Full story here: https://www.nytimes.com/2022/01/15/business/cambodia-arrests-internet.html

សេចក្តីជូនដំណឹងរបស់ខុទ្ទកាល័យក្រសួងមហាផ្ទៃដែលបានចុះផ្សាយនៅថ្ងៃទី៦ ខែកញ្ញានេះ បានឲ្យដឹងថាលោកស ខេងបានធ្វើដំណើរទៅកាន់សាធារណរដ្ឋបារាំងរយៈពេល ២សប្តាហ៍ដើម្បីពិនិត្យសុខភាព និងបានទទួលការវះកាត់ដោយជោគជ័យពីវេជ្ជបណ្ឌិតបារាំង។​

ខុទ្ទកាល័យលោកស ខេង កាលពីថ្ងៃទី២៣ ខែសីហ ឆ្នាំ២០២១ បានច្រានចោលរបាយការណ៍ប្រព័ន្ធផ្សព្វផ្សាយមួយដែលថាអតីតមន្រ្តីគណបក្សប្រឆាំងនឹងជួបគាត់ខណៈពេលដែលលោកស្ថិតនៅក្នុងប្រទេសបារាំង។

សំឡេងប្រជាធិបតេយ្យ (VOD) បានចេញផ្សាយកាលពីថ្ងៃទី២៣ ខែសីហា ឆ្នាំ២០២១​ថា អតីត​​គណបក្សប្រឆាំង​ ស្វាគមន៍ជានិច្ច ប្រសិនបើមាន​​ការ​​បើក​​​​​ភ្លើង​​ខៀវណាមួយដែលនាំឱ្យមានជំនួបក្រៅផ្លូវការជាមួយនឹង​លោក ស ខេង ខណៈថ្នាក់ដឹកនាំ​​​​ក្រសួងមហាផ្ទៃរូបនេះធ្វើទស្សនកិច្ចក្រៅផ្លូវការនៅបារាំង រយៈពេល ២សប្តាហ៍ ចាប់ពីថ្ងៃទី២២ ខែសីហា ដល់ថ្ងៃទី០៥ ខែកញ្ញា ឆ្នាំ២០២១៕

យោងតាមសេចក្តីប្រកាសព័ត៌មានពីខេមបូចា ជ័យលាភីក្នុងការប្រកួតនឹងត្រូវប្រកាសក្នុងពិធីសន្និបាតសមាជិកប្រចាំឆ្នាំរបស់ខេមបូចា ដែលនឹងប្រព្រឹត្តទៅនៅថ្ងៃទី៩ ខែកញ្ញា ឆ្នាំ២០២១ ចំខួបលើកទី២ នៃការចាប់បដិសន្ធិនៃសមាគមនេះ។

រាល់ការដាក់ពាក្យចូលរួមប្រកួតទាំងអស់នឹងត្រូវបានត្រួតពិនិត្យ និងវាយតម្លៃដោយគណៈកម្មការដែលមានបទពិសោធន៍ជាច្រើនក្នុងវិស័យសារព័ត៌មាន និងការងារអភិវឌ្ឍន៍ប្រព័ន្ធផ្សព្វផ្សាយ​ ហើយចាប់ពីឆ្នាំនេះតទៅ ពានរង្វាន់នឹងត្រូវផ្តល់ជូនជារៀងរាល់ឆ្នាំដល់អ្នកសារព័ត៌មានស្នាដៃគម្រូសម្រាប់អាជីព និងការអនុវត្តន៍ការងារក្នុងវិស័យសារព័ត៌មានមានទៅកម្ពុជា។ នេះយោងតាមខេបូចា។

យោងតាមសេចក្តីប្រកាសដដែល កាប្រកួតនេះនឹងស្វែងរកជ័យលាភីប្រាំរូប តាមផ្នែកនីមួយៗដូចជាសមាជិកឆ្នើមផ្នែកសរសេរព័ត៌មានឌីជីថល​ សមាជិកផ្នែករូបថតសារព័ត៌មាន សមាជិកឆ្នើមផ្នែកវីដេអូ សមាជិកឆ្នើមផ្នែកវិទ្យុ និង សមាជិកឆ្នើមវ័យក្មេង៕

យោងតាមសេចក្តីសម្រេចរបស់រដ្ឋបាលខេត្តព្រះវិហារ ការបិទខ្ទប់ភូមិសាស្រ្តទាំងពីរនេះស្ថិតនៅក្នុងភូមិគូលែនជើង ឃុំគូលែនជើង ស្រុកគូលែន ខេត្តព្រះវិហារជាបណ្ដោះអាសន្ន រយៈពេល ២សប្តាហ៍ គឺចាប់ពីថ្ងៃទី២៣ ខែសីហាឆ្នាំ២០២១ រហូតដល់ថ្ងៃទី៥ កញ្ញា ឆ្នាំ២០២១។

