ស៊ឹម ចាន់សំណាង (Sim Chansamnang) – Newsroom Cambodia

សាលាឧទ្ធរណ៍ភ្នំពេញច្រានចោលសំណើមេធាវីលោក កឹម សុខា ក្នុងការកោះហៅមន្ត្រីនគរបាលយុតិ្តធម៌មកសាកសួរ

ស៊ឹម ចាន់សំណាង (Sim Chansamnang) — Thu, 23 May 2024 10:29:19 +0000

សាលាឧទ្ធរណ៍ភ្នំពេញ បានបដិសេដសំណើររបស់មេធាវីការពារក្តីលោក កឹម សុខា ដែលស្នើសុំកោះហៅមន្ត្រីនគរបាលយុត្តិធម៌ ឱ្យមកបំភ្លឺករណីចូលចាប់ខ្លួនទាំងបង្ខំក្នុងគេហដ្ឋានរបស់លោក កឹម សុខា។ នេះបើតាមសហមេធាវីការពារក្តីលោក កឹម សុខា។

នៅព្រឹកថ្ងៃទី២៣ ខែឧសភា ឆ្នាំ២០២៤នេះ សាលាឧទ្ធរណ៍ភ្នំពេញ បានបន្តបើកសវនាការលើសំណុំរឿងលោក កឹម សុខា អតីតមេដឹកនាំគណបក្សប្រឆាំង ដោយក្នុងសវនាការលើកទី៩នេះ តុលាការបានបន្តអានរបាយការណ៍សាក្សី និងមន្ត្រីនគរបាលពាក់ព័ន្ធនឹងសំណុំរឿងក្បត់ជាតិ ដែលត្រូវបានចោទប្រកាន់តាំងពីឆ្នាំ២០១៧។

ថ្លែងប្រាប់អ្នកសារព័ត៌មានក្រោយបញ្ចប់សវនាការ សហមេធាវីការពារក្តីលោក កឹម សុខា គឺលោក ផែង ហេង បានឱ្យដឹងថា ក្នុងអំឡុងពេលសវនាការនោះ ក្រុមមេធាវីបានស្នើដល់តុលាការ កោះហៅមន្ត្រីនគរបាលយុត្តិធម៌ ឱ្យមកចូលបំភ្លឺ ពីមូលហេតុនៃការចូលចាប់ខ្លួនកូនក្តីរបស់ខ្លួនទាំងយប់ នៅគេហដ្ឋាន ប៉ុន្តែត្រូវបានតុលាការបដិសេធ។

លោកថា៖ «ក្នុងនោះមេធាវីយើងយល់ឃើញថា វត្តមានរបស់ប៉ូលីសដែលចុះទៅទម្លុះផ្ទះ ទ្វារផ្ទះ ទ្វាររបងចូលចាប់ឯកឧត្តម កឹម សុខា ទាំងយប់កណ្តាលអាធ្រាត្រនោះ មានភាពចាំបាច់ដើម្បីយើងសួរថាតើគាត់ចូលទៅហ្នឹងចាប់បាននូវភស្តុតាងអីខ្លះ ហើយមានតម្រុយអីខ្លះ ដើម្បីសួរដេញដោលនៅចំពោះមុខសវនាការ»។

លោកមេធាវី ផែង ហេង បានបញ្ជាក់ទៀតថា ក្នុងពេលសវនាការនោះដែរ លោក កឹម សុខា នៅតែបន្តបង្ហាញ និងបញ្ជាក់ទៅតុលាការថាគាត់មិនបានក្បត់ជាតិ ឬនាំបរទេសមកឈ្លានពានក្នុងទឹកដីកម្ពុជាឡើយ ខណៈរូបគាត់ជាអ្នកស្រឡាញ់ជាតិ និងប្រជាពលរដ្ឋខ្មែរ ហើយតែងតែចង់ឃើញប្រទេសជាតិមានការដឹកនាំមួយដែលគោរពសិទ្ធិមនុស្ស និងការផ្សះផ្សាជាតិ។

គេហទំព័រ Newsroom Cambodia មិនអាចសុំការអត្ថាធិប្បាយពីអ្នកនាំពាក្យសាលាឧទ្ធរណ៍ភ្នំពេញ លោក ឃុន លាងម៉េង បាននៅឡើយទេ។

សម្រាប់សវនាការលើកទី៩នៅសាលាឧទ្ធរណ៍ភ្នំពេញ ដែលត្រូវបានរំពឹងថាជាសវនាការលើកចុងក្រោយរបស់អតីតមេដឹកនាំគណបក្សជំទាស់មួយនេះ គេសង្កេតឃើញមានការចូលរួមតាមដានពីបណ្តាអង្គទូតបរទេស ក្រុមអង្គការសង្គមស៊ីវិល និងអ្នកគំាទ្រមួយចំនួនផងដែរ។ ប៉ុន្តែ បើតាមសហមេធាវីការពារក្តីឱ្យលោក កឹម សុខា បញ្ជាក់ថា នេះមិនមែនជាសវនាការលើកចុងក្រោយនោះទេ គឺនៅមានសវនាការលើកទី១០ នឹងធ្វើឡើងនាថ្ងៃទី៦ ខែមិថុនា ឆ្នាំ២០២៤ ខាងមុខ។

នាយកទទួលបន្ទុកកិច្ចការទូទៅនៃអង្គការការពារសិទ្ធិមនុស្សលីកាដូ លោក អំ សំអាត ដែលចូលរួមតាមដានក្នុងសវនាការ លើសំណុំរឿងរបស់លោក កឹម សុខា នេះដែរ បានថ្លែងថា នៅក្នុងសវនាការ នាព្រឹកមិញនេះ មានការអានរបាយការណ៍របស់សាក្សីចំនួន ១៣រូប ហើយមានការសម្រេចមួយ ទៅលើការស្នើសុំរបស់មេធាវីការពារក្តីលោក កឹម សុខា ក្នុងការហោះហៅសាកសួរមន្ត្រីនគរបាលយុតិ្តធម៌ចូលក្នុងអង្គជំនុំជម្រះ ប៉ុន្តែត្រូវបានតុលាការបដិសេដ ដោយថាគួរតែសួរក្នុងដំណាក់កាលចៅក្រមស៊ើបសួរ មិនមែនក្នុងដំណាក់កាលចៅក្រមជំនុំជម្រះឡើយ។

លោកថ្លែងថា៖ «ថ្ងៃនេះគ្រាន់តែជាការអានទៅលើកំណត់ហេតុហ្នឹងវាច្រើន ហើយនៅលើកទី១០ ក៏ប្រហែលនៅបន្តអានកំណត់ហេតុ និងរបាយការណ៍បន្តទៀត»។

យ៉ាងណា លោកយល់ថា ការកោះហៅមន្ត្រីនគរបាលយុត្តិធម៌ ចូលមកសាកសួរ ក្នុងសំណុំរឿងនេះ ជាការបង្ហាញនូវយុត្តិធម៌មួយ។

លោកថ្លែងថា៖ « អ៊ីចឹងប្រសិនបើយើងជាអ្នកសាធារណជន ដែលចូលស្តាប់ហ្នឹង អ្វីដែលយើងចង់ឃើញ គឺកាលណាពាក្យថា យុត្តិធម៌ គឺគ្រប់ភាគីពាក់ព័ន្ធ គួរតែត្រូវបានបង្ហាញ ហើយមានការសាកសួរ និងបំភ្លឺ ដើម្បីស្វែងរកយុត្តិធម៌ ឱ្យបានពេញលេញ ប៉ុន្តែទោះជាយ៉ាងណា នេះជាការសម្រេចរបស់សាលាឧទ្ធរណ៍ទៅហើយ»។

អតីតប្រធានអតីតគណបក្សសង្គ្រោះជាតិ លោក កឹម សុខា ត្រូវបានតុលាការរាជធានីភ្នំពេញកាត់ទោស ពីបទ សន្ទិដ្ឋិភាពជាមួយបរទេស ឬគប់គិត ត្រូវរ៉ូវគ្នាជាមួយបរទេស ដែលស្មើនឹងអំពើក្បត់ជាតិ កាលពីឆ្នាំ២០២៣ ហើយតាមការផ្តន្ទាទោសនោះ លោកត្រូវបានដាក់ឱ្យស្ថិតក្រោមការឃុំខ្លួននៅក្នុងផ្ទះរយៈពេល ២៧ឆ្នាំ។ ជាមួយគ្នានោះ សិទ្ធិនយោបាយរបស់លោកទាំងអស់ ត្រូវបានដកហូត ហើយលោកក៏មិនត្រូវបានអនុញ្ញាតឱ្យជួបជនបរទេស លើកលែងតែមានការអនុញ្ញាតពីតុលាការ។

បន្ទាប់ពីសវនាការលើកទី៩ ត្រូវបានបញ្ចប់កាលពីព្រឹកថ្ងៃព្រហស្បតិ៍ លោក កឹម សុខា នឹងត្រូវមកបង្ហាញខ្លួននៅក្នុងការជំនុំជម្រះលើកទី១០ នៅថ្ងៃទី៦ ខែមិថុនា ខាងមុខនេះ ប្រសិនបើមិនមានការប្រែប្រួលណាមួយ។ បើតាមសហមេធាវីការពារសិទ្ធិឱ្យលោក កឹម សុខា ពួកគេមិនដឹងថា សវនាការលើបណ្តឹងឧទ្ធរណ៍របស់លោក កឹម សុខា នឹងបញ្ចប់នៅពេលណាឡើយ៕

សាលាឧទ្ធរណ៍ភ្នំពេញបន្តសួរដេញដោលលោក កឹម សុខា រឿងគម្រោងគប់គិតជាមួយបរទេស

ស៊ឹម ចាន់សំណាង (Sim Chansamnang) — Thu, 09 May 2024 14:16:39 +0000

សាលាឧទ្ធរណ៍ភ្នំពេញបានបន្តសួរនាំលោក កឹម សុខា ពាក់ព័ន្ធនឹងអង្គហេតុទាក់ទិនអំពើក្បត់ជាតិ និងគម្រោងការនៃគប់គិតជាមួយរដ្ឋបរទេស ដែលអតីតមេបក្សជំទាស់នេះរង់ការចោទប្រកាន់ថារៀមចំផែនការផ្តួលរំលំរដ្ឋាភិបាល។

ថ្លែងប្រាប់ក្រុមអ្នកសារព័ត៌មានក្រោយបញ្ចប់សវនាការលើកទី៨ នៅព្រឹកថ្ងៃទី៩ ឧសភា នេះ លោក ផែង ហេង សហមេធាវីការពារសិទ្ធិឱ្យលោក កឹម សុខា បញ្ជាក់ថា នៅក្នុងសវនាការកាលពីព្រឹកមិញក្រុមមេធាវីបានបន្តសួរនាំលោក កឹម សុខា ពីអង្គហេតុនៃគម្រោងផ្គួលរំលំប្រឆាំងរដ្ឋាភិបាល។ហើយនៅក្នុងអង្គសវនាការ តុលាការក៏បានអានចម្លើយរបស់លោក កឹម សុខា នៅក្នុងដំណាក់កាលនៃការផ្តល់សក្ខីកម្មនៅសាលាដំបូងរាជធានីភ្នំពេញ និងសម្តីរបស់សាក្សីមួយចំនួនដែរ។

លោកបន្តថា៖ «នៅក្នុងសំណួរព្រឹកមិញនេះគឺលោកស្រី ម៉េង សុភារី ក៏គាត់បានសួរមួយសំណួរពាក់ព័ន្ធនឹងការចោទពីរឿងត្រូវរ៉ូវជាមួយបរទេសដើម្បីប្រឆាំងជាមួយព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា។ ខ្ញុំក៏បានសួរមួយសំណួរដែរ ពីរសំណួរ ហើយលោក អាង ឧត្តមក៏បានសួរមួយសំណួរ បន្ទាប់មកខាងអយ្យការក៏មានសួរ ហើយមេធាវីរបស់រដ្ឋាភិបាលក៏មានការបញ្ជាក់នូវសំណួរមួយចំនួន »។

លោកមេធាវី ផែង ហេង បន្តថា លោក កឹម សុខា នៅតែបន្តការពារថាលោកមិនដែលមានសកម្មភាពប្រឆាំងណាមួយជាមួយប្រទេសកម្ពុជាទេ ដោយលោក កឹម សុខា អះអាងថាលោកគឺជាអ្នកស្នេហាជាតិ និងមិនប្រព្រឹត្តអំពើក្បត់ជាតិណាមួយនោះឡើយ។

សម្រាប់សវនាការលើកទី៨នេះគេសង្កេតឃើញក្រុមមន្ត្រីការពារសិទ្ធិមនុស្ស អង្គទូត និងអ្នកគំាទ្របន្តតាមដានការជំនុំជម្រះ។

សហមេធាវីការពារសិទ្ធិឱ្យលោក កឹម សុខា ស្រង់សំដីដើមរបស់អតីតមេបក្សជំទាស់ប្រាប់ក្រុមអ្នកកាសែតថា ក្នុងកាលៈទេសៈនេះខ្មែរគួរតែមានការរួបរួមគ្នា និងផ្សះផ្សាជាតិដើម្បីជាប្រយោជន៍រួមទាំងអស់គ្នា ជាជាងចោទប្រកាន់លោកថាគប់គិតត្រូវរ៉ូវគ្នាជាមួយរដ្ឋបរទេស។ នេះបើតាមសហមេធាវីការពារក្តីលោក កឹម សុខា។

លោកបន្តថា៖ « […] ជាជាងការចោទគាត់ថាត្រូវរ៉ូវជាមួយបរទេស ត្រូវជាមួយអាមេរិក ឬត្រូវជាមួយ IRI NDI USAID Konrad Adenauer ព្រោះអង្គការទាំងអស់នេះគេសុទ្ធតែជួយខ្មែរតាំងពីមានកិច្ចព្រមព្រៀងទីក្រុងប៉ារីស ហើយស្ថានទូតទាំងអស់នេះក៏មិនមែនជាសត្រូវរបស់កម្ពុជាដែរ គេសុទ្ធតែជួយក្នុងដំណើរការប្រជាធិបតេយ្យ និងការអភិវឌ្ឍស្រុកខ្មែរ »។

បើតាមសហមេធាវីការពារសិទ្ធិឱ្យលោក កឹម សុខា នៅចំពោះមុខនេះសុខភាពរបស់លោក កឹម សុខា គឺមានសភាពធម្មតាដោយលោកមានកម្លាំងក្នុងការឆ្លើយតបសំណួររបស់តុលាការ និងមេធាវីបាន។

យ៉ាងនេះក្តី នាយកទទួលបន្ទុកកិច្ចការទូទៅនៃអង្គការការពារសិទ្ធិមនុស្ស លីកាដូ លោក អំ សំអាត ដែលចូលរួមតាមដានសវនាការរបស់អតីតមេដឹកនាំគណបក្សជំទាស់ប្រាប់ Newsroom Cambodia ថា នៅក្នុងសវនាការនាព្រឹកថ្ងៃព្រហស្បតិ៍នេះ ក្រុមមេធាវីបានតាំងសំណួរសួរនាំឡើងវិញទៅលើលោក កឹម សុខា ជុំវិញរឿងសន្ទិដ្ឋិភាពជាមួយបរទេស ហើយលោក កឹម សុខា បានបកស្រាយដូចទៅនឹងអ្វីបានឆ្លើយកាលពីនៅសាលាដំបូងរាជធានីភ្នំពេញដែរ។បើតាមលោក អំ សំអាត ដំណើរការនីតិវិធីក្នុងតុលាការពីព្រឹកមិញនេះគឺប្រព្រឹត្តទៅរលូន និងមិនមានភាពតឹងតែងឡើយ។

លោកបន្តថា៖ «មួយទៀតនៅក្នុងសវនាករដែលខ្ញុំបានតាមដានកន្លងមក យើងឃើញថា ឯកឧត្តម កឹម សុខា ក៏បានលើកម្តងហើយម្តងទៀតអំពីចង់ឃើញអ្នកនយោបាយនៅខ្មែរទាំងអស់រួបរួមជាតិតែមួយ ហើយព្រឹកមិញក៏មានការពីបញ្ហាហ្នឹងដែរ »។

គេហទំព័រ Newsroom Cambodia មិនអាចសុំការអត្ថាធិប្បាយពីលោក ឃុន លាងម៉េង អ្នកនាំពាក្យសាលាឧទ្ធរណ៍ភ្នំពេញបានទេ នៅថ្ងៃទី៩ ឧសភា នេះ។

កាលពីឆ្នាំ២០២៣ អតីតប្រធានគណបក្សសង្គ្រោះជាតិ ដែលត្រូវបានតុលាការកំពូលរំលាយ ត្រូវតុលាការផ្តន្ទាទោសដាក់ពន្ធនាគារ ២៧ ឆ្នាំពីបទក្បត់ជាតិ។នៅក្នុងដីកាបង្គាប់របស់តុលាការសិទ្ធិនយោបាយរបស់លោកទាំងអស់ត្រូវដកហូតហើយលោកក៏មិនត្រូវបានអនុញ្ញាតឱ្យជួបជនបរទេស លើកលែងតែមានការអនុញ្ញាតពីតុលាការ។ បន្ទាប់ពីសវនាការលើកទី ៨ត្រូវបានបញ្ចប់កាលពីព្រឹកថ្ងៃព្រហស្បតិ៍ លោក កឹម សុខា នឹងត្រូវមកបង្ហាញខ្លួននៅក្នុងការជំនុំជម្រះលើកទី៩ ដែលជាជំនុំជម្រះចុងក្រោយ នៅថ្ងៃទី២៣ ខែឧសភា ខាងមុខនេះប្រសិនបើមិនមានការប្រែប្រួលណាមួយ។បើតាមសហមេធាវីការពារសិទ្ធិឱ្យលោក កឹម សុខា នៅក្នុងសវនាការលើកទី៩ នឹងមានការអានកំណត់ហេតុរបស់មន្រ្តីនគរបាលយុត្តិធម៌ សាក្សី និងប្រតិចារឹកដែលបានដាក់ជូនទៅតុលាការ៕

បទយកការណ៍៖ គ្រូបង្រៀននៅតាមសាលារដ្ឋនៅតែបង្ហាញក្តីបារម្ភចំពោះសុខភាពក្រោយកម្តៅធ្លាក់ចុះ

ស៊ឹម ចាន់សំណាង (Sim Chansamnang) — Tue, 07 May 2024 08:41:44 +0000

ស្របពេលមានសេចក្តីជូនដំណឹងថ្មីស្តីពីការធ្លាក់ចុះនៃការកើនឡើងនៃកម្តៅ សម្រាប់ក្រុមគ្រូបង្រៀននៅតាមគ្រឹះស្ថានសិក្សារដ្ឋ នៅតែដាក់ក្តីបារម្ភចំពោះមុខ គឺការប្រែប្រួលអាកាសធាតុ និងការវាយលុកនៃកម្តៅខុសពីធម្មតា ក្នុងពេលបច្ចុប្បន្ននេះ។

ក្រសួងធនធានទឹក និងឧតុនិយម បានចេញសេចក្តីប្រកាសព័ត៌មានរបស់ខ្លួន កាលពីថ្ងៃអាទិត្យកន្លងទៅ ដោយបញ្ជាក់ថា ស្ថានភាពអាកាសធាតុ នឹងវិលមករកប្រក្រតីវិញក្នុងកម្រិត៣៩ អង្សាសេ ចាប់ពីថ្ងៃទី៥ ដល់ថ្ងៃទី៧ ឧសភា។

ផ្ទុយពីនេះ សម្រាប់សិស្សានុសិស្ស និងគ្រូបង្រៀនមួយចំនួន បានបង្ហាញការយល់ឃើញស្របគ្នាថា ការបន្តវាយលុកកម្តៅជាប់ៗគ្នា ក្នុងរយៈពេលចុងក្រោយនេះ បានបង្កើតទៅជាបរិបថថ្មីមួយសម្រាប់កម្ពុជា។ពួកគាត់ចាត់ទុកថា ការផ្តាស់ប្តូរអាកាសធាតុខុសពីធម្មតា ដែលពុំធ្លាប់មាននេះ បានបង្កើតជាក្តីព្រួយបារម្ភសម្រាប់សុខភាពប្រចាំថ្ងៃ។

ក្រសួងធនធានទឹក និងឧតុនិយមកាលពីដើមខែមីនាបានបញ្ជាក់ថា ប្រទេសកម្ពុជានឹងទទួលរងនូវបាតុភូតអែលនីញ៉ូ (El Niño) ដែលនឹងប្រឈមនូវអាកាសធាតុក្តៅហើយស្ងួត ចាប់ពីខែមីនា ដល់ខែឧសភា ទើបវិលទៅរកសីតណ្ហភាពធម្មតាវិញ។

កញ្ញា ស៊ីណា សុធីតា គ្រូបង្រៀនមុខវិជ្ជាគណិតវិទ្យា នៃអនុវិទ្យាល័យកោះអន្លង់ចិនប្រាប់ Newsroom Cambodia ថា ក្នុងអំឡុងនៃការកើនឡើងកម្តៅនេះវាបានបង្កឱ្យមានផលប៉ះពាល់មួយចំនួនទៅកាន់សិស្ស និងគ្រូបង្រៀន ក៏ដូចជាប៉ះពាល់ទៅដល់លទ្ធផលនៃការសិក្សារបស់សិស្សដែរ។

កញ្ញាថ្លែងថា៖ «ចំពោះបញ្ហាសុខភាពយើងដឹងហើយខែក្តៅប៉ះពាល់ម៉េចខ្លះ? ពេលរៀនត្រូវក្តៅអីវាពិបាកវាសឺៗ ឈរបង្រៀនវាពិបាក ហើយភាគច្រើនកូនសិស្សបងគាត់ក្តៅខ្លួនឈឺក្បាល គាត់មករៀនអត់កើតគាត់សុំច្បាប់។ បើទាក់ទងនឹងបញ្ហាលទ្ធផលនៃការសិក្សាដឹងស្រាប់ហើយ អាកាសធាតុក្តៅកូនសិស្សរៀនៗវាបែកញើសពីខាងក្នុងមកទោះដាក់កង្ហាម៉េចក៏ដោយ អ៊ីចឹងវាប៉ះពាល់សតិអារម្មណ៍ខួរក្បាលរបស់គាត់មិនចាប់មេរៀនបានដូចមុនទេ »។

យ៉ាងណាមិញ គ្រូបង្រៀនមុខវិជ្ជាគណិតវិទ្យារូបនេះ បញ្ជាក់ដែរថា ដោយសារតែសិស្សដែលកញ្ញាបង្រៀនជាសិស្សស្ថិតក្នុងថ្នាក់មធ្យមសិក្សា ដូច្នេះពួកគេទាំងនោះមានការយល់ដឹងខ្លះៗពីវិធីសាស្ត្រការពារខ្លួនក្នុងអំឡុងពេលឡើងកម្តៅខ្លាំង។កញ្ញា ស៊ីណា សុធីតា បន្តទៀតថា ដោយសារតែអាកាសធាតុប្រែប្រួល គណៈគ្រប់គ្រងក៏សម្រេចផ្អាកម៉ោងសិក្សាបន្ថែមនាពេលរលៀស ដោយតម្រូវឱ្យពួកគេមករៀនមួយពេល គឺពេលព្រឹក។

