ទេស នុភា (Tes Nuphea) – Newsroom Cambodia

អ្នកឃ្លាំមើលសង្គម និងមន្រ្តីរដ្ឋាភិបាលខ្វែងគំនិតគ្នាលើការអនុវត្តកិច្ចព្រមព្រៀងសន្តិភាពទីក្រុងប៉ារីស

ទេស នុភា (Tes Nuphea) — Fri, 23 Oct 2020 07:16:36 +0000

នៅថ្ងៃទី២៣ ខែតុលា ឆ្នាំ២០២០នេះ គឺជាទិវារំឮកខួប២៩ឆ្នាំនៃកិច្ចព្រមព្រៀងសន្តិភាពទីក្រុងប៉ារីសឆ្នាំ១៩៩១ ដែលកិច្ចព្រមព្រៀងនេះ បានបញ្ចប់ជម្លោះនយោបាយនៅកម្ពុជា ធានាឲ្យបាននូវការបង្រួបបង្រួមជាតិនៃជម្លោះនយោបាយគ្រប់ភាគី រយៈពេលជិតបីទសវត្សរ៍មកហើយ។

ប៉ុន្តែក្នុងរយៈពេលប៉ុន្មានឆ្នាំចុងក្រោយនេះ អ្នកឃ្លាំមើលបញ្ហាសង្គមមួយចំនួន មើលឃើញពីបញ្ហាសិទ្ធិមនុស្ស និងប្រជាធិបតេយ្យនៅកម្ពុជានៅមានភាពខ្វះចន្លោះនៅឡើយ បើទោះបីជារដ្ឋាភិបាលអះអាងថា កម្ពុជាមានឯករាជ្យភាព អធិបតេយ្យភាព និងបូរណភាពទឹកដីក៏ដោយ។

ជាក់ស្តែងទៅហើយ វត្តមានភាពនៃពហុគំនិតមិនស្របគ្នា តែងតែលេចចេញឡើងក្នុងប្រទេសប្រជាធិបតេយ្យ ដើម្បីឆ្លុះបញ្ចាំងពីភាពខ្វះខាត និងបំពេញគ្នាទៅវិញទៅមក តែទោះជាមានការខ្វែងគំនិតគ្នាយ៉ាងណា ក៏ត្រូវតែមានការអត់ធ្មត់ និងព្យាយាម ដែលជាមាគ៌ារបស់ព្រះពុទ្ធយកមកដោះស្រាយ។

លោកបណ្ឌិត មាស នី អ្នកវិភាគបញ្ហាសង្គម មានប្រសាសន៍ថា រដ្ឋធម្មនុញ្ញកម្ពុជាបច្ចុប្បន្ន គឺបានចម្លងចេញពីកិច្ចព្រមព្រៀងទីក្រុងប៉ារីសគ្រប់គ្រាន់ហើយ ប៉ុន្តែលោកថា អ្វីដែលមើលឃើញថាបញ្ហាក្នុងពេលបច្ចុប្បន្ន គឺស្មារតីបង្រួបបង្រួមជាតិ និងឯកភាពជាតិ ក្នុងកិច្ចព្រមព្រៀងទីក្រុងប៉ារីស និងអ្វីដែលបានចែងក្នុងរដ្ឋធម្មនុញ្ញ។

លោកបញ្ជាក់ថា៖ «រដ្ឋាភិបាលដែលកើតឡើងក្រោយកិច្ចព្រមព្រៀងនេះ ត្រូវទទួលខុសត្រូវក្នុងការធ្វើឱ្យមានឯកភាពជាតិ និងបង្រួបបង្រួមជាតិ ប៉ុន្តែអ្វីដែលមើលឃើញមកដល់ពេលនេះ រដ្ឋាភិបាលនៅតែប្រកាសថាមានពួកឧទ្ទាមក្រៅច្បាប់ អីចឹងក្នុងសង្គមមួយដែលមានជនឧទ្ទាមក្រៅច្បាប់នោះ គឺមិនអាចនិយាយបានថា ជារដ្ឋាភិបាលបានធ្វើដោយជោគជ័យទៅលើការបង្រួបបង្រួមជាតិទេ»។

លោកបន្ថែមថា អំពីស្មារតីនៃការដឹកនាំប្រទេសនៅក្នុងរបបប្រជាជាធិបតេយ្យ និងការគោរពសិទ្ធិមនុស្ស ក្នុងរយៈពេលបីឆ្នាំចុងក្រោយនេះ ពិសេសក្រោយការរំលាយគណបក្សសង្គ្រោះជាតិ។

លោកថា៖ «កម្ពុជាហាក់ដូចជាមានភាពចម្រូងចម្រាស់ច្រើន មានការរិះគន់ច្រើន ទាំងក្នុងស្រុក និងក្រៅស្រុកទៅលើដំណើរការប្រជាធិបតេយ្យដែលហាក់ដូចជាដើរចេញកាន់តែឆ្ងាយទៅរករបបផ្ដាច់ការ ហើយការរំលោភសិទ្ធិមនុស្សដូចមានរបាយការណ៍អន្តរជាតិជាដើម»។

«ចំណែក ស្មារតីបូរណភាពទឹកដី និងអធិបតេយ្យភាព ដោយសារពេលនេះយើងឃើញមានការរុញច្រានគ្នាទៅវិញទៅមករវាងមហាអំណាច ទាក់ទិនទៅនឹងភូមិសាស្រ្តនយោបាយអញ្ចឹង នៅក្នុងកិច្ចព្រមព្រៀងទីក្រុងប៉ារីស ប្រទេសហត្ថលេខីទាំងអស់ត្រូវតែធានាឲ្យបាននូវឯករាជ្យភាព បូរណភាពទឹកដីកម្ពុជា»។

«មួយវិញទៀត ទាក់ទងនឹងការរំលោភរបស់ប្រទេសជិតខាងមកលើទឹកដីកម្ពុជា ក៏កិច្ចព្រមព្រៀងទីក្រុងប៉ារីស បានចេញឲ្យប្រទេសជិតខាងធ្វើការធានា ថា កម្ពុជាជាប្រទេសមួយដែលមានផែនទីកំណត់មានការទទួលស្គាល់ដោយអង្គការសហប្រជាជាតិ និងមិនអាចប្រទេសណារំលោភបាន។ តែឥឡូវយើងឃើញការបោះតង់របស់វៀតណាមនៅតាមបណ្ដោយព្រំដែន ក៏មិនទាន់ច្បាស់ថាត្រូវដោះស្រាយយ៉ាងណា នេះសុទ្ធតែជាមូលហេតុដែលពលរដ្ឋលើកយកកិច្ចព្រមព្រៀងនេះដើម្បីមករំឮកឡើងវិញ ប្រាប់ឲ្យរដ្ឋាភិបាលយកចិត្តទុកដាក់»។

លោក ស្រ៊ុន ស្រ៊ន យុវជនម្នាក់ដែលសកម្មក្នុងការផ្សព្វផ្សាយពីកិច្ចព្រមព្រៀងទីក្រុងប៉ារីស មើលឃើញពីកិច្ចព្រមព្រៀងនេះថា បង្កើតឱ្យបាននូវបូរណភាពជាតិ ឯករាជ្យភាពជាតិទាំងស្រុងចេញពីបរទេស និងការបង្កើតអធិបតេយ្យភាព សន្តិសុខសន្តិភាពជាតិខ្មែរ។

«រដ្ឋាភិបាលអនុវត្តន៍តែរដ្ឋធម្មនុញ្ញដែលកើតចេញពីកិច្ចព្រមព្រៀងទីក្រុងប៉ារីសទេ ដូច្នេះរដ្ឋាភិបាលហាក់ដូចជាមិនសូវជាអើពើយកចិត្តទុកដាក់លើកិច្ចព្រមព្រៀងទីក្រុងប៉ារីសទៅអនុវត្តន៍ទេ ដូចជាការលុបចោលទៅលើសន្ធិសញ្ញាបំពេញបន្ថែមនានា មុន២៣ តុលា ១៩៩១ ដែលធ្វើឱ្យប៉ះពាល់ដល់អធិបតេយ្យភាពកម្ពុជា»។

ប្រធានមជ្ឈមណ្ឌលសិទ្ធិមនុស្សកម្ពុជា អ្នកស្រី ចក់ សុភាព យល់ឃើញថា មានបញ្ហាជាច្រើនដែលរដ្ឋាភិបាលគួរតែពិចារណាហើយ និងពិនិត្យឡើងវិញនូវស្មារតីនៃកិច្ចព្រមព្រៀងទីក្រុងប៉ារីស ជាពិសេសឆ្លើយតបនឹងរដ្ឋធម្មនុញ្ញដែលប្រទេសកម្ពុជាយើងបានប្តេជ្ញាអនុវត្តន៍។