ក្នុងអំឡុងពេលនៃការអនុវត្តបិទខ្ទប់ បុគ្គលគ្រប់រូបដែលស្ថិតនៅក្នុងតំបន់ក្រហមត្រូវបានហាមឃាត់មិនឱ្យចេញធ្វើដំណើរពីលំនៅឋាន ឬទីសំណាក់បច្ចុប្បន្នរបស់ខ្លួនលុះត្រាតែការធ្វើដំណើរដោយមូលហេតុសុខភាពបន្ទាន់ ការធ្វើដំណើរទៅជួបមន្ត្រីសុខាភិបាលដើម្បីធ្វើសំណាក ឬធ្វើការចាក់វ៉ាក់សាំងការពារជំងឺកូវីដនៅជិតតំបន់ក្រហម។

ខេត្តព្រះវិហារបានរកឃើញវិជ្ជមានកូវីដ១៩ ចំនួន ១៣នាក់ បន្ថែមទៀតគិតត្រឹមថ្ងៃទី ២៦ខែសីហា ឆ្នាំ២០២១ ហើយមានអ្នកវិជ្ជមានសរុប ៩៥៧នាក់ ស្រី៤៨៥ ក្នុងនោះជាសះស្បើយ ៥៨៤នាក់ ស្រី៣០៤នាក់ និងស្លាប់៣នាក់។ នេះយោងតាមសាលាខេត្ត៕

សំឡេងប្រជាធិបតេយ្យ (VOD)  បានចេញផ្សាយកាលពីថ្ងៃទី២៣ ខែសីហា ឆ្នាំ២០២១​ថា អតីត​​គណបក្សប្រឆាំង​ ស្វាគមន៍ជានិច្ច ប្រសិនបើមាន​​ការ​​បើក​​​​​ភ្លើង​​ខៀវណាមួយដែលនាំឱ្យមានជំនួបក្រៅផ្លូវការជាមួយនឹង​លោក ស ខេង ខណៈថ្នាក់ដឹកនាំ​​​​ក្រសួងមហាផ្ទៃរូបនេះធ្វើទស្សនកិច្ចក្រៅផ្លូវការនៅបារាំង រយៈពេល ២សប្តាហ៍ ចាប់ពីថ្ងៃទី២២ ខែសីហា ដល់ថ្ងៃទី០៥ ខែកញ្ញា ឆ្នាំ២០២១នេះ ដោយ​សារមានធុរៈផ្ទាល់ខ្លួន។

លោកខៀវ សុភ័គ រដ្ឋលេខាធិការ និងជាអ្នកនាំពាក្យក្រសួងមហាផ្ទៃ បានច្រានចោលការអះអាងនោះ។  «ការធ្វើដំណើរទៅកាន់ប្រទេសបារាំងរបស់ សម្តេចក្រឡាហោម ស ខេង ឧបនាយករដ្ឋមន្ត្រី រដ្ឋមន្ត្រីក្រសួងមហាផ្ទៃ គឺដោយសាធុរៈផ្ទាល់ខ្លួន ហើយគ្មានកម្មវិធីផ្សេងក្រៅពីនេះឡើយ»។

យោងទៅតាមសេចក្តីជូនដំណឹងក្រសួងមហាផ្ទៃ ខណៈដែលអវត្តមានលោកស ខេង លោកសក់ សេដ្ឋា រដ្ឋលេខាធិការប្រចាំការ នឹងទទួលភារកិច្ចជារដ្ឋមន្ត្រីស្តីទី ដើម្បីដឹកនាំការងារទូទៅរបស់ក្រសួងមហារហូតដល់លោក ឧបនាយករដ្ឋមន្ត្រី វិលត្រឡប់មកដល់មាតុប្រទេសវិញ៕

ចំនួនអ្នកចាក់លើកទី២ មានចំនួន ៧,៨៧៤,៨៦៤នាក់ ស្មើនឹង ៧៨ ភាគរយ ហើយចំនួនអ្នកចាក់លើកទី៣ មានចំនួន ៤៨៦,៨៣៤នាក់ ស្មើនឹង ៤.៩ ភាគរយ។ នេះយោងតាមរបាយការណ៏ដដែល។

តាមរបាយការណ៏ ការចាក់វ៉ាក់សាំងជូនកុមារ និងយុវជនអាយុ ១២ឆ្នាំ ដល់១៧ឆ្នាំ គិតត្រឹមថ្ងៃដដែល អ្នកចាក់លើកទី១ សម្រេចបាន ៩៩១,២១៥នាក់ ស្មើនឹង ៤៩ភាគរយបើធៀបនឹងគោលដៅ ២លាននាក់។ ចំនួនអ្នកចាក់លើកទី២ មានចំនួនសរុប ២៧,១៤៧នាក់ ស្មើនឹង ១.៣ ភាគរយ៕

ការល្មើសនឹងវិធានការប្រឆាំងកូវីដ ១៩នេះ ក៏រួមមានការបញ្ជូនជនសង្ស័យ ០១នាក់ទៅតុលាការ និងការឃាត់រថយន្តចំនួន ១៩៧គ្រឿង និងម៉ូតូ ២៥៣ គ្រឿងផងដែរ​ ជាមួយនឹងការពិន័យជាប្រាក់ចំនួន ៤២,៦០០,០០០រៀល។ នេះយោងតាម​គ.អ.ក​។

