សុត បាន (Soth Ban) – Newsroom Cambodia

ព័ត៌មានពិស្ដារ៖ ពលរដ្ឋវ័យចំណាស់សុំទានតាមដងផ្លូវនៅភ្នំពេញទទូចឱ្យរដ្ឋាភិបាលផ្ដល់កិច្ចគាំពារសង្គម

សុត បាន (Soth Ban) — Wed, 06 Sep 2023 10:52:58 +0000

នៅជាប់នឹងរង្វង់មូលផ្លូវបែកជាប់បួនខាងកើតផ្សារអូរឫស្សី ជាញឹកញាប់គេសង្កេតឃើញមានឡានម៉ូតូ បើកបរយ៉ាងមមាញឹក ស្ទើរតែគ្មានផ្លូវសម្រាប់ដើរដោយថ្មើរជើងឡើយ។ កំឡុងពេលមនុស្សម្នាធ្វើដំណើរច្រើនកុះករនៅលើដងផ្លូវនៅក្បែរនោះ គេឃើញមានស្ត្រីម្នាក់ មានមាឌធំ សក់ស្កូវមួយៗ ហើយសាច់ឈាមស្លេកស្លាំង ពេលខ្លះឃើញអង្គុយ និងពេលខ្លះទៀតឃើញក្រោកឈរដើរទៅសុំលុយពីអ្នកដំណើរ។

ស្ត្រីម្នាក់នោះមានឈ្មោះថា នា ណាមេត មកពីខេត្តព្រៃវែង។ អ្នកស្រីបាននិយាយទាំងទឹកភ្នែកហូរថា លោកស្រីសម្រេចចិត្តមកទីនេះ ដើម្បីសុំទានគេ ដោយសង្ឃឹមថានឹងបានថវិកាខ្លះទិញបាយហូប ខណៈដែលអ្នកស្រីពុំមានមុខរបរ ហើយមានជំងឺឈឺសន្លាក់ ដើរច្រើនពុំកើត លើកអ្វីធ្ងន់ពុំបាននិងមានសភាពឆាប់ហត់ និងអស់កម្លាំង។ អ្នកស្រីថា បញ្ហានេះ ដោយសារតែអ្នកស្រីពុំសូវមានអាហារបរិភោគគ្រប់គ្រាន់ ហើយពេលខ្លះសុំលុយគេមិនបាន ក៏ដើររើសចំណីដែលគេបោះចោលនៅលើសំរាម យកមកបរិភោគគ្រាន់បញ្ឈប់ការស្រេកឃ្លានមួយគ្រា។

ស្ត្រីវ័យ៥៨ឆ្នាំរូបនេះ រៀបរាប់ទៀតថា ជាញឹកញាប់ អ្នកស្រីរស់នៅតាមសំយាបផ្ទះគេខ្លះ និងតាមរបងវត្តខ្លះ ព្រោះពុំមានទីលំនៅច្បាស់លាស់ហើយរាល់ថ្ងៃរស់នៅដោយពឹងលើការដើរសុំទានគេ នៅតាមដងផ្លូវក្នុងរាជធានីភ្នំពេញ ទោះស្ថិតក្រោមកម្ដៅថ្ងៃខ្លាំង និងដំណក់ទឹកភ្លៀងក៏ដោយ។ អ្នកស្រីមានកូនចំនួន ៥នាក់ ប៉ុន្តែកូនទាំងនោះបានបែកបាក់គ្នាអស់ ធ្វើឱ្យអ្នកស្រីរស់នៅតែម្នាក់ឯងតែលតោលគ្មានទីពឹង។

ស្របពេលដែលកំពុងមានជីវភាពក្រខ្សត់ អ្នកស្រី នា ណាមេត ទទូចឱ្យរដ្ឋាភិបាលជួយគិតគូរដល់ពួកគាត់ដែលគ្មានមុខរបរ តាមរយៈការផ្ដល់កិច្ចគាំពារសង្គមផ្សេងៗ ដូចជា ផ្ដល់ប័ណ្ណក្រីក្រ ទីលំនៅសមរម្យ និងផ្ដល់សេវាពិនិត្យសុខភាពដោយឥតគិតថ្លៃ។

អ្នកស្រីរៀបរាប់ទាំងទឹកភ្នែកថា៖ «សព្វថ្ងៃ ខ្ញុំមិនដឹងជាអ្វីទេដើម្បីចិញ្ចឹមជីវិត ក្រៅពីដើរសុំតាមដងផ្លូវ។ អ៊ុំពិបាកណាស់ក្មួយ រកល្ងាចខ្វះព្រឹករកព្រឹកខ្វះល្ងាច ហើយខ្លួនក៏ឈឺដើរពុំរួច មានតែប្រឹងសុំគេ។ ខ្ញុំសូមឱ្យរដ្ឋាភិបាលជួយពួកខ្ញុំផង ផ្ដល់ប័ណ្ណក្រីក្រ និងទីលំនៅសមរម្យនឹងគេផង»។

ស្ទើរតែគ្រប់កន្លែងនៅក្នុងរាជធានីភ្នំពេញ គេតែងសង្កេតឃើញមានកុមារ មនុស្សពេញវ័យ ស្ត្រីមានកូនខ្ចី អ្នកគ្មានកាយសម្បទាគ្រប់គ្រាន់ និងមនុស្សវ័យចំណាស់ជាដើម បានដើរសុំទាននៅតាមដងផ្លូវ តាមផ្សារ និងតាមភោជនីយដ្ឋានផ្សេងៗ។ អ្នកសុំទានទាំងនោះ ភាគច្រើនជាក្រុមមនុស្សដែលពុំមានទីលំនៅច្បាស់លាស់ ឬជាក្រុមអនាថាដែលសង្គមទុកចោល។

កំពុងអង្គុយបញ្ឈរជង្គង់ដោយដាក់ដៃពីលើ ក្នុងទឹកមុខស្រពាប់ស្រពោនផងនោះ លោក ពៅ ផល ជាអ្នកសុំទានម្នាក់ទៀត បាននិយាយថា លោកបានដើរសុំទានពីអ្នកដំណើរក្នុងរាជធានីភ្នំពេញនេះ អស់រយៈពេលជិត ២ឆ្នាំមកហើយ ដោយសារតែលោកមានវ័យចំណាស់ និងមានជំងឺប្រកាយ ដែលពុំអាចរកមុខរបរអ្វីផ្សេងក្រៅពីនេះ។

បុរសវ័យ៥០ឆ្នាំ ដែលមានស្រុកកំណើតនៅខេត្តស្វាយរៀងរូបនេះ លើកឡើងទៀតថា លោកមកអង្គុយសុំទានគេនៅរង្វង់មូលផ្លូវបែកជាបួន នៅមុខផ្សារថ្មី ចាប់ពីម៉ោង៧ព្រឹក រហូតដល់យប់ ដោយសារតែជីវភាពខ្វះខាត។ លោកបន្តថា ក្នុងមួយថ្ងៃ លោកទទួលបានលុយពីសប្បុរសជនដែលអាណិតរូបគាត់ បានចន្លោះពី ២ម៉ឺនរៀល(២០ ០០០រៀល) ទៅ ៣ម៉ឺនរៀល(៣០ ០០០រៀល) ហើយថវិកាដែលទទួលបាននោះ លោកបានយកទៅទិញបាយហូប និងចិញ្ចឹមម្ដាយឈឺ។

លោកបន្តថា ចាប់តាំងពីលោកដើរសុំទានអស់រយៈពេលជិត ២ឆ្នាំនេះ លោកត្រូវបានអាជ្ញាធរចាប់ខ្លួនបញ្ជូនមណ្ឌលព្រៃស្ពឺ ដែលជាមណ្ឌលសង្គមកិច្ចស្ថិតនៅខេត្តកណ្ដាល ចំនួន ២លើកមកហើយ ហើយក៏បានដោះលែងវិញ ក្រោយធ្វើកិច្ចសន្យា ហាមពួកគេមិនឱ្យដើរសុំទានទៀត។

ទោះយ៉ាងណា លោក ពៅ ផល ថារូបលោកពុំអាចបញ្ឈប់សកម្មភាពដើរសុំទាននេះបានទេ ព្រោះលោកពុំមានថវិកាទិញបាយហូប ខណៈរាល់ថ្ងៃ លោកដើរដេកតាមសំយាបផ្ទះគេនៅក្បែរៗផ្សារថ្មី។

បុរសសម្បុរខ្មៅស្រអែមរូបនេះ ស្នើអាជ្ញាធរពាក់ព័ន្ធ ជួយគិតគូរផ្តល់មុខរបរចិញ្ចឹមជីវិតដល់រូបលោក និងអ្នកមានជីវភាពខ្វះខាតផ្សេងទៀត ព្រមទាំងជួយព្យាបាលជំងឺដោយឥតគិតថ្លៃចំពោះពលរដ្ឋក្រីក្រដូចរូបលោកផងដែរ។

លោកលើកឡើងដោយសម្ដីមួយៗថា៖ «សព្វថ្ងៃមិនសូវហ៊ានដើរសុំគេ ផ្ដេសផ្ដាសទេ ខ្លាចអាជ្ញាធរគេចាប់បញ្ជូនទៅមណ្ឌលឃាំង។ តែធ្វើម៉េច បើមិនមានអីហូប បើមិនសុំគេមានតែដេកស្លាប់។ ខ្ញុំចង់បានឱ្យសម្ដេច ជួយខ្ញុំផង ជួយព្យាបាលជំងឺខ្ញុំ ដើម្បីអាចធ្វើការនឹងគេ បានលុយចិញ្ចឹមជីវិត»។

របាយការណ៍ចេញផ្សាយដោយកម្មវិធីអភិវឌ្ឍន៍សហប្រជាជាតិ (United Nations Development Programme) ហៅកាត់ថា អង្គការ UNDP និងអង្គការ OxfordPoverty andHuman Development Initiative ហៅកាត់ថា OPHI កាលពីថ្ងៃទី១១ ខែកក្កដា ឆ្នាំ២០២៣បង្ហាញថា ប្រជាពលរដ្ឋក្រីក្រនៅកម្ពុជាមានជាង ១៦ភាគរយ ឬគិតជាតួលេខមានប្រមាណជាង ២លាននាក់ ក្នុងចំណោមប្រជាជនសរុបជាង ១៦លាននាក់ ( ១៦,៨លាននាក់)។

កាលពីថ្ងៃទី០៧ ខែធ្នូ ឆ្នាំ២០២២ អង្គការលីកាដូ ចេញរបាយការណ៍រកឃើញថា មនុស្ស ២នាក់ បានស្លាប់បាត់បង់ជីវិត នៅពេលកំពុងឃុំខ្លួនដោយមិនត្រឹមត្រូវនៅមណ្ឌលសង្គមកិច្ចព្រៃស្ពឺរបស់រដ្ឋ ក្នុងខែសីហា ឆ្នាំ២០២២ ហើយមានមនុស្សជាង ១០នាក់ បានស្លាប់នៅក្នុងមណ្ឌល នៅចន្លោះខែកក្កដា និងខែសីហា ឆ្នាំ២០២២ ។

របាយការណ៍ដដែលបង្ហាញថា មនុស្សដែលត្រូវបានឃុំខ្លួននៅមណ្ឌលព្រៃស្ពឺ ភាគច្រើន គឺជាក្រុមមនុស្សដែលមិនត្រូវបានគេអើពើ ដូចជា ជនអនាថា អ្នកសុំទាន អ្នកប្រើប្រាស់គ្រឿងញៀន និងអ្នកប្រកបរបរផ្លូវភេទ ជាដើម ហើយពួកគេមិនត្រូវបានចោទប្រកាន់ពីបទល្មើសណាមួយទេ។

តែយ៉ាងណា អ្នកនាំពាក្យក្រសួងសង្គមកិច្ច អតីតជនយុទ្ធជន និងយុវនីតិសម្បទា លោក តូច ចាន់នី ប្រាប់Newsroom Cambodia យ៉ាងខ្លីថា ករណីនេះ អាជ្ញាធរពាក់ព័ន្ធបានដោះស្រាយរួចហើយ។ លោកបន្តថា មានតែមនុស្សតិចតូចប៉ុណ្ណោះ ដែលពួកគាត់ពុំព្រមទៅនៅមណ្ឌលសង្គមកិច្ចដែលអាជ្ញាធររៀបចំឱ្យ។

លោកមានប្រសាសន៍ថា៖ «បញ្ហា[ករណីពលរដ្ឋដើរសុំទាន]នេះ មកពីពួកគាត់មិនព្រមទៅនៅមណ្ឌលសង្គមកិច្ចដែលអាជ្ញាធររៀបចំឱ្យខ្លួនឯងទេ។ យើងពុំចង់ឱ្យមានករណីដើរសុំតាមទីសាធារណៈបែបនេះ វាអាក្រក់មើល»។

Newsroom Cambodia ពុំអាចសុំការបញ្ជាក់បន្ថែមពីអ្នកនាំពាក្យរូបនេះថាតើមកដល់ពេលនេះ មានមណ្ឌលសង្គមកិច្ចចំនួនប៉ុន្មាន និងមានចំនួនអ្នករស់នៅក្នុងមណ្ឌលទាំងនោះប៉ុន្មាននាក់នៅឡើយទេ ដោយលោកចុចបិទទូរស័ព្ទ។

ចំណែក អ្នកនាំពាក្យរដ្ឋាភិបាលថ្មី លោក ប៉ែន បូណា ពុំអាចទាក់ទង ដើម្បីបកស្រាយរឿងនេះបានទេនៅនៅថ្ងៃទី៣១ ខែសីហា ដោយទូរស័ព្ទចូលជាច្រើនលើក ពុំមានអ្នកទទួល។

ទោះយ៉ាងណា អ្នកនាំពាក្យគណបក្សប្រជាជនកម្ពុជា លោក សុខ ឥសាន លើកឡើងថា បញ្ហានេះ អាជ្ញាធរពាក់ព័ន្ធ រួមនិងក្រសួងសង្គមកិច្ច អតីតជនយុទ្ធជន និងយុវនីតិសម្បទា បានដោះស្រាយជាបណ្ដើរៗហើយ។ជាមួយគ្នានេះដែរ លោកថា គណបក្សប្រជាជនកម្ពុជា ដោយមានលោកហ៊ុន ម៉ាណែត ជានាយករដ្ឋមន្ត្រី ដឹកនាំរដ្ឋាភិបាលអាណត្តិទី៧នេះ ក៏នឹងបន្តប្រឹងប្រែងកាត់បន្ថយភាពក្រីក្ររបស់ពលរដ្ឋ ឱ្យមានជីវភាពប្រសើរ ជាពិសេសនៅតាមជនបទ។

លោកបន្តថា៖ «ក្មួយត្រូវដឹងថា សព្វថ្ងៃនេះក្រសួងគេបានរៀបចំហើយ លើពលរដ្ឋមួយចំនួន ដែលដើរសុំទានតាមទីសាធារណៈនោះ។ ប៉ុន្តែ បញ្ហានៅត្រង់មានក្រុមទុច្ចរិតមួយចំនួន វាខូច ដើរសុំអាណាធិបតេយ្យ បែរជាយកមុខរបរនេះជាអាជីព។ កន្លងទៅ អាជ្ញាធរគេបានរៀបចំឱ្យពួកគាត់នៅមណ្ឌលព្រៃស្ពឺ ហើយមានអាហារបរិភោគគ្រប់គ្រាន់ និងមានវគ្គបណ្ដុះបណ្ដាលជំនាញខ្លីផងដែរ»។

ចំណែកអ្នកឃ្លាំមើលសង្គមវិញ សង្កេតឃើញថា អាជ្ញាធរពាក់ព័ន្ធពុំបានគិតគូរ ក្នុងការផ្តល់កិច្ចគាំពារសង្គមមួយសមរម្យដល់ពួកគេឱ្យមានប្រសិទ្ធភាពនៅឡើយទេ។ អ្នកឃ្លាំមើលយល់ឃើញថា ដើម្បីដោះស្រាយបញ្ហានេះ អាជ្ញាធរគួរតែផ្ដល់ដីសម្បទានសង្គមកិច្ចមួយសមរម្យជូនពួកគេ ដើម្បីអាចសង់ទីលំនៅបាន ហើយរៀបចំវគ្គបណ្ដុះបណ្ដាលជំនាញណាមួយដែលពួកគាត់អាចរកចំណូលចិញ្ចឹមជីវិតបាន ដូចជា ជំនាញកសិកម្ម និងជំនាញផ្សេងៗ ជាដើម។

ជុំវិញរឿងនេះ ប្រធានមជ្ឈមណ្ឌលប្រជាពលរដ្ឋដើម្បីអភិវឌ្ឍន៍ និងសន្តិភាព លោក យ៉ង់ គិមអេង លើកឡើងថា អាជ្ញាធរពាក់ព័ន្ធគួរតែមានដំណោះស្រាយមួយសមរម្យសម្រាប់ប្រជាពលរដ្ឋក្រីក្រ និងគ្មានមុខរបរ។ លោកបន្តថា រដ្ឋពុំអាចប្រើប្រាស់អំណាចដើម្បីគាបសង្កត់ពួកគាត់ដោយពុំមានតម្លាភាព ឬយុត្តិធម៌នោះទេ ព្រោះថាបញ្ហានេះបើសិនជាអាជ្ញាធររដ្ឋពុំបានដោះស្រាយឱ្យត្រឹមត្រូវទេ ឬយកពួកគាត់ទុកចោល គឺស្មើនឹងការរំលោភសិទ្ធិមនុស្ស។

លោកលើកឡើងថា៖ «នៅក្នុងកតិកាសញ្ញា អនុសញ្ញាស្តីពីសិទ្ធិមនុស្សអីហ្នឹង សិទ្ធិរស់រៀនមានជីវិតទាំងនេះ គឺរដ្ឋជាអ្នកធានា។ អ៊ីចឹងចំពោះបញ្ហាអស់ហ្នឹង ការធានារបស់រដ្ឋ អាចគិតគូរតាមរយៈកិច្ចគាំពារសង្គមកិច្ច ជាពិសេសការធានាការហូបចុក និងការរស់នៅមានលំនៅឋានសមរម្យ»។

កាលពីថ្ងៃទី១៧ ខែវិច្ឆិកា ឆ្នាំ២០២១ ក្រសួងផែនការ បានចេញរបាយការណ៍មួយអំពីខ្សែបន្ទាត់ភាពក្រីក្រ និងអត្រាភាពក្រីក្រឆ្នាំ២០១៩-២០២០ ដោយរបាយការណ៍នោះ បង្ហាញថា ប្រជាពលរដ្ឋខ្មែរជាង ១៧ភាគរយ (១៧.៨%) នៅទូទាំងប្រទេស កំពុងរស់ក្រោមបន្ទាត់ភាពក្រីក្រ ស្របពេលពលរដ្ឋនៅតំបន់ជនបទមានអត្រាភាពក្រីក្រខ្ពស់ជាងគេ។

របាយការណ៍នេះ ស្រដៀងគ្នានឹងការវាយតម្លៃរបស់កម្មវិធីអភិវឌ្ឍរបស់អង្គការសហប្រជាជាតិ (UNDP) កាលពីខែតុលា ឆ្នាំ២០២០ ដែលថា វិបត្តិជំងឺកូវីដ-១៩ ធ្វើឱ្យអត្រាភាពក្រីក្រនៅកម្ពុជាកើនដល់ ១៧,៥៨ភាគរយ (១៧,៥៨%)។ តែយ៉ាងណា អត្រានៃភាពក្រីក្រ បានធ្លាក់ចុះ បើប្រៀបធៀបកាលពីឆ្នាំ២០១៨ ដែលអង្គការនេះបានរកឃើញថា ពលរដ្ឋខ្មែររហូតដល់ទៅ ៣៥ភាគរយ ឬ ៥,៦លាននាក់ កំពុងរស់នៅក្នុងស្ថានភាពក្រីក្រ៕

សហគមន៍ចាត់ទុកបទល្មើសព្រៃឈើនៅព្រៃឡង់ជាជំងឺរ៉ាំរ៉ៃក្នុងសង្គម ខណៈអាជ្ញាធរហាក់គ្មានវិធានការទប់ស្កាត់ឱ្យមានប្រសិទ្ធិភាព

សុត បាន (Soth Ban) — Mon, 04 Sep 2023 10:20:59 +0000

បណ្តាញសហគមន៍ព្រៃឡង់ទាំង៤ខេត្ត ចាត់ទុកបទល្មើសព្រៃឈើនៅតំបន់ព្រៃឡង់ ជាជំងឺរ៉ាំរ៉ៃក្នុងសង្គម ខណៈពួកគេមើលឃើញថាបទល្មើសព្រៃឈើនៅបន្តកើតមានច្រើន ហាក់គ្មានវិធានការទប់ស្កាត់ឱ្យមានប្រសិទ្ធិភាព ពីសំណាក់អាជ្ញាធរពាក់ព័ន្ធ។

បណ្តាញសហគមន៍ព្រៃឡង់ខេត្តស្ទឹងត្រែង លោក ខេង ខូ និយាយប្រាប់ Newsroom Camboida នៅថ្ងៃទី២ ខែកញ្ញានេះថា បណ្តាញសហគមន៍ព្រៃឡង់ខេត្តស្ទឹងត្រែង បាននាំគ្នាចុះល្បាតព្រៃប្រទះឃើញបទល្មើសកាប់ឈើ នៅសល់តែគល់ ជាច្រើនកន្លែងនៅត្រង់ចំណុចក្បាលអូរពពែល ក្បាលអូរដំបង និងក្បាលអូរពណ៌ថ្លាន ស្ថិតនៅខាងត្បូងភូមិកេះ។ លោកបន្តក្តារបន្ទះច្រៀកហើយទាំងអស់ ត្រូវបានជនល្មើសដឹកចេញទៅក្រៅតំបន់ការពារព្រៃឡង់អស់ហើយ បន្សល់ទុកត្រឹមតែគល់ឈើដែលមានទំហំធំៗជាច្រើនដើម។

លោកបន្តថា៖ «ពេលយើងចុះល្បាតឃើញតែគល់ឈើទេ ឈើគេដឹកយកទៅអស់ហើយ។ យើងដើររាប់តែគល់ទេបើមើលតាមគល់មិនក្រោមមុខ ពីរទៅបីម៉ែត្រទេ[…] បទល្មើសដឹកឈើកើនឡើងជាលំដាប់ទាំងយប់ទាំងថ្ងៃជាច្រើន ឡានចេញពីភូមិដូង និងភូមិកេះបញ្ជូនតាមទូកកាត់អូរសៀមបូកទៅលក់នៅស្ទឹងត្រែង ខ្លះទៅលក់នៅក្រចេះ»។

បុរសវ័យ ៥០ឆ្នាំ ជាអ្នកភូមិកាំងចាម ឃុំកាំងចាម ស្រុកថាឡាបរិវ៉ាត់ ខេត្តស្ទឹងត្រែង រូបនេះ រៀបរាប់ទៀតថា សហគមន៍តែងតែប្រទះឃើញបទល្មើសកាប់បំផ្លាញព្រៃឈើនៅតំបន់ព្រៃការពារស្ទើរជារៀងរាល់ថ្ងៃ នៅពេលដែលសហគមន៍ចុះល្បាតម្តងៗ។

លោកខេង ខូ និយាយថា៖ «សហគមន៍យើងឃើញគេដឹកឈើចេញពីតំបន់ការពារព្រៃឡងរាល់ថ្ងៃ អត់ឃើញអាជ្ញាធរណាចេញមកចាត់វិធានការទប់ស្កាត់បទល្មើសឱ្យមានប្រសិទ្ធិភាពទេ។ ពួកខ្ញុំឃើញគេដឹកឈើចេញទៅប្រុយៗ(ហូរហែ)មិនដឹងអាជ្ញាធរទប់ស្កាត់ឬអត់ទេ តួនាទីគាត់ យើងសហគមន៍បានត្រឹមតែរាប់បទល្មើស»។

ព្រៃឡង់ ជាព្រៃដែលធំជាងគេនៅកម្ពុជា មានផ្ទៃដីជាង ៤៣ម៉ឺនហិកតា លាតសន្ធឹងលើបីភូមិភាគ គឺភូមិភាគកណ្ដាល ភូមិភាគឧត្តរ និងភូមិភាគឥឦសាន ឬគ្របដណ្ដប់ខេត្តចំនួន៤ រួមមានខេត្តព្រះវិហារ កំពង់ធំ ក្រចេះ និងស្ទឹងត្រែង។ ព្រៃឡង់ ជាជម្រកនៃជីវៈចម្រុះ និងមានឈើប្រណិតៗច្រើនប្រភេទ ហើយត្រូវបានរដ្ឋាភិបាលកំណត់ជាតំបន់ការពារតាំងពីឆ្នាំ២០១៦មក។

មិនខុសគ្នានេះដែរ បណ្តាញសហគមន៍ព្រៃឡង់ខេត្តកំពង់ធំ លោក ហឿន សុភាព បានឱ្យដឹងដែរថា ករណីបទល្មើសកាប់បំផ្លាញព្រៃឈើនៅតំបន់ការពារព្រៃឡង់ទាំង៤ខេត្ត កើតមានជាហូរហែ និងស្ទើរតែជាប្រចាំ ហើយបានក្លាយជាជំងឺរ៉ាំរ៉ៃមួយនៅក្នុងសង្គមកម្ពុជា។ លោកបន្ថែមថារដ្ឋាភិបាលអាណត្តិមុន ក៏ធ្លាប់បានចាត់តាំងគណៈកម្មាធិការជាតិទប់ស្កាត់ និងបង្ក្រាបបទល្មើសធនធានធម្មជាតិដែរ ប៉ុន្តែនៅតែមិនទាន់ឃើញមានប្រសិទ្ធិភាពនៅឡើយ។

លោកថា៖ «យើងឃើញថា បទល្មើសព្រៃឈើកើតមានរហូតមិនដឹងត្រូវទប់ស្កាត់យ៉ាងម៉េចទេ វាជាជំងឺរ៉ាំរៃក្នុងសង្គមយើងទៅហើយ មិនដឹងតាំងពីជំនាន់ណា! កាលពីសម័យសម្តេច ហ៊ុន សែន ក៏ទប់ស្កាត់អត់បានផង»។

លោកបន្ថែមថា៖«ព្រៃឈើនៅតែមានការកាប់បំផ្លាញជាជំងឺរ៉ាំរ៉ៃជាបន្តបន្ទាប់ ទោះបីជាឯកឧត្តម សៅ សុខា ប្រឹងប្រែងយ៉ាងណាក៏យើងគិតថាហាក់ដូចជាសកម្មភាព វាមិនបាត់ទៅណានៅតែមានអ៊ីចឹងបទល្មើសព្រៃឈើ។ មិនដឹងយកថ្នាំអីមកព្យាបាលឱ្យបាត់ទេជំងឺនេះ»។

បុរសមានវ័យ ៤៦ឆ្នាំរូបនេះ លើកឡើងទៀតថា ក្រោយរកឃើញបទល្មើស សហគមន៍បានព្យាយាមបង្ហាញភស្តុតាង ទីតាំង និងបទល្មើសជាក់ស្តែង ទៅដល់អាជ្ញាធរមានសមត្ថកិច្ច ប៉ុន្តែជាលទ្ធផលអាជ្ញាធរតែងតែធ្វើការបដិសេធ និងលើកហេតុផលដដែលៗថា សហគមន៍មិនបានចុះបញ្ជីនៅក្រសួងមហាផ្ទៃ និងមិនអនុញ្ញាតឱ្យល្បាតនោះទេ។

លោកនិយាយថា៖ «យើងចេះតែឆ្ងល់បទល្មើសសហគមន៍រកឃើញរហូតពេលចុះល្បាត តែមន្រ្តីគេថាអត់មានទេ។ យើងឱ្យតម្រុយគេ(កន្លែងបទល្មើស)គេថាចាំគេទប់ស្កាត់បទល្មើស តែជាក់ស្តែងនៅតែមានការកាប់បំផ្លាញព្រៃឈើ ឥឡូវយើងសង្ឃឹមអី»។

បន្ថែមពីនេះ បណ្តាញសហគមន៍ព្រៃឡង់ខេត្តព្រះវិហារ លោក ខេម សុឃី អាយុ ៤០ឆ្នាំ អះអាងថា បញ្ហាបទល្មើសព្រៃឈើនៅតំបន់ព្រៃឡង់ បានក្លាយជាជំងឺរ៉ាំរ៉ៃក្នុងសង្គមបាត់ទៅហើយ ព្រោះអាជ្ញាធរមូលដ្ឋានហាក់ធ្វេសប្រហែស និងបណ្តែតបណ្តោយឱ្យជនល្មើស អាចលួចចូលទៅកាប់និងដឹកឈើចេញបានយ៉ាងអាណាធិបតេយ្យ។

លោកថា៖ «ខ្ញុំគិតថា បទល្មើសព្រៃឈើនៅតំបន់ព្រៃឡង់ប្រៀបដូចជាជំងឺមហារីកអ៊ីចឹង ព្រោះថាអាជ្ញាធរនៅជុំវិញព្រៃឡង់គាត់ហាក់ធ្វើការងារមិនពេញដៃពេញជើង ក្នុងការការពារ និងអភិរក្សព្រៃឈើសោះ។ និយាយពីបទល្មើសវិញ សហគមន៍រកឃើញម្តងៗមិនក្រោមពី៥០ ទៅ១០០ករណីទេ ចុះបើម្លឹងៗព្រៃឈើយើងមិនអស់ ហើយឯណាវិធានការទប់ស្កាត់បទល្មើសរបស់អាជ្ញាធរ»។

បើតាម លោក ខេម សុឃី ដើម្បីព្យាបាលជំងឺមហារីក ដែលជាជំងឺរ៉ាំរៃនៅតំបន់ព្រៃឡង់ ឱ្យជាសះស្បើយ រដ្ឋាភិបាលត្រូវពង្រឹងការអនុវត្តច្បាប់ ចាត់វិធានការក្តៅចំពោះជនល្មើស និងដកចោលនូវមន្រ្តីណាដែលរកឃើញថាមានជាប់ពាក់ព័ន្ធជាមួយជនល្មើស ជាពិសេសត្រូវដកអាជ្ញាប័ណ្ណក្រុមហ៊ុនមួយចំនួនដែលរកឃើញថាមានការកាប់បំផ្លាញព្រៃឈើខុសច្បាប់។

លោកមានប្រសាសន៍ថា៖ «និយាយទៅមិនមែនព្យាបាលមិនបានទេ សំខាន់រដ្ឋាភិបាលថ្មី ឬមន្រ្តីអាជ្ញាធរចង់ព្យាបាលជំងឺរ៉ាំរ៉ៃនេះអត់។ រឹតបន្តឹងច្បាប់តិចទៅ ឬចាត់វិធានការខ្លាំង ក្តៅចំពោះជនល្មើស និងក្រុមហ៊ុនកាប់ឈើ ជាពិសេសមន្រ្តីមួយចំនួន បើដឹងថាពាក់ព័ន្ធដកចោលទៅ នោះបទល្មើសព្រៃឈើនៅតំបន់ព្រៃឡង់យើងអាចសល់ដល់ក្មេងជំនាន់ក្រោយហើយ»។

ពាក់ព័ន្ធនឹងរឿងនេះ អ្នកនាំពាក្យក្រសួងបរិស្ថាន លោក ផៃ ប៊ុនឈឿន នៅថ្ងៃទី៤ ខែកញ្ញានេះ បានបដិសេធឆ្លើយតប ដោយថា ជាទម្លាប់នៃការធ្វើការងាររបស់លោក លោកមិនឆ្លើយតបអ្នកសារព័ត៌មានតាមប្រព័ន្ធទូរស័ព្ទនោះទេ។

លោកថា៖ «ប្អូនចង់ដឹងប្អូនធ្វើលិខិតផ្លូវការមកក្រសួងមក ខ្ញុំនឹងឆ្លើយផ្លូវការជូនប្អូនជាលិខិតផ្លូវការ»។

ចំណែក ប្រធានមន្ទីរបរិស្ថានខេត្តស្ទឹងត្រែង លោក អេង ភីរ៉ុង ឆ្លើយតបយ៉ាងខ្លីថា មន្រ្តីឧទ្យានុរក្សនៅតាមតំបន់ព្រៃឡង់ធ្វើការទាំងយប់ទាំងថ្ងៃ ទៅតាមភារកិច្ចរៀងៗខ្លួន ដើម្បីការពារព្រៃឈើ និងសត្វព្រៃ។

លោកថា៖ «មន្រ្តីយើងធ្វើការគ្មានពេលសម្រាកផងពាក់ព័ន្ធនឹងបទល្មើស គឺធ្វើការងារទៅតាមតួនាទីភារកិច្ចរាល់ថ្ងៃហ្នឹង មន្រ្តីខ្ញុំធ្វើការរាល់ថ្ងៃ»។

ដោយឡែក មន្រ្តីសម្របសម្រួលគម្រោងនៃសមាគមបណ្ដាញយុវជនកម្ពុជា (CYN) លោក អូត ឡាទីន យល់ឃើញថា ការចាត់ទុកបញ្ហាបទល្មើសនៅតំបន់ព្រៃឡង់ ជាជំងឺរ៉ាំរ៉ៃក្នុងសង្គម ជារឿងត្រឹមត្រូវហើយជារឿងពិតជាក់ស្តែង។ លោកបន្ថែមទៀតថា លោកធ្លាប់ធ្វើកិច្ចការងារជាមួយសហគមន៍មូលដ្ឋានដោយផ្ទាល់ និងបានចុះទៅតំបន់ព្រៃឡង់នោះ ដោយរកឃើញថាបទល្មើសនៅតែបន្តកើតមាន ជាពិសេសការកាប់បំផ្លាញព្រៃឈើទាំងនោះ ពីសំណាក់កម្មករក្រុមហ៊ុនដែលមានអាជ្ញាប័ណ្ណកាន់កាប់ដីព្រៃនៅជុំវិញព្រៃឡង់នោះតែម្តង។

លោកថា៖ «បញ្ហាដែលកើតមានជាក់ស្តែង យើងចុះទៅក្នុងតំបន់ព្រៃឡង់ យើងឃើញថា តំបន់ហ្នឹងមានការកាប់ទន្រ្ទានកាន់កាប់ដី ហើយយើងចុះទៅឃើញមានគល់ឈើដែលក្រុមជនល្មើសកាប់ ជាពិសេសកម្មកររបស់ក្រុមហ៊ុនដែលនៅជុំវិញតំបន់ព្រៃឡង់ហ្នឹង ដូចជា ក្រុមហ៊ុនអង្គរហ្វ្រាយវ៉ូតក្តី និងក្រុមហ៊ុនម៉ាឃូលូជីស្ទឹក»។

យោងតាមរបាយការណ៍របស់អង្គការ Global Forest Watch បានឱ្យដឹងថា ចន្លោះពីថ្ងៃទី១៤ ខែមេសា ឆ្នាំ២០២៣ ដល់ថ្ងៃទី២១ ខែមេសា ឆ្នាំ២០២៣ ដែលជាពេលប្រជាជនកម្ពុជាឈប់សម្រាករីករាយក្នុងពិធីបុណ្យចូលឆ្នាំ មានការកាប់បំផ្លាញព្រៃឈើចំនួន ៩៥ ៤៧៨ករណី បានកើតមានឡើងនៅក្នុងប្រទេសកម្ពុជា ដែលគ្របដណ្ដប់លើផ្ទៃដីសរុបចំនួន ១១៥ហិកតា ដែលរកឃើញដោយប្រព័ន្ធជូនដំណឹង៕

ព័ត៌មានពិស្តារ៖ ការផ្តល់សញ្ជាតិខ្មែរឱ្យជនបរទេសកំពុងក្លាយជាក្តីបារម្ភដល់ហានិភ័យសង្គម

សុត បាន (Soth Ban) — Tue, 22 Aug 2023 09:55:40 +0000

ការផ្តល់សញ្ជាតិខ្មែរឱ្យទៅជនបរទេស ចំពេលការសិក្សានានារកឃើញកម្ពុជានៅមានអំពើពុករលួយខ្ពស់ និងនីតិរដ្ឋទាបនៅឡើយ ជាផ្នែកមួយជំរុញឱ្យអ្នកឃ្លាំមើលបារម្ភដល់ហានិភ័យសង្គមទៅថ្ងៃអនាគត បើមេដឹកនាំខ្វះឆន្ទៈពង្រឹងប្រព័ន្ធនីតិរដ្ឋ ។

ក្តីបារម្ភ ក្រោយពីមានសេចក្តីរាយការណ៍នានា កាលពីសប្តាហ៍មុនថា អាជ្ញាធរសាំងហ្គាពួចាប់បានជនជាតិចិន៣នាក់ ចូលសញ្ជាតិខ្មែរ ក្នុងចំណោមឧក្រិដ្ឋជន១០នាក់ ពាក់ព័ន្ធនឹងបទឧក្រិដ្ឋលាងលុយកខ្វក់ឬលុយខុសច្បាប់ ខណៈឧកញ៉ាខ្លះ បានបង្ហោះលេខទូរសព្ទ ដើម្បីរត់ការចូលសញ្ជាតិខ្មែរ។

បន្ថែមពីនេះ ក្រោយពីសហរដ្ឋអាមេរិក ដាក់កម្ពុជាក្នុងបញ្ជីខ្មៅនៃអំពើជួញដូរមនុស្សឆ្លងដែន អំឡុងឆ្នាំ២០២២រួចមក ក្រសួងមហាផ្ទៃតាមរយៈ លោក ស ខេង បានប្រកាសពីវិធានការចុះបង្ក្រាបបាន បទឧក្រិដ្ឋគ្រឿងញៀន ការចាប់ជំរិត ជួញដូរអាវុធ និងបទឧក្រិដ្ឋឆរបោកតាមអនឡាញជាដើម ដែលភាគច្រើនជាប់ពាក់ព័ន្ធនិងជនជាតិចិន។

អ្នកសិក្សាផ្នែកច្បាប់ លោក វ៉ន ចាន់ឡូត និយាយថា និតីវិធីនៃការសម្រេចផ្តល់សញ្ជាតិខ្មែរឱ្យទៅជនណាម្នាក់ គេត្រូវពិនិត្យយ៉ាងហ្មត់ចត់ទៅលើបុគ្គលិកលក្ខណៈរបស់បុគ្គល តាមច្បាប់កម្ពុជា ដើម្បីកុំឱ្យឧក្រិដ្ឋជនប្រើប្រាស់ទឹកដីកម្ពុជាធ្វើជាជម្រកសុវត្ថិភាព ។

លោកបន្តថា៖«យើងចេះតែផ្តល់សញ្ជាតិដោយសំអាងថាអ្នកហ្នឹងមានលុយមកវិនិយោគអីជាដើម អាហ្នឹងអាចជាហានីភ័យនិងធ្វើឱ្យប៉ះពាល់ដល់មុខមាត់ប្រទេសជាតិដែរ»។

លោកគូសបញ្ជាក់ថា បើពិនិត្យទៅលើការវាយតម្លៃនានាពាក់ព័ន្ធនឹងកម្រិតអំពើពុករលួយ និងនីតិរដ្ឋទាបនៅកម្ពុជា លោកថា ការផ្តល់សញ្ជាតិខ្មែរឱ្យទោជនបរទេសបច្ចុប្បន្ន ជាចំនុចព្រួយបារម្ភពីហានីភ័យខ្លាំងទៅដល់សង្គម សម្រាប់អនាគតកម្ពុជា ប្រសិនបើរដ្ឋាភិបាលខ្វះឆន្ទៈទប់ស្កាត់អំពើពុករលួយ និងពង្រឹងនីតិរដ្ឋ។

បន្ថែមពីនេះលោកថា នៅកម្ពុជាបច្ចុប្បន្នជនជាតិចិន និងវៀតណាម ឈានមុខគេក្នុងការទទួលបានការផ្តល់សញ្ជាតិខ្មែរ បើធៀបនឹងជនជាតិដទៃទៀត ។

លោកថា៖«ខ្ញុំបារម្ភ[…]ពេលខ្លះយើងថែមទាំងឃើញអ្នកមានមុខមាត់នៅក្នុងសង្គមយើងផុសផ្សព្វផ្សាយអំពីការរត់ការ ដើម្បីទទួលបានសញ្ជាតិថែមទៀត។ រឿងសញ្ជាតិយើងនេះដូចជារឿងទិញលក់ដូរ ត្រី សាច់ជ្រូក សាច់គោហើយហ្នឹង»។

ច្បាប់ស្តីពីសញ្ជាតិ ឆ្នាំ១៩៩៦ ចែងថា ការទទួលបានសញ្ជាតិខ្មែរ អាចកើតឡើងបាន នៅក្នុងករណីការទទួលសញ្ជាតិខ្មែរពីកំណើត ការទទួលសញ្ជាតិខ្មែរតាមរយៈអាពាហ៍ពិពាហ៍ និង ការទទួលសញ្ជាតិខ្មែរតាមរយៈការសុំចូលសញ្ជាតិ (សញ្ជាតិតូបនីយកម្ម)។

នាយកទទួលបន្ទុកកិច្ចការទូទៅនៃអង្គការសិទ្ធិមនុស្សលីកាដូ លោក អំ សំអាត ចាត់ទុកការផ្តល់សញ្ជាតិឱ្យបរទេស តាមរយៈអ្នករត់ការបង់លុយ មិនអនុវត្តតាមច្បាប់ ហើយថាវាក៏ជាការរំលោភនូវសេចក្តីទុកចិត្តរបស់ច្បាប់កម្ពុជា។

មួយវិញទៀតលោកថា ការផ្តល់សញ្ជាតិតូបនីយកម្មមួយៗ ត្រូវមានការសិក្សាអំពីប្រវតិ្ត អំពីប្រភពចំណូឡឱ្យបានច្បាស់លាស់ មិនមែនត្រឹមតែថា ឱ្យតែគេមានលុយវិនិយោគ ឬក៏មានលុយជួយរដ្ឋាភិបាលអាចចូលសញ្ជាតិខ្មែរបានោះទេ។