អ្នកស្រីលើកឡើងថា៖ «សិទ្ធិមូលដ្ឋានសំខាន់ៗ ដូចសេរីភាពនៃការបញ្ចេញមតិ ឬជួបជុំគ្នាដោយសន្តិវិធី ឬចងក្រងជាសមាគមជាដើមហ្នឹង គឺមានការប្រឈម ក្នុងប៉ុន្មានឆ្នាំចុងក្រោយនេះ ជាពិសេសលំហូរសង្គមស៊ីវិលរងនូវការគំរាមកំហែងជាខ្លាំងមែនទែន ខណៈមានការរំលាយគណបក្សជំទាស់ដ៏សំខាន់មួយ (នៅកម្ពុជា)»។

អ្នកស្រីបន្តថា ការគំរាមកំហែងដល់អង្គការសង្គមស៊ីវិលមួយចំនួនក្នុងរយៈពេលប៉ុន្មានសប្តាហ៍ចុងក្រោយនេះ ដូចជាការចាប់ខ្លួនសកម្មជន និងយុវជនជាបន្តបន្ទាប់ជាដើម។

«នៅពេលដែលយើងនិយាយដល់សិទ្ធិពលរដ្ឋ សិទ្ធិនយោបាយវិញ គឺជាចំណោទដែលរដ្ឋាភិបាលកម្ពុជាយើងត្រូវធ្វើកិច្ចការជាច្រើនដែលខ្លួនត្រូវបង្ហាញថា បានប្តេជ្ញាទៅតាមស្មារតីកិច្ចព្រមព្រៀងនេះ ជាពិសេសគឺទៅតាមរដ្ឋធម្មនុញ្ញដែលបានចែង»។

លោក ផៃ ស៊ីផាន អ្នកនាំពាក្យរាជរដ្ឋាភិបាល មានប្រសាសន៍ថា បើនិយាយពីកិច្ចព្រមព្រៀងទីក្រុងប៉ារីស មិនមានការអនុវត្តទៅលើកិច្ចព្រមព្រៀងនេះទៀតទេ មានតែការអនុវត្តទៅលើរដ្ឋធម្មនុញ្ញ ហើយកិច្ចព្រមព្រៀងនេះធ្វើទៅលើភាគីជម្លោះប្រដាប់អាវុធកម្ពុជា មិនមែនធ្វើជាមួយបរទេសណាឡើយ។

«(កិច្ចព្រមព្រៀងនេះ) អត់មានលក្ខណៈជាច្បាប់ដើម្បីដាក់ទៅតុលាការអន្តរជាតិក្នុងការកាត់ទោសភាគីណាមួយបានឡើយ អីចឹងការអនុវត្តកិច្ចព្រមព្រៀងគឺអនុវត្តន៍ទៅលើរដ្ឋធម្មនុញ្ញ»។

លោកបន្ថែមថា ប្រទេសណាក៏ដោយ មិនដែលមានការអនុវត្តរដ្ឋធម្មនុញ្ញបានពេញលេញទេ គេមានតែកែទម្រង់ តាក់តែងច្បាប់ឱ្យឆ្លើយតបការយល់ដឹងអំពីច្បាប់ និងការអនុវត្តច្បាប់តែប៉ុណ្ណឹង សូម្បីសហរដ្ឋអាមេរិក។ តែយ៉ាងណា ការពង្រឹងនីតិរដ្ឋប្រឆាំងនឹង និទណ្ឌភាព ពង្រឹងសេចក្ដីត្រូវការទទួលខុសត្រូវទាំងប្រជាពលរដ្ឋទាំងមន្ត្រីរដ្ឋាភិបាល ទើបជាដំណោះស្រាយល្អ។

លោក សុខ ឥសាន អ្នកនាំពាក្យគណបក្សប្រជាជនកម្ពុជាលើកឡើងថា ការអនុវត្តកិច្ចព្រមព្រៀងទីក្រុងប៉ារីសចាប់តាំងពីក្រោយការបោះឆ្នោតឆ្នាំ១៩៩៣ ដែលរៀបចំដោយអ៊ុនតាក់ រដ្ឋាភិបាលអាណត្តិទី១រហូតដល់នីតិកាលទី៦ គឺបាននិងកំពុងអនុវត្តន៍យ៉ាងត្រឹមត្រូវ ដែលបានចែងក្នុងកិច្ចព្រមព្រៀងសន្តិភាពនេះ បានសម្រេចលទ្ធផលមួយចំននួនធំ។

លោកថា៖ «មានការដកកងទ័ពបរទេសចេញពីកម្ពុជាដោយមានការត្រួតពិនិត្យពីអន្តរជាតិដោយត្រឹមត្រូវ។ រីឯជនភៀសខ្លួនដែលនៅលើទឹកដីថៃត្រូវបានប្រមូលយកមកទឹកដីកម្ពុជាធ្វើសមាហរន្តកម្មក្នុងមាតុភូមិកម្ពុជា ដោយរស់រួមជាមួយគ្នាប្រកបដោយសុខដុមរមនា។ ការធានាឯករាជ្យភាព អធិបតេយ្យភាពកម្ពុជា ក្រោមកិច្ចព្រមព្រៀងបានចែងហើយថា អត់មានការឈ្លានពានពីខាងក្រៅទេ ដែលធ្វើឲ្យប៉ះពាល់ដល់ឯករាជ្យភាព និងអធិបតេយ្យភាពរបស់កម្ពុជា អីចឹងរាល់ថ្ងៃនេះអធិបតីភាព និងឯករាជ្យភាពកម្ពុជាអត់មានប៉ះពាល់ ឬរង្គោះរង្គើរឡើយដោយប្រការណាមួយទេ»។

អ្នកនាំពាក្យគណបក្សកាន់អំណាចរូបនេះបន្ថែមថា បើសិនជាមានការឈ្លានពានទឹកដីកម្ពុជាមែន សហប្រធាននៃកិច្ចព្រមព្រៀងប៉ារីសគេនឹងកោះប្រជុំភ្លាមៗដើម្បីរាយការណ៍ទៅក្រុមប្រឹក្សាសន្តិសុខអង្គការសហប្រជាជាតិ ដើម្បីចាត់វិធានការ ប៉ុន្តែលោកថា ក្នុងរយៈពេល២៩ឆ្នាំហើយ មិនមានបញ្ហាអ្វីកើតឡើងទេ។

នៅថ្ងៃទី២៣ ខែតុលា ឆ្នាំ២០២០ ដែលជាខួប២៩ឆ្នាំនៃកិច្ចព្រមព្រៀងសន្តិភាពទីក្រុងប៉ារីសនេះ គេឃើញអាជ្ញាធររាជធានីភ្នំពេញ បានបំបែកការប្រមូលផ្តុំរបស់ក្រុមប្រជាពលរដ្ឋប្រមាណជាជិត២០នាក់ដែលព្យាយាមទៅប្រមូលផ្តុំដាក់ញត្តិនៅស្ថានទូតចិនប្រចាំកម្ពុជា ដោយបានឃាត់ខ្លួនអ្នកប្រមូលផ្តុំចំនួន៣នាក់។ ចំណែកអ្នកសារព័ត៌មាន និងអ្នកសង្កេតការណ៍សិទ្ធិមនុស្សមួយចំនួនក្នុងព្រឹត្តិការនោះ ក៏ត្រូវបានអាជ្ញាធរគំរាមកំហែងដកហូតម៉ាស៊ីនថត និងទូរស័ព្ទផងដែរ៕

Q & A with ruling party Senator and spokesperson Sok Eysan

ទេស នុភា (Tes Nuphea) — Tue, 20 Oct 2020 03:55:17 +0000

On the 8th anniversary of the death of former King Norodom Sihanouk, who guided
Cambodia though many of the 20th century’s most important historical moments,
Newsroom Cambodia spoke to Mr. Sok Eysan, spokesperson for the Cambodian
People’s Party.

Below is our conversation, translated from Khmer and edited for clarity.

NC: What are the lessons that young and current politicians should learn from
the late king’s legacy?
Sok Eysan: From my point of view, his majesty late King Father should be credited
with many achievements for the young and next generations, as well as all Khmer
citizens. He led Cambodia to join the Non-aligned Movement, joining the first
meeting in Bandung, Indonesia. After that conference, all inter-partners became the
countries with neutral positions. Moreover, he instituted in the nation such ideas as
conciliation, unification, peace, and development, which showed other Southeast
Asian nations that Cambodia was a peaceful and prosperous nation.

