ស្ថានភាពចរាចរណ៍នៅទីនោះមានសភាពមមាញឹកខ្លាំង ដោយសារមានយានជំនិះជាច្រើន កំពុងបើកបរ សំដៅទៅគោលដៅរៀងៗខ្លួន និងជាតំបន់ទីប្រជុំជនដែលមានប្រជាពលរដ្ឋប្រកបរបរអាជីវកម្មច្រើន។

ទោះបីជាជើងរបស់លោកសំណាង ដើរមិនបានត្រង់ដូចអ្នកដទៃក៏ដោយ ប៉ុន្តែលោកបានប្រាប់ថា គាត់បានស្ម័គ្រចិត្តមកធ្វើចរាចរណ៍ ដើម្បីសម្រួលការកកស្ទះ រយៈពេលជាង២០ឆ្នាំមកហើយ នៅក្នុងខណ្ឌច្បារអំពៅនេះ។

មានមាឌតូចល្អិត សម្បុរខ្មៅ  លោកសំណាងបានរៀបរាប់ទាំងញើសកំពុងហូរជោគខ្លួនថា លោកចាប់់ផ្តើមជួយសម្រួលចររណ៍នៅទីនេះ នៅពេលដែលលោកបានមើលឃើញនូវការកកស្ទះខ្លាំង និងបារម្ភមានគ្រោះថ្នាក់ចរាចរណ៍កើតមាននៅតំបន់ដែលលោករស់នៅ ជាពិសេសគឺនៅម្តុំគល់ស្ពានអាកាសច្បារអំពៅ។

ក្នុងមួយថ្ងៃលោកបានចំណាយពេល ប្រមាណ៨ម៉ោង ដើម្បីជួយធ្វើចរាចរណ៍នៅទីនោះ ពោលគឺចាប់ពីម៉ោង ៨ព្រឹក រហូតដល់ម៉ោង ៥ល្ងាច។ ក្នុងពេលសម្រួលចរាចរណ៍ លោកក៏តែងតែទទួលបានការលើកទឹកចិត្ត និងការអាណិតពីអ្នកបើកបរផងដែរ ដោយអ្នកខ្លះ ជួយជាថវិកា និងចំណីអាហារមួយចំនួនដល់រូបលោក។

លោកនិយាយថា ៖ «ទឹកចិត្តនេះ ដើម្បីកុំឱ្យបងប្អូនយ៉ាប់យ៉ឺន ធ្វើដំណើរកកស្ទះ ជារៀងរាល់ថ្ងៃ ពីព្រោះការកកស្ទះនេះ! ម៉ូតូយានយន្តធ្វើដំណើរតាមនេះច្រើន ហើយខ្លាចមានគ្រោះថ្នាក់ផង»។

ជីវិតរបស់បុរសស្ម័គ្រចិត្តជួយសម្រួលចរាចរណ៍នេះ មិនមានភាពងាយស្រួលរស់នៅដូចពលរដ្ឋដទៃនោះទេ ដោយសារតែលោកមានពិការភាពផង ហើយមានជំងឺតេតាណូសប្រចាំកាយផង ដោយលោកត្រូវចំណាយថវិកាទិញថ្នាំម្តងចន្លោះពី ៤០០០០រៀល ទៅ៥០០០០រៀលក្នុងមួយខែ។

បើតាមលោកលី  សំណាង ថវិកាដែលលោកមានសម្រាប់ចំណាយទិញថ្នាំ និងអាហារហូបចុកផ្សេងៗ គឺទទួលបានមកពីពលរដ្ឋដែលមានការអាណិតអាសូរ នៅពេលដែលឃើញលោកនៅតាមផ្លូវធ្វើចរាចរណ៍។

ដោយសារតែមានជំងឺតេតាណូសប្រចាំកាយផង បានធ្វើឱ្យលោកមានសភាពហត់ខ្លាំងនៅពេលសម្រាកពីការងារស្ម័គ្រចិត្តរបស់លោក ដោយមានអាការៈចុកដៃ រោយជើង និងឈឺចង្កេះជាដើម។

ជាកូនទី២ ក្នុងគ្រួសារ ក្នុងចំណោមបងប្អូន៥នាក់ មានតែលោកសំណាងប៉ុណ្ណោះដែលមានពិការភាព ចំណែកបងប្អូនរបស់លោកផ្សេងទៀតគឺមានកាយសម្បទាគ្រប់គ្រាន់  ហើយបច្ចុប្បន្នលោកត្រូវស្នាក់នៅជាមួយម្តាយ និងបងប្អូន២នាក់ទៀតក្នុងភូមិជ្រោយបាសាក់ សង្កាត់ព្រែកប្រា  ចំណែកបងប្អូនរបស់លោក២នាក់ទៀតរៀបការបែកផ្ទះរៀងៗខ្លួន។

កាលពីនៅកុមារភាព លោកបានប្រាប់ថា គាត់ធ្លាប់ទទួលការវះកាត់ដុំសាច់ដែលដុះនៅជាប់ច្រមុះដែលសភាពលានចេញដូចជាប្រមោយដំរីម្តង នៅមន្ទីរពេទ្យរុស្សីដោយជោគជ័យ ដោយមានការជួយជាថវិកាពីជនបរទេសម្នាក់។

ទោះបីជាយ៉ាងណា លោកបង្ហាញទឹកចិត្តរបស់ខ្លួនថា នឹងបន្តការងារសម្រួលចរាចរណ៍នេះ ដើម្បីឱ្យអ្នកបើកបរងាយស្រួលធ្វើដំណើរ។

លោក ថា ៖ «ហត់! ប៉ុន្តែនៅទ្រាំទ្រ ធ្វើការដើម្បី [សម្រួលចរាចរណ៍] ឱ្យបងប្អូនដែលធ្វើដំណើរ តាមផ្លូវជារៀងរាល់ថ្ងៃ។ រោយដៃជើង ឈឺចង្កេះចិងទៅ ជួនកាលបែកញើញជោគខ្លួន ពេញអាវ ដូចងូតទឹកចិង »។

ពលរដ្ឋរស់នៅតាមបណ្តោយ ក្នុងភូមិព្រះពន្លា សង្កាត់ព្រែកប្រា លោក អ៊ុក សុខា ដែលមានមុខរបរជាជាងជួសជុលម៉ូតូ បានឱ្យដឹងថា តំបន់នេះតែងតែមានការកកស្ទះជាប្រចាំ ជាពិសេសគឺនៅពេលព្រឹក និងពេលរសៀល។លោកបន្តថា លោក លី សំណាង តែងតែមកជួយសម្រួលចរចរណ៍នៅក្បែរផ្ទះលោកជាប្រចាំ និងជួយបោសសម្អាតផ្លូវសាធារណៈនេះថែមទៀត។

ពលរដ្ឋ វ័យ៥៥ឆ្នាំរូបនេះ ​បានបង្ហាញការកោតសសើរ ចំពោះ លោក សំណាង ដែលជាជនពិការ ប៉ុន្តែមានទឹកចិត្តចូលរួមធ្វើការងារសង្គម ដោយមិនលើកដៃសុំទានគេ។

លោកមានប្រសាសន៍ថា៖ «ខ្ញុំសរសើរគាត់ គាត់មានទឹកចិត្តរបស់គាត់។ គាត់ពិការ តែខំខ្នះខ្នែងជួយសម្រូលចរាចរណ៍ គ្រប់ពេលវេលា។គាត់មកជួយបោសដី រើស សំរាមអីទៀត»។

កំពុងអង្គុយលក់ខោអាវនៅមុខផ្ទះ  លោក​ ជា ថាន់ ជាពលរដ្ឋម្នាក់ទៀតរស់តាមបណ្តោយផ្លូវលេខ ៣៦៩ បានសង្កេតឃើញថា នៅពេលដែលលោក លី សំណាង បានមកជួយសម្រួលសរាចរណ៍នៅម្តុំផ្ទះរបស់លោក គឺបានចូលរួមកាន់បន្ថយការកកស្ទះបានមួយកម្រិត។លោកចាន់ បន្ថែមថា ដោយសារការអាណិត ទើបលោកតែងតែ ផ្តល់ចំណីអាហារដល់ជនមានពិការភាពនេះផងដែរ។