លើសពីនេះ លោកថា ប្រសិនបើលុយទាំងអស់នោះ បានមកពីបទឧក្រិដ្ឋលាងលុយកង្វក់ ឬជួញដូរមនុស្ស ការផ្តល់សញ្ជាតិនឹងប៉ះពាល់ទៅដល់មុខមាត់ប្រទេសជាតិ និងបង្កហានិភ័យដល់សង្គមកម្ពុជា ។

លោកបន្តថា៖«កាលណាមិនអនុវត្តតាមល័ក្ខខណ្ឌនៃច្បាប់ផ្តល់សញ្ជាតិតូបនីយកម្មវាចូលរឿងអំពើមិនប្រក្រតីនៃការរត់ការ អំពើពុករលួយផ្សេងៗទៀតដែលវាធ្វើឱ្យប៉ះពាល់ទៅសង្គមជាតិ»។

បើតាមអ្នកឃ្លាំមើលការរំលោភសិទ្ធិមនុស្សរូបនេះ ដើម្បីទប់ស្កាត់គ្រោះថ្នាក់សង្គមតាមរយៈការផ្តល់សញ្ជាតិឱ្យទៅជនបរទេស មេដឹកនាំត្រូវទប់ស្កាត់អំពើពុករលួយ និងពង្រឹងប្រសិទ្ធភាពនៃការអនុវត្តច្បាប់។

ប្រធានក្រុមអង្គភាពអ្នកនាំពាក្យរដ្ឋាភិបាល លោក ផៃ ស៊ីផាន កាលពីម្សិលម៉ិញ សុំមិនធ្វើអត្ថាធិប្បាយជុំវិញរឿងនេះ ដោថាអស់សមត្ថកិច្ច ក្នុងការនិយាយជាមួយអ្នកសារព័ត៌មាន ហើយបានជំរុញឱ្យទាក់ទងលោក ប៉ែន ប៉ុនណា ដែល Newsroom Cambodia មិនអាចទាក់ទងបាន។

ចំណែក អគ្គនាយករងនៃអគ្គនាយកដ្ឋានអន្តោប្រវេសន៍ លោក កែវ វណ្ណថន មិនអាចទាក់ទងបាននៅថ្ងៃទី ២២ សីហានេះ ដោយទូរស័ទ្ទចូលជាច្រើនដងគ្មានអ្នកទទួល។

បើតាមរបាយការណ៍បូកសរុបលទ្ធផលការងាររបស់ក្រសួងមហាផ្ទៃ ចេញផ្សាយនៅថ្ងៃទី២២ ខែកម្ភៈ ឆ្នាំ២០២២ ចាប់ពីឆ្នាំ១៩៩៩ដល់ឆ្នាំ២០២២ ជនបរទេសសុំចូលសញ្ជាតិខ្មែរតាមរយៈសញ្ជាតូបនីយកម្មសរុបចំនួន ២៥២៨នាក់។ ជនបរទេសទាំងនោះមានសញ្ជាតិដើមចំនួន៥០សញ្ជាតិ។

ដោយឡែក របាយការណ៍របស់អគ្គនាយកដ្ឋានអន្តោប្រវេសន៍ចេញផ្សាយនៅថ្ងៃទី២២ ខែតុលា ឆ្នាំ២០២២ បញ្ជាក់ថា តាមប្រតិបត្តិការចុះត្រួតពិនិត្យជនបរទេសនៅទូទាំងប្រទេស មានជនបរទេសចំនួន ៣០.៨៣៤នាក់ ក្នុងនោះជនបរទេស ២.៤១៦នាក់ មកធ្វើការងារខុសច្បាប់គ្មានបណ្ណការងារនៅក្នុងប្រទេសកម្ពុជា។

ពាក់ព័ន្ធនឹងការវាយតម្លៃពីកម្រិតអំពើពុករលួយវិញ បាយការណ៍ថ្មីមួយរបស់អង្គការអន្តរជាតិឃ្លាំមើលអំពើពុករលួយសកល ចេញផ្សាយដើមឆ្នាំ២០២៣ បានរកឃើញថា ៥ឆ្នាំជាប់គ្នា កម្ពុជាជាប់ចំណាត់ថ្នាក់ជាប្រទេសមានអំពើពុករលួយអាក្រក់ជិតបាតតារាង បើទោះបីកម្ពុជា មានច្បាប់ប្រឆាំងអំពើពុករលួយសម្រាប់ទប់ស្កាត់ក្ដី។

ច្បាប់ស្តីពីការប្រឆាំងអំពើពុករលួយរបស់កម្ពុជាប្រកាសឱ្យប្រើនៅថ្ងៃទី១ ខែមេសា ឆ្នាំ២០១០ បញ្ជាក់ពីគោលបំណងលើកកម្ពស់ប្រសិទ្ធភាពនៃការដឹកនាំរដ្ឋច្រើនយ៉ាង។

ក្នុងនោះមានទាំងការ«ពង្រឹងអភិបាលកិច្ច និងនីតិរដ្ឋ នៅក្នុងការដឹកនាំ និង ការគ្រប់គ្រងរដ្ឋ ព្រមទាំងរក្សាភាពស្អាតស្អំ និងយុត្តិធម៌ជាមូលដ្ឋានចាំបាច់ ក្នុងការអភិវឌ្ឍសង្គមជាតិ »។

អ្នកសិក្សាផ្នែកច្បាប់ លោក វ៉ន ចាន់ឡូត ធ្លាប់និយាយថា បើយោងតាមរបាយការណ៍របស់អង្គការតម្លាភាពអន្តរជាតិ កម្ពុជាបានបន្តញាំញីដោយអំពើពុករលួយធ្ងន់ធ្ងរ និងធ្លាក់ចុះយ៉ាងគំហុកនូវប្រព័ន្ធពង្រឹងនីតិរដ្ឋ ដោយសារតែក្បាលម៉ាស៊ីនដឹកនាំរដ្ឋបច្ចុប្បន្ន បាត់បង់ប្រព័ន្ធត្រួតពិនិត្យអំណាច រវាងរដ្ឋសភា តុលាការ និងរដ្ឋាភិបាល។

ប៉ុន្តែលោកគិតថា កម្ពុជាអាចរើខ្លួនពីវិបត្តិនេះបាន បើរដ្ឋាភិបាលមានឆន្ទៈបង្ហាញនូវតម្លាភាព និងគណនេយ្យភាពក្នុងការដឹកនាំ រួមទាំងពង្រឹងប្រព័ន្ធនីតិរដ្ឋឡើងវិញ តាមរយៈបង្កើតឱ្យមានតុល្យភាពអំណាចរវាងរដ្ឋសភា តុលាការ និងរដ្ឋាភិបាល។

មួយវិញទៀតលោកថា បើរដ្ឋាភិបាលមានឆន្ទៈ ត្រូវបង្កើតឱ្យមានការចូលរួមពីគ្រប់ភាគីពាក់ព័ន្ធ រួមទាំងក្រុមអង្គការសង្គមស៊ីវិល ក្នុងការតាមដានការអនុវត្តច្បាប់ បង្កើតឱ្យមានប្រព័ន្ធសុវត្ថិភាព និងផ្តល់រង្វាន់លើកទឹកចិត្តសម្រាប់អ្នករាយការណ៍ ឬហ៊ានលាតត្រដាងពីអំពើពុករលួយ ដែលថា នេះជាការរួមចំណែកជំរុញឱ្យវិធានការទប់ស្កាត់អំពើពុករលួយដើរទៅមុខ។

រដ្ឋាភិបាល និងស្ថាប័នព័ត៌មានឯករាជ្យយល់ឃើញខុសគ្នាពីសេរីភាពសារព័ត៌មាននៅកម្ពុជា

សុត បាន (Soth Ban) — Fri, 18 Aug 2023 08:44:49 +0000

សេរីភាពសារព័ត៌មាននៅកម្ពុជា បានក្លាយជាចំណោទដែលស្មុគស្មាញសម្រាប់ភាគីពាក់ព័ន្ធនៅក្នុងវិស័យមួយនេះ ដែលពួកគេយល់ឃើញផ្សេងគ្នារវាងស្ថាប័នរដ្ឋាភិបាល និងអង្គភាពមិនមែនរដ្ឋាភិបាលផ្នែកប្រព័ន្ធផ្សព្វផ្សាយ ទាក់ទិនលំហសេរីភាពសារព័ត៌មាន នៅក្នុងដំណាក់កាលចុងក្រោយនេះ។

អ្នកនាំពាក្យក្រសួងព័ត៌មាន លោក មាស សុភ័ណ្ឌ បានប្រាប់គេហទំព័រ Newsroom Cambodia នៅថ្ងៃទី ១៧ សីហា ២០២៣ ថាប្រទេសកម្ពុជាបានទទួលស្គាល់សិទ្ធិរបស់អ្នកសារព័ត៌មានដែលត្រូវបានធានាដោយរដ្ឋធម្មនុញ្ញ និងច្បាប់ស្ដីពីរបបសារព័ត៌មានដោយពេញលេញ។លោកបន្តថា អ្នកសារព័ត៌មានទាំងអស់នៅក្នុងប្រទេសកម្ពុជាមានឯករាជ្យភាពរបស់ខ្លួន ក្នុងការចុះយកព័ត៌មានដោយអនុវត្តឱ្យស្របទៅតាមវិជ្ជាជីវៈរបស់ខ្លួន ហើយបំពេញការងាររបស់ពួកគេ ធ្វើឡើងដោយគ្មានការគាបសង្កត់ ឬគំរាមគំហែងណាមួយនោះទេ។

លោកបន្តថា៖«សិទ្ធិសេរីភាពសារព័ត៌មានត្រូវបានធានានិងការពារដោយច្បាប់។ដោយមិនមានការរើសអើង ការគំរាមគំហែងនិងការរឹតត្បិតដូចការលើកឡើងរបស់ក្រុមមួយចំនួននោះទេ» ។

បើតាមមន្រ្តីរូបនេះ ក្រសួងព័ត៌មានតែងអនុវត្តតាមគោលការណ៍ច្បាប់ចំពោះស្ថាប័នណាដែលមិនគោរពវិជ្ជាជីវៈសារព័ត៌មាន ឬក្រមសីលអ្នកសារព័ត៌មានត្រូវតែដកសិទ្ធិ ឬចាត់វិធានការច្បាប់ភ្លាមៗបើរកឃើញថាមានកំហុសផ្នែកវិជ្ជាជីវៈផ្នែកសារព័ត៌មាន។ក៏ប៉ុន្តែការអនុវត្តបែបនេះមិនមែនមានន័យថាជាការគំរាមគំហែង និងរឹតត្បិត ឬរំលោភសិទ្ធិសេរីភាព នៃការបញ្ជេញមតិនោះទេ វាជាការអនុវត្តច្បាប់ស្តីពីរបបសារព័ត៌មាននៅកម្ពុជា ដែលមានជាធរមាន។

លោកបន្តថា៖«ប្រសិនបើការបិទឬក៏ការចាត់វិធានការណាមួយទៅលើសារព័ត៌មានដែលខុសច្បាប់ សារព័ត៌មានដែលគ្មានក្រមសីលធម៌វិជ្ជាជីវៈ ដែលគ្មានសីលធម៌ក្នុងការផ្សព្វផ្សាយព័ត៌មាន។ តើនោះជាការរំលោភសិទ្ធិសេរីសារព័ត៌មានឬក៏ធ្វើឱ្យសេរីភាពសារព័ត៌មានធ្លាក់ចុះឬយ៉ាងណា!។កាលដែលសារព័ត៌មានមួយចំនួនដែលទទួលការអនុវត្តវិធានការរដ្ឋបាល ក៏ដូចជាវិធានការច្បាប់ហ្នឹងគឺផ្អែកទៅលើការអនុវត្តវិជ្ជាជីវៈរបស់គាត់ គ្មានក្រមសីលធម៌ ខ្វះការទទួលខុសត្រូវផ្ទុយទៅនឹងច្បាប់ វាមិនមែនជាការរឹតត្បិតសិទ្ធិសេរីភាពសារព័ត៌មានទេ»។

ផ្ទុយពីការលើកឡើងនេះ នាយកប្រតិបត្តិនៃសម្ព័ន្ធអ្នកសារព័ត៌មានកម្ពុជា (CamboJA) លោក ណុប វី រកឃើញថាចាប់តាំងពីឆ្នាំ២០១៧មកស្ថាប័នសារព័ត៌មានឯករាជ្យមួយចំនួនត្រូវបានបិទទ្វារជាបន្តបន្ទាប់ជាពិសេសស្ថាប័នព័ត៌មានដែលហ៊ានរិះគន់ទៅលើសកម្មភាព អសកម្មភាពនានារបស់រដ្ឋាភិបាល ឬក៏ស្ថាប័នព័ត៌មានទាំងនោះ ព្យាយាមផ្សាយអំពីព័ត៌មានរស៊ើបផ្សេងៗរបស់ថ្នាក់ដឹកនាំ។

លោកបន្តថា បើផ្អែកលើរបាយការណ៍របស់អង្គការសារព័ត៌មានគ្មានព្រំដែន ក៏ធ្លាប់បានបង្ហាញពីការធ្លាក់ចុះនៃកម្រិតសេរីភាពសារព័ត៌មាននៅកម្ពុជាដែរកាលពីប៉ុន្មានឆ្នាំមុននេះ។

លោកបន្តថា៖«ចន្លោះឆ្នាំ២០១៧យើងឃើញមានការបិទជាបន្តបន្ទាប់តាំងពីកាសែត The Cambodia Daily មានការផ្លាស់ប្តូរថ្នាក់ដឹកនាំនៅភ្នំពេញប៊ុស្តិ៍ មានការបិទការិយាល័យនៅស្រុកខ្មែរនៃវិទ្យុអាស៊ីសេរី។ហើយយើងឃើញចុងក្រោយនេះមានការបិទសារព័ត៌មានវីអូឌីជាដើម»។

ប្រភពដដែលអះអាងទៀតថាសេរីភាពសារព័ត៌មាននៅកម្ពុជាកំពុងប្រឈមនូវការរឹតត្បិត និងការការគំរាមគំហែងជាបន្តបន្ទាប់ពីសំណាក់អាជ្ញាធរ។បើតាមលោក ណុប វី មិនតែប៉ុណ្ណោះអាជ្ញាធរតែងតែហាមឃាត់និងរារាំងអ្នកសារព័ត៌មានឯករាជ្យមិនឱ្យចុះទៅផ្តិតយករូបភាពនៅកន្លែងកើតហេតុផ្ទាល់ក៏មានដែរ ដូចជាករណីកូដកម្មនៅទីតាំងបន់ល្បែង ណាហ្គាវើលដ៍ជាដើម។

លោកបន្តថា៖«បច្ចុប្បន្នលំហរនៃសេរីភាពសារព័ត៌មាននៅមានកម្រិតណាស់។ការអនុវត្តសិទ្ធិសេរីភាពសារព័ត៌មានពិតជាមានការរឹតត្បិតហើយនឹងមានការគំរាមគំហែង»។

កាលពីខែឧសភា ឆ្នាំ២០២៣ ក្រុមអង្គការមិនមែនរដ្ឋាភិបាល បានចេញសេចក្តីថ្លែងការណ៍រួមគ្នាមួយ បង្ហាញពីក្តីបារម្ភនៃការយាយី និងការររួមតូចនៃប្រព័ន្ធផ្សព្វផ្សាយឯករាជ្យនៅកម្ពុជា។

តាមរយៈលិខិតនេះស្ថាប័នផ្នែកប្រព័ន្ធផ្សព្វផ្សាយទាំងនោះសង្កេឃើញថាមួយរយៈពេលចុងក្រោយនេះ អ្នកសារព័ត៌មានក្នុងប្រទេសកម្ពុជាកំពុងស្ថិតក្នុងហានិភ័យ ដោយសារលំហរសេរីភាពត្រូវបានរឹតត្បិត ក្រោមហេតុផលថា ការបំពេញការងារតាមបែបវិជ្ជាជីវៈត្រូវរង់ការចោទប្រកាន់ថា «ញុះញង់ និងបរិហាកេរ្តិ៍» ជាដើម។

នៅថ្ងៃទី១៥ ខែកុម្ភៈ ឆ្នាំ២០២៣ ក្រសួងព័ត៌មានបានសម្រេចចិត្តបិទទ្វារ វិទ្យុសំឡេងប្រជាធិបតេយ្យ វីអូឌី ក្រោយលោកនាយករដ្ឋមន្រ្តី ហ៊ុន សែន ប្រតិកម្មដោយលើកឡើងថាស្ថាប័នមួយនេះ អនុវត្តការងារខ្វះវិជ្ជាជីវៈ និងផ្សាយព័ត៌មានខុសពីការពិត ទាក់ទងករណីកូនប្រុសច្បងរបស់លោក គឺលោក ហ៊ុន ម៉ាណែត។

បើទោះជាបែបណា ការបិទទ្វារវិទ្យុ សំឡេងប្រជាធិបតេយ្យ វីអូឌី នេះបានបង្ខំឱ្យអង្គការសម្ព័ន្ធភាពសកលតាមដានសេរីភាពជាមូលដ្ឋាននៅទូទាំងពិភពលោក ដែលមានឈ្មោះជាភាសាអង់គ្លេសថា CIVICUS បានដាក់ប្រទេសកម្ពុជាក្នុងបញ្ជីតាមដានរបស់ខ្លួន។

អង្គការអន្តរជាតិដែលមានការិយាល័យកណ្តាលនៅ South Africa ដែលមានសមាជិកច្រើនជាង ៩,០០០ សមាជិក ក្នុងចំណោមប្រទេសជាង ១៧៥ ប្រទេសនៅលើពិភពលោកនេះ លើកឡើងនៅក្នុងរបាយការណ៍របស់ខ្លួនថា ការដាក់បញ្ជីនៃការតាមដាននេះ ដោយសារសិទ្ធិជាមូលដ្ឋានរបស់ពលរដ្ឋ និងលំហសេរីភាពផ្នែកប្រព័ន្ធផ្សព្វផ្សាយ ត្រូវធ្លាក់ចុះ និងរឹតត្បិតក្នុងកម្រិតដែលគួរឱ្យព្រួយបារម្ភ។

ក្រោយមានការរិះគន់ អំពីសិទ្ធិសេរីភាព និងដំណើរការប្រជាធិបតេយ្យ មិនអាចដើរទៅមុខបាន ទាំងសហរដ្ឋអាមេរិក សហភាពអឺរ៉ុប ជប៉ុន អង់គ្លេស និងអាល្លឺម៉ង់ ជាដើម បានប្រតិកម្មដោយចំៗ និងមិនលាក់លៀមដែលពុំធ្លាប់មាន ក្រោយការបោះឆ្នោតជ្រើសតាំងតំណាងរាស្រ្ត បិទបញ្ចប់ថា ការបោះឆ្នោតនេះ គ្មានយុត្តិធម៌ និងមិនអាចទទួលយកបាន។

សហគមន៍អន្តជាតិទាំងនោះ លើកឡើងដូចៗគ្នាថា នៅមុនការបោះឆ្នោតមកដល់ សិទ្ធិជាមូលដ្ឋានរបស់ពលរដ្ឋ គណបក្សនយោបាយ និងប្រព័ន្ធផ្សព្វផ្សាយត្រូវបានរដ្ឋាភិបាលដកហូត។ក្រៅពីការបិទផ្លូវដូចនេះហើយ កាតព្វកិច្ចជាអន្តរជាតិដែលកម្ពុជាមាននាទីត្រូវអនុវត្ត ដូចជាកិច្ចព្រមព្រៀងសន្តិភាពទីក្រុងប៉ារីស ជាដើម រដ្ឋាភិបាលមិនបាបំពេញតាមកិច្ចសន្យារបស់ខ្លួនទេ។

ដោយឡែក នាយកស្តីទីនៃមជ្ឈមណ្ឌលកម្ពុជាដើម្បីប្រព័ន្ធផ្សព្វផ្សាយឯករាជ្យ (CCIM) លោក អ៊ិត សូធឿត ក៏ឯកភាពដែរថា អង្គភាពព័ត៌មានគឺជាស្ថាប័នសំខាន់ ជាពិសេសស្ថាប័នព័ត៌មានឯករាជ្យ ដែលមិនចំណុះឱ្យរដ្ឋ ឬមិនមាននិន្នាការគណបក្សនយោបាយ។មិនតែប៉ុណ្ណោះ វាក៏ជាកន្លែងដែលផ្ដល់ព័ត៌មានពិតដល់សាធារណជនដែលត្រូវទទួលបានពីការផ្សព្វផ្សាយ ដោយឈរលើគោលការណ៍ឯករាជ្យ វិជ្ជាជីវៈ និងជឿទុកចិត្ត។

បើតាមលោក អ៊ិត សូធឿត ផ្ទុយទៅវិញ រដ្ឋាភិបាលបែរជាខ្លាចចំពោះការរិះគន់ និងមិនហ៊ានបង្ហាញការពិតពីស្ថានភាពសង្គមឱ្យមនុស្សទូទៅបានដឹងពីភាពចន្លោះប្រហោងនៃបញ្ហាដែលត្រូវដោះស្រាយ តាមរយៈប្រព័ន្ធផ្សព្វផ្សាយឯករាជ្យទេ។

លោកបន្តថា៖«ស្ថានភាពសេរីភាពសារព័ត៌មាននៅកម្ពុជាយើងស្ថិតនៅក្នុងស្ថានភាពមួយដ៏លំបាកលំបិនដោយសារតែអ្នកសារព័ត៌មានដែលរាយការណ៍ពីបញ្ហារិះគន់ឬក៏បង្ហាញពីចំនុចអសកម្ម ចំនុចអវិជ្ជមានរបស់រដ្ឋាភិបាលគឺតែងតែជួបនូវបញ្ហាការរារាំងក៏ដូចជាការគំរាមគំហែងជាបន្តបន្ទាប់។អ្នកសារព័ត៌មានឯករាជ្យនៅតែរងការយាយីឬក៏ការរារាំងពីសំណាក់អាជ្ញាធរខណៈពេលដែលពួកគាត់បំពេញការងារ»។

លើសពីនេះទៅទៀត ក្នុងនាមស្ថាប័នឯករាជ្យព្យាយាមអនុវត្តជានិច្ចនូវក្រមសីលធម៌ និងវិជ្ជាជីវៈសារព័ត៌មាន ហើយតែងផ្សព្វផ្សាយព័ត៌មានដែលឈរលើការពិតជាដរាប។មិនតែប៉ុណ្ណោះ ការបាត់បង់នូវស្ថាប័នសារព័ត៌មានឯករាជ្យនឹងនាំឱ្យមានកង្វះនៃតម្លាភាពជាពិសេសការទទួលខុសត្រូវជុំវិញការអនុវត្តការងាររបស់មន្រ្តីរដ្ឋាភិបាលទាំងនៅថ្នាក់ជាតិ និងថ្នាក់ក្រោមជាតិ។

លោកបន្តថា៖«យើងបានព្យាយាមគោរពតាមក្រមសីលធម៌ វិជ្ជាជីវៈសារព័ត៌មាន។ប៉ុន្តែនូវតែពិបាកក្នុងការទទួលបានអាជ្ញាប័ណ្ឌ ហើយដំណើរការនៃការរំលាយឬដកអាជ្ញារប័ណ្ឌនោះទៀតសោត វាដូចមិនទាន់ជាដំណើរមួយដែលមានតម្លាភាពនិងច្បាស់លាស់ទេ» ។

បើទោះបែបណា លោកនាយករដ្ឋមន្រ្តី ហ៊ុន សែន ធ្លាប់ប្រតិកម្មចំពោះជំហរសហគន៍អន្តរជាតិ ជាញឹកញាប់ថា កម្ពុជាជារដ្ឋឯករាជ្យ និងមានអធិបតេយ្យត្រឹមត្រូវ។ការបន្តរិះគន់ពីសហគមន៍អន្តរជាតិនេះ គឺមានន័យថាជាការជ្រៀតជ្រែកផ្ទៃក្នុងកិច្ចការកម្ពុជា។

កាលពីថ្ងៃទី២ ខែឧសភា ឆ្នាំ២០២៣ អង្គការសង្គមស៊ីវិលប្រមាណ១០ស្ថាប័ន បានចេញលិខិតរួមគ្នាមួយដោយទទូចស្នើឱ្យរដ្ឋាភិបាលបើកលំហរសេរីភាព និងសុវត្ថិភាពពេញលេញដល់អ្នកសារព័ត៌មានដើម្បីអាចឱ្យពួកគេបំពេញការងារប្រកបដោយវិជ្ជាជីវៈដោយមិនមានការរឹតត្បិត និងភ័យខ្លាច។

ជាងនេះទៀត ស្ថាប័នព័ត៌មានទាំងនោះ ទទូចឱ្យរដ្ឋាភិបាលកម្ពុជាបញ្ឈប់ការធ្វើទុក្ខបុកម្នេញគ្រប់ប្រភេទប្រឆាំងស្ថាប័នសារព័ត៌មាន និងអ្នកសារព័ត៌មានដែលហ៊ានរាយការណ៍ពីបញ្ហាអសកម្មផ្សេងៗនៅក្នុងសង្គម និងដោះលែងអ្នកសារព័ត៌មានដែលកំពុងជាប់ឃុំ ជាពិសេសបញ្ឈប់ការប្រើប្រាស់ច្បាប់ព្រហ្មទណ្ឌដាក់ទោសទណ្ឌលើអ្នកសារព័ត៌មាន៕

មន្ត្រីរដ្ឋាភិបាលនិងអ្នកឃ្លាំមេីលសំអាងខុសគ្នាពីវិធានការពារព្រំដែន

សុត បាន (Soth Ban) — Tue, 15 Aug 2023 10:48:09 +0000

អ្នកឃ្លាំមើលនិងមន្ត្រីរដ្ឋាភិបាលសំអាងខុសគ្នាពីវិធានការពារព្រំដែន ដើម្បីទប់ស្កាត់បរទេសឈ្លានពាន ដោយម្ខាងជំរុញឱ្យដាំដើមត្នោតជាផ្នែកនៃការទប់ស្កាត់ តែម្ខាងយល់ថា កត្តាចម្បងវាទាល់តែអ្នកកាន់អំណាចមានស្មារតីជាតិនិយមខ្ពស់ រួមទាំងពង្រីកហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធនៅតាមខ្សែក្រវ៉ាត់ព្រំដែនទេីបអាចទប់ស្កាត់បាន។

ក្នុងពិធីអបអរសាទររុក្ខទិវា៩កក្កដា ឆ្នាំ២០២៣ អភិបាលខេត្តកំពត លោក ម៉ៅ ធនិន បានអំពាវនាវឱ្យកងកម្លាំងនៅតាមខ្សែបន្ទាត់ព្រំដែនកម្ពុជា-វៀតណាម ជួយដាំនិងថែទាំដើមត្នោត ដោយថាវាជាផ្នែកចូលរួមការពារអត្តសញ្ញាណជាតិ ដើម្បីកុំឱ្យបរទេសឈ្លានពាន ឬបន្លំយកទឹកដីកំណើតរបស់ខ្មែរ។

លោកថា៖«យើងដាំនៅលើដងផ្លូវជាប់ជាមួយនឹងខ្សែក្រវ៉ាត់ព្រំដែន។[..]ខ្ញុំគ្រាន់តែចង់ជំរាបជូនថាត្នោតគឺជាអត្តសញ្ញាណនៃជាតិរបស់យើង។អ៊ីចឹងខ្ញុំសុំឱ្យពុកម៉ែរបស់យើងចូលរួមថែទាំនូវអត្តសញ្ញាណជាតិយើងទាំងអស់គ្នា»។

ប្រធានមន្ទីរកសិកម្ម រុក្ខាប្រមាញ់ ខេត្តកំពត លោក វ៉ាន ធឿន ឱ្យដឹងនៅថ្ងៃទី១៥ ខែសីហាថា មកដល់ពេលនេះ ស្ថាប័នពាក់ព័ន្ធ បានដាំដើមត្នោតបានចំនួន៧៥០០ដើម តាមខ្សែក្រវាត់ព្រំដែនកម្ពុជា-វៀតណាម ប្រវែង ៥ គីឡូម៉ែត្រ ស្ថិតនៅចំណុចអន្លង់ថ្ងាន់ ភូមិអន្លង់ថ្ងាន់ ឃុំឬស្សីស្រុកខាងកើត ស្រុកកំពង់ត្រាច ខេត្តកំពត។

ដោយឡែកអ្នកនាំពាក្យគណបក្សភ្លើងទៀន លោក គីម សួរភិរទ្ធិ យល់ថា ដើមត្នោតគ្រាន់តែជារុក្ខជាតិគ្មានវិញ្ញាណ មិនមែនជារបងដ៏រឹងមាំក្នុងការការពារព្រំដែនទេ។

លោកគូសបញ្ជាក់ថា ដើម្បីការពារព្រំដែនបាន រដ្ឋាភិបាលត្រូវមានឆន្ទៈមោះមុតតម្កល់ផលប្រយោជន៍ជាតិជាធំអនុវត្តច្បាប់ឱ្យបានម៉ឺងម៉ាត់ អភិវឌ្ឍន៍ហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធតាមបណ្តោយព្រំដែន និងការពារយ៉ាងប្តូរផ្តាច់ទើបការពារបាន។

លោកបន្តថា៖« រឿងដាំដើមត្នោតជារឿងបរិស្ថានមិនមែនជារឿងព្រំដែនទេ គ្មានប្រទេសណាគេធ្វើអ៊ីចឹងទេ»។

យ៉ាងណាលោកថា វាជារឿងល្អដែរ ដែលមន្រ្តីរដ្ឋាភិបាលបានគិតគូពីបញ្ហាព្រំដែន តាមរយៈជំរុញឱ្យដាំដើមត្នោតតាមបណ្តោយព្រំដែនជាអត្តសញ្ញាណជាតិ ខណៈបញ្ហាព្រំដែនត្រូវបានគេមើលឃើញថាកំពុងប្រឈមនឹងការគំរាមកំហែង។

លោកថា៖«សំខាន់គឺយើងរក្សាដីព្រំដែនយើងឱ្យវានៅអ៊ីចឹងទៅ មិនបាច់ដាំដើមត្នោតអីទេ រៀបចំតែផ្លូវក្រវ៉ាត់ឱ្យប្រជាពលរដ្ឋ មានទឹក មានភ្លើងវាល្អជាងដាំដើមត្នោតផង»។

អ្នកឃ្លាំមើលព្រំដែន ដែលបានភៀសខ្លួនទៅរស់នៅប្រទេសន័រវេស លោក ម៉ែន ណាត និយាយថា វិធានការទប់ស្កាត់ការឈ្លានពានទឹកដីពីប្ររទេសជិតខាង បក្សកាន់អំណាចកម្ពុជាត្រូវមានស្មារតីជាតិ និងត្រូវបោះបង្កោលរឹងមាំឱ្យដូចចិននិងរៀតណាម ។

លោកថា៖« អាជ្ញាធរព្រំដែនមានមនសិការ មានស្មារតីជាតិនឹងបានអាចទប់ស្កាត់បាន ទី៣ពង្រឹងមូលដ្ឋានច្បាប់ព្រំដែនឱ្យវារឹងមាំ »។

បន្ថែមពីនេះលោកថា ការរក្សាទឹកដីឱ្យបានគង់វង្ស រដ្ឋអំណាចត្រូវពង្រឹងស្មារតីជាតិ គោរពគោលការណ៍អន្តរជាតិ សន្តិសញ្ញាបារាំង ដែលអតីតព្រះមហាក្សត្របានតម្កល់ទុកនៅអង្គការសហប្រជាជាតិនិងត្រូវមានមនសិកាជាតិពិតប្រាកដ។

លោកថា៖« ចង់ការពារព្រំដែនមែនត្រូវអនុវត្តកិច្ចព្រមព្រៀងទីក្រុងប៉ារីសឡើងវិញ ពង្រឹងច្បាប់ព្រំដែនស្របតាមច្បាប់អន្តរជាតិឆ្នាំ១៩៦០ជាង នោះបានអាចធានាបូរណភាពទឹកដីបាន»។

មាត្រា២ នៃរដ្ឋធម្មនុញ្ញកម្ពុជា ចែងថា បូរណភាពទឹកដីរបស់ព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា មិនអាចរំលោភបានដាច់ខាតក្នុងព្រំដែនរបស់ខ្លួន ដែលមានកំណត់លើផែនទីមាត្រដ្ឋានខ្នាត១/១០០ ០០០ ដែលធ្វើនៅចន្លោះឆ្នាំ១៩៣៣-១៩៥៣ ហើយត្រូវបានទទួលស្គាល់ជាអន្តរជាតិនៅចន្លោះឆ្នាំ ១៩៦៣-១៩៦៩។

កម្ពុជាមានផ្ទៃដីសរុបទំហំ១៨១០៣៥គីឡូម៉ែត្រការ៉េ។ មានព្រំប្រទល់ដីគោកជាប់ប្រទេសវៀតណាម ១ ២៧០គីឡូម៉ែត្រ។

យ៉ាងណា បើទោះបីការបោះបង្គោលព្រំដែនកម្ពុជា វៀតណាម នាសម័យទំនើបនេះ រងការរិះគន់ពីអ្នកឃ្លាំមើលនិងអ្នកនយោបាយប្រឆាំងថា កម្ពុជាបានខាតបង់ដោយសារការបោះបង្គោលព្រំដែនបច្ចុប្បន្នមិនយកតាមបង្គោលចាស់ដែលបន្សល់ទុកពីសម័យអាណានិគមនិយមបារាំងក្តី តែយន្តការនៃការបោះបង្គោលព្រំដែននេះមិនត្រូវបានផ្អាកទេ។

ជាងនេះទៅទៀត អ្នកដែលធ្លាប់រិះគន់ មានអតីតតំណាងរាស្ត្របក្សប្រឆាំង លោក អ៊ុំ សំអាន និងលោក ហុង សុខហួរ ជាដើម ត្រូវជាប់ពន្ធនាគារច្រើនឆ្នាំក្រោមបណ្តឹងរបស់រដ្ឋាភិបាល។

អំឡុងខែឧសភាឆ្នាំ២០២២ រដ្ឋាភិបាលកម្ពុជា ដែលនាំដោយលោកនាយករដ្ឋមន្ត្រី ហ៊ុន សែន និងភាគីវៀតណាម បានឯកភាពគ្នាលើការបោះបង្គោលព្រំដែនគោកបាន៩០ភាគរយ ហើយនៅសល់១០ភាគរយទៀត ស្ថិតក្នុងតំបន់ដាក់ដាំនិងដាក់ហូត ក្នុងខេត្តមណ្ឌលគិរី រដ្ឋាភិបាលអះអាងថា ភាគីទាំងពីរនឹងបន្តចរចា ដើម្បីឈានទៅបោះបញ្ចប់។

ព័ត៌មានស៊ីជម្រៅ៖ ពលរដ្ឋដែលមានជម្លោះដីធ្លីជាមួយក្រុមហ៊ុន២ក្នុងខេត្តកោះកុងត្អូញត្អែរពីផលលំបាកក្រោយសាច់ញាតិឃុំខ្លួននៅពន្ធនាគារ

សុត បាន (Soth Ban) — Tue, 08 Aug 2023 08:19:46 +0000

វិវាទដីធ្លីនៅក្នុងខេត្តកោះកុងរវាងពលរដ្ឋជិត២០០គ្រួសារ ជាមួយនិងក្រុមហ៊ុន២k ក្រុមដែលទទួលបានសិទ្ធិវិនិយោគក្រោមគោលការណ៍អភិវឌ្ឍន៍ បានបន្តអូសបន្លាយជិត២០ឆ្នាំមកហើយដោះស្រាយមិនចេញ បានជំរុញឱ្យសហគមន៍ត្រូវប្រឈមមុខនឹងផ្លូវច្បាប់ និងមានអ្នកខ្លះត្រូវជាប់ឃុំ និងរង់ការចោទប្រកាន់តាមផ្លូវតុលាការជាដើម ក្នុងរយៈពេលចុងក្រោយនេះ។

ពលរដ្ឋដែលរស់នៅក្នុងស្រុកស្រែអំបិល ស្រុកបុទុមសាគរ និងស្រុកថ្មបាំង ក្នុងខេត្តកោះកុង ដែលមានវិវាទដីធ្លីជិត២០ឆ្នាំ ជាមួយក្រុមហ៊ុនរបស់លោក លី យ៉ុងផាត់ និងក្រុមហ៊ុន ហេង ហ៊ុយ អភិវឌ្ឍន៍ (Heng Huy Development Co., Ltd) អះអាងស្រដៀងគ្នាថា ការចេញមុខតវ៉ារបស់ពួកគេកន្លងទៅ គឺពុំមែនបង្កើតព្រឹត្តិការណ៍ ញុះញង់ ដូចតុលាការចោទប្រកាន់នោះទេ។ ពួកគេថា គោលបំណងតែមួយគត់ គឺដើម្បីជំរុញឱ្យអាជ្ញាធរជួយពន្លឿនដោះស្រាយវិវាទដីធ្លីឱ្យបានសមរម្យជូនពួកគេ។

ប្រពន្ធសកម្មជនដីធ្លីកំពុងជាប់ឃុំ លោក សុខ ជ័យ គឺលោកស្រី ប៉ែន ខា រស់នៅស្រុកស្រែអំបិល ដែលមានវិវាទដីធ្លី ជាមួយក្រុមហ៊ុន ហេង ហុយ លើកឡើង ថា បច្ចុប្បន្នលោកស្រី និងពលរដ្ឋ១៩៦គ្រួសារ រស់នៅទាំងត្រដរ រកព្រឹកខ្វះល្ងាច គ្មានដីស្រែអាស្រ័យផលជាង១០ឆ្នាំមកហើយ ខណៈដែលប្ដីរបស់លោកស្រីក៏ជាប់ពន្ធនាគារអស់រយៈជាង១ខែហើយ ព្រោះតែ ចេញតវ៉ារកដំណោះស្រាយវិវាទដីធ្លី។

ការប្រើប្រាស់ប្រព័ន្ធតុលាការគំរាមកំហែងរបស់អាជ្ញាធរពាក់ព័ន្ធមកលើពលរដ្ឋ ដើម្បីបញ្ឈប់ការតវ៉ារឿងដីធ្លីនេះ លោកស្រី ប៉ែន ខា មើលឃើញថាជាទង្វើមិនត្រឹមត្រូវ ហើយជាអំពើអយុត្តិធម៌ គ្មានតម្លាភាពមកលើពលរដ្ឋស្លូតត្រង់ ខណៈដែលពលរដ្ឋស្ទើរតែដាច់ស្បៀង ព្រោះគ្មានអ្វីបរិភោគប្រចាំថ្ងៃ។ លោកស្រីថា ចំណែកអ្នកមានលុយមានអំណាចដើរច្បាមយកដីពលរដ្ឋតាមតែអំពើចិត្ត បែរជាគ្មានកំហុស។

លោកបន្តថា៖«កាន់តែលំបាកខ្លាំងណាស់លោកគ្រូអើយ! ខ្ញុំមិនដឹងថាទៅរកស្អីបានទេរាល់ថ្ងៃ ព្រោះខ្ញុំអត់មានការងារអ្វីធ្វើផង។ ជួនកាល ទៅស៊ីឈ្នួលស្ទោងគេ ដើម្បីបានលុយឱ្យកូនរៀន។ កាលប្ដីខ្ញុំនៅគាត់បានដាក់លប(នេសាទត្រី) ដាក់អ៊ីចឹងហ្ន៎ា ដល់ពេលអត់ពីប្ដី អត់ហើយ» ។

កាលពីថ្ងៃទី២៩ មិថុនា ក្រុមសមត្ថកិច្ចខេត្ត កោះកុង ឃាត់ខ្លួនតំណាងពលរដ្ឋមានទំនាស់ដីធ្លីចំនួន១៣នាក់ បន្ទាប់ពីរារាំងរថយន្តដឹកពួកគេ ដែលព្យាយាមធ្វើដំណើរឡើងមកដាក់ញត្តិនៅក្រសួងយុត្តិធម៌ក្នុងរាជធានីភ្នំពេញ។ ប៉ុន្តែក្នុងចំណោម១៣នាក់នោះ តុលាការបានដោះលែង៤នាក់ ឱ្យនៅក្រៅឃុំជាមួយនឹងលក្ខខណ្ឌដ៏តឹងរ៉ឹងពីតុលាការ។ ចំណែក៩នាក់ទៀត ត្រូវបញ្ជូនទៅឃុំខ្លួននៅពន្ធនាគារព្រែកស្វាយ ខេត្តកោះកុង រហូតដល់ពេលនេះបានជាង១ខែហើយ ក្រោមបទចោទ«ញុះញង់ឱ្យប្រព្រឹត្តិបទឧក្រិដ្ឋជាអាទិ៍»។

ចំណែកពលរដ្ឋម្នាក់ទៀត នៅស្រុកស្រែអំបិល គឺ លោក ធី លាង ត្រូវជាប្ដីលោកស្រី យី គន្ធា ដែលកំពុងជាប់ឃុំក្នុងពន្ធនាគារ លើកឡើងថា ចាប់តាំងពីប្រពន្ធរបស់លោកត្រូវបានតុលាការចោទប្រកាន់ និងឃុំខ្លួនដាក់ពន្ធនាគារមក លោកពុំសូវមានសុខភាពល្អនោះទេ ដោយសារតែគិតច្រើន ហើយត្រូវចិញ្ចឹមកូនពីរនាក់នៅក្នុងបន្ទុក។