កញ្ញានិយាយថា៖ «ហើយណាមួយកាត់បន្ថយម៉ោងសិក្សាទៀត ដោយសារភាគច្រើនឆ្លងម៉ោងទៅពេលថ្ងៃដូចជា២ថ្ងៃដែរ ប៉ុន្តែឥឡូវផ្អាកហើយយើងមករៀនតែព្រឹកៗ »។

បើតាម គ្រូគណិតវិទ្យាដដែលក៏ស្នើឱ្យសិស្សានុសិស្សបន្តធ្វើស្វ័យសិក្សាដោយខ្លួនឯងនៅតាមផ្ទះ ក្នុងពេលដែលមានការកាត់បន្ថយម៉ោងសិក្សា ដើម្បីជួយឱ្យលទ្ធភាពនៃការសិក្សារបស់សិស្សពុំសូវមានការថមថយចុះ។

មិនខុសគ្នាដែរ អ្នកគ្រូ យ៉េង ថាន្នី គ្រូបង្រៀនកម្រិតមត្តេយ្យមសិក្សានៅសាលាបឋមសិក្សាភូមិកណ្តាល ស្ថិតក្នុងខេត្តបាត់ដំបង ប្រាប់ Newsroom Cambodia ថា ក្នុងស្ថានភាពសីតុណ្ហភាពកើនកម្តៅវាគឺជា ការរំខានមួយដែលប៉ះពាល់ទៅដល់ការបង្រៀនរបស់អ្នកគ្រូ ជួបការពិបាកច្រើនបូករួមទាំងការប៉ះពាល់ដល់ការសិក្សារបស់សិស្សានុសិស្សតូចៗផង។

អ្នកគ្រូបញ្ជាក់ថា៖«ក្តៅខ្លាំងពេកទោះបី គាត់ពាក់មួកពាក់អាវក្រាស់ម៉េចក៏ដោយ ក៏ខ្យល់បក់មកភាយដោយចំហាយក្តៅខ្លាំងហ្នឹង ធ្វើឱ្យគាត់[សិស្ស]រសេះរសោះហត់ដល់ពេលចូលក្នុងថ្នាក់ទៀត សូម្បីតែកង្ហារ ឬក៏ខ្យល់បក់ចូលក៏មានសីតុណ្ហភាពក្តៅ អ៊ីចឹងធ្វើឱ្យគាត់ពិបាកផ្តោតអារម្មណ៍ក្នុងការរៀនជាមួយយើង។ ជាគ្រូក៏ដូចគ្នាដែរ ពីមុនមកមានកម្លាំងបង្រៀនណាស់ បង្រៀនលាស់ៗ ដល់ពេលធាតុអាកាសប្រែប្រួលអ៊ីចឹង អត់កម្លាំងមិនដឹងបាត់ទៅណាអស់ទេ »។

គ្រូបង្រៀនរូបនេះ គាំទ្រចំពោះការលើកឡើងរបស់លោកនាយករដ្ឋមន្រ្តី ហ៊ុន ម៉ាណែត ក្នុងការផ្អាកការសិក្សាដល់សិស្ស ខណៈសីតុណ្ហភាពកើនកម្តៅលើសពី៤០អង្សាសេ ក្នុងពេលបច្ចុប្បន្ននេះ។ អ្នកគ្រូថា បើទោះបីជាការផ្អាកនេះធ្វើឱ្យសិស្សខាកខាននូវមេរៀនមួយចំនួនក៏ពិតមែន តែវាប្រសើរជាជាងបង្ខំចិត្តបង្រៀនពួកគេ ទាំងអាកាសធាតុមិនអំណោយផល ដែលអាចបង្កជាការប៉ះពាល់ដល់សុខភាពសិស្សនិងគ្រូ។

ប្រភពបន្តថា៖«អ្នកខ្លះគាត់មានការយល់ឃើញថា ការផ្អាកការសិក្សាបណ្តោះអាសន្នហ្នឹងគឺ ខាត ព្រោះរាល់ថ្ងៃយើងបង្រៀនតិចម៉ោង ម៉ោងសិក្សាវា៤ម៉ោង។ បើយើងផ្អាកទៀតធ្វើឱ្យកុមារខាកការសិក្សា។តែបើយើងគិតឱ្យស៊ីជម្រៅទៅ ស្របទៅនឹងសីតុណ្ហភាពក្តៅសព្វថ្ងៃ បើយើងនៅតែជម្នះទៀត វានឹងបង្កផលប៉ះពាល់ខ្លាំងជាងហ្នឹងទ្វេរដង ប៉ះពាល់ទាំងសុខភាពបញ្ញា និងសុខភាពរាងកាយរបស់ក្មេងហ្នឹង »។

កំពុងដើរត្រឡប់ទៅផ្ទះតាមផ្លូវកម្តៅហួតហែង ដោយនៅក្នុងដៃយួរទឹកដបធំមួយដបផង យុវជន ភក្តី វិច្ឆិកា អាយុ ១៧ឆ្នាំ ដែលកំពុងសិក្សាថ្នាក់ទី១០ នៃវិទ្យាល័យ ហ៊ុន សែន បុរី១០០ខ្នង ក្នុងរាជធានីភ្នំពេញ ប្រាប់Newsroom Cambodiaនៅ ថា ឥឡូវដោយសារតែមើលឃើញថា កម្តៅវាកើនឡើង ខាងសាលាបានកាត់បន្ថយម៉ោងសិក្សាខ្លះដើម្បីកុំឱ្យសិស្សប្រឈមនឹងកម្តៅ។ វិច្ឆិកា បន្តថា ជារៀងរាល់ថ្ងៃពេលមកសាលារៀនរូបគេតែងតែយកទឹក និងក្រដាសជូនមាត់មកតាមខ្លួនជាប្រចាំ ដើម្បីការពារសុខភាពទប់ទល់នឹងអាកាសធាតុដែលចេះតែបន្តឡើងកម្តៅខុសពីធម្មតាដូចនេះ។

ប្រភពបន្តថា៖«ចំពោះខ្ញុំតែម្តង ខ្ញុំយកទឹកនិ ងក្រដាសជូតមាត់ជាប់ខ្លួនតែម្តង»។

ទោះជាយ៉ាងណា សិស្សថ្នាក់ទី១០រូបថា អាកាសធាតុក្តៅបែបនេះសម្រាប់សិស្សដែលរៀនក្នុងកម្រិតអនុវិទ្យាល័យ វិទ្យាល័យ និងនិស្សិត គឺមិនសូវមានបញ្ហាប្រឈមខ្លាំង ឬងាយនឹងចាញ់កម្តៅទេ ព្រោះពួកគេអាចចេះការពារខ្លួនឯងបាន។ ប៉ុន្តែយុវជនរូបនេះថា បើក្មេងៗតូចៗដូចជា ថ្នាក់បឋមពិសេសថ្នាក់មតេ្តយ្យសិក្សាវិញ ពួកគេអាចនឹងប្រឈមចំពោះសុខភាព នៅពេលរៀន ខណៈអាកាសធាតុក្តៅបែបនេះ។

ប្រភពបន្តថា៖«ខ្ញុំគិតថា ព្រោះគាត់នៅក្មេង ហើយបរិយាកាសបច្ចុប្បន្នវាក្តៅខ្លាំងឡើងដល់៤០អង្សាសេ យើងមនុស្សធំក្តៅប៉ុណ្ណឹងហើយ ហើយគ្នាក្មេងទៀតអាចនឹងក្តៅជាងយើង»។

ហាក់មិនខុសគ្នាប៉ុន្មានទេ យុវតី ខាន់ ធីតា សិស្សថ្នាក់ទី៩ នៃអនុវិទ្យាល័យ ហ៊ុន សែន បុរី១០០ខ្នង ក៏និយាយដែរថា បើទោះបីជាលោកគ្រូអ្នកគ្រូបានបន្ថយម៉ោងបង្រៀនដើម្បីបង្ការដល់សិស្សពីអាកាសធាតុក្តៅក៏ពិតមែន ក៏យុវតីរូបនេះថា ខ្លួននៅតែប្រឈមនឹងបរិយាកាសក្តៅនេះដដែលទេ។

ប្រភពបន្តថា៖«ខ្ញុំរៀនថ្នាក់ជាន់លើ ដល់ពេលឡើងកាំជណ្តើរទៅវាឆាប់ហត់ ហើយឆាប់បែកញើស ពិបាកដង្ហើមហ្មង។ ខ្ញុំញ៉ាំទឹកហើយនៅតែស្រេកទៀត ព្រោះខ្វះជាតិទឹក»។

ចំណែក អ្នកស្រី សុផុន លីមួយ ដែលត្រូវជាអាណាព្យាបាលសិស្សកម្រិតមតេ្តយ្យសិក្សាម្នាក់ ក្នុងខេត្តបាត់ដំបង លើកឡើងថារាល់ថ្ងៃអ្នកស្រីមានកូនប្រុស២នាក់នៅក្នុងបន្ទុក។ប៉ុន្តែកូនប្រុសច្បងដែលមានអាយុ៣ឆ្នាំ អ្នកស្រីបានបញ្ជូនឱ្យទៅរៀនថ្នាក់មតេ្តយ្យកម្រិតទាបទៅហើយ នៅសាលាបឋមសិក្សា អូរអន្លក់ ។

បើតាមអ្នកស្រី សុផុន លីមួយ ស្របពេលអាកាធាតុកំពុងតែក្តៅហែងបែបនេះ នឹងបណ្តាលឱ្យស្បែករបស់កុមារងាយប្រឈមនឹងបញ្ហាដូចជា ឡើងរមាស់ រោល រលោក និងឆាប់គ្រុនជាដើម។ ជាក់ស្តែងអ្នកស្រីថា កូនរបស់អ្នកស្រីផ្ទាល់កំពុងឡើងរមាស់ រោលក្រហមពេញខ្លួន ដែលបណ្តាលមកពីហប់បែកញើស ព្រោះអាកាសធាតុក្តៅ។

ប្រភពបន្តថា៖«ថ្ងៃមិញពេលក្តៅខ្លាំង ពេលមកពីរៀនវិញ ដោះខោអាវដោះអីចេញ[ខ្នង]ឡើងក្រហមពេញខ្លួន…បើដូចបងមួយនោះ កូនគាត់រៀនពេលថ្ងៃ ទៅរៀនក្តៅអ៊ីចឹងទៅវាលេងអីផងវាឆាប់បែកញើស វាឡើងពងក្រហមៗហ្នឹង វាអេះទៅរមាស់ ទៅជាក្លាយមេរោគអីវាឆ្លងចូលតាមកន្ទួលក្រហមហ្នឹង ជាមួយធូលីពេលប៉ះជាមួយស្បែក។ ឥឡូវឡើងពងបែកពេញខ្លួននិងមាត់ ហើយឥឡូវយកទៅពេទ្យ។ អាណិតមែនទែន»។

ក្រសួងអប់រំ យុវជន និងកីឡា កាលពីថ្ងៃទី៣០ ខែមេសា កន្លងទៅបានចេញសេចក្តីណែនាំមួយដើម្បីបង្ការទប់ស្កាត់ហានិភ័យ និងចៀសវាងជំងឺផ្សេងៗ ដែលអាចប៉ះពាល់ដល់សុខភាព ការរៀនសូត្ររបស់សិស្ស និងការបំពេញការងាររបស់គ្រូបង្រៀន ដោយបានផ្លាស់ប្តូរម៉ោងចេញ-ចូលរៀនពីម៉ោង៧ ដល់ម៉ោង១០សម្រាប់ថ្នាក់ពេលព្រឹក និងម៉ោង២ ដល់ម៉ោង៤សម្រាប់ថ្នាក់ពេលរសៀល។

ក្រសួងអប់រំបញ្ជាក់ក្នុងសេចក្តីណែនាំទៀតថា សិស្សានុសិស្សត្រូវអនុញ្ញាតឱ្យសម្រាករយៈពេល១៥នាទីក្នុងមួយម៉ោងសិក្សា គ្រឹះស្ថានសិក្សានីមួយៗត្រូវត្រៀមទឹកសម្រាប់គ្រូបង្រៀន និងសិស្សប្រើប្រាស់ ព្រមទាំងណែនាំសិស្សឱ្យយកទឹកឆ្អិនពីផ្ទះមកទទួលទាន។ ក្រសួងអប់រំបន្ថែមថា ក្នុងករណីសីតុណ្ហភាពឡើងកម្តៅលើសពីការគ្រប់គ្រង គ្រឹះស្ថានសិក្សាមានសិទ្ធិក្នុងការសម្រេចតាមស្ថានភាពជាក់ស្តែង។

ស្របពេលជាមួយគ្នានេះដែរ លោកនាយករដ្ឋមន្រ្តី ហ៊ុន ម៉ាណែត លើកឡើងថា គណៈគ្រប់គ្រងសាលានីមួយៗជា ពិសេសតាមសាលាបង្រៀនក្មេងៗអាចផ្អាកការសិក្សាបាន ប្រសិនបើថ្ងៃណាកើនឡើងកម្តៅលើសពី៤០ អង្សាសេ។ថ្លែងនៅចំពោះមុខ កម្មករនិយោជិត នៅកំពង់ផែស្វយ័ត ក្រុងព្រះសីហនុ កាលពីថ្ងៃទី១ ឧសភា ឆ្នាំ២០២៤ លោក ហ៊ុន ម៉ាណែត អះអាងថា ដើម្បីបញ្ចៀសបញ្ហា ការសិក្សានឹងត្រូវផ្អាក ជាបណ្តោះអាសន្ន ដោយយោងលើភាពចាំបាច់ ក្នុងការការពារសុខភាពសាធារណៈរបស់សិស្សានុសិស្ស។

លោកបន្តថា៖«បើចាំបាច់គឺ ប្រគល់សិទ្ធិឱ្យគណៈគ្រប់គ្រង បើសិនជាក្តៅខ្លាំងលើស៤០អង្សាសេ ហើយសាលាមិនអំណោយផលអាចមានសិទ្ធិផ្អាកការសិក្សាថ្ងៃនោះកុំឱ្យនៅអង្គុយ ព្រោះខ្ញុំឃើញម្សិលមិញតាមសាលាកន្លែងខ្លះតាមហ្វេសប៊ុកកន្លែងខ្លះសិស្សត្រូវដាក់យកកន្សែងត្រជាក់ជ្រលក់ទឹកយកមកដាក់លើក្បាល នៅអង្គុយរាប់ម៉ោងមិនល្អទេ »។

ប្រធានសមាគមគ្រូបង្រៀនកម្ពុជាឯករាជ្យ អ្នកស្រី អ៊ុក ឆាយ៉ាវី លើកឡើងថា បញ្ហាសុខភាពរបស់សិស្សគឺជារឿងសំខាន់មួយក្នុងអំឡុងពេលអាកាសធាតុប្រែប្រួល និងចេះតែបន្តឡើងកម្តៅបែបនេះ ពីព្រោះវាអាចនឹងប៉ះពាល់ដល់ការសិក្សារបស់ពួកគេ។ អ្នកស្រីបន្តថា សាលារៀនក្នុងទីក្រុងភាគច្រើនពុំសូវមានដើមឈើដែលអាចកាត់បន្ថយកម្តៅ ឬនាំឱ្យខ្យល់បក់ក្នុងបរិវេណសាលាឡើយ។

អ្នកស្រីថ្លែងថា៖ «ដោយឡែកតំបន់ដូចជានៅភ្នំពេញអីកន្លែងខ្លះគឺអត់មានដើមឈើអីដែលគួរឱ្យនាំខ្យល់អីត្រជាក់ទេ គឺហាក់បីដូចជាក្តៅហែងសម្រាប់សិស្សានុសិស្ស សម្រាប់គ្រូបង្រៀនប្រឈមនឹងបញ្ហាសុខភាពរបស់គាត់»។

ជុំវិញបញ្ហានៃការផ្អាក និងផ្លាស់ម៉ោងសិក្សា ប្រធានសមាគមគ្រូបង្រៀនឯករាជ្យរូបនេះយល់ឃើញថា ដើម្បីចៀសវាងផលប៉ះពាល់ដល់ការសិក្សារបស់សិស្ស ក្រសួងអប់រំគួរមានការសិក្សាតាមប្រព័ន្ធអនឡាញបន្ថែមពីគ្រូបង្រៀន ដោយអ្នកស្រីថា បើទោះបីជាមានការផ្លាស់ម៉ោងសិក្សាក៏ពិតមែន ក៏គ្រូបង្រៀន និងសិស្សគឺត្រូវធ្វើដំណើរចន្លោះម៉ោងដែលកំពុងក្តៅដដែល។

អ្នកស្រីថ្លែងថា៖ «គួរតែពួកគាត់រៀនតាមអនឡាញត្រូវរៀនតាមអនឡាញខ្លះទៅ ដោយសារតែយើងឃើញហើយការធ្វើដំណើរទៅរៀន និងទៅបង្រៀននេះគឺក្តៅខ្លំាងណាស់។ នេះគ្រាន់តែជាការធ្វើដំណើរផង ចុះទម្រាំយើងចូលដល់ក្នុងថ្នាក់ ដែលមានបន្ទប់សាលារៀនខ្លះគាត់បាំងស័ង្កសី»។

ស្រដៀងគ្នានេះដែរ ប្រធានមជ្ឈមណ្ឌលប្រជាពលរដ្ឋដើម្បីអភិវឌ្ឍន៍ និងសន្តិភាពលោក យង់ គីមអេង យល់ឃើញថា បញ្ហាកើនឡើងកម្តៅ និងបម្រែបម្រួលអាកាសធាតុនេះមិនមែនកើតមានតែកម្ពុជាទេ។ក្នុងន័យនេះ ការផ្អាក ឬបន្ថយម៉ោងសិក្សានៅតាមសាលារៀនរបស់ក្រសួងអប់រំគឺជាជម្រើសមួយល្អក្នុងការការពារសុខភាពរបស់សិស្សានុសិស្ស ពីព្រោះកាលណាពួកគេស្ថិតនៅក្រោមកម្តៅខ្លាំងវានឹងបង្កឱ្យពួកគេមានជំងឺផ្សេងៗជាដើម។

លោកបន្តថា៖ «អ៊ីចឹងកម្តៅហ្នឹងអាចបណ្តាលឱ្យគាត់ឈឺ អាចបណ្តាលឱ្យគាត់មានបញ្ហាសុខភាពធ្ងន់ធ្ងរ អ៊ីចឹងការការពារអាយុជីវិតរបស់សិស្សនិស្សិត របស់ប្រជាពលរដ្ឋគឺសំខាន់ចាំបាច់។ ខ្ញុំថាការចេញវិធានការរបស់ក្រសួងក៏ដូចជារដ្ឋាភិបាល ខ្ញុំថាជារឿងមួយល្អដើម្បីការពារកុំឱ្យយុវជន កុំឱ្យនិស្សិត កុមារគ្នារងគ្រោះដោយសារតែការឡើងកម្តៅនេះ »។

លោក យង់ គីមអេង ក៏ជំរុញឱ្យសាលារៀននីមួយៗផ្តល់ទឹកស្អាតប្រើប្រាស់ និងសម្រាប់បរិភោគសម្រាប់សិស្សក្នុងអំឡុងមានការកើនឡើងកម្តៅដែរ។ជាងនេះទៀត ការផ្តល់សិទ្ធិក្នុងការសម្រេចនៅតាមគ្រឹះស្ថានពីក្រសួងអប់រំគួរតែមានការណែនាំបន្ថែមពីក្រសួង ដើម្បីឱ្យគណៈគ្រប់គ្រងសាលារៀនអាចមានលទ្ធភាពប្រសើរក្នុងពេលដែលខ្លួនធ្វើការសម្រេចចិត្ត៕

តុលាការកំពូលតម្កល់សាលដីការបស់ឧទ្ធរណ៍ទុកជាបានការលើសំណុំញុះញង់ក្រុមសហជីពណាហ្គាវើលដ៍

ស៊ឹម ចាន់សំណាង (Sim Chansamnang) — Fri, 03 May 2024 10:36:40 +0000

តុលាការកំពូលនាព្រឹកថ្ងៃសុក្រនេះ បានសម្រេចតម្កល់សាលដីការបស់តុលាការជាន់ទាបទុកជាបានការ និងនាំខ្លួនកញ្ញា ឈឹម ស៊ីថរ មេដឹកនាំសហជីពទ្រទ្រង់សិទ្ធការងារបុគ្គលិកកម្មករនៃក្រុមហ៊ុនណាហ្គាវើលដ៍ (LRSU) ទៅឃុំបន្តនៅពន្ធនាគារពីបទញុះញង់បង្កឱ្យមានភាពវឹកវរធ្ងន់ធ្ងរដល់សន្តិសុខសង្គម ដែលត្រូវបានតុលាការផ្តន្ទាទោស រយៈពេលពីរឆ្នាំ។

ក្រុមមេដឹកនាំសហជីព នៃក្រុមហ៊ុនណាហ្គាវើលដ៍ដែលតុលាការចោទប្រកាន់ក្នុងសំណុំរឿងញុះញង់នេះមានចំនួន៧នាក់ រួមមានកញ្ញា ឈឹម ស៊ីថរ ដែលកំពុងជាប់ឃុំ។ក្រៅពីនេះ ស្រ្តី៦នាក់ផ្សេងទៀត ត្រូវដាក់ឱ្យស្ថិតនៅក្រៅឃុំបណ្តោះអាសន្ន មានដូចជាកញ្ញា ឈឹម សុខន អ្នកស្រី ឃ្លាំង សុបិន្ត អ្នកស្រី រី សុវណ្ណឌី អ្នកស្រី ស៊ុន ស្រីពេជ្រ អ្នកស្រី ហៃ សុភាព និងកញ្ញា ទូច សិរីមាស។

លោក និល ណុន ប្រធានក្រុមប្រឹក្សាជំនុំជម្រះ បានប្រកាសនៅក្នុងសវនាការនាព្រឹកមិញថា តុលាការកំពូលសម្រេចតម្កល់សាលដីការរបស់តុលាការជាន់ទាបទុកជាបានការ និងសម្រេចបន្តឃុំខ្លួនមេដឹកនាំសហជីព ប្រចាំនៅក្រុមហ៊ុនណាហ្គាវើលដ៍ កញ្ញា ឈឹម ស៊ីថរ បន្តក្នុងពន្ធនាគារ។

ក្នុងចំណោមជនជាប់ចោទទាំង៧នាក់នោះ មាន៥នាក់អាចនឹងបញ្ចូនទៅពន្ធនាគារជាមួយទោសជាប់ឃុំរយៈពេល១ឆ្នាំ ៨ខែ រីឯ២នាក់ត្រូវសម្រេចកាត់ទោសរយៈពេល១ឆ្នាំ ប៉ុន្តែទោសនោះត្រូវបានព្យួរ។

ក្រោយស្តាប់ការប្រកាសសាលដីការតុលាការកំពូល កញ្ញា ឈឹម សុខន អនុប្រធានសហជីពទ្រទ្រង់សិទ្ធិបុគ្គលិកកម្មករ នៃក្រុមហ៊ុនណាហ្គា បានប្រាប់ក្រុមអ្នកសារព័ត៌មានថា ការតម្កល់សាលដីការបស់តុលាការកំពូលនេះបានបង្ហាញពីភាពអយុត្តិធម៌សម្រាប់កញ្ញា និងសហជីពនៃក្រុមហ៊ុនណាហ្គាវើលដ៍ដទៃទៀត។ កញ្ញានៅតែបន្តអះអាងថា កញ្ញាមិនបានប្រព្រឹត្តសកម្មភាពខុសច្បាប់ណាមួយឡើយ ដែលបង្កជាអំពើញុះញង់ប៉ះពាល់ដល់សន្តិសុខសង្គម។