លោកជា ថាន់ និយាយថា៖ «និយាយរួមទៅ មានគាត់ទៅ កាត់បន្ថយស្ទះចរាចរណ៍ច្រើន»។

យោងតាមទិន្នន័យនៃចំនួនយានយន្ត ដែលផ្តល់ដោយ ប្រធាន​នាយកដ្ឋាន​ព័ត៌មានវិទ្យា និង​ទំនាក់ទំនង​សាធារណៈ នៃក្រសួងសាធារណៈការ និងដឹកជញ្ជូន​ លោក ហ៊ាង សុទ្ធា​យុ​ត្តិ បានឱ្យដឹងថាចំនួនរថយន្តនៅក្នុងប្រទេសកម្ពុជាបច្ចុប្បន្នបានកើនឡើងដល់ជិត ៦ ០០០ ០០០គ្រឿង (៥ ៩៤៤ ០០០ គ្រឿ) ក្នុងនោះមានប្រភេទរថយន្តទេសចរណ៍ និងរថយន្តគ្រួសារមានចំនួន ៨០៤ ៤០០  គ្រឿង ចំណែក ប្រភេទរថយន្តធុនធំ និងរថយន្តផ្សេងៗទៀតមានចំនួន ១៤០ ០០០គ្រឿង។ដោយឡែក ម៉ូតូ និងរឺម៉កវិញមានចំនួន ៥ ០០០ ០០០ គ្រឿង។

អ្នកជំនាញផ្នែកពិគ្រោះយោបល់លើបញ្ហាចរាចរណ៍ផ្លូវគោក លោក គង់ រតនៈ មាន ប្រសាសន៍ថា បញ្ហាកកស្ទះចរាចរណ៍គឺ ដោយសារតែកំណើនយានយន្តច្រើនលើសលប់ក្នុងទីក្រុង និងឥរិយាបទរបស់អ្នកបើកបរដែលមិនបានចូលរួមគោរពច្បាប់ចរាចរណ៍ និងគ្មានការយោគយល់គ្នាក្នុងពេកបើកបរ។លោកបន្តថា ដើម្បីដោះស្រាយបញ្ហាកកស្ទះនៅរាជធានីភ្នំពេញនេះ លោក បានជំរុញឱ្យស្ថាប័នពាក់ព័ន្ធបង្កើតមធ្យោបាយដឹកជញ្ជូនសាធារណៈបន្ថែមទៀត។

លោកថ្លែងថា៖ «អ្វីដែលអាចបញ្ជៀសការកកស្ទះបាន ខ្ញុំគិតថា រាជធានីភ្នំពេញគួរតែបង្កើនឱ្យមានមធ្យោបាយដឹកជញ្ជូនសាធារណៈ ដើម្បីកាត់បន្ថយការប្រើប្រាស់យានឯកជនឱ្យបានជាអតិបរិមា។អាចបន្ថែម ជារថយន្តក្រុង និងរថភ្លើង ឬមធ្យោបាយផ្សេងៗទៀត ដែលប្រជាពលរដ្ឋអាចប្រើជំនួសការប្រើឡានខ្លួនឯង ឬម៉ូតូខ្លួនឯង»។

លោកបន្ថែមថា ​៖ «ប៉ុន្តែទោះជាយ៉ាងណាខ្ញុំនៅតែឃើញថាឥរិយាបទរបស់អ្នកបើកបរ បើសិនគាត់គោរពច្បាប់ផ្តល់ការអធ្យាស្រ័យគ្នាហើយគាត់យល់ថា មិនត្រូវចតផ្តេសផ្តាស់អីហ្នឹង ក៏វាចូលរួមចំណែកកាត់បន្ថយការកកស្ទះដែរ»។

សម្រាប់លោក គង់ រតនៈ យល់ឃើញថា ចំនួនមន្ត្រីនគរបាលចរាចរណ៍នៅរាជធានីភ្នំពេញមិនទាន់គ្រប់គ្រាន់ដើម្បីឆ្លើយទៅនឹងកំណើនយានយន្តបាននៅឡើយទេ។

លោកបន្ថែមថា ការស្ម័គ្រចិត្តរបស់ពលរដ្ឋក្នុងការជូយសម្រួលការកកស្ទះនៅតាមដងផ្លូវណាមួយនោះគឺ គ្រាន់តែជា វិធានការមួយជួយដោះស្រាយបានមួយពេលៗតែប៉ុណ្ណោះ។

លោកគង់ រតនៈ ៖ «ខ្ញុំគោរព និងកោតសសើរនូវ សណ្តាន ចិត្តរបស់គាត់ ប៉ុន្តែវាមិនមែនជាមធ្យោបាយ ដែលមាននិរន្តរភាពទេ»។​

ប្រធាន​នាយកដ្ឋាន​ព័ត៌មានវិទ្យា និង​ទំនាក់ទំនង​សាធារណៈ នៃក្រសួងសាធារណៈការ និងដឹងជញ្ជូន លោក ហ៊ាង សុទ្ធា​យុ​ត្តិ បានលើកឡើងថា មន្ទីរសាធារណការ និងដឹកជញ្ជូន និងស្នងការនគរបាលជាតិ ក៏បានសហការគ្នាដើម្បីដោះស្រាយលើបញ្ហានេះផងដែរ។

លោក​បានបន្ថែមថា ក្រសួង និងស្ថាប័នពាក់ព័ន្ធ ក៏បានធ្វើសេចក្តីព្រាងច្បាប់ស្តីចរាចរណ៍ផ្លូវគោកថ្មី និងបានជួយរៀបចំបំពាក់សម្ភារៈបរិក្ខាសម្រួលចរាចរណ៍ និងបច្ចេកវិទ្យាថ្មីៗ បង្កលក្ខណៈងាយស្រួលដល់នគរបាលចរាចណ៍ ព្រមទាំងផ្សព្វផ្សាយដោយផ្ទាល់ និងតាមរយៈសារព័ត៌មាន ជំរុញឱ្យពលរដ្ឋចូលរួម ដើម្បីកាត់បន្ថយគ្រោះថ្នាក់ និងការកកស្ទះផងដែរ។

លោកបន្តថា ៖ «ទន្ទឹមនឹងនេះ ក្រសួងសាធារណការ និងដឹកជញ្ជូន ក៏ដូចជារដ្ឋបាលរាជធានីខេត្ត ក៏បានខិតខំសាងសង់ ស្ថាបនា ពង្រីកផ្លូវ ស្ពាន ដាក់បណ្តាញលូ សំខាន់ៗ គ្រប់ច្រកល្ហក ដើម្បីចូលរួមសម្រួលដោះស្រាយបញ្ហាចារចរណ៍នេះផងដែរ»។

បើតាមលោក ហ៊ាង សុទ្ធា​យុ​ត្តិ ឱ្យដឹងថា ក្រសួងសាធារណៈការ និងដឹកជញ្ជូន មិនទទួលបន្ទុកលើចំនួនមន្រ្តីនគបាលចរាចរណ៍ឡើយព៉ុន្តែលោកសង្កេតឃើញថា ពួកគាត់ក៏កំពុងមានវត្តមានស្ទើគ្រប់ច្រកល្ហក ដើម្បីជួយដោះស្រាយបញ្ហាចរាចរណ៍នានាដែលកើតមាននៅលើដងផ្លូវសាធារណៈ។

ដើម្បីចូលរួមដោះស្រាយការកកស្ទះចរាចរណ៍ លោក ហ៊ាង សុទ្ធា​យុ​ត្តិ ក៏បានអំពាវនាវឱ្យពលរដ្ឋចូលរួមគោរពច្បាប់ចរាចរណ៍ និងប្រើប្រាស់ដងផ្លូវដោយការទទួលខុសត្រូវ ជៀសវាងការរំលោភបំពានលើដីចំណីផ្លូវសាធារណៈ​ដែលងាយឱ្យមានការកកស្ទះ  បាត់បង់សណ្តាប់ធ្នាប់សាធារណៈ និងបង្ករជាគ្រោះថ្នាក់ចរាចរណ៍ ជាដើម។

ត្រលប់ទៅកាន់ លោកលី សំណាង វិញ ទោះបីជាមានពិការភាពក៏ដោយ ប៉ុន្តែលោកបានប្តេជ្ញាចិត្តមិនលើកដៃសុំទានគេនោះទេ ដោយលោកសុខចិត្ត យកខ្លួនមកធ្វើការស្ម័គ្រជួយសម្រួលការកកស្ទះចរាចរណ៍វិញ។