លោកទទូចឱ្យតុលាការទម្លាក់ការចោទប្រកាន់មកលើប្រពន្ធរបស់លោក និងពលរដ្ឋ៨នាក់ទៀត ឱ្យមានសេរីភាពឡើងវិញ។លោកបន្តថា បើសិនជាតុលាការនៅតែបន្តចោទប្រកាន់ និងធ្វើទុក្ខបុកម្នេញមកលើពលរដ្ឋបែបនេះទៀត គឺពលរដ្ឋកាន់តែធ្លាក់ខ្លួនក្រីក្រ មិនដឹងត្រូវទៅពឹងអ្វីនោះទេ ខណៈដែលដីក៏អស់គ្រួសារក៏បែកបាក់ឆ្ងាយប្រពន្ធកូន។ លោកបន្តថា ការចាប់ខ្លួនពលរដ្ឋដាក់ពន្ធនាគារ ពុំមែនជាដំណោះស្រាយ ត្រឹមត្រូវនោះឡើយ។

លោកបន្តថា៖«យើងជាអ្នកក្រីក្រ អ្នករង់គ្រោះដីធ្លី ហើយបែរជាចាប់ពួកគាត់ដាក់ពន្ធនាគារ។ និយាយទៅប្រព័ន្ធតុលាការនៅស្រុកខ្មែរអយុត្តិធម៌ចំពោះអ្នកទន់ខ្សោយ អ្នកក្រីក្រ មិនដោះស្រាយឱ្យពួកគាត់បែរជាចាប់គាត់ទៅដាក់គុក ដាក់ចង្វាក់វិញ» ។

ចំណែក ប្រជាពលរដ្ឋ ៨៤៣គ្រួសារ មានដីសរុប ជាង១ម៉ឺនហិកតារ (១ ៧២៧,៦) ហិកតារ ស្ថិតក្នុងស្រុកបុទុមសាគរ ស្រុកស្រែអំបិល និងស្រុកថ្មបាំង ខេត្តកោះកុង ក៏ត្រូវបានក្រុមហ៊ុន កោះកុងស៊ូហ្គើ ( Koh Kong Sugar ) និងកោះកុងផ្លេនថេសិន(Koh Kong Plantation Industry) របស់លោកឧកញ៉ា លី យ៉ុងផាត់ សមាជិកព្រឹទ្ធសភា ឈូសឆាយរំលោភយកអស់តាំងពីឆ្នាំ២០០៦ផងដែរ។

កាលពីថ្ងៃទី៨ ខែកុម្ភៈ ២០២១ សមាគមការពារសិទ្ធិមនុស្ស អាដហុក បានចេញរបាយការណ៍មួយដោយរកឃើញថា ប្រជាពលរដ្ឋជិត ២ម៉ឺនគ្រួសារ (១៧ ០៣៣គ្រួសារ)រងផលប៉ះពាល់ដោយសារវិវាទដីធ្លី ដែលមានទំហំជាង៥លានហិកតារ (៥២ ៦០១,៨៧ហិកតា)។ ចំណែកពលរដ្ឋ១៥៧នាក់ កំពុងជាប់បណ្ដឹងក្រោមការត្រួតពិនិត្យពីតុលាការ ខណៈជនរងគ្រោះ ១៧នាក់ទៀត កំពុងឃុំខ្លួនបណ្ដោះអាសន្នក្នុងពន្ធនាគារ ដោយសារការតវ៉ាទាមទារដីធ្លីរបស់ខ្លួន។

តំណាងពលរដ្ឋ៨៤៣គ្រួសារ រស់នៅស្រុកបុទុមសាគរ លោក ឈឹម សាផាន ដែលកំពុង ជាប់ពាក្យបណ្ដឹងពីតុលាការខេត្តកោះកុង ជាង១ឆ្នាំ ក្រោយពីលោក ចេញតវ៉ាដីធ្លី ប្រឆាំងនឹងក្រុមហ៊ុន លី យ៉ុងផាត។ លោកឡើងថា ការមិនអើពើពីសុខទុក្ខរបស់ពលរដ្ឋ ហើយបន្តធ្វើទុក្ខបុកម្នេញ ពីសំណាក់អាជ្ញាធរពាក់ព័ន្ធជាហូរហែនេះ គឺបង្ហាញពីអសមត្ថភាពដោះស្រាយវិវាទដីធ្លី។

លោកបន្តថា៖«ទី១ នៅពេលខាងមុខសូមឱ្យរដ្ឋាភិបាលអាណត្តិថ្មីដែលនាយករដ្ឋមន្ត្រីថ្មី លើកលែងការចោទប្រកាន់ដល់ប្រជាសហគមន៍ដីធ្លីទាំងអស់ហ្នឹង។ ទី២ សូមឱ្យដោះស្រាយដីធ្លីឱ្យពួកខ្ញុំតាមការស្នើសុំ បានដាក់លិខិតជូនដែលអាជ្ញាធរភូមិឃុំចុះហត្ថលេខាទទួលស្គាល់។»

អ្នកនាំពាក្យសាលាដំបូងខេត្តកោះកុង លោក ស៊ូ សុវណ្ណារ៉ា ប្រាប់ Newsrom Cambodia នៅថ្ងៃទី០៧ ខែសីហាយ៉ាងខ្លីថា ការចោទប្រកាន់របស់ពលរដ្ឋទាំងនោះជារឿងមិនពិត ព្រោះអ្វីដែលតុលាការសម្រេចឃុំខ្លួន និងធ្វើការចោទប្រកាន់គឺអនុវត្តទៅតាមច្បាប់ត្រឹមត្រូវ។

លោកបន្តថា៖ «ចេះតែថាហើយ អ្វីដែលតុលាការ គេធ្វើស្របទៅតាមច្បាប់ ពុំមានលំអៀង ឬខ្វះតម្លាភាពអ្វីនោះទេ។ បើសិនជាបងប្អូនថា ការឃាត់ខ្លួនទាំងនោះ មិនមានតម្លាភាព ឬអយុត្តិធម៌ណាមួយ ដាក់ពាក្យបណ្ដឹងទៅ»។

ចំណែក អ្នកនាំពាក្យក្រសួងយុត្តិធម៌ លោក ជិន ម៉ាលីន បានបដិសេធករណីនេះ ដោយលោកឱ្យទៅសួរអាជ្ញាធរពាក់ព័ន្ធនៅខេត្តកោះកុង មុននឹងត្រូវចុចផ្តាច់ទូរស័ព្ទ។

លោកបន្តថា៖ «បញ្ហានេះ គឺសូមសូមប្អូន ទាក់ទងទៅខាងអាជ្ញាធរពាក់ព័ន្ធនៅខេត្តកោះកុង អាចដឹងរឿងនេះច្បាស់។ ក៏ប៉ុន្តែ ប្អូនត្រូវដឹងថា អ្វីដែលជាការសម្រេចរបស់តុលាការ គឺស្របតាមច្បាប់»។ 

ជុំវិញរឿងនេះ ប្រធានសមាគមការពារសិទ្ធិមនុស្ស អាដហុក លោក នី សុខា ថ្លែងថា ករណីអាជ្ញាធរខេត្តកោះកុងប្រើប្រាស់ប្រព័ន្ធតុលាការដើម្បីដោះស្រាយវិវាទដីធ្លីនេះ គឺជាការបង្ហាញពីការអនុវត្តច្បាប់ ដោយពុំមានតម្លាភាព និងយុត្តិធម៌។ លោកបន្តថា វិធានការនេះ បង្កនូវគំរូអាក្រក់នៅក្នុងសង្គម។ លោកអះអាងថា ការយកតុលាការជារនាំង បើគ្រាន់តែដើម្បីការពារអ្នកមានលុយមានអំណាច ទង្វើនេះ នឹងធ្វើឱ្យពលរដ្ឋអស់ជំនឿលើប្រព័ន្ធយុត្តិធម៌។

លោកបន្តថា៖«ពិសេសគឺតុលាការគួរតែពិនិត្យឡើងវិញ ចំពោះដើមចមនៃបញ្ហាជៀសវាងយើងប្រើប្រាស់ប្រព័ន្ធយុត្តិធម៌ ប្រព័ន្ធតុលាការនេះទៅដាក់ទោសទណ្ឌគាត់ នេះជារឿងអយុត្តិធម៌ធ្ងន់ធ្ងរ។ហើយដែលយើងជាប្រទេសប្រកាន់លទ្ធិប្រជាធិបតេយ្យ ប្រជាពលរដ្ឋបញ្ចេញមតិ ស្នើឱ្យរដ្ឋាភិបាលដោះស្រាយបញ្ហាទុកកង្វល់របស់ពួកគាត់បែរជាទៅជាប់ចោទផ្សេងៗទៅវិញ នេះជារឿងអយុត្តិធម៌ណាស់»។

ទាក់ទងវិវាទដីធ្លីនៅខេត្តកោះកុងនេះ ក្រុមអង្គការសង្គមស៊ីវិលចំនួន៤០ ស្ថាប័ន កាលនៅថ្ងៃទី៦ ខែកក្កដា ឆ្នាំ២០២២ បានចាត់ទុកការប្រើប្រាស់ប្រព័ន្ធតុលាការរបស់អាជ្ញាធរខេត្តកោះកុង ដើម្បីចោទប្រកាន់ពលរដ្ឋពី«បទញុះញង់ឱ្យប្រព្រឹត្តិបទឧក្រិដ្ឋជាអាទិ៍» ធ្វើឡើងមិនផ្អែកលើមូលដ្ឋានច្បាស់លាស់ ដែលដើរផ្ទុយនឹងរដ្ឋធម្មនុញ្ញ និងច្បាប់អន្តរជាតិ។

ជាក់ស្ដែងកាលពីថ្ងៃទី២៩ មិថុនា ឆ្នាំ២០២៣ អាជ្ញាធរខេត្តកោះកុង បានប្រើប្រព័ន្ធតុលាការ ឃាត់ខ្លួនសកម្មជនដីធ្លីចំនួន១៣នាក់ មកពីសហគមន៍ចំនួន៣ នៅក្នុងខេត្តកោះកុង ពីបទញុះញង់ឱ្យប្រព្រឹត្តិបទឧក្រិដ្ឋ ក្រោយពីពួកគេចេញតវ៉ា និងឡើងមកដាក់ញត្តិនៅរាជធានីភ្នំពេញ។

សេចក្ដីថ្លែងការណ៍ដដែលសង្កត់ធ្ងន់ថា ពលរដ្ឋទាំងនោះមិនបានប្រព្រឹត្តកំហុសឆ្គងអ្វីនោះទេ។ពួកគេបានលើកឡើងពីទុក្ខកង្វល់ និងសម្ដែងមតិដោយអហិង្សា ស្របតាមច្បាប់ ដើម្បីការពារដីធ្លី និងសមាជិកសហគមន៍របស់ពួកគេ។

មន្ត្រីសង្គមស៊ីវិល និងពលរដ្ឋ ស្នើឱ្យអាជ្ញាធរដោះស្រាយបញ្ហាដីធ្លីឱ្យបានត្រឹមត្រូវ ទម្លាក់ការចោទប្រកាន់ និងដោះលែងពលរដ្ឋឱ្យមានសេរីភាពឡើងវិញ ដោយឥតលក្ខខណ្ឌ បើពុំដូច្នេះទេពលរដ្ឋកាន់តែជួបការលំបាក គ្មានចំណូលចិញ្ចឹមជីវិត ព្រោះបាត់បង់ដីធ្លីអាស្រ័យផល៕

ព័ត៌មានពិស្ដារ៖ អ្នកឃ្លាំមើលយល់ថាការពង្រឹងក្រមសីលធម៌ឧកញ៉ាជួយទប់ស្កាត់បទឧក្រិដ្ឋនៅកម្ពុជា

សុត បាន (Soth Ban) — Thu, 03 Aug 2023 12:45:57 +0000

អ្នកឃ្លាំមើលសង្គម ចង់ឃើញរដ្ឋាភិបាលពង្រឹងក្រមសីលធម៌ឧកញ៉ាដើម្បីឱ្យពួកគេចូលរួមដោះស្រាយបញ្ហាសង្គមដូចពីអតីតកាល ដោយមើលឃើញថាការធ្លាក់ចុះក្រមសីលធម៌របស់ឧកញ៉ាមួយចំនួននាពេលបច្ចុប្បន្ន បានជំរុញឱ្យមានបទឧក្រិដ្ឋជួញដូរមនុស្ស អំពើឆបោក រំលោភបំពានដីធ្លី និងបទឧក្រិដ្ឋគ្រឿងញៀនជាដើម ។

ការលើកឡើងនេះ ចំពេលដែលឧកញ៉ាមួយចំនួន ត្រូវបានគេរកឃើញ ជាប់ពាក់ព័ន្ធបទឧក្រិដ្ឋគ្រឿងញៀន អំពើជួញដូរមនុស្ស ឆបោកប្រាក់ដោយជ្រកក្រោមស្លាកក្រុមហ៊ុនអចលនទ្រព្យលក់ដី ឬផ្ទះល្វែង វិវាទដីធ្លី។

ប្រធានវិទ្យាស្ថានប្រជាធិបតេយ្យកម្ពុជា លោក បណ្ឌិត ប៉ា ចន្ទរឿន លើកឡើងថា ចាប់តាំងពីកម្ពុជាបានដឹកនាំប្រទេសឡើងវិញ ក្រោយកិច្ចព្រមព្រៀងសន្តិភាពទីក្រុងប៉ារីសជាង៣០ឆ្នាំទៅនេះ ការប្រើគោរមងារជាឧកញ៉ា មានការកើនឡើងច្រើនមួយរយៈពេលចុងក្រោយនេះ។

លោកថា គោរមងារឧកញ៉ា សម្រាប់ផ្ដល់ដល់សប្បុរសជនដែលបានចំណាយថវិកាផ្ទាល់ខ្លួនជួយដល់សង្គមជាតិមានតាំងពីសម័យបុរាណ ដែលស្មើនឹងឈ្មោះឯកឧត្តម នាសម័យនេះ។

លោក ចន្ទរឿន លើកឡើងទៀតថា ការប្រើប្រាស់គោរមងារ ឧកញ៉ា នៅពេលបច្ចុប្បន្ន បានប្រើប្រាស់បែបផ្លូវរដ្ឋបាល ដល់សប្បុរសជនដែលគេចាត់ទុកថាបានជួយដល់សង្គមជាតិ។

ក៏ប៉ុន្តែលោកគិតថា ការដំឡើងគោរមងារឧកញ៉ាខ្វះការវិនិច្ឆ័យឱ្យបានត្រឹមត្រូវ ធ្វើឱ្យឧកញ៉ាមួយចំនួនបង្កនូវក្ដីបារម្ភដល់សង្គមជាតិ តាមរយៈប្រព្រឹត្តទង្វើមិនសមរម្យ ដូចជាការរំលោភដីធ្លី ការឆបោកលុយពលរដ្ឋតាមរយៈការវិនិយោគទុន និងការជួញដូរគ្រឿង។

លោកថា៖«នៅក្នុងសង្គមយើងឥឡូវមានឧកញ៉ារាប់ពាន់នាក់ហើយ មានឧកញ៉ាល្អ និងឧកញ៉ាមិនសូវល្អ។ ចំណែកឧកញ៉ាមិនសូវល្អ បានបង្កើតបញ្ហាមិនតិចទេ រាប់ចាប់តាំងពីការរកស៊ី អាកប្បកិរិយាមិនសមរម្យនៅលើបណ្ដាញសង្គមជាដើម។ យើងក៏ឃើញមានការរំលោភដីធ្លីរបស់ប្រជាពលរដ្ឋ និងការបោកប្រាស់ទំនុកចិត្តពលរដ្ឋ ដូចដែលបានឃើញជាហូរហែមកនេះ គឺជាក្ដីបារម្ភ ដែលរដ្ឋាភិបាលគួរតែពិចារណាឡើងវិញ»។

លោកយល់ថា បញ្ហាទាំងនេះ សមាគមឧកញ៉ាកម្ពុជា ទើបបង្កើតថ្មី គួរមានគោលការណ៍ក្រមសីលធម៌ វិជ្ជាជីវៈ និងក្រមប្រតិបត្តិឱ្យបានត្រឹមត្រូវសម្រាប់ក្រុមឧកញ៉ា ។

លោកបង្ហាញការព្រួយបារម្ភថា បើពុំដូច្នេះទេឧកញ៉ា«ទុច្ចរិត»មួយចំនួននៅតែបន្តប្រើឈ្មោះឧកញ៉ា ដើរច្បាមយកដីពលរដ្ឋ និងកេងប្រវ័ញ្ចកម្លាំងពលកម្មពលរដ្ឋតាមតែអំពើចិត្ត។

លោកបន្តថា ជម្រើសនេះ បើសិនជាអាចធ្វើបាន នឹងស្ដារឡើងវិញនូវគោរមងារឧកញ៉ា ឱ្យមានភាពថ្លៃថ្នូរដូចនៅសម័យបុរាណ ដែលថាសម័យបុរាណ ឧកញ៉ា គឺជាក្រុមសប្បុរសជន ដែលគិតគូរពីបញ្ហាសង្គមជាតិ បណ្ដុះស្មារតីជាតិនិយម តាមរយៈអក្សរសិល្ប៍តែងនិពន្ធ និងជំនួយថវិកាផ្សេងៗ។

រដ្ឋាភិបាលកាលពីថ្ងៃទី១០ខែមិថុនាឆ្នាំ២០២៣បានប្រកាសជាផ្លូវការសមាគមឧកញ៉ា ដែលមានលោក លី យ៉ុងផាត់ ជាប្រធានក្រុមប្រឹក្សាសមាគម។

អគ្គលេខាធិការសមាគមឧកញ៉ាកម្ពុជាលោកឧកញ៉ា ហ៊ុន ឡាក់ ប្រាប់Newsroom Cambodia នៅថ្ងៃទី០២ ខែសីហាថា សមាគមឧកញ៉ាកម្ពុជា កំពុងរៀបចំគោលការណ៍ក្រមសីលធម៌ វិជ្ជាជីវៈ និងវិន័យមួយចំនួន ដើម្បីធ្វើយ៉ាងណាជួយដល់សង្គម និងការអភិវឌ្ឍសេដ្ឋកិច្ចជាតិ។

លោកបន្តថា ចំពោះបញ្ហាកេងប្រវ័ញ្ចដីធ្លីពលរដ្ឋ និងប្រព្រឹត្តអំពើមិនល្អរបស់ឧកញ៉ាមួយចំនួន ពុំពាក់ព័ន្ធនឹងសមាជិកសមាគមឧកញ៉ាកម្ពុជាដែលទើបបង្កើតនេះទេ។

លោកថា៖ « សមាគមនេះ គឺទើបតែបង្កើតថ្មីៗ ពុំទាន់មានសកម្មភាព ឬក៏គោលការណ៍ធំដុំនៅឡើយទេ។ ប៉ុន្តែចំពោះគោលការណ៍ក្រមសីលធម៌ ឬវិជ្ជាជីវៈ យើងបានរៀបចំជាបណ្ដើរៗ ដើម្បីធ្វើយ៉ាងណាជួយដល់កិច្ចការងារសង្គម និងការអភិវឌ្ឍន៍សេដ្ឋកិច្ចជាតិ នៅពេលខាងមុខ។

យ៉ាងណាក្រុមអង្គការសង្គមស៊ីវិលធ្លាប់លើកឡើងថា ប្រធានក្រុមប្រឹក្សាជាន់ខ្ពស់នៃសមាគមឧកញ៉ាកម្ពុជា គឺ លោក លី យ៉ុងផាត់ ក៏មានជាប់ពាក់ព័ន្ធនឹងការរំលោភដីធ្លីពលរដ្ឋនៅខេត្តកោះកុង។

បន្ថែមពីនេះសមាគមការពារសិទ្ធិមនុស្សអាដហុក បានលើកឡើងក្នុងសេចក្តីប្រកាលមួយចុះថ្ងៃទី៨ ខែកុម្ភៈឆ្នាំ២០២១ រកឃើញថា ពលរដ្ឋ ៨៤៣គ្រួសារ មានដីសរុប ជាង១ម៉ឺនហិកតារ (១ ៧២៧,៦) ហិកតា ស្ថិតក្នុងស្រុកបុទុមសាគរ ស្រុកស្រែអំបិល និងស្រុកថ្មបាំង ខេត្តកោះកុង ក៏ត្រូវបានក្រុមហ៊ុន កោះកុងស៊ូហ្គើ( Koh Kong Sugar) និង កោះកុងផ្លេនថេសិន(Koh Kong Plantation Industry)របស់លោកឧកញ៉ា លី យ៉ុងផាត់ សមាជិកព្រឹទ្ធសភា ឈូសឆាយរំលោភយកអស់តាំងពីឆ្នាំ២០០៦។

អាដហុកនិយាយទៀតថា ប្រជាពលរដ្ឋចំនួនជិត ២ម៉ឺនគ្រួសារ (១៧ ០៣៣គ្រួសារ) បានរងផលប៉ះពាល់ដោយសារវិវាទដីធ្លី ដែលមានទំហំជាង៥ម៉ឺនហិកតា(៥២ ៦០១,៨៧ហិកតារ)។ ចំណែកពលរដ្ឋ១៥៧នាក់ កំពុងជាប់បណ្ដឹងក្រោមការត្រួតពិនិត្យពីតុលាការ ខណៈជនរងគ្រោះ ១៧នាក់ទៀត កំពុងឃុំខ្លួនបណ្ដោះអាសន្ន ក្នុងពន្ធនាគារ ដោយសារការតវ៉ាទាមទារដីធ្លីរបស់ខ្លួន។

ចំណែកឧកញ៉ា គិត ធាង ធ្លាប់ត្រូវបានសមត្ថកិច្ចចាប់ខ្លួន កាលពីខែមីនា ឆ្នាំ២០១៩ ពាក់ព័ន្ធនឹងសារធាតុញៀនមេតំហ្វេតាមីននិងគ្រឿងញៀនខុសច្បាប់ផ្សេងទៀតចំនួន៥០គីឡូក្រាមរកឃើញនៅក្នុងក្លិបកម្សាន្តរ៉ុក ដែលជាកម្មសិទ្ធិរបស់លោក។

លោកត្រូវបានកាត់ទោសដាក់ពន្ធនាគារ ក្រោមបទ«ចាត់ចែងសម្រួលឱ្យមានការប្រើប្រាស់ដោយខុសច្បាប់នូវសារជាតិញៀន»។ បន្ថែមពីនេះ ឧកញ៉ា ថោង សារ៉ាត់ ត្រូវបានតុលាការចោទពីបទឃាតកម្មទុកមុន ករណីឃាតកម្មបាញ់សម្លាប់ ឧកញ៉ា អ៊ឹង ម៉េងជឺ កណ្តាលក្រុងភ្នំពេញកាលពីថ្ងៃទី២២ខែវិច្ឆិការ ឆ្នាំ២០១៤ជាដេីម។

ចំណែកអ្នកនាំពាក្យរដ្ឋាភិបាល លោក ផៃ ស៊ីផាន លើកឡើងថា ការរៀបចំឱ្យមានក្រមសីលធម៌ ឬវិជ្ជាជីវៈរបស់សមាគមឧកញ៉ា គឺជារឿងដែលល្អ។

ក៏ប៉ុន្តែ លោកថា ករណីទាំងនេះប្រហែលជាសមាគមឧកញ៉ាកម្ពុជា ដែលទើបបង្កើតថ្មីទាំងនោះ គេបានរៀបចំរួចរាល់ហើយ ដើម្បីទប់ស្កាត់កុំឱ្យមានបញ្ហាណាមួយមិនល្អដល់សង្គមជាតិ។

លោកបន្តថា៖«ចំពោះបញ្ហាឆបោកការរំលោភដីធ្លីអីនោះ និងការជួញដូរគ្រឿងញៀន ដែលកើតចេញពីសំណាក់ឧកញ៉ាមួយចំនួនកន្លងទៅ ដូចប្អូនបានដឹងអ៊ីចឹង គឺអាជ្ញាធរពាក់ព័ន្ធបានចាត់វិធានការដោះស្រាយអស់ហើយ ពុំមានទៀតនោះទេ»។

ដោយឡែក នាយកប្រតិបត្តិសម្ព័ន្ធគណនេយ្យភាពសង្គមកម្ពុជាលោក សន ជ័យ មើលឃើញថា បច្ចុប្បន្ន គោរមងារ ឧកញ៉ា ខុសពីសម័យបុរាណ ពោលគឺសម័យបុរាណគោរមងារមួយនេះត្រូវបានផ្ដល់ជូនដល់ឥស្សរជនណាដែលបានលះបង់កម្លាំងកាយចិត្ត រួមនឹងថវិកាជួយសង្គមជាតិ។ ក៏ប៉ុន្តែ គោរមងារ ឧកញ៉ា សព្វថ្ងៃបែរជាផ្ដល់តម្លៃឱ្យការប្រើប្រាស់លុយជាធំ ដើម្បីទិញគោរមងារទាំងនោះ។

លោកគិតថា បញ្ហានេះជាហេតុដែលនាំឱ្យឧកញ៉ាខ្លះឆ្លៀតឱកាស យកឈ្មោះឧកញ៉ារកស៊ីប្រព្រឹត្តអបាយមុខ តាមអំពើចិត្ត ដូចជា បញ្ហាអំពើពុករលួយ ការកេងប្រវ័ញ្ច និងការរំលោភបំពានដីធ្លីពលរដ្ឋចេះតែបន្តកើតមាន ហើយ ភាគច្រើននៃបញ្ហាទាំងនោះ លោកថា កើតចេញពីក្រុមឧកញ៉ាខិលខូចមួយចំនួន ស្របពេលដែលច្បាប់យកមកអនុវត្តលើជនទាំងនោះ ហាក់ពុំសូវមានប្រសិទ្ធភាពនៅឡើយ។

លោកបន្តថា៖«អ៊ីចឹងខ្ញុំគិតថា រដ្ឋាភិបាលគួរតែពិនិត្យមើលលើលក្ខណៈវិនិច្ឆ័យដែរ ក្នុងការទទួលពាក្យ ស្នើសុំគោរមងារឧកញ៉ា។ ដូច្នេះ ត្រូវធ្វើការវិនិច្ឆ័យទៅលើសាវតារលើបុគ្គលទាំងអស់នោះ ថាតើពួកគេរកស៊ីត្រឹមត្រូវដែរឬទេ? ពួកគេមានស្នាដៃអ្វីខ្លះ ហើយពួកគេមានវារៈភាពប៉ុណ្ណា និងកម្រិតការសិក្សាបានកម្រិតណា អីជាដើម»៕

បទយកការណ៍៖ សហគមន៍រកឃើញអ្នកលួចដឹកឈើក្នុងតំបន់ការពារព្រៃឡង់បង់លុយឱ្យមន្ត្រី

សុត បាន (Soth Ban) — Mon, 31 Jul 2023 10:34:26 +0000

បើទោះបីជាច្រើនឆ្នាំកន្លងទៅនេះ លោកនាយករដ្ឋមន្ត្រី ហ៊ុន សែន បានប្រកាសឱ្យប្រើអាវុធស្វ័យប្រវត្តិ រហូតប្រើឧទ្ធម្ភាគចក្រដើម្បីទប់ស្កាត់បទល្មើសព្រៃឈើយ៉ាងណាក្តី តែសកម្មជនព្រៃឈើនៅតែប្រាប់មកថា សកម្មភាពលួចដឹកឈើក្នុងតំបន់ការពារព្រៃឡង់ នៅតែបន្តកើតមានដោយគ្រាន់តែបង់លុយឱ្យទៅមន្ត្រីប្រចាំការនៅទីនោះ ។

តាមអនុក្រឹត្ររបស់រដ្ឋាភិបាល ព្រៃឡង់លាតសន្ធឹងលើផ្ទៃដីជាង៤៣ម៉ឺនហិកតា តែរបាយការណ៍ខ្លះបង្ហាញថា ព្រៃឡង់មានទំហំជាង៦១ម៉ឺនហិកតា ផ្តល់អត្ថប្រយោជន៍ដល់ពលរដ្ឋជាង២៥ម៉ឺននាក់ ភាគច្រើនជាជនជាតិដើមភាគតិចកួយ ។

ព្រៃឡង់លាតសន្ទឹងលើខេត្តចំនួន៤ គឺខេត្តកំពង់ធំ ព្រះវិហារ ស្ទឹងត្រែង និងខេត្តក្រចេះ ព្រៃស្រោងដ៏ធំមួយនេះ ត្រូវរដ្ឋាភិបាលដាក់ជាតំបន់ព្រៃការពារនៅឆ្នាំ២០១៦។

វិធាននេះ ក្រោយពីក្រុមអង្គការសង្គមស៊ីវិល សកម្មជនការពារព្រៃឈើ និងបរិស្ថាន បានរិះគន់បន្តបន្ទាប់ថា ការដែលរដ្ឋាភិបាលផ្តល់ដី សម្បទានដីសេដ្ឋកិច្ចទំហំជាង២៣ម៉ឺនហិកតា(២៣៤ ៧៨៤.០៨ ) សម្បទានរ៉ែលើទំហំដី ជាង២៦ម៉ឺនហិកតា(២៦៤ ៦៩៣.២៣ ) និង សម្បទានព្រៃឈើ ៨៨៤ ២០ ហិកតា គ្រប់គ្រងដោយក្រុមហ៊ុនឯកជនចំនួន៥៣ ជំរុញឱ្យមានបទល្មើសព្រៃឈើយ៉ាងគំហុក។

បណ្តាញសហគមន៍ព្រៃឡង់ខេត្តស្ទឹងត្រែង លោក ខេង ខូ រៀបរាប់ប្រាប់នៅថ្ងៃទី២៦ ខែកក្កដាថា បទល្មើសក្នុងតំបន់ព្រៃឡង់នៅតែបន្តកើតមាន ដោយជនល្មើសបង់លុយឱ្យមន្រ្តីឧទ្យានុរក្សដែលឈរជើងនៅតំបន់ការពារព្រៃឡង់។

លោកនិយាយទៀតថា អ្នកលួចចូលកាប់ឈើបានបង់ប្រាក់១០ម៉ឺនរៀលក្នុងមួយគោយន្ត ឱ្យទៅមន្ត្រីជាថ្នូរនឹងបានដឹកឈេីចេញ មិនចាត់វិធានការច្បាប់។

«ខ្ញុំបានសាកសួរជនល្មើសថាបងឯងកាប់បំផ្លាញព្រៃឈើនឹងដឹកឈើអ៊ីចឹងមិនខ្លាចទេអី! ហើយគេថាខ្លាចអី! គេបានបង់ថិវកាឱ្យមន្រ្តីបរិស្ថានរួចហើយក្នុងមួយគោយន្តតម្លៃ១០ម៉ឺនរៀលជាថ្នូរនៃការដឹកឈើ»។

លោក ខេង ខូ បញ្ជាក់ថាការដែលលោកដឹងរឿងនេះ ដោយសារតែក្រុមលោកបានឆ្មក់ចូលល្បាតព្រៃឡង់ថ្មីៗនេះ បានជួបអ្នកដឹកឈើចេញពីព្រៃឡង់ចំនួន ៤ គោយន្ត មានប្រភេទឈើដួងចែម និងក្តារកកោះ ដែលមានប្រវែងចាប់ពី ៥ម៉ែត្រ ទៅ ៦ ម៉ែត្រ ដែលពួកគេប្រាប់ថាបានបង់លុយឱ្យមន្ត្រីប្រចាំការ ជាថ្នូរនឹងបើកផ្លូវឱ្យដឹកចេញ។

បើតាមសកម្មជនរូបនោះ ឈើដែលគេលួចដឹកចេញ តាមច្រកភូមិកេស ឃុំកាំងចាម ឆ្លងកាត់ស្នាក់ការប៊ុស្តិ៍ដូង ក្នុងឃុំកាំងចាម ឆ្ពោះទៅស្រុកសៀមបូក ដឹកបន្តតាមទូក យកទៅលក់នៅឯខេត្តក្រចេះ។

លោកថាពេលសាកសួរអ្នកចូលលួចដឹកឈើទាំងនោះថា លោកមិនខ្លាចមន្រ្តីបរិស្ថាន និងមន្រ្តីប៊ុស្តិ៍នគរបាលគេចាប់ខ្លួនដាក់ពន្ធនាគារ ឬធ្វើបាបទេអី ព្រោះសកម្មភាពបែបនេះ ជាការរំលោភច្បាប់ព្រៃឈើ។

លោក ខេង ខូ អាយុ៥០ឆ្នាំ បានចាត់ទុកសកម្មភាពបើកដៃរបស់មន្ត្រីនេះ ជាការបំផ្លាញធនធានធម្មជាតិក្នុងព្រៃការពារ ផ្ទុយទៅនឹងការខំប្រឹងប្រែងរបស់រដ្ឋាភិបាលដែលបានដាក់ព្រៃនេះជាតំបន់ការពារ ។

លោក ខេង ខូ និយាយថា៖«មន្រ្តីបរិស្ថាននៅតែប្រើអំពើពុករលួយឃុបឃុតគ្នាដើម្បីលក់ឈើរកផលចំណេញ នឹងរកប្រាក់ដាក់ហោប៉ៅរៀងៗខ្លួន មិនគិតពីផលប៉ះពាល់នៃបរិស្ថានទេ»។

តំណាងសហគមន៍មួយរូបទៀតគឺ លោក កែវ ប៊ុននី បាននិយាយថា អ្នកបញ្ជាគោយន្តដឹកឈើម្នាក់ទៀតប្រាប់ថា រូបគេក៏បានបង់លុយ១០ម៉ឺនរៀលឱ្យមន្រ្តីបរិស្ថានប្រចាំច្រកភូមិកេស ឃុំកាំងចាមទើបអាចដឹកឈើចេញបាន។

លោកថា៖«ជនល្មើសបានប្រាប់ខ្ញុំផ្ទាល់ថាគេបង់ឱ្យបរិស្ថានហ្នឹងមួយគោយន្ត១០ម៉ឺនរៀលថ្នូរនឹងថ្លៃបាយនិងថ្លៃម្ហូបរបស់គេ(មន្រ្តីបរិស្ថាន) គេយកទុកទិញម្ហូបទិញអីហូប»។

បុរសអាយុ៣០ឆ្នាំរូបនេះ និយាយទៀតថា គាត់សោកស្តាយចំពោះទង្វើមន្ត្រីដែលបណ្តែតបណ្តោយឱ្យមានការបំផ្លាញធនធានធម្មជាតិតាមរយៈទទួលសំណូក តែបែជាបិទខ្ទប់សហគមន៍ដែលស្រឡាញ់ធនធានធម្មជាតិ មិនឱ្យចូលល្បាតព្រៃ ដើម្បីទប់ស្កាត់បទល្មើសទៅវិញ ។

លោកថា៖«មន្រ្តីបរិស្ថាន មន្រ្តីប៉ូលីសប៊ុស្តិ៍បែរជាមិនជួយការពារបរិស្ថានទេបែរជាទៅការពារជនល្មើសឬបទល្មើសទៅវិញហើយព្យាយាមទប់ស្កាត់ពួកខ្ញុំមិនឱ្យចុះល្បាត។ ឃើញចឹងមានតែពាក្យថាសោកស្តាយដែលមន្រ្តីរបស់រដ្ឋគាត់មិនសូវមានចិត្តការពារធនធានធម្មជាតិរបស់រដ្ឋ»។

ប្រធានមន្ទីរបរិស្ថានខេត្តស្ទឹងត្រែង លោក អេង ភីរុង បដិសេធឆ្លើយនឹងសំណួរ ជុំវិញការដែលបណ្តាញសហកមន៍ការពារព្រៃឡង់រកឃើញភស្តុតាងនៃបទល្មើសក្នុងព្រៃការពារព្រៃឡង់នេះ។

លោកឆ្លើយយ៉ាងខ្លីថា«ខ្ញុំអត់មានពេលវេលាឆ្លើយទេ» ។

ជុំវិញបញ្ហានេះ អ្នកនាំពាក្យកងរាជអាវុធហត្ថលើផ្ទៃប្រទេស លោក អេង ហ៊ី ឱ្យNewsroom Cambodia ទាក់ទងទៅមន្ត្រីមូលដ្ឋានវិញ «ប្អូនទាក់ទងទៅមន្រ្តីមូលដ្ឋានទៅ»។

លោកនាយករដ្ឋមន្ត្រី ហ៊ុន សែន អំឡុងពេលធ្វើយុទ្ធនាការរកសំឡេងឆ្នាំជ្រើសតាំងតំណាងារាស្ត្រីនីតិកាលទី៧នេះបានលើកឡើងថា ឱ្យជិតដល់ថ្ងៃបោះឆ្នោតបទល្មើសព្រៃឈើតែងតែកើតមាន ដែលបញ្ហានេះលោកបញ្ជាផ្ទាល់មានទៅក្រសួងនិងស្ថាប័នពាក់ព័ន្ធត្រូវពង្រាយកងកម្លាំងចូលព្រៃដើម្បីទប់ស្កាត់។

ប៉ុន្មានថ្ងៃក្រោយមក នាយឧត្តមសេនីយ៍ សៅ សុខា មេបញ្ជាការកងរាជអាវុធហត្ថលើផ្ទៃប្រទេស និងជាប្រធានគណៈកម្មការជាតិទប់ស្កាត់ និងបង្ក្រាបបទល្មើសធនធានធម្មជាតិ បានបង្ហាញការតាំងចិត្តជាថ្មីទៀត ក្នុងការទប់ស្កាត់បទល្មើសព្រៃឈើនេះឱ្យមានប្រសិទ្ធភាព ។

លោក សុខា អះអាងថានឹងចាត់វិធានការឱ្យមើលបើសង្គមស៊ីវិល និងសកម្មជនសកម្មជនសង្គមដទៃទៀត រកឃើញអ្នកនៅពីក្រោយបទល្មើសព្រៃឈើ។

លោកថា៖«តើអ្នកណាជាមេខ្លោងនៅពីក្រោយការកាប់បំផ្លាញព្រៃឈើនេះ។ ក្នុងប្រតិបត្តិការបង្ក្រាបបទល្មើសធនធានធម្មជាតិ ក្នុងរយៈពេលចុងក្រោយនេះសមត្ថកិច្ចនៅមិនទាន់ចាប់បានជនល្មើសណាម្នាក់នៅឡើយ»។

ប្រធានសម្របសម្រួលកម្មវិធីរបស់អង្គការពន្លកខ្មែរ លោក តែម វ៉ែន និយាយថា សហគមន៍រស់នៅតាមជុំវិញតំបន់ព្រៃឡង់ភាគច្រើនពឹងអាស្រ័យរកផល្លានុផលព្រៃឈើ ដូចជាបោចវល្លិ៍ ដកផ្សិត ជីកដំឡូង បេះផ្លែឈើលក់ និងដងជ័រច្បោះជាដើម។

លោកបន្តថាបើរដ្ឋាភិបាលមិនអាចទប់ស្កាត់បទល្មើសក្នុងព្រៃការពារនេះបាន វានឹងប៉ះពាល់ដល់សេដ្ឋកិច្ច ប្រជាពលរដ្ឋ និងប្រពៃណី វប្បធម៌ជនជាតិដើម ដែលសិទ្ធិនេះត្រូវបានការពារដោយច្បាប់។

លោកថា៖«និយាយទៅវាប៉ះពាល់ច្រើនប្រសិនបើបាត់បង់ព្រៃ ទាំងនេះហើយជាកង្វល់របស់សហគមន៍ហើយដែលពួកគាត់តែងតែទទួលស្នើចង់ល្បាតការពារនិងទប់ស្កាត់ព្រៃឈើរបស់គាត់»។

អង្គការលើកលែងទោសអន្តរជាតិ (Amnesty International) កាលពីថ្ងៃទី២៨ ខែមករា ឆ្នាំ២០២២ បានចេញរបាយការណ៍មួយបង្ហាញថា ក្នុងឆ្នាំ២០២១ ព្រៃឈើជាង៦ ០០០ហិកតា នៅតំបន់ជម្រកសត្វព្រៃ «ព្រៃឡង់»និង «ព្រៃព្រះរការ» ត្រូវបានកាប់បំផ្លាញ ដោយមានការទទួលសំណូក និងការប្រព្រឹត្តអំពើពុករលួយរបស់អាជ្ញាធរពាក់ព័ន្ធ។

ទំហំនៃការបាត់បង់ផ្ទៃដីព្រៃឈើនៅតំបន់ការពារទាំង២នេះ អង្គការលើកលែងទោសអន្តរជាតិ អះអាងថា មានទំហំស្មើនឹងជិត១ម៉ឺនទីតាំង (៨ ៧៨៤ទីតាំង)។

លើសពីនេះ Amnesty International បានរកឃើញទៀតថា អាជ្ញាធរពាក់ព័ន្ធ ជាពិសេសមន្ត្រីក្រសួងបរិស្ថាន មិនបានអើពើ និងមិនខ្វល់ចំពោះការរាយការណ៍របស់ប្រជាពលរដ្ឋពាក់ព័ន្ធបទល្មើស ខណៈសកម្មភាពចុះទៅស៊ើបអង្កេតខ្លះមន្ត្រីក្រសួង ធ្វើឡើងដើម្បីទទួលលុយក្រោមតុពីជនល្មើសតែប៉ុណ្ណោះ។

ត្រឡប់មកកាន់បណ្តាញសហគមន៍ព្រៃឡង់ លោក ខេង ខូ វិញ ចង់ឃើញរដ្ឋាភិបាលចាត់វិធានការលើមន្ត្រីខិលខូចធ្វើយ៉ាងណាឱ្យពួកគេគិតពីប្រយោជន៍ជាតិជាធំចូលរួមការពារធនធានធម្មជាតិដូចការប្តេជ្ញាចិត្តរបស់រដ្ឋាភិបាល សម្រាប់ជាមរតកសម្រាប់ទុកឱ្យក្មេងជំនាន់ក្រោយ។

លោកថា៖«អារឿងស៊ីសំណូកសូកប៉ាន់ បង់ប្រាក់អីហ្នឹងល្មមឈប់ហើយ ធនធានធម្មជាតិយើងទាំងអស់គ្នា វាប៉ះពាល់ដល់យើងទាំងអស់គ្នា»៕