NC: What are the similarities and differences between Sangkum Reastr Niyum
and the current government led by the Cambodian People’s Party?
Sok Eysan: One important thing: the idea of political neutrality and independence,
which is stipulated in the constitution. Cambodia isn’t biased to any great power, and
we adhere to the idea that all countries are our friends, and that we all depend on the
policies of independence, sovereignty, territorial integrity, and non-interference in
mutual domestic affairs. Therefore, the royal government, under the leadership of
Prime Minister Hun Sen, is committed to work and serve all Khmer citizens.
Moreover, Samdech Hun Sen has instituted his “win-win” policy since the 1990s, a
policy that has resulted in a peace and unity that the country has not seen for hundreds
of years after the Angkor Empire Era.

NC: What are the challenges facing Cambodia today?
Sok Eysan: The primary challenge is continued internal development, which we need
to ensure lasting peace, political stability, economic growth and poverty eradication.
Another is foreign policy: Cambodia remains committed to neutrality, which is not
always easy in the face of growing tension between larger nations.

NC: Among the late King Father’s most durable legacies was the idea of political
neutrality. Is there anything the current government can do to build on that
legacy?

Sok Eysan: We continue to promote national unity, an idea that the late King Father
enshrined with the Paris Peace Agreement. We are committed to a policy of
conciliation and national unity. No matter how tough it is, Cambodia will not allow
serious internal divisions or allow neighboring countries to interfere in our domestic
affairs. Absolutely, there is no presence of foreign military in this Kingdom.

A Legacy of Neutrality: Young Activists Remember King Norodom Sihanouk

ទេស នុភា (Tes Nuphea) — Mon, 19 Oct 2020 03:17:34 +0000

Cambodia’s emerging political class is showing renewed interest in the political legacy of King Norodom Sihanouk, with some young leaders saying the anniversary of the King Father’s passing is an apt time to reexamine his policy of neutrality amid Big Power rivalries.

Norodom Sihanouk, who died in Beijing on October 15, 2012, is often lionized for ending French colonialism in 1953 and forging national unity in the aftermath of decades of war. For older Cambodians, he is remembered for leading the Sangkum Reastr Niyum and for navigating the treacherous Cold War rivalries between the United States and the former Soviet Union.

But for many young Cambodians, keenly aware of escalating tensions between the United States and an increasingly assertive China, the former King Father’s policy of neutrality may offer not only a history lesson, but a road map for national security.

“Political neutrality during the Sangkum Reastr Niyum played out in a competition of political ideologies — but now such neutrality persists in the context of economic competition,” said Yang Saing Koma, a co-founder of the Grassroots Democratic Party. “Cambodia should maintain its independence by not relying on any particular superpower, but for the sake of the country’s economic and commercial success.”

Pich Sros, president of the Cambodian Youth Party, argues that security lies in firm independence. “Cambodia’s stance must not subordinate to any state while a great competition between major powers is escalating,” he said.

A survey of the country’s history, and the region’s, may offer a cautionary tale.

“There is only neutrality if we commit to balanced diplomatic relations with all foreign states,” said Sambo Manara, a history professor at Pannasastra University. “During King Sihanouk’s era, there was an ideological competition between communism and liberalism. Cambodia, as a small state, had to adhere to political neutrality to ensure stability and peace.”

For a while, at least, independence insulated Cambodia from the deadly political schisms that fractured her eastern neighbor.

“After gaining independence, and due to Geneva Conference in 1954, Cambodia was able to prevent national division, like during the same period when Vietnam divided into North and South,” Sambo Manara said.

Five decades later, the country persists in its assertions of neutrality.

“The Royal Government is committed to playing its role in complying with the constitution under independence, permanence, neutrality, non-aligned state, and the prohibition of the presence of any foreign military base in Cambodian territory,” said Sok Eysan, spokesperson for the Cambodian People’s Party.

Not everyone agrees. Meach Sovannara, a former official of the government-dissolved Cambodia National Rescue Party, said that the recent signing of a free trade agreement with China, in addition to the European Union’s withdrawal of its Everything But Arms trade agreement, serves as evidence that the current government is anything but impartial.

“After the dissolution of the main opposition party, we see that China’s influence in Cambodia has increased dramatically,” he said.

៨ឆ្នាំក្រោយការយាងចូលទិវង្គតរបស់ព្រះបាទ នរោត្តម សីហនុ នយោបាយអព្យាក្រឹតបច្ចុប្បន្នត្រូវបានគេយល់ឃើញខុសគ្នា

ទេស នុភា (Tes Nuphea) — Fri, 16 Oct 2020 09:01:01 +0000

ថ្ងៃទី១៥ ខែតុលា ឆ្នាំ២០២០នេះ គឺជាថ្ងៃរំឮកខួបនៃការយាងចូលទិវង្គតនៃរបស់ព្រះបាទនរោត្តម សីហនុ។ ប្រជាជនកម្ពុជាជាច្រើនបានសម្ដែងនូវការសោកស្ដាយ និងចងចាំវីរៈភាពរបស់ទ្រង់ក្នុងការទាមទារឯករាជ្យភាពដល់ប្រទេសកម្ពុជា ក្នុងអំឡុងឆ្នាំ១៩៥៣ និងការកសាងសមិទ្ធផលជាច្រើនសម្រាប់ប្រជាពលរដ្ឋខ្មែរគ្រប់រូប ជាពិសេសនយោបាយបង្រួបបង្រួមជាតិ។

គេនៅចាំបានថា របបសង្គមរាស្រ្តនិយមរបស់ព្រះបាទនរោត្តម សីហនុ បានប្រកាន់ខ្ជាប់នូវរបបនយោបាយអព្យាក្រឹត្យ ស្ថិតក្នុងបរិបទនៃការប្រកួតប្រជែងមនោគមវិជ្ជានយោបាយសេរី និងកុម្មុយនីស្តនៃសម័យសង្រ្គាមត្រជាក់ ហើយបច្ចុប្បន្នរដ្ឋាភិបាលកម្ពុជាក៏បានអះអាងថាខ្លួនបន្តអនុវត្តនយោបាយអព្យាក្រឹត្យដដែល។

ក្រោយ៨ឆ្នាំនៃការយាងចូលទិវង្គតរបស់ព្រះបាទ នរោត្តម សីហនុ និស្សិត សាស្រ្តចារ្យ និងអ្នកនយោបាយខ្មែរមួយចំនួនបានបង្ហាញទស្សនៈអំពីសមិទ្ធផលរបស់ព្រះអង្គ និងការយល់ឃើញអំពីតម្លៃនៃនយោបាយអព្យាក្រឹតក្នុងបរិបទបច្ចុប្បន្ន ដែលជាការប្រកួតប្រជែងភូមិសាស្រ្តនយោបាយថ្មីមួយរវាងសហរដ្ឋអាមេរិក និងមហាយក្សចិន។

កញ្ញា សុង ដាភា និស្សិតឆ្នាំទី២ ផ្នែកទំនាក់ទំនងអន្តរជាតិ នៅសាកលវិទ្យាល័យអន្តរជាតិផារ៉ាហ្គនថ្លែងថា សមិទ្ធផលរបស់ព្រះមហាវីរក្សត្រដែលកញ្ញាមានការកោតសរសើរជាងគេ គឺការទាមទារឯករាជ្យភាពឲ្យកម្ពុជាពីប្រទេសបារាំង ព្រោះឯករាជ្យភាពរបស់ប្រទេសមានសារៈសំខាន់ខ្លាំងណាស់ ដោយសារបង្ហាញពីអធិបតេយ្យភាពខ្លួនឯង។

កញ្ញាបន្ថែមថា កម្ពុជាគួរប្រើនយោបាយរបស់ខ្លួនបត់បែនទៅតាមគោលបំណងអាទិភាពរបស់រដ្ឋាភិបាល គឺនយោបាយណាដែលកម្ពុជាទទួលបានប្រយោជន៍ច្រើនជាង។

លោកបណ្ឌិត យ៉ង សាំងកុមារ មេដឹកនាំគណបក្សប្រជាធិបតេយ្យមូលដ្ឋាន ថ្លែងថា សម្ដេច ព្រះបាទ នរោត្តម សីហនុ ជាអ្នកនយោបាយសំខាន់មួយរូប ដែលបានត្រួសត្រាយផ្លូវ និងកសាងសមិទ្ធផលជាច្រើនក្នុងប្រវត្តិសាស្រ្ត ដោយបានដណ្ដើមឯករាជ្យពីបារាំង និងបានដើរតួនាទីជាអ្នកបង្រួបបង្រួមជាតិតាមរយៈកិច្ចព្រមព្រៀងទីក្រុងប៉ារីស និងក្រោយៗមករហូត។