កញ្ញាថ្លែងថា៖ «ខ្ញុំអត់បានធ្វើអីខុសទេ ប៉ុន្តែពួកខ្ញុំដើរតាមនីតិវិធីច្បាប់តាំងពីសាលាដំបូង សាលាឧទ្ធរណ៍រហូតមកដល់សាលាកំពូល ខ្ញុំសង្ឃឹមថាវាមានយុត្តិធម៌ គេយកផ្លូវច្បាប់មកកាត់ឱ្យពួកខ្ញុំបានទទួលយុត្តិធម៌។ ប៉ុន្តែជាក់ស្តែងអត់សោះ អ្វីដែលខ្ញុំសង្ឃឹមគឺទទួលរងភាពអយុត្តិធម៌វិញដដែល »។

យ៉ាងនេះក្តី កញ្ញា ឈឹម សុខន បញ្ជាក់ទៀនថា ក្រុមសហជីពនៃក្រុមហ៊ុនណាហ្គាវើលដ៍នឹងនៅតែបន្តធ្វើកូដកម្មអហិង្សាស្វែងរកយុត្តិធម៌នៅមុខក្រុមហ៊ុនណាហ្គាវើលដ៍ដដែល។

ចំណែកជនជាប់ចោទមួយរូបទៀត គឺអ្នកស្រី រី សុវណ្ណឌី សមាជិកសហជីពនៃក្រុមហ៊ុនណាហ្គាវើលដ៍ ប្រាប់ក្រុមអ្នកសារព័ត៌មានក្រោយប្រកាសសាលដីកាថា អ្នកស្រីមិនអាចទទួលយកការតម្កល់សាលដីការបស់តុលាការកំពូលបានឡើយ ដោយអ្នកស្រីថាបញ្ហារបស់ក្រុមសហជីពណាហ្គាវើលដ៍គឺជារឿងវិវាទការងារ ប៉ុន្តែតុលាការបានចោទប្រកាន់ក្រុមរបស់អ្នកស្រីជាសំណុំរឿងញុះញង់ទៅវិញ។

អ្នកស្រីថ្លែងថា៖ «ភស្តុតាងទាំងអស់ហ្នឹងគឺសុទ្ធតែរឿងទាមទារសិទ្ធិការងារទាំងអស់ វាអត់មានអីពាក់ព័ន្ធនឹងបទញុះញង់ទេ »។

អ្នកស្រី រី សុវណ្ណឌី រៀបរាប់ទាំងសេចក្តីសោកស្តាយថា អ្នកស្រីចង់បានការដោះស្រាយវិវាទការងាររបស់ក្រុមសហជីពក្រុមហ៊ុនណាហ្គាវើលដ៍ដោយយុត្តិធម៌ ហើយអ្នកស្រីក៏បន្តអំពាវនាវដល់រដ្ឋាភិបាលឱ្យមានការដោះស្រាយវិវាទការងារដែលអូសបន្លាយជាង៣ឆ្នាំជាមួយក្រុមហ៊ុនណាហ្គាវើលដ៍។

កាលពីថ្ងៃទី១៩ ខែតុលា ឆ្នាំ២០២៣ សាលាឧទ្ធរណ៍ភ្នំពេញបានសម្រេចតម្កល់សាលក្រមរបស់សាលាដំបូងរាជធានីភ្នំពេញ ទុកជាបានការ និងនាំខ្លួន កញ្ញា ឈឹម ស៊ីថរ មេដឹកនាំសហជីពទ្រទ្រង់សិទ្ធិការងារបុគ្គលិកកម្មករ នៃក្រុមហ៊ុនណាហ្កាវើលដ៍ (LRSU) ទៅឃុំខ្លួនបន្តនៅពន្ធនាគារ បន្ទាប់ពីត្រូវបានសាលាដំបូងផ្តន្ទាទោសឱ្យជាប់ពន្ធនាគាររយៈពេលពីរឆ្នាំ។

ប្រធានសហព័ន្ធសហជីពកម្ពុជា អ្នកស្រី យ៉ាង សោភ័ណ្ឌ ដែលចូលរួមតាមដានសវនាការរបស់ក្រុមសហជីពណាហ្គាវើលដ៍ ប្រាប់អ្នកសារព័ត៌មាននៅក្រៅតុលាការកំពូលថា ការតម្កល់សាលដីការនេះបានបង្ហាញពីភាពអយុត្តិធម៌ ដោយអ្នកស្រីថាពួកគេទាំងនោះមិនបានចោទប្រកាន់ដូចអ្វីដែលតុលាការលើកឡើងឡើយ។

ចំណែក នាយកទទួលបន្ទុកកិច្ចការទូទៅ នៃអង្គការការពារសិទ្ធិមនុស្ស លីកាដូ (Licadho) លោក អំ សំអាត ប្រាប់ Newsroom Cambodia ថា លោកមានការសោកស្តាយចំពោះសាលដីការតុលាការកំពូលដែលតម្កល់សាលដីកាសាលាឧទ្ធរណ៍ភ្នំពេញទុកជាបានការចំពោះមេដឹកនាំសហជីពនៃក្រុមហ៊ុនណាហ្គាវើលដ៍ ហើយលោកក៏មានការព្រួយបារម្ភថានៅពេលដែលសាលដីកានេះត្រូវបានអនុវត្តក្រុមមេដឹកនាំសហជីពទាំងនោះនឹងត្រូវជាប់ទោសក្នុងពន្ធនាគារ។ លោកបន្តថា ការកាត់ទោសទៅលើក្រុមមេដឹកនាំសហជីពក្រុមហ៊ុនណាហ្គាវើលដ៍ ត្រូវបានសហគមន៍ជាតិ និងអន្តរជាតិចាត់ទុកថាជាការគំរាមកំហែង និងរំលោភសិទ្ធិរបស់សហជីព ហើយទាមទារឱ្យមានការដោះលែងពួកគេទាំងនោះដោយឥតលក្ខខណ្ឌដែរ។

លោកថ្លែងថា៖ «បច្ចុប្បន្ននេះសហគមន៍ជាតិ សហគមន៍អន្តរជាតិ ក៏ដូចជាក្រុមប្រឹក្សាសិទ្ធិមនុស្សរបស់អង្គការសហប្រជាជាតិ គេមានការយកចិត្តទុកដាក់ទៅលើការកាត់ទោសមេដឹកនាំសហជីពណាហ្គាវើលដ៍កន្លងមកហ្នឹង ហើយគេលើកឡើងថាការចោទប្រកាន់ និងការកាត់ទោស និងការដាក់ឃុំទៅលើមេដឹកនាំ និងសមាជិកសហជីពណាហ្គាវើលដ៍កន្លងមកហ្នឹងគឺជាការធ្វើទុក្ខបុកម្នេញ ការគំរាមកំហែង ការបំភិតបំភ័យ ការរំលោភសិទ្ធិទៅលើសហជីព។ គេទាមទារឱ្យមានការដោះលែងកញ្ញា ឈឹម ស៊ីថរ ក៏ដូចជាអ្នកផ្សេងទៀតដោយឥតលក្ខខណ្ឌ»។

យ៉ាងណាមិញ លោក អំ សំអាត មើលឃើញថា ការបន្តឃុំខ្លួន និងការកាត់ទោសផ្សេងៗមកលើក្រុមសហជីពក្រុមហ៊ុនណាហ្គាវើលដ៍មិនបានផ្តល់ផលប្រយោជន៍ណាមួយមកកម្ពុជាឡើយ ប៉ុន្តែមានតែការរិះគន់ថាបានរំលោភសិទ្ធិការងារ និងសិទ្ធិសហជីពទៅវិញ។ បើតាមលោក អំ សំអាត វិវាទរបស់ក្រុមសហជីព និងក្រុមហ៊ុនណាហ្គាវើលដ៍ នេះជាវិវាទការងារដែលត្រូវប្រើច្បាប់ការងារមកដោះស្រាយ៕

លោក ហ៊ុន សែន ត្រៀមនឹងសាងសង់ផ្លូវដែកល្បឿនលឿនភ្នំពេញ-ព្រះសីហនុ និងព្រំដែនថៃឱ្យបានឆាប់នៅពេលខាងមុខ

ស៊ឹម ចាន់សំណាង (Sim Chansamnang) — Sun, 25 Dec 2022 14:18:10 +0000

ប្រមុខរដ្ឋាភិបាលលោក ហ៊ុន សែន លើកឡើងថា រដ្ឋាភិបាលកំពុងធ្វើការសិក្សាសាងសង់ផ្លូវដែកល្បឿនលឿនពីភ្នំពេញ-ព្រះសីហនុ ពីព្រះសីហនុទៅកាន់ព្រំដែនថៃ ក៏ដូចជាពីភ្នំពេញទៅកាន់តំបន់ផ្សេងៗទៀត ដើម្បីកាត់បន្ថយការលំបាក និងបង្កើនប្រាក់ចំណូលសម្រាប់ប្រជាជនកម្ពុជា។

លោកនាយករដ្ឋមន្រ្តី ហ៊ុន សែន ថ្លែងបែបនេះក្នុងពិធីសម្ពោធដាក់ឱ្យប្រើប្រាស់ផ្លូវលេខ១៤៦B តភ្ជាប់ទៅផ្លូវលេខ១៤៨ ក្នុងខេត្តព្រះសីហនុ កាលពីព្រឹកថ្ងៃព្រហស្បតិ៍នេះ។

លោកបានថ្លែងថា៖ «ការធ្វើផ្លូវដែកល្បឿនលឿន គឺមិនចំណាយពេលយូរនោះទេ ដោយសារតែកម្ពុជាមានផ្លូវដែកស្រាប់នៅពេលបច្ចុប្បន្ន ហេតុនេះយើងត្រូវការការតភ្ជាប់ផ្ទៃក្នុងដើម្បីកាត់បន្ថយការលំបាករបស់ប្រជាជន កាត់បន្ថយភាពក្រីក្រ និងបង្កើនប្រាក់ចំណូលសម្រាប់ប្រជាជនកម្ពុជា។»

គួរបញ្ជាក់ដែរថា ផ្លូវដែកកម្ពុជាបានចាប់ផ្តើមសាងសង់ដំបូងក្នុងទសវត្សរិ៍ឆ្នាំ១៩៣០ ដល់ឆ្នាំ១៩៤០ ។ ផ្លូវដែកកម្ពុជាមានចំនួន ២ខ្សែ គឺ ខ្សែភាគខាងជើង និងខ្សែភាគខាងត្បូង ដែលមានប្រវែងសរុប ៦៥០គីឡូម៉ែត្រ។

ផ្លូវដែកភាគខាងជើង មានប្រវែង ៣៨៦គីឡូម៉ែត្រ ពីភ្នំពេញ ទៅដល់ប៉ោយប៉ែត (ព្រំដែនកម្ពុជា-ថៃ) ត្រូវបានកសាងឡើងចាប់ ពីឆ្នាំ១៩២៩ ដល់ឆ្នាំ១៩៤២ ក្នុងសម័យអាណានិគមបារាំង និងផ្លូវដែកភាគខាងត្បូងត្រូវបានកសាងឡើងចន្លោះឆ្នាំ១៩៦០ ដល់ឆ្នាំ១៩៦៩ ក្នុងសម័យសង្គមរាស្ត្រនិយម ក្រោមព្រះរាជកិច្ចដឹកនាំរបស់ព្រះករុណាព្រះបាទសម្តេចព្រះនរោត្តម សីហនុ ព្រះបរមរតនកោដ្ឋ ក្រោមជំនួយរបស់ប្រទេសបារាំង អាល្លឺម៉ង់ខាងលិច និងចិន ដែលមានប្រវែងសរុប ២៦៤គីឡូម៉ែត្រ។

ផ្លូវដែកទាំងពីរខ្សែនេះ ត្រូវបានទទួល រងការខ្ទេចខ្ទាំយ៉ាងធ្ងន់ធ្ងរ ហើយផ្នែកខ្លះត្រូវបានបំផ្លាញទាំងស្រុងដោយរបបកម្ពុជាប្រជាធិបតេយ្យ។

បច្ចុប្បន្ន ផ្លូវដែកទាំងពីរខ្សែ ត្រូវបានសាងសង់ និងជួសជុលដាក់ឱ្យប្រើប្រាស់ឡើងវិញ តាមរយៈ ការសហការរវាងក្រសួងសាធារណការ និងដឹកជញ្ជូន និងក្រុមហ៊ុន រ៉ូយ៉ាល់ រេលវេ កម្ពុជា (RRC)៕

រដ្ឋាភិបាលបង្កើតក្រុងអរិយក្សត្រ នៃខេត្តកណ្តាល ដោយកាត់ឃុំពីស្រុកខ្សាច់កណ្តាល និងពីស្រុកល្វាឯម

ស៊ឹម ចាន់សំណាង (Sim Chansamnang) — Sun, 25 Dec 2022 14:07:40 +0000

រដ្ឋាភិបាលកម្ពុជាសម្រេចបង្កើត «ក្រុងអរិយក្សត្រ» នៃខេត្តកណ្តាល ដោយកាត់ឃុំចំនួន ១១ចេញ ក្នុងមាន៦ឃុំពីស្រុកខ្សាច់កណ្តាល និង៥ឃុំពីស្រុកល្វាឯម។ នេះបើយោងតាមអនុក្រឹត្យចេញផ្សាយនាថ្ងៃទី២៣ ខែធ្នូ ឆ្នាំ២០២២ នេះ។

យោងតាមអនុក្រឹត្យដដែលបានបញ្ជាក់ថា ឃុំចំនួន៦ពីស្រុកខ្សាច់កណ្តាលដែលត្រូវកាត់ដើម្បីបង្កើត «ក្រុងអរិយក្សត្រ» មាន ឃុំបាក់ដាវ ឃុំកោះឧកញ៉ាតី ឃុំព្រែកអំពិល ឃុំព្រែកលួង ឃុំព្រែកតាកូវ និងឃុំស្វាយជ្រំ។ ចំណែកឃុំចំនួន៥ពីស្រុកល្វាឯមមាន ឃុំអរិយក្សត្រ ឃុំសារីកាកែវ ឃុំពាមឧកញ៉ាអុង ឃុំព្រែកក្មេង និងឃុំបារុង។

បើតាមអនុក្រឹត្យនោះដដែលបានបន្ថែមថា ក្រុងអរិយក្សត្រ មានសង្កាត់ចំនួន១១ គឺ សង្កាត់បាក់ដាវ សង្កាត់កោះឧកញ៉ាតី សង្កាត់ព្រែកអំពិល សង្កាត់ព្រែកលួង សង្កាត់ព្រែកតាកូវ សង្កាត់ស្វាយជ្រុំ សង្កាត់អរិយក្សត្រ សង្កាត់សារិកាកែវ សង្កាត់ពាមឧកញ៉ាអុង សង្កាត់ព្រែកក្មេង និងសង្កាត់បារុង។ ទីតាំងរដ្ឋបាល ក្រុងអរិយក្សត្រ ត្រូវស្ថិតនៅក្នុងសង្កាត់អរិយក្សត្រតែម្តង។

ក្នុងអនុក្រឹត្យនោះបញ្ជាក់ក្នុងន័យតាមថា៖ «ការរៀបចំរចនាសម្ព័ន្ធ និងប្រព័ន្ធគ្រប់គ្រងរដ្ឋបាល ក្រុងអរិយក្សត្រ ត្រូវអនុលោមតាមច្បាប់ស្តីពីការ គ្រប់គ្រងរដ្ឋបាលរាជធានី ខេត្ត ក្រុង ស្រុក ខណ្ឌ។

ដោយឡែក ការកំណត់ចំនួនសមាជិកក្រុមប្រឹក្សាក្រុងអរិយក្សត្រ ក្រុមប្រឹក្សាស្រុកខ្សាច់កណ្តាល និងក្រុមប្រឹក្សា ស្រុកល្វាឯម ត្រូវអនុលោមតាមមាត្រា១៨ថ្មី នៃច្បាប់ស្តីពីការគ្រប់គ្រងរដ្ឋបាលរាជធានី ខេត្ត ក្រុង ស្រុក ខណ្ឌ និង មាត្រា៣ថ្មី នៃច្បាប់ស្តីពីការបោះឆ្នោតជ្រើសរើសក្រុមប្រឹក្សារាជធានី ក្រុមប្រឹក្សាខេត្ត ក្រុមប្រឹក្សាក្រុង ក្រុមប្រឹក្សាស្រុក ក្រុមប្រឹក្សាខណ្ឌ»។

អនុក្រឹត្យនោះបានបន្តថា រដ្ឋមន្ត្រីទទួលបន្ទុកទីស្តីការគណៈរដ្ឋមន្ត្រី រដ្ឋមន្ត្រីក្រសួងមហាផ្ទៃ រដ្ឋមន្ត្រីក្រសួងសេដ្ឋកិច្ច និងហិរញ្ញវត្ថុ រដ្ឋមន្ត្រីក្រសួងរៀបចំដែនដី នគរូបនីយកម្ម និងសំណង់ រដ្ឋមន្ត្រីគ្រប់ក្រសួង និងប្រធានគ្រប់ស្ថាប័នពាក់ព័ន្ធក្រុមប្រឹក្សា ខេត្តកណ្តាល គណៈអភិបាលខេត្តកណ្តាល ក្រុមប្រឹក្សាស្រុកខ្សាច់កណ្តាល គណៈអភិបាលស្រុកខ្សាច់កណ្តាល ក្រុមប្រឹក្សាស្រុកល្វាឯម គណៈអភិបាលស្រុកល្វាឯម និងក្រុមប្រឹក្សាឃុំពាក់ព័ន្ធ ត្រូវទទួលបន្ទុកអនុវត្តអនុក្រឹត្យនេះ តាមភារកិច្ចរៀងៗខ្លួន ចាប់ពីថ្ងៃចុះហត្ថលេខាតទៅ៕

Upgrades to Ageing Railways In the Works

ស៊ឹម ចាន់សំណាង (Sim Chansamnang) — Sat, 24 Dec 2022 04:26:16 +0000

Cambodia is studying ways to modernize its decades-old rail lines, Prime Minister Hun Sen said.

“The construction of high-speed railways will not take long because Cambodia already has a rail system,” he said. “We need internal connections to reduce hardships, reduce poverty and increase income for Cambodian people.”

Faster tracks would give rise to a domestic railway industry and improve the movement of goods through the southern port city of Sihanoukville.

Cambodia maintains about 650km of tracks, although their slow speeds make them unable to handle commercial transport. A southern line runs from Sihanoukville to Phnom Penh. A northern line stretches from the capital to Poipet, on the Thai border.

Cambodia is also considering a third line, from Phnom Penh to Bavet, on the Vietnamese border.

យុវជនចង់ឱ្យរដ្ឋាភិបាលផ្តល់កិច្ចគាំពារសង្គមដល់និស្សិតរងគ្រោះ

ស៊ឹម ចាន់សំណាង (Sim Chansamnang) — Thu, 22 Dec 2022 01:27:48 +0000

យុវជនជំរុញឱ្យរដ្ឋាភិបាលត្រួតពិនិត្យ និងយកចិត្តទុកដាក់ក្នុងការផ្តល់កិច្ចគាំពារសង្គមចំពោះជនដែលងាយរងគ្រោះដូចជានិស្សិត ក្រោយពីពួកគេឃើញថាមិនទាន់មានកិច្ចគាំពារសង្គមសម្រាប់ពួកគេនៅឡើយ ។

ការឡើងនឡើងរបស់យុវជន ធ្វើឡើងក្នុងកិច្ចសន្ទនាប្រចាំឆ្នាំស្តីពីកិច្ចគាំពារសង្គម ការស្តារសេដ្ឋកិច្ច និងសិទិ្ធឌីជីថលនៅកម្ពុជា «រួមគ្នាដើម្បីអនាគតកាន់តែប្រសើរ» ដែលធ្វើឡើងក្នុងរាជធានីភ្នំពេញ នាថ្ងៃទី២០ ខែធ្នូ ឆ្នាំ២០២២ ដោយមានការចូលរួមពីរដ្ឋាភិបាលដែលជាក្រសួងពាក់ព័ន្ធ អង្គការសង្គមស៊ីវិល អ្នកសារព័ត៌មាន និងយុវជន។

លោក នី វាសនា មន្ត្រីកម្មវិធីវិនិយោគយុវជនដើម្បីការងារ និងអភិវឌ្ឍន៍ភាពជាអ្នកដឹកនាំនៃអង្គការ YRDP បានលើកឡើងថា និស្សិតដែលមកបន្តការសិក្សានៅភ្នំពេញពុំទាន់មានក្នុងប្រព័ន្ធកិច្ចគាំពារសង្គមនៅឡើយ ដោយពួកគេទាំងនោះរស់នៅក្នុងស្ថានភាពខ្វះខាត និងកាត់បន្ថយរបបអាហាររបស់ខ្លួន រហូតធ្លាក់ខ្លួនឈឺត្រឡប់ទៅព្យាបាលនៅស្រុកកំណើតវិញ។

លោកថា៖ «និសិត្សដែលឡើងមករៀននៅភ្នំពេញ ពួកគាត់មិនទាន់បានឋិតនៅក្នុងប្រព័ន្ធកិច្ចគាំពារសង្គមនៅឡើយទេ។ តាមរយៈការធ្វើការជាមួយពួកគាត់ យើងសង្កេតឃើញថាពួកគាត់ត្រូវការខ្លាំង [កិច្ចគាំពារសង្គម] ខ្ញុំជឿថានៅទីនេះ មិនមានអ្នកណាដែលពូកែញុំាមីជាមួយពងទាជាងនិសិ្សតដែលឡើងមកពីខេត្តទេ។ និយាយទៅពួកគាត់ខ្វះខាតអ៊ីចឹងទៅគាត់ត្រូវចំណាយទាំងថ្លៃធ្វើដំណើរ និងស្នាក់នៅ អ៊ឹចឹងខំបេះពីមាត់ញុំាខ្លួនឯងហ្នឹង ទុកបង់ (ថ្លៃសាលា និងផ្ទះឬបន្ទប់) ទៅ បន្ទាប់មកអញ្ចឹងទៅគាត់ត្រូវញុំាអាហារដែលមិនមានថាមពល ឈឺ តែអត់ហ៊ានទៅពេទ្យភ្នំពេញទេ ព្រោះអត់មានលទ្ធភាព អ៊ីចឹងត្រូវទៅព្យាបាលនៅស្រុកវិញ ដោយសារថ្លៃព្យាបាលថោកជាងនៅភ្នំពេញ»។

លោកបន្ថែមថា លោកចង់ឱ្យរដ្ឋាភិបាលដាក់បញ្ចូលនិសិ្សតក្នុងប្រព័ន្ធកិច្ចគាំពារសង្គម ដើម្បីស្របទៅនឹងគោលការណ៍គ្មាននរណាម្នាក់ត្រូវបានដាច់ចេញ។

លោកថា៖ «ខ្ញុំមានជាសំណូមពរ សូមឱ្យឯកឧត្តមដែលជាតំណាងរដ្ឋាភិបាលជួយពាំនាំសំឡេងរបស់យុវជនហ្នឹង ឱ្យដាក់បញ្ចូលពួកគាត់(និសិត្សក្រីក្រ)នៅក្នុងប្រព័ន្ធគាំពារសង្គមផង ព្រោះពួកគាត់ក៏ត្រូវការប្រព័ន្ធនេះដែរ ហើយឱ្យស្របតាមគោលការណ៍គ្មាននរណាម្នាក់ត្រូវបានដាច់ចេញទេ។»