បទយកការណ៍៖ ក្តីបារម្ភបាត់មុខរបរធ្វើឱ្យពលរដ្ឋខ្លះរស់នៅតំបន់អង្គរមិនទាន់ចាកចេញ

សុត បាន (Soth Ban) — Thu, 27 Jul 2023 12:49:38 +0000

បើគេធ្វើដំណើរទៅដល់ភូមិមួយនៅខាងលិចជិតប្រាសាទអង្គរ គេនឹងឃើញសំណល់ផ្ទះបែកបាក់រប៉ាត់រប៉ាយ ខ្លះប្រក់កៅស៊ូ ខ្លះបាំងស័ង្កសី និងខ្លះទៀតនៅសល់តែគ្រឹះ អមដោយដើមដូង ស្វាយ ចេក និងដើមត្នោតនៅជុំវិញ លាយឡំនិងសំណល់ប្តាស្ទីករប៉ាត់រប៉ាយ ។

ទីនោះមិនមែនជាភូមិដែលគេបោះបង់ចោលយូរឆ្នាំទៅហើយទេ តែជាភូមិវាល សង្កាត់គោកចក ក្រុងសៀមរាប ដែលអ្នកភូមិបានរស់នៅតជំនាន់មកហើយ ដើម្បីប្រកបមុខរបរចិញ្ចឹមជីវិត ដោយរកចំណូលពីភ្ញៀវទេសចរ ទៅទស្សនាប្រាសាទអង្គវត្ត។

ផ្ទះពលរដ្ឋមួយចំនួននៅសង្កាត់គោកចពុំទាន់រុះរេីចេញពីតំបន់អង្គរ រូបភាពថតកាលពីថ្ងៃទី២៦ ខែកក្កដា ឆ្នាំ២០២៣។ (រូបភាព៖ Newsroom Cambodia)

តែបច្ចុប្បន្ន រដ្ឋាភិបាលតម្រូវឱ្យអ្នកភូមិនៅទីនោះ ចាកចេញទៅនៅទីតាំងថ្មី ដើម្បីអភិរក្សប្រាសាទអង្គរ ដែលជាសម្បត្តិបេតិកភណ្ឌជាតិ។

អាជ្ញាធរជាតិអប្សរា កាលពីដើមខែតុលាឆ្នាំ២០២២ បានប្រាប់ឱ្យអ្នកភូមិរស់នៅជុំវិញរមណីយដ្ឋានអង្គរ រុះរើផ្ទះចេញទៅទីតាំងថ្មី ក្នុងតំបន់រុនតាឯក ដែលមានចម្ងាយជាង៣០គីឡូម៉ែត្រ ដើម្បីទុកទីតាំងនោះជាតំបន់អភិរក្ស ដោយផ្តល់សំណងតាមគោលនយោបាយរដ្ឋាភិបាល។

ដូចគ្នានេះដែរ រដ្ឋាភិបាល កាលពីខែតុលាឆ្នាំ២០២២ បានប្រកាសពីបំណងជម្លៀសប្រជាពលរដ្ឋចំនួន ១០០០០គ្រួសារ ចេញពីឧទ្យានអង្គរ ទៅទីទាំងពីរផ្សេងគ្នា គឺតំបន់រុនតាឯក ស្រុកបន្ទាយស្រី និងតំបន់ពាក់ស្នែង ស្រុកអង្គរធំ ខេត្តសៀមរាប ដែលរដ្ឋាភិបាលថា អ្នកភូមិបានមកតាំងលំនៅខុសច្បាប់ក្នុងតំបន់អង្គរ ។

តែយ៉ាងជាង១០ខែទៅនេះ ពលរដ្ឋមួយចំនួនដែលមានឈ្មោះត្រូវរុះរើផ្ទះសម្បែងដើម្បីចាកចេញ នៅមិនទាន់បានចេញនៅឡើយទេ ដោយសំអាងថា ទីតាំងថ្មីមិនទាន់សាងសង់ហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធ និងទីផ្សារការងារ មុខរបរ ដូចអ្វីដែលរដ្ឋាភិបាលធ្លាប់សន្យា ។

តាមអាជ្ញាធរអ្នកដែលមិនទាន់ចាកចេញនៅសល់១០០គ្រួសារទៀត ក្នុងចំណោមពលរដ្ឋដែលបានយល់ព្រមរួចហើយ ដើម្បីចាកចេញទៅទីតាំងថ្មី ។

កំពុងអង្គុយលើអង្រឹងកាន់ទូរស័ព្ទ លោក មិ ផល្លី រស់នៅភូមិវាល ដែលមានឈ្មោះត្រូវទៅរស់នៅតំបន់រុនតាឯកដែរនោះ បាននិយាយថា អាជ្ញាធរបានមកសួរនាំគាត់ច្រើនដងហើយ ពីការតម្រូវឱ្យចាកចេញនេះ។

លោក មិ ផល្លី

ប៉ុន្តែគាត់ថា មូលហេតុដែលគាត់មិនទាន់ចាកចេញ ដោយសារគ្មានប្រាក់ធ្វើផ្ទះថ្មី ហើយកន្លែងនោះមានទឹកលិច ពេលភ្លៀង ប្រឈមនឹងបាត់មុខរបរ ដោយថា អាជ្ញាធរមិនទាន់សាងសង់ហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធ រួចរាល់ដូចការសន្យារបស់រដ្ឋាភិបាលនៅឡើយ។

លោកថា៖«យើងមិនទាន់បានរើ ដោយសារតែនៅនោះមិនទាន់បានសាងសង់អី។ គេឱ្យធ្វើកិច្ចសន្យារើសពីរដងបីដងហើយ យើងចេះតែសុំពន្យារពេល»។

គាត់បាននិយាយទៀតថា អ្នកដែលបានទៅរស់នៅទីតាំងថ្មីជាង៥ខែទៅនេះ បានត្អូញត្អែរពីបញ្ហាអត់ការងារធ្វើ បញ្ហាទឹកលិចផ្ទុះពេលភ្លៀងខ្លាំងម្តងៗ និងខ្យល់ធ្វើឱ្យខូចផ្ទះទើបនឹងធ្វើហើយជាដើម ។

បញ្ហានេះលោក មិ ផល្លី ទទូចឱ្យអាជ្ញាធរពាក់ព័ន្ធ គួរតែគិតគូរទីផ្សារការងារ មុខរបរ សម្រាប់អ្នកចាកចេញ ដើម្បីកុំឱ្យពួកគាត់បាត់មុខរបរនិងកាន់តែក្រីក្រ ។

លោកបន្តថា៖«បើដឹងថាអភិវឌ្ឍន៍ថ្មីៗមិនទាន់ឆាប់រហ័សទេ ក៏គួរណាទុកពន្យារពេលឱ្យប្រជាពលរដ្ឋគាត់រស់នៅកន្លែងចាស់សិនទៅ ចាំពេលធ្វើទីនោះស្រួលបួលចាំឱ្យប្រជាពលរដ្ឋគាត់ទៅ ដល់អ៊ីចឹងផ្ទះខ្លះធ្វើមិនទាន់រួចផងខ្យល់វាយខូចអស់»។

លោក មិ ផល្លី ឱ្យដឹងទៀតថា អ្នកទៅរស់នៅទីតាំងថ្មី បានប្រាប់គាត់ថា ពុំមានការងារធ្វើទេ បើធៀបនឹងកាលពួកគេរស់នៅទីតាំងចាស់ រកប្រាក់បានចន្លោះពី២០០ ទៅ៣០០ដុល្លារក្នុងមួយខែ។

លោកនាយករដ្ឋមន្ត្រី ហ៊ុន សែន ធ្លាប់ថ្លែងក្នុងពិធីមួយនៅខេត្តសៀមរាប ចុងឆ្នាំ២០២២ថា តំបន់រុនតាឯក នឹងក្លាយទៅជាទីក្រុងមួយទៅថ្ងៃខាងមុខ មានផ្លូវកៅស៊ូ១៥០គីឡូម៉ែត្រ មានប្រព័ន្ធទឹក ភ្លើង បង្កើតសាលារៀនថ្នាក់អនុវិទ្យាល័យ និងវិទ្យាល័យ ព្រមទាំងមានផ្ទះស្នាក់នៅសម្រាប់គ្រូបង្រៀនផងដែរ។

លោកបញ្ជាក់ថា រដ្ឋាភិបាលនឹងបង្កើត មណ្ឌលសុខភាព និងអគារស្នាក់នៅរបស់គ្រូពេទ្យយ៉ាងហោច២០បន្ទប់ថែមទៀត និងសាងសង់ផ្សារ។

អ្នកមិនទាន់ចាកចេញម្នាក់ទៀត គឺលោក ឧក ស៊ីនួន និយាយថា អស់រយៈពេល៤ខែហើយដែលអាជ្ញាធរឱ្យ គាត់រុះរើសផ្ទះទៅនៅតំបន់រុនតាឯក ប៉ុន្តែគាត់មិនទាន់រុះរើសនៅឡើយ ដោយសាររវល់រកស៊ី សន្សំលុយខ្លះទុក ដើម្បីយកទៅលើកផ្ទះថ្មីនៅទីនោះ។

លោក ស៊ីនួន បន្តថា អ្នកភូមិមួយចំនួន មិនសូវសប្បាយចិត្តចំពោះការផ្លាស់លំនៅឋាននេះទេ ទោះជាមានការផ្ដិតស្នាមមេដៃ ក្នុងរូបភាពស្ម័គ្រចិត្តក៏ពិតមែន ប៉ុន្តែថាដោយសារតែពួកគាត់គ្មានជម្រើស ។

យ៉ាងណាលោកគិតថា ការទៅរស់នៅទីតាំងថ្មីជារឿងល្អ ដើម្បីរក្សាសោភ័ណភាពប្រាសាទអង្គរ ក៏ប៉ុន្តែការតម្រូវឱ្យចាកចេញវាគួរគិតគូរដល់ជីវភាពពលរដ្ឋជាធំដែរ ។

លោកថា៖«នេះបើនិយាយពីទំនួលខុសត្រូវឱ្យច្បាស់លាស់ ឱ្យត្រឹមត្រូវ ឱ្យធ្វើឱ្យស្អាតចាំឱ្យគេទៅនៅបានត្រឹមត្រូវ មិនមែនទៅដល់នៅជួបព្យុះភ្លៀង ផ្លូវក៏គ្មាន លំបាក ទឹកក៏លិច។ យ៉ាងហោចណាស់ក៏មានអ្វីម្យ៉ាង ផ្ដល់ក្ដីសង្ឃឹមពេលទៅដល់ឱ្យគ្នានៅបាន»។

អ្នកនាំពាក្យអាជ្ញាធរជាតិអប្សរា លោក ឡុង កុសល បានសំអាងផ្សេងពីនេះ ដោយថា ទីតាំងថ្មីគ្មានទឹកលិច និងគ្មានការងារ និងមុខរបរ ដូចការលើកឡើងនោះទេ ។

មន្ត្រីរដ្ឋាភិបាលរូបនេះ និយាយថា ជាក់ស្ដែងពលរដ្ឋប្រកបរបរលក់ដូរ និងធ្វើកិច្ចការងារធម្មតានៅទីតាំងថ្មី ហើយថា បច្ចុប្បន្ន មានពលរដ្ឋជាង៧០ភាគរយបានរុះរើទៅរស់នៅតំបន់ភូមិធម្មជាតិ រុនតាឯក។

ដោយឡែក ចំពោះបញ្ហា ការលិចទឹកនិងការរៀបចំប្រព័ន្ធហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធពុំទាន់បានរួចរាល់ លោកថា អាចជ្ញាធរកំពុងតែដោះស្រាយ តែលោកមិនដឹងថា នឹងបញ្ចប់នៅពេលណានោះទេ។

លោកថា៖«តាមពិតទៅតំបន់នោះ មានបរិយាកាសមួយដើម្បីឱ្យពួកគាត់មានមុខរបរ មានប្រាក់ចំណូលបានដែរ ។ បងប្អនដែលមករស់នៅទីនេះពួកគាត់ប្រកបរបរលក់ដូរ បានច្រើនចំណូលច្រើនណាស់ ហើយហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធក៏យើងបានរៀបចំបានល្អហើយ ពុំមានបញ្ហាអ្វីច្រើននោះទេ។ ចំពោះការលិចទឹក គឺអាជ្ញាធរកំពុងដោះស្រាយ ដូច្នេះយើងមិនអាចដោះស្រាយបានភ្លាមៗ តាមការចង់បានរបស់ពលរដ្ឋទេ»។

លើសពីនេះទៀត ចៅសង្កាត់គោកចក លោកស្រី ឈិន សាវី និយាយនៅថ្ងៃទី២៥ ខែកក្កដានេះថា ពលរដ្ឋនៅឃុំគោកចក ដែលជាប់តំបន់អប្សរា មានជាង៥០០០គ្រួសារ។

ចំណែកពលរដ្ឋដែលមិនទាន់ចាកចេញទៅតំបន់ថ្មី មានជាង២០០០គ្រួសារ ព្រោះនៅចាំទៅតំបន់ពាក់ស្នែង ដែលកំពុងរៀបចំ។ បែបនេះក្ដី លោកស្រីថា ចំពោះពលរដ្ឋមួយចំនួនដែលបារម្ភពីបញ្ហាជីវភាព និងហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធ មិនទាន់រៀបចំបានត្រឹមត្រូវនោះ គឺថា អាជ្ញាធរពាក់ព័ន្ធកំពុងតែដោះស្រាយ ។

លោកថា៖«យើងបាននាំពាក្យនេះទៅដល់រដ្ឋបាលខេត្តដែរ ហើយរដ្ឋបាលខេត្តក៏បានទទួលពាក្យ ដែលយើងបានតំណាងប្រជាពលរដ្ឋ យើងក៏នៅចាំការឆ្លើយតបដូចគ្នា»។

រដ្ឋាភិបាលបានប្រកាសថា ដីជាង១០០០ហិកតា(១.១១២)នៅទីតាំងថ្មី សម្រាប់កសាងហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធនៅតំបន់រុនតាឯក និងសម្រាប់ចែកជូនពលរដ្ឋដែលត្រូវបានជម្លៀសចេញពីតំបន់រមណីយដ្ឋានអង្គរ ។

បើតាមអាជ្ញាធរ មកដល់ពេលនេះ មានពលរដ្ឋជាច្រើនពាន់គ្រួសារបានសាងសង់ទីលំនៅ នៅតំបន់រុនតាឯក ហើយក៏មានពលរដ្ឋខ្លះទៀត មិនទាន់មានលទ្ធភាពសាងសង់លំនៅឋានដោយខ្លួនឯងនៅឡើយដែរ។

រីឯតំបន់ពាក់ស្នែង ស្រុកអង្គរធំ ដែលមានទំហំដី ជិត២ពាន់ហិកតា ពុំទាន់មានប្រជាពលរដ្ឋរុះរើផ្ទះដើម្បីចាកចេញនៅឡើយ ប៉ុន្តែអាជ្ញាធរគ្រោងនឹងឱ្យពលរដ្ឋទៅរស់នៅទីនោះ ប្រហែល២ខែទៀត។

អង្គការលើកលែងទោសអន្តរជាតិ (Amnesty International ) បាននិយាយក្នុងចេញសេចក្តីថ្លែងការណ៍ កាលពីចុងខែ មីនា ឆ្នាំ ២០២៣ថា មនុស្សជាច្រើនដែលរស់នៅជុំវិញតំបន់អង្គរត្រូវបានបង្ខិតបង្ខំឱ្យផ្លាស់ទីលំនៅ ទៅរស់នៅតំបន់រុនតាឯក ខ្វះខាតហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធ និង ទឹកស្អាត ។

ស្ថាប័នអន្តរជាតិមួយនេះរកឃើញថា មនុស្សជាច្រើន ត្រូវបានបង្ខំឱ្យស្ម័គ្រចិត្ត ដើម្បីចាកចេញ ដែលធ្វើឱ្យពួកគេភ័យខ្លាច ប្រសិនបើពួកគេជំទាស់មិនព្រមចាកចេញ។

យ៉ាងណាអ្នកសម្របសម្រួលគម្រោងធុរកិច្ចនិងសិទ្ធិមនុស្សរបស់មជ្ឈមណ្ឌលសិទ្ធិមនុស្សកម្ពុជាលោក វណ្ណ សុផាត និយាយថា អាជ្ញាធរគួរតែរៀបចំហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធ ទីផ្សារសេដ្ឋកិច្ច ដែលអាចឱ្យពលរដ្ឋអាចរកចំណូលចិញ្ចឹមជីវិតសមរម្យបាន មុនតម្រូវឱ្យពួកគេទៅរស់នៅកន្លែងថ្មី។

លោកថា៖«អាជ្ញាធររដ្ឋធ្វើម៉េចបង្កើត ហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធ ឱ្យបានគ្រប់គ្រាន់រួចជាស្រេច រួមមានទឹក រួមមានទីលំនៅ រួមទាំងចរន្តអគ្គិសនី រួមទាំង មន្ទីរពេទ្យ ផ្សារ សម្រាប់ធានាសុវត្ថិភាពក្នុងការរស់នៅរបស់ពួកគាត់»។

បទយកការណ៍៖ ជនជាតិដើមកួយនៅតែប្រទះឃើញសកម្មភាពលួចដឹកឈើចេញពីព្រៃការពារព្រះរការ

សុត បាន (Soth Ban) — Wed, 19 Jul 2023 09:54:59 +0000

ព្រៃស្រោងមួយកន្លែងស្ថិតនៅភាគពាយ័ព្យប្រទេសលាតសន្ធឹងជិត១០ម៉ឺនហិកតា កំពុងប្រឈមនឹងបាត់បង់បន្តិចម្តងៗ ពីសកម្មភាពលួចកាប់ឈើជាហូរហែ ទោះតំបន់នោះត្រូវបានរដ្ឋាភិបាលចាត់វិធាន ដាក់ជាតំបន់ព្រៃការពារជិត៨ឆ្នាំហើយក្តី នោះគឺព្រៃព្រះរការ។

ឈើមានរាងក្ដាបន្ទះជាច្រើនកាត់រួចដែលសហគមន៍ជនជាតិដើមភាគតិចកួយខេត្តព្រះវិហារបានប្រទះកាលពីថ្ងៃទី៨ ខែកុម្ភះ ឆ្នាំ២០២២។ (រូបភាព៖ប្រភពផ្តល់ឱ្យ) [រូបតំណាងសម្រាប់អត្ថបទនេះ]

ព្រៃព្រះរការជាប់ប្រជុំស្រុក៣ គឺស្រុកជាំក្សាន្ត ស្រុកត្បែងមានជ័យ និងស្រុកឆែប ដែលស្រុកទាំងនោះស្ថិតក្នុងដែនរដ្ឋបាលរបស់ខេត្តព្រះវិហារ។

ព្រៃដ៏ធំមួយនេះលាតសន្ធឹងលើផ្ទៃដីទំហំ៩៦០០០ហិកតា ត្រូវរដ្ឋាភិបាលដាក់ជាដែនជម្រកសត្វព្រៃត្រូវការពារ ចាប់ពីខែឧសភា ឆ្នាំ២០១៦។

ជនជាតិដើមភាគតិចកួយរស់នៅឃុំប្រមេរុ ស្រុកត្បែងមានជ័យ លោក ស៊ុត សាវ៉ន និយាយកាលថ្ងៃទី១៧ កក្កដាថា គាត់ចូលដងជ័រច្បោះម្តងៗក្នុងព្រៃព្រះរការ តែងតែប្រទះឃើញគោយន្តលួចចូលដឹកឈើ និងគំនរឈើដែលគេលាក់ទុកនៅទីនោះ បម្រុងដឹកចេញ។

លោកថា៖«ម្សិលមិញពេលល្ងាចគេដឹកចេញពីរបីគោយន្តដែរចេញពីតំបន់ព្រៃព្រះរការ»[…]។ពេលបណ្តាញសហគមន៍ ខ្ញុំចុះទៅដងជ័រ ឮរណារ អាឈើពេញព្រៃ។ ពេលចេញមកវិញឃើញប៉ុន្មានគោយន្តចូលដឹកឈើ »។

ជនជាតិដើមភាគតិចម្នាក់ទៀត គឺលោក ថាប់ សុខឃី និយាយថា បទល្មើសលួចកាប់ឈើដឹកចេញពីព្រៃព្រះរការ កើតជាហូរហែច្រើនឆ្នាំមកនេះ ទោះរដ្ឋាភិបាលដាក់ព្រៃនេះជាតំបន់ការពារក្តី តែលោកមិនឃើញមានវិធានការទប់ស្កាត់ពីអាជ្ញាធរទេ តែផ្ទុយទៅវិញលោកសង្កេតឃើញមន្ត្រី បែជាសកម្មទប់ស្កាត់សកម្មជន មិនឱ្យចូលល្បាតព្រៃដើម្បីទប់ស្កាត់បទល្មើសព្រៃឈើទៅវិញ ។

លោកថា៖«និយាយពីបទល្មើសលួចដឹកឈើមិនខ្វះទេ ឱ្យតែអត់មានអ្នកចុះល្បាត។ ពួកហ្នឹងគេខ្លាចយុវជនដឹងរឿងច្រើន អាចយកទៅផ្សព្វផ្សាយ តៗគ្នា។អ៊ីចឹងគេព្យាយាមហាមឃាត់យុវជនមិនឱ្យឃើញហេតុការណ៍ចឹងទេ»។

ជនជាតិដើមភាគតិរូបនេះ លើកជាចម្ងល់ថា តើអ្នកលួចកាប់ឈើដឹកចេញទៅបានដោយរៀបណា បើតំបន់ ព្រៃការពារមានមន្ត្រីច្រើនស្ថាប័នការពារ និងប៉ូស្តិ៍ប្រចាំការទៀតផងនោះ។

លោកថា៖«មន្រ្តីអាជ្ញាធរហាក់គ្មានឆន្ទៈក្នុងការពារព្រៃឈើទេ បានជាបណ្តែតបណ្តោយឱ្យជនល្មើសហ៊ានលួចដឹកឈើអ៊ីចឹង។ ប៉ុន្តែពួកខ្ញុំចង់ចុះល្បាតការពារព្រៃរារាំងផង ហាមឃាត់ផង យប់ឡើងដាក់អាជ្ញាធរឃ្លាំមើលពួកខ្ញុំទៀត ធ្វើដូចពួកខ្ញុំឧក្រិដ្ឋជន»។

យ៉ាងណាសក្មជនបរិស្ថាន លោក គីម ជីលីន ផ្តល់យោបល់ថា ដើម្បីទប់ស្កាត់បទល្មើសព្រៃឈើក្នុងតំបន់ការពារនេះ ឱ្យមានប្រសិទ្ធភាពសម្រាប់ជាមរតកទុកឱ្យកូនចៅជំនាន់ក្រោយ វាទាល់តែមន្ត្រីបើកចិត្តទូលាយ ឱ្យគ្រប់ភាគីមានក្រុមយុវជន ព្រះសង្ឃ អង្គការសង្គមស៊ីវិល និងសហគមន៍មូលដ្ឋាន ដែលស្រឡាញ់ធម្មជាតិ អាចចូលរួមចុះល្បាតបានដោយគ្មានការរារាំង ។

លោកថា៖«អាជ្ញាធរ មន្រ្តីឧទ្យានុរក្សគួរណាស់តែដល់ពេលរួមគ្នាការពារ និងទប់ស្កាត់បទល្មើសព្រៃឈើហើយ។ពេលបាត់បង់ព្រៃឈើប៉ះពាល់ទាំងអស់គ្នា ទី១បម្រែបម្រួលអាកាស កើនឡើងកម្តៅ ព្យុះកន្តាក់ ទឹកជំនន់ជាដើម ដូច្នេះត្រូវរួមគ្នាការពារធនធានធម្មជាតិរបស់ដូនតាដើម្បីកូនចៅជំនាន់ក្រោយ»។

មេឃុំប្រមេរុ លោក ស៊ឹម លាម ថ្លែងថា មិនបានដឹងករណីលួចដឹកឈើចេញពីព្រៃការពារព្រះរការនេះទេ ដោយថា លោកភាគច្រើនប្រចាំការនៅសាលាឃុំផ្ទាល់ ។ តែថា ឃើញតែពលរដ្ឋដឹកឧសតិចតួចទុកសម្រាប់ប្រើប្រាស់ប្រចាំថ្ងៃប៉ុណ្ណោះ។

លោកថា៖«ខ្ញុំមិនដឹងទេក្មួយ ខ្ញុំនៅតែសាលាឃុំ។ […] ដូចអត់ឃើញអីទេ ឃើញតែពលរដ្ឋយើងដឹកអុសតិចតួចប៉ុណ្ណឹង»។

ប្រធានមន្ទីរបរិស្ថានខេត្តព្រះវិហារ លោក ស៊ុង ច័ន្ទសុជាតិ មិនអាចទាក់ទង ដើម្បីសុំការបញ្ជាក់ជុំវិញបទល្មើសកាប់ឈើក្នុងតំបន់ការពារ ដែលសហគមន៍ជនជាតិដើមភាគតិចកួយអះអាងនេះបានទេ ។

ប៉ុន្មានឆ្នាំចុងក្រោយនេះ ពោលគឺនៅអាណត្តិទី៦នៃរដ្ឋាភិបាលឯកបក្ស សកម្មជនព្រៃឈើនិងបរិស្ថានត្រូវបានបិទខ្ទប់ដោយក្រសួងនិងអាជ្ញាធរពាក់ព័ន្ធក្រោមហេតុផលថាពួកគេមិនបានចុះបញ្ជីនៅក្រសួងមហាផ្ទៃ តបតាមច្បាប់ស្តីពីសមាគម និងអង្គការមិនមែនរដ្ឋាភិបាល ដែលវិធាននេះខុសពីអាណត្តិទី៥ដែលមានសភាពហុបក្ស។

ជុំវិញបញ្ហានេះ អ្នកសម្របសម្រួលគម្រោងនៃសមាគមបណ្ដាញយុវជនកម្ពុជា (CYN) លោក អូត ឡាទីន និយាយថា បើអាជ្ញាធរពិតជាមានឆន្ទៈទប់ស្កាត់បទល្មើសធនធានធម្មជាតិ ត្រូវតែអនុញ្ញាតឱ្យសហគមន៍ ក្រុមយុវជន និងព្រះសង្ឃអាចចុះល្បាតការពារព្រៃដោយសេរី និងត្រូវរួមគ្នាទប់ស្កាត់បទល្មើសធនធានធម្មជាតិទាំងអស់ នោះបានសមជាមន្រ្តីគោរពច្បាប់ពិតៗ។

លោកថា៖« ប្រសិនបើពួកគាត់មានឆន្ទៈមែនម្លេះអនុញ្ញាតឱ្យសហគមន៍ យុវជន ព្រះសង្ឃអាចរួមចុះល្បាតបានហើយ។ តែផ្ទុយទៅវិញបែរជាបណ្តែតបណ្តោយឱ្យជនល្មើសនៅតែបន្តដឹកឈើចេញបានដដែល»។

កាលពីថ្ងៃទី២៨ ខែមករា ឆ្នាំ២០២២ អង្គការលើកលែងទោសអន្តរជាតិ (Amnesty International) បានចេញរបាយការណ៍ដោយបង្ហាញថា ក្នុងឆ្នាំ២០២១ ព្រៃឈើជាង៦ ០០០ហិកតា នៅតំបន់ជម្រកសត្វព្រៃ «ព្រៃឡង់» និង «ព្រៃព្រះរការ» ត្រូវបានកាប់បំផ្លាញ ដោយមានការទទួលសំណូក និងការប្រព្រឹត្តអំពើពុករលួយរបស់អាជ្ញាធរពាក់ព័ន្ធ។

លើសពីនេះ អង្គការដដែល បានរកឃើញទៀតថា អាជ្ញាធរពាក់ព័ន្ធ ជាពិសេសមន្ត្រីក្រសួងបរិស្ថាន មិនបានអើពើ និងមិនខ្វល់ចំពោះការរាយការណ៍របស់ប្រជាពលរដ្ឋពាក់ព័ន្ធបទល្មើស ខណៈសកម្មភាពចុះទៅស៊ើបអង្កេតខ្លះរបស់មន្ត្រីក្រសួងបរិស្ថាន ធ្វើឡើងដើម្បីទទួលលុយក្រោមតុពីជនល្មើសតែប៉ុណ្ណោះ។

មន្ត្រីឧទ្យានុរក្សខេត្តព្រះវិហាររងការចោទថាបានរារាំងមិនឱ្យក្រុមយុវជនស្រលាញ់បរិស្ថានចុះល្បាត

សុត បាន (Soth Ban) — Mon, 17 Jul 2023 09:22:52 +0000

អាជ្ញាធរ និងមន្រ្តីឧទ្យានុរក្សខេត្តព្រះវិហារ រងការចោទថាបានរារាំងក្រុមយុវជនដែលស្រលាញ់បរិស្ថានមិនឱ្យចុះល្បាតព្រៃព្រះរកា ដោយចាត់ទុកសកម្មភាពការពារព្រៃឈើរបស់ក្រុមយុវជន និងព្រះសង្ឃទាំងចំនួន ២៧អង្គ និងនាក់ថា មិនបានសុំច្បាប់ជាមុន។

ព្រះតេជព្រះគុណ តេង ចាន់ឌី ជានិស្សិតមកពីសាកលវិទ្យាល័យន័រតុន រាជធានីភ្នំពេញ មានសង្ឃដីកាថា កាលពីថ្ងៃទី ១៤ កក្កដា កម្លាំងចម្រុះប្រមាណ ១៧នាក់មានទាំងសមត្ថកិច្ច និងមន្រ្តីឧទ្យានុរក្ស បានមកឃាត់ដំណើរ ក្រុមសកម្មជនការពារបរិស្ថាន ដោយចោទប្រកាន់ថា ពួកគេមិនបានសុំអនុញ្ញាតគោលការណ៍ពីមន្ទីរបរិស្ថានខេត្តព្រះវិហារជាមុន មុននឹងចុះល្បាត។

ព្រះអង្គមានសង្ឃដីកាបន្តថា៖«អាត្មាមិនយល់ និស្សិតយើងអត់មានអី គ្រាន់តែចង់ឃើញព្រៃសហគមន៍(ព្រៃព្រះរកា)អាជ្ញាធរមករារាំង ហាមឃាត់ ធ្វើដូចយើងនឹងជនល្មើស។ អាជ្ញាធរគេមានគ្នាច្រើនណាស់មកឃាត់យើងតែម្តង ដាច់ខាត់គឺមិនឱ្យចួលព្រៃ គេមានហេតុផលថាយើងអត់ចុះច្បាប់ពីមន្ទីរបរិស្ថាន»។

បើតាម ព្រះតេជគុណ តេង ចាន់ឌី ចាត់ថាទុកការការរារាំង ដំណើររបស់ក្រុមយុជន និងព្រះសង្ឃមិនឱ្យចុះទៅមើលបញ្ហាព្រៃឈើតំបន់ព្រៃព្រះរកានេះ គឺការបំបិទសិទ្ធិ និងជាគំរាមគំហែងទៅដល់ក្រុមយុវជន និងព្រះអង្គ។មួយវិញទៀតព្រះអង្គថា ផ្ទុយទៅវិញសេរីភាពក្នុងការធ្វើដំណើររបស់ពលរដ្ឋត្រូវបានគេគូស និងកំណត់ព្រំដែនឱ្យដើរ ដែលទាំងនេះវាខុសនឹងច្បាប់។

ព្រះអង្គសង្ឃដីកាថា៖«ជាការរំលោភសិទ្ធិពលរដ្ឋក្នុងការដើរហើរនិងមើលទៅហាក់ដូចការគំរាមគំហែងមួយដែរបង។ អាត្មាគិតថាសេរីភាពរបស់យើងត្រូវបានគេកំណត់ ត្រូវបានគេហាមឃាត់»។

រដ្ឋាភិបាល កាលពីថ្ងៃទី៩ ខែឧសភា ឆ្នាំ២០១៦ បានដាក់តំបន់ព្រៃព្រះរការ ដែលមានទំហំ ៩៦ ០០០ហិកតា ស្ថិតនៅភូមិសាស្ត្រប្រជុំស្រុកទាំងពីរ គឺស្រុកជាំក្សាន្ត ស្រុកត្បែងមានជ័យ និងស្រុកឆែប នៃខេត្តព្រះវិហារ ជាតំបន់ដែនជម្រកសត្វព្រៃ ដែលត្រូវការពារ។

មិនខុសគ្នានេះដែរ និសិត្សមកពីសាកលវិទ្យាល័យកម្ពុជា លោក ធឿន សុវណ្ណា លើកឡើងថាអាជ្ញាធរមានសមត្ថកិច្ច និងមន្រ្តីឧទ្យានមិនខិតខំការពារធនធានធម្មជាតិ ដើម្បីបញ្ចៀសពីការបាត់បង់ទេ បែរជាមករារាំងក្រុមយុវជនដែលការពារព្រៃឈើមិនឱ្យចុះល្បាតទៅវិញ។ប្រភពដដែលចោទប្រកាន់ថា ក្រុមកម្លាំងចម្រុះទាំងនេះ បានតាមដាន និងឃ្លាំមើលសកម្មភាពក្រុមយុវជនទាំងយប់ទាំងថ្ងៃ ហាក់ដូចអ្នកការពារបរិស្ថាន គឺជាជនល្មើសដែលចូលទៅប្រព្រឹត្តបទល្មើសព្រៃឈើទៅវិញ។

លោកបន្តថា៖«បទល្មើសមិនខំការពារឱ្យបានល្អទេ ឮពីសហគមន៍ប្រាប់មកថាបទល្មើសលួចចួលកាប់ឈើវិញពេញព្រៃមិនខំបទស្កាត់ទេ ដល់យុវជន ព្រះសង្ឃចង់ចូលព្រៃ រារាំងផង ហាមឃាត់ផង ហើយតាមយើងរហូត យប់ឡើងដេកយាមយើងទៀត» ។

លោក ខាក់ ភារិទ្ធម៉ាស៊ី ដែលអះអាងថាជាតំណាងសហគមន៍ជនជាតិដើមភាគតិចកួយ ប្រចាំនៅខេត្តព្រះវិហារ និងបានឃើញហេតុការណ៍នេះដោយផ្ទាល់ បង្ហាញការសោកស្តាយដែលក្រុមកម្លាំងចម្រុះរបស់ខេត្តព្រះវិហារ បែរទៅជាទប់ស្កាត់អ្នកការពារព្រៃឈើទៅវិញ។ម្យ៉ាងវិញទៀត ការដែលហាមឃាត់រាល់សកម្មភាពរបស់ក្រុមយុវជន ក្រោមហេតុផលច្បប់នេះ បង្ហាញឱ្យឃើញថា នេះជាការបិទសេរីភាពរបស់ពួកគេ ដែលត្រូវបានការពារដោយច្បាប់។

ក្នុងនាមជាតំណាងសហគមន៍ជនជាតិដើមភាគតិចកួយ លោក ខាក់ ភារិទ្ធិម៉ាស៊ី មិនជឿថា ក្រុមយុវជនដែលការពារបរិស្ថាន អ្នកបំផ្លាញព្រៃឈើទេ ព្រោះពួកគេសុទ្ធតែមានចំណេះដឹង និងតែងការពារបរិស្ថានជាហូរហែកន្លងទៅ។

លោកបន្តថា៖«យើងមានការសោកស្តាយមែនពេកដែលអាជ្ញាធរធ្វើបែបនេះដាក់យុវជន ព្រះសង្ឃ ពួកគាត់អត់មានទៅធ្វើអីខុសទេ គ្រាន់តែចង់ឃើញព្រៃ មើលព្រៃសហគមន៍យើងប៉ុណ្ណឹង មករារាំង ហាមឃាត់ ដាក់កងកម្លាំងធ្វើដូចពួកគាត់ជនល្មើស។ វាខុសអីឱ្យនិស្សិតមើលព្រៃឈើហ្នឹង ខ្លាចនិស្សិតរកឃើញបទល្មើសមែន! ឬខ្លាចនិស្សិតទៅកាប់ឈើ! បើខ្លាចនាំគ្នាទប់ស្កាត់បទល្មើសឱ្យបានទៅចប់ហើយ»។

ពាក់ព័ន្ធនឹងរឿងនេះប្រធានមន្ទីរបរិស្ថានខេត្តពះវិហារ លោក សុង ច័ន្ទសុជាតិ និង ប្រធានឧទ្យានុរក្សដែនជម្រកសត្វព្រៃព្រះរកា លោក យ៉ាន ប៉ុនសឿងមិនអាចសុំការបំភ្លឺបានភ្លាមៗទេ នៅថ្ងៃនេះ ដោយទូរស័ទ្ទចូលជាច្រើន តែគ្មានអ្នកទទួល។

ចំណែក មេប៉ុស្តិ៍នគរបាលរដ្ឋបាលឃុំប្រមេរុ លោក ឃុល អ៊ី ឆ្លើយបតដោយខ្លីថាលោកមិនបានដឹងរឿងអំពីការរារាំងក្រុមយុវជនដែលការពារបរិស្ថាន ដោយក្រុមឧទ្យានុរក្សនេះទេ។លោកបន្តថា ការងាររបស់លោក គឺមើលការខុសតែទៅលើផ្នែកសន្តិសុខ។

លោកបន្តថា៖«ខ្ញុំមិនបានដឹងរឿងអីនោះទេ ខ្ញុំការពារតែសន្តិសុខជូនប្រជាពលរដ្ឋ»។

សម្រាប់មន្រ្តីសម្របសម្រួលគម្រោង នៃសមាគមបណ្ដាញយុវជនកម្ពុជា (CYN) លោក អូត ឡាទីន ចាត់ទុកថាសកម្មភាពចុះរារាំងដំណើររបស់ក្រុមយុវជន និងព្រះសង្ឃគឺជាការជួយបិទបាំងបទល្មើសព្រៃឈើទៅវិញទេ។មិនតែប៉ុណ្ណោះ ការអនុវត្តដូចនេះរបស់ក្រុមមន្រ្តីឧទ្យានុរក្ស គឺជាការដើរបញ្ច្រាស់គោលការណ៍ច្បាប់ ដែលធានាពីការការពារ និងអភិរក្សធនធានធម្មជាតិ ជាពិសេសទប់ស្កាត់ជនល្មើស ដែលជួយដូរព្រៃឈើ។

លោកបន្តថា៖«អាជ្ញាធរព្យាយាមរឹតត្បិតសេរីភាពយុវជន និងព្រះសង្ឃ មិនឱ្យចូលរួមល្បាតការពារព្រៃជាការចូលរួមបំផ្លាញព្រៃឈើមួយផងដែរ។មួយវិញទៀតការមិនឱ្យយុវជន ព្រះសង្ឃចុះល្បាតព្រៃជាការផ្តល់ឳកាសឱ្យជនល្មើសចូលកាប់បំផ្លាញព្រៃឈើទៅវិញទេ»។

របាយការណ៍របស់អង្គការ Global Forest Watch ចេញផ្សាយអំឡុងខែ មេសា ឆ្នាំ២០២៣ រកឃើញថា នៅពេលដែលប្រទេសកម្ពុជា ដាក់ឱ្យឈប់សម្រាកបុណ្យចូលឆ្នាំ បទល្មើសនៃការកាប់បំផ្លាញព្រៃឈើកើតឡើងចំនួន ៩៥ ៤៧៨ ករណី។តួលេខនេះត្រូវបាន Global Forest Watch បង្ហាញថា ព្រៃឈើដែលបាត់បង់ចុងក្រោយបន្ថែមនេះទៀត គឺបានគ្រប់ដណ្តប់លើផ្ទៃដី ដែលរង់ការកាប់បំផ្លាញចំនួន ១១៥ ហិកតារ៕

បទយការណ៍៖ អង្គការផ្នែកសិទ្ធិមនុស្សអះអាងថានឹងនៅតែបន្តរំលឹកវីរៈភាពកែមឡីបើមិនទាន់ទទួលបានយុត្តិធម៌

សុត បាន (Soth Ban) — Mon, 10 Jul 2023 10:40:20 +0000

«ខ្ញុំនៅតែបន្តរំលឹកខួបលោកបណ្ឌិត កែម ឡី រហូតទាល់តែអាចទទួលបានយុត្តិធម៌ ក្នុងនាមនាយិការមជ្ឈមណ្ឌលសិទ្ធិមនុស្សកម្ពុជា»។

នេះជាការរៀបរាប់ របស់នាយិការប្រតិបត្តិ នៃមជ្ឈមណ្ឌលអង្គការសិទ្ធិមនុស្សកម្ពុជា គឺលោកស្រី ចក់ សុភាព។ប្រាប់ក្រុមអ្នកសារព័ត៌មានដោយទឹកមុខស្រពោនលោកស្រី អះអះថាក្នុងនាមស្ថាប័នមិនមែនរដ្ឋាភិបាល នឹងនៅតែបន្តរៀបចំកម្មវីធីបង្សុកូលរបៀបនេះ ដើម្បីឧទ្ទិលកុសលជូនលោកបណ្ឌិត កែម ឡី ជាដរាប ប្រសិនបើយុត្តិធម៌សម្រាប់អ្នកស្រាវជ្រាវការអភិវឌ្ឍន៍សង្គមមួយនេះ នៅតែមិនទាន់មានតម្រុយណាមួយ ដែលអាចជឿទុកចិត្តបានថា ឃាតករពិត និងអ្នកបញ្ជានៅពីក្រោយ ត្រូវបានផ្តាន្ទាទោសនៅឡើយទេនោះ។

អ្នកស្រីបន្តថា៖«អយុត្តិធម៌ណាស់ឃាតករឃោឃៅបានលួចបាញ់ប្រហារឆក់យកជីវិតបណ្ឌិតពិតរបស់ខ្មែរ។ខ្ញុំពិតជាសោកស្តាយដែលបាត់បង់វិរៈភាពលោបណ្ឌិត។ដូច្នេះហើយយើងនៅតែចងចាំនិងគោរពនឹងរំលឹកគាត់រហូត ទាល់តែរដ្ឋាភិបាលបង្ហាញមុខឃាតករពិត»។

