមិនត្រូវការពេលវេលាដើម្បីស្រោជ្រាវពេកទេ។

កញ្ញាបានថ្លែងថា៖ «វាអត់សូវចំណាយពេលលើយើងច្រើន ដោយសារយើងគ្រាន់តែប្រលងចេញទៅហើយហ្មង ដល់ពេល​យើង​ធ្វើ​សារណាទៅយើងត្រូវចំណាយពេលច្រើនរករបាយការណ៍រកអ៊ីចឹង» ។

កញ្ញា ព្រំ ន័រ និស្សិតសាកលវិទ្យាល័យអាស៊ីអឺរ៉ុប។ (រូបភាព៖ ជា ម៉ារ៉ា)

លោក សាង សែន អាយុ ២៣ឆ្នាំ ទីលំនៅបច្ចុប្បន្ននៅព្រែកលៀប សិក្សានៅសាកលវិទ្យាល័យភូមិន្ទ បានលើកឡើងថា មាន​សារ​សំខាន់ទាំងពីរ ព្រោះសម្រាប់និស្សិតណាដែរមិនចាំបាច់ចង់ស្រោវជ្រាវច្រើនគាត់អាចរើសយកការប្រលងចេញ សម្រាប់​​និ​ស្សិតណាមានបំណងចង់ទៅរៀននៅក្រៅប្រទេសបន្តគាត់អាចរើសយកការធ្វើសារណា​។

លោកថ្លែងថា៖ «និស្សិតដែលអាចថាគាត់ល្មម អត់ចាំបាច់ត្រូវស្រោវជ្រាវច្រើនគាត់ប្រលងចេញធម្មតាទៅ ចំណែក​ឯ​និស្សិត​ដែល​គាត់​ត្រូវសរសេរសារណា ត្រូវត្រៀម​ប្រលង​ទៅ​ក្រៅ​តទៀត​គាត់​សរសេរ​សារណា​ទៅ​មាន​ក្រេឌីត​សម្រាប់​ការទៅ​ប្រលង​នៅ​ក្រៅ»​។

លោក សាង សែន និស្សិត​សាកលវិទ្យាល័យភូមិន្ទ។ (រូបភាព៖ ណឺ មិនា)

កញ្ញា គីមឡាង អាយុ២១ឆ្នាំ​ ជានិស្សិត​នៅសាលាភូមិន្ទភ្នំពេញ រៀនជំនាញអក្សរសាស្រ្តខ្មែរ​ ឆ្នាំទី៣​ កញ្ញាបាន​លើកឡើងថា ការសរសេរសារណា​ល្អជាងការប្រឡងចេញ។​​

កញ្ញាបានថ្លែងថា៖ «​ការសរសេរសារណាល្អច្រើន ដោយសារមានអត្តិភាពស្រាវជ្រាវបានច្រើនជាងការប្រឡងចេញ»។

កញ្ញា គីមឡាង និស្សិត​នៅសាលាភូមិន្ទភ្នំពេញ។ (រូបភាព៖ ជា ម៉ារ៉ា)

កញ្ញា ស្រីណូ អាយុ២២ឆ្នាំ សព្វថ្ងៃជាបុគ្គលិកអង្គការមួយកន្លែងរស់នៅទីក្រុងភ្នំពេញ បានលើកឡើងថា ការប្រឡង​ចេញ​មាន​ភាព​ងាយ​ស្រួលជាង។​

កញ្ញាបានថ្លែងថា៖ «​ការប្រឡងចេញមានភាពងាយស្រួលហើយមានតែ​បីទៅបួនមុខវិជ្ជាដើម្បីប្រឡង​ ព្រោះលោកគ្រូ អ្នកគ្រូបានដាក់គម្រោង​សំណួរឱ្យ​យើងត្រៀម​​ មួយវិញទៀតការសរសេរសារណាក៏មានភាពងាយស្រួលដែរ ព្រោះ​មាន​ពេល​ធ្វើការ​ច្រើន មិនបាច់ទៅរៀននៅសាលា​ ដល់ពេលថ្ងៃធ្វើសារណាឡើងធ្វើតែម្តង ហើយវាម្យ៉ាងម្នាក់»៕