អនុរដ្ឋលេខាធិការក្រសួងសេដ្ឋកិច្ច និងហិរញ្ញវត្ថុ និងជាអគ្គលេខាធិការក្រុមប្រឹក្សាជាតិគាំពារសង្គម លោក ចន ណារិទ្ធ ដែលបានចូលរួមក្នុងកិច្ចសន្ទនានេះលើកឡើងថារដ្ឋាភិបាលកំពុងដែលកំណត់គោលបំណងពង្រីកប្រព័ន្ធគ្របដណ្តប់សុខភាពតាមធនធាន និងទំហំឱ្យបានជាអតិបរមាដែលមានឈ្មោះថា សកលភាព។

លោកថា៖ «ខាងក្រោយបានលើកឡើងផ្នែកគាំពារខាងសុខភាពជាដើម ហើយការពង្រាយនេះមិនទាន់បានគ្រប់គ្នានេះ រាជរដ្ឋាភិបាលបានកំណត់នូវគោលបំណងរបស់ខ្លួនឈានទៅពង្រីកនូវប្រព័ន្ធគ្របដណ្តប់សុខភាពនេះឱ្យបានកាន់តែច្រើនជាអតិបរមា ដែលយើងឱ្យឈ្មោះថាទៅរកសកលភាព Universal មានន័យថាការគ្របដណ្តប់ពង្រឹតបន្តិចម្តងៗឆ្ពោះទៅមុខ ហើយក្រុមការងារអន្តរក្រសួងកំពុងតែញាប់ដៃញាប់ជើងបង្កើតនូវផែនទីបន្ថែមបង្ហាញផ្លូវមួយឆ្ពោះទៅលើសេវាថែទាំសុខភាពនេះឱ្យបានកាន់តែច្រើនជាអតិបរមាទៅតាមទំហំ និងធនធានដែលអភិវឌ្ឍន៍ទៅរួច»។

លោកបន្តថា ការធ្វើអន្តរាគម៍លើប្រព័ន្ធគាំពារសង្គមនេះ គឺត្រូវការធនធានដែលចាំបាច់ពីការប្រមូលពន្ធ និងថ្លឹងថ្លែងយ៉ាងណាមិនឱ្យការប្រមូលពន្ធក្លាយជាទណ្ឌកម្មសម្រាប់អ្នកប្រកបរបររកស៊ី។

លោកថា៖ «សំខាន់សួរថាតើយើងប្រមូលធនធានប៉ុន្មានដែលសមរម្យដើម្បីកុំឱ្យវាជាពន្ធទណ្ឌកម្មអ្នកដែលរកស៊ី យើងយកពន្ធប៉ុន្មានកុំឱ្យពន្ធហ្នឹងក្លាយទៅជាទណ្ឌកម្មរបស់អ្នកស៊ី ប៉ុន្តែឱ្យវាបានផលមកគ្រប់គ្រាន់ ប្រមូលឱ្យបានគ្រប់គ្រាន់ដើម្បីយកទៅធ្វើអន្តរាគមន៍ជួយវិនិយោគទៅលើប្រព័ន្ធសង្គមនេះ។ នេះជាចំណុចគន្លឹះដែលគឺថ្លឹងថ្លែង ហើយធ្វើការកែតម្រូវជាប្រចាំរហូតបន្តទៅតាមដំណាក់កាលនៃការអនុវត្តនេះ»។

គួរបញ្ជាក់ដែរថា ប្រព័ន្ធជំនួយសង្គមត្រូវបានបង្កើតឡើងក្នុងគោលបំណងលើកកម្ពស់កម្រិតជីវភាពរស់នៅរបស់ប្រជាជនក្រីក្រ និងងាយរងគ្រោះ។ ទន្ទឹមនឹងការពង្រឹងសមត្ថភាពរបស់ពួកគាត់ឱ្យរក្សាបាននូវស្ថិរភាពប្រាក់ចំណូល ក្នុងស្ថានភាពសេដ្ឋកិច្ចដែលមានការប្រកួតប្រជែងខ្លាំង។

កម្មវិធីនានាក្នុងប្រព័ន្ធជំនួយសង្គម គាំទ្រដល់ការសម្រេចគោលដៅអភិវឌ្ឍន៍ជាអាទិភាពរបស់កម្ពុជា ដែលរួមមានកំណើនប្រកបដោយបរិយាប័ន្ន ការកាត់បន្ថយភាពក្រីក្រ និងពិពិធកម្មសេដ្ឋកិច្ច។ វត្តមានរបស់ប្រព័ន្ធជំនួយសង្គមរួមចំណែកក្នុងការជំរុញកំណើនផលិតភាពក្នុងសេដ្ឋកិច្ចតាមរយៈការផ្លាស់ប្តូរជីវភាពរបស់ប្រជាជនក្រីក្រ និងងាយរងគ្រោះទៅជាប្រជាជនដែលមានចំណូលសមរម្យ ពោលគឺការបង្វែរក្រុមប្រជាជននៃវិស័យសេដ្ឋកិច្ចក្រៅប្រព័ន្ធទៅក្នុងប្រព័ន្ធ។ កត្តានេះក៏ផ្តល់ផលវិជ្ជមានផងដែរដល់ស្ថិរភាពនៃថវិកាជាតិ និងការអភិវឌ្ឍប្រព័ន្ធសន្តិសុខសង្គម តាមរយៈលទ្ធភាពនៃការបង់ពន្ធជូនរដ្ឋ និងលទ្ធភាពក្នុងការបង់ភាគទានចូលក្នុងមូលនិធិសន្តិសុខសង្គម។

កម្មវិធីក្នុងប្រព័ន្ធជំនួយសង្គម ផ្តោតលើការផ្តល់ការគាំពារដល់ប្រជាជនក្រីក្រនិងងាយរងគ្រោះ ដែល ក្នុងនោះត្រូវបានបែងចែកជាបីក្រុមរួមមាន ប្រជាជនដែលរស់នៅក្រោមបន្ទាត់នៃភាពក្រីក្រ ប្រជាជនរស់នៅក្បែរបន្ទាត់នៃភាពក្រីក្រ ដែលមានការប្រឈមខ្ពស់ពេលមានវិបត្ដិ និងប្រជាជនដែលងាយរងគ្រោះ ដែលរួមមាន ទារកនិងកុមារ ស្ត្រីមានផ្ទៃពោះ គ្រួសារដែលខ្វះអាហារូបត្ថម្ភ ជនពិការ និងជនចាស់ជរាគ្មានទីពឹង៕

វៀតណាមជាប់ជាប្រទេសលេខ១ដែលមានភ្ញៀវទេសចរអន្តរជាតិមកទស្សនាកម្ពុជា

ស៊ឹម ចាន់សំណាង (Sim Chansamnang) — Wed, 14 Dec 2022 10:21:13 +0000

វៀតណាមជាប់ជាប្រទេសលំដាប់ថ្នាក់ទី១ ខណៈថៃជាប្រទេសជាប់លំដាប់ថ្នាក់ទី២ ដែលជាភ្ញៀវទេសចរអន្តរជាតិ មកលេងស្រុកខ្មែរច្រើនជាងគេ ក្នុងឆ្នាំ២០២២។ នេះបើយោងតាមការបង្ហាញរបស់ធនាគារពិភពលោកប្រចាំកម្ពុជា អំពីស្ថិតិស្ថានភាពភ្ញៀវទេសចរអន្តរជាតិមកទស្សនាស្រុកខ្មែរ នាព្រឹកថ្ងៃអង្គារនេះ។

យោងតាមស្ថិតិដដែលនោះថា ចំនួនភ្ញៀវមកពីប្រទេសវៀតណាមមានចំនួន ៣៦ភាគរយ និងភ្ញៀវមកពីប្រទេសថៃមានចំនួន ២២,៤ភាគរយ ដែលធ្វើឱ្យប្រទេសទាំងនេះ ជាប់លំដាប់ថ្នាក់ទី១ និងទី២។ ដោយឡែក ភ្ញៀវទេសចរចិនមានចំនួនត្រឹមតែ៤,៩ភាគរយ នៃចំនួនភ្ញៀវទេសចរសរុបក្នុងឆ្នាំ២០២២ ពោលថយចុះពី ៣៥,៧ភាគរយ នៅក្នុងឆ្នាំ ២០១៩។ ចំនួនភ្ញៀវដែលមកតាមជើងហោះហើរស្មើនឹង ៣៦,៦ភាគរយ ក្នុងឆ្នាំ២០២២ ពោលគឺទាបជាង ២ ភាគ ៣ កាលពីឆ្នាំ ២០១៩។

ធនាគារពិភពលោកប្រចាំកម្ពុជាបានបញ្ជាក់ក្នុងន័យដើមថា៖ «តាមរបាយការណ៍បច្ចុប្បន្នភាពសេដ្ឋកិច្ចកម្ពុជា បានឱ្យដឹងថា ចន្លោះពីខែមករា ដល់កញ្ញា ឆ្នាំ ២០២២ ចំនួនភ្ញៀវទេសចរអន្តរជាតិកើនឡើង ១,២៦ លាននាក់។ ទោះជាយ៉ាងនេះក្តី ការងើបឡើងវិញនៃចំនួនភ្ញៀវទេសចរបរទេសដែលមកទស្សនាខេត្តសៀមរាប មានល្បឿនយឺតដែលនាំឱ្យចំណូលដែលប្រមូលបានពីថ្លៃចូលទស្សនាអង្គរវត្តនៅបន្តមានកម្រិតទាប។»

គួរបញ្ជាក់ផងដែរ រយៈពេល១០ខែ ឆ្នាំ២០២២ដូចគ្នានេះ នៅទូទាំងប្រទេសកម្ពុជា ទទួលបានភ្ញៀវទេសចរអន្តរជាតិប្រមាណជាង១,៥៧លាននាក់ កើនឡើង៩៩១ភាគរយ ធៀបនឹងរយៈពេលដូចគ្នាឆ្នាំ២០២១។ រីឯភ្ញៀវទេសចរផ្ទៃក្នុងធ្វើដំណើររកម្សាន្តក្នុងប្រទេសជាង១០,៨៦លាននាក់ កើនឡើង២៣៤ភាគរយ ធៀបរយៈពេលដូចគ្នា ឆ្នាំ២០២១៕

បទយកការណ៍៖ សៀវភៅជាស្នូលនៃចំណេះដឹងមួយផ្នែករបស់យុវជន

ស៊ឹម ចាន់សំណាង (Sim Chansamnang) — Mon, 12 Dec 2022 10:09:47 +0000

កំពុងដែលឈរមើលសៀវភៅជាច្រើនតាមស្តង់ពិពណ៍ លោក លេង ស៊ីដែន និស្សិតឆ្នាំទី២ ជំនាញវិស្វកម្មម៉ាញេទិច នៃវិទ្យាស្ថានបច្ចេកវិទ្យាកម្ពុជា បាននិយាយថា លោកចង់ឱ្យយុវជនងាកមកការអានសៀវភៅវិញ ពីព្រោះសៀវភៅជាតម្លៃដ៏សំខាន់មួយសម្រាប់មនុស្សម្នាក់ៗ។

លោកថា៖ «សៀវភៅគឺមានសារៈសំខាន់ខ្លាំង ហើយសម័យឥឡូវដោយសារតែបច្ចេកវិទ្យាដើរខ្ពស់ទៀត វាអាចថាពួកគាត់ប្រើបច្ចេកវិទ្យាច្រើនដូចជាការមើលទូរស័ព្ទច្រើន ខ្ញុំចង់ឱ្យពួកគាត់ងាកពីការប្រើប្រាស់ទូរស័ព្ទហ្នឹង មកចូលរួមការអានសៀវភៅវិញពីព្រោះការអានសៀវភៅជាតម្លៃសម្រាប់មនុស្សម្នាក់ៗ។»

លោកបានបន្ថែមថា ការអានសៀវភៅផ្តល់គឺល្អជាងការអានលើប្រព័ន្ធអេឡិចត្រូនិច ពីព្រោះលោកយល់ថាវាមិនសូវប៉ះពាល់ភ្នែក និងមិនមានអារម្មណ៍ធុញក្នុងពេលអានសៀវភៅ។

លោក លេង ស៊ីដែន ក្នុងពេលដែលផ្តល់កិច្ចសម្ភាសន៍ជាមួយ Newsroom Cambodia
រូបថត៖ ស៊ឹម ចាន់សំណាង

លោកថា៖ «ការអានសៀវភៅផ្តល់គឺល្អជាងពីព្រោះវាជាក្រដាស វាមិនសូវជាប៉ះពាល់ភ្នែកយើងច្រើនទេ ហើយណាមួយវាអត់សូវធុញដូចជាងការអានលើអេឡិចត្រូនិច បើអានលើអេឡិចត្រូនិចអាចប៉ះពាល់ភ្នែក ហើយណាមួយយើងអាចនឹងបែកអារម្មណ៍ទៅលេងកម្មវិធីអ្វីផ្សេងៗ ដូចជាលេងហ្គេម។»

កម្មវិធីតាំងពិពណ៍ថ្នាក់ជាតិលើកទី៩ ដែលមានទីតាំងនៅបណ្ណាល័យជាតិ បានប្រារព្ធឡើងរយៈពេល ៣ ថ្ងៃចាប់ពីថ្ងៃទី០៩ ដល់ថ្ងៃទី១១ ខែធ្នូ ឆ្នាំ ២០២២។ កម្មវិធីពិពណ៍សៀវភៅថ្នាក់ជាតិនេះត្រូវបានអាក់ខានអស់រយៈពេល២ឆ្នាំ ក្រោយមានការរាតត្បាតជំងឺកូវីដ១៩។

យុវតីវ័យក្មេងម្នាក់ដែលកំពុងដើរមើលតាមស្តង់សៀវភៅជាមួយមិត្តភក្តិ កញ្ញា គឹម គិនបញ្ញាពេជ្រ និស្សិតឆ្នាំទី១ ជំនាញពាណិជ្ជកម្មអន្តរជាតិ នៃសកលវិទ្យាល័យកម្ពុជា បានលើកឡើងថា ការអានសៀវភៅជាចំណេះដឹងមួយដែលភ្ជាប់ទាក់ទងនឹងមេរៀនជីវិត និងការស្រមោលស្រមៃក្នុងការរស់នៅប្រចាំថ្ងៃ។

កញ្ញាថា៖ «សៀវភៅគឺវាផ្តល់សារៈសំខាន់ច្រើនមែនទែន ចំណេះដឹងដែលយើងបានមកពីសៀវភៅពីការអានវាខុសគ្នាពីការស្តាប់ ហើយដោយសារតែការអានយើងប្រើប្រាស់ទាំងការយល់ឃើញ ទាំងការស្រមោលស្រមៃរបស់យើង ហើយការអានសៀវភៅវាផ្តល់ចំណេះដឹងដែលទាក់ទងជាមួយនឹងមេរៀនជីវិត ទាំងការរស់នៅប្រចាំថ្ងៃដូចគ្នា»។

កញ្ញាបានបន្តថា មានមនុស្សជាច្រើនដែលចង់អានសៀវភៅប៉ុន្តែពួកគេមិនដឹងគួរចាប់ផ្តើមពីណា។ កញ្ញាក៏បញ្ជាក់ថា ពួកគេគួរតែកត់ត្រាមេរៀន ឬចំណេះដឹងទាំងនោះទុកសម្រាប់ប្រើប្រាស់។

កញ្ញា គឹម គិនបញ្ញាពេជ្រ ក្នុងពេលដែលផ្តល់កិច្ចសម្ភាសន៍ជាមួយ Newsroom Cambodia
រូបថត៖ គឹម ជីលីន

មន្រ្តីព័ត៌មានវិទ្យា [IT] នៃក្រសួងសេដ្ឋកិច្ច និងហរិញ្ញវត្ថុ លោក សៀង សង្ខារិទ្ធ បាននិយាយថា ការអានសៀវភៅគឺជាការបណ្តុះគ្រាប់ពូជដ៏សំខាន់ ហើយលោកមើលឃើញថាការមិនអានសៀវភៅធ្វើឱ្យចំណេះដឹងត្រូវបានកប់។

លោកថា៖ «ការអានសៀវភៅគឺជាការបណ្តុះគ្រាប់ពូជសម្រាប់គាត់រហូតទៅ ប្រសិនជាគាត់អត់អានទេចំណេះដឹងជាច្រើនដែលនៅក្នុងសៀវភៅនឹងត្រូវបានកប់ទុកហើយ។ ប្រសិនបើគាត់នៅតែលេងល្បែងតាមរយៈទូរស័ព្ទ ឬអ្វីមួយហ្នឹង អ៊ីចឹងគ្រាប់ពូជមួយហ្នឹងកាន់តែស្អុយទៅៗហើយ គេអាចនឹងមិនដុះ ឬកប់ទុកយូរទៅ។»

កញ្ញា សុខសាន្ត រតនៈពេជ្រ ក្រុមការងាររៀបចំកម្មវិធីពិពណ៍សៀវភៅ បាននិយាយមកកាន់ Newsroom Cambodia ថា កម្មវិធីពិពណ៍សៀវភៅឆ្នាំនេះគឺ «មួយថ្ងៃអាន មួយថ្ងៃដឹង» ហើយការធ្វើឡើងនេះដើម្បីពង្រឹងការអានក្នុងប្រទេសកម្ពុជា។

កញ្ញាថា៖ «កម្មវិធីពិពណ៍ឆ្នាំហ្នឹងគឺ មួយថ្ងៃអាន មួយថ្ងៃដឹង ហើយពួកយើងធ្វើរាល់ឆ្នាំដើម្បីពង្រឹងការអានក្នុងប្រទេសកម្ពុជា ជាពិសេសក្មេងៗដើម្បីពង្រឹងការអានរបស់គាត់មិនវ័យក្មេង ឬក៏ចាស់ទេនិយាយទៅគឺពង្រឹងគ្រប់ស្រទាប់អាយុទាំងអស់។»

កញ្ញាបានបញ្ជាក់ កម្មវិធីតាំងពិពណ៍សៀវភៅនេះមានការដាក់តាំងសៀវភៅជាច្រើនប្រភេទដែលជាតម្រូវការសម្រាប់យុវជន ហើយកញ្ញាក៏សង្ឃឹមថាមានកម្មវិធីនេះនឹងមានការចូលរួមយ៉ាងច្រើនកុះករពីសំណាក់មហាជន។

កញ្ញាថា៖ «ពួកយើងសង្ឃឹមដោយសារតែពួកយើងខំប្រឹងខ្លាំងមែនទែនតាំងពី pre-event [មុនចាប់ផ្តើមកម្មវិធី] មកដល់ថ្ងៃនេះ ហើយយើងនៅតែមើលឃើញថាស្រទាប់យុវវ័យឥឡូវចូលចិត្តអានសៀវភៅច្រើន។ ដូចេ្នះយើងព្យាយាមរកអ្វីដែលជាតម្រូវការរបស់គាត់ទៅលើសៀវភៅឬក៏ការលេងហ្គេមកំសាន្តទៅលើ Knowledge [ចំណេះដឹង] ហ្នឹង ដូចដែលថ្ងៃទី១ វាដំណើរការរលូនអ៊ីចឹងសង្ឃឹមថា២ថ្ងៃបន្ទាប់មកទៀត ពួកយើងនឹងខិតខំឱ្យខ្លាំងជាងហ្នឹងដើម្បីទទួលភ្ញៀវមកចូលរួមក្នុងផ្ទះយើង អ៊ីចឹងសង្ឃឹមថាជោគជ័យដូចឆ្នាំមុនៗដែរ។»

ត្រឡប់ទៅ លោក សៀង សង្ខារិទ្ធ វិញ បានលើកឡើងថា ការអានប្រៀបបាននឹងការលើកកម្ពស់កវីនិពន្ធសៀវភៅ ប៉ុន្តែប្រសិនបើមិនមានការលើកទឹកចិត្តនោះទេវានឹងមានការថមថយ។

លោក សៀង សង្ខារិទ្ធ ក្នុងពេលដែលផ្តល់កិច្ចសម្ភាសន៍ជាមួយ Newsroom Cambodia
រូបថត៖ គឹម ជីលីន

«ការលើកកម្ពស់អ្នកសរសេរសៀវភៅរបស់កវីនិពន្ធ គាត់អាចនឹងថមថយទៅវិញដែរ ទឹកចិត្តរបស់គាត់ដែលគាត់ខំប្រឹងសរសេរគិតដើម្បីបានជាគំនិតល្អមួយយកមកចែករំលែកហើយយើងមិនទទួលការចែករំលែករបស់គាត់វិញទៀត។»

Voxpop៖ ទស្សនៈយុវជនស្តីពីសារៈសំខាន់នៃអំណានសម្រាប់យុវជនកម្ពុជា

ស៊ឹម ចាន់សំណាង (Sim Chansamnang) — Mon, 12 Dec 2022 03:17:11 +0000

កម្ពុជាបានអាក់ខានរៀបចំកម្មវិធីពិព័រណ៍សៀវភៅថ្នាក់ជាតិអស់រយៈពេល២ឆ្នាំ ចាប់តាំងពីមានការរីករាលដាលជំងឺឆ្លងកូវីដ១៩។ ឆ្នាំនេះកម្ពុជារៀបចំកម្មវិធីពិធីព័រណ៍សៀវភៅលើកទី៩ ក្រោមប្រធានបទ មួយថ្ងៃអាន មួយថ្ងៃដឹង កម្មវិធីនេះនឹងប្រព្រឹត្តទៅចាប់ពីថ្ងៃទី០៩ ដល់ ១១ ខែធ្នូ ឆ្នាំ២០២២ នៅបណ្ណាល័យជាតិ។

យុវជនចំនួន៥រូបបានផ្តល់បទសម្ភាសដល់ Newsroom Cambodia អំពីទស្សនៈផ្ទាល់ខ្លួនរបស់ពួកគេជុំវិញសារៈប្រយោជន៍នៃការអាននៅប្រទេសកម្ពុជានាពេលបច្ចុប្បន្ន។

កញ្ញា ថុន ថាវរី ជាអ្នកនិពន្ធ និងសហស្ថានិកនៃសៀវភៅជីវិត យល់ឃើញថា ការអានផ្តល់អត្ថប្រយោជន៍ក្នុងការសម្រេចចិត្ត ព្រោះការអានវាផ្តល់ឱ្យយើងនូវចំណេះដឹងជាច្រើន។ កញ្ញាបានចាប់ផ្តើមអានសៀវភៅតាំងពីឆ្នាំ២០១៦ ដែលកាលនោះនៅកម្ពុជាការអានមិនទាន់មានភាពផុសផុលនៅឡើយ។ កញ្ញាបានបន្ថែម កត្តាដែលធ្វើឱ្យការអានមានការកើនឡើងខ្លាំងនៅឆ្នាំ២០១៨ គឺដោយសារតែយុវជនមានការយល់ដឹងពីសារៈសំខាន់ពីនៃការអាន និងគាត់អាចមានលិទ្ធភាពអាចទិញសៀវភៅ។