បើតាមលោកស្រី ចក់ សុភាព អំពើឃាតកម្មនេះ វាបានបន្សល់ទុកនូវការឈឺចាប់ឱ្យមនុស្សគ្រប់គ្នា ដែលមានភក្តីភាពចំពោះលោកបណ្ឌិត កែម ឡី មិនថាតែក្រុមគ្រួសារ និងសាច់ញាតិទេ។ជាងនេះទៀត អ្វីដែលអ្នកវិភាគសង្គម និងនយោបាយដ៏លេចធ្លោរូបនេះ បានបូជាជីវិតរបស់លោក វាគឺជាវីរៈភាពដែលគ្មានអ្នកណាម្នាក់អាចធ្វើបានដូចលោកឡើយ។មួយវិញទៀត អ្វីដែលោកធ្វើនេះ ក្នុងន័យដើម្បីបុព្វហេតុជាតិមាតុភូមិ ដែលជាគំរូសម្រាប់មនុស្សជំនាន់ក្រោយទៀត។

គេសង្កេតឃើញថា សម្រាប់វិធិបង្សុកូល ដែលរៀបចំឡើងនៅទីតាំងនៃការិយាល័យមជ្ឈមណ្ឌលសិទ្ធិមនុស្សកម្ពុជា ស្ថិតក្នុងខណ្ឌចំការមន រាជធានីភ្នំពេញ កាលពីព្រឹកថ្ងៃទី ៧ កក្កដា ឆ្នាំ២០២៣ តំណាងអង្គការ សមាគមជាតិ និងអន្តរជាតិប្រមាណ ៣០នាក់ បានចូលរួម ហើយនេះក៏ជាការំលឹកដល់ការចង់ចាំចំពោះការលះបង់សបបែបយ៉ាងរបស់លោក កែម ឡី ផង និងជាការឧទ្ទិសបុណ្យកុសលមួយផ្នែកថែមទៀតដែរ។

សម្រាប់លោក អំ សំអាត នាយកទទួលបន្ទុកកិច្ចការទូទៅ នៃអង្គការសិទ្ធិមនុស្សលីកាដូ (Licado) ដែលបានចូលរួមក្នុងវិធីបង្សុកូល នេះដែរ យល់ឃើញថា អ្វីដែលតុលាការសម្រេចចោទប្រកាន់ទណ្ឌិតឈ្មោះ អឿត អាង ថាជាឃាតករ គឺមជ្ឈដ្ឋានទូទៅគេពិតជាពិបាកទទួលយក ហើយវារឹតតែមិនអាចទៅរួចទៅទៀត បើពិនិត្យទៅលើអង្គហេតុ និងភស្តុតាង។បន្ថែមពីលើនេះ ក្នុងនាមស្ថាប័នមិនមែនរដ្ឋាភិបាល នៅតែទទូចឱ្យសមត្ថកិច្ច និងស្ថាប័នជំនាញ ស្រាវជ្រាវស្វែងរកមុខឃាតករពិតនៅពីក្រោយ នៃអំពើឃាតកម្មនេះដើម្បីឱ្យក្រុមគ្រួសារ និងពលរដ្ឋអស់ចិត្តចំពោះឃាតកម្មមួយនេះ។

លោកបន្តថា៖«ខ្ញុំនាមយើងជាអង្គការសង្គមស៊ីវិលនៅតែទទួចចង់ឱ្យរដ្ឋាភិបាលវែកមុខរកឃាតករពិតនៅពីខាងក្រោយខ្នង។យើងមិនជឿថាលោកបណ្ឌិតជំពាក់លុយគេរហូតឈានដល់បាញ់សម្លាប់ទេ បើខ្ញុំមើលឃាតករហាក់មានជីវភាពខ្សត់ខ្សោយជាងលោកបណ្ឌិតផង រឿងនេះយើងទទួលយកមិនបានទេ»។

អ្នកស្រាវជ្រាវការអភិវឌ្ឍន៍សង្គម ដែលលេចធ្លោគឺលោកបណ្ឌិត កែម ឡី ត្រូវឃាតករបាញ់សម្លាប់ទាំងព្រឹកព្រលឹម កាលពីថ្ងៃទី ១០ ខែ កក្កដា ឆ្នាំ២០១៦ នៅក្នុងស្តារម៉ាត នៃបរិវេណកាហ្គារ៉ាស់ប្រេងឥន្ទនៈ កាល់តិច ស្តុបបូកគោ ដែលស្ថិតក្នុងខណ្ឌចំការ ក្រុងភ្នំពេញ។

គិតត្រឹមថ្ងៃទី ១០ ខែ កក្កដា ឆ្នាំ២០២៣នេះ អំពើបាញ់ប្រហារទាំងកណ្តាលទីក្រុងភ្នំពេញនេះ មានរយៈពេល ៧ឆ្នាំហើយ។ក្នុងរយៈពេលនេះ មានតែជនជាប់ចោទឈ្មោះ អឿត អាង ហៅ ជួប សម្លាប់ ម្នាក់ទេ ដែលត្រូវបានតុលាការចោទប្រកាន់ និងផ្តន្ទាទោសដាក់ពន្ធនាគារ ក្រោមបទ«អំពើឃាតកម្មគិតទុកជាមុន និងប្រើប្រាស់អាវុធដោយគ្មានការអនុញ្ញាត »។

បើទោះជាបែបណា មកដល់ពេលនេះ ទាំងយុវជន និងក្រុមអង្គការមិនមែនរដ្ឋាភិបាល មិនជឿថាទណ្ឌិតឈ្មោះ អឿត អាង ដែលបាញ់សម្លាប់លោកបណ្ឌិត កែម ឡី នៅក្នុងស្តារម៉ាត របស់ហ្គារ៉ាស់សាំងកាល់តិច ម្តុំស្តុបបូកគោនោះ គឺជាឃាតករពិតប្រាកដនោះទេ។

ចំណែក យុវជនសង្គមយុវជនដែលចូលរួមសម្រាប់វិធីបង្សុកូល ដែលរៀបចំឡើងនៅការិយាល័យ នៃមជ្ឈមណ្ឌលសិទ្ធិមនុស្សកម្ពុជា កាលពីថ្ងៃទី ៧ កក្កដា ដែរ លោក ជីន ជូលីន បង្ហាញការសោកស្តាយដែលមិនចូលរួមសកម្មភាពដោយផ្ទាល់ជាមួយលោកបណ្ឌិត កែម ឡី កាលលោកនៅមានជីវិត។

ប្រភពដដែលបន្តថា ដើមឡើយរូបគេមិនដែលដឹងថាតើលោកបណ្ឌិត កែម ឡី ជាអ្នកណាទេ ប៉ុន្តែក្រោយពីខ្លួនបានផ្លាស់ប្តូរការសិក្សានៅភ្នំពញមក ទើបដឹងថាអ្នកវិភាគសង្គមដែលល្បីល្បាញរូបនេះ គឺជាអ្នកផ្តល់ការវិភាគដែលមិនសំចៃមាត់ និងហ៊ានរិះគន់ដោយមិនខ្លាចញញើត បើទោះជាដឹងថាមានគ្រោះដល់អាយុជីវិតលោកយ៉ាងណាក្តី។

លោកបន្តថា៖«ខ្ញុំទើបតែស្គាល់កេរ្តិ៍នាមលោកបណ្ឌិត អំឡុងពេលគាត់ត្រូវបានគេបាញ់សម្លាប់។ខ្ញុំចេះតែឆ្ងល់ថាលោកបណ្ឌិតកែម ឡីជាអ្នកណា!ហេតុអ្វីគេត្រូវបាញ់សម្លាប់គាត់! ដល់ពេលខ្ញុំមករៀននៅភ្នំពេញខ្ញុំបានសួរគេសួរឯងរឿងលោកបណ្ឌិតបន្ថែមនិងបានស្រាវជ្រាវ និងស្តាប់ការវិភាគរបស់លោក បានយល់ថាគាត់ហ៊ាននិយាយពីការពិតពីរឿងសង្គមអ៊ីចឹងសោះ»។

ក្នុងនាមជាយុវជនជំនាន់ក្រោយ លោក ជីន ជូលីន ស្នើឱ្យុរដ្ឋាភិបាល និងសមត្ថកិច្ចជំនាញ់បើកការស៊ើបអង្កេត ដើម្បីស្វែងរកឃាតករពិតនៅពីក្រោយ នៃអំពើឃាតកម្មនេះ។មិនតែប៉ុណ្ណោះ រូបសំណាក់មួយគួរត្រូវបានសាងសង់ឡើង នៅបរិវេណស្តុបបូកគោ ដើម្បីឱ្យពលរដ្ឋបានឃើញ និងទុកជាការចងចាំជានិរន្តរ៍។

លោកបន្តថា៖«ក្នុងនាមខ្ញុំជាពលរដ្ឋមួយរូបនៅចង់ស្នើឱ្យរដ្ឋាភិបាលស្វែងរកមុខឃាតករពិតនិងជួយស្វែងរកយុត្តិធម៌ជូនមហាជននិងចង់ឱ្យរដ្ឋាភិបាលធ្វើរូបសំណាក់លោកបណ្ឌិតនៅចំកណ្តាលទីក្រុងដើម្បីឱ្យពលរដ្ឋបានស្គាល់និងនៅតែចង់ចាំលោកបណ្ឌិតរហូត»។

Newsroom Cambodia មិនអាចសុំការឆ្លើយតបបានភ្លាមៗទេ ពីលោក ផៃ ស៊ីផាន ប្រធានអង្គភាពអ្នកនាំពាក្យរដ្ឋាភិបាល នៅថ្ងៃនេះ ដោយទូរស័ព្ទចូលជាច្រើនដង តែគ្មានអ្នកទទួល។

យ៉ាងនេះក្តី មន្ត្រីនាំពាក្យសមាគមការពារសិទ្ធិមនុស្ស នៃសមាគមអាដហុក (Adhoc) លោក ស៊ឹង សែនករុណា យល់ថាការប្រារព្ធកម្មវិធីបង្សុកូលឧទ្ទិសកុសលជូនលោកបណ្ឌិតនេះជាការបញ្ជាក់មួយផងដែរថាអង្គការសង្គមស៊ីវិល ព្រះសង្ឃ ពលរដ្ឋខ្មែរនៅតែមិនអាចបំភ្លេចនូវវីរភាពនៃការលះបង់អាយុជីវិត និងសេចក្តីសុខផ្ទាល់របស់លោកបណ្ឌិតទេ។

លោកបន្តថាគុណតម្លៃរបស់លោកបណ្ឌិតបានដិតនៅជាប់អារម្មណ៍របស់ពលរដ្ឋគ្រប់រូប ដែលលោកបានរូតវាំងននសង្គម និងបានវិភាគពីព្រឹត្តិការណ៍សង្គមចែកឱ្យពលរដ្ឋខ្មែរឱ្យបានដឹងនៅក្នុងសង្គមកម្ពុជានេះ។

លោកបន្តថា៖«ការលះបង់របស់បងបណ្ឌិតកែម ឡី បានធ្វើកិច្ចការងារចំពោះជាតិមាតុភូមិដែលវីរៈភាពរបស់បងធ្វើឱ្យមានការគោរពការកោតសរសើរនិងផ្តល់តម្លៃដោយពលរដ្ឋខ្មែរគ្រប់រូបដូច្នេះយើងនៅតែចូលរួមរំលឹកខួបលោករហូត។ដែលយើងដឹងហើយថាភាពអយុត្តិធម៌របស់លោកនៅតែមិនទាន់រកបាន»។

ការបាញ់សម្លាប់លោកបណ្ឌិត កែម ឡី នេះកើតឡើងតែ២ថ្ងៃ បន្ទាប់ពីលោកអត្ថាធិប្បាយជុំវិញរបាយការណ៍ដែលរកឃើញដោយអង្គការឃ្លាំមើលអន្តរជាតិ Global Witness ដែលមានឈ្មោះថា «អាណាចក្រអាជីវកម្មត្រកូលហ៊ុននៅកម្ពុជា »។

របាយការណ៍នោះបានលាតត្រដាងពីការក្ដោបក្ដាប់អាជីវកម្មរបស់ក្រុមគ្រួសារលោកនាយករដ្ឋមន្ត្រី ហ៊ុន សែន ដែលមានតម្លៃរាប់រយលានដុល្លារអាមេរិកនៅកម្ពុជា។តាមរយការវិភាគនៃរបាយការណ៍នេះ លោកបណ្ឌិត កែម ឡី ចាត់ទុកថា វានឹងធ្វើឱ្យមានទំនាស់ផលប្រយោជន៍រវាងជំនួញ និងការដឹកនាំឬ កាន់អំណាច។

សម្រាប់លោក អំ សំអាត នៅតែយល់ឃើញថា ដើម្បីដឹងគុណចំពោះការលះបង់គ្រប់បែបយ៉ាង រាល់សកម្មភាពរបស់អ្នកវិភាគសង្គម និងនយោបាយដ៏ល្បីល្បាញរូបនេះ គួរត្រូវបានចាក់ផ្សាយឡើងវិញតាមរយៈ ឃ្លីប វីដេអូ ដែលកន្លងហូសទៅហើយដូចជាលោកចុះតាមព្រំដែន បេសកកម្ម ១០០រាត្រី និងឃ្លីបវីដេអូ ដែលលោកផ្តល់សម្ភាសន៍ឱ្យប្រព័ន្ធផ្សព្វផ្សាយនានា ជាដើម។

បើតាមលោក អំ សំអាត ការធ្វើដូចនេះ វាគឺជារំលឹក និងកុំឱ្យភ្លេចពីស្មារតីលោកបណ្ឌិត កែម ឡី។ លោកបន្តថា៖«យើងមិនអាចបំភ្លេចបានទេនូវវីរៈភាពលោកបណ្ឌិត ត្បិតលោកបានបាត់បង់ជីវិតហើយក៏ពិតមែន ប៉ុន្តែភាពក្លាហាននិងភាពឆ្លាតវៃរបស់លោកបានធ្វើឱ្យពលរដ្ឋខ្មែរបានចង់ចាំទុកជានិច្ច» ៕

បទល្មើសព្រៃឈើនៅសហគមន៍ព្រៃព្រះរកាថយចុះអំឡុងយុទ្ធនាការបោះឆ្នោត

សុត បាន (Soth Ban) — Thu, 06 Jul 2023 08:49:21 +0000

ក្រុមសហគមន៍ព្រៃព្រះរកាខេត្តព្រះវិហារសង្កេតឃើញថា បទល្មើសព្រៃឈើនៅតំបន់អភិរក្សមួយនេះ បានថយចុះបន្តិច នៅអំឡុងពេលយុទ្ធនាការឃោសនាបោះឆ្នោតនេះ ប៉ុន្តែពួកគេមិនរំពឹងថាសកម្មភាពនេះ នឹងស្រកស្រុតវិញទេ នៅក្រោយការបោះឆ្នោតជ្រើសតាំងតំណាងរាស្រ្តនីតិកាលទី៧រួច។

លោក ស៊ុត សាវ៉ន ដែលអះអាងថាជាតំណាងសហគមន៍ព្រៃព្រះរកា ថ្លែងថា ចាប់ពីតាំងពីបើកយុទ្ធនាការឃោសនាស្វែងរកសំឡេងឆ្នោត ឃើញថាសកម្មភាពនៃការលួចចូលកាប់ឈើដោយខុសច្បាប់ នៅក្នុងភូមិសាស្រ្តតំបន់ព្រៃព្រះរកា ហាក់បានថយចុះបន្តិច បើធៀបនឹងពេលកន្លងទៅ។

ប្រភពបន្តថា ជាការសង្កេតរបស់លោក ការធ្លាក់ចុះនៃបទល្មើសព្រៃឈើ នៅព្រៃព្រះរការនេះ អាចបណ្តាលមកពី អ្នកប្រព្រឹត្តបទល្មើស បានដកឃ្លាទៅចូលរួមជួយឃោសនាស្វែងរកសំឡេងឆ្នោត។

លោកបន្តថា៖«ឃើញថារដូវកាលបោះឆ្នោតនេះស្ងាត់ខ្លះដែរ អាចគេរវល់ទៅបោះឆ្នោតមើលទៅ។ ចាំមើលបោះឆ្នោតរួច អ្នករកស៊ីអារឈើគ្នានៅតែរកស៊ីអ៊ីចឹង។មុខរបរគាត់ស៊ីឈ្នួលអារឈើហើយ ហើយមិនសូវមានវិធានការពីអាជ្ញាធរផង ព្រៃឈើវានៅតែបាត់ចឹង»។

ស្ថិតក្នុងវ័យ ៣៧ ឆ្នាំ និងជាអ្នករស់នៅឃុំប្រមេរ ស្រុកត្បែងមានជ័យ លោក ស៊ុត សាវ៉ន អះអាងថា បើទោះជានៅពេលនេះ សកម្មភាពហាក់ស្ងប់ស្ងាត់បន្តិចក្តី ការដឹកជញ្ជូនឈើចេញពីសហគមន៍ព្រៃព្រះរកា នៅបន្តកើតមាន។ជាងនេះទៀត ទាំងឈ្មួញឈើ និងអ្នកស៊ីឈ្នួលអារឈើឱ្យគេ តែងរស់នៅដោយសុខសាន្ត ក្រោមបទល្មើសនៃឧក្រិដ្ឋកម្មព្រៃឈើ ជារៀងរហូតមក បើទោះជាបទល្មើសកើតឡើងជាបន្តបន្ទាប់ នៅក្នុងមូលដ្ឋានដែលខ្លួនការពារយ៉ាងណាក្តី។

លោកបន្តថា៖«ករណីការកាប់ឈើចេញពីព្រៃហ្នឹងដូចជាមិនមានវិធានការណាមួយជាក់លាក់ហើយមានការបញ្ឈប់ការកាប់ព្រៃឈើនោះទេ។ករណីលួចកាប់ឈើនៅតំបន់ព្រៃព្រះរកាមានតិចៗរហូតហ្នឹង។ហើយការកាប់បំផ្លាញព្រៃឈើដូចមិនទាន់ឃើញមានអាជ្ញាធរណា ឬក៏ស្ថាប័នជំនាញណាមួយហ្នឹងអះអាងថាមានវិធានការទប់ស្កាត់បទល្មើសនៅឡើយទេ»។

ព្រៃព្រះរកាស្ថិតនៅក្នុងភូមិសាស្រ្តប្រជុំស្រុកទាំងបី នៃខេត្តព្រះវិហារ រួមមានស្រុកជាំក្សាន្ត ស្រុកត្បែងមានជ័យ និងស្រុកឆែប។ព្រៃនេះមានទំហំ ៩៦ ០០០ ហិកតារ ហើយត្រូវបានរដ្ឋាភិបាល កាលពីថ្ងៃទី៩ ខែឧសភា ឆ្នាំ២០១៦ កំណត់ទៅជាតំបន់ដែនជម្រកសត្វព្រៃ ដែលត្រូវការពារ។

ស្រដៀងគ្នានេះដែរ លោក ខាក់ ភារិទ្ធម៉ាស៊ី ជាសមាជិកសហគមន៍ម្នាក់ទៀត ដាក់ការព្រួយបារម្ភថា នៅក្រោយការបោះឆ្នោតជ្រើសតាំងតំណាងរាស្រ្តបិទបញ្ចប់ទៅ បទល្មើសព្រៃឈើ នៅតំបន់នេះនឹងកើតឡើងជាថ្មីម្តងទៀត។

ប្រភពដដែលបន្តថា ប្រសិនបើបទល្មើសព្រៃឈើនៅតែបន្តកើតមាន វានឹងជះផលអាក្រក់សម្រាប់ជីវិតមនុស្ស និងសត្វ ព្រោះនឹងធ្វើឱ្យមានការបម្រែបម្រួលអាកាសធាតុ មិនឈប់ឈរ។ជាងនេះទៀត ការបាត់បង់គម្រប់ព្រៃឈើនេះ វានឹងធ្វើឱ្យរបបទឹកភ្លៀងលែងទៀងទាត់ ដោយបង្កទៅជាជំនន់ទឹកភ្លៀង និងគ្រោះរាំងស្ងួតជាដើម។

លោកបន្តថា៖«ប្រសិនជាបោះឆ្នោតរួចនៅតែមានការកាប់បំផ្លាញព្រៃឈើកាន់តែច្រើន អ៊ីចឹងទៅគ្រោះធម្មជាតិកាន់តែចូលមកច្រើនដែរ។ សព្វថ្ងៃយើងឃើញហើយបម្រែបម្រួលអាកាសធាតុរហូត ក្តៅក៏ក្តៅ ហើយភ្លៀងតិចសោះលិចអស់ទីក្រុង»។

គេសង្កេតឃើញថា ព្រៃព្រះរកានេះ គឺជាព្រៃដែលធំជាងគេទីលំដាប់ទី២ បន្ទាប់ពីព្រៃឡង់ នៅតំបន់ភូមិភាគឧត្តរនេះ។ប្រជាពលរដ្ឋដែលរស់នៅក្នុងស្រុកទាំងបី តែងទទួលបានអនុផល និងអត្ថប្រយោជន៍ផ្សេងៗពីសហគមន៍ព្រៃព្រះរកានេះ។អ្នកភូមិអះអាងថា ព្រៃឈើនៅតំបន់ព្រៃព្រះរកានេះ គឺជាឆ្នាំងបាយរបស់ពួកគេ តាមរយៈការទទួលបាននូវអនុផលដូចជា បោចវល្លិ៍ បេះផ្លៃឈើ ដងជ័រច្បោះ និងដកផ្សិតជាដើម សម្រាប់ទ្រទ្រង់ជីវភាពប្រចាំថ្ងៃ។

លើសពីនេះទៅទៀត សព្វថ្ងៃតំបន់ព្រៃព្រះរកានេះ ក៏នៅមានដើមឈើធំៗ ជាច្រើននៅឡើយដែរ ដែលមានមុខកាត់ ៥០សង់ទីម៉ែត្រ។ប៉ុន្តែតាមរយៈបទល្មើសរាល់ថ្ងៃ គេសង្កេតឃើញថា ប្រភេទឈើកម្រដែលនៅសេសសល់ចុងក្រោយនេះ ត្រូវរងការកាប់បំផ្លាញស្ទើរបាត់បង់អស់ខ្លះទៅហើយ។

លោក ធា ធីម ដែលធ្លាប់ទទួលបានអនុផលផ្សេងៗពីព្រៃព្រះរកា អះអាងថា ព្រៃនេះគឺជាប្រភពចំណូលដែលមិនចេះរីងស្ងួតសម្រាប់ពលរដ្ឋ ដែលរស់នៅក្បែរសហគមន៍នេះ តាំងពីបុរាណមក។លោកបន្តថា ប្រសិនបើទីតាំងនេះ ពិតជាត្រូវបានបំផ្លាញនៅពេលណាមួយនោះ វាស្មើនឹងបំបែកឆ្នាំងបាយរបស់អ្នកភូមិយ៉ាងដូច្នោះដែរ។

លោកបន្តថា៖«បើបាត់ព្រៃសហគមន៍យើងខ្ញុំប៉ះពាល់ច្រើនណាស់។ប្រាក់ចំណូលក៏បានមកពីព្រៃដូចជាបោចវល្លិ៍ រកផ្លៃឈើលក់ និងដងជ័រច្បោះជាដើម។បើបាត់បង់ព្រៃឈើគឺដូចបាត់បង់ជីវិតសហគមន៍អ៊ីចឹង ហើយអាកាសធាតុក៏ប្រែប្រួលដែរ ពេលអស់ព្រៃឈើទៅទឹកភ្លៀងវាអត់ទៀងទាត់ទេអស់ត្រូវអនុវត្តច្បាប់គឺឱ្យស្មើគ្នា កុំស៊ីសំឡូក កុំបំពានលើច្បាប់ និងអនុញ្ញាតឱ្យសហគមន៍អាចចុះល្បាតដោយសេរី»។

ប្រធានមន្ទីរបរិស្ថានខេត្តព្រះវិហារ លោក សុង ច័ន្ទសុជាតិ និងអ្នកនាំពាក្យក្រសួងបរិស្ថាន លោក នេត្រ ភក្ត្រា មិនអាចសុំប្រតិកម្មបានភ្លាមៗទេនៅថ្ងៃនេះ ដោយទូរស័ទ្ទចូលជាច្រើនដងតែគ្មានអ្នកទទួល។

យ៉ាងនេះក្តី អង្គការ Global Forest Watch បានចេញរបាយការណ៍ កាលពីឆ្នាំ២០២២ រកឃើញថា ក្នុងអំឡុងពេលបុណ្យចូលឆ្នាំខ្មែរ កាលពីខែ មេសា ឆ្នាំ២០២៣ កន្លងទៅនេះ ប្រទេសកម្ពុជាបានបាត់បង់គម្រប់ព្រៃឈើបន្ថែម ក្នុងទំហំជិត ១០០ ០០០ករណី (៩៥ ៤៧៨) តាមរយៈបទល្មើសព្រៃឈើ។របាយការណ៍ដែលទទួលបានពីផ្កាយរណបនេះបង្ហាញថា ទំហំនៃការបាត់បង់នេះ គឺគ្រប់ដណ្តប់លើផ្ទៃដីប្រមាណ ១១៥ ហិកតារ។

ដោយឡែកបណ្ដាញសហគមន៍ព្រៃឡង់ (PLCN) និងសាកលវិទ្យាល័យ ខូផេនហេហ្គែន (University of Copenhagen) នៃប្រទេសដាណឺម៉ាក (Denmark) វិញ កាលពីខែមករា ឆ្នាំ២០២២ ក៏រកឃើញដែរថា ប្រទេសកម្ពុជាកំពុងបាត់បង់គម្របព្រៃឈើជិត ២ ៥០០ ០០០ ហិកតារ ក្នុងចន្លោះឆ្នាំ២០០១ និងឆ្នាំ២០២០ ដែលស្មើប្រមាណ២៨ភាគរយនៃគម្របព្រៃឈើសរុប។ទំហំនៃកា របាត់បង់គម្រប់ព្រៃឈើបន្ថែម តាមរយៈបទល្មើសព្រៃឈើនេះ គិតចាប់តាំងពីឆ្នាំ២០០០មក។

សម្រាប់មន្រ្តីសម្របសម្រួលគម្រោង នៃសមាគមបណ្ដាញយុវជនកម្ពុជា (CYN) លោក អូត ឡាទីន យល់ឃើញថាការព្រួយបារម្ភរបស់សហគមន៍ ពីការបាត់បង់ព្រៃឈើ តាមរយៈការកាប់បំផ្លាញមិនឈប់ឈរនេះ ពិតជារឿងដែលមិនខុសឆ្គងទេ ព្រោះវាជារឿងពិត។លោកបន្តថា សកម្មភាពស្ងប់ស្ងាត់នៅពេលនេះ ក៏មិនខុសគ្នាកាលពីយុទ្ធនាការឃោសនា ស្វែងរកសំឡេងឆ្នោតឃុំ សង្កាត់ ឆ្នាំ២០២២ ដែរ។

បើតាមលោក អូត ឡាទីន នេះអាចចាត់ទុកថា ជាយុទ្ធសាស្រ្តរបស់មន្រ្តីបរិស្ថាន ធ្វើយ៉ាងណាឱ្យពលរដ្ឋយល់ថា បទល្មើសព្រៃឈើហាក់ថមថយ។ម្យ៉ាងវិញទៀត នេះជារដូវកាលស្វែងរកសំឡេងគាំទ្រផង ហេតុដូច្នេះចង់ ឬមិនចង់ធ្វើដើម្បីយកចិត្តម្ចាស់ឆ្នោតក៏ថាបានដែរ។ប៉ុន្តែបើដូចអ្វីដែលលោកទទួលបានដំណឹងពីសហគមន៍ គឺក្រោយព្រឹត្តិការណ៍បោះឆ្នោតរួច សកម្មភាពនេះនឹងកើតឡើងព្រោងព្រាតដូចដើម។បន្ថែមពីនេះ មន្រ្តីជំនាញបរិស្ថាន តែងព្យាយាមរារាំង មិនឱ្យក្រុមសហគមន៍ចូលរួមទប់ស្កាត់បទល្មើសព្រៃឈើថែមទៀតផង។

លោកបន្តថា៖«សហគមន៍ធ្លាប់ប្រាប់ដែរឱ្យតែដល់រដូវឃោសនា អត់សូវឃើញមានបទល្មើស មិនដឹងយ៉ាងម៉េច!។តែបោះឆ្នោតហើយបញ្ហាការកាប់ទន្រ្ទាន និងការកាប់ឈើធ្វើអាជីវកម្មនៅក្នុងតំបន់ព្រៃព្រះរកាគឺនៅតែបន្តកើតមាន។ហើយក្រសួងបរិស្ថាននៅតែបន្តរឹតត្បិតសកម្មភាពរបស់សហគមន៍ជនជាតិដើមភាគតិចហ្នឹងមិនឱ្យគាត់អាចចូលរួមការពារធនធានធម្មជាតិនោះទេ»។ លោក សៅ សុខា មេបញ្ជាការកងរាជអាវុធហត្ថលើផ្ទៃប្រទេស បានបញ្ជាកាលពីខែ មេសា ឆ្នាំ២០២៣ ដោយតម្រូវឱ្យកម្លាំងសមត្ថកិច្ចបាញ់កម្ទេច ដោយមិនលើកលែង អ្នកកាងព្រៃឈើ និងឈ្នួញឈើ ប្រសិនបើពួកគេហ៊ានជំទាស់ទៅនឹងផែនការបោតសំអាត បទល្មើសព្រៃឈើនេះ។តែមកដល់ពេលនេះ គេសង្កេតឃើញថា អ្វីដែលលោក សៅ សុខា បានប្តេជ្ញាចិត្តក្នុងឋានៈជាប្រធានគណៈកម្មការទប់ស្កាត់ និងបង្រ្កាប់បទល្មើសព្រៃឈើលើកឡើង វាគ្មានបានផលអ្វីធំដុំទេ ផ្ទុយទៅវិញ ក្រុមសហគមន៍ព្រៃព្រះរកា ចាត់ទុកថាការតាំងចិត្តនេះ វាមិនខុសពីគោះទឹកបង្អើលត្រី ហើយគ្រាន់តែល្អមើល៕

បទយកការណ៍៖ ក្រុមយុវជនស្នើរដ្ឋាភិបាលបើកផ្លូវឱ្យពលរដ្ឋបានគោរពវិញ្ញាណក្ខន្ធ លោក កែមឡី សម្រាប់ខួប៧ឆ្នាំ

សុត បាន (Soth Ban) — Mon, 03 Jul 2023 05:14:38 +0000

ក្រុមយុវជន និងអង្គការសង្គមស៊ីវិលស្នើរដ្ឋាភិបាលបើកសិទ្ធិឱ្យបានទូលាយចំពោះពលរដ្ឋដែលចង់ចូលរួមគោរពវិញ្ញាណក្ខន្ធ លោក បណ្ឌិត កែម ឡី នៅចំថ្ងៃនៃការប្រារព្វខួប៧ឆ្នាំនៃអំពើឃាតកម្មទាំងព្រឹកព្រលឹមនៅកណ្តាលក្រុងភ្នំពេញ។

តំណាងយុវជនសង្គម និងជាសកម្មជនចលនាមាតាធម្មជាតិ កញ្ញា ស៊ុន រដ្ឋា មានប្រសាសន៍ថានៅសល់ពេលមិនបានប៉ុន្មានថ្ងៃទៀតទេ ពិធីរំលឹកខួបនៃអំពើឃាតកម្ម លើលោកបណ្ឌិត កែម ឡី និងចូលមកដល់ហើយ។កញ្ញាបន្តថាអស់រយៈជិត ៧ ឆ្នាំមកនេះ ពលរដ្ឋ យុវជន និងអង្គការសង្គមស៊ីវិល មិនដែលបានប្រារព្វខួបនៅទីតាំងដែលឃាតករបាញ់ប្រហារលោកបណ្ឌិត ឱ្យបានស្រួលចិត្តម្តងណានោះទេ។

មិនតែប៉ុណ្ណោះ កម្លាំងសមត្ថកិច្ច និងអាជ្ញាធរ តែប្រើប្រាស់គ្រប់មធ្យោបាយដើម្បីរារាំង និងរឹតត្បិតសិទ្ធិសេរីភាពរបស់អ្នកដែលមានភក្តីភាពចំពោះលោកបណ្ឌិត កែម ឡី មិនឱ្យជួបជុំ និងធ្វើពិធីទៅតាមប្រពៃណីបានចប់ចុងចប់ដើមសោះ។លើសពីនេះទៅទៀត យុត្តិធម៌សម្រាប់អ្នកវិភាគសង្គម និងនយោបាយដែលលេចធ្លោរូបនេះ ក៏នៅតែមិនទាន់ទទួលបានមានពន្លីថែមទៀតនៅឡើយដែរ។

កញ្ញាបន្តថា៖«រដ្ឋាភិបាលល្មមឈប់ខ្លាចស្រមោលលោកបណ្ឌិតទៅ បើកឱ្យពលរដ្ឋអាចទៅគោរពវិញ្ញាណក្ខន្ធដោយសេរីនិងបើកប្រកាសឱ្យទូលាយនរណាក៏អាចចូលរួមគោរពវិញ្ញាណក្ខន្ធនៅស្តុបបូកគោបាន។មួយទៀតអាជ្ញាធរក្នុងមូលដ្ឋានជួយសម្រួលចរាចរណ៍នៅថ្ងៃហ្នឹងជាជាងដើររារាំងពួកយើងមិនឱ្យធ្វើការគោរពវវិញ្ញាណក្ខន្ធលោកបណ្ឌិត»។

គិតត្រឹមថ្ងៃទី ១០ ខែ កក្កដា ឆ្នាំ២០២៣ នេះ លោកបណ្ឌិត កែម ឡី ត្រូវបានឃាតករបាញ់ប្រហារ មានរយៈពេល ៧ឆ្នាំហើយ។ក្នុងរយៈពេលនេះ មានតែជនជាប់ចោទឈ្មោះ អឿត អាង ហៅ ជួប សម្លាប់ ម្នាក់ទេ ដែលត្រូវបានតុលាការចោទប្រកាន់ និងផ្តន្ទាទោសដាក់ពន្ធនាគារអស់មួយជីវិត។

មិនខុសគ្នាដែរ តំណាងយុវជនសង្គម លោក ម៉ា ចិត្រា លើកឡើងថា ការបាញ់សម្លាប់លោកបណ្ឌិតទាំងព្រឹកព្រលឹម នៅចំកណ្តាលទីក្រុងភ្នំពេញនេះ វាគឺជាការព្យាយាមលប់បំបាត់ធនធានមនុស្សដែលកម្រសម្រាប់ប្រទេសកម្ពុជា និងជាឃ្លាំងនៃចំណេះដឹងដែលមិនចេះរីងស្ងួតសម្រាប់មហាជន។

ប្រភពដដែលសង្កេតឃើញថា លោកបណ្ឌិត កែម ឡី ក្រៅពីមានចំណេះជំនាញហើយ លោកក៏ជាអ្នកវិភាគដែលផ្តល់នូវទស្សនទាន ពីបញ្ហាសង្គម និងនយោបាយដែលមិនចេះសំចៃមាត់មួយរូបដែរ ដែលអ្នកដទៃមិនអាចធ្វើបាន។លោកបន្តថា ដើម្បីដឹងគុណ ចំពោះការលះបង់របស់លោក បណ្ឌិត កែម ឡី រដ្ឋាភិបាលគួរហ៊ានផ្តល់ឱកាស ឱ្យអ្នកដែលមានភក្តីភាពគ្រប់មជ្ឈដ្ឋាន បានរៀបចំពិធីរំលឹកខួប នៃការបាញ់ប្រហារនេះ ដោយគ្មានការភ័យខ្លាចផងចុះ។

បើតាមលោក ម៉ា ចិត្រា ការដែលរដ្ឋាភិបាល បើកផ្លូវឱ្យពលរដ្ឋ យុវជន និងសង្គមស៊ីវិល បានរៀបចំពីធីរំលឹកខួប ត្រង់ទីតាំងដែលឃាតករបាញ់សម្លាប់លោកបណ្ឌិត កែម ឡី វានឹងមិនធ្វើឱ្យជះផលអាក្រក់ណាមួយ ដែលកើតចេញពីការរៀបចំពិធីនេះ ទៅដល់សន្តិសុខសង្គមអ្វីឡើយ។

លោកបន្តថា៖«ការគោរពវិញ្ញាណក្ខន្ធនេះមិនមែនជាចេតនាណាមួយដើម្បីធ្វើឱ្យប៉ះពាល់សណ្តាប់ធ្លាប់សាធារណៈឬរំខានដល់កិច្ចការរកស៊ីរបស់ក្រុមហ៊ុនណាមួយនោះទេ»។

លោកបណ្ឌិត កែម ឡី កាលនៅមានជីវិតហាក់ដឹងជាមុនថា អ្វីដែលលោកផ្តល់ការវិភាគទាំងសេដ្ឋកិច្ច សង្គម និងនយោបាយបច្ចុប្បន្ននេះ អាចនឹងមិនមានផលល្អណាមួយសម្រាប់រូបលោក និងក្រុមគ្រួសារទេ។ហាក់មិនខុសពីការគិត ផ្លូវដែលលោកបណ្ឌិត កែម ឡី កំពុងតែដើរនេះ ពិតជាត្រូវជួបគ្រោះភ័យក្នុងជីវិត ដោយចៀសមិនផុតឡើយ ព្រោះនៅជុំវិញការវិភាគរបស់លោក គឺមានតែលទ្ធផលមិនល្អ ដោយសារលោកបើកកកាយភាពអសកម្មមួយចំនួន ទៅលើគោលនយោបាយរបស់រដ្ឋាភិបាល។

លោកធ្លាប់និយាយថា«នៅពេលខ្ញុំវិភាគម្តងៗ ខ្ញុំមិនដែលគិតថាខ្ញុំនឹងមានជីវិតទេ។មុននឹងខ្ញុំវិភាគ គឺខ្ញុំបានគិតដល់ចំណុច ៣ គឺត្រូវរត់ចោលស្រុក ត្រូវជាប់គុក និងត្រូវអស់ជីវិត» ។

កាលពីខែ មីនា ឆ្នាំ២០១៧ តុលាការជាន់ទាបក្រុងភ្នំពេញ បានសម្តេចផ្តន្ទាទោសលោក ជួប សម្លាប់ ដាក់ពន្ធនាគារអស់មួយជីវិត ក្រោមបទចោទ «ឃាតកម្មគិតទុកជាមុន និងប្រាស់ប្រាស់អាវុធដោយគ្មានការអនុញ្ញាត »។

ក្រោយពីអនុប្រធានសាលាដំបូងរាជធានីភ្នំពេញ និងជាប្រធានក្រុមប្រឹក្សាជំនុំជម្រះលោក លាង សំណាត់ ប្រកាសសាលក្រុមរួច តុលាការក៏បានបំបែកសំណុំរឿងនេះជាពីរ។បើទោះបែបណា គិតដល់មកដល់ពេលនេះ សំណុះរឿងដែលតុលាការញែកជាពីរ ដើម្បីស្វែងរកអ្នកពាក់ព័ន្ធផ្សេងទៀត ដូចជាអ្នកផ្តល់មធ្យោបាយ និងអ្នកលក់កាំភ្លើងខ្លីជាដើម នៅមិនទាន់មានតម្រុយ និងកាន់តែមិនមានភាពជឿនលឿនថែមទៀត។

ក្រុមអ្នកឃ្លាំមើលសង្គម និងភរិយាលោកបណ្ឌិត កែម ឡី បានហៅការចាត់នីតិវិធីដែលតុលាការបន្ត ដើម្បីស្វែងរកជនផ្សំគំនិតនេះថា វាគ្រាន់តែជាល្បែងស្ពឹនភ្នែក ធ្វើយ៉ាងណាឱ្យសាច់ញាតិស្ងប់ចិត្ត។ជាងនេះទៀត វារឹតតែមិនអាចឈានទៅបំបែកសំណុំរឿងនេះ ដោយសុទ្ធចិត្តពិតប្រាកដណាមួយនោះថែមទៀតផង។

បដិសេធនឹងដំណើរការក្តី ក្នុងសំណុំរឿងដែលបានបំបែកនេះ កាលពីថ្ងៃទី ១៥ ខែ មីនា ឆ្នាំ២០២២ អ្នកនាំពាក្យអយ្យការអម សាលាដំបូងរាជធានីភ្នំពេញលោក ប្លង់ សុផល បានច្រានចោលដោយចាត់ទុកថា ការញែកសំណុំរឿងនេះជាពីរ ឬបែបណានោះ លោកមិនបានដឹងឡើយ។បើតាមអ្នកនាំពាក្យអយ្យការរូបនេះ ចាត់ទុកថា ករណីនេះ មិនស្ថិតនៅក្នុងនីតិវិធីរបស់ព្រះរាជអាជ្ញាទេ។

លោកបន្តថា«ខ្ញុំមិនមានព័ត៌មានខាងលើនេះទេ ព្រោះសំណុំរឿងនេះមិនស្ថិតនៅក្នុងដំណាក់កាលអយ្យការទេ »។

ចំណែក ប្រធានសមាគមសម្ពន្ធនិស្សិតបញ្ញវន្តខ្មែរលោក កើត សារ៉ាយ យល់ឃើញថារដ្ឋាភិបាល ឬអាជ្ញាធរ រួមទាំងកម្លាំងសមត្ថកិច្ច មិនគួរបន្តរារាំង រឹតត្បិត និងហាមឃាត់ពលរដ្ឋ អង្គការសង្គមស៊ីវិល និងក្រុមយុវជនមិនឱ្យប្រារព្វខួបលោកបណ្ឌិត កែម ឡី ដូចនេះឡើយ។