កញ្ញា ស្រីណូ បុគ្គលិកអង្គការ។ (រូបភាព៖ ណឺ មិនា)

យោងតាមរបាយការណ៍មួយចេញផ្សាយដោយ មន្រ្តីស្រាវជ្រាវនៃនាយកដ្ឋានភូមិវិទ្យា និង​នគរូបនីយកម្ម​នៃ​វិទ្យាស្ថានមនុស្សសាស្រ្តនិងវិទ្យាសាស្រ្តសង្គម បានឲ្យដឹងថា ប្រមាណ​ជាង​មួយ​ទសវត្ស​ចុងក្រោយ​មកនេះ ការធ្វើដំណើរទៅមកក្នុងទិសដៅផ្សេងៗ ក្នុងរាជធានី​​ភ្នំពេញ តែងតែ​កើត​មាន​ការកក​​ស្ទះ​ស្ទើរ​រាល់​ថ្ងៃ ជាពិសេស​ក្នុងម៉ោងមមាញឹក ពេលព្រឹក​ចន្លោះ​ម៉ោង៦:៣០ ដល់៨:៣០​នាទី​ព្រឹក ពេលល្ងាចចន្លោះ​ម៉ោង​ ៥:៣០ ដល់ ៨:៣០ល្ងាច។

Newsroom Cambodia បានសម្ភាសន៍ពលរដ្ឋ និងនិស្សិតចំនួន​៧នាក់ អំពី​ការ​យល់ឃើញ​​របស់ពួក​គេទាក់ទងនឹងបញ្ហាកកស្ទះចរាចរណ៍នាពេលបច្ចុប្បន្ន៖

យុវតី ដូ នីហ្សា អាយុ ១៦ឆ្នាំ រៀននៅវិទ្យាល័យច្បារអំពៅលើកឡើងថា ការកកស្ទះចរាចរណ៍ធ្វើឱ្យគាត់ទៅរៀនយឺត និងត្រូវបានគ្រូស្ដីបន្ទោស។

យុវតីបានថ្លែងថា៖ «ពេលដែរខ្ញុំជិះទៅរៀន ពេលដែលមានការស្ទះផ្លូវ អ៊ីចឹងទៅខ្ញុំទៅរៀនយឺត ហើយត្រូវគ្រូស្ដីឱ្យ ត្រូវគ្រូឱ្យឈរ អ៊ីចឹងទេគ្រូឱ្យចេញ​ពី​ថ្នាក់​ដោយសារខ្ញុំមកយឺត»​។

យុវតី ដូ នីហ្សា រៀននៅវិទ្យាល័យច្បារអំពៅ។ (រូបថត៖ ណឺ មិនា)

លោក សន ណារ៉ូ អាយុ២៣ឆ្នាំ អ្នកធ្វើទីផ្សារ នៅឃុំរកាកោះ បានលើកឡើងថា បញ្ហា​កក​ស្ទះនេះ​បាន​ធ្វើ​ឱ្យ​លោក​ខកខាន​ការប្រជុំ។

លោកបានថ្លែងថា៖ «បញ្ហាកកស្ទះចរាចរណ៍បង្កផលលំបាកដូចជា ទីមួយយើងត្រូវធ្វើដំណើរទៅធ្វើការ ឬក៏ទៅកន្លែងណាមួយអ៊ីចឹងមានការស្ទះខក មានកិច្ចប្រជុំអ៊ីចឹងទៅ យើង​ទៅ​ធ្វើឱ្យយឺត​ម៉ោងយើងប្រជុំ»។

លោក សន ណារ៉ូ អ្នកធ្វើទីផ្សារ។ (រូបភាព៖ ជា ម៉ារ៉ា)

កញ្ញា មួយឃៀង  អាយុ២៣ឆ្នាំ ជានិស្សិតរៀននៅវិទ្យាស្ថានវ៉ាន់ដា បានលើកឡើងថា ពេលកកស្ទះម្ដងៗ មានអ្នកស៊ីផ្លេឱ្យកញ្ញាទៅទាំងដែលភ្លើងស្តុបនៅក្រហមនៅឡើយ។