លោកបន្ថែមថា នយោបាយអព្យាក្រឹតក្នុងសម័យសង្គមរាស្រ្តនិយមស្ថិតក្នុងបរិបទប្រកួតប្រជែងមនោគមវិជ្ជានយោបាយ រីឯពេលបច្ចុប្បន្នគឺជាបរិបទនៃការប្រកួតប្រជែងសេដ្ឋកិច្ច ដូច្នេះកម្ពុជាគួររក្សាឯករាជ្យភាពរបស់ខ្លួន មិនគួរពឹងផ្អែកលើមហាអំណាចណាមួយនោះឡើយ។ លោកថា កម្ពុជាគួរតែរក្សាលំនឹង ឬតុល្យភាពនៃទំនាក់ទំនង រវាងប្រទេសចិន និងអាមេរិក និងក៏ដូចជាប្រទេសផ្សេងទៀត ដូចជា ជប៉ុន ឥណ្ឌា និងសហភាពអឺរ៉ុបជាដើម។

ប្រធានគណបក្សយុវជនកម្ពុជា លោក ពេជ្រ ស្រស់ លើកឡើងថា ព្រះបាទ នរោត្តម សីហនុ គឺជាមគ្គុទ្ទេសន៍ដ៏ឆ្នើមមួយរូបក្នុងការដោះស្រាយបញ្ហាជាតិខ្មែរ និងបង្រួបបង្រួមជាតិខ្មែរឲ្យមានឯកភាពជាតិ។ ចំពោះមាគ៌ានយោបាយបច្ចុប្បន្នវិញ លោក ពេជ្រ ស្រស់ ថា កម្ពុជាគួរតែជាប្រទេសកណ្ដាលនិយម មិនចូលបក្សសម្ព័ន្ធ មិនជ្រៀតជ្រែកកិច្ចការផ្ទៃក្នុងប្រទេសដទៃ មិនរើសអើងប្រទេសណាមួយ ហើយត្រូវសហការជាមួយគ្រប់បណ្តាប្រទេសទាំងអស់ក្នុងសកលលោក។

លោកថា៖ «ប្រទេសកម្ពុជាត្រូវតែប្រកាន់គោលជំហរមិនរណបប្រទេសណាមួយ ឬមិនកាន់ជើងប្រទេសណាមួយ ស្របពេលប្រទេសធំមួយចំនួនកំពុងពាក់មុខយក្សដាក់គ្នា គឺដើម្បីឲ្យកម្ពុជាបង្កើនមិត្តក្នុងពិភពលោកឲ្យច្រើន»។

ចំណែកលោក សុខ ឥសាន អ្នកនាំពាក្យគណបក្សប្រជាជនកម្ពុជា មានប្រសាសន៍ថា ស្នាព្រះហស្ថរបស់ព្រះបាទ នរោត្តម សីហនុ សម្រាប់ខ្មែរជំនាន់ក្រោយ គឺមាគ៌ានយោបាយបង្រួបបង្រួមជាតិ សន្តិភាព ផ្សះផ្សារជាតិ។

លោកបញ្ជាក់ថា៖ «យើងត្រូវខិតខំអនុវត្តន៍គោលនយោបាយដែលបានចែងក្នុងរដ្ឋធម្មនុញ្ញ អព្យាក្រឹត អចិន្ត្រៃយ៍ មិនចូលបក្សសម្ព័ន្ធ និង មិនអនុញ្ញាតឲ្យប្រទេសណាដាក់មូលដ្ឋានទ័ពនៅទីតាំងយោធាក្នុងទឹកដីកម្ពុជាឡើយ»។

លោក មាជ សុវណ្ណារ៉ា ជាអតីតសមាជិកជាន់ខ្ពស់មួយរូបនៃអតីតគណបក្សសង្រ្គោះជាតិថ្លែងថា លោកទទួលស្គាល់នយោបាយអព្យាក្រឹត្យរបស់សម្ដេចព្រះបាទ នរោត្តម សីហនុ ប៉ុន្តែលោកថា នយោបាយនោះមានការប្រែប្រួលវិញក្នុងសម័យសង្រ្គាមឥណ្ឌូចិន ដោយសារទ្រង់អនុញ្ញាតឲ្យយួនយៀកកុងបង្កើតផ្លូវលំហូជីមិញ។ លោកថា ករណីនេះត្រូវបានគេមើលឃើញថា ពុំមានអព្យាក្រឹតភាព ដោយសារព្រះអង្គបានធ្វើនយោបាយទប់ស្កាត់ចក្រព័ទ្ធអាមេរិក មិនឲ្យរំលោភអព្យាក្រឹត្យ និងអធិបតេយ្យភាពកម្ពុជា ប៉ុន្តែសហរដ្ឋអាមេរិកបានមើលឃើញថា មានការលូកចូលនៃសហភាពសូវៀត និងចិនមកក្នុងសង្រ្គាមឥណ្ឌូចិន។

លោក មាជ សុវណ្ណារ៉ា បន្ថែមថា ក្រោយការរំលាយគណបក្សសង្រ្គោះជាតិ លោកសង្កេតឃើញឥទ្ធិពលចិនកាន់តែមានការគ្របដណ្ដប់លើប្រទេសកម្ពុជាច្រើនជាងមុន។ ចំពោះការចុះកិច្ចព្រមព្រៀងពាណិជ្ជកម្មសេរី (FTA) ជាមួយចិន ស្របពេលសហភាពអឺរ៉ុបកាត់ប្រព័ន្ធអនុគ្រោះពន្ធ លោកលើកឡើងថា ការណ៍នេះនឹងនាំឲ្យមជ្ឈដ្ឋានអន្តរជាតិយល់ឃើញថា ប្រសិនបើកម្ពុជាលែងមានអព្យាក្រឹតភាព នោះមិនស្របជាមួយរដ្ឋធម្មនុញ្ញកម្ពុជា ដោយកម្ពុជាបានបង្កើតមិត្តភាពដែកថែបម្ខាង និងវាយប្រហារម្ខាង។

ចំណែកសាស្រ្តាចារ្យប្រវត្តិសាស្រ្តខ្មែរនៅសាកលវិទ្យាល័យបញ្ញាសាស្រ្ត លោក សំបូរ ម៉ាណ្ណារ៉ា បានឲ្យនិយមន័យអព្យាក្រឹតថា លុះត្រាតែមានការតាំងចិត្តឲ្យមានភាពស្មើគ្នាជាមួយបណ្ដាប្រទេសទាំងអស់។

លោកបញ្ជាក់ថា៖ «ដែលហៅថាអព្យាក្រឹតទៅបានលុះត្រាតែតាំងចិត្តឲ្យមានភាពស្មើភាពជាមួយទំនាក់ទំនងការបរទេសជាមួយបណ្តាប្រទេសទាំងអស់ ក្នុងសម័យរបស់ព្រះអង្គ (សម្ដេចតា) ឡើងគ្រងរាជ្យ គឺសម័យកាលកុំម្មុយនីស្ត និងសេរី អញ្ចឹងប្រទេសតូចតាចដូចយើង ត្រូវប្រកាន់ខ្ជាប់គោលនយោបាយអព្យាក្រឹតនេះដើម្បីស្ថិរភាព និងសន្តិភាព»។

សាស្រ្តាចារ្យប្រវត្តិសាស្រ្តរូបនេះបន្ថែមថា៖ «ទំនាស់ពាក្យសម្តីនឹងស្លាបប៉ាកកា (ប៊ិក) គឺជារឿងធម្មតាហើយចំពោះប្រទេសប្រជាធិបតេយ្យ តែយើងត្រូវតែប្រើប្រាស់និយាមនៃព្រះពុទ្ធសាសនាត្រង់ចំណុចខន្តី វិរិយៈ ដើម្បីជោគជ័យជាតិ និងសន្តិភាពតទៅទៀត»៕

អ្នកវិភាគជំរុញកម្ពុជាកុំឲ្យលម្អៀងទៅរកមហាអំណាចណាមួយ ខណៈអាមេរិក និងចិនប្រកួតប្រជែងដើម្បីឥទ្ធិពល