កញ្ញាថា៖ «សម្រាប់ខ្ញុំការអានគឺសំខាន់ ហើយបើងាកទៅប្រទេសគេដែលជឿនលឿនវិញ ប្រជាជនគេសុទ្ធតែអ្នកចូលចិត្តអាន កាន់តែអានកាន់តែមានចំណេះដឹងទូលំទូលាយក្នុងការសម្រេចចិត្ត មិនបាច់ធំដុំអ្វីទេ សូម្បីតែការសម្រេចចិត្តក្នុងការប្រកបជីវិតប្រចាំថ្ងៃហ្នឹង ក៏វាសំខាន់ដែរ។ សម្រាប់ខ្ញុំ ខ្ញុំចាប់ផ្តើមប្រលូកចាប់តាំងពីឆ្នាំ២០១៦មក ជំនាន់ហ្នឹងអត់ទាន់មានការអានហ្នឹង ផុលផុសទូលំទូលាយទេ ប៉ុន្តែចាប់តាំងពី២០១៦រហូតមកដល់ឥលូវហ្នឹងគឺមានការកើនឡើងច្រើន ចន្លោះពីឆ្នាំ២០១៨ ទៅ២០១៩ គឺទាំងអស់គ្នាបែរមក ចាប់ផ្តើមទិញសៀវភៅអានអ៊ីចឹងណា។ ខ្ញុំគិតថា គាត់ប្រហែលចាប់ផ្តើមគិតថា កាហ្វេ១កែវ តម្លៃ២ដុល្លារ ឬ៣ដុល្លារគាត់ហ៊ានចំណាយ ហេតុអ្វីក៏គាត់មិនហ៊ានចំណាយ៣ ឬ៤ដុល្លារទៅលើចំណេះដឹងអ៊ីចឹងណា»។

លោក សុខ សុវណ្ណ ក្នុងពេលសម្ភាសន៍ជាមួយ Newsroom Cambodia
រូបថត៖ ស៊ឹម ចាន់សំណាង

លោក សុខ សុវណ្ណ ជានិស្សិតឆ្នាំទីបូននៃសកលវិទ្យាល័យភូមិន្ទនីតិសាស្រ្ត និងវិទ្យាសាស្រ្តនយោបាយ យល់ឃើញថា ការអានមានសារៈសំខាន់ណាស់ ព្រោះបើយើងមិនអានសៀវភៅ ភាពអវិជ្ជារបស់យើងនឹងកើនឡើង ហើយវានឹងធ្វើឱ្យយើងរស់ទាំងគ្មានក្តីសុខ។ លើសពីនេះទៀត ក្រៅពីចំណេះដឹងដែលទទួលបានពីសាលា ការអានផ្តល់នូវចំណេះដឹងជាច្រើន ព្រោះ នៅក្នុងករណីខ្លះ សៀវភៅមួយអ្នកនិពន្ធត្រូវចំណាយពេលតាក់តែងរហូតដល់១០ឆ្នាំឯណោះ។ លោកមានជាយោបល់ថា ទោះបីជារវល់យ៉ាងណាក៏ដោយ ក្នុងមួយថ្ងៃយើងគួរចំណាយពេលអានចន្លោះពី១០ទៅ៣០នាទី។

ចំពោះលោក ប្រយោជន៍ដ៏ធំចំនួនពីរដែលយើងទទួលបានពីការអានមានដូចជា ការអានធ្វើឱ្យខួរក្បាលរបស់យើងមានការវិវឌ្ឃនល្អ និងកាត់បន្ថយភាពតានតឹង។ និងជាចុងក្រោយ ការអានធ្វើឱ្យយើងមានសុជីវធម៌ល្អ។

លោកថា៖ «ការអានសៀវភៅគឺពិតជាសំខាន់មែនទែន និយាយរួមទៅសម្រាប់ជីវិតរស់នៅប្រចាំថ្ងៃរបស់យើង។ បើសិនជាយើងដកឃ្លាចេញពីអំណាន គឺយើងយកជីវិតខ្លួនឯងទៅផ្សាភ្ជាប់ជាមួយនឹងភាពល្ងង់ខ្លៅ ពីមួយថ្ងៃទៅមួយថ្ងៃ ហើយធ្វើឱ្យជីវិតយើងរស់នៅអត់មានសេចក្តីសុខ។ នៅពេលដែលយើងបានអានសៀវភៅ យើងបានដឹងពីអ្វីៗដែលថ្មីច្រើនណាស់ សូម្បីតែពេលខ្លះនៅក្នុងសាលា គ្រូគាត់អត់បានបង្រៀនយើងទេ តែសៀវភៅមួយក្បាលកើតចេញពី ស្នាដៃមួយដែលគេបង្កើតឡើងមក ជួនកាលសៀវភៅខ្លះនិពន្ធរហូត១០ឆ្នាំឯណោះ។ ជាយោបល់របស់ខ្ញុំក្នុងមួយថ្ងៃ ១០នាទីក៏បាន ១៥នាទីក៏បាន ៣០នាទីក៏បានឱ្យតែយើងមានពេលអាចឆ្លៀតអានបាន»។

លោកបន្តថា៖ «ប្រយោជន៍ដែលធំជាងគេ គឺចំណេះដឹង នៅពេលណាយើងមានចំណេះដឹង យើងមានសីលធម៌ នៅពេលដែលយើងមានសីលធម៌ យើងនឹងមានសុជីវធម៌ នៅពេលណាយើងមានសុជីវធម៌យើងចាប់ផ្តើមមានគុណធម៌។ ទី១ ការអានសៀវភៅផ្តល់ផលប្រយោជន៍ឱ្យយើងមានខួរក្បាលល្អរីកចម្រើនពីមួយថ្ងៃទៅមួយថ្ងៃ។ ទី២ការអានសៀវភៅជួយឱ្យផ្លូវចិត្តយើងកាន់តែល្អប្រសើរពីមួយថ្ងៃទៅមួយថ្ងៃ។ វាអាចជួយយើងពីជំងឺបាក់ទឹកចិត្ត ស្ត្រេស តប់ប្រម៉ល់ ចឹងគាត់អាចអានសៀវភៅបានដើម្បីរំសាយអារម្មណ៍ទាំងអស់ហ្នឹងបាន»។

លោក លឹម សូនិច ជានិស្សិតឆ្នាំទី២ សិក្សាផ្នែកសំណង់ស៊ីវិល នៅវិទ្យាស្ថានបច្ចេកវិទ្យាកម្ពុជា (ITC) ការអានធ្វើឱ្យយើងមានការគិតបែបស៊ី ( Critical Thinking ) ដោយសារតែសៀវភៅដែលយើងអានវាផ្តល់គំនិតជាច្រើនដល់យើង។ លោកបន្ថែមទៀតថា ជាជាងចំណាយពេលធ្វើកិច្ចការគ្មានប្រយោជន៍ ការអានជាប្រចាំនឹងធ្វើឱ្យខួរក្បាលយើងមានការលូតលាស់ល្អ។

លោក លឹម សូនិច ក្នុងពេលសម្ភាសន៍ជាមួយ Newsroom Cambodia
រូបថត៖ រ៉ូវ ហុងសេង

លោក លឹម សូនិច បានបន្តទៀតថា ការអានក៏ជាផ្នែកមួយនៃការកំសាន្តដែរ ជាឱទាហរណ៍ សម្រាប់លោកពេលលោកទំនេរ លោកចំណាយពេលអានសៀវភៅប្រលោមលោកគំនូរជីវចលជប៉ុន (Manga) ដើម្បីកាត់បន្ថយភាពតានតឹង។

លោក ថា ៖ «ខ្ញុំយល់ថា ការអានសំខាន់ព្រោះថាការអានផ្នែកមួយនៃការបណ្តុះគំនិតឱ្យយុវជនយើងមានការគិតវែងឆ្ងាយជាងមុន ចេះគិតជាងមុន។ កាលណាយើងអានបានច្រើន គំនិតយើងមានកាន់តែច្រើន ហើយឱ្យយើងចេះគិតគូរបានវែងឆ្ងាយ តាមប្រភេទសៀវភៅដែលយើងបានអាន។ ប៉ុន្តែការអានវាល្អជាជាង ការដែលយើងយកពេលទៅធ្វើអ្វីដែលអត់សូវមានប្រយោជន៍ យើងទំនេរ យើងអាចព្យាយាមអភិវឌ្ឍន៍សមត្ថភាពខ្លួនឯងឱ្យទម្លាប់អានចឹងទៅ ក៏វាជួយស្មារតី ជួយខួរក្បាល»។

លោកបន្តថា៖ «នៅពេលដែលខ្ញុំស្ត្រេស ខ្ញុំចូលចិត្តអាន Manga (សៀវភៅប្រលោមលោកគំនូរជីវចលជប៉ុន) នៅពេលអានទៅខ្ញុំបាត់ស្ត្រេស និងជួយឱ្យខ្ញុំមានគំនិត ហើយណាមួយពេលខ្លះវាមានការអប់រំនៅក្នុងហ្នឹងដែរ ចឹងធ្វើឱ្យខ្ញុំដឹងពីការគិតវែងឆ្ងាយជាងមុន ដឹងថាធ្វើអ្វីមួយអាចជោគជ័យជាងមុន»។

កញ្ញា វិច្ឆិកា ក្នុងពេលសម្ភាសន៍ជាមួយ Newsroom Cambodia
រូបថត៖ ស៊ឹម ចាន់សំណាង

កញ្ញា វិច្ឆិកា និស្សិតបញ្ចប់ថ្នាក់បរិញ្ញប័ត្រផ្នែក វិស្វករ មកពីវិទ្យាស្ថានបច្ចេកវិទ្យាកម្ពុជា យល់ថា ការអានធ្វើឱ្យយើងសម្រេចចិត្តជ្រើសរើសមេដឹកនាំបានល្អជាងមុន តាមរយៈការទទួលបានគំនិតល្អៗពីសៀវភៅ។ ក្រៅពីនេះ ការអានច្រើនធ្វើឱ្យយើងអាចដោះស្រាយបញ្ហាបានល្អជាងមុន។

កញ្ញាថា៖ «ការអានសំខាន់ព្រោះការអានហ្នឹងធ្វើឱ្យយើងក្លាយទៅជាមនុស្សដែលទទួលបានចំណេះដឹងជាច្រើនអំពីការអាន ហើយការអានហ្នឹងទៀតសោត ជួយឱ្យយើងបាននូវគំនិតល្អៗពីសំណាក់អ្នកនិពន្ធ ក៏ដូចជាគំនិតល្អៗដែលមាននៅក្នុងសៀវភៅ។ ហើយមួយវិញទៀតការអានក៏ជួយឱ្យយុវជនដឹងថា តើមេដឹកនាំបែបណាគួរតែដើរតាម?»។

កញ្ញាបន្តថា៖ «ខ្ញុំគិតថាការអានវាសំខាន់សម្រាប់យើង ការអានវានាំមកនូវបញ្ញា ឬមួយក៏យើងហៅថាពុទ្ធិដែលវាពិតជាមានសារៈសំខាន់ណាស់សម្រាប់ជីវិតប្រចាំថ្ងៃ ព្រោះមែនទែនទៅកាលណាតែចំណេះដឹងយើងវាមានច្រើន បញ្ហាដែលកើតមានក្នុងជីវិតយើងកើនតែតិចជាងមុន។ ការអានវាផ្តល់ជាគំនិតល្អៗសម្រាប់យើងជាពិសេស ជួយឱ្យយើងទទួលបានចំណេះដឹងថ្មីៗជាច្រើន។ ការអានជួយយើងបានច្រើនពិសេស ប្អូនៗដែលកំពុងរៀននៅសាកលវិទ្យាល័យ និងថ្នាក់វិទ្យាល័យ»។

លោក សៀង ពិសាល អនុប្រធានការិយាល័យនៃក្រសួងសេដ្ឋកិច្ច និងហិរញ្ញវត្ថុ យល់ឃើញថាការអានមិនត្រឹមតែជួយឱ្យបុគ្គលមានភាពជោគជ័យនៅថ្ថៃអនាគតនោះទេ វាចូលរួមចំណែកក្នុងការអភិវឌ្ឍនប្រទេសជាក់ផងដែរ។

លោកថា៖ «អំណាន និងការអានគឺមានសារៈសំខាន់សម្រាប់យុវជនទាំងអស់ អ៊ីចឹងបើសិនជាយុវជនទាំងអស់គាត់អត់មានការអាន គាត់ក៏អត់មានអំណាន សង្គមជាតិមួយគឺវានឹងអត់រីកចម្រើនទេ។ កាន់តែសំខាន់ទៀតនោះ ការអានធ្វើឱ្យមនុស្សមានចំណេះដឹងទូលំទូលាយធ្វើឱ្យអនាគតបរវររុងរឿង»។ល

លោកបន្តថា៖ «នៅពេលគាត់អានកាន់តែច្រើន គាត់នឹងយល់អំពីទិដ្ឋភាពធំៗច្រើន ចឹងជីវភាពប្រចាំថ្ងៃរបស់គាត់គឺគាត់មានដំណោះស្រាយច្រើន សម្រាប់អ្នកដែលមិនបានអាន អាហ្នឹងគាត់អត់សូវមានដំណោះស្រាយទេ គេហៅថាគំនិតខ្លី។ អ្នកដែលបានអាន គឺគំនិតគាត់គិតវែងឆ្ងាយ គិតបានជ្រៅជាងអ្នកមិនបានអាន»៕

Cambodia Working on ASEAN Plan for Gender Equality

ស៊ឹម ចាន់សំណាង (Sim Chansamnang) — Sun, 11 Dec 2022 10:24:39 +0000

Cambodia is preparing to bolster gender equality as part of a regional initiative across Southeast Asian nations, the Ministry of Women’s Affairs said.

The Association of Southeast Asean Nations launched the plan — known as the ASEAN Regional Plan of Action on Women, Peace and Security — in Phnom Penh last week.

Minister of Women’s Affairs Ing Kantha Phavi said Cambodia had a long history of promoting gender equality and women’s empowerment, and it was working to incorporate the ASEAN plan into existing strategies.

“We need to make sure the national implementation of the RPA on WPS in Cambodia is consistent with the Cambodian context — that is our priority,” she said. “We cannot implement it into Cambodia’s national plan without careful consideration.”

RPA efforts are focused on providing safe environments and increasing women’s role in government and social development. The plan was launched in partnership with the U.S. and the United Nations.

Sarah Knibbs, director of U.N. Women in the Asia Pacific, praised Cambodia’s efforts.

“Cambodia has really been taking the lead and showing great leadership in advancing women, peace, and security,” she said. “Another important thing Cambodia has been doing is leading the way in promoting the roles of women in U.N. peacekeeping.”

In the early 1990s, Cambodia was the target of a massive U.N. operation with more than 15,000 peacekeepers.

“Cambodia is now a very important sender of peacekeepers to the world,” Knibbs said. “It has been making a really big effort to have women very much engaged in peacekeeping. This is something where Cambodia has been leading the way in the region.”

Domestically, the results of Cambodia’s efforts can be seen in many measures. Boys and girls finished school at about the same rate, and women represented a significant percentage of the labor force. Women also represented more than 20% of parliamentarians, up from 6% after the country’s first U.N.-sponsored elections in 1993.

The coronavirus, however, slowed progress in some areas and worsened it in others.

Before Covid-19, about 20% of women aged 15 to 49 reported experiencing physical violence, according to the U.N. Those numbers shot up nearly 90% during the pandemic, said Seng Reasey, director in chief of Silika, a development and good-governance organization.

Adopting the ASEAN plan was important, she said, and complemented Cambodia’s existing efforts, but its success will be dependent on gaining the right support.

“The level of effectiveness depends on the political will in implementing the national action plan,” she said. “We also need human resources. In the past, these were the challenges that prevented successful implementation.”

ASEAN Moves Ahead with Women’s Empowerment Plan

ស៊ឹម ចាន់សំណាង (Sim Chansamnang) — Thu, 08 Dec 2022 05:17:19 +0000

The Association of Southeast Asian Nations this week launched a region-wide campaign to fight gender-based violence and elevate the role of women in government.

The 10-nation effort — backed by USAID and UN Women, the United Nations initiative promoting gender equality — took flight this week in Phnom Penh.

“Peace and security are the foundations of all development in society,” said Cambodia’s Minister of Women’s Affairs Ing Kantha Phavi. “Women and men suffer differently in war — both need to contribute their different visions during peacetime.”

ASEAN has faced growing transnational problems in recent years, including weather-related disasters and the rise of regional crime syndicates. The impact of those issues often fall disproportionately on women.

“The regional plan of action is very important because it marks the recognition by ASEAN member states of the importance of women, peace and security,” said Sarah Knibbs, officer in charge of UN Women for Asia and the Pacific. “Many issues we consider to be the new and emerging security threats, like climate change, human trafficking, pandemics and disaster preparedness, are really cross-border issues.”

Around 45,000 women were murdered by a partner or family member last year, according to the website Statista. Asia was the worst offender, with nearly 18,000 deaths.

កម្ពុជានឹងបញ្ចូលផែនការសកម្មភាពទាក់ទងនឹងស្រ្តី សន្តិសុខ និងសុវត្ថិភាពក្នុងផែនការសកម្មភាពជាតិនៅឆ្នាំក្រោយ

ស៊ឹម ចាន់សំណាង (Sim Chansamnang) — Wed, 07 Dec 2022 06:18:29 +0000

រដ្ឋមន្រ្តីក្រសួងកិច្ចការនារីលើកឡើងថា កម្ពុជានឹងរៀបចំផែនការសកម្មភាពជាតិស្តីអំពីស្ត្រី សន្តិសុខ និងសុវត្ថិភាពនៅឆ្នាំក្រោយ បន្ទាប់ពីអាស៊ានទើបបានសម្ពោធផែនការសកម្មភាពក្នុងតំបន់ឱ្យប្រទេសនៅអាស៊ានអនុវត្តតាមប្រទេសនីមួយៗ។

ផែនការសកម្មភាពក្នុងតំបន់ស្តីអំពីស្ត្រី សន្តិសុខ និងសុវត្ថិភាពដែលទើបសម្ពោធដាក់ឱ្យប្រទេសក្នុងតំបន់អាស៊ានអនុវត្តកាលពីថ្ងៃទី៥ ខែធ្នូ ឆ្នាំ២០២២ កំពុងត្រូវបានអនុវត្តក្នុងប្រទេសឥណ្ឌូនេស៊ី ហ្វីលីពីន វៀតណាម និងថៃ។

លោកស្រី អ៊ឹង កន្ថាផាវី រដ្ឋមន្ត្រីក្រសួងកិច្ចការនារីប្រាប់អ្នកសារព័ត៌មានក្នុងពិធីសម្ពោធដាក់ដំណើរការផែនការសកម្មភាពក្នុងតំបន់អាស៊ានស្តីពីស្ត្រី សន្តិភាព និងសុវត្ថិភាព (ASEAN RPA on WPS) នៅរាជធានីភ្នំពេញថា កម្ពុជាតែងតែផ្តោតលើសមភាពយេនឌ័រ និងការពង្រឹងអំណាចរបស់ស្រ្តី។ លោកស្រីថា កម្ពុជាទើបបានចាប់ផ្តើមគិតគូរលើផែនការសកម្មភាពនេះដោយផ្អែកលើបរិបទក្នុងប្រទេស។

លោកស្រីបញ្ជាក់ថា៖ «ឥឡូវពួកយើងកំពុងតែចាប់ផ្តើមដែលហៅថាមូលដ្ឋាន ហើយជាតំបន់ដូចខ្ញុំជម្រាបជូនអ៊ីចឹង យើងត្រូវមើលតំបន់ឱ្យវាចូលក្នុងបរិបទរបស់ខ្មែរយើង អ្វីដែលជាអាទិភាពចំពោះខ្មែរយើង។ អ៊ីចឹងយើងនឹងចាប់ផ្តើមរៀបចំពេលដែលយើងផ្សព្វផ្សាយផែនការតំបន់នេះហើយយើងនឹងចាប់ផ្តើមធ្វើហើយ ហើយបើថាចាំបាច់គឺឆ្នាំក្រោយ គឺត្រូវការគិតគូរឱ្យបានច្បាស់លាស់ មិនមែនចេះតែភ្លាមៗអ៊ីចឹងបានទេ»។

លោកស្រីបានបន្ថែមថា មូលហេតុដែលឥណ្ឌូនេស៊ី ហ្វីលីពីន និងប្រទេសក្នុងតំបន់ខ្លះកំពុងអនុវត្តផែនការសកម្មភាពនេះ គឺដោយសារប្រទេសទាំងនោះមានបញ្ហាអស្ថិរភាព ប៉ុន្តែសម្រាប់កម្ពុជាគឺជាប្រទេសមានសុខសន្តិភាព។

លោកស្រីថា៖ «គាត់ធ្វើពីព្រោះយើងឃើញគាត់មានអស្ថិរភាពក្នុងតំបន់ខ្លះ ឥណ្ឌូនេស៊ី ហ្វីលីពីន មានបញ្ហាយើងដឹងហើយណា ដែលគេហៅថាទង្គិចផ្នែកអាវុធ ឥណ្ឌូនេស៊ីដូចគ្នា ប្រទេសយើងអត់ទេមានសុខសន្តិភាពនៅគ្រប់ខេត្តទូទាំងប្រទេស អ៊ីចឹងយើងដែលហៅថាអាទិភាពគឺខុសគ្នា»។

នាយកក្នុងតំបន់នៃ UN Women ប្រចាំតំបន់អាស៊ី និងប៉ាស៊ីហ្វិក លោកស្រី Sarah Knibbs បានលើកឡើងថា កម្ពុជាជាតំបន់ដែលបង្ហាញភាពជាដឹកនាំដ៏អសា្ចរ្យក្នុងការជំរុញស្ត្រី ហើយលោកស្រីមើលឃើញថា កម្ពុជាតែងតែចូលរួមរក្សាសន្តិភាពទៅកាន់ពិភពលោក។

លោកស្រីថា៖ «កម្ពុជាជាតំបន់ដែលកម្ពុជាពិតជាបាននិងកំពុងនាំមុខគេ ក៏ដូចជាបង្ហាញពីភាពជាអ្នកដឹកនាំដ៏អស្ចារ្យក្នុងការជំរុញស្ត្រី សន្តិភាព និងសុវត្ថិភាព។ រហូតមកដល់ពេលនេះ យើងមានផែនការសកម្មភាពថ្នាក់តំបន់ ក្នុងអំឡុងពេលដែលកម្ពុជាធ្វើជាប្រធាន និងដឹកនាំអាស៊ាន និង ACW នាំមុខគេ។ ចំណុចសំខាន់មួយទៀតដែលកម្ពុជាកំពុងធ្វើ គឺការដឹកនាំក្នុងន័យលើកកម្ពស់តួនាទីស្ត្រី និងការថែរក្សាសន្តិភាពរបស់អង្គការសហប្រជាជាតិ»។

លោកស្រីបន្ថែមថា កម្ពុជាបាននឹងពិចារណលើផែនការសកម្មភាពថ្នាក់ជាតិតាមរយៈបរិបទនៃប្រទេសកម្ពុជា។

«ដូច្នេះកម្ពុជាប្រហែលជានឹងបន្តកសាងភាពជាអ្នកដឹកនាំលើវិស័យរក្សាសន្តិភាព ហើយអ្វីដែលសម្រាប់កម្ពុជាពិចារណានឹងមានផែនការសកម្មភាពជាតិស្តីពីស្ត្រី សន្តិភាព និងសុវត្ថិភាព ដើម្បីធ្វើមូលដ្ឋានគ្រឹះនៃរបៀបវារៈរបស់បរិបទកម្ពុជា»។