កញ្ញាបានថ្លែងថា៖ «យើងអ្នកនៅខាងមុខ ពេលដែលភ្លើងស្តុបក្រហមយើងត្រូវឈប់ទាំងអស់គ្នា ហើយ​ដល់ពេលដែលភ្លើង​មិនទាន់បានលោតពណ៌ខៀវ​ផង គាត់​ចាប់ផ្ដើមស៊ី​ផ្លេ​ឱ្យយើងជ្រុលទៅខាងមុខ ឱ្យយើងទៅឱ្យលឿន​ទៅ​»។

កញ្ញា មួយឃៀង និស្សិតរៀននៅវិទ្យាស្ថានវ៉ាន់ដា

កញ្ញា​ ឈួន សុមេតា​ អាយុ២៣ឆ្នាំ បច្ចុប្បន្ន​រស់នៅសង្កាត់ទួលពង្រ ជានិស្សិត​រៀន​នៅ​សាកល​វិទ្យាល័យ​ន័រតុន ឆ្នាំទី២ បានលើកឡើងថា ពីផ្ទះ​ទៅសាលាឆ្ងាយខ្លាំង បើសិន​ជា​កកស្ទះចរាចរណ៍​ទៀត​ធ្វើឱ្យ​​យឺត​ម៉ោង​សិក្សា ហើយថែមទាំងក្តៅទៀតផង។

កញ្ញាបន្ថែមថា៖ «មុនទៅសាលា​ត្រូវប្រើរយៈពេលមួយម៉ោងដើម្បីទៅដល់ ​ខាតពេលត្រង់ថា​ត្រូវ​ការរៀបចំ​អី​មុន​ទុក​យូរ​ ខាតទាំងពេលយើងធ្វើដំណើរ ម៉ោងត្រូវចំណាយពេលយូរខ្លាំងដល់ថ្នាក់មួយម៉ោង។​ បើសិន​ជា​អត់ស្ទះវិញ ប្រើរយៈពេលតែកន្លះម៉ោងគឺធម្មតា​ តែបើស្ទះពេលថ្ងៃអាចក្តៅ​ ពេលព្រឹកក៏ក្តៅដែរ ដោយសារម៉ាស៊ីន ឡាន ម៉ូតូ»។

កញ្ញា កែវ ពីប៉េះ គ្រូបង្រៀនតាមផ្ទះ​បានលើកឡើងថា៖ «ពេលកកស្ទះគឺខាតពេលវេលា ទាក់ទង​នឹង​ហានិភ័យ​​ផ្សេងៗ​​ដែល​យើងមើល​មិនឃើញ​ ហើយមួយទៀតគឺក្តៅ​»។

កញ្ញា ទឹម សុផង់​ អាយុ​២៤​ឆ្នាំ​ សព្វថ្ងៃ​ជា​គ្រូបង្រៀន​នៅ​សាលាឯកជន​មួយ និង​កំពុង​រៀន​នៅ​សាកល​វិទ្យាល័យ​បញ្ញាសាស្រ្តបានឲ្យដឹងថា កញ្ញា​បាន​ជួប​បញ្ហាការ​កកស្ទះចរាចរណ៍​ដែល​បង្ក​ផល​លំបាក​ទៅ​លើ​អា​រម្មណ៍គាត់ជាខ្លាំង។

កញ្ញាបានថ្លែងថា៖ «សម្រាប់ខ្ញុំផ្ទាល់ពេលដែលស្ទះចរាចរណ៍ធ្វើឲ្យខ្ញុំមានអារម្មណ៍រាងស្ត្រេស អត់សូវ​សប្បាយ​ចិត្ត យើងត្រូវរង់ចាំពេលវេលាយូរ។ ណាមួយទៀតពេលដែលយើងទៅសាលារៀន យើង​ទៅ​រៀន​អត់​ទាន់​ពេលនៅពេលដែលស្ទះចរាចរណ៍ ហើយពាក់ព័ន្ធនឹងសុខភាពយើងដែរ ពេល​ស្ទះអ៊ីចឹង​ធ្វើ​ឱ្យ​យើង​ស្រូប​ផ្សែង​ពីឡានផ្សេងៗ ហើយបើ​មាន​អ្នក​ជំងឺ​តាមឡាន​ពេទ្យ​គឺ​គាត់​ពិបាក​ក្នុង​ការ​ទៅ​មន្ទីរពេទ្យ​បាន​លឿន​»។