ទេស នុភា (Tes Nuphea) — Tue, 29 Sep 2020 08:56:53 +0000

ការប្រកួតប្រជែងគ្នាដើម្បីផលប្រយោជន៍នយោបាយ យោធា និងសេដ្ឋកិច្ចរៀងៗខ្លួននៅកម្ពុជារវាងចិន និងសហរដ្ឋអាមេរិក កំពុងតែធ្វើឲ្យរាជធានីភ្នំពេញក្លាយជាសមរភូមិ ភូមិសាស្រ្តនយោបាយដ៏សំខាន់នៅអាស៊ីអាគ្នេយ៍។

ទំនាក់ទំនងកម្ពុជា និងអាមេរិក មានភាពរកាំរកូសយូរណាស់មកហើយ ក៏ប៉ុន្តែចំណងទ្វេភាគីនេះហាក់កាន់តែអាក្រក់ថែមទៀត នៅក្នុងឆ្នាំ២០១៧ នៅពេលដែលមានការចោទប្រកាន់ទីក្រុងវ៉ាស៊ីងតោនថា នៅពីក្រោយផែនការប៉ុនប៉ងផ្តួលរំលំរដ្ឋាភិបាលដែលធ្វើឡើងដោយអតីតគណបក្សប្រឆាំងដ៏ធំបំផុត គឺគណបក្យសង្រ្គោះជាតិ ដែលត្រូវបានតុលាការកំពូលរំលាយតាមបណ្តឹងរដ្ឋាភិបាល។

គណបក្សសង្គ្រោះជាតិ និងរដ្ឋាភិបាលអាមេរិក ក៏បានច្រានចោលការចោទប្រកាន់នេះ ហើយបានអះអាងថា ខ្លួនប្រកាន់ខ្ជាប់នូវគោលនយោបាយអហិង្សាជានិច្ច។

លោក ហ៊ុន សែនជួបឯកអគ្គរដ្ឋទូតអាមេរិកលោក Patrick Murphy រូបភាពដោយ៖ ហ្វេសប៊ុក

ការដាក់ទណ្ឌកម្មរបស់សហរដ្ឋអាមេរិកមកលើមន្រ្តីកម្ពុជាមួយចំនួនពាក់ព័ន្ធនឹងការរំលោភសិទ្ធិមនុស្ស រួមទាំងការអះអាងជាដដែលៗថា កងទ័ពចិននឹងមានមូលដ្ឋានរបស់ខ្លួននៅកម្ពុជា គឺជាស្ថានភាពតានតឹងបំផុតចុងក្រោយនេះ។

បន្ទាប់ពីផ្នែកខ្លះនៃប្រព័ន្ធអនុគ្រោះពន្ធពាណិជ្ជកម្ម EBA ត្រូវបានផ្អាកដោយសហភាពអឺរ៉ុប ទីក្រុងប៉េកាំងបន្តផ្តល់ជំនួយសម្រាប់វិស័យហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធ និងថ្មីៗនេះ បានបញ្ចប់ការចរចាលើកិច្ចព្រមព្រៀងពាណិជ្ជកម្មសេរីជាមួយកម្ពុជា ខណៈ អាមេរិកផ្តោតជំនួយរបស់ខ្លួនលើវិស័យសិទ្ធិមនុស្ស។

លោកបណ្ឌិត រ៉ូ វណ្ណៈ សាស្ត្រាចារ្យផ្នែកវិទ្យាសាស្ត្រនយោបាយ នៅសាកលវិទ្យាល័យកម្ពុជា លើកឡើងថា ទំនាក់ទំនងកម្ពុជា-ចិន ជាទំនាក់ទំនង‌‌ «ដែកថែប» ហើយកម្ពុជាត្រូវការពឹងអាស្រ័យទៅលើនយោបាយ សេដ្ឋកិច្ច ការវិនិយោគ និងទេសចរណ៍ របស់ចិន ដើម្បីធ្វើឲ្យមានកំណើនសេដ្ឋកិច្ច។

ក្នុងន័យសន្តិសុខ លោក បណ្ឌិត រ៉ូ វណ្ណៈ បានអះអាងថា ចិនជាចន្ទល់មហាអំណាចមួយ សម្រាប់កម្ពុជាធ្វើជាខ្នងបង្អែក ក្នុងករណីមានអស្ថិរភាពណាមួយជាមួយប្រទេសជិតខាង។

«សម្រាប់ទំនាក់ទំនងកម្ពុជា និងអាមេរិក ហាក់មិនទាន់មានភាពប្រសើរឡើងទេ ជាពិសេសពាក់ព័ន្ធទៅនឹងនយោបាយការបរទេស មានប្រយោជន៍ផ្សេងគ្នា»។

លោកបានបន្ដថា កម្ពុជាបានទទួលរងការរិះគន់ពីសហរដ្ឋអាមេរិកបន្ទាប់ពីមានវិបត្តិប្រជាធិបតេយ្យ និងការគោរពសិទ្ធិមនុស្ស ធ្វើឲ្យទំនាក់ទំនងមិនសូវល្អ ក៏ប៉ុន្តែលោកបានយល់ឃើញថា ឯកអគ្គរដ្ឋទូតអាមេរិកថ្មី លោក Patrick Murphy ក៏បានធ្វើឲ្យទំនាក់ទំនងនេះងើបឡើងវិញផងដែរ។

លោកបណ្ឌិត មាស នី អ្នកអត្ថាធិប្បាយនយោបាយ លើកឡើងថា មានតែវៀតណាមទេដែលបានចេញមុខខ្លាំងជាងគេក្នុងការប្រឆាំងនឹងចិន ដូចជាបានបង្ហាញនូវជំហរក្នុងការពង្រឹងសម្ព័ន្ធភាពជាមួយសហរដ្ឋអាមេរិក នៅពេលដែលប្រទេសខ្លះនៅក្នុងអាស៊ាន ដូចជាប្រទេសឡាវ និងកម្ពុជា ហាក់ដូចជារអា និងស្ថិតនៅក្នុងភាពស្ងៀមស្ងាត់ ដូចជាបានទទួលនូវឥទ្ធិពលពីចិនខ្លាំងជាងគេ។

លោកបណ្ឌិត មាស នី បន្ថែមថា ពីមុនមក កម្ពុជាក៏ធ្លាប់ចេញមុខការពារផលប្រយោជន៍ចិនផងដែរ នៅក្នុងសមុទ្រចិនខាងត្បូង កាលពីកម្ពុជាធ្វើជាប្រធាននៃកិច្ចប្រជុំកំពូលអាស៊ានឆ្នាំ២០១២។

លោក មាស នី មានប្រសាសន៍ថា៖ «បើនិយាយពីជំនួយ មានពីរឥទ្ធិពលនៅក្នុងកម្រិតមួយខុសគ្នា បើយើងមើលពីជំនួយសហរដ្ឋអាមេរិក ផ្ដោតខ្លាំងទៅលើការគោរពសិទ្ធិមនុស្ស និងប្រជាធិបតេយ្យ ប៉ុន្ដែសម្រាប់ជំនួយរបស់ចិន មើលទៅហាក់ដូចជាប្រើឥទ្ធិពលច្រើនមកលើរចនាសម្ព័ន្ធនយោបាយរបស់រដ្ឋនីមួយៗ»។

លោក មាស នី បន្ថែមថា ប្រសិនបើកម្ពុជាលម្អៀងទៅរកមហាអំណាចណាមួយ អាចធ្វើឲ្យមានការឃ្លាតចាកពីរដ្ឋធម្មនុញ្ញ និងត្រូវហែកហួរដោយប្រទេសមហាអំណាច ទីបំផុតអាចធ្លាក់ចូលទៅក្នុងវិបត្តិភូមិសាស្រ្ដនយោបាយ។

លោក គិន ភា ប្រធានវិទ្យាសា្ថនទំនាក់ទំនងអន្តរជាតិនៃរាជបណ្ឌិតសភាកម្ពុជា លើកឡើងថា ទោះបីជាទំនាក់ទំនងជាមួយអាមេរិកមិនសូវល្អ កម្ពុជានៅតែរក្សាគោលជំហរ គឺមិនអាចកាត់ផ្តាច់ទំនាក់ទំនងទីក្រុងវ៉ាស៊ីនតោន ឬទីក្រុងប៉េកាំងនោះទេ។

លោក គិន ភា បាននិយាយដូច្នេះថា៖ «កម្ពុជាមិនជ្រើសយកប្រទេសណាមួយជំនួសប្រទេសណាមួយទេរវាងទំនាក់ទំនងការបរទេសរបស់ខ្លួនទាំងនយោបាយ ការអនុត្តជាក់ស្ដែង ទាំងក្របខណ្ឌរដ្ឋធម្មនុញ្ញ គឺកម្ពុជាប្រកាន់នយោបាយការបរទេសមួយ គឺមិនយកប្រទេសណាមួយជាសត្រូវ គឺរួមរស់ដោយសន្តិសហវិជ្ជមានជាមួយបណ្ដាប្រទេសទាំងអស់ ដូច្នេះ ទំនាក់ទំនងល្អជាមួយចិន មិនមែនមានន័យថា កម្ពុជាត្រូវតែជាសត្រូវសហរដ្ឋអាមេរិកទេ»។