លោកចោទប្រកាន់ថា រដ្ឋាភិបាលល្មមបញ្ឈប់សកម្មភាពការធ្វើទុក្ខបុកម្នេញ យាយី រារាំងនិងរឹតត្បិតមកលើក្រុមយុវជន អង្គការសង្គមស៊ីវិលបន្តទៀត ហើយបើកសិទ្ធិឱ្យបានទូលាយចំពោះការចូលរួមភាគីពាក់ព័ន្ធ ដើម្បីមានឱកាសឱ្យពួកគាត់បានចូលរួមគោរពវិញ្ញាណក្ខន្ធ និងរំលែកទុក្ខ នៃការបាញ់សម្លាប់លោកបណ្ឌិត កែម ឡី នេះដោយពុំមានការភិតភ័យផង។

លោកបន្តថា៖«ការរារាំងទាំងអស់ហ្នឹងហើយជាអំពើរំលោភបំពានដល់សិទ្ធិសេរីភាពរបស់ប្រជាពលរដ្ឋ។ យើងសុំថាឱ្យពិចារណាកុំមានការរំលោភបំពានច្បាប់។ការបាញ់សម្លាប់លោកបណ្ឌិតនេះជាអំពើឃោឃៅហើយជាអំពើមួយដែលនាំមកនូវភាពគ្រោះថ្នាក់ដល់សង្គមកម្ពុជា»។

ពាក់ព័ន្ធនឹងរឿងនេះ អ្នកនាំពាក្យរដ្ឋាភិបាល លោក ផៃ ស៊ីផាន និង អ្នកនាំពាក្យសាលារាជធានីភ្នំពេញ លោក ម៉េត មាសភក្តី មិនអាចសុំការបកស្រាយបំភ្លឺជុំការស្នើសុំរបស់ក្រុមយុវជន អង្គការសង្គមស៊ីវិលបានភ្លាមៗទេ ដោយទូរស័ទ្ទចូលជាច្រើនដងតែគ្មានអ្នកទទួល។

ចំណែក នាយកទទួលបន្ទុកកិច្ចការទូទៅ នៃអង្គការសិទ្ធិមនុស្សលីកាដូ (Licado) លោក អំ សំអាត យល់ឃើញថារដ្ឋាភិបាលគួរការបើកលំហសិទ្ធិដើម្បីឱ្យយុវជន អង្គការសង្គមស៊ីវិល និងពលរដ្ឋទទូទៅបានចូលរួមគោរពវិញ្ញាណក្ខន្ធលោកបណ្ឌិតនៅស្តុបបូកគោដោយសេរី។

បើតាមលោក អំ សំអាត សង្កេតឃើញថាកន្លងទៅសមត្ថកិច្ចធ្លាប់រារាំង និងហាមឃាត់ពលរដ្ឋ អង្គការសង្គមស៊ីវិល និងក្រុមយុវជនមិនឱ្យទៅដាក់កម្រងផ្កា និងទៅគោរពវិញ្ញាណក្ខន្ធលោកបណ្ឌិតនៅស្តុបបូកគោ។មិនតែប៉ុណ្ណោះ ថែមទាំងធ្លាប់ឃាត់ខ្លួនយុវជនដែលគ្រាន់តែពាក់អាវដែលមានរូបលោកបណ្ឌិត កែម ឡី នៅម្តុំស្តុបបូកគោទៀតផង។

លោកបន្តថា៖«យើងជាអង្គការសង្គមស៊ីវិលនៅតែទទូចឱ្យមានការបើកចំហសិទ្ធិសេរីភាពបែបប្រពៃណីសាសនាដោយឱ្យគោរពវិញ្ញាណក្ខន្ធលោកបណ្ឌិតកែម ឡី ដែលនរណាៗក៏ទទួលស្គាល់ ទទួលដឹងឮអំពីស្នាដៃនឹងវីរៈភាពរបស់លោកបណ្ឌិតកែម ឡី»។

ក្នុងនាមអង្គការមិនមែនរដ្ឋាភិបាល លោកផ្តល់ជាអនុសាសន៍ថារដ្ឋាភិបាល ឬកម្លាំងសមត្ថកិច្ច និងអាជ្ញាធរដែលពាក់ព័ន្ធគួរតែគោរពនូវការអនុវត្តច្បាប់ ជំនឿសាសនា ដោយអនុញ្ញាតឱ្យពលរដ្ឋទាំងពីរភេទអាចរៀបចំកម្មវិធីតាមប្រពៃណី សាសនា និងផ្តល់សិទ្ធិសេរីភាពនៃការជួបជុំរបស់ពលរដ្ឋដូចមានចែងក្នុងរដ្ឋធម្មនុញ្ញ។

រដ្ឋធម្មនុញ្ញមាត្រា ៤៣ ចែងថាប្រជាពលរដ្ឋខ្មែរទាំងពីរភេទមានសិទ្ធិពេញទីខាងជំនឿ សាសនា។ សេរីភាពខាងជំនឿ និងការប្រតិបត្តិខាងផ្លូវសាសនាត្រូវបានរដ្ឋធានាក្នុងល័ក្ខខ័ណ្ឌដែលមិនប៉ះពាល់ដល់ជំនឿឬសាសនាដទៃទៀតដល់សណ្ដាប់ធ្នាប់និងសន្តិសុខសាធារណៈ។

អ្នកស្រាវជ្រាវការអភិវឌ្ឍសង្គម និងជាអ្នកវិភាគនយោបាយ លោកបណ្ឌិត កែម ឡី ត្រូវបានខ្មាន់កាំភ្លើងបាញ់សម្លាប់កាលពីថ្ងៃទី១០ ខែកក្កដា ឆ្នាំ២០១៦ នៅក្នុងស្តារម៉ាតស្តុបបូកគោ រាជធានីភ្នំពេញ ទាំងព្រឹកព្រលឹម។

របាយការណ៍នោះបានលាតត្រដាងពីការក្ដោបក្ដាប់អាជីវកម្មរបស់ក្រុមគ្រួសារលោកនាយករដ្ឋមន្ត្រី ហ៊ុន សែន យ៉ាងច្រើននៅកម្ពុជា ដែលមានតម្លៃរាប់រយលានដុល្លារអាមេរិក ដែលបញ្ហានេះ លោកបណ្ឌិតយល់ឃើញពេលនោះថា នឹងធ្វើឱ្យមានទំនាស់ផលប្រយោជន៍រវាងជំនួញ និងការដឹកនាំឬ កាន់អំណាច។ បើទោះបែបណា ទាំងក្រុមគ្រួសារលោក បណ្ឌិត កែម ឡី និងសាច់ញាតិរបស់ជនជាប់ចោទសុទ្ធតែបានអះអាងដូចគ្នាថា ឃាតករពិតប្រាកដដែលបាញ់សម្លាប់អ្នកស្រាវជ្រាវការអភិវឌ្ឍន៍សង្គម និងនយោបាយដ៏ល្បីល្បាញនេះ មិនមែនឈ្មោះ អឿត អាង ហៅ ជួប សម្លាប់ ដូចដែលតុលាការផ្តន្ទាទោសកាលពីជាង ៦ឆ្នាំមុននោះទេ៕

បទយកការណ៍៖ សហគមន៍ព្រៃឡង់ស្នើឱ្យតំណាងរាស្រ្តក្នុងអាណត្តិទី៧ថ្មីយកបញ្ហាព្រៃឈើនិងច្បាប់ព្រៃឈើមកឃោសនា

សុត បាន (Soth Ban) — Thu, 29 Jun 2023 07:54:47 +0000

បណ្តាញសហគមន៍ព្រៃឡង់ស្នើឱ្យបេក្ខជនតំណាងរាស្រ្តមកពីគណបក្សផ្សេងៗក្នុងអាណត្តិទី ៧ ជួយពង្រឹងការអនុវត្តច្បាប់ព្រៃឈើ និងយកបញ្ហាព្រៃឈើមកឃោសនាក្នុងយទ្ធនាការបោះឆ្នោតនាពេលខាងមុននេះ។

ឈើមានរាងវែងៗកាត់រួចយ៉ាងស្អាតនៅលើគោយន្តបញ្ឍរចោលដែលសហគមន៍បានរកឃើញបទល្មើសលួចដឹកឈើជាបន្តបន្ទាប់នៅក្នុងតំបន់ព្រៃឡង់ ខេត្តព្រះវិហារ កាលពីថ្ងៃ៧៣១ កក្កដាឆ្នាំ២០២២។ រូបភាព៖(ប្រភពផ្ដល់ឱ្យ)

ព្រៃឡង់ជាព្រៃដែលធំជាងគេនៅកម្ពុជា មានផ្ទៃដីជាង ៤៣ម៉ឺនហិកតា លាតសន្ធឹងលើបីភូមិភាគ គឺភូមិភាគកណ្ដាល ភូមិភាគឧត្តរ និងភូមិភាគឥឦសាន ឬគ្របដណ្ដប់ខេត្តចំនួន៤ គឺខេត្តព្រះវិហារ កំពង់ធំ ក្រចេះ និងស្ទឹងត្រែង។ ព្រៃឡង់ ជាជម្រកនៃជីវៈចម្រុះ និងមានឈើប្រណិតៗច្រើនប្រភេទហើយត្រូវបានរដ្ឋាភិបាលកំណត់ជាតំបន់ការពារតាំងពីឆ្នាំ២០១៦មក។

តំណាងសហគមន៍ព្រៃឡង់ខេត្តព្រះវិហារលោក ឃុត សឿម មានប្រសាសន៍ថាក្នុងនាមជាសហគមន៍បណ្តាញព្រៃឡង់តែងតែចង់ឃើញអ្នកនយោបាយឬតំណាងរាស្រ្តមកពីគណបក្សនយោបាយផ្សេងៗជួយគិតគូរនិងយកបញ្ហាការកាប់បំផ្លាញព្រៃឈើមកធ្វើជាគោលនយោបាយចំបងក្នុងយុទ្ធនាការបោះឆ្នោតអាណត្តិទី៧ ដែលនឹងប្រព្រឹត្តទៅចាប់ពីថ្ងៃទី១ ខែកក្កដាខាងមុខនេះ។ លោកបន្តថាបច្ចុប្បន្ននេះបញ្ហាធនធានធម្មជាតិមិនទាន់ឃើញគណបក្សនយោបាយណាយកចិត្តទុកដាក់ឱ្យខ្លាំងក្នុងការចូលរួមទប់ស្កាត់និងជួយពង្រឹងការអនុវត្តច្បាប់ព្រៃឈើឱ្យមានប្រសិទ្ធភាពនៅឡើយទេ។

លោកថា៖«ចង់ឱ្យតំណាងរាស្រ្តមកពីគណបក្សនយោបាយយកបញ្ហាព្រៃឈើនិងធនធានធម្មជាតិមកឃោសនាបោះឆ្នោតជារឿងមួយជួយលើកកម្ពស់ក្នុងការអនុវត្តច្បាប់ការពារធនធានធម្មជាតិផងដែរនិងអាចជួយទប់ស្កាត់បញ្ហាព្រៃឈើបាន»។

លោកបន្ថែមថា៖«សព្វថ្ងៃនេះយើងឃើញហើយថាធនធានធម្មជាតិមិនទាន់ទទួលបានការការពារឱ្យម៉ត់ចត់១០០ភាគរយទេ។ ជាក់ស្តែងសហគមន៍យើងខ្ញុំនៅតែឃើញមានបទល្មើសកាប់បំផ្លាញព្រៃឈើរហូតពេលសហគមន៍ចុះល្បាត»។

ជាអ្នកភូមិឫស្សីស្រុក ឃុំរួសរាន់ ស្រុករវៀង ខេត្តព្រះវិហារ បុរសមានវ័យ ៣៥ ឆ្នាំរូបនេះរាប់រៀបបន្ថែមថាបញ្ហាធនធានធម្មជាតិនៅប្រទេសកម្ពុជាកំពុងរងការកាប់ទន្រ្ទានជាច្រើនជាពិសេសនៅតំបន់ព្រៃឡង់ខាងខេត្តព្រះវិហារ។ លោកបន្ថែមថាបញ្ហាបទល្មើសកាប់បំផ្លាញព្រៃឈើកើតមានជាហូរហែ ដូច្នេះតំណាងរាស្រ្តដែលមកពីគណបក្សនយោបាយផ្សេងៗក្នុងអាណត្តិទី ៧ ថ្មីនេះគួរតែយកបញ្ហាធនធានធម្មជាតិដាក់ជាគោលនយោបាយក្នុងយុទ្ធនាការឃោសនាបោះឆ្នោតផង។

គោយន្តដឹកឈើជាច្រើនដែលសហគមន៍បានឃើញនៅក្នុងតំបន់ព្រៃឡង់ ខេត្តព្រះវិហារ កាលពីថ្ងៃ៧៣១ កក្កដាឆ្នាំ២០២២។ រូបភាព៖(ប្រភពផ្ដល់ឱ្យ)

លោក ឃុត សឿម និយាយថា៖«តំណាងរាស្រ្តនៅក្នុងការបោះឆ្នោតអាណត្តិថ្មីនេះសុំដាក់បញ្ហាការការពារធនធានធម្មជាតិហ្នឹងឱ្យបានទូលំទូលាយហើយការអនុវត្តច្បាប់ហ្នឹងឱ្យបាន ១០០ភាគរយផងដែរ»។

លោកបន្ថែមថា៖«ប្រសិនបើតំណាងរាស្រ្តមួយៗយកបញ្ហារឿងការការពារធនធានធម្មជាតិឬរឿងព្រៃឈើមកដាក់ជាគោលនយោបាយនោះវាអាចថាល្អ ប៉ុន្តែសំខាន់នៅពេលដែលបោះឆ្នោតរួច ឱ្យតែមានការអនុវត្តទៅតាមគោលនយោបាយហ្នឹងផងបានល្អ»។

ការបោះឆ្នោតជ្រើសតាំងតំណារាស្រ្តសម្រាប់នីតិកាលទី៧ នឹងប្រព្រឹត្តទៅនៅថ្ងៃអាទិត្យ ទី២៣ ខែកក្កដា ឆ្នាំ២០២៣ ដោយមានគណបក្សនយោបាយចំនួន ១៨ ចូលរួម។ ចំណែកគណបក្សភ្លើងទៀនដែលត្រូវបានគេមើលឃើញថាជាបក្សប្រឆាំងដ៏មានសក្តានុពលបំផុតនោះមិនត្រូវបានគណៈកម្មាធិការជាតិរៀបចំការបោះឆ្នោតអនុញ្ញាតឱ្យចូលរួមការបោះឆ្នោតនោះទេដោយ គជប លើកហេតុផលកង្វះឯកសារស្របច្បាប់។

តំណាងសហគមន៍ព្រៃឡង់ខេត្តព្រះវិហារម្នាក់ទៀតគឺលោក ចាន់ សារិន សង្ឃឹមថាតំណាងរាស្រ្តមកពីបក្សនយោបាយផ្សេងៗនឹងអនុវត្តគោលនយោបាយរបស់ខ្លួនក្នុងការចូលរួមការពារធនធានធម្មជាតិខ្មែរឱ្យបានគង់វង្ស។ លោកបន្តថាតំណាងរាស្រ្តដែលមកកាន់អំណាចឬមកដឹកនាំនៅតំបន់ព្រៃឡង់ត្រូវគោពរតាមការសន្យារបស់ខ្លួនក្នុងការការពារព្រៃឈើឱ្យបាន កុំឱ្យពលរដ្ឋបន្តនិយាយថាតំណាងរាស្រ្តមួយចំនួនតែងតែសន្យាខ្យល់ជាមួយប្រជាពលរដ្ឋ។

លោកថា៖«បើតំណាងរាស្រ្តអនុវត្តគោលនយោបាយគាត់បានល្អ កុំឱ្យតែសន្យាប្រយោល ជួយគ្នាអនុវត្តច្បាប់ទៅព្រៃឈើយើងមិនបាត់បង់ទេ»។

លោកបន្ថែមថា៖«ខ្ញុំចង់ឃើញមន្រ្តីតំណាងរាស្រ្តដែលឡើងមកដឹកនាំថ្មី យកចិត្តទុកដាក់អំពីបញ្ហាព្រៃឈើ នោះសហគមន៍យើងមានក្តីសង្ឃឹមថាព្រៃឈើអាចគង់វង្សហើយ»។

ជាអ្នកភូមិធ្មា ស្រុកជ័យសែន ខេត្តព្រះវិហារ យុវជនមានវ័យ ២៣ ឆ្នាំរូបនេះបន្ថែមទៀតថាតំណាងរាស្រ្តដែលប្រកាសខ្លួនមកដឹកនាំប្រជាជនឬមកដឹកនាំសហគមន៍ក្រោយពេលជាប់ឆ្នោតនៅតាមតំបន់ព្រៃឡង់ត្រូវតែប្រាកដថាខ្លួននឹងការពារធនធានធម្មជាតិឱ្យបានក្នុងអាណត្តិខ្លួន។ លោកបន្តថាប្រជាពលរដ្ឋខំបោះឆ្នោតជូនដើម្បីឱ្យមកដឹកនាំនិងការពារសម្បត្តិធម្មជាតិរបស់ដូនតា ដូច្នេះក្នុងនាមតំណាងរាស្រ្តដែលពលរដ្ឋចាត់ទុកថាជាឪពុកម្តាយរាស្រ្តត្រូវតែគោរពកិច្ចសន្យាក្នុងការបម្រើសេចក្តីត្រូវការរបស់ប្រជាពលរដ្ឋ។

លោក ចាន់ សារិន និយាយថា៖«ខ្ញុំសង្ឃឹមថាតំណាងរាស្រ្តដែលប្រកាសខ្លួនឯង សន្យាខ្លួនឯងថាជាអ្នកការពារធនធានធម្មជាតិត្រូវឱ្យច្បាស់»។

លោកបន្ថែមថា៖«យើងបោះឆ្នោតឱ្យបុគ្គលណា គាត់ជាអ្នកតំណាងយើង គាត់ជាម៉ែឪយើងដែលមកដឹកនាំនៅពេលដែលយើងបោះឆ្នោតឱ្យគាត់យើងត្រូវតាមដានពីគាត់ដែរថាតើគាត់ធ្វើអីខ្លះ ហើយគោលនយោបាយដែលគាត់និយាយមកបានអនុវត្តអ្វីខ្លះ»។

បន្ថែមពីនេះ តំណាងសហគមន៍ព្រៃឡង់ខេត្តព្រះវិហារលោក ស្រី ទីន មានប្រសាសន៍ថាលោកពិតចង់ឃើញតំណាងរាស្រ្តមកពីគណបក្សនយោបាយធំៗយកបញ្ហាការកាប់បំផ្លាញព្រៃឈើនៅតំបន់ព្រៃការពារមកឃោសនាក្នុងយុទ្ធនាការបោះឆ្នោតថ្នាក់ជាតិខាងមុខនេះ ដើម្បីប្រកាសឱ្យប្រជាពលរដ្ឋនិងសហគមន៍ដឹងថាតំណាងរាស្រ្តមកពីបក្សនយោបាយពិតជាបានយកចិត្តទុកដាក់ពីរឿងបញ្ហាការកាប់បំផ្លាញព្រៃឈើនិងរួមគ្នាទប់ស្កាត់បទល្មើសព្រៃឈើជាពិសេសជួយពង្រឹងការអនុវត្តច្បាប់ដាក់ទោសទណ្ឌដល់ជនល្មើសដែលហ៊ានបំផ្លាញព្រៃឈើនៅកម្ពុជា។

លោកថា៖«ខ្ញុំចង់ឱ្យតំណាងរាស្រ្តយកមកពីគណបក្សទាំងអស់នៅស្រុកខ្មែរ រឿងយកបញ្ហាព្រៃឈើមកជជែកគ្នាផង ជាពិសេសក្នុងរដូវកាលឃោសនាចឹង និយាយពីការប្តេជ្ញាចិត្តការពារព្រៃឈើមើល ឱ្យសហគមន៍យើងមានសង្ឃឹមផងមើល»។

លោកបន្ថែមថា៖«គាត់ [តំណាងរាស្រ្ត] មកតំណាងពួកយើង ចឹងគាត់ត្រូវតែធ្វើការដើម្បីពួកយើងនិងដើម្បីការពារធនធានធម្មជាតិយើងទាំងអស់គ្នា របស់ដូនតាយើងតើការពារទៅ»។

យ៉ាងណាមិញ បុរសមានវ័យ ៣១ ឆ្នាំ ជាអ្នកភូមិឫស្សិស្រុក ឃុំរួសរាន់ ស្រុករវៀង ខេត្តព្រះវិហាររូបនេះស្នើទៅមន្រ្តីតំណាងរាស្រ្តមកពីគណបក្សនយោបាយទាំងអស់ក្នុងអាណត្តិទី ៧ ថ្មីនេះត្រូវតែរួមគ្នាពង្រឹងការអនុវត្តច្បាប់ រឹតបន្តឹងច្បាប់ និងគោរពតាមគោលការណ៍របស់ខ្លួនធានានូវការការពារធនធានធម្មជាតិដែលនៅសេសសល់ឱ្យបានគង់វង្សទុកដល់កូនចៅជំនាន់ក្រោយ។

លោក ស្រី ទីន ស្នើថា៖«ជាចុងក្រោយខ្ញុំក្នុងនាមអាចថាតំណាងឱ្យសហគមន៍ព្រៃឡង់ស្នើឱ្យមន្រ្តីតំណាងរាស្រ្តទាំងអស់គិតគូរពិចារណាទៅលើបញ្ហាព្រៃឈើ បើអស់ទៅវាប៉ះពាល់អីខ្លះ! រួមគ្នាការពារព្រៃឈើទៅដើម្បីផលប្រយោជន៍ជាតិ រាស្រ្តគាំទ្រហើយ»។

ពាក់ព័ន្ធនឹងរឿងនេះ អ្នកនាំពាក្យមកពីគណបក្សប្រជាជនកម្ពុជា លោក សុខ ឥសាន្ត មានប្រសាសន៍ថាបញ្ហាធនធានធម្មជាតិគណបក្សនយោបាយនីមួយៗសុទ្ធតែមានគោលនយោបាយថែរក្សាសម្បត្តិធនធានធម្មជាតិនិងដាក់ចេញនូវការពង្រឹងការអនុវត្តច្បាប់ការពារធនធានធម្មជាតិនិងបរិស្ថានហើយ។ លោកបន្តថារាល់គណបក្សនយោបាយគេមិនសំដៅតែរឿងព្រៃឡង់ទេ គេនិយាយពីកម្មវិធីនយោបាយរួមរបស់គណបក្ស ត្រូវមានគោលនយោបាយថែរក្សានិងអភិរក្សធនធានធម្មជាតិ តែបើគណបក្សណាចង់យកអីទៅឃោសនាជារឿងសិទ្ធិរបស់គណបក្សនយោបាយនោះ។

លោកថា៖«ក្នុងយុទ្ធនាការបោះឆ្នោតនេះគណបក្សនយោបាយមិននិយាយចំពោះបញ្ហានីមួយៗទេ ហើយរឿងព្រៃឡង់វាស្ថិតនៅក្នុងគោលនយោបាយរបស់គណបក្សនានានិយាយអំពីការថែរក្សាធនធានធម្មជាតិនិងបរិស្ថាន។

លោកបន្ថែមថា៖«គេមិនយកអារឿងព្រៃឡង់នេះមួយដោះស្រាយទេ គេនិយាយពីកម្មវិធីនយោបាយរួមរបស់គណបក្សនីមួយៗ»។

ចំណែក ប្រធានគណបក្សកម្លាំងប្រជាធិបតេយ្យកម្ពុជា លោក អ៊ុន វិសិទ្ធគុន មានប្រសាសន៍ថាសម្រាប់គណបក្សកម្លាំងប្រជាធិបតេយ្យមានគោលនយោបាយក្នុងការការពារធនធានធម្មជាតិនិងបរិស្ថានរួចហើយ។ លោកបន្ថែមថាគណបក្សរបស់លោកនឹងចុះពិនិត្យមើលបញ្ហាការកាប់ទន្រ្ទានព្រៃឈើឡើវិញនិងត្រូវពង្រឹងការអនុវត្តច្បាប់ដែលមានចែងដោយត្រូវដាក់ទោសទណ្ឌចំពោះជនល្មើសណាដែលនៅតែបន្តលួចកាប់បំផ្លិចបំផ្លាញព្រៃឈើនៅតាមតំបន់ព្រៃការពារទាំងអស់នៅក្នុងប្រទេស។

លោកថា៖«ខ្ញុំក៏ត្រូវតែបំផុសឱ្យមានការការពារឱ្យបានរឹងម៉ាំផងដែរជាមួយនឹងព្រៃឡង់របស់ជាតិយើង»។

លោកបន្ថែមថា៖«ខ្ញុំនឹងចូលទៅពិនិត្យមើលទៅលើច្បាប់ដែលមានចែងពាក់ព័ន្ធជាមួយនឹងបរិស្ថានដើម្បីរឹតបន្តឹងទៅលើច្បាប់ក្នុងការកាប់ទន្រ្ទានក៏ដូចជាលួចបំផ្លាញនូវធនធានធម្មជាតិទាំងអស់ហ្នឹងឡើងវិញគឺថាមិនឱ្យមានការបំផ្លិចបំផ្លាញតាមរយៈច្បាប់ដែលយើងបានរៀបចំសាជាថ្មីឱ្យមានការដាក់ទោសទណ្ឌឱ្យបានខ្លាំងជាងមុនចំពោះក្រុមដែលលួចកាប់ព្រៃឈើ»។

មន្រ្តីសម្របសម្រួលគម្រោងនៃសមាគមបណ្ដាញយុវជនកម្ពុជា (CYN) លោក អូត ឡាទីន យល់ឃើញថាបញ្ហាបទល្មើសការកាប់បំផ្លាញព្រៃឈើនៅតាមតំបន់ព្រៃការពារអាចនឹងកាត់បន្ថយប្រសិនបើតំណាងរាស្រ្តមកពីគណបក្សនយោបាយទាំងនោះយកចិត្តទុកដាក់ក្នុងការដោះស្រាយនិងពង្រឹងការអនុវត្តច្បាប់ពិតប្រាកដមែន។ លោក អូត ឡាទីន បង្ហាញពីក្តីសង្ឃឹមថាតំណាងរាស្រ្តមកពីគណបក្សនយោបាយក្នុងអាណត្តិថ្មីទី ៧ នេះនឹងយកបញ្ហាធនធានធម្មជាតិជារបៀបវារៈចំបងក្នុងការធ្វើយុទ្ធនាការឃោសនាបោះឆ្នោតនាពេលខាងមុខនេះ។

លោកថា៖«ខ្ញុំសង្ឃឹមថានៅក្នុងអាណត្តិទី ៧ នេះអ្នកតំណាងរាស្រ្តក្នុងអាណត្តិថ្មីអាចនឹងជួយធ្វើកិច្ចការងារការពារធនធានធម្មជាតិបានល្អប្រសើរ ជាពិសេសកិច្ចការងារពាក់ព័ន្ធនឹងវិស័យបរិស្ថានធនធានធម្មជាតិនេះតែម្តង»។

លោកបន្ថែមថា៖«ខ្ញុំរំពឹងថាបញ្ហាធនធានធម្មជាតិនឹងក្លាយជារបៀបវារៈមុនគេនៅក្នុងការធ្វើការដោះស្រាយឬក៏ការពារឱ្យមាននិរន្តរភាពស្របតាមគោលនយោបាយរបស់គណបក្សនយោបាយ»៕

អាជ្ញាធរទទួលស្គាល់ថាពិតជាមានបទល្មើសបំផ្លាញព្រៃឈើនៅតំបន់ព្រៃឡង់ក្រោយសហគមន៍ដឹកដៃទៅបង្ហាញ

សុត បាន (Soth Ban) — Thu, 22 Jun 2023 09:00:48 +0000

បណ្តាញសហគមន៍ព្រៃឡង់ទាំងបួនខេត្តបាននាំមន្រ្តីកងរាជអាវុធហត្ថស្រុកសណ្ដាន់ខេត្តកំពង់ធំ និងមន្រ្តីបរិស្ថានជាច្រើនរូប ចុះទៅមើលបទល្មើសការកាប់បំផ្លាញព្រៃឈើនៅតំបន់ព្រៃឡង់ ខណៈមន្រ្តីជំនាញ និងមន្រ្តីបរិស្ថានមិនជឿសហគមន៍ថាមានបទល្មើសកាប់បំផ្លាញព្រៃឈើ។

តំណាងសហគមន៍ព្រៃឡង់ខេត្តកំពង់ធំលោក ហឿន សុភាព បានប្រាប់គេហទំព័រ Newsroom Cambodia ថាកាលពីថ្ងៃទី១៧ ដល់ថ្ងៃទី១៩ មិថុនា កន្លងទៅមន្រ្តីកងរាជអាវុធហត្ថខេត្តកំពង់ធំនិងមន្ត្រីបរិស្ថានជាច្រើនរូបបានឱ្យសហគមន៍ព្រៃឡង់ចំនួនបីខេត្តមានខេត្តព្រះវិហារ ស្ទឹងត្រែង និងខេត្តកំពង់ធំនាំទៅចង្អុលបង្ហាញបទល្មើសកាប់ឈើដែលសហគមន៍បានអះអាងរកឃើញកាលថ្ងៃទី១១ដល់ថ្ងៃទី១៧មិថុនា មានបទល្មើសកាប់ឈើចំនួន ២៥០ករណី។ លោកបន្តថាសហគមន៍មិនខ្លាចក្នុងការនាំនិងចង្អុលបង្ហាញបទល្មើសការកាប់បំផ្លាញ់ព្រៃឈើដល់មន្រ្តីកងរាជអាវុធហត្ថនិងមន្រ្តីបរិស្ថានផ្ទាល់នោះទេព្រោះអ្វីដែលសហគមន៍បានរកឃើញជារឿងពិតប្រាដកនិងជាក់ស្តែង។

លោកថា៖«កងរាជអាវុធហត្ថនិងមន្រ្តីបរិស្ថានគេចាប់ផ្តើមជឿយើង [សហគមន៍] ថាពិតជាមានបទល្មើសកាប់ឈើព្រោះអ្វីដែលយើងឃើញអ្វីដែលយើងនិយាយគឺជារឿងពិតប្រាដក ប៉ុន្តែអាជ្ញាធរមួយចំនួននៅតែមិនទុកចិត្តយើងថាយើងហ្នឹងបោកព័ត៌មានថាយើងហ្នឹងនិយាយមិនការពិត»។

លោកបន្ថែមថា៖«មន្រ្តីខ្លះនៅតែចង់ឱ្យសហគមន៍ចង្អុលបង្ហាញបទល្មើស ទាំងដែលបទល្មើសទាំងនោះយើងបានឃើញទាំងអស់គ្នាហើយ ខ្ញុំមិនដឹងថាគោលបំណងគេចង់យ៉ាងម៉េចទៀតទេ»។

ជាអ្នកភូមិស្រែចឹង ស្រុកសណ្តាន់ ខេត្តកំពង់ធំ បុរសមានវ័យ ៤៦ ឆ្នាំរូបនេះលើកឡើងថាមន្រ្តីបរិស្ថាននិងមន្ត្រីកងរាជអាវុធហត្ថហាក់នៅមិនជឿទុកចិត្តសហគមន៍ថាពិតជាមានបទល្មើសកាប់បំផ្លាញព្រៃឈើនៅតំបន់ព្រៃឡង់ពិតមែន និងមិនព្រមទទួលស្គាល់ថានៅតំបន់ការពារព្រៃឡង់ពិតជាមានករណីការកាប់បំផ្លាញព្រៃឈើដូចអ្វីដែលសហគមន៍បានរកឃើញនោះទេ។

លោក ហឿន សុភាព និយាយថា៖ «មន្រ្តីបរិស្ថាននៅតែមិនសូវយកចិត្តទុកដាក់ គាត់នៅតែប្រើពាក្យក្រឡេចក្រឡុច ប្រើពាក្យមិនទទួលខុសត្រូវចំពោះបទល្មើសដដែល។ ដោយសារបទល្មើសកើតឡើងច្រើនគាត់ចេះតែនិយាយបង្វែងដាន ហើយមន្រ្តីមួយចំនួនព្យាយាមរារាំងមិនចង់ឱ្យសហគមន៍យើងទៅល្បាតបានទេ»។

ព្រៃឡង់ មានផ្ទៃដីជាង ៤៣ម៉ឺនហិកតា គ្របដណ្ដប់លើខេត្តចំនួន៤ គឺខេត្តព្រះវិហារ កំពង់ធំ ក្រចេះ និងស្ទឹងត្រែង។ ព្រៃឡង់ ជាព្រៃធំជាងគេនៅកម្ពុជា ហើយត្រូវបានរដ្ឋាភិបាលកំណត់ជាតំបន់ការពារនៅក្នុងឆ្នាំ២០១៦។

មិនខុសគ្នានេះដែរ តំណាងសហគមន៍ព្រៃឡង់ខេត្តព្រះវិហារម្នាក់ទៀតគឺលោក ខេម សុឃី បានឱ្យដឹងថាបទល្មើសព្រៃឈើនៅតាមតំបន់ព្រៃឡង់កើតមានជាហូរហែមិនចេះខ្វះទេឱ្យតែមន្រ្តីបរិស្ថានប្រាដកថាចង់ទប់ស្កាត់និងបង្រ្កាបបទល្មើសពិតមែន។ លោកបន្តថាមន្រ្តីបរិស្ថានជាពិសេសមន្រ្តីឧទ្យានុរក្សកន្លងមកតែងតែបដិសេធថាមិនមានបទល្មើសកាប់បំផ្លាញព្រៃឈើដូចអ្វីដែលសហគមន៍បានរកឃើញនិងអះអាងទេ។

លោកថា៖«បទល្មើសខ្វះអី ប្រសិនជាក្រសួងបរិស្ថានបានរាយការណ៍ច្បាស់លាស់ពីករណីកាប់បំផ្លាញព្រៃឈើដល់មន្រ្តីកងរាជអាវុធហត្ថផ្ទៃប្រទេស ប្រហែលជាបទល្មើសនៅក្នុងតំបន់ព្រៃឡង់មិនអាចកើតឡើងបានទេ។

លោកបន្ថែមថា៖«ប៉ុន្តែអ្វីដែលកន្លងមកខាងក្រសួងបរិស្ថានតែងតែច្រានចោលអ៊ីចេះម្តង អ៊ីចុះម្តង ធ្វើឱ្យបទល្មើសកាប់បំផ្លាញព្រៃឈើកើតមានជាហូរហែ រហូតដល់ទាល់តែមានបញ្ជាពីថ្នាក់លើបានដឹងថាមានការកាប់ឈើនៅក្នុងតំបន់ការពារព្រៃឡង់ពិតមែន»។

ជាអ្នកភូមិឫស្សីស្រុក ឃុំរួសរាន់ ស្រុករវៀង ខេត្តព្រះវិហារ បុរសមានវ័យ ៣៩ឆ្នាំរូបនេះមានប្រសាសន៍ថាខណៈដែលទៅដល់ទីតាំងកើតហេតុមន្រ្តីកងរាជអាវុធហត្ថនិងមន្រ្តីបរិស្ថានមួយចំនួនបានបង្ហាញអារម្មណ៍សោកស្តោយនៅពេលដែលឃើញថាពិតជាមានករណីបទល្មើសការកាប់បំផ្លាញព្រៃឈើបែបនេះ។ លោកបន្ថែមថាមន្រ្តីកងរាជអាវុធហត្ថបានប្រាប់ថានឹងធ្វើការសហការជាមួយសហគមន៍មូលដ្ឋានដើម្បីរូមគ្នាទប់ស្កាត់បទល្មើសព្រៃឈើនៅតំបន់ព្រៃឡង់បន្តទៀត។

លោក ខេម សុឃី និយាយថា៖«មន្រ្តីកងរាជអាវុធហត្ថគាត់មានការអាក់អន់ស្រពន់ចិត្តដោយសារឃើញការកាប់បំផ្លាញព្រៃឈើច្រើននៅក្នុងតំបន់អភិរក្ស។ គាត់អត់សូវសប្បាយចិត្តដោយសារព្រៃគឺមានមន្រ្តីអភិរក្សហើយមូលហេតុអីបានបណ្តែតបណ្តោយឱ្យបទល្មើសកាប់ឈើចេះតែបន្តកើតឡើងអ៊ីចឹង»។

លោកបន្ថែមថា៖ «មន្រ្តីកងរាជអាវុធហត្ថបានប្រាប់ខ្ញុំថាថ្ងៃក្រោយពេលដែលចុះល្បាតមានឃើញបទល្មើសឱ្យរាយការណ៍ទៅពួកគាត់ផ្ទាល់ដើម្បីចាត់វិធានការឱ្យបានលឿន»។

បន្ថែមពីនេះ បណ្តាញសហគមន៍ព្រៃឡង់ខេត្តកំពង់ធំលោក ម៉ិញ នី យល់ថាការមិនជឿទុកចិត្តសហគមន៍អំពីបញ្ហាបទល្មើសកាប់បំផ្លាញព្រៃឈើព្រៃឡង់ជារឿងមិនសមហេតុផលនោះទេ។ លោកបន្តថាជាក់ស្តែងអំឡុងពេលដែលសហគមន៍បាននាំទៅមើលកន្លែងករណីបទល្មើសចាស់ៗ ស្រាប់តែបានប្រទះឃើញបទល្មើសថ្មីៗបន្ថែមទៀតដែលជនល្មើសបានបន្សល់ទុកភស្តុតាងជាច្រើន។

លោកថា៖ «ពេលនាំទៅឃើញថ្មីៗចែសនៅបន្សល់ទុកទាំងវត្ថុតាងក្តារបន្ទះ ឧបករណ៍ច្រើននៅនឹងគល់ឈើ មានទាំងគោយន្ត មានទាំងឈើកាត់ហើយអារមិនទាន់អស់ទៀត ហើយបានទាំងឃើញជំរុំបទល្មើសជាក់ស្តែងទៀត»។

លោកបន្ថែមថា៖ «ជនល្មើសឃើញពួកយើងទៅគេរត់ចោលគេខ្លាចពួកយើង ហើយមន្រ្តីកងរាជអាវុធហត្ថ មន្រ្តីបរិស្ថានក៏បានរឹបអូសបានគោយន្តទាំងអស់ហ្នឹងយកទៅទុក ឃើញថាមានបទល្មើសជាក់ស្តែងមែន»។

យ៉ាងណាមិញ បណ្តាញសហគមន៍ព្រៃឡង់រស់នៅភូមិស្រែចឹង ស្រុកសណ្តាន់ ខេត្តកំពង់ធំរូបនេះទទួចស្នើទៅរាជរដ្ឋាភិបាលនិងមន្រ្តីពាក់ព័ន្ធទាំងអស់ជាពិសេសមន្រ្តីកងរាជអាវុធហត្ថនិងមន្រ្តីបរិស្ថានផ្ទាល់គួរតែបើកឱកាសឱ្យសហគមន៍បណ្តាញព្រៃឡង់ទាំងបួនខេត្តនិងសកម្មជនបរិស្ថាន យុវជន ព្រះសង្ឃ អង្គការសង្គមស៊ីវិលអាចចូលរួមចុះល្បាតដោយសេរីដើម្បីរួមចំណែកទប់ស្កាត់បទល្មើសព្រៃឈើ នោះបញ្ហាព្រៃឈើនិងមិនបន្តបាត់បង់បន្តទៀតនោះទេ។

លោក ម៉ិញ នី ស្នើថា៖«ក្រសួង ស្ថាប័ន ទាំងអស់ដូចជាក្រសួងបរិស្ថាននិងកងរាជអាវុធហត្ថលើផ្ទៃប្រទេសក៏ដូចជាតាមស្រុក–ខេត្ត និងក្រសួងការពារជាតិទៀតត្រូវតែមានកិច្ចសហការជាមួយសហគមន៍ដើម្បីដើរធ្វើការចុះល្បាតទប់ស្កាត់បទល្មើសព្រៃឈើខ្ញុំជឿថាព្រៃឈើវានឹងគង់វង្សទៅមុខយ៉ាងរលូន»។

ពាក់ព័ន្ធនឹងរឿងនេះ មន្រ្តីកងរាជអាវុធហត្ថស្រុកសណ្ដាន់ ខេត្តកំពង់ធំលោក ឯក អួយ បានប្រាប់គេហទំព័រ Newsroom Cambodia នៅថ្ងៃទី២១ មិថុនា នេះយ៉ាងខ្លីថាលោកពិតបានចុះទៅឃ្លាំមើលផ្ទាល់នូវបទល្មើសដែលសហគមន៍បានរកឃើញហើយលោកក៏ទទួលស្គាល់ថាពិតជាមានបទល្មើសការកាប់បំផ្លាញព្រៃឈើដូចអ្វីដែលសហគមន៍បានអះអាងមែន។

លោកថា៖«ខ្ញុំទៅមើលជាមួយសហគមន៍ដែរតើ ទៅឃើញមានអារឃើញអីមែនតើ»។

ចំណែកប្រធានមន្ទីរបរិស្ថានខេត្តកំពង់ធំលោក តុក កក្កដា និងអ្នកនាំពាក្យក្រសួងបរិស្ថានលោក នេត្រ ភក្ត្រា កាលពីថ្ងៃទី២១ មិថុនា នេះ Newsroom Cambodia មិនអាចសុំការបកស្រាយបន្ថែមជុំវិញរឿងនេះបានទេ ដោយទូរសព្ទចូលជាច្រើនដង គ្មានអ្នកទទួល។