លោកលី សំណាង៖ «មានការងារណាធ្វើ ខ្ញុំធ្វើការងារធ្ងន់អត់បាន។ ខ្ញុំបាន [តែ] សម្រួលចិងបាន ជួយមើលការខុសត្រូវតិចតួច ឱ្យបងប្អូនប្រជាជនពលរដ្ឋទាំងអស់ក្នុងសង្គមបានសុខសម្បាយទាំងអស់គ្នា»៕

យោងតាម​ញត្តិដែលមាន​ស្នាមមេដៃ​ពលរដ្ឋ​ចំនួន១៤៤ ​ដាក់ទៅ​ក្រសួង​បានឲ្យ​ដឹងថា ​ចាប់ពី​ខែមិថុនា ឆ្នាំ២០១៩​ ដល់ខែកុម្ភៈ​ ឆ្នាំ២០២០​ ក្រុមសហគន៍​ និងសកម្មជន​ការពារ​ធនធាន​ធម្មជាតិ​បានចុះ​ល្បាត ចំនួន០៩​លើក ដោយ​ប្រទះ​ឃើញបទ​ល្មើស៩៨​ករណី។

ក្នុងញត្តិ​ដដែល​បានឲ្យ​ដឹងថា ​សហគមន៍​ប្រទះឃើញ​ ប្រភេទ​ក្ដារបន្ទះ ​អារជ្រៀក​រួចមាន ​៤១៨បន្ទះ ដែលក្នុង​នោះរួមមាន​ប្រភេទ ​ឈើទាល ​គគីរ កកោះ​ ផ្ដៀក ពពេល​ និងស្រឡៅ​ជាដើម។

អ្នកស្រី ​ស៊ឹម សេត ​អាយុ៤៩ឆ្នាំ​ជាជនជាតិ​ដើមភាគតិច​កួយ ជា​អ្នកស្ម័គ្រចិត្ត​ដើរល្បាត​ព្រៃមកពី ​ភូមិប្រមេរ៍ ​ឃុំប្រមេរ៍​ ស្រុកត្បែង​មានជ័យ ​ខេត្តព្រះវិហារ​ បានប្រាប់​ឲ្យដឹងថា​អ្នកស្រី ​និងក្រុមល្បាត​បានអង្កត​ឃើញថា​មានការ​លួចកាប់​ព្រៃឈើ​ និងដាក់​អន្ទាក់​សត្វព្រៃ​ខុសច្បាប់​នៅតែបន្ត​កើតមាន​ឡើង នៅ​ដែនជម្រក​សត្វព្រៃ​ព្រះរការ​។ ដូចនេះ​ ពួកគាត់​បានសម្រេច​ចិត្តរួម​គ្នាមកដាក់​ញត្តិដើម្បី​ឲ្យក្រសួង​ជួយចាត់​វិធានការ ​ទៅលើ​ជនល្មើស​។

អ្នកស្រី​ ស៊ឹម សេត ​បាននិ​យាយថា​៖ «មកពីខ្ញុំ​ស្ដាយព្រៃ​ឈើ ព្រោះ​ថាទៅចុះ​ ល្បាតពេល​ណាក៏​នៅតែមាន​អាណាធិប​តេយ្យកាត់​រហូត​រាល់ថ្ងៃ»​។

អ្នកស្រី​បានបន្ត​ទៀតថា​ ប្រជា​សហគន៍​នៅទីនោះ​រស់នៅ​ដោយពឹង​ផ្អែកលើ​ការប្រមូល​អនុផល​ព្រៃឈើ រួមមាន​ការប្រមូល​ជ័រទឹក​ជាដើម​។ អ្នកស្រីថា​ ការកាប់​ព្រៃឈើ​ខុសច្បាប់​ធ្វើឲ្យ​ប៉ះពាល់​ដល់ជីវភាព​ប្រចាំ​ថ្ងៃរបស់​ពួកគេ ​ដោយសារ​ដើមច្បោះ​ដែលធ្លាប់​ផ្ដល់ផល​ដល់អ្នកភូមិ​រស់នៅទីនោះ​មិនសូវ​មានដូច​មុននោះទេ​។

អ្នកស្រី​ ស៊ឹម សេត ​បន្ថែមថា៖ «​បញ្ហា​ប្រឈម​ខ្លាំង ទីមួយ​អាកាសធាតុ​ក៏ប្រែប្រួល​ មួយទៀត​បើអស់​ព្រៃឈើ​ភ្លៀងធ្លាក់​មិនគ្រប់គ្រាន់។​ ជីវភាព​ប្រចាំថ្ងៃ​ក៏វាថយចុះ​ព្រោះដើម​ច្បោះជ័រ​ហ្នឹងវា​ថយចុះ​ ព្រោះរាល់​ដងយកជ័រ​យកទៅ​លក់»។

អ្នកនាំ​ពាក្យក្រសួង​បរិស្ថាន​ លោក ​នេត្រ សុភក្ក្រា​ បានប្រាប់​ឲ្យដឹងថា​ ក្រសួង​បានទទួល​ញត្តិពី​ក្រុមសហគមន៍​។ លោកថា ​ក្រសួង​បានបញ្ចូន​មន្រ្តីចុះ​ទៅដែន​ជម្រកសត្វ​ ព្រៃព្រះរការ​ ដើម្បី​ស៊ើបអង្កេត ​និងធ្វើរបាយ​ការណ៍​ជាក់ស្តែង​បញ្ចូនមក​ក្រសួង។ ​ប៉ុន្តែមក​ដល់ពេល​នេះ ខាង​ក្រសួង​មិនទាន់​ទទួល​របាយ​ការណ៍​ជាក់លាក់​នៅឡើយទេ​។

លោក ​នេត្រ សុភក្ក្រា ​មានប្រសាសន៍ថា៖​ «ខាងក្រសួង​បានទទួលញត្តិ​ហ្នឹងហើយ។​ ហើយក្រសួង​បានបញ្ចូន​មន្រ្តីចុះ​ទៅស៊ើប​អង្កេតហើយ​។ ហើយឥឡូវ​ខ្ញុំអត់ទាន់​ប្រាប់អី​បានទេ ​ទាល់តែ​គេឡើង​មកវិញ​ទើបមាន​របាយការណ៍​ជាក់ស្តែង ​ប្រហែល​ជាក្នុង​អាទិត្យហ្នឹង​បានដឹង»។

គួរបញ្ជាក់​ថា ដីព្រៃ​ព្រះរការ​មានទំហំ​ផ្ទៃដី​ ៩០,៣៦១ ​ហិកតា​។ រាជរដ្ឋា​ភិបាល​បានដាក់​ព្រៃព្រះ​រការជា​ដែនជម្រក​សត្វនៅ​ឆ្នាំ២០១៦​ ដើម្បីធានា​ឲ្យមានការ​ថែទាំ​ទីជម្រក​សត្វព្រៃ ​និងប្រព័ន្ធ​អេកូឡូ​ស៊ី ព្រម​ទាំងលើក​កម្ពស់ការ​ចូលរួម​របស់សហគមន៍​មូលដ្ឋាន ​និងសាធា​រណៈជន​ក្នុងការរួម​ចំណែក​ដល់ការ​គ្រប់គ្រង ​ការពារ ​និងអភិរក្ស​ជីវៈចម្រុះ​និងធនធាន​ជាតិក្នុង​តំបន់។

On Thursday, the artists introduced their work for the upcoming showcase, which features creations made from recycled materials.

Leang Seckon, one of Cambodia’s leading artists, presented a 140-meter-long dragon made of household plastic waste.

“I used plastic in connection with nature — as in our everyday lives, when we live with both plastic and nature,” Seckon said.

He wants to promote a sense of responsibility toward nature, he said. “As an artist, I must work on in-depth projects that can foster the beauty of the environment.”

Cambodian-American artist Sopheap Pich, meanwhile, fashioned butterfly wings out of the drooping branches of a large derm chrey tree on the embassy’s compound.

Pich said that in other countries he had seen the branches of old trees propped up by supports; unlike in Cambodia, where, he said, such branches would be trimmed or cut off.

“In China and Japan, they will use a pedestal to support the branch; but this tradition I have never seen in Phnom Penh so far,” he said.

A row of bamboo sticks placed under branches transforms them into wing-like walls.

Members of the public who wish to view the artworks on days other than March 7 are required to make an appointment with the French Embassy.

Embassy press officer Tung Soklim said that if there was high demand, the exhibition would be opened to the public for a second day.

French Ambassador Eva Nguyen Binh said the inventive pieces had brought the trees in the embassy compound to life.