ប្រទេសចិនបានសន្យាកាលពីឆ្នាំមុនថា នឹងផ្តល់ជំនួយដល់កម្ពុជាចំនួន៦០០លានដុល្លារ សម្រាប់ចាប់ពីឆ្នាំ២០១៩ ទៅឆ្នាំ២០២១ ជាមួយនឹងការសន្យាទិញអង្ករកម្ពុជាចំនួន៤០ម៉ឺនតោន ដោយប្តេជ្ញាជំរុញពាណិជ្ជកម្មទ្វេភាគីឲ្យបាន១០ពាន់លានដុល្លារនៅឆ្នាំ២០២៣ និងជំរុញការវិនិយោគចិនបន្ថែមទៀត។

ប្រទេសចិនក៏ជាអ្នកវិនិយោគបរទេសធំជាងគេរបស់កម្ពុជាផងដែរ ដោយមានទុនវិនិយោគចំនួន៥,៣ពាន់លានដុល្លារ ឬប្រហែល១ពាន់លានដុល្លារ ជារៀងរាល់ឆ្នាំ នៅរវាងឆ្នាំ២០១៣ និងឆ្នាំ២០១៧។ នេះយោងតាមភ្នំពេញប៉ុស្តិ៍ដែលដកស្រង់ទិន្នន័យផ្លូវការ។

ចំណែកឯការវិនិយោគទុនរបស់អាមេរិកនៅកម្ពុជា មានតម្លៃ១៥១លានដុល្លារក្នុងឆ្នាំ២០១៧ គឺកើនឡើង១១,៩% បើធៀបនឹងឆ្នាំ២០១៦។

នៅក្នុងសុន្ទរកថាពីចម្ងាយនៃមហាសន្និបាតអង្គការសហប្រជាជាតិតាមរយៈប្រព័ន្ធ Video Conference កាលពីថ្ងៃទី២១ ខែកញ្ញា ឆ្នាំ២០២០នេះ លោកនាយករដ្ឋមន្ត្រី ហ៊ុន សែន បានថ្លែងថា ប្រទេសកំពុងអភិវឌ្ឍន៍តែងត្រូវបានក្លាយជាមុខព្រួញនៃការដាក់ទណ្ឌកម្មចំពោះកិច្ចដំណើរការប្រឹងប្រែងកសាងជាតិរបស់ខ្លួនដែលមិនបានល្អឥតខ្ចោះស្របតាមស្តង់ដាររបស់ប្រទេសអភិវឌ្ឍន៍ ខណៈសមត្ថភាពប្រទេសទន់ខ្សោយទាំងនោះនៅមានការខ្វះខាតក្នុងការការពារសិទ្ធិជាមូលដ្ឋាន។

លោកបានលើកឡើងបន្តថា ការប្រកួតប្រជែងរវាងប្រទេសមហាអំណាច បានបង្ករារាំងខ្ទប់ដល់សិទ្ធិស្វ័យសម្រេចរបស់ប្រទេសកំពុងអភិវឌ្ឍន៍ក្នុងការជ្រើសរើសយកឯករាជ្យ និង អធិបតេយ្យរបស់ខ្លួន ដែលជាមាគ៌ាសម្រាប់ការអភិវឌ្ឍក៏ដូចជាការជ្រើសរើសដៃគូមិត្តភាព ដើម្បីសន្តិភាព និងការអភិវឌ្ឍ។

លោក សុខ ឥសាន អ្នកនាំពាក្យគណបក្សប្រជាជនកម្ពុជាថ្លែងថា កម្ពុជាអត់មានមូលដ្ឋានទ័ពចិនឈរជើងនៅកម្ពុជានោះទេ ហើយបានអះអាងថា រដ្ឋាភិបាលនៅតែរក្សាជំហរមិត្តភាព សាមគ្គីភាព ទ្វេភាគីជាមួយអាមេរិកដដែល។

លោក សុខ ឥសាន ក៏បានបញ្ជាក់ដែរថា៖ «ក្នុងករណីណាក៏ដោយ កម្ពុជាប្រកាន់ភ្ជាប់នូវគោលនយោបាយអព្យាក្រឹត្យ អចិន្ត្រៃយ៍ ដូចបានចែងក្នុងរដ្ឋធម្មនុញ្ញ មិនឃ្លាតឆ្ងាយពីរដ្ឋធម្មនុញ្ញបានទេ»៕

កូវីដ ១៩ ធ្វើឲ្យចំនួនពុទ្ធបរិស័ទថយចុះក្នុងពីធីបុណ្យភ្ជុំបិណ្ឌ

ទេស នុភា (Tes Nuphea) — Mon, 14 Sep 2020 08:41:22 +0000

(ភ្នំពេញ)៖ ជំងឺកូវីដ ១៩ បានធ្វើឲ្យ មានការថយចុះខ្លាំង ចំនួនពុទ្ធបរិស័ទមកចូលរួមពិធីបុណ្យកាន់បិណ្ឌ និងភ្ជុំបិណ្ឌ ជាងឆ្នាំមុនៗ ដោយសារតែចំណូលពួកគាត់ត្រូវបានប៉ះពាល់ និងមានការភ័យខ្លាច ពីការឆ្លងវីរុសដ៏កាចសាហាវនេះ ផងដែរ។

ព្រះតេជគុណ ម៉ៅ វុទ្ធី ព្រះចៅអធិកាវត្ត ព្រះស៊ីសុវត្ថិរតនារាម ស្ថិតនៅក្នុងស្រុកកោះធំ ខេត្តកណ្ដាល បានមានសង្ឍដីការថា នេះជាការព្រួយបាម្ភមួយ។

ព្រះតេជគុណ ម៉ៅ វុទ្ធី មានសង្ឃដីការថា៖ «កាលពីឆ្នាំទៅ បិណ្ឌពីរ បិណ្ឌបីអី បរិស័ទមកវត្តប្រមាណ មួយរយនាក់ជាងអី អាស្រ័យទៅតាមវេន តែឆ្នាំនេះ មានត្រឹមតែ ៥០ ទៅ ៦០នាក់អីទេ វាអាចជាការព្រួយបារម្មណ៍សម្រាប់ពួកគាត់ដែរ»។

ព្រះភិក្ខុ ជួន ខ្សេមក្សាន្ត គង់នៅវត្តថាន់ រាជធានីភ្នំពេញ មានសង្ឃដីការថា មានពុទ្ធបរិស័ទមកកាន់បិណ្ឌនៅវត្តថាន់ ពេញសាលាឆាន់ ចង្អៀតណែនស្ទើរ តែរកកន្លែងដើរមិនបានផង កាលពីឆ្នាំមុន។

ព្រះភិក្ខុ ជួន ខ្សេមក្សាន្ត បានមានសង្ឍដីការថា៖ «ដោយសារឆ្នាំកូវីដនេះ មានការស្បើយបរិស័ទ តែសម្រាប់វត្តថាន់ មិនដល់ថ្នាក់ ខ្សត់ចង្ហាន់ពេកទេ»។

ព្រះអង្គ បានបន្ថែមថា នេះដោយសារសេដ្ឋកិច្ចរបស់ពួកគាត់មានបញ្ហា ខណៈ អ្នកខ្លះអត់មានការងារធ្វើព្រោះតែកូវីដ ១៩ ធ្វើឲ្យខ្វះខាតថវិកា និងខ្លាចឆ្លងជម្ងឺផងដែរ។

អ្នកស្រី ណុប កន្នីកា ជាពុទ្ធបរិស័ទ បាននិយាយដូច្នេះថា៖ «បញ្ហាសេដ្ឋកិច្ចគឺជាក្ដីបារម្ភចម្បង ក្នុងការទៅកាន់បិណ្ឌនៅឯវត្ត ព្រោះទៅវត្តម្ដងៗ ត្រូវចំណាយ ៣០ ទៅ៤០ដុល្លារ ក្នុងការទិញទេយ្យទាន និងចង្ហាន់ ព្រះគេនព្រះសង្ឃ»។