​គ.អ.ក ដែលបានប្រកាសកាលពីថ្ងៃទី២០ ខែសីហា ឆ្នាំ២០២១ ក៏បានអោយដឹងថា វិធានការអប់រំផ្សព្វផ្សាយច្បាប់ដែនមានសរុប ៩៥៨ទីតាំង​និង បានអនុវត្តន៍វិធានការច្បាប់ចំនួន ៤៧១ករណី៕

យោងទៅតាមសេចក្តីប្រកាសរបស់រាជរដ្ឋាភិបាលស្ដីពីការបិទបញ្ចប់ការអនុវត្តយុទ្ធនាការនេះ រាជរដ្ឋាភិបាលក៏បានណែនាំឲ្យរដ្ឋបាលរាជធានី-ខេត្ត បន្តការរឹតបន្តឹងវិធានការសុខាភិបាល វិធានការរដ្ឋបាល និងវិធានការច្បាប់ដោយផ្អែកតាមស្ថានភាពការជាក់ស្ដែងទៅតាមតំបន់ និងជំងឺ។

ការអនុវត្តវិធានការប្រយុទ្ធ និងទប់ស្កាត់ការឆ្លងរាលដាលនៃជំងឺកូវីដ១៩ រយះពេល ២១ថ្ងៃ នៅទូទាំងប្រទេសបានចាប់ផ្តើមតាំងពីថ្ងៃទី២៩  ខែកក្កដា ដល់ថ្ងៃទី១៩ ខែសីហា ឆ្នាំ២០២១ ក្នុងបរិបទដែលកម្ពុជាប្រយុទ្ធប្រឆាំងជំងឺកូវីដ១៩ បម្លែងខ្លួនប្រភេទថ្មីដែលតា (Delta) ត្រូវបានបិទបញ្ចប់៕

សេចក្តីប្រកាសដដែលបានបញ្ចាក់ទៀតថា គម្រោងនេះនឹងមានការរៀបចំកែលម្អឆ្នេរខ្សាច់កម្សាន្តសាធារណៈកម្រិតខ្ពស់តាមបណ្តោយឆ្នេរសមុទ្រ ដែលមានប្រវែងទទឹងយ៉ាងតិច ៣០​ម៉ែត្រ និង បណ្តោយប្រវែង ២៧០០ម៉ែត្រ ដោយការរៀបចំគ្រឹះ និងចាក់ខ្សាច់សល្អ។​​

​ការកែល​ម្អក៏នឹងមានការចំសួនច្បារសាធារណៈ និងដាំដើមឈើនៅលើដីចំណីរឆ្នេរសមុទ្រដែលមានទទឹងប្រវែង ៥០ម៉ែត្រ ដោយការរៀបចំគ្រឹះ និងចាក់ដីមានជីជាតិល្អសម្រាប់សួនច្បារ និង ការដាំដើមឈើ។ នេះយោងតាមសេចក្តីប្រកាសដដែល។

សេចក្តីប្រកាសដដែលបានបន្តថា ថវិកាសម្រាប់គំរោងនេះគឺជាការចូលរួមរបស់ម្ចាស់ដីនៅជាប់ឆ្នេរសមុទ្រ ជាថ្នូរនឹងការទទួលបានដីប្រវែង ៥០ម៉ែត្រ បន្តពីព្រំដីកម្មសិទ្ធិឆ្ពោះទៅសួនច្បារ៕

ផ្លូវបេតុងដែលមានសភាពខូចខាតខ្លាំងនេះមានប្រវែងប្រមាណជា ៤គីឡូម៉ែត្រ លាតសន្ធឹងឆ្លងកាត់ភូមិចំនួន ០៤គឺភូមិ កន្ទោកខាងត្បូង ភូមិកន្ទោកខាងជើង ភូមិត្រាំស្លឹក និងភូមិអង្គត្រកៀត ក្នុងសង្កាត់កន្ទោក ខណ្ឌកំបូល ជាយរាជធានីភ្នំពេញ។

ផ្លូវនេះភ្ជាប់ផ្លូវជាតិលេខ០៤ ទៅនឹងផ្លូវជាតិលេខ០៣ ហើយផ្លូវនេះបច្ចុប្បន្នមិនមែនមានតែប្រជាពលរដ្ឋមូលដ្ឋានធ្វើដំណើរទៅមកប៉ុណ្ណោះទេ ប៉ុន្តែផ្លូវនេះហាក់មមាញឹកណាស់ ដោយសារតែមានឡានដឹកទំនិញធំៗ ឡានកុងទីន័រ និងឡានដឹកកម្មកររោងចក្រឆ្លងកាត់ជាហូរហែរចាប់តាំងពីព្រឹកព្រលឹម រហូតដល់ម៉ោងជិត ១០យប់។

អង្គុយលើគ្រែខាងមុខផ្ទះជួលតូចមួយ ដៃទាំងពីរតាមចាប់ចៅដែលកំពុងវារលេងនៅលើគ្រែ សម្បុរស្រអែមនិយាយមួយៗ  មានស្រុកកំណើតនៅខេត្តស្វាយរៀង លោកស្រីពេជ ប៊ន បានឲ្យដឹងថា ប្រជាពលរដ្ឋនិងអ្នកដំណើរតែងតែរអ៊ូរទាំរឿងផ្លូវហុយ គ្រលុកធំៗរួមជាមួយនឹងការបើកជែងពីសំណាក់ឡានធំ ឡានកុងទីន័រ ជាមួយនឹងម៉ូតូ រ៉ឺម៉កដែលស្ថិតនៅលើផ្លូវជាមួយគ្នា។