យ៉ាងណាមិញ មន្រ្តីសម្របសម្រួលគម្រោងនៃសមាគមបណ្ដាញយុវជនកម្ពុជា (CYN) លោក អូត ឡាទីន យល់ឃើញថាមន្រ្តីកងរាជអាវុធហត្ថជាពិសេសមន្រ្តីបរិស្ថានផ្ទាល់ល្មមដល់ពេលរៀនទទួលស្គាល់ការពិតដែលសហគមន៍បានរកឃើញបទល្មើសនិងចេញរបាយការណ៍ថាពិតជាមានករណីការកាប់បំផ្លាញព្រៃឈើនៅតំបន់ព្រៃឡង់ពិតមែន។ លោកបន្តថារាល់របាយការណ៍របស់បណ្តាញសហគមន៍ព្រៃឡង់ធ្វើឡើងសុទ្ធតែមានភស្តុតាងជាក់ស្តែង ទើបសហគមន៍ហ៊ានចេញផ្សាយនិងធ្វើការចែករំលែកដល់សាធារណជន ប៉ុន្តែខាងក្រសួងបរិស្ថានតែងតែធ្វើការបដិសេធរហូត។

លោកថា៖«ក្រសួងបរិស្ថានមិនដែលទទួលស្គាល់ថារបាយការណ៍របស់បណ្តាញសហគមន៍ព្រៃឡង់គឺជារបាយការណ៍ការពិតនោះទេ។

លោកបន្ថែមថា៖ «មន្រ្តីបរិស្ថានតែងតែធ្វើការច្រានចោល ធ្វើការលាបពណ៌ទៅលើរបាយការណ៍ឬក៏សកម្មភាពរបស់បណ្តាញសហគមន៍ព្រៃឡង់ជាដើម»។

យោងតាមរបាយការណ៍របស់អង្គការ Global Forest Watch បានឱ្យដឹងថា ចន្លោះពីថ្ងៃទី១៤ ខែមេសា ឆ្នាំ២០២៣ ដល់ថ្ងៃទី២១ ខែមេសា ឆ្នាំ២០២៣ ដែលជាពេលប្រជាជនកម្ពុជាឈប់សម្រាករីករាយក្នុងពិធីបុណ្យចូលឆ្នាំ មានការកាប់បំផ្លាញព្រៃឈើចំនួន ៩៥ ៤៧៨ ករណីបានកើតមានឡើងនៅក្នុងប្រទេសកម្ពុជា ដែលគ្របដណ្ដប់លើផ្ទៃដីសរុបចំនួន១១៥ហិកតា ដែលរកឃើញដោយប្រព័ន្ធជូនដំណឹង៕

បទយកការណ៍៖ សហគមន៍ថាបទល្មើសព្រៃឈើនៅតែកើតមាន ទោះជាមានបទបញ្ជាពីនាយរដ្ឋមន្រ្តីក្តី

សុត បាន (Soth Ban) — Mon, 19 Jun 2023 05:03:03 +0000

សហគមន៍ព្រៃឡង់ខេត្តព្រះវិហារថាបទល្មើសព្រៃឈើនៅតែបន្តកើតមាន បើទោះជាមានបទបញ្ជាពីនាយករដ្ឋមន្រ្តីហើយក៏ដោយ។

បន្ទះឈើត្រវែងៗកាត់រួច នៅលើគោយន្ដ ដែល បណ្តាញសហគមន៍ព្រៃឡង់ខេត្តព្រះវិហារបានចុះល្បាតប្រទះឃើញបទល្មើសកាប់បំផ្លាញ់ព្រៃឈើ និងករណីដឹកឈើចេញពីតំបន់ព្រៃឡង់ ចំនួន ២៥០ ករណី កាលពីថ្ងៃ១១ ដល់ថ្ងៃទី១៤ មិថុនា ឆ្នាំ២០២៣។ (រូបភាព៖ ផ្តល់ឱ្យ)

«ព្រៃឈើយើងវាមិនយូរទេ គង់តែអស់ក្នុងពេលដ៏ខ្លីនេះជាក់ជាមិនខាន បើសិនជាការអនុវត្តច្បាប់ឬមន្រ្តីពាក់ព័ន្ធគាត់នៅតែធ្វើការមិនអស់ពីចិត្ត ជាក់ស្តែងបទល្មើសព្រៃឈើវាមិនចេះស្ងប់ទេ ព្រះឥន្ធព្រះព្រហ្មណា៎ហាមឃាត់បទល្មើសព្រៃឈើក៏មិនបានដែរ ព្រោះអំពើពុករលួយវាជាប្រព័ន្ធទៅហើយ»។

នេះជាសម្តីរបស់បណ្តាញសហគមន៍ព្រៃឡង់ខេត្តព្រះវិហារលោក ឃុត សឿម បាននិយាយរៀបរាប់ប្រាប់ Newsroom Cambodia កាលពីថ្ងៃទី ១៦ ខែមិថុនា ថាបញ្ហាបទល្មើសព្រៃឈើនៅតំបន់ព្រៃឡង់ខាងខេត្តព្រះវិហារកើតមានជាបន្តបន្ទាប់ ហាក់គ្មានចំណាត់ការណាមួយនោះទេ។ លោកបញ្ជាក់ថាជាក់ស្តែងគិតត្រឹមរយៈពេល ៤ ថ្ងៃគឺចាប់ពីថ្ងៃទី១១ ដល់ថ្ងៃទី ១៤ ខែមិថុនា កន្លងទៅបណ្តាញសហគមន៍ព្រៃឡង់បានចុះល្បាតរកឃើញបទល្មើសរហូតទៅដល់ ២៥០ ករណី ក្នុងនោះដែរមានម៉ូតូចំនួន ៦គ្រឿង គោយន្ត ៦គ្រឿង រណាយន្តចំនួន ៧គ្រឿងនិងអាវុធកែច្នៃចំនួន ៨ដើមដែលជនល្មើសទុកសម្រាប់ប្រើប្រាស់។ បើតាមលោក ឃុត សឿម បទល្មើសទាំងនោះសហគមន៍បានរកឃើញនៅត្រង់ចំណុចប្រសព្វនៃភូមិសាស្ដ្រតំបន់ព្រៃឡង់ ៣ខេត្តគឺ ខេត្ដព្រះវិហារ ខេត្ដកំពង់ធំ និងខេត្ដស្ទឹងត្រែង។

ជាអ្នកភូមិឫស្ស៊ីស្រុក ឃុំរួសរាន់ ស្រុករវៀង ខេត្តព្រះវិហារ បុរសមានវ័យ ៣៥ ឆ្នាំដែលតែងតែចូលរួមល្បាតនិងការពារព្រៃឡង់អស់រយៈកាលជាច្រើនឆ្នាំរូបនេះយល់ឃើញថាបទបញ្ជាឬសេចក្តីប្រកាសរបស់រដ្ឋាភិបាលដែលដាក់ចេញកន្លងទៅហាក់មិនទាន់មានប្រសិទ្ធភាពនោះទេ ដោយសារមន្រ្តីថ្នាក់ក្រោមមួយចំនួនចេះតែបណ្តែតបណ្តោតឱ្យជនល្មើសលួចចូលកាប់និងដឹកឈើចេញពីតំបន់ព្រៃឡង់ដដែល។

លោក ឃុត សឿម និយាយថា៖ «ខ្ញុំយល់ថាគាត់បញ្ជាដែរ ប៉ុន្តែមន្រ្តីថ្នាក់ក្រោមនៅតែមិនស្តាប់បង្គាប់គាត់ [នាយករដ្ឋមន្រ្តី] មិនធ្វើការ ប្រសិនបើមិនអនុវត្តតាមគោលការណ៍ច្បាប់តឹងរ៉ឹងធ្វើឱ្យបទល្មើសនឹងវាចេះតែកើតមានឡើងអ៊ីចឹង»។

យោងតាមរបាយការណ៍របស់អង្គការ Global Forest Watch បានឱ្យដឹងថា ចន្លោះពីថ្ងៃទី១៤ ខែមេសា ឆ្នាំ២០២៣ ដល់ថ្ងៃទី២១ ខែមេសា ឆ្នាំ២០២៣ ដែលជាពេលប្រជាជនកម្ពុជាឈប់សម្រាករីករាយក្នុងពិធីបុណ្យចូលឆ្នាំ មានការកាប់បំផ្លាញព្រៃឈើចំនួន ៩៥ ៤៧៨ ករណីបានកើតមានឡើងនៅក្នុងប្រទេសកម្ពុជា ដែលគ្របដណ្ដប់លើផ្ទៃដីសរុបចំនួន១១៥ហិកតា ដែលរកឃើញដោយប្រព័ន្ធជូនដំណឹង។

មិនខុសគ្នានេះដែរ បណ្តាញសហគមន៍ព្រៃឡង់ខេត្តព្រះវិហារម្នាក់ទៀតគឺលោក ចាន់ សារិន បានឱ្យដឹងថាសហគមន៍ព្រៃឡង់មានគ្នាប្រមាណ ២០ នាក់ នាំគ្នាចុះល្បាតការពារព្រៃឈើនៅក្នុងភូមិសាស្រ្តតំបន់ការពារព្រៃឡង់បានប្រទះឃើញបទល្មើសកាប់ឈើនិងដឹកឈើជាច្រើនកន្លែង។ លោកបន្តថាឃើញដូច្នេះសហគមន៍ហាក់មិនមានជំនឿចំពោះបទបញ្ជារបស់រដ្ឋាភិបាលដែលដាក់ចេញឱ្យមន្រ្តីថា្នក់ក្រោមជាតិនិងមន្រ្តីជំនាញចុះបង្រ្កាបនិងទប់ស្កាត់បទល្មើសព្រៃឈើនៅតាមតំបន់ព្រៃការពារនោះទេ។

លោកថា៖ «ឮតែបញ្ជានិងចុះបង្រ្កាបជាក់ស្តែងបទល្មើសនៅតែមានអ៊ីចឹង ខ្ញុំមិនដឹងគិតយ៉ាងណា។ មិនដឹងថាប្រសិទ្ធភាពយ៉ាងម៉េច! បើបទល្មើសនៅតែមានអ៊ីចឹង»។

ជាអ្នកភូមិធ្មា ស្រុកជ័យសែន ខេត្តព្រះវិហារ យុវជនមានវ័យ ២៣ ឆ្នាំរូបនេះលើកឡើងថាដើម្បីឱ្យបទបញ្ជារបស់រដ្ឋាភិបាលមានប្រសិទ្ធភាព និងបទល្មើសព្រៃឈើលែងបន្តកើតមាន រដ្ឋាភិបាលត្រូវតែពង្រឹងនូវការអនុវត្តច្បាប់ ស្វែងរកនិងវែកមុខជនពាក់ព័ន្ធនៅខាងក្រោយខ្នងយកមកដាក់ទោសទណ្ឌ ជាពិសេសបិទរោងចក្រអាជីកម្មឈើទាំងអស់នៅជុំវិញតំបន់ព្រៃឡង់នោះប្រសិទ្ធភាពនិងបទបញ្ជារបស់រដ្ឋាភិបាលនឹងទទួលបានការគាំទ្រពីសំណាក់សហគមន៍ហើយជាពិសេសព្រៃឈើនៅតំបន់ការពារមួយចំនួនអាចនឹងគង់វង្សបាន។

លោក ចាន់ សារិន និយាយថា៖«ខ្ញុំយល់ថាបើគាត់ [សម្តេច] អនុវត្តតាមច្បាប់មែនទែន ខ្ញុំគិតថាវាមិនពិបាករកទេអ្នកនៅពីខាងក្រោយខ្នង ស្រួលបំផុត បើគាត់អនុវត្តមែនបញ្ហាបទល្មើសព្រៃឈើវាអាចគង់វង្សនៅរហូត វាមិនបាត់ទៅណាទេ»។

លោកបន្ថែមថា៖ «បើសម្តេចចង់បង្រ្កាបបទល្មើសនិងទប់ស្កាត់បទល្មើសព្រៃឈើមែន រឹតបន្តឹងច្បាប់ឱ្យខ្លាំងជាងនេះ ជាពិសេសពិនិត្យមើលមន្រ្តីថ្នាក់ក្រោមតិចទៅ បទល្មើសវាអាចគង់ហើយ»។

បន្ថែមពីនេះ បណ្តាញសហគមន៍ព្រៃឡង់ខេត្តព្រះវិហារលោក ស្រី ទីន មានប្រសាសន៍ថាបច្ចុប្បន្ននេះករណីកាប់បំផ្លាញព្រៃឈើនៅតំបន់ព្រៃការពារនៅតែបន្តកើតមានជាហូរហែ និងមិនទាន់ឃើញមានចំណាត់ការរបស់រដ្ឋាភិបាលដែលដាក់ចេញកន្លងទៅមានប្រសិទ្ធភាពនៅឡើយ។ លោកបន្ថែមថាបញ្ហាបទល្មើសព្រៃឈើប្រសិនបើមិនមានការទប់ស្កាត់និងចុះបង្រ្កាបឱ្យទាន់ពេលវេលានោះទេ ព្រៃឈើនៅតំបន់ការពារព្រៃឡង់អាចនឹងរងការវិនាសនាពេលខាងមុខដ៏ខ្លីនេះជាក់ជាមិនខាន។

លោកថា៖«វិនាសកម្មព្រៃឈើអាចនឹងកើតមាន ប្រសិនបើមន្រ្តីរដ្ឋាភិបាលនៅតែបណ្តែតបណ្តោយឱ្យបទល្មើសចេះតែកើតមានចឹងនោះ។

លោកបន្ថែមថា៖«សម្តេចនាយកប្រកាសក្តាំងៗ តែបទល្មើសលួចកាប់ឈើនៅតែមាន មិនដឹងមន្រ្តីថ្នាក់ក្រោមគាត់គិតយ៉ាងម៉េច!»។

យ៉ាងណាមិញ បណ្តាញសហគមន៍ព្រៃឡង់ខេត្តព្រះវិហាររូបនេះបានស្នើទៅរាជរដ្ឋាភិបាលគួរតែពង្រឹងការអនុវត្តច្បាប់ឡើងវិញ វែកមុខជនខិលខួចដែលតែងតែលួចកាប់ទន្រ្ទានដីព្រៃរបស់រដ្ឋ និងចាប់ជនល្មើសដាក់ពន្ធនាគារ ជាពិសេសត្រូវបើកសិទ្ធិឱ្យសហគមន៍ព្រៃឡង់ យុវជន អង្គការសង្គមស៊ីវិលអាចចូលរួមចុះល្បាតការពារព្រៃឈើទាំងអស់គ្នា។

លោក ស្រី ថី ស្នើថា៖«ដើម្បីឱ្យព្រៃឈើមានការគង់វង្សសម្តេចនាយកត្រូវតែពង្រឹងការអនុវត្តច្បាប់ ចាប់ជនល្មើសទាំងនោះដាក់ពន្ធនាគារ និងវែកមុខជនពាក់ព័ន្ធនៅខាងក្រោយខ្នង ជាពិសេសអនុញ្ញាតឱ្យសហគមន៍ យុវជន អង្គការសង្គមស៊ីវិលអាចចូលរួមចុះល្បាតព្រៃឡើងវិញដើម្បីចូលរួមការពារព្រៃទាំងអស់គ្នា នោះព្រៃឈើយើងនឹងគង់វង្សដល់ក្មេងជំនាន់ក្រោយ»។

ពាក់ព័ន្ធនឹងរឿងនេះអ្នកនាំពាក្យក្រសួងបរិស្ថានលោក នេត្រ ភក្ត្រា ឆ្លើយតបថាក្រសួងបរិស្ថានគ្មានភាពចាំបាច់ក្នុងការឆ្លើយតបនឹងរបាយការណ៍របស់ក្រុមសកម្មជននយោបាយជ្រកក្រោមស្លាកសកម្មជនព្រៃឈើទេ។ លោកបន្តថារបាយការណ៍របស់ពួកគេមានតម្លៃសម្រាប់តែម្ចាស់ជំនួយរបស់ពួកគេនិងសម្រាប់ស្វែងរកថវិកាបន្តជីវិតរស់របស់ចលនារបស់គេប៉ុណ្ណោះ។

លោកថា៖«ក្រសួងបរិស្ថានសូមគូសបញ្ជាក់ជាថ្មីពីការប្តេជ្ញាចិត្តរបស់រាជរដ្ឋាភិបាលកម្ពុជាក្នុងការការពារនិងអភិរក្សធនធានធម្មជាតិដោយប្រកាន់ខ្ជាប់នូវវិធានការច្បាប់យ៉ាងម៉ឺងម៉ាត់ និងការដាក់ចុះនូវវិធានការអភិវឌ្ឍសេដ្ឋកិច្ចមូលដ្ឋានដើម្បីកាត់បន្ថយសម្ពាធលើធនធានធម្មជាតិ»។

លោកបន្ថែមថា៖«បច្ចុប្បន្ននេះ ស្ថានភាពនៃការអភិរក្សមានភាពល្អប្រសើរ កម្ពុជាបានឈានចូលរបត់ថ្មីដែលរកបានចំណូលពីការអភិរក្សរបស់ខ្លួនតាមរយៈការលក់ឥណទានកាបូន និងទេសចរណ៍ធម្មជាតិ»។

ចំណែក ប្រធានមន្ទីរបរិស្ថានខេត្តព្រះវិហារលោក ស៊ុង ចន្ទសុជាតិ មិនអាចសុំការបកស្រាយបន្ថែមបានទេជុំវិញរឿងនេះ ដោយទូរសព្ទចូលជាច្រើនដង គ្មានអ្នកទទួល។

យ៉ាងណាមិញ មន្រ្តីសម្របសម្រួលគម្រោងនៃសមាគមបណ្ដាញយុវជនកម្ពុជា (CYN) លោក អូត ឡាទីន យល់ឃើញថាបញ្ហាការកាប់បំផ្លាញព្រៃឈើនៅតំបន់ព្រៃការពារហាក់កើតមានស្ទើររាល់ថ្ងៃ បើតាមការរកឃើញរបស់បណ្តាញសហគមន៍ព្រៃឡង់ទាំងបួនខេត្ត។ លោកបន្តថាបញ្ហាបទល្មើសព្រៃឈើទាំងនេះជាសញ្ញាមួយបញ្ជាក់ថាបទបញ្ជារបស់រដ្ឋាភិបាលដែលប្រកាសក្តែងៗឱ្យមន្រ្តីថ្នាក់ក្រោមអនុវត្តការចុះបង្រ្កាប់និងទប់ស្កាត់បទល្មើសព្រៃឈើហាក់ឆ្ងាយដូចជើងមេឃ។

លោកថា៖«ជាសញ្ញាបង្ហាញថាចំណាត់ការរបស់រាជរដ្ឋាភិបាលនៅមិនទាន់អនុវត្តបានល្អប្រសើរនៅឡើយទេ ដែលទាមទារឱ្យមានការយកចិត្តទុកដាក់បន្ថែមទៀតក្នុងការទប់ស្កាត់និងបង្រ្កាបបទល្មើសទូទាំងប្រទេស»។

លោកបន្ថែមថា៖«ប្រសិនបើមិនមានការយកចិត្តទុកដាក់ឱ្យបានល្អប្រសើរហើយមិនធ្វើការអនុវត្តច្បាប់ឱ្យមានភាពប្រាដកប្រជានិងឱ្យបានម៉ឹងម៉ាត់ បញ្ហាការកាប់បំផ្លាញព្រៃឈើនៅនឹងតែបន្តកើតមានហើយនិងជាបញ្ហាធំនៅថ្ងៃក្រោយ»។

បន្ថែមពីនេះ មន្រ្តីសម្របសម្រួលគម្រោងនៃសមាគមបណ្ដាញយុវជនកម្ពុជា (CYN) លោក អូត ឡាទីន ផ្តល់ជាអនុសាសន៍ថារដ្ឋាភិបាលត្រូវបើកទូលាយឱ្យសហគមន៍ យុវជន អង្គការសង្គមស៊ីវិលចូលរួមចុះល្បាតជាមួយមន្រ្តីបរិស្ថានឡើងវិញដើម្បីរួមគ្នាស្វែងរកជនល្មើសនិងទប់ស្កាត់បទល្មើសព្រៃឈើរួមគ្នា នោះបញ្ហាព្រៃឈើលែងជាកង្វល់តទៅទៀតហើយនៅក្នុងសង្គមកម្ពុជា។

កាលពីថ្ងៃទី៦ ខែមិថុនា កន្លងទៅក្នុងពិធីសម្ពោធដាក់ឱ្យប្រើប្រាស់ជាផ្លូវការនូវអគារថ្មីនៃបណ្ឌិត្យសភាភូមិន្ទយុត្តិធម៌កម្ពុជា និងពិធីប្រគល់សញ្ញាបត្រជូនដល់សិស្សចៅក្រម សិស្សក្រឡាបញ្ជី សិស្សអាជ្ញាសាលា និងសិស្សសារការី ដែលបានបញ្ចប់ការសិក្សានៅបណ្ឌិត្យសភាភូមិន្ទយុត្តិធម៌កម្ពុជាស្ថិតក្នុងខណ្ឌជ្រោយចង្វា លោកនាយករដ្ឋមន្ត្រី ហ៊ុន សែន បានប្រកាសឱ្យមន្ត្រីថ្នាក់ក្រោមជាតិនិងអ្នកមានអំណាចមួយចំនួនដែលប្រើពលរដ្ឋឱ្យកាប់ទន្ទ្រានយកដីរដ្ឋធ្វើជាកម្មសិទ្ធិឆាប់ដកខ្លួនចេញភ្លាម កុំអាងជិតបោះឆ្នោតមកដល់នាំគ្នាធ្វើឱ្យមានបញ្ហាកើតឡើងបែបនេះ។ លោកនាយករដ្ឋមន្រ្តី ហ៊ុន សែន បានបញ្ជាក់ថាការកាប់ទន្ទ្រានយកដីរដ្ឋមិនមានតែប្រជាពលរដ្ឋនោះទេ គឺមានមន្ត្រី និងអ្នកធំ អ្នកមានលុយនៅពីក្រោយខ្នងផងដែរ ដោយពួកគេបានប្រើពលរដ្ឋឱ្យទៅកាប់ទន្ទ្រានយកដីរដ្ឋ ដូច្នេះរដ្ឋាភិបាលនឹងមិនអត់ឱនឱ្យជនខិលខូចទាំងនោះជាដាច់ខាត។

លោកនាយករដ្ឋមន្រ្តីថ្លែងថា៖«ពួកខិលខូចបានចាប់ផ្តើមធ្វើសកម្មភាពក្នុងការទន្ទ្រានកាប់យកដីធ្លីរបស់រដ្ឋដែលជាធនធានសម្បត្តិធនធានរបស់ជាតិ យើងតែងសង្កេតឃើញថាជារៀងរាល់ពេលឱ្យតែមានការបោះឆ្នោតខិតជិតមក អំពើល្មើសច្បាប់ទាក់ទងនឹងការកាប់បំផ្លាញព្រៃឈើនិងកាត់យកទន្ទ្រានព្រៃឈើនិងយកដីគឺតែងតែកើតមាន»។

លោក ហ៊ុន សែន បន្ថែមថា៖«ចាត់វិធានការជាបន្ទាន់បញ្ជូនកម្លាំងដើម្បីបង្ក្រាបនូវភាពអនាធិបតេយ្យក្នុងការកាប់ទន្ទ្រានយកដីព្រៃយកដីកាប់បំផ្លាញព្រៃឈើដើម្បីយកដីធ្លីត្រូវធ្វើកិច្ចការងារនេះជាបន្ទាន់ ដោយមិនពន្យារពេលហើយកិច្ចការងារនេះត្រូវធ្វើដូចភ្លៀងរលឹម មិនអាចឱ្យកើតឡើងសាជាថ្មីដើម្បីបំផ្លាញទៅដល់ព្រៃនិងដីធ្លីរបស់រដ្ឋនោះឡើយ»៕

សហគមន៍ព្រៃឈើគាំទ្របទបញ្ជា លោក ហ៊ុន សែន ឱ្យបង្រ្កាបបទល្មើសព្រៃឈើនិងការទន្រ្ទានដីរដ្ឋ តែរង់ចំាមើលចំណាត់ការរបស់មន្រ្តីថ្នាក់ក្រោម

សុត បាន (Soth Ban) — Mon, 12 Jun 2023 07:44:00 +0000

សហគមន៍ព្រៃឈើនិងសកម្មជនបរិស្ថានសង្ឃឹមថាបញ្ហាបទល្មើសព្រៃឈើនឹងមិនកើតមានបន្តទៀត ក្រោយ លោក ហ៊ុន សែន បញ្ជាដល់មន្រ្តីថ្នាក់ក្រោមឱ្យចុះបង្រ្កាបបទល្មើសការកាប់ទន្រ្ទានព្រៃឈើជាបន្ទាន់នោះ។

កាលពីថ្ងៃទី៦ ខែមិថុនា ក្នុងពិធីសម្ពោធដាក់ឱ្យប្រើប្រាស់ជាផ្លូវការនូវអគារថ្មីនៃបណ្ឌិត្យសភាភូមិន្ទយុត្តិធម៌កម្ពុជា និងពិធីប្រគល់សញ្ញាបត្រជូនដល់សិស្សចៅក្រម សិស្សក្រឡាបញ្ជី សិស្សអាជ្ញាសាលា និងសិស្សសារការី ដែលបានបញ្ចប់ការសិក្សានៅបណ្ឌិត្យសភាភូមិន្ទយុត្តិធម៌កម្ពុជាស្ថិតក្នុងខណ្ឌជ្រោយចង្វា លោកនាយករដ្ឋមន្ត្រី ហ៊ុន សែន បានប្រកាសឱ្យមន្ត្រីថ្នាក់ក្រោមជាតិនិងអ្នកមានអំណាចមួយចំនួនដែលប្រើពលរដ្ឋឱ្យកាប់ទន្ទ្រានយកដីរដ្ឋធ្វើជាកម្មសិទ្ធិឆាប់ដកខ្លួនចេញភ្លាម កុំអាងជិតបោះឆ្នោតមកដល់នាំគ្នាធ្វើឱ្យមានបញ្ហាកើតឡើងបែបនេះ។ លោកនាយករដ្ឋមន្រ្តី ហ៊ុន សែន បានបញ្ជាក់ថាការកាប់ទន្ទ្រានយកដីរដ្ឋមិនមានតែប្រជាពលរដ្ឋនោះទេ គឺមានមន្ត្រី និងអ្នកធំ អ្នកមានលុយនៅពីក្រោយខ្នងផងដែរ ដោយពួកគេបានប្រើពលរដ្ឋឱ្យទៅកាប់ទន្ទ្រានយកដីរដ្ឋ ដូច្នេះរដ្ឋាភិបាលនឹងមិនអត់ឱនឱ្យជនខិលខូចទាំងនោះជាដាច់ខាត។

លោកថា៖«ពួកខិលខូចបានចាប់ផ្តើមធ្វើសកម្មភាពក្នុងការទន្ទ្រានកាប់យកដីធ្លីរបស់រដ្ឋដែលជាធនធានសម្បត្តិធនធានរបស់ជាតិ យើងតែងសង្កេតឃើញថាជារៀងរាល់ពេលឱ្យតែមានការបោះឆ្នោតខិតជិតមក អំពើល្មើសច្បាប់ទាក់ទងនឹងការកាប់បំផ្លាញព្រៃឈើនិងកាត់យកទន្ទ្រានព្រៃឈើនិងយកដីគឺតែងតែកើតមាន»។

លោកហ៊ុន សែន បន្ថែមថា៖«ចាត់វិធានការជាបន្ទាន់បញ្ជូនកម្លាំងដើម្បីបង្ក្រាបនូវភាពអនាធិបតេយ្យក្នុងការកាប់ទន្ទ្រានយកដីព្រៃយកដីកាប់បំផ្លាញព្រៃឈើដើម្បីយកដីធ្លីត្រូវធ្វើកិច្ចការងារនេះជាបន្ទាន់ ដោយមិនពន្យារពេលហើយកិច្ចការងារនេះត្រូវធ្វើដូចភ្លៀងរលឹម មិនអាចឱ្យកើតឡើងសាជាថ្មីដើម្បីបំផ្លាញទៅដល់ព្រៃនិងដីធ្លីរបស់រដ្ឋនោះឡើយ»។

បណ្តាញសហគមន៍ព្រៃឡង់ខេត្តស្ទឹងត្រែងលោក ខេង ខូ យល់ឃើញថាអនុសាសន៍របស់រាជរដ្ឋាភិបាលដែលបានដាក់ចេញឱ្យមន្រ្តីថ្នាក់ក្រោមជាតិនិងមន្រ្តីបរិស្ថានផ្ទាល់ចុះអនុវត្តវិធានការបង្រ្កាប និងទប់ស្កាត់បទល្មើសព្រៃឈើនៅតាមតំបន់ការពារបែបនេះលោកហាក់មិនទាន់មានក្តីសង្ឃឹមប៉ុន្មាននោះទេដោយលោកបញ្ជាក់ថាមន្រ្តីថ្នាក់ក្រោមជាតិរបស់រដ្ឋាភិបាលមួយចំនួនធ្វើបានតែមួយភ្លែតឬអាចធ្វើតែអំឡុងរដូវកាលបោះឆ្នោតខិតជិតមកដល់តែប៉ុណ្ណោះ។ លោកបន្តថាដើម្បីឱ្យសហគមន៍ព្រៃឈើនិងសកម្មជនការពារបរិស្ថានមានក្តីសង្ឃឹមយ៉ាងមុតមាំមែននោះមន្រ្តីថ្នាក់ក្រោមជាតិត្រូវអនុវត្តតាមអនុសាសន៍រាជរដ្ឋាភិបាលចុះទប់ស្កាត់និងបង្រ្កាបបទល្មើសធ្វើឱ្យដូចភ្លៀងរលឹមនោះសហគមន៍ជឿថាបទល្មើសព្រៃឈើនិងមិនកើតមានតទៅទៀត។

លោកថា៖«ខ្ញុំមិនទាន់មានក្តីសង្ឃឹមថាយ៉ាងម៉េចទេ ក្រែងលោមន្រ្តីថ្នាក់ក្រោមជាតិគាត់ធ្វើគ្រាន់តែល្អមើលមួយប្រាវទៅ [មួយភ្លែត] អំឡុងពេលបោះឆ្នោត ដល់ពេលឈប់បោះឆ្នោតគាត់អត់អនុវត្តច្បាប់ទៀតធ្វើម៉េច»។

លោកបន្ថែមថា៖«មន្រ្តីជាអ្នកបម្រើប្រជាពលរដ្ឋ អ្នកបម្រើព្រៃឈើ អ្នកការពារព្រៃឈើការពារធនធានធម្មជាតិបើគាត់មិនគោរពតាមអនុសាសន៍សម្តេចមិនដឹងធ្វើម៉េច!»។

បុរសវ័យ ៥០ឆ្នាំ ជាអ្នកភូមិកាំងចាម ឃុំកាំងចាម ស្រុកថាឡាបរិវ៉ាត់ ខេត្តស្ទឹងត្រែង រូបនេះ បន្ថែមទៀតថាអនុសាសន៍របស់រាជរដ្ឋាភិបាលពិតជាល្អសម្រាប់ការអនុវត្តនូវការបង្រ្កាបនិងទប់ស្កាត់បទល្មើសព្រៃឈើនៅប្រទេសកម្ពុជា។ លោកបន្ថែមថាប្រសិនបើមន្រ្តីថ្នាក់ក្រោមជាតិបានអនុវត្តតាមការណែនាំរបស់ថ្នាក់ដឹកនាំមែននោះ បញ្ហាបទល្មើសព្រៃឈើនៅកម្ពុជាលែងជាក្តីកង្វល់របស់សហគមន៍ និងលែងជាបញ្ហាតទៅទៀតហើយ។

លោក ខេង ខូ និយាយថា៖«ខ្ញុំគិតថាល្អ។ យើងការពារព្រៃឈើដើម្បីសម្បត្តិរដ្ឋទាំងអស់គ្នា ព្រោះអីព្រៃឈើមិនមែនជារបស់នរណាតែម្នាក់ទេ។ ប្រសិនបើមន្រ្តីថ្នាក់ក្រោមបានធ្វើដូចភ្លៀងរលឹមតាមសេចក្តីប្រកាសរបស់សម្តេចនាយករដ្ឋមន្រ្តី ហ៊ុន សែន ខ្ញុំថាព្រៃឈើនឹងមិនបាត់បង់ហើយនឹងមានការកើនឡើងវាអាចនឹងដុះបន្តបន្ទាប់ឡើងវិញ»។

បើយោងតាមរបាយការណ៍របស់អង្គការ Global Forest Watch បានឱ្យដឹងថា ចន្លោះពីថ្ងៃទី១៤ ខែមេសា ឆ្នាំ២០២៣ ដល់ថ្ងៃទី២១ ខែមេសា ឆ្នាំ២០២៣ ដែលជាពេលប្រជាជនកម្ពុជាឈប់សម្រាករីករាយក្នុងពិធីបុណ្យចូលឆ្នាំ មានការកាប់បំផ្លាញព្រៃឈើចំនួន ៩៥ ៤៧៨ ករណីបានកើតមានឡើងនៅក្នុងប្រទេសកម្ពុជា ដែលគ្របដណ្ដប់លើផ្ទៃដីសរុបចំនួន១១៥ហិកតា ដែលរកឃើញដោយប្រព័ន្ធជូនដំណឹង។

មិនខុសគ្នានេះដែរ បណ្តាញសហគមន៍ព្រៃឡង់ខេត្តកំពង់ធំគឺលោក ហឿន សុភាព លើកឡើងដែរថាដើម្បីធានាអំពីប្រសិទ្ធភាពក្នុងការទប់ស្កាត់និងការបង្រ្កាបបទល្មើសឱ្យបានកាន់តែល្អប្រសើរជាងនេះ រដ្ឋាភិបាលគួរតែឱ្យមន្រ្តីថ្នាក់ក្រោមនិងមន្រ្តីបរិស្ថានផ្ទាល់ត្រូវចុះល្បាតព្រៃឈើឱ្យបានទៀងទាត់និងជាប្រចាំ។ លោកបន្តថាមន្រ្តីថ្នាក់ក្រោមមិនមែនចាំតែរដ្ឋាភិបាលប្រកាសក្តែងៗឬចាំទាល់តែជិតរដូវកាលបោះឆ្នោតទើបចេញមកបង្រ្កាបនិងទប់ស្កាត់បទល្មើសព្រៃឈើនោះទេ។

លោកថា៖«ខ្ញុំគិតថាសម្តេចនាយករដ្ឋមន្រ្តីគួរតែចាត់វិធានការខ្ពស់ទៅលើស្ថានភាពទាំងអស់នេះដោយឱ្យមន្រ្តីថ្នាក់ក្រោមជាតិឬក៏ក្រសួងផ្ទាល់តែម្តងគឺថាត្រូវតែចុះទៅមើលស្ថានភាពជាក់ស្តែងនៅតំបន់ការពារក្នុងប្រទេសកម្ពុជាទាំងមូលតែម្តង ដើម្បីធានាថាព្រៃឈើអត់មានការកាប់ទន្រ្ទាន អាហ្នឹងបានមានប្រសិទ្ធភាព»។

លោកបន្ថែមថា៖«ទោះបីនាយករដ្ឋមន្រ្តីស្រែកប៉ុណ្ណាក៏យើងឃើញថាចំណាត់ការនេះគឺវានៅតែមានរហូតការកាប់បំផ្លាញព្រៃឈើ។ អ៊ីចឹងសុំឱ្យចុះទៅផ្ទាល់តែម្តងដើម្បីមើលពីស្ថានភាពបទល្មើស»។

ជាអ្នកភូមិស្រែចឹង ស្រុកសណ្តាន់ ខេត្តកំពង់ធំ បុរសវ័យ ៤៦ឆ្នាំរូបនេះមានប្រសាសន៍បន្ថែមថាដើម្បីឱ្យបញ្ហាបទល្មើសព្រៃឈើលែងបន្តកើតមាន រដ្ឋាភិបាលខ្លួនឯត្រូវតែបិទអាជីកម្មកាប់ឈើទាំងអស់នៅស្រុកខ្មែរនិងបិទច្រកនាំចេញឈើខុសច្បាប់ ជាពិសេសដកហូតសិទ្ធិក្រុមហ៊ុនកាប់ឈើនៅជុំវិញតំបន់ព្រៃការពារទាំងអស់។ លោកបន្ថែមថាមន្រ្តីមានអំណាចនិងអ្នកមានលុយកាក់មួយចំនួនត្រូវតែចាប់មកផ្តន្ទាទោសពួកគេប្រសិនបើរកឃើញថាមានជាប់ទាក់ទងនឹងបញ្ហាកាប់ទន្ទ្រានយកដីព្រៃរបស់រដ្ឋ។

លោក ហឿន សុភាព និយាយថា៖«ខ្ញុំគិតថាទាល់តែសម្តេចបិទច្រកនាំចេញឈើទៅក្រៅប្រទេស ឬក៏ធ្វើការរឹតបន្តឹងលើគោលការណ៍ច្បាប់ឱ្យខ្លាំងទាក់ទងនឹងអ្នកដែលជួញដូរព្រៃឈើតែម្តង»។

លោកបន្ថែមថា៖«អ្នកមានលុយមានអំណាចមួយចំនួនដែលគាត់ធ្វើឈើកាប់បំផ្លាញព្រៃឈើហ្នឹងគឺហាក់ដូចជាមិនទាន់មានទោសទណ្ឌធ្ងន់ធ្ងរដែលផ្តន្ទាទោសដោយព្រះរាជអាជ្ញាឬក៏តុលាការនោះទេ»។

បន្ថែមពីនេះ សកម្មជនបរិស្ថានលោក សាន់ ម៉ាឡា លើកឡើងថាកន្លងមកប្រមុខរដ្ឋាភិបាលជាពិសេសសម្តេចនាយករដ្ឋមន្រ្តី ហ៊ុន សែន និងសម្តេចក្រឡាហោម ស ខេង តែងតែប្រកាសជារើយៗអំពីវិធីសាស្រ្តទប់ស្កាត់បទល្មើសព្រៃឈើ។ លោកបន្តថារដ្ឋាភិបាលក៏ធ្លាប់បង្កើតយន្តការនិងក្រុមការងារពិសេសដូចជាគណៈកម្មការជាតិទប់ស្កាត់និងបង្រ្កាបបទល្មើសធនធានធម្មជាតិផងដែរ ប៉ុន្តែឃើញថាការកាប់បំផ្លាញព្រៃឈើនៅតែកើតមានជាហូរហែ។

លោកបន្ថែមថា៖«ខ្ញុំយល់ឃើញថាមានតែបើកទូលាយឱ្យអង្គការសង្គមស៊ីវិល ប្រជាពលរដ្ឋមូលដ្ឋាននិងអ្នកការពារព្រៃឈើបានចូលរួមចំណែកយ៉ាងសកម្មជាមួយរដ្ឋាភិបាលទេ ទើបអាចធានាអំពីប្រសិទ្ធភាព គុណភាពនឹងបញ្ចប់បទល្មើសព្រៃឈើនៅប្រទេសកម្ពុជាយើងបាន»។

យ៉ាងណាមិញ សកម្មជនបរិស្ថានដែលតែងតែឃ្លាំមើលនិងចុះតាមដានអំពីបញ្ហាបទល្មើសព្រៃឈើរូបនេះស្នើទៅមន្រ្តីពាក់ព័ន្ធទាំងអស់ត្រូវតែអនុវត្តតាមការណែនាំរបស់រាជរដ្ឋាភិបាលដែលបានដាក់ចេញយ៉ាងកំហិតទៅដល់មន្រ្តីថ្នាក់ក្រោមឱ្យអនុវត្តច្បាប់និងចាប់ជនល្មើសណាមានជាប់ពាក់ព័ន្ធបញ្ហាកាប់ទន្រ្ទានយកដីព្រៃរបស់រដ្ឋធ្វើជាកម្មសិទ្ធិ។

លោកសាន់ ម៉ាឡា ស្នើថា៖«ត្រូវមានការអនុវត្តច្បាប់ដោយមិនមានការលើកលែង ការដាក់ទោសទណ្ឌមន្រ្តីថ្នាក់ក្រោម ការស៊ើបអង្កេតរកមេខ្លោងពិតប្រាកដនៅពីក្រោយមកផ្តន្ទាទោស ជាពិសេសបើកទូលាយឱ្យសាធារណជនចួលរួមចំណែកការពារ ទើបជាវិធីសាស្រ្តយូរអង្វែងនិងប្រកបដោយប្រសិទ្ធភាព»។

ពាក់ព័ន្ធនឹងរឿងនេះ អ្នកនាំពាក្យរដ្ឋបាលខេត្តស្ទឹងត្រែងលោក ម៉ែន គុង ឆ្លើយតបថាជាគោលការណ៍មន្រ្តីជំនាញមិនឱ្យមានភាពអសកម្មណាមួយពាក់ព័ន្ធបញ្ហាការកាប់ទន្រ្ទានដីព្រៃដែលខុសច្បាប់និងការធ្វើឱ្យប៉ះពាល់ធនធានធម្មជាតិដែលជាទ្រព្យសម្បត្តិ មរតកនៅក្នុងប្រទេសកម្ពុជានៅខាងខេត្តស្ទឹងត្រែងនោះទេ។ លោកបន្តថាមន្រ្តីជំនាញថ្នាក់ក្រោមជាតិបានយកចិត្តទុកដាក់ខិតខំប្រឹងប្រែងចុះបង្រ្កាបនិងទប់ស្កាត់បទល្មើសព្រៃឈើជាហូរហែដោយរួមសហការជាមួយមន្រ្តីមានសមត្ថកិច្ចនិងពលរដ្ឋមួលដ្ឋានរហូត។

លោកបន្ថែមថា៖«ជាការពិតយើងខិតខំប្រឹងប្រែងរបស់សមត្ថកិច្ចជំនាញ មន្រ្តីជំនាញទាំងអស់រួមទាំងការចូលរួមរបស់បងប្អូនប្រជាពលរដ្ឋយើងនឹងទទួលបានជោគជ័យ»។