“These trees, through artistic proposals, become at the same time beings to which we pay tribute for their beauty and their fragility, refuges, witnesses of memory. They are like immobile terminals giving meaning to life,” Nguyen Binh said.

Next week’s exhibition — the embassy’s second Art in the Park event — features Ouk Chim Vichet, Gregory Gosselin, Riem Monisilong, Mak Remissa, Leang Seckon, Srey Bandaul, Meas Sokhorn, Sopheap Pich and Veasna Tith.

Correction: A previous version of this article incorrectly stated that an appointment was necessary to view the art on March 7. An appointment is required only to view the art on other days.

ក្រសួង​រៀប​ចំ​ដែន​ដី​ បាន​​ប្រកាស​ កាលពីសប្តាហ៍មុនថា ​ក្រសួង​​ពុំ​ទទួល​ដោះ​ស្រាយ​​សំណើ​រ​ជម្លោះ​ដីធ្លី​បីករណី​​របស់​​ប្រជា​​ពល​រដ្ឋ​នៅ​ក្នុង​​ស្រុក​​ស្រែ​​អំបិល​ ​ខេត្ត​​កោះ​កុង​ ដោយក្រសួងអះអាងថា បានដោះស្រាយ​ជួនពួកគេ​រួចរាល់​ហើយ។

ការប្រកាសនេះ​បន្ទាប់ពី​​ ប្រជាពលរដ្ឋ​ទាំងបី​សហគមន៍ បានឡើង​មកតវ៉ា​នៅទី​ស្ដីការ​ក្រសួង​ កាលពីថ្ងៃទី១៤ ​ខែកុម្ភៈ​ ​ឆ្នាំ២០២០ ​ដើម្បីជម្រុញ​ឲ្យក្រសួង​ដែនដី​ ​ដោះស្រាយ​ទំនាស់​ដីធ្លី​ ១៥​គ្រួសារ​​ដែលបាន​ស្នើសុំ​ឲ្យចេញ​បណ្ណតាម​ភូមិសាស្ត្រ ​តាមការ​ទាមទារ​របស់ពួកគាត់។​

ហើយពីរករណី​ផ្សេងទៀត​ ក្រុម​ប្រជាពលរដ្ឋ​៧៣០គ្រួសារ​ទាមទារដី​សង្គមកិច្ច​ និងករណី​ក្រុមប្រជា​ពលរដ្ឋ​១៩៧គ្រួសារ ​ប្តឹងទាមទារ​ដីដែលមាន​ជម្លោះ​ជាមួយ ក្រុមហ៊ុន​ស្ករអំពៅ ​ហេង ហ៊ុយ​។​

អ្នក​ស្រី​​ ​ផាវ​ ​ញើង​ ​អាយុ​៤៤​ឆ្នាំ​​ ​ជា​ប្រ​ជា​ពល​រដ្ឋ​​ ​ដែល​មាន​បញ្ហា​ជំម្លោះ​ដី​ធ្លី​​ ១២ឆ្នាំ នៅ​​​ភូមិ​​​ ​ព្រែក​​ជីក​​ ​ឃុំ​​ ​ជី​ខ​​ក្រោម​​ ​ស្រុ​ក​​ស្រែ​​អំបិល​​ ​ខេត្ត​​ ​កោះ​កុង​​ ​​និងប្រជាពល​រដ្ឋសហគមន៍​ផ្សេងទៀត​ បានច្រាន​ចោល​សេចក្តីប្រកាស​​របស់ក្រសួង។​

ពួកគេ​នឹងបន្ត​ធ្វើការ​ទាមទារ ​ដោយជួប​ជុំគ្នា​នៅថ្ងៃទី១ ​ខែមិនា ខាងមុខនេះ ​ដើម្បី​ពិភាក្សា​ក្នុងការ​ប្រារព្ធ​​​ «ទិវា​សិទ្ធនារី​អន្តរជាតិ» ​ដោយជ្រើសរើស​យកថ្ងៃទី៥​ ខែមិនា ​ជំនួសឲ្យ​ថ្ងៃទី៨​ មិនា។ ​ក្នុងពិធីនោះ ​ ពួកគេ​នឹងថ្លែង​អំពីបញ្ហា​របស់​ពួកគេ​ រួមមាន​ បញ្ហា​ជម្លោះ​ដីធ្លី ​​ការរំលោភ​បំពានសិទ្ធិ​ និងជា​ពិសេសស្ត្រី។

​អ្នកស្រី ផាវ​ ​ញើង​ និយាយថា៖ «ពួកយើង​មិនព្រមទទួល​យកទេ​ ពីព្រោះ​សេចក្តី​ប្រកាសនោះ​ មិនត្រូវ​នូវអ្វី​ដែលពួកយើង​ចង់បានទេ​»។

អ្នកស្រី ​បន្ថែម​ថា៖​ «ពួកយើង​នឹងបន្ត​ធ្វើការ​ទាមទារ»។

អ្នក​ស្រី​​ ផាវ​ ​ញើង បាន​បន្ថែមទៀតថា ​​កាល​ពី​ឆ្នាំ​២​០០៧ ​ពួក​គាត់​ធ្លាប់​មាន​បញ្ហា​ដី​ធ្លី​ជា​មួ​យ​នឹង​លោក​ ​សុខ​ ​ហុង​​ ​និង​បាន​ប្រឈម​នឹង​បញ្ហា​រុះ​រើស​ផ្ទះ​អស់​ប្រាំ​មួយ​ខ្នង​​ តែ​បញ្ហា​ត្រូវ​បាន​បញ្ចប់​ដោយ​មាន​​ការ​តវ៉ា​​ ​ទប់​ស្កាត់​ពី​ប្រជា​ពល​រដ្ឋ​។

ក៏​ប៉ុ​ន្តែ​កំឡុង​ពេល​ឆ្នាំ​២០០៩​​ លោក​​ ហេង​ ​ហ៊ុយ​​ ​បាន​​យក​អនុ​ក្រឹត្យ​លេខ​៣៦​ ​របស់​រាជ​រដ្ឋ​ភិបាលបាន​ប្រគល់​ដី​​ ៧៧៩​​ហិ​ចតា​ ដើម្បី​អភិ​វឌ្ឍន៍​ភូមិ​​ ឃុំ​​ និ​ង​ចេញ​ប័ណ្ណ​ដី​ធ្លី​ឲ្យ​ប្រ​ជា​ព​ល​រដ្ឋ​ ​និង​អភិវ​ឌ្ឍន៍​សហគមន៍​ ​ប៉ុន្តែ ​លោក​​ ​ហេង​ ​ហ៊ុយ​​ ​បាន​យក​អនុ​ក្រឹត្យ​ទៅ​ក្លែង​បន្លំ​ដាក់​ថា​ ​ភូមិឈូក​ ​ទៅវិញ​។ ​

អ្នកស្រីបាន​ទាមទារឲ្យ​​ក្រសួង​មហា​ផ្ទៃ​ចេញ​សេចក្តី​ប្រកាស​ថាពិត​ជាបាន​ដូរទីតាំង​មែន​ ​ឬក៏​អត់។ ​កាល​ថ្ងៃទី៨​ ​ខែតុលា​ឆ្នាំ២០១៧​​ គឺពួកគាត់​មិនបាន​ទទួល​ឯកសារ​អី្វ​បញ្ជាក់​ច្បាស់​ ​ក្រៅពី​ការធ្វើ​កំណត់​ហេតុណ៍​ដោះស្រាយ​បញ្ហា​ ​និងថតចម្លង​ស​ខ្មៅឲ្យ​ពួកគាត់​។

​អ្នកសម្រប​សម្រួល​​អង្គការ​លីកាដូ ​ប្រចាំ​ខេត្តកោះកុង ​លោក ​ហ៊ូ ​អ៊ីន ​បានប្រាប់​ឲ្យដឹង​ពីបញ្ហា​ជំម្លោះ​ដីធ្លី​របស់អ្នកស្រី ផាវ ​ញើង​​ និងប្រជា​ពលរដ្ឋ​ផ្សេងទៀត​ជាមួយ ​លោក ហេង ហ៊ុយ ក្នុងឃុំ​ជីខ​ក្រោម ​ស្រុក ស្រែអំបិល ​ខេត្ត កោះកុង បានកើត​ឡើងជា​ច្រើនឆ្នាំ ប៉ុន្តែ​មិនទាន់​មានដំ​ណោះស្រាយ​។ លោកថា​អ្នកស្រី ​ផាវ ​ញើង ​បានទាមទារ​ឲ្យអាជ្ញា​ធរចុះ​បញ្ជី​ដីធ្លី​តាមភូមិ​សាស្ត្រ​ ហើយអាជ្ញាធរ​គួរបញ្ជាក់​ជូនគាត់​ឲ្យបាន​ច្បាស់លាស់។​