លោកស្រីបានឲ្យដឹងយ៉ាងដូច្នេះថា៖ «មាន​ប្រជា​ពល​រដ្ឋ​គេ​រអ៊ូរ​រឿង​ដី​ហ៊ុយ​ ប្រជាជន​រអ៊ូ​រហូត​ ម្សិល​មិញ​អ៊ី​លក់​សាច់​ជ្រូក​ដួល​ត្រឡប់​ត្រឡិន​ ដួល​ឡើង​ប្រលាក់​សាច់​ជ្រូក​អស់​ ឡាន​ធំហើយ​គាត់​ជែង​ទៀត​​មក​ដល់​ជិះ​អែប​អត់​ទាន់»។

ស្ត្រីចំណាស់វ័យប្រហែលជា ៦០ឆ្នាំរូបនេះបានឲ្យដឹងទៀតថា លោកស្រីមកភ្នំពេញនេះគឺមកតាមនៅជាមួយកូន និងជួយមើលចៅតូចៗជំនួសម្ដាយរបស់ពួកគេ  ដែលជាកម្មកររោងចក្រ ។ រៀបរាប់បណ្ដើរឆ្លៀតប្រលែងនឹងចៅបណ្ដើរ លោកស្រីពេជ ប៊នថា ក៏ចង់ប្រកបមុខរបរលក់នំបញ្ចុកនៅមុខផ្ទះនេះដែរ តែដោយសារផ្លូវមានសភាពហុយហើយមានឡានធំៗផងនោះ លោកស្រីក៏ផ្អាកគម្រោងនេះវិញ ហើយសំណូមពរឲ្យអាជ្ញាធរពាក់ព័ន្ធជួយពន្លឿនក្នុងការជួសជុលផ្លូវនេះឲ្យបានឆាប់រហ័ស។

លោកស្រីថា៖ «ខ្ញុំមកពីខេត្តស្វាយរៀង​ មក​តាម​កូន​ គាត់​ធ្វើ​រោងចក្រ​​ ប្ដី​គាត់​ទៅ​បើក​ឡាន​នៅខេត្ត​ក្រចេះ​ ទៅ​យូរដែរ​ហើយ បើ​កុំ​ហ៊ុយ​ចៅ​ធំ​តិច​ដាក់​លក់​នំ​បញ្ចុក​ដែរ​ ​លើក​នំ​គេ​មក​លក់​។ ចង់​សំណូម​ពរ​ឱ្យ​ធ្វើ​ផ្លូវ​ថ្នល់​ ឱ្យ​ជិះ​ស្រួល​ចឹង​ហាស​អូន​ ពេល​ភ្លៀង​មក​លិច​ទៀត​»។

ប្រជាពលរដ្ឋមួយរូបទៀតដែលជាអ្នកលក់ដូរជាប់នឹងផ្លូវបេតុងមួយនេះគឺលោកស្រីមុំ បានឲ្យដឹងថា ផ្លូវនៅខាងមុខផ្ទះលោកស្រីនេះ រងការខូចខាតយូរណាស់មកហើយ ដោយមិនមានឃើញអាជ្ញាធរណាមកឈឺឆ្អាល ឬធ្វើការជួសជុលអ្វីនោះទេ ហើយប្រធានភូមិក៏ដឹងពីបញ្ហានេះដែរ ហើយនៅខែធ្លាក់ភ្លៀងវិញផ្លូវនេះមានសភាពលិចទឹកបង្កការលំបាកក្នុងការធ្វើដំណើទៅមកយ៉ាងខ្លាំង។

លោកស្រីបានបន្តថា ពេលខ្លះមានឡាន និងរ៉ឺម៉កធីងធោងរកកល់នឹងក្រឡាប់ ឬពេល​ខ្លះ​ក្រឡាប់តែម្ដង។

លោកស្រីថា៖ «ផ្លូវ​ហ្នឹង​ខូច​ខាត​យូ​ហើយ​អត់​មាន​អាជ្ញា​ធរ​ជួស​ជុល​ផង​។ ឥឡូវ​អត់​មាន​ទឹក​លិច​ អត់​អី​ទេ​ បើ​ខែ​ទឹក​លេចវិញ​ ឡើ​ង​លេច​ពេញ​ហ្នឹង​ចឹង​។ ប្រព័ន្ធ​ទឹក​វា​អត់​ទៅ​មុខ​ រ៉ឺម៉កក្រឡាប់​ច្រើន​ នៅ​ហ្នឹង​បើ​មាន​អី​ថត​ៗ ចាំតើ​មើល​ទៅ​​​​ ក្រឡាប់ភីងៗ​ សូម្បី ​ល្ងាច​តិច​រ៉ឺម៉ក​អ៊ី​លក់​ត្រី​ហ្នឹង​ លើក​សឹង​ពីរថ្ងៃ»។