ចំណែក ប្រធានមន្ទីរបរិស្ថានខេត្តស្ទឹងត្រែង លោក អេង ភីរ៉ុង និងប្រធានមន្ទីរបរិស្ថានខេត្តកំពង់ធំលោក តុប កក្កដា មិនអាចសុំការបកស្រាយជុំវិញរឿងនេះបានទេ ដោយទូរសព្ទចូលលោកទាំងពីរប្រាប់ថារវល់ប្រជុំ។ បន្ថែមពីនេះ អ្នកនាំពាក្យក្រសួងបរិស្ថានលោក នេត្រ ភក្រ្តា អភិបាលខេត្តកំពង់ធំលោក ងួន រតនៈ និងប្រធានមន្ទីរបរិស្ថានខេត្តព្រះវិហារលោក ស៊ុង ច័ន្ទសុជាតិ ក៏មិនអាចសុំការបកស្រាយបានទេ នៅថ្ងៃទី១០ មិថុនា ដោយទូរសព្ទចូលជាច្រើនដង គ្មានអ្នកទទួល។

យ៉ាងណាមិញ ប្រធានកម្មវិធីផ្នែកស្រាវជ្រាវនិងតស៊ូមតិនៃសមាគមបណ្ដាញយុវជនកម្ពុជា(CYN) លោក ហេង គឹមហុង យល់ឃើញថាអនុសាសន៍របស់ថ្នាក់ដឹកនាំដាក់ចេញនេះគឺជាការក្រើនរំលឹកដល់មន្រ្តីថ្នាក់ក្រោមជាតិឱ្យអនុវត្តច្បាប់នៃការកាប់ទន្រ្ទានព្រៃឈើឱ្យបានល្អប្រសើរផងដែរ។ លោកបន្ថែមថាមន្រ្តីថ្នាក់ជាតិមួយចំនួនរង់ចាំតែអនុសាសន៍របស់ថ្នាក់ដឹកនាំទើបចេញអនុវត្តច្បាប់នេះជាការធ្វេសប្រហែសមួយដែលបណ្តាលឱ្យព្រៃឈើមួយចំនួននៅតំបន់ការពារត្រូវបានជនខិលខួចលួចចូលកាប់ទន្រ្ទានជាហូរហែ។

លោកថា៖«ជាការដាស់តឿនមួយដល់មន្រ្តីថ្នាក់ជាតិដែរថាច្បាប់ត្រូវតែអនុវត្តកុំឱ្យរង់ចាំតែបទបញ្ជាដែលជំរុញឱ្យមន្រ្តីថ្នាក់ក្រោមជាតិមានការផ្លាស់ប្តូរឥរិយាបទជាពិសេសរដ្ឋបាលខេត្តនានាធ្វើការផ្លាស់ប្តូរឥរិយាបទដែរកុំឱ្យរង់ចាំតែបទបញ្ជាលោកនាយករដ្ឋមន្រ្តី»។

អង្គការលើកលែងទោសអន្តរជាតិ (Amnesty International) បានចេញរបាយការណ៍មួយនៅថ្ងៃទី២៨ ខែមករា ឆ្នាំ២០២២ បង្ហាញថា ព្រៃឈើចំនួន ៦ ២៧១ហិកតា ត្រូវបានកាប់បំផ្លាញនៅក្នុងដែនជម្រកសត្វព្រៃចំនួន២ ក្នុងនោះមានដែនជម្រកសត្វព្រៃព្រៃឡង់ និងដែនជម្រកសត្វព្រៃព្រះរការ ដោយការកាប់ឈើខុសច្បាប់យ៉ាងច្រើនសន្ធឹកសន្ធាប់កំពុងប៉ះពាល់ធ្ងន់ធ្ងរដល់សិទ្ធិ និងវប្បធម៌របស់ជនជាតិដើមភាគតិច។

លើសពីនេះ អង្គការ Amnesty International បានរកឃើញទៀតថា អាជ្ញាធរពាក់ព័ន្ធ ជាពិសេសមន្ត្រីក្រសួងបរិស្ថាន មិនបានអើពើ និងមិនខ្វល់ចំពោះការរាយការណ៍របស់ប្រជាពលរដ្ឋ ពាក់ព័ន្ធបទល្មើស ខណៈសកម្មភាពចុះទៅស៊ើបអង្កេតខ្លះរបស់មន្ត្រីក្រសួងបរិស្ថាន ធ្វើឡើងដើម្បីទទួលលុយក្រោមតុពីជនល្មើសតែប៉ុណ្ណោះ៕

សកម្មជនការពារព្រៃឈើលើកឡើងពីបញ្ហាវិនាសកម្មព្រៃឈើក្នុងទិវាបរិស្ថានពិភពលោកឆ្នាំ២០២៣

សុត បាន (Soth Ban) — Thu, 08 Jun 2023 09:48:58 +0000

សកម្មជនការពារព្រៃឈើលោក ហេង ស្រស់ បានលើកឡើងពីបញ្ហាវិនាសកម្មព្រៃឈើនៅតំបន់ព្រៃឡង់នៅប្រទេសកម្ពុជា ក្នុងទិវាបរិស្ថានពិភពលោកឆ្នាំ២០២៣។

កាលពីថ្ងៃទី៤ ខែមិថុនា អង្គការសមាគម និងក្រុមយុវជនស្រឡាញ់ធនធានធម្មជាតិប្រមាណ ១០ស្ថាប័ន បានប្រារព្ធទិវាបរិស្ថានពិភពលោកឆ្នាំ២០២៣ ដោយបានលើកឡើងពីក្ដីបារម្ភ និងផលប៉ះពាល់នៃការបំផ្លាញបរិស្ថាន រួមមានការបូមខ្សាច់ ការកាប់បំផ្លាញព្រៃឈើ និងការកាត់ដីឧទ្យានជាតិឱ្យទៅក្រុមហ៊ុនឯកជនមួយចំនួនជាដើម។ ពួកគេជំរុញដល់ភាគីពាក់ព័ន្ធចូលរួមកិច្ចការពារបរិស្ថាន និងការទប់ស្កាត់បម្រែបម្រួលអាកាសធាតុ។

សកម្មជនការពារព្រៃឈើលោក ហេង ស្រស់ បានលើកឡើងក្នុងវេទិកាទិវាបរិស្ថានពិភពលោកនោះថា បញ្ហាព្រៃឈើនៅកម្ពុជានៅតែជាចំណុចរស៊ើប និងជាហានិភ័យមួយយ៉ាងធ្ងន់ធ្ងរនៃការប្រែប្រួលអាកាសធាតុផងដែរ។ លោក ហេង ស្រស់ អះអាងថា ព្រៃឈើនៅតំបន់ព្រៃឡង់អាចទទួលរងវិនាសកម្ម ដោយសារតែក្រុមហ៊ុនធំៗនៅជុំវិញព្រៃឡង់បាននឹងកំពុងសម្រុកបញ្ជូនកម្មករឱ្យចូលទៅកាប់បំផ្លាញយ៉ាងអនាធិបតេយ្យ។

លោកថា៖ «ព្រៃឡង់នឹងរងនូវវិនាសកម្ម ដោយសារយើងមើលថាពីក្រុមហ៊ុនមួយទៅក្រុមហ៊ុនតែងតែកាប់ទន្រ្ទានទៅលើតំបន់ព្រៃការពារនៅតំបន់ព្រៃឡង់»។

លោកបន្ថែមថា៖ «ក្រុមហ៊ុនចំនួនពីរដែលសស្រាក់សស្រាំក្នុងការបញ្ជូនកម្មករចូលទៅកាប់ឈើនៅក្នុងតំបន់ព្រៃឡង់មានក្រុមហ៊ុនម៉ាឃលឡូជីស្ទីក (ខេមបូឌា) (MACLE LOGISTICS) និងក្រុមហ៊ុនស៊ីងបាយអូថេក»។

ជាអ្នកខេត្តព្រៃវែង និងជាសកម្មជនការពារព្រៃឈើអស់រយៈពេលជាង ៧ឆ្នាំរូបនេះ បានរៀបរាប់ថា មូលហេតុដែលលោកមកចូលរួមចែករំលែកបទពិសោធន៍ និងបញ្ហាបទល្មើសព្រៃឈើក្នុងទិវាបរិស្ថានពិភពលោក ទៅដល់ក្រុមយុវជន ព្រះសង្ឃ និងអង្គការដៃគូពាក់ព័ន្ធ ដោយសារលោកមើលឃើញថាមានតែក្រុមយុវជន ព្រះសង្ឃ និងអង្គការដៃគូពាក់ព័ន្ធនេះទេ ដែលជាក្តីសង្ឃឹម និងអាចធ្វើការសហការគ្នាចួលរួមទប់ស្កាត់បទល្មើសព្រៃឈើ និងបម្រែបម្រួលអាកាសធាតុនៅក្នុងប្រទេសកម្ពុជាបាន។ លោកបន្ថែមថា ការចែករំលែកបទពិសោធន៍ និងបញ្ហាបទល្មើសព្រៃឈើមួយចំនួនទៅដល់យុវជន ព្រះសង្ឃ និងអង្គការដៃគូពាក់ព័ន្ធ គឺចង់ពង្រឹងសមត្ថភាព និងលើកទឹកចិត្តដល់ពួកគាត់ឱ្យចូលរួមឈឺឆ្អាល តាមដាន និងការពារធនធានធម្មជាតិរបស់ខ្លួនឱ្យបានគង់វង្សទៅថ្ងៃខាងមុខ។

លោក ហេង ស្រស់ និយាយថា៖ «ខ្ញុំចង់ចែករំលែកបទពិសោធន៍មួយចំនួនទៅដល់យុវជនជំនាន់ក្រោយ ឱ្យគាត់ដឹងឱ្យគាត់មានចិត្តក្នុងការចូលរួមដើម្បីទប់ស្កាត់កុំឱ្យមានការកាប់បំផ្លាញព្រៃឈើ និងឱ្យគាត់ចូលរួមថែនូវសម្បត្តិធនធានធម្មជាតិ»។

លោកបន្ថែមថា៖ «យើងសង្ឃឹមថា យុវជនទាំងអស់នោះ នឹងចូលរួមការពារនូវធនធានធម្មជាតិ និងពង្រឹងនូវសមត្ថភាពគាត់ដើម្បីជួយការងារបរិស្ថាននៅប្រទេសកម្ពុជា»។

ចំណែក ព្រះតេជព្រះគុណ ផន ភាន់ ដែលបានចូលរួមស្តាប់វេទិកាទិវាបរិស្ថានពិភពលោកផងដែរនោះ មានសង្ឃដីកាដែរថា ដូចអ្វីដែលលោកវាគ្មិនលោក ហេង ស្រស់ បានលើកឡើងដូច្នេះដែរ គឺបញ្ហាព្រៃឈើឬធនធានធម្មជាតិនៅប្រទេសកម្ពុជា កំពុងរងការបាត់បង់បន្តិចម្តងៗ ដោយសារតែមានក្រុមហ៊ុនទទួលបានសិទ្ធិដីសម្បទានសេដ្ឋកិច្ចជាច្រើនហិចតានៅជុំវិញតំបន់ព្រៃឡង់នោះតែម្តង។ ព្រះតេជគុណ បន្តថា រូបភាពនៃការអភិវឌ្ឍរបស់ក្រុមហ៊ុនមួយចំនួននៅតាមតំបន់ព្រៃឡង់ បានធ្វើឱ្យបញ្ហាព្រៃឈើ និងបទល្មើសធនធានធម្មជាតិ កំពុងរងការបំផ្លិចបំផ្លាញ និងអាចឈានរហូតដល់វិនាសកម្មព្រៃឈើនាថ្ងៃអនាគត។

ព្រះអង្គមានថេរដីកាថា៖ «ព្រៃឈើធម្មជាតិនៅប្រទេសកម្ពុជាយើងស្ទើរតែអស់ ដោយមានទាំងដីសម្បទានឱ្យក្រុមហ៊ុននានា ការអភិវឌ្ឍផ្សេងៗ និងការរុករានធ្វើស្រែចំការរបស់ពលរដ្ឋទូទៅ ក៏មានការរួមចំណែកនៅក្នុងហ្នឹងដែរ អ៊ីចឹងព្រៃឈើវាមិនបាត់បង់»។

ជាអ្នកខេត្តព្រៃវែង និងបច្ចុប្បន្នបាននិមន្តមកបន្តការសិក្សានៅរាជធានីភ្នំពេញ ព្រះភិក្ខុមានព្រះជន្ម ៣០ព្រះវស្សាអង្គនេះ បានលើកឡើងអំពីផលប៉ះពាល់នៃការបាត់បង់ធនធានធម្មជាតិថា ការកាប់បំផ្លាញព្រៃឈើបានបង្កផលប៉ះពាល់ច្រើនដល់ភពផែនដី ជាពិសេសបម្រែបម្រួលអាកាសធាតុ។ ព្រះតេជគុណ បន្តថា ជាក់ស្តែងបច្ចុប្បន្ននេះ មានការកើនឡើងនូវកម្តៅ ក្តៅហួតហែង ភ្លៀងធ្លាក់ខុសរដូវ គ្រោះទឹកជំនន់ ព្យុះ និងខ្យល់កន្ទ្រាក់ជាដើម ដែលបង្កឡើងដោយសារការបាត់បង់ព្រៃឈើទាំងអស់។

ព្រះអង្គមានថេរដីកាថា៖ «ការកាប់បំផ្លាញព្រៃឈើ ការបាត់បង់ព្រៃឈើ បាត់បង់ជំរកសត្វព្រៃប៉ះពាល់នៃការឡើងកម្តៅផែនដី ភ្លៀងមិនទៀងទាត់ ឬក៏អាចបង្កភាពរាំងស្ងួត បង្កជាព្យុះ ខ្យល់កន្រ្ទាក់ផ្សេងៗ និងបម្រែបម្រួលអាកាសធាតុ»។

ស្រដៀងនេះដែរ យុវតីមកខេត្តសៀមរាបគឺកញ្ញា ម៉ៅ ច័ន្ទឌី ដែលបានចូលរួមស្តាប់ទិវាបរិស្ថានពិភពលោកឆ្នាំ២០២៣ នេះ មានប្រសាសន៍ថា កាលពីដើមមក កញ្ញាបានឮចាស់ៗនិយាយថា ធនធានធម្មជាតិនៅប្រទេសកម្ពុជា មានសម្បូរបែប ព្រៃឈើក្រាស់ ដើមឈើធំៗ និងសម្បូរសត្វគ្រប់ប្រភេទ ប៉ុន្តែគិតត្រឹមរយៈកាលពីរទៅបីទសវត្សន៍ចុងក្រោយនេះ ព្រៃឈើនៅកម្ពុជា បានរងការបាត់បង់ជាបន្តបន្ទាប់។ កញ្ញាបន្ថែមថា បច្ចុប្បន្ននេះច្បាប់ព្រៃឈើ ក៏មានមន្រ្តីការពារព្រៃឈើក៏មាន [មន្រ្តីឧទ្យានុរក្ស] តែធាតុពិត ព្រៃឈើនៅតែរងការកាប់បំផ្លាញដដែល។

កញ្ញាថា៖ «ពីមុនព្រៃឈើនៅប្រទេសយើងសម្បូរមែនទែន គឺអត់សូវមានអ្នកកាប់បំផ្លាញអីទេ ច្បាប់រឹតបន្តឹងក៏អត់សូវមានអីដែរ ប៉ុន្តែក៏អត់មាននរណាហ៊ានរំលោភបំពានព្រៃឈើនៅប្រទេសយើងទេ»។

កញ្ញាបន្ថែមថា៖ «បច្ចុប្បន្នឃើញថាកាលណាកាន់តែមានច្បាប់ គឺព្រៃឈើគឺកាន់តែអស់ដោយសារតែអ្នកដែលអាចបំពានទៅលើព្រៃឈើឬកាប់បំផ្លាញព្រៃឈើរដ្ឋហ្នឹងគឺអ្នកដែលធំៗ[អ្នកមានអំណាច]»។

យ៉ាងណាមិញ យុវតីមកពីខេត្តសៀមរាប មានវ័យ ២៣ឆ្នាំរូបនេះ ស្នើទៅរាជរដ្ឋាភិបាល និងមន្រ្តីពាក់ព័ន្ធ គួរតែបើកឱកាសឡើងវិញឱ្យក្រុមយុវជន ព្រះសង្ឃ និងអង្គការសង្គមស៊ីវិល អាចចូលរួមចុះល្បាត និងចូលរួមទប់ស្កាត់បទល្មើសការកាប់ទន្រ្ទានព្រៃឈើនៅប្រទេសកម្ពុជា ដើម្បីធានាបានថាព្រៃឈើនៅប្រទេសកម្ពុជាអាចគង់វង្ស និងមិនមានបម្រែបម្រួលអាកាសធាតុទៀតទេ។

កញ្ញា ម៉ៅ ច័ន្ទឌី ស្នើថា៖ «មន្រ្តីបរិស្ថានល្មមដល់ពេលឱ្យយុវជនបរិស្ថាន អាចចុះល្បាតការពារព្រៃបានហើយ យុវជនយើងក៏ចង់ចូលរួមការពារព្រៃដែរ ព្រោះពេលបាត់ព្រៃវាប៉ះពាល់ទាំងអស់គ្នា ក្តៅក៏ក្តៅ ភ្លៀងខុសរដូវ ព្យុះ ខ្យល់កន្ត្រាក់ បម្រែបម្រួលអាកាសធាតុអី ដោយសារការកាប់បំផ្លាញព្រៃឈើហ្នឹងហើយ»។

ពាក់ព័ន្ធនឹងរឿងនេះ អ្នកនាំពាក្យក្រសួងបរិស្ថានលោក នេត្រ ភក្ត្រា ឆ្លើយបតតាមប្រព័ន្ធតេឡេក្រាមថា បញ្ហាប្រែប្រួលអាកាសធាតុ គឺជាបញ្ហាសកល កម្ពុជាជាប្រទេសតូចតែបានចូលរួមយ៉ាងសកម្មក្នុងការប្រឆាំងនឹងការប្រែប្រួលអាកាសធាតុ។ លោកបន្ថែមថា ក្រសួងបរិស្ថាន បានដាក់ចេញនូវវិធានការផ្សេងៗ ដើម្បីឆ្ពោះទៅធ្វើអព្យាក្រឹត្យកាបូននៅឆ្នាំ ២០៥០ ដែលផ្តោតលើវិស័យសំខាន់ៗមួយចំនួន រួមមាន កសិកម្ម ព្រៃឈើ និងការប្រើប្រាស់ដីផ្សេងទៀត ថាមពល ការដឹកជញ្ជូន ដំណើរការឧស្សាហកម្ម និងការប្រើប្រាស់ផលិតផល ការគ្រប់គ្រងសំណល់។

លោកបន្ថែមថា៖ «ទាក់ទងនឹងព្រៃឈើនិងការប្រើប្រាស់ដីផ្សេងៗ កម្ពុជាមានការប្តេជ្ញាចិត្តកាត់បន្ថយអត្រាការបាត់បង់ព្រៃឈើ ៥០% នៅឆ្នាំ២០៣០, បញ្ឈប់ការបាត់បង់ព្រៃឈើនៅឆ្នាំ ២០៤៥, ការដាំដើមឈើ ការកែលម្អការគ្រប់គ្រងព្រៃឈើ និងការស្តារព្រៃឈើឡើងវិញ, កសិរុក្ខកម្ម និងការដាំចម្ការឈើពាណិជ្ជកម្ម និងការអនុវត្តពេញលេញនៃផែនការវិនិយោគ redd+ ត្រឹមឆ្នាំ ២០៥០»។

យ៉ាងណាមិញ អ្នកការពារសិទ្ធិមនុស្ស និងបរិស្ថាន លោក សាន់ ម៉ាឡា យល់ឃើញថា ការលើកឡើងរបស់សម្មជនបរិស្ថាន ក្រុមយុវជន ព្រះសង្ឃ និងអង្គការសង្គមស៊ីវិល ជុំវិញការកាប់បំផ្លាញព្រៃឈើ ការបម្រែបម្រួលអាកាសធាតុនៅកម្ពុជានៅតែជាបញ្ហាចំបង និងជាបញ្ហាដ៏ធ្ងន់ធ្ងរ ដែលមន្រ្តីបរិស្ថានតែងតែយកលេស និងលើកហេតុផលថា បទល្មើសព្រៃឈើនៅតាមតំបន់ការពារទាំងអស់មន្រ្តីជំនាញ ជាពិសេសមន្រ្តីឧទ្យានុរក្សបានព្យាយាមទប់ស្កាត់ និងបង្រ្កាបបទល្មើសជាហូរហែ។ លោកបន្តថា ជាក់ស្តែងបញ្ហាបទល្មើសព្រៃឈើ ចេះតែបន្តកើតមានជាបន្តបន្ទាប់ដូចអ្វីដែលសកម្មជនបរិស្ថានបានអះអាង។

លោកថា៖ «ការកាប់បំផ្លាញព្រៃឈើនៅប្រទេសយើង គឺចំណូលបានទៅក្រុមអ្នកមានលុយមានអំណាចតែប៉ុណ្ណោះ អ៊ីចឹងបញ្ហាបទល្មើសព្រៃឈើវានៅតែមានចឹង។ ណាមួយគេមិនដែលធ្វើសេចក្តីរាយការណ៍ជូនប្រជាពលរដ្ឋយើងថាតើគេរកប្រាក់ចំណេញបានប៉ុន្មានពីសកម្មភាពការកាប់បំផ្លាញព្រៃឈើទាំងអស់ហ្នឹងទេ»។

បន្ថែមពីនេះ លោក សាន់ ម៉ាឡា អ្នកការពារសិទ្ធិមនុស្ស និងបរិស្ថាន ផ្តល់ជាអនុសាសន៍ថា ដើម្បីការពារការបម្រែបម្រួលអាកាសធាតុ និងការទប់ស្កាត់បទល្មើសព្រៃឈើនៅតំបន់ព្រៃឡង់ ឱ្យមានប្រសិទ្ធភាពរដ្ឋាភិបាល និងមន្រ្តីជំនាញត្រូវតែសហការជាមួយពលរដ្ឋមូលដ្ឋាន [សហគមន៍] យុវជន ព្រះសង្ឃ និងអង្គការសង្គមស៊ីវិលនោះ បញ្ហាបទល្មើសព្រៃឈើនៅកម្ពុជា និងមានការថយចុះ ហើយបម្រែបម្រួលអាកាសធាតុអាចនឹងមិនមានតទៅទៀត។

សកម្មជនសង្គមទទូចស្នើតុលាការទម្លាក់បទចោទប្រកាន់ ក្រោយតុលាការកំពូលសម្រេចសាលដីការួច

សុត បាន (Soth Ban) — Mon, 05 Jun 2023 10:26:09 +0000

សកម្មជនសង្គមដែលធ្លាប់ជាប់ពន្ធនាគាររងការចោទពីបទញុះញង់បង្កឱ្យមានភាពវឹកវរធ្ងន់ធ្ងរដល់សន្តិសុខសង្គម ទទូចស្នើសុំតុលាការទម្លាក់បទចោទប្រកាន់ ដើម្បីពួកគេអាចទទួលបានសិទ្ធិសេរីភាពដូចពលរដ្ឋធម្មតាឡើងវិញ ស្របពេលតុលាការសម្រេចសាលក្រមរួច។

សកម្មជនសង្គមដែលរងការចោទប្រកាន់ពីបទញុះញង់បង្កឱ្យមានភាពវឹកវរធ្ងន់ធ្ងរដល់សន្តិសុខសង្គមចំនួន៦នាក់ មាន២នាក់ ជាក្រុមយុវជនខ្មែរថាវរៈ គឺលោក ហ៊ុន វណ្ណៈ និងអ្នកស្រី ឈឿន ដារ៉ាវី។ ចំណែក កញ្ញា អេង ម៉ាឡៃ ហៅ សូ មេត្តា លោក ថា ឡាវី និងលោក កើត សារ៉ាយ ដែលជាអតីតយុវជនខ្មែរថាវរៈ បច្ចុប្បន្នជាប្រធាន និងសមាជិកសមាគមសម្ពន្ធនិស្សិតបញ្ញវន្តខ្មែរ និងលោក មាន ព្រហ្មមុនី អតីតប្រធានសមាគមសម្ពន្ធនិស្សិតបញ្ញវន្តខ្មែរ សុទ្ធតែកំពុងជាប់សំណុំរឿងនៅតុលាការរាជធានីភ្នំពេញទាំងអស់។

អតីតជាព្រះសង្ឃ និងបច្ចុប្បន្នជាប្រធានសមាគមសម្ពន្ធនិស្សិតបញ្ញវន្តខ្មែរលោក កើត សារ៉ាយ បានប្រាប់ Newsroom Cambodia ថាលោកនិងសកម្មជនសង្គមដទៃទៀតតែងតែទទូចស្នើទៅរាជរដ្ឋាភិបាលនិងតុលាការកំពូលសុំដោះលែងពួកគេឱ្យមានសិទ្ធិសេរីភាពឡើងវិញដើម្បីអាចដើរហើរនិងអាចចូលរួមសកម្មភាពសង្គម។ លោកបន្តថាការចោទប្រកាន់និងការដាក់ពន្ធនាគារពួកគេកន្លងមកជារឿងអយុត្តិធម៌ព្រោះពួកគេចូលរួមសកម្មភាពសង្គមកន្លងទៅគឺធ្វើឡើងសុទ្ធតែស្របតាមច្បាប់ទាំងអស់។

លោកថា៖«យើងតែងតែស្នើនិងមានក្តីសង្ឃឹមថាតុលាការនឹងពិចារណាឬក៏មានការស៊ើបសួរដោយយកចិត្តទុកដាក់ប្រមូលអង្គហេតុអង្គច្បាប់ដើម្បីជំនុំជម្រះឡើងវិញចំពោះអ្វីដែលតុលាការសាលាដំបូងគាត់ចោទប្រកាន់មកលើយើងយ៉ាងអយុត្តិធម៌ ត្បិតតែយើងនៅក្រៅឃុំពិតមែនប៉ុន្តែពួកយើងមិនទាន់មានសិទ្ធិដូចជាពលរដ្ឋទូទៅទេ»។

បុរសមានមាឌធំសម្បុរខ្មៅស្រអែម បច្ចុប្បន្នមិនពាក់ស្បែកជើងនិងជាអ្នកខេត្តសៀមរាបរូបនេះបានលើកឡើងពីផលប៉ះពាល់នឹងផលលំបាកថាបច្ចុប្បន្ននេះលោកមិនសូវហ៊ានចូលរួមធ្វើសកកម្មភាពកិច្ចការងារសង្គមដូចកាលមុននោះទេដោយលោកនៅជាប់បំរាមតុលាការនិងមានការឃ្លាំមើលពីសំណាក់អាជ្ញាធរជាដើម។

លោក កើត សារ៉ាយ និយាយថា៖«ទី១យើងអត់អាចដើរហើរទៅក្រៅប្រទេសបាន ទី២យើងចង់ធ្វើអីមួយដូចជាពលរដ្ឋទូទៅវាធ្វើអត់ទាន់បាន និងទី៣យើងនៅតែជាជនដែលមានទោសនៅឡើយ»។

លោកបន្ថែមថា៖«ហើយទី៤ វាទាក់ទងនឹងអរិភាពសង្គមគឺការរើសអើងជាពិសេសនៅពេលដែលយើងជួបនរណាម្នាក់»។

មិនខុសគ្នានេះដែរ អតីតសមាជិកក្រុមយុវជនខ្មែរថាវរៈនិងបច្ចុប្បន្នជាសមាជិកសមាគមសម្ពន្ធនិស្សិតបញ្ញវន្តខ្មែរកញ្ញា អេង ម៉ាឡៃ (ហៅសូ មេត្តា) បានឱ្យដឹងដែរថាកិច្ចការងារសង្គមដែលក្រុមយុវជនបានធ្វើកន្លងទៅគឺស្របច្បាប់ធម្មនុញ្ញដែលមានចែងក្នុងមាត្រា៣៥ទាំងអស់។ កញ្ញាបន្ថែមថារាល់សកម្មភាពរបស់សកម្មជនសង្គមគឺធ្វើឡើងមិនបានប៉ះពាល់ដល់សន្តិសុខសង្គមឬបង្កឱ្យមានភាពវឹកវរដល់សង្គមដូចការចោទប្រកាន់របស់តុលាការនោះទេ។

កញ្ញាថា៖ «តុលាការនៅក្រុងភ្នំពេញដែលកាត់ទោសឱ្យពួកខ្ញុំជាសកម្មជនសង្គមនិងបរិស្ថានដោយរងនូវអយុត្តិធម៌ព្រោះពួកខ្ញុំមិនបានបំពានច្បាប់មិនបានទៅធ្វើអីដែលខុសច្បាប់យើងគ្រាន់តែសម្តែងមតិការពារបរិស្ថាននិងការពារសិទ្ធិមនុស្សដែលកំពុងតែរងគ្រោះ»។

កញ្ញាបន្ថែមថា៖«បញ្ហាដ៏ធំគឺថាបទចោទរបស់ខ្ញុំគឺនៅតែជាប់ខ្លួនហើយការបំរាមពីរឆ្នាំហ្នឹងគឺនៅតែបន្ត។ អ៊ីចឹងខ្ញុំវាមិនមានសិទ្ធិគ្រប់គ្រាន់ក្នុងការដើរហើរទេព្រោះតុលាការនៅតែបន្តដាក់ទោសមានន័យថាខ្ញុំនិងមានថ្ងៃណាមួយតុលាការនឹងចាប់បញ្ជូនខ្លួនទៅឃុំបន្តទៀត»។

ជាអ្នកខេត្តកំពង់ចាម និងជាសកម្មជនដែលតែងតែសកម្មចំពោះកិច្ចការងារការពារសិទ្ធិមនុស្សនិងបរិស្ថានរូបនេះបានរៀបរាប់ថាដោយមើលឃើញពីតថភាពអយុត្តិធម៌សង្គមអស់រយៈពេលជាច្រើនឆ្នាំទើបធ្វើឱ្យកញ្ញាចង់ចូលរួមកិច្ចការងារសង្គមដើម្បីជាការរួមចំណែកនិងចង់បង្ហាញពីការឈឺចាប់នៅក្នុងសង្គមមួយនេះ។ កញ្ញាបន្តថាមូលហេតុដែលជំរុញទឹកចិត្តធ្វើឱ្យកញ្ញាចង់ចូលរួមតាមដាននិងឃ្លាំមើលកិច្ចការងារសង្គមដោយមើលឃើញពីរឿងអយុត្តិធម៌សង្គមដូចជាការបាញ់សម្លាប់វីរបុរសស្នេហាជាតិខ្មែរជាច្រើនរូបនិងករណីចាប់ខ្លួនអ្នកការពារកិច្ចការងារព្រំដែនគឺលោក រ៉ុង ឈុន ជាដើម។

កញ្ញា អេង ម៉ាឡៃ និយាយថា៖«ខ្ញុំតាមដានបញ្ហាសង្គមយើងជាង១០ឆ្នាំមកនេះ តែខ្ញុំមិនអាចធ្វើអ្វីបានសោះ ខ្ញុំមានការឈឺចាប់ដោយឃើញពលរដ្ឋរងនូវភាពអយុត្តិធម៌នៅនឹងមុខនិងប្រយោលជាពិសេសបញ្ហាដែលធំនឹងខ្ញុំឃើញអ្នកវិភាគរបស់យើងគឺលោកបណ្ឌិត កែម ឡី និងអ្នកការពារព្រៃឈើគឺលោក ឈុត វុទ្ធី និងអ្នកការពារកម្មករគឺលោក ជា វិជ្ជា ដែលត្រូវបានឃាតកបាញ់សម្លាប់ដោយអយុត្តិធម៌»។

ទន្ទឹមនឹងនេះ អតីតសមាជិកខ្មែរថាវរៈនិងបច្ចុប្បន្នជាសមាជិកសមាគមសម្ពន្ធនិស្សិតបញ្ញវន្តខ្មែរលោក ថា ឡាវី យល់ឃើញថាសកម្មជនសង្គមគ្រាន់តែចង់ធ្វើការងារសង្គមដើម្បីផលប្រយោជន៍ជាតិមាតុភូមិមិនបានទៅប្រឆាំងការដឹកនាំនិងការអភិវឌ្ឍប្រទេសរបស់ថ្នាក់ដឹកនាំនោះទេ។ លោកបន្ថែមថារាជរដ្ឋាភិបាលនិងជាពិសេសតុលាការកំពូលគួរតែអនុគ្រោះដល់យុវជនសង្គមឬទម្លាក់បទចោទឱ្យពួកគេអាចមានសិទ្ធិសេរីភាពឡើងវិញដូចពលរដ្ឋធម្មតា។

លោកថា៖«ខ្ញុំយល់ឃើញថាប្រសិនបើយើងធ្វើរឿងដើម្បីជាតិ ដើម្បីប្រយោជន៍ដល់ទឹកដី ប្រយោជន៍សង្គម ដើម្បីការពារអធិតេយ្យជាតិ ខ្ញុំគិតថាវាមិនមែនជារឿងមួយដែលខុសទេ»។

លោកបន្ថែមថា៖«ខ្ញុំយល់ថារដ្ឋាភិបាលគួរតែឱ្យពួកខ្ញុំរួចពីការចោទហ្នឹងទៅ ព្រោះថាមើលទៅសកម្មភាពពួកខ្ញុំនឹងមិនមានគំនិតអ្វីទៅប្រឆាំងនិងផ្តួលរំលំរដ្ឋាភិបាលអ្វីទេ។ គ្រាន់តែសកម្មភាពមួយក្រុមយុវជនចង់បង្ហាញភាពមិនពេញចិត្តចំពោះចំណាត់ការដែលតុលាការអនុវត្តច្បាប់ទៅលើអ្នកការពារព្រំដែន»។

បន្ថែមពីនេះ យុវជនជាអ្នកខេត្តបាត់ដំបងមានអាយុ ២៣ឆ្នាំ រូបនេះបានស្នើទៅរាជរដ្ឋាភិបាលនិងតុលាការគួរតែបើកសិទ្ធិសេរីភាពឱ្យសកម្មជនសង្គមអាចចូលរួមបំពេញកិច្ចការងារសង្គមតាមឆន្ទៈនិងគោលបំណងរបស់ពួកគេដែលចង់ឃើញសង្គមឈានទៅរកលទ្ធិប្រជាធិបតេយ្យមួយយ៉ាងពិតប្រាកដ។

លោកថា ឡាវី ស្នើថា៖«រដ្ឋាភិបាលគួរតែបើកឱកាសឱ្យយុវជនអ្នកដែលមានឆន្ទៈពិតប្រាកដក្នុងការចង់ឃើញការអភិវឌ្ឍចង់ឃើញនូវលទ្ធិប្រជាធិបតេយ្យចង់ឃើញការរក្សាធនធានធម្មជាតិនៅកម្ពុជា ជាពិសេសតុលាការគួរតែទម្លាក់បទចោទពួកខ្ញុំទៅ ពួកខ្ញុំធ្វើគឺដើម្បីតែផលប្រយោជន៍ជាតិទេ»។

អាជ្ញាធររបបក្រុងភ្នំពេញបានចាប់ខ្លួនយុវជនទាំង៧នាក់ ដាក់ពន្ធនាគារចន្លោះពី២០ខែ ដល់ ២ឆ្នាំកាលពីខែសីហា និងខែកញ្ញា ឆ្នាំ២០២០ ។ ដើមហេតុនៃការចាប់ខ្លួននេះ គឺ ដោយសារក្រុមយុវជនបានធ្វើសកម្មភាពតវ៉ា ដោយសន្តិវិធីទាមទារ ឱ្យដោះលែងអតីតមេដឹកនាំសហជីពលោក រ៉ុង ឈុន ដែលបច្ចុប្បន្នជាអនុប្រធានបក្សភ្លើងទៀន។ បន្ទាប់ពីពួកគាត់ជាប់ពន្ធនាគារជាង១ឆ្នាំ តុលាការ បានសម្រេចដោះលែង ប៉ុន្តែបន្តរក្សាបទចោទ និងដាក់ឱ្យស្ថិតក្រោមការត្រួតពិនិត្យរបស់តុលាការរយៈពេល២ឆ្នាំទៀត។

ពាក់ព័ន្ធនឹងរឿងនេះ អ្នកនាំពាក្យតុលាការកំពូល អ្នកស្រី ម៉ៅ ធីតា មិនអាចសុំការបកស្រាយជុំវិញការស្នើសុំឱ្យមានការទម្លាក់បទចោទទេនៅថ្ងៃទី៣ ខែមិថុនា ដោយទូរសព្ទចូលជាច្រើនដងគ្មានអ្នកទទួល។

ចំណែកអ្នកនាំពាក្យរដ្ឋាភិបាលលោក ផៃ ស៊ីផាន មានប្រសាសន៍ថាយន្តការឬនិតីវិធីតុលាការសម្រចយ៉ាងណាចំពោះសកម្មជនសង្គមដែលធ្លាប់ជាប់ពន្ធនាគារនោះលោកមិនទាន់ដឹងច្បាស់អំពីនិតីវិធីឬយន្តការរបស់តុលាការទេ។ ប៉ុន្តែយ៉ាងណាលោកបន្តថាកម្ពុជាមានការបន្ធូរបន្ថយទោសចំពោះអ្នកទោសដែលតុលាការបានសម្រេចសាលក្រមរួចផងដែរ។

លោកថា៖ «នៅស្រុកខ្មែរយើងមានការបន្ធូរបន្ថយដែរតើ បើកាលណាយើងបានបម្រើក្នុងរយៈពេលមួយដែលតុលាការកំរិតឱ្យយើងបម្រើនៅក្នុងពន្ធនាគារ។ យើងអាចស្នើសុំទៅនាយករដ្ឋមន្រ្តីដើម្បីស្នើទៅព្រះករុណាសុំបន្ធូរបន្ថយទោស ឬសុំវិទោសអាហ្នឹងជាយន្តការយុត្តិធម៌សម្រាប់ពួកយើង ហើយក្រៅពីហ្នឹងមិនដឹងធ្វើយ៉ាងម៉េច!»។

ដោយឡែក មេធាវីការពារសិទ្ធិមនុស្សនិងជាមេធាវីការពារក្តីឱ្យសកម្មជនសង្គមគឺលោក សំ ចំរើន ពន្យល់យ៉ាងខ្លីថានិតីវិធីរបស់តុលាការធ្វើសេចក្តីសម្រេចយ៉ាងណាគឺយ៉ាងនោះហើយគ្មានផ្លូវតវ៉ាទេ។ លោកបន្ថែមថាបើពិនិត្យមើលតាមនីតិវិធីច្បាប់តុលាការកំពូលសម្រេចនេះ គឺដូចជាមិនមានច្រកណាត្រូវតស៊ូវាឬក៏ត្រូវប្តឹងអ្វីតទៅទៀតទេ មានតែត្រូវគោរពតាមសេចក្តីសម្រេចចុងក្រោយរបស់តុលាការ។

លោកថា៖«សេចក្តីសម្រេចរបស់តុលាការកំពូលជាសេចក្តីសម្រេចចុងក្រោយ បើថាសម្រេចបែបណាហើយ ទោះបីយើងសុខចិត្តមិនសុខចិត្តត្រូវតែគោរពតាមតុលាការកំពូល»។

យ៉ាងណាមិញ អ្នកនាំពាក្យសមាគមការពារសិទ្ធិមនុស្សអាដហុក (Adhoc) លោក ស៊ឹង សែនករុណា យល់ឃើញស្រដៀងនឹងការលើកឡើងរបស់អ្នកនាំពាក្យរដ្ឋាភិបាលផងដែរថានិតីវិធីរបស់តុលាការគឺបិទផ្លូវតវ៉ាហើយ អ្វីដែលអាចធ្វើបានគឺស្នើសុំទៅអង្គព្រះមហាក្សត្រឱ្យលើកលែងទោសឬបន្ធូរបន្ថយទោសតាមរយៈរាជរដ្ឋាភិបាល។

លោកថា៖«ដូចអ្វីដែលលោក ផៃ ស៊ីផាន បានលើកឡើងចឹងគឺសុំទៅអង្គព្រះមហាក្សត្រដើម្បីលើកលែងទោសឬក៏បន្ធូរបន្ថយទោសអីជាដើម ហើយការស្នើសុំនឹងគឺធ្វើតាមរដ្ឋាភិបាលអ៊ីចឹងហើយនឹងជានិតីវិធី។ អ៊ីចឹងក្នុងផ្លូវច្បាប់គឺបែបហ្នឹងឯងគឺមិនអាចមានការពិនិត្យក្នុងការទម្លាក់ចោលបទចោទប្រកាន់អីវិញទៀតទេ»។

របាយការណ៍សមាគមការពារសិទ្ធិមនុស្ស និងអភិវឌ្ឍន៍នៅកម្ពុជា ហៅកាត់ថា អាដហុក (Adhoc) ចេញផ្សាយកាលពីថ្ងៃទី១៧ ខែឧសភា រកឃើញថា រយៈពេល១២ខែ ក្នុង២០២២ កន្លែងទៅមានការរំលោភសិទ្ធិមនុស្សជិត១ពាន់ករណី (៩២១) រួមទាំងការគំរាមកំហែងសកម្មភាពនយោបាយ ការរឹតត្បិតសិទ្ធិសេរីភាព ការរំលោភដីធ្លី ដែលមានជនរងគ្រោះជាង១០ម៉ឺននាក់ (១០៧.៨៩៨)។

ក្រុមសកម្មជន និងមន្ត្រីសង្គមស៊ីវិលទទូចឱ្យរដ្ឋាភិបាលងាកមកគោរពសិទ្ធិមនុស្ស និងស្ដារប្រជាធិបតេយ្យឡើងវិញដើម្បីធានាដល់ការរស់នៅរបស់ពលរដ្ឋប្រកបដោយសេចក្ដីថ្លៃថ្នូរ៕