កាលពីបុណ្យភ្ជុំឆ្នាំមុន កាន់បិណ្ឌ១៥ថ្ងៃ ទៅវត្តស្ទើរតែរាល់ថ្ងៃ ក៏ប៉ុន្តែលើកនេះ មួយសប្ដាហ៍ទៅភ្ជុំ បានប្រហែល ១ម្ដង ទៅពីរដងប៉ុណ្ណោះ ហើយបើនិយាយពីចង្ហាន់ និងការចូលរួមរបស់ពុទ្ធបរិស័ទវិញ ក៏មានការខ្សត់ខ្សោយជាងឆ្នាំមុនៗដែរ។ នេះបើតាមការរៀបរាប់បន្ថែមរបស់អ្នកស្រី ណុប កន្នីកា ជាពុទ្ធបរិស័ទ។

ចំណែក លោកយាយ អាយុ៦២ឆ្នាំ ឈ្មោះ ហៃ ញ័រ ពុទ្ធបរិស័ទចំណុះជើងវត្តស៊ីសុវត្ថិរតនារាម មានមុខរបរជាអ្នកធ្វើចំការ និងធ្វើនំលក់ មានការភ័យខ្លាចដែរ ចំពោះជម្ងឺនេះនៅពេលទៅវត្តម្ដងៗ។

លោកយាយ បានមានប្រសាសន៍ថា ជំងឺកូវីដ ១៩ បានធ្វើឲ្យប៉ះពាល់ដល់ការរកចំណូលប្រចាំថ្ងៃ យ៉ាងច្រើន ដោយសារតែអត់សូវមានការកម្មង់ទិញនំរបស់គាត់។

កញ្ញា ថន សុភ័ក្រ អាយុ ២៧ ជាអ្នកលក់ការ៉េមនៅវត្តខាងលើនេះ បាននិយាយថា អ្នកដែលមកវត្ត មានការរភ័យខ្លាច មិនហ៊ានមកធ្វើបុណ្យទេ ខណៈដែលអ្នកខ្លះបានសង្កេតឃើញថា ពុទ្ធបរិស័ទភាគច្រើន មិនបានពាក់ម៉ាស ឬអនុវត្តវិធីការពារកូវីដ ១៩នោះទេ។

យោងតាមក្រសួងសុខាភិបាល គិតត្រឹមថ្ងៃទី១៤ ខែកញ្ញា ឆ្នាំ២០២០ កម្ពុជា បានព្យាបាលឲ្យជាសះស្បើយសរុបទូទាំងប្រទេស មានចំនួន ២៧៤នាក់៕

ព្រះមេគណរាជធានីភ្នំពេញ៖ ព្រះសង្ឃអាចចូលរួមក្នុងសកម្មភាពនយោបាយបាន តែមានដែនកំណត់

ទេស នុភា (Tes Nuphea) — Sat, 12 Sep 2020 16:19:11 +0000

ភ្នំពេញ៖ សម្តេចព្រះពុទ្ធជ័យមុនី ឃឹម សន ព្រះមេគណរាជធានីភ្នំពេញ បានបញ្ជាក់ថា ព្រះពុទ្ធសាសនាមិនបានហាមឃាត់ព្រះសង្ឃមិនឲ្យចូលរួមសកម្មភាពនយោបាយនោះទេ ប៉ុន្ដែត្រូវស្ថិតនៅក្រោមពុទ្ធបញ្ញាត្តិ និងច្បាប់ជាតិ ដែលជាដែនកំណត់។

នៅក្នុងបទសម្ភាស៍កាលពីថ្ងៃអង្គារ ទី៨ ខែសីហា ឆ្នាំ២០២០នេះ សម្ដេច ឃឹម សន មានសង្ឃដីការថា ព្រះពុទ្ធសាសនា មិនបានហាមឃាត់ព្រះសង្ឃ មិនឲ្យចូលរួមក្នុងសកម្មភាពនយោបាយនោះទេ ក៏ប៉ុន្តែមិនអាចចូលរួមធ្វើបាតុកម្ម និងក៏មិនអាចឈរឈ្មោះក្នុងការបោះឆ្នោតបានដែរ។

ព្រះពុទ្ធជ័យមុនី បានពន្យល់បន្ថែមថា៖ «ត្រង់ណាច្បាប់ជាតិ គេអនុញ្ញាតធ្វើនយោបាយត្រឹមណា ហើយត្រឹមណាធម៌វិន័យអាចធ្វើបាន ដូចសង្ឃប្រកាសអញ្ចឹង បានធ្វើអនុសំវច្ឆររួមគ្នាថា បព្វជិតចូលរួមក្នុងសកម្មភាពនយោបាយ ដូចការចូលរួមបោះឆ្នោតអីបាន ប៉ុន្តែមិនអាចឈរឈ្មោះឲ្យគេបោះឆ្នោត ធ្វើបេក្ខភាព បេក្ខជន ធ្វើជាតំណាងរាស្ត្រ ហើយមិនអាចចូលរួមធ្វើបាតុកម្មបានទេ»។

សម្តេចព្រះ ប្រធានលេខាធិការដ្ឋានគណៈសង្ឃនាយក បានពន្យល់បន្ថែមថា៖ «ជាធម្មតាយើងជាអ្នកបួស ដូចជាមិនមានតែព្រះពុទ្ធសាសនាទេ ដូចប្រទេសយើង គឺមានសាសនាធំៗ ដូចជាសាសនាគ្រឹស្ដ សាសនាឥស្លាម ក៏អ្នកបួសគេ ក៏មិនបានយកសកម្មភាពមកធ្វើផ្ទុយច្បាប់រដ្ឋ និង វិន័យសាសនារបស់គេដែរ យ៉ាងណាម៉ិញ យើងសាកសមជាព្រះសង្ឃ ជាអ្នកបួស មុននឹងធ្វើអ្វីទាល់តែធ្វើប្រកបដោយបញ្ញា»។

សម្តេចព្រះពុទ្ធជ័យមុនី ឃឹម សនបានបន្តថា៖ ‌‌«ពោល សីល សមាធិ បញ្ញា បានសេចក្តីថាយើងដោះស្រាយក្នុងវិធីអ្វីមួយត្រូវយកបញ្ញាមកដោះស្រាយតាមទ្រឹស្តីរបស់ព្រះពុទ្ធ បានទៅរួច មិនអាចឃើញគេធ្វើខុសអីមួយ យើងយកកំហឹងមកដោះស្រាយ មិនអាចទៅរួចទេ»។

លោកបណ្ឌិត មាស នី បានលើកឡើងថា សង្គមកម្ពុជា ពីដើមមក ចលនាសង្គមសំខាន់ៗ ដែលបានកើតមានក្នុងប្រវត្តិសាស្ត្រ ភាគច្រើនចេញពីព្រះសង្ឃ មានឈ្មោះដូចជាអាចារ្យ ហែម ជៀវ ពោធិកំបោរ អាចារ្យល័ក្ខ ដែលសុទ្ធតែជាប្រវត្តិនៃការតស៊ូដើម្បីផ្លាស់ប្តូរ សង្គមសំខាន់ៗណាស់។

លោក មាស នីបាននិយាយដូច្នេះថា៖ «បើសិនជាសាសនាមានឥទ្ធិពលទៅខាងណាមួយ ការគាំទ្រក៏នៅតែមាន រាល់ថ្ងៃយើងឃើញហើយ កាលណាមានការតវ៉ា រាលដាលដល់ព្រះសង្ឃអីហ្នឹង ច្រើនតែមានខាងប្រព័ន្ធរដ្ឋ តែងតែចេញវិធានការទប់ទល់ដោយខ្លាច មានឥទ្ធិពលពីព្រះសង្ឃ»។

សូមរំលឹកផងដែរថា កាលពីខែសីហាកន្លងទៅនេះ អាជ្ញាធរបានហាម និងឃាត់ព្រះសង្ឃខ្លះដែលនិមន្ដចូលរួមសកម្មភាពតវ៉ាទាមទារឱ្យដោះលែងលោក រ៉ុង ឈុន ប្រធាសហជីព ដែលកំពុងជាប់ពន្ធនាគារដោយសាររឿងព្រំដែនជាមួយវៀតណាម៕

Vox Pop: ការយល់ឃើញរបស់ប្រជាពលរដ្ឋជុំវិញការលិចទឹកក្រោយភ្លៀង នៅទីក្រុងភ្នំពេញ

ទេស នុភា (Tes Nuphea) — Fri, 04 Sep 2020 03:40:54 +0000

ភ្លៀងលិចផ្នែកខ្លះនៃរាជធានីភ្នំពេញ ក្លាយជាទម្លាប់ទៅហើយ ពោលគឺនៅរាល់រដូវវស្សា។ បញ្ហាទាំងនេះ អាចមកពីការអភិវឌ្ឍ និងខ្វះការគ្រប់គ្រងសំរាម និងការលុបបឹងដើម្បីពង្រីកតំបន់ជាដើម។

ការលិចទឹក បង្កផលវិបាកយ៉ាងខ្លាំងចំពោះប្រជាជន និងធ្វើឱ្យប៉ះពាល់យ៉ាងខ្លាំងដល់ជីវភាពរស់នៅ ព្រមទាំងមានបញ្ហាសុខភាពផ្សេងៗ។

សំណួរទាំង៣នេះ ត្រូវបានសួរទៅកាន់ប្រជាពលរដ្ឋដែលរស់នៅតំបន់ដែលប៉ះពាល់ដោយការលិចទឺក៖

១.តើមានផលប៉ះពាល់អ្វីខ្លះចំពោះការលិចទឹក?