មានមុខរបរជាអ្នកលក់សាច់គោអាំង ស្រ្តីវ័យ ៣៥ឆ្នាំរូបនេះបានបន្តទៀតថា លោកស្រីចង់បានផ្លូវល្អដើម្បីងាយស្រួលក្នុងការធ្វើដំណើរ និងប្រកបរបរចិញ្ចឹមជីវិត ហើយបើប្រធានភូមិដើររៃលុយដើម្បីជួសជុល ក៏លោកស្រីសុខចិត្តចូលរួមជួយដែរ។ លោកស្រីបានបន្តថា លោកស្រីនិងប្រជាពលរដ្ឋ ៣គ្រួសារផ្សេងទៀតមានបំណងសហការគ្នាទិញអាចម៏ដីមកចាក់បំពេញបរិវេណផ្លូវមុខផ្ទះដែរ តែទាល់តែសួរនាំមេភូមិសិន ហើយទទួលភ្លើងខៀវពីមេភូមិទើបហ៊ានធ្វើ។

លោកស្រីបាននិយាយថា៖ «បើជួលគេ​ចាក់​មួយឡាន​៥០ដុល្លារ​ ហើយមាន​លទ្ធភាព​ចាក់​តែ​កន្លែង​ហ្នឹង​ទេ (មុខផ្ទះ)​ ហើយ​តាម​ដំណើរ​ចឹង​សិន​ទៅ​ តែ​អត់មាន​លទ្ធភាពចាក់​ទាំងអស់ទេ ចង់ចាក់៣នាក់​ហ្នឹង​ តែមុន​ទៅ​ចាក់​ទាល់​តែ​ទៅ​សួរ​ប្រធាន​ភូមិសិន​»។

បន្ទាប់​ពី​ឆ្លងផ្លូវ​ក្រហូង ពោរពេញ​ទៅ​ដោយ​ទឹក​ដក់​ ពេល​ខ្លះ​សុំ​ឱ្យ​គេ​ជួយ​រុញ​ម្ដងៗ ​​អ្នក​បើក​រឺម៉ក​ដឹក​ធូប​ម្នាក់​ លោក​វាសនា លីន​ ​បាន​លើក​ឡើង​ថា​ផ្លូវ​ហ្នឹង​ពិបាក​ក្នុង​ការ​ធ្វើ​ដំណើរ​។

លោក​បានមាន​សំណូមពរថា​ «យូរៗជិះកាត់​ម្ដង់​ដែរ​ អត់ចង់​ហ៊ាន​មក​ដែរ​ឃើញ​ផ្លូវ​ពិបាក ផ្លូវ​កែង​ហ្នឹង​ពិបាក​ខ្លាំង​ដែរ​ ខ្ញុំចង់​ឱ្យ​ជួសជុល​ផ្លូវ​ក្នុង​ការ​ធ្វើ​ដំណើរ​បាន​ស្រួល​ ក៏​វា​ល្អ​ម្យ៉ាង​ដែរ​ បើ​ពិបាក​ចឹង​អាច​ជា​បញ្ហា​គេច​គ្នា»​។

ប្រធាន​សមាគម​គណនេយ្យ​សង្គមកម្ពុជា​ លោក​សន ជ័យបានប្រាប់​ Newsroom Cambodia ថាការ​សាង​សងផ្លូវ​នៅ​ប្រទេស​កម្ពុជា​មានសភាព​យឺត​យ៉ាវ មិន​សូវគិត​ដល់​សុខភាព​ប្រជាពលរដ្ឋ​ ហើយ​បញ្ហា​ផ្លូវ​នេះ​ដែរ​នឹង​បន្ថែម​ផល​វិបាក​លើ​សុខ​ភាព​ប្រជា​ពលរដ្ឋ​អំឡុងពេល​វិបត្តិជំងឺកូវិដដែលមានស្រាប់។

លោកបានលើកឡើង​ថា៖ ​«​ហើយ​ខ្ញុំ​យល់​ថា​បញ្ហា​នេះគួរ​តែ​មាន​ការ​ដោះ​ស្រាយ​រួច​រាល់​យូរ​ណាស់​មក​ហើយ​ អ៊ីចឹង​​រឿង​ដែល​សំខាន់​ដែល​សំខាន់​គឺ​ការ​ដាក់​បញ្ចូល​នៅ​ការ​ ការ​ពារ​សុខ​ភាព​ប្រជា​ពល​រដ្ឋ​»។

«នៅ​ក្នុង​គម្រោង​ហេដ្ឋា​រចនា​សម្ព័ន្ធ​ទាំង​ឡាយ​គួរ​តែ​ត្រូវ​បាន​ពិចារណា​ជា​ពិសេស​ បាទ​យើង​ដឹង​ហើយ​បើ​នៅ​ក្នុង​វិបត្តនេះ​ប្រសិន​បើ​ប្រជាពល​រដ្ឋ​រស់​នៅ​ប្រឈម​ជា​មួយ​បញ្ហា​កូវីដ​ផង​ ហើយ​ប្រឈម​ហ្នឹង​សុខមាល​ភាព​ផង​ ថា​តើ​ការ​ហ៊ុយ​ធូលី​ធ្ងន់​ធ្ងរ​បែបនេះ វា​អាច​ហ្នឹង​ធ្វើ​ឱ្យ​សុខមាល​ភាព​កាន់​តែ​រងគ្រោះ​»។