នាយកប្រតិបត្តិនៃអង្គការសីលការ អ្នកស្រី សេង រាសី បានប្រាប់មក Newsroom Cambodia ថា ការដាក់បញ្ចូលផែនការថ្នាក់ជាតិនេះពិតជាមានសារៈសំខាន់ សម្រាប់កម្ពុជា។ ទោះយ៉ាងណាអ្នកស្រីថា នឹងរងចាំមើលការប្តេជ្ញាចិត្តរបស់រដ្ឋាភិបាលកម្ពុជាលើការបញ្ចូលផែនការថ្នាក់ជាតិស្តីពីស្ត្រី សនិ្តភាព និងសុវត្ថិភាពនេះ។

អ្នកស្រីថា៖ «វាមានសារៈសំខាន់មួយដោយសារតែវាត្រូវតែមានភាពប្រទាក់ក្រឡាគ្នារវាងផែនការនៃកម្រិតតំបន់ និងផែនការនៅថ្នាក់ជាតិ បើមិនចឹងទេយើងនឹងមានចន្លោះប្រហោងក្នុងការធ្វើឱ្យផែនការជាតិហ្នឹង អាចរួមចំណែកនៅក្នុងការចង់ឃើញភាពជាក់ស្តែងក្នុងកម្រិតតំបន់»។

«ខ្ញុំសូមមិនមានយោបល់ថា ពាក់ព័ន្ធនឹងអ្វីដែលលោកជំទាវលើកឡើងថាពាក្យថា សន្តិភាព ឬក៏យ៉ាងម៉េចទេតែខ្ញុំចង់មើលលើការបេ្តជ្ញាចិត្តវិញ លោកជំទាវក៏បានលើកគឡើងពីការប្តេជ្ញាចិត្តដែរ អ៊ីចឹងយើងត្រូវតាមដានទាំងអស់គ្នាថាតើនៅពេលនៃការដាក់បញ្ចូលនៅឆ្នាំក្រោយនេះ»។

នាយិកាប្រតិបត្តិអង្គការសីលការរូបនេះបន្តថា អ្នកស្រីចង់ឃើញការអនុវត្តនេះមានប្រសិទ្ធភាពជាជាងបានត្រឹមតែសរសេរក្នុងក្រដាស ហើយអ្នកស្រីជំរុញឱ្យមានការខិតខំប្រឹងប្រែងបន្ថែម។

អ្នកស្រីថា៖ «ប្រសិទ្ធភាពកម្រិតណាវាអាស្រ័យទៅលើដូចដែលនាងខ្ញុំជម្រាបជូនអ៊ីចឹង ទីមួយពាក់ព័ន្ធនឹងឆន្ទៈនយោបាយនៅក្នុងការដាក់ទាំងការវិនិយោគ ក៏ដូចជាធនធាននៅក្នុងការធានាឱ្យបានថា ផែនការទាំងអស់នោះមិនត្រឹមតែបានសរសេរនៅក្នុងក្រដាសទេ ប៉ុន្តែការអនុវត្តជាក់ស្តែងនៅខាងក្នុងនោះដែរ។ កន្លងមកប្រសិនជាបើបានត្រួតពិនិត្យទៅលើផែនការមួយថ្នាក់ យើងឃើញថាបញ្ហាប្រឈមនៅមានច្រើននៅខាងក្នុងនោះ ហើយបញ្ហាប្រឈមទាំងអស់នោះត្រូវការខិតខំប្រឹងប្រែងជំរុញបន្ថែមទៀត។»

បើតាមអ្នកស្រី សេង រាសី អំពើហិង្សាលើស្ត្រីបានកើនឡើងដល់៨៧ភាគរយក្នុងអំឡុងបរិបទជំងឺរាតត្បាតកូវីដ១៩ ហើយវាជាសញ្ញាមួយដែលរដ្ឋាភិបាល ក៏ដូចជាសង្គមស៊ីវិលគួរយកចិត្តទុកដាក់តាមដានបន្ថែម និងដោះស្រាយឱ្យច្បាប់ ឬគោលនយោបាយមានប្រសិទ្ធភាព។

យោងតាមទិន្នន័យរបស់ UNFPA ស្រ្តីកម្ពុជា១នាក់ក្នុងចំណោមស្ត្រី៥នាក់ អាយុចន្លោះពី១៥ ដល់៤៩ បានរងគ្រោះពីអំពើហិង្សាលើរូបរាងកាយ។ លើសពីនេះទៀត ហិង្សាលើស្រ្តីនៅក្នុងគ្រួសារកើតឡើងច្រើន ហើយជាប្រពៃណី ទម្រង់ហិង្សានៅក្នុងគ្រួសារនេះមិនត្រូវបានយកចិត្តទុកដាក់ពីសង្គមនោះទេ។

បើតាមទិន្នន័យរបស់អង្គការ UN Women ក្នុងអំឡុងនៃការរាតត្បាតដោយជំងឺកូវីដ១៩ ស្ត្រី១នាក់ក្នុងចំណោមស្រ្តី៣នាក់ នៅទូទាំងពិភពលោក បានរងគ្រោះពីអំពើហិង្សាលើរូបរាងកាយ និងផ្លូវភេទ ដែលភាគច្រើនជនដែលប្រព្រឹត្តិអំពើហិង្សាលើស្ត្រីនេះភាគច្រើនជាបុរសដែលជាសមាជិកគ្រួសារ៕

អាស៊ានដាក់ឱ្យដំណើរផែនការសកម្មភាពក្នុងតំបន់ដើម្បីលើកកម្ពស់សន្តិសុខ និងសុវត្ថិភាពស្រ្តី

ស៊ឹម ចាន់សំណាង (Sim Chansamnang) — Wed, 07 Dec 2022 03:23:22 +0000

សមាគមប្រជាជាតិអាស៊ីអាគេ្នយ៍ (អាស៊ាន) កាលពីថ្ងៃចន្ទ បានប្រកាសដាក់ដំណើរការផែនការសកម្មភាពក្នុងតំបន់ស្តីពីស្ត្រី សន្តិសុខ និងសន្តិភាពក្នុងតំបន់អាស៊ាន (ASEAN RPA on WPS) សម្រាប់ប្រទេសក្នុងតំបន់អាស៊ានដាក់ចូលក្នុងផែនការសកម្មភាពជាតិរបស់ប្រទេសនីមួយៗ។

ប្រកាសដាក់ដំណើរការផែនការសកម្មភាពក្នុងតំបន់ស្តីពីស្ត្រី សន្តិសុខ និងសន្តិភាពក្នុងតំបន់អាស៊ាននេះ ធ្វើឡើងនៅថ្ងៃទី៥ ខែធ្នូ ឆ្នាំ២០២២ នៅរាជធានីភ្នំពេញ ដោយមានកម្ពុជាជាអ្នកដឹកនាំអាស៊ាន សហការជាមួយអង្គការ UN Women និងភ្នាក់ងារសហរដ្ឋអាមេរិកសម្រាប់កិច្ចអភិវឌ្ឍន៍អន្តរជាតិ (USAID) និងមានអ្នកចូលរួមពីតំណាងប្រទេសនានាក្នុងតំបន់ និងដៃគូអភិវឌ្ឍន៍មួយចំនួន។

រដ្ឋមន្ត្រីក្រសួងកិច្ចការនារី លោកស្រី អ៊ឹង កន្ថាផាវី បានប្រាប់អ្នកសារព័ត៌មានក្នុងពិធីនោះថា ផែនការសកម្មភាពក្នុងតំបន់ស្តីពីស្ត្រី សន្តិសុខ និងសន្តិភាពក្នុងតំបន់អាស៊ានមានសារសំខាន់ណាស់ ដោយសារការចូលរួមរបស់ស្ត្រីជាចំណែកមួយមិនអាចខ្វះបាន ក្នុងការកសាងសន្តិភាព និងសន្តិសុខសម្រាប់ប្រទេសជាតិ។

លោកស្រីថា៖ «សន្តិភាព និងសន្តិសុខគឺជាមូលដ្ឋានគ្រឹះនៃការអភិវឌ្ឍ និងដំណើរការសម្រាប់សង្គមទាំងអស់ ហើយនេះគឺជាផែនការសកម្មភាពថ្នាក់តំបន់ដំបូងគេសម្រាប់អាស៊ាន ហើយនៅក្នុងផែនការសកម្មភាពថ្នាក់តំបន់ដំបូងនេះ យើងបាននិយាយអំពីការរួមចំណែករបស់ស្ត្រី»។

លោកស្រីបន្ថែមថា៖ «នៅក្នុងសង្រ្គាម ស្ត្រី និងបុរសរងគ្រោះពីសង្រ្គាមដូចគ្នា ដូច្នេះស្ត្រី និងបុរសគួរតែចូលរួមចំណែក ពីព្រោះយើងមានទស្សនៈវិស័យផ្សេងគ្នា ការរក្សាសន្តិភាព និងដំណើរការសន្តិភាពនៅគ្រប់រដ្ឋ ដូច្នេះផែនការសកម្មភាពថ្នាក់តំបន់នេះ បានលើកឡើងអំពីការរួមចំណែករបស់ស្ត្រីពីរបៀបដែលពួកគេអាចចូលរួមចំណែក»។

លោកស្រី អ៉ឹង កន្ថាផាវី ក្នុងអំឡុងពេលផ្តល់កិច្ចសម្ភាសដល់អ្នកសារព័ត៌មាន។
រូបថត៖ រ៉ូវ ហុងសេង

នាយកក្នុងតំបន់នៃ UN Women ប្រចាំតំបន់អាស៊ី និងប៉ាស៊ីហ្វិក លោកស្រី Sarah Knibbs បានលើកឡើងថា ផែនការសកម្មភាពក្នុងតំបន់សម្រាប់អាស៊ានពិតជាមានសារៈសំខាន់នៃសន្តិភាព និងសន្តិសុខសម្រាប់ស្រ្តី ដូចជាការប្រែប្រួលអាកាសធាតុ ការជួញដូរមនុស្ស ជំងឺរាតត្បាត និងគ្រោះមហន្តរាយផ្សេងៗ។

លោកស្រីថា៖ «ផែនការសកម្មភាពក្នុងតំបន់មានសារៈសំខាន់ខ្លាំងណាស់ ព្រោះវាសម្គាល់ការទទួលស្គាល់ប្លុកអាស៊ាន និងរដ្ឋជាសមាជិកអាស៊ានអំពីសារៈសំខាន់នៃសន្តិភាព និងសន្តិសុខរបស់ស្ត្រី។ ហើយបញ្ហាជាច្រើនដែលយើងនឹងពិចារណាថាជាបញ្ហាសន្តិសុខថ្មី និងកំពុងលេចឡើងដូចជាការប្រែប្រួលអាកាសធាតុ ការជួញដូរមនុស្ស ជំងឺរាតត្បាត និងការត្រៀមលក្ខណៈសម្រាប់គ្រោះមហន្តរាយគឺពិតជាបញ្ហាឆ្លងព្រំដែន ដូច្នេះវាពិតជាមានសារៈសំខាន់ខ្លាំងណាស់ក្នុងការអាចអនុវត្តវិធីសាស្រ្តក្នុងតំបន់នេះ។ នោះហើយជាមូលហេតុដែលផែនការសកម្មភាពក្នុងតំបន់មានសារៈសំខាន់ ពីព្រោះអាស៊ានទាំងអស់ព្យាយាមឆ្ពោះទៅមុខរួមគ្នាជាមួយបញ្ហានេះ»។

គួរបញ្ជាក់ដែរថា ព្រឹត្តិការណ៍នេះមានគោលបំណងជំរុញការគាំទ្រ និងកៀរគរការអនុវត្តផែនការសកម្មភាពតំបន់ស្តីពីស្រ្តី សន្តិសុខ និងសន្តិភាព ក៏ដូចជាផ្តល់ឱកាសក្នុងការបង្កើនការយល់ដឹងកាន់តែស៊ីជម្រៅអំពីផែនការសកម្មភាពក្នុងចំណោមស្ថាប័នអាស៊ាន រួមមានអ្នកជំនាញផ្នែកស្រ្តី សន្តិសុខ និងសន្តិភាព វិស័យពាក់ព័ន្ធ រដ្ឋសមាជិក អង្គការសង្គមស៊ីវិល ដៃគូអភិវឌ្ឍន៍ ប្រព័ន្ធផ្សព្វផ្សាយ និងអ្នករៀបចំគោលនយោបាយ។ បច្ចុប្បន្ននេះ យោងតាមស្ថិតិរបស់គេហទំព័រ Statista ក្នុងឆ្នាំ២០២២ មានស្ត្រី និងក្មេងស្រីប្រហែល ៤៥,០០០ នាក់នៅទូទាំងពិភពលោកត្រូវបានសម្លាប់ដោយសមាជិកគ្រួសាររបស់ពួកគេ។ ក្នុងចំណោមជនរងគ្រោះដោយហិង្សាលើយេនឌ័រ ស្ត្រីអាស៊ីចំនួន ១៧,៨០០ នាក់ត្រូវបានសម្លាប់។ តួលេខនេះគឺខ្ពស់បំផុតបើធៀបនឹងទ្វីបផ្សេងទៀត៕

ខណៈដែលអតិផរណាកើនឡើង ប្រជាពលរដ្ឋត្រូវរងផលប៉ះពាល់

ស៊ឹម ចាន់សំណាង (Sim Chansamnang) — Fri, 02 Dec 2022 04:17:39 +0000

រស់នៅក្នុងបន្ទប់ជួលបួនជ្រុង និស្សិតឆ្នាំទី៥ អាយុ ២៣ ឆ្នាំ ជំនាញវិស្វកម្មសំណង់ស៊ីវិល នៃសាកលវិទ្យាល័យន័រតុន លោក ញ៉ែត ប៊ុនរុង បានប្រាប់ Newsroom Cambodia ថា សព្វថ្ងៃលោកមិនទាន់មានការងារធ្វើ ហើយក្នុងអំឡុងពេលដែលមានអតិផរណាត្រូវការឱ្យលោកចំណាយថវិកាច្រើនដែលជាបន្ទុករបស់គ្រួសារលោក។

លោកថា៖ «អតិផរណាកាន់តែឡើង ទំនិញកាន់តែថ្លៃយើងត្រូវការចំណាយលុយច្រើន ដល់ពេលចំណាយលុយច្រើនដែលជាបន្ទុកគ្រួសារទាំងដែរយើងអត់ទាន់មានការងារធ្វើ»។

លោកបន្តថា កាលពីកន្លងទៅលោកចំណាយត្រឹម២៥០០០រៀល ទៅ៣០០០០រៀល សម្រាប់ថ្លៃធ្វើដំណើរទៅស្រុកកំណើតប៉ុណ្ណោះ ប៉ុន្តែបច្ចុប្បន្នលោកត្រូវចំណាយថ្លៃធ្វើដំណើរទ្វេដងសម្រាប់។

រាជរដ្ឋាភិបាលកម្ពុជាបានព្យាករណ៍ថា ឆ្នាំ២០២២នេះ កម្រិតអតិផរណា ត្រូវបានប៉ាន់ស្មានថា អាចកើនឡើងក្នុងវង្វង់៥% ដោយសារការកើនឡើងខ្ពស់នៃថ្លៃប្រេងអន្តរជាតិ និងថ្លៃទំនិញផ្សេងៗ ដែលបង្កឡើងដោយសង្រ្គាមរវាងរុស្ស៊ី និងអ៊ុយក្រែន។ នេះបើយោងតាមសារាចរណែនាំ ស្តីពីការរៀបចំសេចក្តីព្រាងច្បាប់ ស្តីពីហិរញ្ញវត្ថុសម្រាប់ការគ្រប់គ្រងឆ្នាំ២០២៣ ចេញដោយប្រមុខរាជរដ្ឋាភិបាលកម្ពុជា។

ញ៉ែត ប៊ុនរុង

លោកប៊ុនរុងបានបន្តថាជាក់ស្តែងនៅពេលដែលយើងធ្វើដំណើរពីភ្នំពេញទៅស្រុកកំណើត ដោយរាល់ដងជិះឡានក្រុងអាចអស់២៥០០០រៀល ទៅ៣០០០០រៀល គឺយើងអាចដល់បាត់ដំបងហើយ។ ប៉ុន្តែឥឡូវគឺអត់ទេ អាចគុណជាពីរ អាចឡើងដល់៤០០០០ ទៅ៤៥០០០រៀល ហើយបើខែបុណ្យទានទៀត គឺកើនកាន់តែច្រើន។

យុវតីវ័យ១៩ឆ្នាំ កំពុងដើរផ្សារបឹងកេងកងដើម្បីទិញទំនិញ កញ្ញាភឹម សៀកលីលី ជានិស្សិតនីតិសាស្ត្រឆ្នាំទី១ នៃសាកលវិទ្យាល័យពុទ្ធិកព្រះសីហមុនី បានបង្ហាញអំពីផលលំបាកពីការកើនឡើងថ្លៃប្រេងឥន្ធនៈ និងទំនិញនៅលើទីផ្សារ។

កញ្ញាលើកឡើងថា៖ «ពេលដែលប្រេងសាំងឡើងថ្លៃគឺខ្ញុំខ្វះខាតវារៀងច្រើនដែរ ខ្ញុំត្រូវចំណាយលុយចាក់សាំង ហើយក៏កាត់បន្ថយការញុំា អ៊ីចឹងដែរបងដើម្បីចាក់សាំងមករៀន។ និយាយកើនឡើងខ្លាំងអត់នឹកស្មានដល់ទេបង។ ថ្លៃការញុំា របស់ប្រើប្រាស់ក៏វាថ្លៃតាមហ្នឹងដែរ។ និយាយទៅពេលឡើងថ្លៃចឹងក៏មិនដឹងធ្វើម៉េចដែរបង បើទំនិញអីឡើងថ្លៃទាំងអស់ ខ្ញុំក៏ត្រូវខ្វះខាតច្រើន»។

កញ្ញាបន្ថែមថា ដោយការចំណាយកើនឡើង កញ្ញាត្រូវបង្ខំចិត្តកាត់បន្ថយរបបអាហារប្រចាំថ្ងៃ ដែលជាហេតុនាំឱ្យកញ្ញាសភាពស្គមស្គាំង និងមានសុខភាពចុះទ្រុឌទ្រោម។

កញ្ញាថា៖ «និយាយទៅទ្រុឌទ្រោមម៉្មង់បង ខ្សោយ មកពីព្រៃវែង។ ខ្ញុំមិនទាន់មានការងារទេបង ជាបន្ទុករបស់ប៉ាម៉ាក់។ ស្ថានភាពគ្រួសារខ្ញុំរៀងខ្វះខាត ពីព្រោះខ្ញុំមានប្អូនៗពីរនាក់នៅរៀន ត្រូវចំណាយច្រើន។ ខ្ញុំសូមសំណូមពរថា ប្រេងសាំងឥឡូវរៀងចុះថោកតិចហើយបង តែចំពោះទំនិញពីព្រោះប្រជាពលរដ្ឋយើងឥឡូវខ្វះខាតច្រើន ហើយគាត់ត្រូវការចំណាយច្រើន អ៊ីចឹងទំនិញត្រូវបញ្ចុះថោក បញ្ចុះតម្លៃ»។

កញ្ញា ភឹម សៀកលីលី

និយាយភ្ជាប់ជាមួយទឹកមុខស្រពោនយុវជន វ័យ១៩ឆ្នាំម្នាក់ឡើងពីខេត្តក្រចេះមករាជធានីថ្មីៗ ដើម្បីបន្តការសិក្សាថ្នាក់ឧត្តមសិក្សានិស្សិតឆ្នាំទី១នៃសកលវិទ្យាល័យភូមិន្ទ លោក ហ៊ួរ ដាវីដ ប្រាប់Newsroom Cambodia ថា លោកខ្វះខាតថវិកាសម្រាប់ការចំណាយទៅលើរបបអាហារដោយ បច្ចុប្បន្នទំនិញ និងម្ហូបអាហារឡើងថ្លៃទ្វេដង ហើយនេះគឺបានប៉ះពាល់ដល់របបអាហារ ដោយកាត់បន្ថយការហូបចុកប្រចាំថ្ងៃ។

លោកថា៖«រឿងទីមួគឺយើងខ្វះខាតទៅលើថវិកាដែលត្រូវចំណាយ ទៅលើការទិញរបស់របបសម្រាប់ហូបចុក យ៉ាងតិចមិនក្រោម៧០០០រៀលក្នុង១ថ្ងៃ។ ការចំណាយនោះទៀតសោត របស់របបមិនថាទំនិញតូចក្តី ធំក្តីនោះគឺវាមានតម្លៃថ្លៃជានៅឯជនបទគុណជាពីរ ជាពិសេសទៅទៀតចំពោះរបបអាហារហ្នឹង។ ចំពោះការហូបចុករបស់ខ្ញុំ នៅក្នុងមួយពេល ជួនកាលក៏មានញ៉ាំពងទាចឹងទៅ មួយពេលពងទាមួយគ្រាប់ […] យើងទិញសម្លរគេ អស់៣០០០ចឹងទៅ ហើយ៣០០០ហ្នឹងតិចដែរ ជួនកាលត្រូវបង្ខំចិត្តញ៉ាំពីរពេល។ ខ្ញុំអត់សូវជាមានកម្លាំងណាស់ណាទេ វាហាក់បីដូចជាខ្សោះៗជីវជាតិ។»

ហ៊ួរ ដាវីត

អ្នកវិភាគសេដ្ឋកិច្ច និងជាប្រធានមជ្ឈមណ្ឌលសិក្សាចិននៃរាជបណ្ឌិត្យសភាកម្ពុជា លោក គី សិរីវឌ្ឍន៍មើលឃើញថា បញ្ហាអតិផរណានៅកម្ពុជានេះ បណ្តាលមកពីកត្តាចំនួន២ ទីមួយគឺវិបត្តិថ្លៃប្រេងឥន្ធនៈដោយសារសង្គ្រាមនៅអ៊ុយក្រែន និងការឡើងថ្លៃនៃប្រាក់ដុល្លារអាមេរិក។

លោកថា ៖ «មូលហេតុដែលធ្វើឱ្យមានអតិផរណា យើងឃើញថាបណ្តាលពីវិបត្តប្រេងឥន្ធនៈនៅអ៊ុយក្រែន ដែលធ្វើឱ្យថ្លៃប្រេងឡើងថ្លៃ ហើយវាទាញឱ្យតម្លៃទំនិញផ្សេងៗទៀតឡើងថ្លៃ ព្រោះការដឹងជញ្ជូនទំនិញផ្សេងៗប្រើប្រាស់កម្លាំងប្រេងឥន្ធនៈទាំងអស់ ចឹងកត្តាទីមួយគឺរឿងនេះ»។

លោកបន្ថែមថា៖ «កត្តាទីពីរប្រទេសកម្ពុជា រដ្ឋាភិបាលបានអនុញ្ញាតឱ្យទិញប្រេងពីប្រទេសចិន ដូច្នេះហើយថ្លៃប្រេងយើងមិនមានការកើនឡើងទេក្នុងពេលនេះ ក៏ប៉ុន្តែអ្វីដែលធ្វើឱ្យឡើងថ្លៃ គឺដោយសារតែវិបត្តិប្រាក់ដុល្លាឡើងថ្លៃ ដោយសារតែសហរដ្ឋអាមេរិក គាត់ធ្វើគោលនយោបាយ តម្លៃការប្រាក់ ចំណុចនេះធ្វើឱ្យលុយរៀលចុះថ្លៃ ដែលធ្វើឱ្យប្រេងស៊ាំងឡើងថ្លៃដល់ ៤៤០០រៀល»។