លោក ហ៊ូ​ ​អ៊ីន ​បាននិយាយ​​ថា​៖ «​ក្រសួង ក៏​ដូចជា​អាជ្ញាធរ​គួរតែ​បង្ហាញ​ផែនទី​ជាក់ស្តែងថា ​ដីរបស់​អ្នកស្រី ផាវ ញើង​ ស្ថិតនៅ​ក្នុងភូមិ​ព្រែកជីក​ ឬក៏​ភូមិឈូក​»។

ក្រសួង​ក៏បាន​បញ្ជាឲ្យ​អាជ្ញាធរ​ខេត្តកោះកុង​ ចុះធ្វើ​ការអប់​រំដល់​ពលរដ្ឋ​ និងស្វែ​រកអ្នក​នៅពីក្រោយ​ពួកគេ​ ដើម្បី​ចាត់វិធាន​ការផ្លូវច្បាប់។​

សមាគម​រោង​ចក្រ​កាត់​ដេរ​កម្ពុជា​ កាល​ពី​ថ្ងៃ​ទី​១៧​ ខែ​កុម្ភៈ​ ឆ្នាំ​២០​២០​​ ​បាន​ចេញ​សេចក្តី​ថ្លែង​ការណ៍​មួយ​​ដោយ​លើក​ឡើង​ថា​ កា​រ​សម្រេច​​របស់សហភាពអឺរ៉ុប នៅថ្ងៃទី​១២​ ខែ​កុម្ភៈ​ ឆ្នាំ​២០២០ ​ដោយ​ព្យួរ​ផ្នែក​ខ្លះ​នៃ​ប្រពន្ធ័​អនុ​គ្រោះ​ពន្ធ​ (EBA)​​​នឹង​ធ្វើ​ឲ្យ​ប៉ះ​ពាល់​ដល់​ជីវ​ភាព​របស់​កម្ម​ក​រ និង​ក្រុម​គ្រួសារ​របស់​ពួក​គេ​។

សមាគម​នេះ​ បាន​សម្តែង​ការ​ខក​ចិត្ត​ចំពោះ​ការ​សម្រេច​ព្យួ​រ​ និង​ស្នើ​ឲ្យ​ពិ​ចា​រណា​ឡើង​វិញ​​ដើម្បី​ចូល​រួម​កាត់​បន្ថយ​ភាព​ក្រី​ក្រ​​ របស់​ប្រ​ជា​ជន​កម្ពុជា​។

សេចក្តី​ថ្លែង​ការណ៍ ​លើក​ឡើង​ថា​៖ «សមាគម​សូម​ជំរុញ​គ​ណៈ​កម្ម​កា​រ និង​សមា​ជិក​សភា​អឺរ៉ុប​ សូម​ពិចារ​ណា​ឡើង​វិញ​ចំពោះ​សេចក្ដី​សម្រេច​​ដោយ​ពិចារ​ណា​ទៅ​លើ​គុណ​តម្លៃ​នៃ​កម្ម​វិធី​នេះ​ ដែល​បាន​អនុ​វត្ត​ជិត​២០​ឆ្នាំ​កន្លង​ទៅ​ ជំនួយ​អភិ​វឌ្ឍន៍​ ការ​កាត់​បន្ថយ​ភាព​ក្រី​ក្រ​ និង​សេចក្ដី​ថ្លៃ​ថ្នូ​ការ​ងារ​»។

សមាគម​ បាន​បន្ថែម​ថា​ ការ​ផ្ដល់​ការ​ងារ​ក្នុង​វិស័យ​កាត់​ដេរ​ដែល​គាំទ្រ​ដោយ​កម្ម​វិធី​អនុ​គ្រោះ​ព​ន្ធ​EBA មាន​​ចំនួន​លើស​៧៥​ម៉ឺន​នាក់​ និង​បាន​រួម​ចំណែ​ក​ទាញ​ប្រជា​ជន​កម្ពុជា​រាប់​លាន​នាក់​ចេញ​ពី​ភាព​ក្រី​ក្រ​។ កម្ម​ករ​ភាគ​ច្រើន​បំផុត​ជា​ស្ត្រី​ដែល​ជា​អ្នក​គ្រប់​គ្រង​គ្រួសារ​ មើល​ថែ​សុខ​ភាព​ និង​សុខ​មាល​ភាព​កូន​ៗ​ ​ដែល​ផ្ដល់​ប្រាក់​ចំណូល​ដោយ​ផ្ទាល់​ដល់​គ្រួសារ​មាន​២០​ភាគ​រយ​ នៃ​គ្រួសារ​ក្នុង​ប្រទេស​កម្ពុជា​។

កាល​ពី​ថ្ងៃ​ទី​១៨​ ខែ​កុម្ភៈ​​ ឆ្នាំ​២០២០​ ​លោក​ ​នាយក​រដ្ឋ​មន្ត្រី​ ហ៊ុន​ សែន​ ​ បាន​ថ្លែង​ក្នុង​ពិធី​ចែក​សញ្ញា​បត្រ​ថា​​ ​កម្ពុជា​ ​នឹង​មិន​ចេញ​សេចក្តី​ថ្លែង​ការណ៍​ចំពោះ​ការ​សម្រេច​ចិត្ត​របស់​សហ​ភាព​អឺរ៉ុប​ក្នុង​ការ​ព្យួរ​ផ្នែក​ខ្លះ​ នៃ​EBA​នោះ​ទេ​។​

សហ​ភាព​អឺរ៉ុប​ ​កាល​ពី​ថ្ងៃ​ទី​១២​ ​ខែ​កុម្ភៈ​ ​បាន​សម្រេច​ព្យួរ​ដោយ​ផ្នែក​នៃ​ប្រពន្ធ័​អនុ​គ្រោះ​ពន្ធ​លើ​គ្រប់​មុ​ខ​ទំនិញ​លើក​លែង​តែ​គ្រឿ​ង​សព្វា​វុ​ធ​(EBA) ​ដោយ​សារ​កា​រ​រំលោភ​សិទ្ធិ​មនុស្ស​​ ​និង​​បំពាន​លិទ្ធិ​ប្រជា​ធិ​ប​តេ​យ្យ​ ​ដែល​បង្ក​ឡើង​ដោយ​​រដ្ឋា​ភិ​បាល​កម្ពុជា​។

​សហ​ភាព​អឺរ៉ុប​បាន​សម្រេច​យក​ពន្ធ​លើ​ទំនិញ​កម្ពុជា​​៤០​មុខ​ ​ដែល​មាន​ទំហំ​ទឹក​ប្រាក់​ជាង​១​ពាន់​លាន​ដុល្លារ​។ ​ទំនិញដែ​ល​ជាប់​ពន្ធ​ទាំង​នោះ​​រួម​មាន​ ​​ផ្នែក​ខ្លះ​នៃ​ផលិត​ផល​សម្លៀក​បំពាក់​ ​ផលិត​ផល​ធ្វើ​​ដំណើរ​ ​និង​ស្ករ​ស​ទាំង​ស្រុង​។ ​ការ​សម្រេច​នេះ ​នឹង​ចូល​ជា​ធរ​មាន​ ​ចាប់​ពី​ខែ​សីហា​ ​ឆ្នាំ​២០២០​។

ប្រជាពលរដ្ឋ ដែលធ្វើដំណើរ ឆ្លងកាត់ផ្លូវជុំវិញ ផ្សារអូរឫស្សី ក្នុងខណ្ឌ៧មករា ទទូចឲ្យអាជ្ញាធរ និងគណៈកម្មការផ្សារមួយនេះ ជួយអន្តរាគមន៍ ការកកស្ទះចរាចរណ៍ ដែលបង្កដោយយានយន្តចត ជាច្រើនជួរ ព្រមទាំង ការយកចំណីផ្លូវ មកលក់ដូរ។