លោក​បន្តថា​រដ្ឋាភិបាល​គួរតែ​ដោះ​ស្រាយ​បណ្ដោះ​អាសន្ន​លើ​បញ្ហា​ ដើម្បី​កុំ​ប៉ះពាល់​ដល់​សុខភាព​ប្រជា​ពល​រដ្ឋធ្ងន់ធ្ងរ​។

លោកបាន​លើក​ឡើង​ថា​ «ទោះ​បី​ជា​យ៉ាង​ណា​ក៏​ដោយ​ កាលណា​បើ​ផ្លូវ​ហ្នឹង​វា​មាន​បញ្ហា​នៅ​កណ្ដាល​ទី​បែប​នេះ​ អាជ្ញា​ធរ​គួរ​តែ​រក​មធ្យោបាយ​ថ្មី​ថែម​ទៀត​ដើម្បី​ផ្លូវ​ហ្នឹង​ហ៊ុយ​ ឬ​ក៏​រំខាន​ដល់​ការ​រស់​នៅ​របស់​ប្រជា​ពល​រដ្ឋ​ បើ​វាមិន​អាច​ទៅ​មុខ​រួច​គេ​ត្រូវ​រក​មធ្យោបាយ​ដោះ​ស្រាយ​អន្តរកាល​ហ្នឹង​មិន​មែន​ទុក​ឱ្យ​ហ៊ុយ​តាម​តែ​យថាកម្ម​អ៊ីចឹង​ទេ​»។

មេភូមិ​កន្ទោកជើង​ លោកលឹម តូច បានប្រាប់​ Newsroom Cambodia ថាផ្លូវ​​បាទ​សាង​សង​រយៈពេល​ ៦​ឆ្នាំ​ និងមានសភាពខូចខាតធ្ងន់ធ្ងរ ពិសេសមាន​ឡាន​ធំ​ច្រើន​ឆ្លងកាត់។ លោកបន្តទៀតថា​ គម្រោង​ជួសជុលផ្លូវមាន​រួច​មក​ហើយ​តែ​ដោយ​​សារ​តែ​វិបត្តិ​ជំងឺ​កូវីដ​ទើប​មាន​ការ​ផ្អាក​មួយរយៈ។

លោកលើកឡើងថា៖ «​គម្រោង​ពី​ភូមិ​តាកៀប​មក​ គម្រោង​មាន​ហើយ​មក​ដល់​ភូមិ​អង្គ​ ប៉ុន្តែ​គម្រោង​ពង្រីក​ផ្លូវ​អស់​ហើយ​ប៉ុន្តែ​កូវីដ​មក​អាក់​ខាន​មក​វិញ​ មិន​មែន​រដ្ឋា​ភិបាល​អត់​ធ្វើ​ទេ​​ គម្រោង​មាន​តែ​កូវីដ​នែក​ វាអត់​មាន​ថវិកា»។

អភិបាលខ័ណ្ឌកំបូល លោក​ឃឹម ស៊ុនសូដា បានប្រាប់​ Newsroom Cambodia ថាអាជ្ញាធរកំពុងតែជួសជុលផ្លូវនេះផងដែរ៕

​

​

លោកសារុន កី បានផ្តល់បទសម្ភាសន៍ជាសំណួរ ចំលើយដល់សិក្ខាកាម Newsroom Cambodia កញ្ញាគង់ រស្មី អំពី ការយល់ដឹងបន្ថែមអំពីការចំណាកស្រុកប្រកបដោយសុវត្ថិភាព ទោះបីស្ថិតក្នុងកាលៈទេសៈណាក៍ដោយ   ​ជាពិសេសស្ត្រី និង​កុមារ។

Q: តើលោកយល់យ៉ាងណាដែលចំពោះការចំណាកស្រុកនៅក្នុងប្រទេសកម្ពុជា?

A: ការធ្វើចំណាកស្រុករកការងារ គឺជាកត្តាជម្រុញយ៉ាងសំខាន់នៃកំណើនសេដ្ឋកិច្ច និងការកាត់បន្ថយភាពក្រីក្រទាំងនៅក្នុងប្រទេសកំណើត និងប្រទេសគោលដៅនៅក្នុងបណ្តាប្រទេសអាស៊ាន។ក្រសួងការងារ និងបណ្តុះបណ្តាលវិជ្ជាជីវៈ ប៉ាន់ប្រមាណថា ប្រជាជនកម្ពុជាជាងមួយលាននាក់ធ្វើការក្រៅ ប្រទេស ដូចជាប្រទេសថៃ ម៉ាឡេស៊ី កូរ៉េ និងជប៉ុន។ ទោះបីជាជនចំណាកស្រុកកម្ពុជាមិនមែនជាក្រុមដែលមានចំនួនច្រើនជាងគេក៏ដោយ ក៏ពួកគេជាក្រុមដែលងាយរងគ្រោះជាងគេក្នុងចំណោមជនចំណាកស្រុកមកពីបណ្តាប្រទេសអាស៊ាន។