២.តើយល់ឃើញយ៉ាងណាចំពោះបញ្ហាទាំងនេះ? ហើយស្ថានភាពនេះមានជារៀងរាល់ឆ្នាំ ឫយ៉ាងដូចម្ដេចដែរ?

៣.តើអ្នកមានសំណូមពរទៅកាន់សាលាក្រុង ឫមន្រ្តីពាក់ព័ន្ធអ្វីខ្លះ?

….

កញ្ញាស្រី មាស អាយុ២៦ឆ្នាំ មុខរបរជាអ្នកលក់ដូរ នៅម្ដុំវត្តសន្សំកុសល

«ផលវិបាកនៅពេលមានភ្លៀងធ្លាក់ម្ដងៗ មានការលំបាកខ្លាំងដោយសារការស្ទះលូដែលធ្វើឲ្យទឹកច្រាលឡើងបង្កឲ្យមានក្លិនស្អុយ ប៉ះពាល់ដល់បរិស្ថាន និងសុខភាពខ្លាំងមែនទែន ហើយក៏មានការប៉ះពាល់ដល់ការរកស៊ីរបស់ខ្ញុំដែរ»។

«អ្នកដំណើរធ្លាប់តែឆ្លងកាត់តំបន់នេះមកមិនរួច ធ្វើឲ្យអីវ៉ាន់របស់ខ្ញុំអេ លក់មិនដាច់»។

«ខ្ញុំយល់ឃើញថាមូលហេតុបណ្ដាលឲ្យមានបញ្ហានេះ បណ្ដាលមកពីការទុកដាក់សំរាមរបស់ប្រជាពលរដ្ឋមិនមានការវេចខ្ចប់ត្រឹមត្រូវ និងទាក់ទងជាមួយបញ្ហាប្រព័ន្ធស្ទះលូ ហើយស្ថានភាពកើតឡើងរៀងរាល់ឆ្នាំ ប៉ុន្តែសម្រាប់ឆ្នាំនេះ លិចខ្លាំងជាងរាល់ដង»។

«ជាចុងក្រោយ ខ្ញុំសំណូមពរទៅកាន់ប្រជាពលរដ្ឋ ចេះទុកដាក់សម្រាមឲ្យបានត្រឹមត្រូវ និងមន្ត្រីពាក់ព័ន្ធធ្វើការស្តារប្រព័ន្ធលូឡើងវិញ»។

….

លោក ភាង វិបុល អាយុ ២៥ឆ្នាំ មុខឮរបរជាអ្នករត់ តាក់ស៊ី នៅម្ដុំផ្សារដើមគ

«ផលវិបាកនៃការលិចទឹកធ្វើឲខ្ញុំពិបាកក្នុងការធ្វើដំណើរទៅយកម៉ូយ វាអាចបណ្ដាលឲទឹកចូលក្នុងរថយន្តដែលជាបញ្ហាឆ្លងដល់ចរន្តអគ្គិសនី បណ្តាលឱ្យរថយន្តខូចខាតពេលរកស៊ី ភ្ញៀវក៏មានការធ្លាក់ចុះ»។

«ចំពោះស្ថានភាពទាំងនេះ បណ្ដាលមកពីការចោលសំរាមពាសវាល ពាសកាលរបស់ប្រជាពលរដ្ឋ ដែលឆ្លងកាត់ និងលក់ដូរនៅតំបន់ផ្សារដើមគរ ដូច្នេះពេលភ្លៀងធ្លាក់ ធ្វើឲ្យសំរាមហូរទៅក្នុងលូ ទើបបណ្ដាលអោយលូស្ទះ ទឹកហូរមិនទាន់ ហើយបញ្ហានេះតែងតែកើតមានរាល់ពេលភ្លៀងខ្លាំង»។

«ខ្ញុំមានសំណូមពរទៅកាន់សាលាក្រុង និងអាជ្ញាធរជួយដោះស្រាយ ដោយមានការបូមលូ និងសម្អាតសំរាមក្នុងការទប់ស្កាត់ កុំឲ្យស្ទះ»។

….

លោកចាន់ ប៊ុនហេង អាយុ ៥២ឆ្នាំ មុខរបរជាអ្នករត់កង់បីឥណ្ឌា ម្ដុំផ្សារដើមគ

«ចំពោះផលវិបាកនៃភ្លៀងលិចគឺធ្វើឲ្យអ៊ំមិនបានរត់រ៉ឺម៉កទេ ព្រោះតែភ្លៀងលិចផ្លូវ អញ្ចឹងត្រូវរង់ចាំទាល់តែទឹកស្រកអស់ បានរត់វិញ ដោយសារខ្លាចប៉ះពាល់ដល់គ្រឿងម៉ាស៊ីនដែរ»។

«សម្រាប់អ៊ំយល់ឃើញថា ឲ្យតែពេលភ្លៀងមកលិច អាចបណ្ដាលមកពីបញ្ហាស្ទះលូ និងបញ្ហាសំរាម គ្មានទំនុកបម្រុងក្នុងការកាយសំរាមចេញពីមាត់លូ»។

«សម្រាប់អ៊ំ អ៊ំមិនដឹងថាសំណូមពរបែបណាទេ ព្រោះថាអ្នកដែលចុះមក ក៏ឃើញស្រាប់ហើយតាំងតែពីកូវីដមក អ៊ំក៏រកមិនសូវបានដែរ»។

….

កញ្ញាយង់ ដាលីន អាយុ ២៨ឆ្នាំ អ្នកលក់ដូរ នៅម្តុំបឹងទំពន់

«ចំពោះអ្នកលក់ដូរដូចជាខ្ញុំ វាមានផលលំបាកខ្លាំងណាស់ព្រោះបង្កឱ្យមានកខ្វក់បរិស្ថាន ឬកខ្វក់មុខផ្ទះខ្ញុំ ធ្វើឱ្យអ្នកទិញគាត់មកមើលឃើញថាមានភាពកខ្វក់អញ្ចឹង គាត់អត់ហ៊ានញ៉ាំរបស់យើងអញ្ចឹង។ នៅម្តុំនេះឲ្យតែមានភ្លៀង គឺលិចហ្មង វាលិចរាល់ឆ្នាំ»។

«សំណូមពរឱ្យមន្ត្រីដែលពាក់ព័ន្ធនៅកន្លែងនេះ ឱ្យពួកគាត់ជួយសម្អាតលូ កុំឱ្យបង្កលិចថ្ងៃក្រោយទៀតអញ្ចឹង»។

….

អ្នកស្រី ទួន សុផាត អាយុ៦៨ អ្នកលក់ភេសជ្ជៈ ម្ដុំផ្សារដើមគ

«វាប៉ះពាល់ខ្ញុំលក់ដូរ រកស៊ី ពេលភ្លៀងមកអណ្តែតអាធុងទឹកហ្នឹង។ ឡានគេបើកមកត្រឹមនេះៗ (ចង្កេះ) វាលិច វាពិបាកហ្មង និយាយរួមពិបាកហ្មង»។

«ទឹកស្អុយអណ្តែតមកទាល់តែអស់វិញទៅ ខ្ញុំមិនដឹងដែរ អត់ចេះអត់ដឹងទេកន្លែងហ្នឹង បើភ្លៀងតិចវាអត់លិចទេកូន តែបើភ្លៀងធំបានលិច។ មានតែសំណូមពរធ្វើម៉េចកុំឱ្យតែភ្លៀងមកលិចអញ្ចឹងទៅណាកូន រៀបចំឱ្យបានប្រជាជនរកស៊ីស្រួលបួល វាអរណាស់ហើយ»។

ទេស នុភា​ (Tes Nuphea) – Newsroom Cambodia