អ្នកធ្វើដំណើរឆ្លងកាត់ផ្លូវក្បែរផ្សារនេះ ជាញឹកញាប់ គឺ កញ្ញា សួន គុណពិដោ បានលើកឡើងថាការចតរថយន្ដ នៅជុំវិញផ្សារ គឺមិនសូវមានសណ្ដាប់ធ្នាប់នោះទេ។ កញ្ញាថា វាបង្កឱ្យមានការស្ទះចរាចរណ៍ និងខាតពេលវេលាច្រើនដល់កញ្ញា និងអ្នកធ្វើដំណើរដទៃទៀត។

កញ្ញា សួន គុណពិដោ បាននិយាយ៖ «បើនៅខាងនោះ(ខាងកើត) គាត់ចតឡានរាងមានសណ្ដាប់ធ្នាប់ បើខាងនេះ(ខាងលិច) អត់សូវមានសណ្ដាប់ធ្នាប់ទេ។ អាភាពអត់មានសណ្ដាប់ធ្នាប់ហ្នឹង បានធ្វើឱ្យស្ទះចរាចរណ៍ ហើយធ្វើឱ្យអ្នកធ្វើដំណើរតាមផ្លូវហ្នឹង គាត់ខាតពេលយូរ និងការស្ទះចរាចរណ៍ ចា៎»។

ស្ត្រីម្នាក់មកទិញទំនិញ នៅផ្សារអូរឫស្សី គឺ អ្នកនាង ឌុច គន្ធា អាយុ ២៨ឆ្នាំ បានបង្ហាញពីការយល់ឃើញរបស់នាង អំពីសណ្ដាប់ធ្នាប់នៅជុំវិញផ្សារនេះថា ការឈប់សំចតរថយន្ត និងយានយន្ដផ្សេងៗ គឺមានភាពរញ៉េរញ៉ៃ និងគ្មានសណ្ដាប់។ បញ្ហានេះ វាបានបង្កឱ្យមានផលប៉ះពាល់ដល់ការធ្វើដំណើរផងដែរ។

អ្នកនាង ឌុច គន្ធា បាននិយាយថា៖ «មើលទៅរាងដូច ជារញ៉េរញ៉ៃ បន្ដិច ព្រោះអីមើលទៅ ដូចថាឡានអីហ្នឹង ចតលើ ទ្រូងផ្លូវ ទ្រូងអីចឹងណា។ វាប៉ះពាល់ ដល់ ការធ្វើ ដំណើរ និងកកស្ទះអីហ្នឹងណា»។

អ្នកនាង ឌុច គន្ធា បានសំណូមពរ ទៅកាន់គណៈកម្មការគ្រប់គ្រង និងសន្ដិសុខសណ្ដាប់ធ្នាប់ផ្សារអូរឫស្សី ឱ្យជួយរៀបចំ សម្រួលដល់ការធ្វើចរាចារណ៍ និងចតយានយន្ដទាំងឡាយឱ្យមានសណ្ដាប់ធ្នាប់ជាងនេះផងដែរ។

អ្នកនាង ឌុច គន្ធា បានបន្ថែមថា៖​​ «សូមសំណូមពរ ដល់សន្ដិសុខសណ្ដាប់ធ្នាប់ នៅខាងផ្សារហ្នឹងណា ឱ្យរៀបសណ្ដាប់ធ្នាប់ បានត្រឹមត្រូវជាងហ្នឹងតិចទៅ»។

អាជីវករផ្សារអូរឫស្សីម្នាក់ ដែលមានវ័យ ២៤ឆ្នាំ គឺ លោក​ សិត ថេត បានលើកឡើងថា ការកកស្ទះ ដោយសារការចតយានយន្ដផ្សេងៗ គឺជារឿងធម្មតា ទៅហើយនៅផ្សារអូរឫស្សីនេះ។ លោកថា នៅពេលមានពិធីបុណ្យធំៗម្ដងៗ វាបានបង្ករឱ្យមានភាពកកស្ទះ រញ៉េរញ៉ៃខ្លាំង ដល់ការធ្វើដំណើរ និងការធ្វើចរាចរណ៍ផ្សេងៗ។

លោក សិត ថេត បាននិយាយថា៖​ «ពេលខ្លះណាឥវ៉ាន់ចូលអត់រួចទេ ពេលខែបុណ្យខែទានចឹង។ គេចតមុខនឹង ហើយរួចបុកចូលមក។ បើចូលក្នុងទីតាំងខាងក្នុងអីនឹង គឺចូលអត់រួចហ្មង»។

ឆ្លើយតបទៅនឹងការលើកឡើងខាងលើនេះ លោក ហ៊ត​ វ៉ាន់ធី ដែលជាប្រធានគណៈកម្មការផ្សារអូរឫស្សីបានលើកឡើងថា លោក និងក្រុមការងាររបស់លោក តែងតែចុះជាប់ជាប្រចាំ ដើម្បីសម្រួលដល់ការធ្វើចរាចរណ៍ និងរៀបចំសណ្ដាប់ធ្នាប់នៅជុំវិញផ្សារ។ ប៉ុន្តែបញ្ហានេះនៅតែមានដដែល ដោយសារខ្វះការចូលរួម និងសហការ ពីសំណាក់ប្រជាពលរដ្ឋ។

លោក​បានបន្ដទៀតថា ប្រជាពលរដ្ឋមួយចំនួន ចតយានយន្តដោយគ្មាការអនុញ្ញាតជាពិសេសអ្នករត់កង់បី និងរថយន្ដដឹកទំនិញ ដែលបានបង្ក​ការលំបាកច្រើនដល់ការធ្វើសណ្ដាប់ធ្នាប់ របស់ក្រុមការងាររបស់លោកផងដែរ។

លោក ហ៊ត វ៉ាន់ធី បាននិយាយថា៖ «យើងមានការពិបាក មែនទែន ព្រោះពួកបងប្អូន ប្រជាពលរដ្ឋយើង គាត់ចូលចតកង់បីអីនឹង គឺមិនមានការអនុញ្ញាតនោះទេ។ ហើយតែងតែណែនាំដល់គាត់ជាប្រចាំដែរ ប៉ុន្ដែពួកគាត់ នៅបន្ដលួចចតដដែល»។

ទាក់ទងនឹងបញ្ហាខាងលើនេះដែរ លោក ហៀក​ ចាន់លាង អភិបាលរងខណ្ឌ៧មករា បានឆ្លើយបំភ្លឺថា កន្លងមក អាជ្ញាធរខណ្ឌ តែងតែចុះអនុវត្ដជាប់ជាប្រចាំ ដោយឈរនៅលើគោលការណ៍របស់សាលារាជធានីភ្នំពេញ ដែលបានកំណត់ឱ្យ អាជីវករទាំងអស់ លក់ទំនិញបានតែ មួយភាគបី នៃចឹញ្ចើមផ្លូវប៉ុណ្ណោះ។

លោក ហៀក ចាន់លាង បាននិយាយថា៖ « ក្រុមអាជ្ញាធរខណ្ឌ នឹងចុះត្រួតពិនិត្យម្តងទៀត។ ហើយប្រសិនបើ ជាបងប្អូនអាជីវករណា ដែលធ្លាប់បានណែនាំ និងអប់រំរួចមកហើយ បានបន្តលក់ នៅលើទ្រូងផ្លូវ ជាបន្តទៀត អាជ្ញាធរខណ្ឌ ក៏បានរឹបអូស សម្ភារ យកទៅទុកនៅសាលាខណ្ឌ និងកោះហៅម្ចាស់សម្ភារ ទៅធ្វើកិច្ចសន្យា បឈ្ឈប់ ការលក់ដូរ នៅលើទ្រូងផ្លូវបន្តទៀតនោះទេ»។

ដោយឡែក ទាក់នឹងទៅនឹង ការរៀបចំសណ្ដាប់ យានយន្ដ និងចំណតរថយន្ដវិញ លោកក៏បញ្ជាក់ថា គឺត្រូវបានអនុវត្ដ ដូចគ្នាទៅនឹងគោលការណ៍ ខាងលើរបស់សាលារាជធានីភ្នំពេញដែរ។ ក៏ប៉ុន្ដែ អ្វីដែលជាបញ្ហានោះ គឺនៅមានអាជីវករប្រហែលពី ១០ ទៅ ២០ភាគរយ ប៉ុណ្ណោះ ដែលមិនព្រមសហការ និងបន្ដការបំពានលើគោលការណ៍ទាំងនេះ។

ចំណែកលោក គង់ រតនៈ ប្រធានវិទ្យាស្ថានសុវត្ថិភាពចរាចរណ៍ផ្លូវគោក បានមានប្រសាសន៍ថា បញ្ហាសណ្ដាប់ធ្នាប់ គឺពាក់ព័ន្ធ ជាមួយនឹង ឥរិយាបថ ប្រជាពលរដ្ឋ​ជាអ្នកលក់ដូរ និង កង្វះចំណតសម្រាប់យានយន្ត។