ដោយសារតែខ្វះព័ត៌មាន ការផ្តល់សេវារបស់រដ្ឋាភិបាលកម្ពុជានៅមានកម្រឹត (រួមទាំងស្ថានទូតកម្ពុជាប្រចាំប្រទេសថៃ) ការត្រួតពិនិត្យមិនបានដិតដល់ចំពោះទីភ្នាក់ងារជ្រើសរើសពលករ និងនិយោជក និងទំនោរស្ទាក់ស្ទើរក្នុងការទាក់ទងអាជ្ញាធរដើម្បីជួយជនចំណាកស្រុកកម្ពុជាភាគច្រើនដែលទទួលរងនូវការរំលោភបំពាន និងការកេងប្រវ័ញ្ច។

ដោយសារការចំណាយខ្ពស់ រយៈពេលយូរ និងភាពស្មុគស្មាញក្នុងការឆ្លងកាត់បណ្តាញទ្វេភាគី ដែលមានស្រាប់សម្រាប់ការធ្វើចំណាកស្រុក ពួកគេភាគច្រើនត្រូវបានជួលឱ្យធ្វើការក្នុងស្ថានភាពមិនប្រក្រតី។

Q: តើអ្វីជាបញ្ហាប្រឈមនៃជនចំណាកស្រុក ដែលពួកគាត់បានជួបប្រទះ?

A: ដោយសារតែការរីករាលដាលនៃជំងឺកូវិដ ១៩ ពលករចំណាកស្រុកកម្ពុជារាប់ម៉ឺននាក់ ភាគច្រើននៅក្នុងប្រទេសថៃ បានបាត់បង់ការងារ ហើយបង្ខំចិត្តវិលត្រឡប់មកស្រុកកំណើតទាំងគ្មានប្រាក់ ដោយសារតែអត់មានការងារធ្វើ និងការរឹតបន្តឹងរបស់រដ្ឋាភិបាលថៃ ដើម្បីទប់ស្កាត់ការរីករាលដាល។

Q: តើធ្វើយ៉ាងណាដើម្បីធ្វើការចំណាកស្រុកប្រកបដោយសុវត្ថិភាព?

A: បើអ្នកចង់ធ្វើចំណាកស្រុកទៅក្រៅប្រទេស អ្នកត្រូវទៅដោយស្របច្បាប់ បើមិនដូច្នោះទេ អ្នកអាចនឹងមានគ្រោះថ្នាក់។ វិធីសំខាន់តែមួយគត់ដើម្បីកាត់បន្ថយគ្រោះថ្នាក់ទាំងនោះ គឺការធ្វើចំណាកស្រុកដោយស្របច្បាប់ហើយដើម្បីធ្វើចំណាកស្រុកប្រកបដោយសុវត្ថិភាពអ្នកត្រូវមានអាយុ ១៨ ឆ្នាំឡើងទៅ ទៅកាន់មន្ទីរការងារ និងបណ្ដុះបណ្ដាលវិជ្ជាជីវៈក្នុងខេត្តព្រះអ្នករស់នៅ ដើម្បីពិភាក្សាជាមួយនឹងមន្ត្រីមជ្ឈមណ្ឌលការងារ អំពីការធ្វើចំណាកស្រុកប្រកបដោយសុវត្ថិភាព។

ប្រើប្រាស់សេវាក្រុមហ៊ុនជ្រើសរើសពលករ ដែលណែនាំដោយមន្ទីរការងារ និងបណ្ដុះបណ្ដាលវិជ្ជាជីវៈ។ មន្ទីរការងារអាចដឹងថាក្រុមហ៊ុនជ្រើសរើសពលករមួយណាដែលល្អ ត្រឹមត្រូវ មិនបោកប្រាស់។

ធ្វើលិខិតឆ្លងដែន។​ លិខិតឆ្លងដែនគឺជាឯកសារអត្តសញ្ញាណមួយដ៏សំខាន់សម្រាប់ពលករចំណាកស្រុកទាំងឡាយ ដូច្នេះអ្នកត្រូវទៅធ្វើលិខិតឆ្លងដែនជាដាច់ខាតមុននឹងសម្រេចចិត្តធ្វើចំណាកស្រុក។

សម្របសម្រួលជាមួយក្រុមហ៊ុនជ្រើសរើសពលករស្របច្បាប់ដើម្បីប្រាកដថាអ្នកមានឯកសារគ្រប់គ្រាន់ អ្នកត្រូវមានឯកសារដូចជា សំបុត្រធ្វើដំណើរ កាតពលករកម្ពុជាធ្វើការក្រៅប្រទេស លិខិតអនុញ្ញាតឲ្យធ្វើការងារ លិខិតឆ្លងដែន ទិដ្ឋាការការងារ កិច្ចសន្យាការងារ។

ទទួលការបណ្ដុះបណ្ដាលអំពីការធ្វើចំណាកស្រុកដោយសុវត្ថិភាព មុនពេលចេញដំណើរទៅធ្វើការនៅក្រៅប្រទេស អ្នកគួរទទួលបាននូវវគ្គបណ្ដុះបណ្ដាលអំពីការធ្វើចំណាកស្រុកដោយសុវត្ថិភាព ពីភ្នាក់ងាររកការងារឱ្យធ្វើរបស់អ្នក។

Q: យើងបានដឹងហើយថា ស្ត្រី និងកុមារមានបញ្ហាប្រឈមខ្លាំង តើលោកគិតថា តើត្រូវធ្វើយ៉ាងណាដើម្បី កាត់បន្ថយបញ្ហានេះទៅលើស្ត្រី?