កញ្ញា ទឹម សុផង់ គ្រូបង្រៀន​នៅ​សាលាឯកជន​។ (រូបភាព៖ សៀក រ៉ាមេឃ)

កញ្ញា ផែវ​ យឿន​ អាយុ​២៤​ឆ្នាំ ​ជា​និស្សិតសាកលវិទ្យាល័យភូមិន្ទភ្នំពេញបានលើកឡើងថា នៅ​ពេល​ដែល​គាត់​ចង់​ធ្វើ​ដំណើរ​ទៅ​កន្លែង​ណាមួយគឺត្រូវចំណាយពេលវេលាច្រើន។

កញ្ញាថ្លែងថា៖ «ពេលយើងចង់ទៅកន្លែងណាអ៊ីចឹងដែលចំណាយពេលតែ១៥​នាទី​​ ​​គឺបាន​ធ្វើ​ឱ្យ​ស្ទះ​រហូត​ទៅ​ដល់​មួយ​ម៉ោងហើយបានធ្វើឱ្យយើងពិបាក»៕

កញ្ញា ផែវ​ យឿន​ ​និស្សិតសាកលវិទ្យាល័យភូមិន្ទភ្នំពេញ។ (រូបភាព៖ សៀក រ៉ាមេឃ)

យោងតាមសេចក្តីជូនដំណឹងរបស់កាសែតភ្នំពេញប៉ុស្តិ៍ ចុះនៅថ្ងៃទី១ ខែមីនា ឆ្នាំ២០២៤ បានឱ្យ​ដឹងថា វិបត្តិ​ជំងឺកូវីដ-១៩ និងស្ថានភាពសេដ្ឋកិច្ចធ្លាក់ចុះជាបន្តបន្ទាប់ បានធ្វើឲ្យប៉ះពាល់ដល់​​ចំណូល​ពី​ការ​ផ្សាយ​ពាណិជ្ជកម្ម​​របស់​ក្រុមហ៊ុនយ៉ាងធ្ងន់ធ្ងរ​។

សេចក្តីដដែលបន្តថា៖ «ការវិវត្តយ៉ាងឆាប់រហ័សនៃប្រព័ន្ធបច្ចេកវិទ្យា ​និងការផ្សព្វផ្សាយព័ត៌មាន​តាម​បណ្តាញ​សង្គម បានធ្វើឱ្យក្រុមហ៊ុនប្រឈមនឹងបញ្ហាហិរញ្ញវត្ថុយ៉ាងធ្ងន់ធ្ងរ ហេតុនេះម្ចាស់ភាគហ៊ុន​បានសម្រេចដោយសេចក្តីសោកស្តាយបញ្ឈប់ការបោះពុម្ពផ្សាយកាសែតភ្នំពេញប៉ុស្តិ៍ទាំងភាសាខ្មែរ និងភាសាអង់គ្លេស ត្រឹមថ្ងៃទី២៩ ខែមីនា ឆ្នាំ២០២៤»។

គួរកត់សម្គាល់ផងដែរថា ភ្នំពេញប៉ុស្តិ៍ គឺជាកាសែតវ័យចំណាស់មួយនៅក្នុងប្រទេស​កម្ពុជា​ដែល​បាន​បោះពុម្ព​លើកទីមួយតាំងពី​ឆ្នាំ១៩៩២។ អ្នកអានកាសែតនេះ មានទាំងជនបរទេស និងពលរដ្ឋកម្ពុជា​រាប់ពាន់នាក់ និងមានអ្នក subscribe មកពី35ប្រទេសជុំវិញពិភពលោកផងដែរ៕​