Newsroom Cambodia បានព្យាយាមទាក់ទងទៅអ្នកនាំពាក្យក្រសួងសេដ្ឋកិច្ច លោក មាន សុខសេនសាន ប៉ុន្តែមិនអាចទាក់ទងបាន។

អ្នកនាំពាក្យក្រសួងពាណិជ្ជកម្ម លោក ប៉ែន សុវិជាតិ បានប្រាប់មក Newsroom Cambodia ថា អតិផរណាក្នុងពេលបច្ចប្បន្នគឺក្នុងចន្លោះក្រោម ៥ភាគរយ ហើយវាមិនជាផ្តល់ការព្រួយបារម្ភនោះប្រសិនជាវាមិនអាចឡើងលើសពី៥ភាគរយ។ លោកបានបន្តថា ក្រសួងពាណិជ្ជកម្មបានតាមដានលើការឡើងថ្លៃទំនិញ ក៏ដូចជាត្រួតពិនិត្យលើតារាងតម្លៃប្រេងឥន្ធនៈរៀងរាល់១០ថ្ងៃម្តង។

លោកថា៖ «យើងបានពិនិត្យតាមដានថ្លៃទំនិញជារៀងរាល់ថ្ងៃ ហើយកម្រិតនៃការឡើងថ្លៃគឺយើងសង្កេតឃើញថាក្នុងចន្លោះមួយក្រោម៥ភាគរយ ហើយចំពោះអតិផរណាដែលធ្វើឱ្យយើងមានការព្រួយបារម្ភនោះគឺលុះត្រាតែលើសពី៥ភាគរយ ភាគច្រើនទៅលើមុខម្ហូបបរិភោគប្រចាំថ្ងៃ ដែលយើងប្រើប្រាស់សម្រាប់ការបរិភោគដូចជាអង្ករ ត្រី សាច់ នេះ។ នៅតាមទីផ្សារខ្លះក៏វាថ្លៃ ឯទីផ្សារខ្លះក៏វាមានកម្រិតល្មម»។

«ប៉ុន្តែការតាមដានទំនិញរបស់ក្រសួងពាណិជ្ជកម្ម យើងតាមដានថ្លៃទំនិញប្រសិនបើការឡើងថ្លៃចំពោះទំនិញចាំបាច់ក្នុងជីវភាព…គឺថាក្រសួងនឹងមានវិធានការណ៍ទប់ទល់តាមរយៈការធ្វើអន្តរាគមន៍មួយចំនួនដូចជាករណីប្រេងឥន្ធនៈអ៊ីចឹង ប្រសិនបើជាការប្រែប្រួលយ៉ាងណាៗយើងធ្វើអន្តរាគមន៍តាមហ្នឹង អ៊ីចឹងបានជាក្រសួងលោកចេញដែលហៅថា តារាងស្តីការលក់រាយប្រេងឥន្ធនៈរៀងរាល់១០ថ្ងៃម្តងជូនប្រជាពលរដ្ឋ នៃជាផ្នែកមួយនៃកិច្ចការរបស់ក្រសួងពាណិជ្ជកម្ម»។

លោកក៏បានបញ្ជាក់ថា រដ្ឋាភិបាលបានចូលរួមដោះស្រាយបញ្ហាអតិផរណា ជាពិសេសលើគ្រួសារដែលងាយនឹងរងគ្រោះផងដែរ។

លោកថា៖ «រដ្ឋាភិបាលក៏បានដោះស្រាយបញ្ហាមួយចំនួនទាក់ទងនឹងអតិផរណានេះដល់ក្រុមគ្រួសារដែលងាយនឹងរងគ្រោះ អ៊ីចឹងក្រសួងពាណិជ្ជកម្មសង្កេតឃើញថាតម្លៃសម្រាប់គ្រឿងឧបភោគបរិភោគចាំបាច់មួយចំនួនវាមិនឡើងលើសកម្រិត៥ភាគរយដែលធ្វើឱ្យព្រួយបារម្ភពេកទេ អ៊ីចឹងវាស្ថិតក្នុងកម្រិតមួយដែលយើងអាចគ្រប់គ្រងបានតាមរយៈវិធានការណ៍មួយចំនួន»។

ត្រឡប់ទៅលោក ញ៉ែត ប៊ុនរុង បានសំណូមពរទៅរដ្ឋាភិបាលឱ្យយកចិត្តទុកដាក់ទៅលើទន់បម្រុង ពីព្រោះលោកយល់ថាវាអាចដោះស្រាយបញ្ហាបានខ្លះ។

លោកថា៖ «សម្រាប់ខ្ញុំជាយុវជនមួយរូបសំណូមពរទៅរដ្ឋាភិបាលឱ្យយកចិត្តទុកដាក់ខាងទន់បម្រុង ព្រោះថាប្រសិនជាយើងមានទុនបម្រុងផ្នែកថាមពលច្រើនយើងអាចដោះស្រាយបញ្ហាបាន ពេលខ្លះការកាត់បន្ថយពន្ធដោយមិនប៉ះពាល់ដល់សេដ្ឋកិច្ចខ្លាំង»។

លោកហ៊ុន សែន ប្រកាសថាអង្គរសង្គ្រាននឹងវិលត្រលប់ឆ្នាំក្រោយ

ស៊ឹម ចាន់សំណាង (Sim Chansamnang) — Fri, 02 Dec 2022 03:55:52 +0000

ប្រមុខរដ្ឋាភិបាល លោកហ៊ុន សែន បានប្រកាសថា កម្ពុជានឹងធ្វើអង្គរសង្រ្គានឡើងវិញនៅឆ្នាំក្រោយ បន្ទាប់ពីខកខានអស់រយៈពេលរាប់ឆ្នាំដោយសារតែជំងឺកូវីដ១៩។

លោកនាយករដ្ឋមន្រ្តី ហ៊ុន សែន បានថ្លែងបែបនេះនៅក្នុងពិធីបិទកីឡាថ្នាក់ជាតិលើកទី៣ និងកីឡាជាតិប៉ារ៉ាហ្គេមលើកទី១ នាថ្ងៃទី៣០ ខែវិច្ឆិកា ឆ្នាំ២០២២ នេះ ដែលធ្វើឡើងនៅស្តាតមរតកតេជា ក្នុងរាជធានីភ្នំពេញ។

លោកបានថ្លែងថា៖ «ខ្ញុំសូមបញ្ជាក់ជូនជនរួមជាតិទាំងអស់ថា អង្គរសង្ក្រាន្តនឹងចាប់ផ្តើមឡើងវិញក្នុងឱកាសបុណ្យចូលឆ្នាំខ្មែរនៅខែមេសា ឆ្នាំ២០២៣។ [ខ្ញុំ] សង្ឃឹមថាគុនល្បុក្កតោ (ក្បាច់គុនបុរាណខ្មែរ) នឹងក្លាយជានិមិត្តសញ្ញាសំខាន់នៃការជួបជុំគ្នានៅអង្គរសង្ក្រាន្ត»។

គួរបញ្ជាក់ដែរថា អង្គរសង្រ្គានតែងធ្វើឡើងរៀងរាល់ពេលពិធីចូលឆ្នាំប្រពៃណីខ្មែរក្នុងខែមេសា ដែលប្រារព្ធឡើងក្នុងខេត្តសៀមរាប ប៉ុន្តែត្រូវបានផ្អាកអស់រយៈពេលបីឆ្នាំគិតចាប់ពីឆ្នាំ២០១៩ មុនជំងឺរាតត្បាតកូវីដ១៩ ផ្ទុះឡើង៕

ក្រុមសង្គមស៊ីវិលនិងយុវជនជំរុញរដ្ឋាភិបាលឱ្យត្រួតពិនិត្យលើបញ្ហាបទល្មើសព្រៃឈើ និងសត្វព្រៃ

ស៊ឹម ចាន់សំណាង (Sim Chansamnang) — Wed, 30 Nov 2022 02:52:55 +0000

ក្រុមអង្គការមិនមែនរដ្ឋាភិបាល សហគមន៍ និងយុវជនចំនួន២៤ ជំរុញឱ្យរដ្ឋមន្ត្រីក្រសួងកសិកម្ម ត្រួតពិនិត្យ និងចាត់វិធានការទៅលើសកម្មភាពកាប់បំផ្លាញព្រៃឈើ ការនេសាទ ការប្រមាញ់ និងការជួញដូរសត្វព្រៃខុសច្បាប់ ដើម្បីធានាបានយុត្តិធម៌ពេញលេញស្របតាមគោលការណ៍នីតិរដ្ឋ។

ក្នុងលិខិតចំហរបស់ក្រុមសមាគម អង្គការមិនមែនរដ្ឋាភិបាល សហជីព និងយុវជន ចំនួន២៤ នៅថ្ងៃទី២៨ ខែវិច្ឆិកា បានស្នើទៅរដ្ឋមន្ត្រីក្រសួងកសិកម្មថ្មី លោក ឌិត ទីណា ឱ្យពង្រឹងការអនុវត្តច្បាប់នៅកម្ពុជាឱ្យបានម៉ឺងម៉ាត់ ពិសេសសកម្មភាពកាប់បំផ្លាញព្រៃឈើ ការទន្រ្ទានដីព្រៃលិចទឹក ការនេសាទ ការប្រមាញ់ ការជួញដូរសត្វព្រៃខុសច្បាប់។ បន្ថែមពីនេះ ត្រូវពិនិត្យលើទីផ្សារ ភោជនីយដ្ឋានដែលមានការជួញដូរសត្វព្រៃ ការរត់ពន្ធឈើខុសច្បាប់ និងទន្ទ្រានដីព្រៃលិចទឹក ដើម្បីមានយុត្តិធម៌ពេញលេញស្របតាមគោលការណ៍នីតិរដ្ឋ។

ការចេញលិខិតចំហរនេះ ធ្វើឡើងបន្ទាប់ពីមានព័ត៌មានពាក់ព័ន្ធនឹងការជួញដូរសត្វស្វាកន្ទុយវែង ឬហៅថាស្វាក្តាម ទៅកាន់បរទេស ពីសំណាក់មន្រ្តីជាន់ខ្ពស់ក្រសួងកសិកម្ម។

ប្រធានកម្មវិធីផ្នែកស្រាវជ្រាវ និងតស៊ូមតិ នៃសមាគមបណ្តាញយុវជនកម្ពុជា ដែលជាសមាគមមួយក្នុងចំណោម២៤ដែលបានចេញលិខិតចំហរ លោក ហេង គឹមហុង បានប្រាប់ Newsroom Cambodia ថា បញ្ហាដីសម្បទាន និងការជួញដូរសត្វព្រៃខុសច្បាប់ គឺជាវិបត្តិរ៉ាំរ៉ៃធំៗចំនួនពីរដែលសមាគមបណ្តាញយុវជនកម្ពុជា ដែលជាអង្គការមិនមែនរដ្ឋាភិបាល ទាមទារឱ្យមានការយកចិត្តទុកដាក់ខ្ពស់ពីក្រសួងពាក់ព័ន្ធ។

លោក គឹមហុង បន្ថែមថា លោកចង់ឃើញ លោក ឌិត ទីណា ដែលជារដ្ឋមន្រ្តីថ្មីនៃក្រសួងកសិកម្ម បញ្ចេញស្នាដៃ ដោះស្រាយបញ្ហាទាំងអស់ដែលបានលើកឡើងនៅក្នុងលិខិតចំហយ៉ាងមានប្រសិទ្ធភាព ដើម្បីបង្ហាញឱ្យប្រជាពលរដ្ឋឃើញថា មិនមែនគ្រប់រដ្ឋមន្រ្តីមិនមានសមត្ថភាពក្នុងការរកដំណោះស្រាយជូនពលរដ្ឋ និងជួយជាតិនោះទេ។

លោកថា៖ «យើងសង្ឃឹមថា ឯកឧត្តមរដ្ឋមន្រ្តី [ឌិត ទីណា] ដែលជាយុវជនមួយរូប យកចិត្តទុកដាក់ក្នុងការដោះស្រាយបញ្ហាទាំងអស់ហ្នឹង ដើម្បីបានបទពិសោធន៍ ដើម្បីបង្កើតថ្វីដៃជួយសង្គមជាតិ កុំឱ្យពលរដ្ឋថាមន្រ្តីឡើងមក ដដែលៗ អត់មានយកចិត្តទុកដាក់ ក្នុងការដោះស្រាយបញ្ហាឱ្យបានម៉ត់ចត់»។

ប្រធានកម្មវិធីស្រាវជ្រាវ និងតស៊ូមតិនេះរូបនេះ បានបន្ថែមថា លោកចង់ឱ្យក្រសួងពាក់ព័ន្ធបើកការស៊ើបអង្កេតឱ្យម៉ត់ចត់ទៅលើករណីដែលការនាំចេញសត្វទៅទីផ្សារបរទេសដោយខុសច្បាប់។

លោកថា៖ «ប៉ុន្តែនៅពេលដែលយើងរកឃើញ មានការសង្ស័យថា មានការនាំចេញដោយខុសច្បាប់ទៅទីផ្សារបរទេសទៀត ធ្វើឱ្យការបារម្ភយើងកាន់តែធំ ហើយរឹតតែពិបាក ព្រោះក្រសួងត្រូវធ្វើការពិចារណា ជាពិសេសក្រសួងកសិកម្មត្រូវធ្វើការស៊ើបអង្កេតឱ្យម៉ត់ចត់»។

«ក្នុងនាមជាស្ថាប័ន [រដ្ឋ] ទទួលខុសត្រូវជាសាធារណៈ ត្រូវធ្វើការស៊ើបអង្កេតឱ្យម៉ត់ចត់ ដើម្បីធានាថាមន្រ្តីរបស់ខ្លួនហ្នឹងពិតជាស្អាតស្អំ ឬមិនស្អាតស្អំ ទាល់តែមានការស៊ើបអង្កេត បើសិនជាសកម្មភាពពាក់ព័ន្ធជាមួយនឹងការជួញដូរសាច់សត្វព្រៃហ្នឹងនៅតែកើតមាន ខ្ញុំបារម្ភពីអនាគតជីវៈចម្រុះរបស់កម្ពុជា អាចនឹងមានការថយចុះក្នុងពេលដ៏ខ្លីខាងមុខនេះ»។

Newsroom Cambodia មិនអាចទាក់ឍតងសុំការអត្ថាធិប្បាយពីលោកល ឌិត ទីណា បានទេ។

សមាជិកខុទ្ទកាល័យរដ្ឋមន្ដ្រីក្រសួងកសិកម្ម រុក្ខាប្រមាញ់ និងនេសាទ ទទួលបន្ទុកផ្នែកព័ត៌មាន កញ្ញា អ៊ឹម រចនា បានឆ្លើយតប Newsroom Cambodia តាមសារអេឡិកត្រូនិចតេលេក្រាមថា ក្រសួងកសិកម្មបានទទួលលិខិតក៏ដូចជាបានផ្ញើជូនទៅរដ្ឋមន្រ្តីរួចរាល់ហើយ។ កញ្ញាបន្តថាលិខិតនេះ ពិតជាបានឆ្លុះបញ្ចាំងពីសំណាក់សង្គមស៊ីវិលទៅបញ្ហាធនធានធម្មជាតិនៅកម្ពុជា។

កញ្ញាថា៖ «តាមរយៈលិខិតនេះ វាឆ្លុះបញ្ចាំងឱ្យឃើញពីក្តីបារម្ភរបស់ក្រុមអង្គការសង្គមស៊ីវិលទៅលើបញ្ហាធនធានធម្មជាតិនៅកម្ពុជា ដែលជាសម្បត្តិរបស់យើងគ្រប់គ្នា ជាប្រជាជនកម្ពុជា ជាជនជាតិខ្មែរ ហើយវាក៏បានឆ្លុះបញ្ចាំងឱ្យឃើញផងដែរពីគោលបំណងចង់ចូលរួម អភិរក្ស ការពារធនធានធម្មជាតិទាំងអស់ហ្នឹងឱ្យបានគង់វង់ថិតថេរ តាមរយៈការផ្តល់អនុសាសន៍ចំនួន៦ចំណុចហ្នឹង»។

កញ្ញាបន្តថា ក្រសួង និងស្ថាប័នពាក់ព័ន្ធបានកំពុងយកចិត្តទុកដាក់លើការងារដែលក្រុមសង្គមស៊ីវិលលើកឡើង ហើយក៏បានដូចជាបង្ក្រាបបទល្មើសនានា នៅក្នុងវិស័យព្រៃឈើផងដែរ។

កញ្ញាថា៖ «មែនទែនទៅក្រសួង និងស្ថាប័នពាក់ព័ន្ធបាននឹងកំពុងតែធ្វើការងារនេះយ៉ាងយកចិត្តទុកដាក់ជាទីបំផុត ហើយអ្វីដែលក្រុមអង្គការសង្គមស៊ីវិលបានលើកឡើង គឺជាការរួមចំណែកជួយរំឮក ជួយដាស់តឿន ហើយក្រសួងសូមអរគុណចំពោះការយកចិត្តទុកដាក់នេះ ហើយកម្ពុជាមានច្បាប់ហ្នឹង (បទបញ្ញត្តិ) ដែលបានអនុម័តនៅពេលកន្លងមក»។

«ក៏ដូចជាមានក្រុមការងារអន្តរក្រសួងជាច្រើន ដែលត្រូវបានបង្កើតដើម្បីការពារអភិរក្ស ធនធានធម្មជាតិ ក៏ដូចជាបង្ក្រាបបទល្មើសនានា នៅក្នុងវិស័យព្រៃឈើ ហើយនិង ធនធានធម្មជាតិជារួមតែម្តង។ អ៊ីចឹងហើយ អ្វីដែលក្រុមអង្គការសង្គមស៊ីវិលបានលើកឡើងនៅក្នុងលិខិតនេះ យើងបានដឹង ហើយយើងកំពុងតែធ្វើការជាបន្តបន្ទាប់ ហើយនឹងបន្តធ្វើការងារនេះទៀត»។

កញ្ញាក៏បានបញ្ជាក់ថា ក្រសួងកសិកម្មស្វាគមន៍ពីសំណាក់ស្ថាប័នពាក់ព័ន្ធ ទាំងជាតិ និងអន្តរជាតិដែលបានចេតនាស្មោះត្រង់ក្នុងការអភិវឌ្ឍវិស័យកសិកម្មក្នុងប្រទេសកម្ពុជា៕

អ្នកសារព័ត៌មានជំរុញឱ្យ គ.ជ.ប សម្រួលការចុះយកព័ត៌មានក្រោយរងការរិតត្បិតអំឡុងការបោះឆ្នោត

ស៊ឹម ចាន់សំណាង (Sim Chansamnang) — Sun, 27 Nov 2022 06:51:06 +0000

អ្នកសារព័ត៌មាន និងសង្គមស៊ីវិល ជំរុញឱ្យគណៈកម្មាធិការជាតិរៀបចំការបោះឆ្នោត (គ.ជ.ប) សម្រួលការចុះយកព័ត៌មាន ក្រោយរងការរិតត្បិតពីអាជ្ញាធរក្នុងការចុះយកព័ត៌មាន និងរាយការណ៍អំពីការបោះឆ្នោតនាពេលកន្លងទៅ។

ក្រុមអ្នកសារព័ត៌មានបានលើកឡើងអំពីបញ្ហាប្រឈមរបស់ពួកគេក្នុងការរាយកាណ៍ព័ត៌មានអំឡុងពេលបោះឆ្នោត ក្នុងវេទិកាប្រចាំឆ្នាំលើកទី២ ស្តីពីតួនាទីប្រព័ន្ធផ្សព្វផ្សាយក្នុងការតាមដាន និងរាយការណ៍ព័ត៌មានក្នុងដំណើរការបោះឆ្នោតថ្នាក់ជាតិឆ្នាំ២០២៣ ដែលធ្វើឡើងក្នុងរាជធានីភ្នំពេញ នាថ្ងៃ២៥ ខែវិច្ឆិកា ឆ្នាំ២០២២នេះ ដោយមានការចូលរួមពីអង្គការសង្គមស៊ីវិល អ្នកសារព័ត៌មានអាជីព អ្នកសារព័ត៌មានពលរដ្ឋ និងតំណាងគណៈកម្មាធិការជាតិរៀបចំការបោះឆ្នោត (គ.ជ.ប)។

អ្នកស្រី កាន់ វិច្ឆិកា អ្នកសារព័ត៌មានប្រចាំវិទ្យុសំឡេងសហរដ្ឋអាមេរិក (VOA) បានលើកឡើងថា កាលអំឡុងពេលដែលអ្នកស្រីបានទៅរាយការណ៍ព័ត៌មានអំពីការបោះឆ្នោតឃុំសង្កាត់ក្នុងសង្កាត់មួយក្នុងរាជធានីភ្នំពេញ តែបែរជាត្រូវអាជ្ញាធរប្រាប់ឱ្យក្រុមការងាររបស់អ្នកស្រីថយឆ្ងាយ១០០ម៉ែត្រពីការិយាល័យបោះឆ្នោត។

អ្នកស្រីបានបន្តថា ក្រោយពេលដែលអ្នកស្រីបានទាក់ទងទៅ គ.ជ.ប ទើបក្រុមការងាររបស់អ្នកស្រីអាចចូលទៅរាយការណ៍ព័ត៌មានក្បែរការិយាល័យបោះឆ្នោតបាន។

អ្នកស្រីថា៖ «នៅពេលដែលនាងខ្ញុំទាញមេក្រូដើម្បីឡាយ [Live] គឺខាងដូចជាសមត្ថកិច្ចម្នាក់ គាត់ស្លៀកពាក់បែបជាប៉េអឹម ពេលនោះគាត់ជាអ្នកប្រចាំការនៅទីនោះ គាត់បានឱ្យទៅ១០០ម៉ែត្រពីការិយាល័យ ហើយពេលហ្នឹងខ្ញុំគិតថាគ.ជ.ប ដូចជាមិនបានប្រាប់ចឹងទេ។ ខ្ញុំក៏ខលទៅសួរឯកឧត្តម ហង្ស ពុទ្ធា ពាក់ព័ន្ធទៅនឹងករណីហ្នឹង អ៊ីចឹងក្រោយពីការសួរហើយហ្នឹង មិនដឹងថាមេគាត់ជាប្រាប់ឬក៏មិនដឹង ក៏គាត់ដើរមកប្រាប់ឱ្យទៅក្បែរការិយាល័យបាន មិនចាំបាច់ទៅដល់១០០ម៉ែត្រទេ នេះជារឿងទី១។ ប៉ុន្តែក្នុងអំឡុងចុះយកព័ត៌មាននៅពេលហ្នឹង នៅតែប្រឈមនឹងការអត់ឱ្យចូលកៀកដដែល»។

មិនខុសគ្នាប៉ុន្មាន អ្នកសារព័ត៌មានវិទ្យុសំឡេងប្រជាធិបតេយ្យ (VOD) លោក សេង ថៃ បាននិយាយថា នៅពេលដែលលោកចុះរាយការណ៍ព័ត៌មានពីយុទ្ធាការបោះឆ្នោតខាងមន្ត្រីគណបក្សកាន់អំណាចហាក់បីជាមិនព្រមសហការណ៍ជាមួយអ្នកសារព័ត៌មាន។