លោក គង់ រតនៈ មានប្រសាសន៍ថា៖ « ប៉ុន្ដែ អ្វីដែល យើងមើល ឃើញ ជាបញ្ហា ចោទហ្នឹង គឺចំនួន ប្រជាពលរដ្ឋហ្នឹង ដែលគាត់ ចូលទៅ ក្នុងផ្សារ ហ្នឹងឯង ហើយនឹងចំនួន អាដែងយានយន្ដ ដែលត្រូវ ចតហ្នឹង និងចំណត ដែលមាន គឺអត់គ្រប់គ្រាន់»។

យោងតាមសារព័ត៌មានVOD បានចុះផ្សាយថា សាលារាជធានីភ្នំពេញ បានចេញ​សេចក្តីណែនាំ កាលពីដើមខែសីហា ឆ្នាំ២០១៧ ដាក់កំហិត ឲ្យ​អាជីវ​ករ​​បញ្ឈប់​សកម្មភាពលក់ដូរ ឬចតរថយន្ត ឬម៉ូតូ នៅតាមចិញ្ចើមផ្លូវសាធារណៈ ​​ ដោយថា កុំឲ្យប៉ះពាល់​ដល់​សណ្តាប់ធ្នាប់សាធារណៈ និងកកស្ទះចរាចរណ៍។

នៅព្រឹកថ្ងៃអង្គារម្សិលមិញ តំណាងសហជីព និងអង្គការសង្គមស៊ីវិល​៧៨ បានយកញត្តិដាក់នៅ ក្រសួងការងារ និងក្រសួងរៀបចំដែនដី ដោយស្នើក្រសួងទាំពីរ ពង្រឹងការអនុវត្តច្បាប់ស្តីពីសំណង់​ បន្ទាប់ពីមានករណីបាក់រលំអគារបន្តបន្ទាប់ ដែលបណ្តាលឲ្យមនុស្សជាច្រើននាក់បាត់បង់ជីវិត។

អគ្គលេខាធិការ សហព័ន្ធសហជីពកម្មករសំណង់ និងព្រៃឈើកម្ពុជា លោក យ៉ាន់ ធី ​ បានមានប្រសាសន៍ថា ក្រសួងពាក់ព័ន្ធពុំបាន អនុវត្តច្បាប់ស្តីពីសំណង់ ពេញលេញនោះទេ ទើបបានបណ្ដាលឲ្យមានការបាក់រលំអគារបន្តបន្ទាប់ និងមានមនុស្សស្លាប់។ លោកថាស្ថាប័នទាំងនោះ គួរពង្រឹងអនុវត្តស្តង់ដារសុវត្ថិភាពមួយទៅដល់កម្មករ ដើម្បីចូលរួមដោះស្រាយ និងលើកកម្ពស់សុវត្ថិភាព និងគុណភាពសំណង់ ដែលធានាដល់ការអភិវឌ្ឍន៍ប្រកបដោយចិរភាព។

លោក យ៉ាន់ ធី មានប្រសាសន៍ថា៖ «យើងគ្រាន់តែជម្រុញបន្ថែម តាមពិតទៅក្រសួងគាត់មានវិធានការរួចហើយ ប៉ុន្តែអនុវត្តអត់ទាន់បានដល់អ្វីដែលក្រសួងគាត់ចង់បាន។ ចឹងយើងជម្រុញបន្ថែមថា ឲ្យក្រុមហ៊ុន និងការដ្ឋានមួយចំនួន គឺទាំងអស់ គឺត្រូវតែអនុវត្តទៅតាមគោលការណ៍ ក្រសួងដែនដី និងគឺឲ្យកម្មករស្នាក់នៅក្រៅពីការដ្ឋានកំពុងសាងសង់»។

ក្រុមសហជីព បានស្នើទៅក្រសួងទាំងពីរ​ មានចំនួនប្រាំពីរចំណុច ដើម្បីធានាសុវត្ថិភាពដល់កម្មករ ដោយស្នើផ្អាកគម្រោងសាងសង់ទាំងអស់នៅទូទាំងប្រទេស ដោយរង់ចាំឲ្យមានការត្រួតពិនិត្យ បញ្ឈប់ជាបន្ទាន់នូវសកម្មភាពម៉ៅការបន្តដែលគ្មានអាជ្ញាប័ណ្ណ និងផ្តល់កន្លែងស្នាក់នៅសម្រាប់កម្មករ នៅក្រៅការដ្ឋានសំណង់។ ក្នុងនោះ ពួកគេក៏បានស្នើដល់ រាជរដ្ឋាភិបាល ផ្តល់ទីតាំងសាធារណៈនៅទីរួមខេត្តព្រះសីហនុ និងខេត្តកែប ដើម្បីធ្វើស្តូប រំលឹកការចងចាំព្រឹត្តិការណ៍ នៃការបាក់រលំអគារនៅទីកន្លែងទាំងពីរនេះ។

លោក និន វណ្ណៈ នាយករង គណៈកម្មការដោះស្រាយបាតុកម្ម និងកូដកម្មគ្រប់មុខសញ្ញានៅក្នុង ក្រសួងការងារ និងបណ្តុះបណ្តាលវិជ្ជាជីវៈ បានទទួលញត្តិពីតំណាងសហជីព។ លោកសន្យាបញ្ជូនញត្តិទៅមន្ត្រីជាន់ខ្ពស់របស់ក្រសួងដើម្បីពិនិត្យ និងឆ្លើយតបវិញ។

លោក និន វណ្ណៈ បញ្ជាក់ថា៖ «ខ្ញុំនឹងពាំនាំជូន ហើយក្នុងនាមខ្ញុំ ជាអ្នកចុះទទួលយកញត្តិ។ ខ្ញុំអាចសាញ៉េទទួលយកទៅបោះត្រា ហើយអាចទាក់ទងគ្នា តាមរយៈទូរសព្ទក៏បាន ឬក៏មកក៏បាន (នៅក្រសួងការងារ)»។

ក្រសួងការងារ បានចេញសេចក្ដីប្រកាសពត៌មាន កាលពីរសៀលថ្ងៃអង្គារ ថាក្រសួងបានទទួលញត្តិ របស់តំណាងសហជីព និងអង្គការសង្គមស៊ីវិលចំនួន៧៨។ ក្រសួងបានបញ្ជាក់ថាចំណុច ដែលទាមទារដោយខាងសហជីពទាំង៧ចំណុច មានចំណុចមួយចំនួនបាននឹងកំពុងអនុវត្តរួចរាល់ហើយ។

ក្រសួងការងារ បានបន្ថែមថា រាល់សំណូមពរទាំងឡាយណា ដែលហួសពីដែនសមត្ថកិច្ច របស់ខ្លួន ក្រសួងនឹងបញ្ជូនទៅកាន់ក្រសួង ស្ថាបន័ពាក់ពន្ធ័ ដើម្បីពិនិត្យ នឹងដោះស្រាយបន្តទៀត។

លោក យ៉ាន ធី បានបន្ថែមថា  មន្ត្រីក្រសួងរៀបចំដែនដី ក៏បានទទួលញតិ្តរបស់លោក ហើយនិងឆ្លើយតបនៅពេលក្រោយ។

ករណីបាក់រលំអគារកម្ពស់៧ជាន់នៅខេត្តកែប កាលពីថ្ងៃទី៣ ខែមករា ឆ្នាំ២០២០ បណ្ដាលឲ្យស្លាប់កម្មករសំណង់ ៣៦នាក់ ហើយមនុស្ស ២៣នាក់​ផ្សេង​ទៀតបាន​រង​របួស​ធ្ងន់​ស្រាល។

ក្រសួងដែនដី បានចេញសេចក្តីប្រកាសហាមកម្មករ ស្នាក់នៅក្នុងអគារ កំពុងសាងសង់ បន្ទាប់ពីមានករណី​បាក់​រលំ​អគារ​កម្ពស់​៧ជាន់​ នៅខេត្ត​ព្រះ​សីហនុ បណ្ដាល​ឲ្យ​កម្មករ​សំណង់ដែលស្នាក់​នៅ​ក្នុង​អគារ​ចំនួន​២៨នាក់​បាត់​បង់​ជីវិត និង២៦នាក់​ផ្សេងទៀត​រងរបួស កាលពីថ្ងៃទី២២ ខែមិថុនា ឆ្នាំ២០១៩ ។