លោកថា៖ «នៅពេលខ្ញុំចុះទៅយកព័ត៌មានពីយុទ្ធនាការបោះឆ្នោតនេះ បានជួបករណីមួយដោយសារមន្រ្តីគណបក្សកាន់អំណាចហ្នឹង ពេលដែលយើងចុះព័ត៌មានទាក់ទងនឹងដំណើរការឃោសនាបោះឆ្នោតគាត់ហាក់បីដូចជាមិនសូវសហការណ៍ជាមួយខាងសារព័ត៌មានយើងទេ។ មានន័យថាយើងចង់ណាត់សម្ភាសន៍ ពីព្រោះ VOD បានផ្តល់វេទិកាស្មើៗគ្នាទៅដល់គណបក្សនយោបាយសំខាន់ៗ អ៊ីចឹងយើងសុំគាត់សម្ភាសន៍មិនថាមន្ត្រីថា្នក់ណាទេ គឺគាត់មិនផ្តល់កិច្ចសហការណ៍ទេ នេះជាចំណុចមួយ»។

លោកបន្ថែមថា បើទោះជាពួកគេបានយល់ព្រមក្តី ប៉ុន្តែមន្រ្តីទាំងអស់នោះបានថតកាតសម្គាល់ខ្លួនរបស់អ្នកសារព័ត៌មានដែលជាហេតុលោកចាត់ទុកថាជាការរើសអើង និងគំរាមគំហែងដល់អ្នកសារព័ត៌មាន។

លោកថា៖ «តែពេលថ្នាក់លើគាត់ឱ្យហើយ គាត់តែងតែសុំកាតយើងថតទៀត ដើម្បីផ្ញើទៅខាងណាខ្ញុំមិនដឹងដែរ ចំណុចនេះមួយខ្ញុំចាត់ទុកថាជាការរើសអើង ឬក៏ជាការគំរាមគំហែងដោយមិនប្រយោលមួយ ពីព្រោះថាយើងមិនដឹងថាគាត់ថតដើម្បីធ្វើអ្វីទេ»។

ទន្ទឹមនឹងនេះ នាយកនៃនាយកដ្ឋានប្រព័ន្ធផ្សព្វផ្សាយរបស់មជ្ឈមណ្ឌលកម្ពុជាដើម្បីប្រព័ន្ធផ្សព្វផ្សាយឯករាជ្យ(CCIM) លោក អ៊ិត សូធឿត លើកឡើងថា នៅតែមានសកម្មភាពរិតត្បិតផ្សេងៗ ក៏ដូចជាការគំរាមគំហែងដោយប្រយោលកើតមានទៅលើអ្នកសារព័ត៌មានអំឡុងយុទ្ធនាការបោះឆ្នោត និងថ្ងៃបោះឆ្នោត បើទោះបីពួកគេមានលិខិតបញ្ជាក់ពីក្រសួងព័ត៌មាន និង គ.ជ.ប.។

លោកថា៖ «ប៉ុន្តែការអនុវត្តជាក់ស្តែង ពួកគាត់ត្រូវសុំការអនុញ្ញាតពីប្រធានការិយាល័យ អានេះជាបញ្ហាដែលបញ្ហាមកពីការបកប្រែអត្ថន័យផ្សេងគ្នា។ វាដូចគ្នានឹងច្បាប់ស្តីពីអង្គការសង្គមស៊ីវិលហ្នឹងដែរ គឺកន្លងមក ក្រសួងមហាផ្ទៃ តម្រូវឱ្យជូនដំណឹងទៅអាជ្ញាធរ ប៉ុន្តែការអនុវត្តជាក់ស្តែងបែរជាតម្រូវឱ្យសុំច្បាប់ទៅវិញ នេះជាបញ្ហា»។

លោក សូធឿត កត់សម្គាល់ថា អ្នកសារព័ត៌មានដែលអាចចុះទៅយកព័ត៌មាននៅកន្លែងបោះឆ្នោត ពួកគេមានទាំងបណ្ណដែលទទួលស្គាល់ពីក្រសួងព័ត៌មាន រួមទាំងប័ណ្ណព័ត៌មានដែលទទួលស្គាល់ដោយ គ.ជ.ប. តែពេលទៅដល់កន្លែងបោះឆ្នោត អាជ្ញាធរបែរតម្រូវឱ្យពួកគេសុំការអនុញ្ញាតពីប្រធានការិយាល័យបន្ថែមទៀត ទើបអាចយកព័ត៌មានពីសកម្មភាពបោះឆ្នោត និងរាប់សន្លឹកឆ្នោតបាន បើទោះបី គ.ជ.ប. មិនបានហាម។ ករណីនេះ លោកជំរុញឱ្យ គ.ជ.ប. ពិនិត្យឡើងវិញ ដើម្បីឱ្យអ្នកសារព័ត៌មានអាចបំពេញតួនាទីដោយគ្មានការភ័យខ្លាច។

លោក ប៉ា ងួនទៀង នាយកប្រតិបត្តិមជ្ឈមណ្ឌលកម្ពុជាដើម្បីប្រព័ន្ធផ្សព្វផ្សាយឯករាជ្យ (CCIM) បានថ្លែងដែរថា ការចូលរួមរបស់អ្នកសារព័ត៌មាន និងការគាំទ្រពីបណ្ដាប្រទេសម្ចាស់ជំនួយ រួមទាំងដៃគូពាក់ព័ន្ធ ក្នុងការលើកស្ទួយប្រព័ន្ធផ្សព្វផ្សាយឯករាជ្យ ជាពិសេសពាក់ព័ន្ធនឹងការបោះឆ្នោត បានរួមចំណែកផ្ដល់ព័ត៌មានគ្រប់ជ្រុងជ្រោយដល់ប្រជាពលរដ្ឋជាម្ចាស់ឆ្នោត។ លោកបន្ថែមថា តាមរយៈសកម្មភាពទាំងអស់នេះ ពលរដ្ឋជាម្ចាស់ឆ្នោតអាចឈ្វេងយល់ពីដំណើរការបោះឆ្នោត ពីគណបក្សនយោបាយ តួនាទី និងភារកិច្ចរបស់ស្ថាប័នពាក់ព័ន្ធ ដើម្បីឱ្យពួកគេមានលទ្ធភាពតាមដាននិងសម្រេចចិត្តនៅថ្ងៃបោះឆ្នោត។

លោកថា៖ «តាមរយៈសកម្មភាពទាំងអស់នេះគឺយើងបានបំពេញតួនាទីយ៉ាងសំខាន់នៅក្នុងការផ្តល់ព័ត៌មានឯករាជ្យ និងគ្រប់ជ្រុងជ្រយទៅដល់ប្រជាពលរដ្ឋខ្មែរដែលជាម្ចាស់ឆ្នោត នៅក្នុងការស្វែងយល់អំពីដំណើរការបោះឆ្នោត ស្វែងយល់អំពីគណបក្សនយោបាយ ស្វែងអំពីការងារ និងភារកិច្ច និងសកម្មភាពរបស់ស្ថាប័នពាក់ព័ន្ធដើម្បីពួកគាត់មានលទ្ធភាពនៅក្នុងការតាមដាន និងធ្វើការសម្រេចចិត្តនៅក្នុងការបោះឆ្នោត»។

ពាក់ព័ន្ធនឹងបញ្ហាទាំងនេះ អគ្គលេខាធិការរងនៃ គ.ជ.ប. លោក ម៉ុក ដារ៉ា ដែលបានចូលរួមកម្មវិធីនេះ អះអាងថា នឹងនាំយកបញ្ហាទាំងនេះទៅពិចារណាជាមួយថ្នាក់លើដើម្បីកែលម្អ។

លោកថា៖ «ក្នុងករណីបើមានករណីដូច្នេះមែន យើងខ្ញុំក្នុងនាមគណៈកម្មាធិការជាតិរៀបចំការបោះឆ្នោតនឹងយកគោលគំនិតនេះ ដើម្បីការបោះឆ្នោតនៅឆ្នាំ២០២៣នេះ ដើម្បីធ្វើការផ្សព្វផ្សាយ ក៏ដូចជាធ្វើការបង្ហាត់បង្រៀនដល់ក្រុមទាំងឡាយនៃក្រុមគណៈកម្មាធិការរៀបចំការបោះឆ្នោតគ្រប់លំដាប់ថ្នាក់ ដើម្បីឱ្យបានជ្រាប បានយល់ដឹងឱ្យច្បាស់ អំពីអី្វជានីតិវិធី អ្វីដែលជាក្រមសីលធម៌ដែលបានកំណត់»។

គួរបញ្ជា្កក់ដែលថា គណៈកម្មាធិការជាតិរៀបចំការបោះឆ្នោត (គ.ជ.ប) កំណត់យកថ្ងៃអាទិត្យ ទី២៣ ខែកក្កដា ឆ្នាំ២០២៣ ខាងមុខ សំរាប់ការបោះឆ្នោតជ្រើសតាំងតំណាងរាស្ត្រ នីតិកាលទី៧។

ដោយឡែកកម្ពុជាស្ថិតនៅក្នុងចំណាត់ថា្នក់ទី ១៤៤ ក្នុងចំណោម ១៨០ប្រទេសនៃសន្ទស្សន៍សេរីភាពសារព័ត៌មានសកលឆ្នាំ ២០២១។ នេះបើតាមការវាយតម្លៃរបស់អង្គការអ្នកកាសែតគ្មានព្រំដែន (Reporters Without Borders) ដែលមានមូលដ្ឋាននៅទីក្រុងប៉ារីស ប្រទេសបារាំង។ ប៉ុន្តែសម្រាប់ឆ្នាំ ២០២២ នេះ អង្គការនេះបានឱ្យដឹងថា កម្ពុជាទទួលបានចំណាត់ថ្នាក់ទី ១៤២ ក្នុងចំណោម ១៨០ ប្រទេស។ ចំណាត់ថ្នាក់នេះបន្តបង្ហាញថា សេរីភាពសារព័ត៌មាននៅកម្ពុជានៅមិនទាន់មានភាពល្អប្រសើរនៅឡើយទេ៕

សង្គមស៊ីវិល និងអ្នកសារព័ត៌មានបារម្ភពីផលប៉ះពាល់នៃសិទ្ធិឌីជីថល និងសេរីភាពអ៊ីនធឺណិត

ស៊ឹម ចាន់សំណាង (Sim Chansamnang) — Sat, 26 Nov 2022 08:31:55 +0000

ក្រុមអង្គការសង្គមស៊ីវិលដែលធ្វើការលើប្រព័ន្ធផ្សព្វផ្សាយ និងសិទ្ធិមនុស្ស ព្រមទាំងអ្នកសារព័ត៌មាន បានបង្ហាញក្តីបារម្ភពីផលប៉ះពាល់នៃសិទ្ធិឌីជីថល និងសេរីភាពអ៊ីនធឺណិតក្នុងប្រទេសកម្ពុជា ក្រោយរដ្ឋាភិបាលបានបង្កើតច្បាប់ និងអនុក្រឹត្យផ្សេងៗដើម្បីគ្រប់គ្រង។

មជ្ឍមណ្ឌលកម្ពុជាដើម្បីប្រព័ន្ធផ្សាយឯករាជ្យ (CCIM) និង Engage Media បានបង្កើតវេទិកាកម្ពុជា ស្តីពីសិទ្ធិឌីជីថល ដោយមានរយៈពេលពីរថ្ងៃ កាលពីថ្ងៃទី២២ និង២៣ ខែវិចិ្ឆកា ឆ្នាំ២០២២ ក្រោមការចូលរួមពីសំណាក់អង្គការសង្គមស៊ីវិល និងអ្នកសារព័ត៌មានជាច្រើននាក់។

លោកស្រី ឆន សុគន្ធា នាយិកានៃនាយកដ្ឋានអភិវឌ្ឍប្រព័ន្ធផ្សព្វផ្សាយរបស់មជ្ឈណ្ឌលកម្ពុជាដើម្បីប្រព័ន្ធផ្សព្វផ្សាយឯករាជ្ យ(CCIM) បានប្រាប់ Newsroom Cambodia ថា លោកស្រីមើលឃើញពីសិទ្ធិឌីជីថលនៅកម្ពុជាបច្ចុប្បន្នគឺមានការរិតត្បិតជាពិសេសសម្រាប់អ្នកសារព័ត៌មានធ្វើការតាមប្រព័ន្ធអនឡាញ។

លោកស្រីថា៖ «នៅក្នុងពេលបច្ចុប្បន្ននេះពាក់ព័ន្ធនឹងរឿង Digital Right [សិទ្ធិឌីជីថល] សម្រាប់ពលរដ្ឋកម្ពុជា ជាពិសេសសម្រាប់អង្គការ ឬក៏អ្នកសារព័ត៌មានគឺមានការរិតត្បិត ដោយសារសម័យនេះជាសម័យឌីជីថល ហើយសម្រាប់បងប្អូនអ្នកសារព័ត៌មានគាត់បានដូរពីកាសែត Traditional [ប្រពៃណី] ដូចជាការសរសេរអត្ថបទរួចធ្វើការបោះពុម្ភ ដូរមកជាការផ្សាយតាមរយៈអនឡាយ ឬក៏តាមរយៈ Social Media [បណ្តាញសង្គម] វាមានលក្ខណៈលឿនឆាប់រហ័ស។»

លោកស្រី ឆន សុគន្ធា

«ប៉ុន្តែវាក៏មានការប្រឈមមួយចំនួនដូចជារដ្ឋាភិបាលមានការរិតត្បិតទៅដល់អ្នកប្រើប្រាស់អ៊ីនធឺណេត Internet Freedom សេរីភាពអ៊ីនធឺណេត គឺទៅតាមការបង្កើតជាអនុក្រឹត ឬបង្កើតច្បាប់ដើម្បីត្រួតពិនិត្យ ឬក៏ទុកនូវឯកសារមួយចំនួន ទោះបីជាមានការពន្យល់ ឬការយល់ខុសគ្នារវាងសម្រាប់អង្គការដែលធ្វើការងារពាក់ព័ន្ធនឹងវិស័យឌីជីថល»។

លោកស្រីបានបន្ថែមថា អនុក្រឹតស្តីពីច្រកទា្វរអ៊ីនធឺណិតនេះមានបំណងគ្រាន់តែចង់គ្រប់គ្រងលើក្រុមហ៊ុនដែលផ្តល់អ៊ីនធឺណិត ប៉ុន្តែមាត្រាខ្លះបែរជាមានលក្ខណៈរិតត្បិត និងប៉ះពាល់ដល់សិទ្ធិសេរីភាពលើប្រព័ន្ធឌីជីថល។

លោកស្រីថា៖ «អនុក្រឹត្យស្តីពីចក្រទ្វារអ៊ីនធឺណេតតែមួយនេះបានអនុម័តនៅក្នុងខែ២ ឆ្នាំ២០២១ អ៊ីចឹងវត្ថុបំណងនៅក្នុងអនុក្រឹត្យនេះគ្រាន់តែចង់ធ្វើការគ្រប់គ្រងដល់ក្រុមហ៊ុន ឬក៏អ្នកដែលផ្តល់សេវាអ៊ីនធឺណេត ប៉ុន្តែខ្ញុំមើលឃើញមាត្រាមួយចំនួននៃអនុក្រឹតនេះមានលក្ខណៈរិតត្បិត ហើយការបកស្រាយវាមានលក្ខណៈទូលំទូលាយ ដូច្នេះបានជាអង្គការដែលគាត់ធ្វើការពាក់ព័ន្ធនឹងសិទិ្ធឌីជីថលស្នើសុំឱ្យមានការបកស្រាយពីខាងក្រសួងប្រៃសណីយ៍ឱ្យបានច្បាស់លាស់ កុំឱ្យមានការយល់ខុសគ្នារវាងភាគីពាក់ព័ន្ធ»។

លោក ស៊ីម សុភក្តិ មន្រ្តីផ្នែកទំនាក់ទំនងនៃសមាគមការពារសិទ្ធិមនុស្ស អាដហុក(Adhoc) បានលើកឡើងថា លោកមើលឃើញពីសិទ្ធិសេរីភាពលើប្រព័ន្ធឌីជីថលនៅមានការរិតត្បិតនៅឡើយ ហើយនៅពេលដែលរដ្ឋាភិបាលបានបង្កើតច្បាប់ច្រកអ៊ីនធឺណេតជាតិគួរតែមានការចូលរួមពីសំណាក់សង្គមស៊ីវិលដែលជាហេតុនាំឱ្យផលប៉ះពាល់បញ្ហាផ្សេងៗ។

លោកថា៖ «ខ្ញុំយល់ឃើញថានៅក្នុងប្រទេសកម្ពុជារបស់យើងមានការរិតត្បិតទៅលើសិទ្ធិសេរីភាពនៅលើប្រព័ន្ធឌីជីថល ហើយជាទូទៅរដ្ឋាភិបាលហ្នឹងគាត់បង្កើតច្បាប់NIG (National Internet Gateway ច្រកទ្វារអ៊ីនធឺណេតជាតិ) ដោយមានច្បាប់ខ្លះនៅព្រាងនៅឡើយ។»

«នៅពេលដែលគាត់ចងក្រង ឬក៏បង្កើតឡើងហ្នឹងគឺគាត់អត់យកធាតុចូលពីNGOs ឬក៏សមាគមអង្គការដែលគាត់ធ្វើការទៅលើសិទ្ធិមនុស្ស ឬក៏បម្រើផលប្រយោជន៍ទៅដល់សាធារណជនទេ អ៊ីចឹងនៅពេលដែលបង្កើតច្បាប់ធ្វើឱ្យប៉ះពាល់ទៅដល់ស្ថាប័នដែលធ្វើការពីរឿងសិទ្ធិមនុស្ស ធ្វើការទៅរឿងសេរីភាពសារព័ត៌មាន ឬក៏អង្គការផ្សេងៗដែលគាត់ធ្វើការទៅលើផ្នែកហ្នឹង»។

លោក ស៊ីម សុភក្តិ

លោក សុភក្តិបានបន្តថា រដ្ឋាភិបាលគួរតែបើកការជជែកជាមួយសា្ថប័នពាក់ព័ន្ធជាមុនសិន ទើបសម្រេចអនុម័តប្រើប្រាស់ទៅលើច្បាប់ណាមួយ។

លោកថា៖ «ទីមួយ រដ្ឋាភិបាលគួរតែផ្សព្វផ្សាយជាមុនសិន មុននឹងដាក់ច្បាប់មួយឱ្យចេញជាផ្លូវការឬក៏សម្រេច។ ទីពីរគាត់គួរតែបើកឱ្យទូលាយនៅក្នុងការជជែកពាក់ព័ន្ធដូចជា ក្រុមអង្គការសង្គមស៊ីវិល ក្រុមដែលធ្វើការលើរឿងសិទ្ធិមនុស្ស សកម្មជនឱ្យគាត់បានដឹងចូលជាមតិក្នុងការបង្កើតច្បាប់ហ្នឹងឡើង ដើម្បីឱ្យគ្រប់គូភាគីចូលរួមក្នុងការជជែកដោយជជែកក្នុងន័យរួម ដើម្បីបម្រើជាផលប្រយោជន៍រួមក្នុងសហគមន៍»។

អ្នកនាំពាក្យក្រសួងប្រៃសណីយ៍ និងទូរគមនាគមន៍ លោក មាស ប៉ូ សុំមិនធ្វើអធិប្បាយលើរឿងនេះទេ ដោយសារថាលោកទើបមកពីបរទេស ហើយបង្វែរឱ្យទៅសួររដ្ឋលេខាធិការក្រសួង លោក សូ វិសុទ្ធី វិញ ប៉ុន្តែមិនមានការឆ្លើយពីលោក សូ វីសុទ្ធី មកNewsroom Cambodiaបានទេ នៅថ្ងៃទី២៥ ខែវិច្ឆិកានេះ។

គួរបញ្ជាក់ដែលថា កាលពីដើមឆ្នាំ២០២១ រដ្ឋាភិបាលបានចេញអនុក្រឹត្យមួយស្ដីពីការបង្កើតច្រកទ្វារអ៊ីនធឺណិតជាតិ និងក្រោយមកបានធ្វើសេចក្ដីព្រាងច្បាប់ស្ដីឧក្រិដ្ឋកម្មបច្ចេកវិទ្យា និងសុវត្ថិភាពអ៊ិនធឺណិត ជាដើម ដោយការបង្កើតច្បាប់ទាំងនេះបានធ្វើឱ្យក្រុមសង្គមស៊ីវិលបារម្ភពីផលប៉ះពាល់ដល់សិទ្ធិជាមូលដ្ឋានរបស់ប្រជាពលរដ្ឋ ពិសេសអ្នកប្រើប្រាស់ប្រព័ន្ធបច្ចេកវិទ្យា។

មាត្រា៦ នៃអនុក្រឹត្យស្ដីពីការបង្កើតច្រកទ្វារអ៊ីនធឺណេតជាតិ បានកំណត់ឱ្យក្រុមហ៊ុនឬប្រតិបត្តិករត្រូវផ្ដល់អំពីស្ថានភាព គុណភាព និងក្រាហ្វិច នៃការតភ្ជាប់បណ្ដាញជូនទៅក្រសួងប្រៃសណីយ៍ និងទូរគមនាគមន៍ ហើយត្រូវសហការជាមួយក្រសួងនិងសមត្ថកិច្ចពាក់ព័ន្ធផ្សេងទៀតក្នុងការចាត់វិធានការទប់ស្កាត់ និងការកាត់ផ្ដាច់ចោលរាល់ការតភ្ជាប់បណ្ដាញទាំងឡាយណាដែលប៉ះពាល់ដល់ចំណូលជាតិ សុវត្ថិភាព សណ្ដាប់ធ្នាប់សង្គម សីលធម៌ វប្បធម៌ និងទំនៀមទម្លាប់ ជាដើម។

មាត្រា១៤ នៃច្បាប់ដដែលនេះបានចែងថា ក្រសួងមានសិទ្ធិត្រួតពិនិត្យលើហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធ និងបណ្ដាញ រួមទាំងគ្រឿងសម្ភារបរិក្ខារនៃច្រកទ្វារអ៊ីនធឺណិតក្នុងករណីចាំបាច់ និងត្រូវផ្ដល់ព័ត៌មានផ្សេងទៀត។ លើសពីនេះ ប្រតិបត្តិករត្រូវរក្សាទុកកំណត់ត្រាបច្ចេកទេស និងតារាងបែងចែកការផ្ដល់អាសយដ្ឋាន និងកំណត់ផ្លូវនៃក្រាហ្វិកឆ្លងកាត់ច្រកទ្វារអ៊ីនធឺណេតជាតិរយៈពេល១២ខែចុងក្រោយ។

យ៉ាងណា អនុក្រឹត្យនេះបានបញ្ជាក់ថា ការបង្កើតច្រកទ្វារអ៊ីនធឺណិតជាតិមានគោលបំណងសម្របសម្រួលនិងគ្រប់គ្រងការតភ្ជាប់បណ្ដាញអ៊ីនធឺណិត ដើម្បីពង្រឹងប្រសិទ្ធភាពនិងការកៀរគរចំណូលជាតិ ការពារសន្តិសុខជាតិ និងការថែរក្សារបៀបរៀបរយសណ្ដាប់ធ្នាប់សង្គម សីលធម៌ វប្បធម៌ និងទំនៀមទម្លាប់៕