ភិក្ខុ កើត​ សារ៉ាយ គង់នៅវត្តដំរីស មានសង្ឃដីការថា មន្ត្រីមន្ទីរធម្មការ និងសាសនា ខេត្តបាត់ដំបង​ បាន និមន្តព្រះគ្រូសូត្រស្តាំ ព្រះនាម ផុន​ សុខគា សាកសួរ ៣លើក ដោយសង្ស័យថា អនុញ្ញាតឲ្យព្រះអង្គចូលរួមធម្មយាត្រា​ ពីរាធានីភ្នំពេញ ទៅកាន់ខេត្តព្រះសីហនុ កាលពីចុងខែតុលា​ និងដើមខែវិច្ឆិកា ឆ្នាំ២០១៩កន្លងទៅនេះ។

ភិក្ខុ កើត​ សារ៉ាយ មានសង្ឃដីការថា ការសាកសួរនេះ គឺជាការរឹតត្បិត ព្រះសង្ឃក្នុងការចូលរួម​ ការងារសង្គម។ ក្រៅពីនោះ ក៏មានសមត្ថកិច្ច ប្រដាប់ដោយអាវុធពីរនាក់ទៀត បានចុះមកសួរនាំ ក្រុមគ្រួសាររបស់ព្រះអង្គផងដែរ។

ព្រះភិក្ខុ កើត សារ៉ាយ មានសង្ឃដីការថា «អាត្មា ​ទទួលរង​ ការ​រឹតត្បិត​សិទ្ធិសេរីភាព​ ពីមន្រ្តីអាជ្ញាធរ​ តាមមូលដ្ឋាន​នីមួយ​ៗ។​ ការធ្វើ​ទុក្ខបុកម្នេញ​ នៅទីវត្ត​អារាម​ ដែល​អាត្មា​គង់នៅ​ ជាពិសេស​គឺ​ការកំរាមកំហែង​ដល់ក្រុមគ្រួសារ​អាត្មា​ នៅ​ឯ​ស្រុក​កំណើត»​។

ប្រធានក្រុមដឹកនាំយុទ្ធនាការ​ដើរ​ធម្មយាត្រា និងជាសកម្មជន នៃអង្គការមាតាធម្មជាតិ លោក ថុន រដ្ឋា បានឲ្យដឹងថា​ ការធ្វើធម្មយាត្រា ពីភ្នំពេញ ទៅខេត្តព្រះសីហនុ មានអ្នកចូលរួម ៥ នាក់ ក្នុងនោះ មានព្រះសង្ឃ២អង្គ។ នៅពេលធ្វើដំណើរ ពួកគេត្រូវបានមន្ដ្រីនៃមន្ទីរធម្មការ និងសាសនា ខេត្តតាមដងផ្លូវនោះ ចុះមកសួរនាំជាញឹកញាប់ ពីព័ត៌មានមួយចំនួនពាក់ព័ន្ធនឹងព្រះសង្ឃផងដែរ។ លោកថា​ ការសួរនាំពីប្រវត្តិ របស់ព្រះសង្ឃ គឺជាការគម្រាមកំហែង និងរំខានដល់ការធ្វើដំណើរ របស់ពួកគេ។

លោក ថុន រដ្ឋា និយាយថា«យើងឃើញថា មានមន្ដ្រីដែលពាក់ព័ន្ធ មន្ទីរធម្មការ​ និងសាសនា តែងតែចុះមកសួររក រូបព្រះឆាយលក្ខរបស់ព្រះភិក្ខុ និងបានសួរនាំពីវត្ដរបស់ព្រះភិក្ខុគង់នៅអីជាដើម»។

អ្នកនាំពាក្យមន្ទីរធម្មការ និងសាសនាខេត្ដបាត់ដំបង លោក សេង សុមុន្នី បានលើកឡើងថា អ្វីដែលព្រះសង្ឃចូលរួមក្នុងសកម្មភាពនោះ មិនត្រូវនឹងវិន័យរបស់ព្រះសង្ឃនោះទេ។ លោកថា សកម្មភាពដែល ភិក្ខុ កើត​ សារ៉ាយ ចូលរួម កន្លងមក ​ មិនមែនជាធម្មយាត្រាធម្មតានោះទេ។ វាគឺជាការធ្វើបាតុកម្មទៅវិញ។ ដូច្នេះ ការដែល និមន្តព្រះគ្រូសូត្រស្ដាំមកសួរនាំ គឺជាការធ្វើទៅតាមច្បាប់វិន័យរបស់សាសនាតែប៉ុណ្ណោះ។

លោក សេង សុមុន្នី មានប្រសាសន៍ថា «នៅក្នុងវិន័យពុទ្ធសាសនា នៅក្នុងវិន័យព្រះត្រៃបីដក លោកកំណត់ថា​ព្រះសង្ឃ លោកមិនអាចទៅធ្វើការប្រឆាំងតវ៉ា ឬក៏បាតុកម្មអីចឹងបានទេ។ នេះជាវិន័យសង្ឃ បើជាធម្មយាត្រា គឺគេដើរពិចារណាធម៌។ កន្លងមក គឺមានធម្មយាត្រាអីចឹងដែរ ប៉ុន្ដែធម្មយាត្រា បែបពិចារណាធម៌ប្រោស ប្រជាពុទ្ធបរិសទ្ធ តាមផ្លូវអីចឹង អាហ្នឹងមាន»។

ព្រះគ្រូសូត្រស្តាំ ផុន​ សុខគា មិនអាចទាក់ទង សុំសង្ឃដីការដើម្បីបំភ្លឺបាននោះទេ។

ចំណែកឯ លោក អំ សំអាត នាយករង​ ទទួលបន្ទុក​ផ្នែក​ឃ្លាំមើល​សិទ្ធិមនុស្ស ​នៃ​អង្គការ​លីកាដូ (LICADHO)បានមានប្រាសាន៍ថា ព្រះសង្ឃមានតួនាទីចូលរួមចំណែក អភិរក្សធនធានធម្មជាតិ ដូចជា ព្រៃឈើ សត្វព្រៃ និងធនធានដ៏ទៃទៀត។ ប៉ុន្តែ ព្រះសង្ឃមានបញ្ហាប្រឈម មួយចំនួនដែលរាំងស្ទះ ក្នុងការចូលរួម ការងារសង្គម ដោយរងសម្ពាធពីមន្រ្តីអាជ្ញាធរ ​ការគម្រាមកំហែង និងការបំភិតបំភ័យ តាមមធ្យោបាយផ្សេងៗ។

លោក អំ សំអាត មានប្រសាសន៍ថា «ព្រះសង្ឃ អត់មានបានធ្វើអំពើណាមួយ ដែលប៉ះពាល់ដល់អាបត្តិរបស់ព្រះសង្ឃ។ មូលហេតុគឺដោយសារមជ្ឈមណ្ឌល​កម្សាន្ត ជីន ទីង (Jing Ding)​ បានសាងសង់រំលោភបំពាន លើសម្បត្តិសាធារណៈ និងបានធ្វើឲ្យប៉ះពាល់ ដល់បរិស្ថាន ឆ្នេរសមុទ្រនៃ​កោះ​រ៉ុង​សន្លឹម។ ប្រសិនបើ ព្រះសង្ឃបានព្រឹត្តិអំពើអបាយមុខផ្សេងៗ​ នោះទើបចាត់ទុកថាមានកំហុស។»គួររំលឹកផងដែរថា ដំណើរធម្មយាត្រានេះមានរយៈពេល១៧ថ្ងៃ គឺចាប់ពីថ្ងៃទី ១៥ ខែតុលា ឆ្នាំ២០១៩​ ដល់ថ្ងៃទី០២​ ខែវិច្ឆិកា ឆ្នាំ២០១៩កន្លងទៅ។ ធម្មយាត្រានេះ ធ្វើឡើងដើម្បីទាមទារ ឱ្យអាជ្ញាធរ ខេត្តព្រះសីហនុ បញ្ឈប់ និងចុះរុះរើសំណង់ ខុសច្បាប់មួយ ដែលសាងសង់ដោយ ក្រុមហ៊ុនកាស៊ីណូចិន ឈ្មោះជីន​ ទីង ដែលបានរំលោភលើដីឆ្នេរនៅកោះរ៉ុងសន្លឹម៕