A: ជាការពិតណាស់ហើយថាស្ត្រី និងកុមារ គឺជាជនងាយរងគ្រោះចំពោះការធ្វើចំណាកស្រុក ប្រសិនបើការធ្វើចំណាកស្រុករបស់ពួកគាត់ ដោយមិនស្របច្បាប់។ ដូច្នេះដើម្បីកាត់បន្ថយហានិភ័យ សម្រាប់ស្ត្រីនិងកុមារ ស្ត្រីទាំងឡាយដែលមានបំណងធ្វើចំណាកស្រុក ដាច់ខាតត្រូវតែប្រាកដថា ធ្វើចំណាកស្រុកដោយស្របច្បាប់ ដោយមានឯកសារគ្រប់គ្រាន់។ ពីព្រោះនៅពេលដែលពួកគេទៅដោយស្របច្បាប់ ដោយសុវត្ថិភាព មានន័យថាពួកគេនឹងទទួលបាននូវសេវាផ្សេងៗដែលអាជ្ញាធរថៃ ក៏ដូចជានិយោជក នឹងផ្ដល់ឱ្យ ក្នុងពេលដែលពួកគាត់ស្នាក់នៅ និងធ្វើការនៅតាមក្រុមហ៊ុននៅក្នុងប្រទេសថៃនោះ។

Q: តើអ្វីជាសំណូមពរ និងជាសារចុងក្រោយរបស់បងទៅកាន់ អ្នកដែលកំពុងអាន អំពីការធ្វើចំណាកស្រុក ក៍ដូចជាការការពារខ្លួន?

A: ចំពោះយោបល់របស់ខ្ញុំ និងជាសារចុងក្រោយរបស់ខ្ញុំ ខ្ញុំសូមផ្ដាំផ្ញើថាប្រជាពលរដ្ឋទាំងឡាយដែលមានបំណងធ្វើចំណាកស្រុកទៅធ្វើការងារក្រៅប្រទេស ដាច់ខាតត្រូវតែទៅដោយស្របច្បាប់ មានន័យថាមានឯកសារគ្រប់គ្រាន់ដូចដែលបានរៀបរាប់ខាងលើ៕

អ្នកស្រី​ណាត់​ ត្រី​​ឌី​យ៉ាស​ ៤០ឆ្នាំ និងលោក​ឌិន​ ស្គាលលេះ អាយុ៤២ បាន​និយាយថា​ទិន្ន​ផល​ត្រី​ចាប់​ផ្ដើម​ថយ​ចុះ​ពី​មួយ​ឆ្នាំ​ទៅ​មួយ​ឆ្នាំ​ ដោយ​​កាល​ពី​ប្រមាណ​ជិត​ដប់​ឆ្នាំ​មុន ​អាច​រក​បាន​ក្នុង​មួយ​ថ្ងៃ​ខ្ទង់ ​១០០​គីឡូ​ ប៉ុន្តែ​ឥឡូវ​អាច​រក​ត្រី​បាន​សឹង​តែ​មិន​បាន​ ១០​គីឡូផង។

លោក​ស្គាលលេះ​ បាន​និយាយ​មួយៗភ្ជាប់​ជាមួយ​ទឹក​មុខ​ស្រងូត​ស្រងាត់​ថា៖​ «ឥឡូវ​តាំង​ពី​ខែ​ទឹក​ឡើង​មក​នេសាទ​មួយ​ថ្ងៃ​មិន​ដល់​១០​ម៉ឺន​ផង​ហ្នឹង​ កាល​ពី​មុន​រក​បាន​១០០​គីឡូ​យ៉ាង​​តិច​ តែ​តម្លៃ​វា​ក៏​ថោក​ដែរ​ខ្ទង់​១០០០ ហើយ​ថ្លៃ​អស់​ហើយ​៣០០០​ហ្នឹង​»។

គ្រួសារនេសាទមួយនេះគឺស្ថិតក្នុងចំណោមអ្នកនេសាទជាច្រើនផ្សេងទៀតដែលត្រូវបានសម្ភាសនាពេលថ្មីៗនេះថា ពួកគាត់បានជួបការលំបាកក្នុងការនេសាទ ហើយអ្នកផ្សេងទៀតក៏បានពិចារណាថាឈប់ធ្វើនេសាទផងដែរដើម្បីរកការងារសំណង់ និងលក់បន្លែ។

ព្រះ​អាទិត្យ​រៀប​នឹង​អស្ដង្គតចាំង​លើ​ផ្ទៃ​ទឹក​ទន្លេ​បញ្ចេញ​នូវ​ពន្លឺ​ព្រិច​ៗ​ ពណ៌​លឿង​ឆ្អិន​ឆ្អៅ​ គួរ​ជា​ទី​គយគន់​ ​មនុស្ស​ម្នា​នាំគ្នា​មក​ធ្វើលំហាត់​ប្រាណ​ លំហែអារម្មណ៍​​ គយ​គន់​ទិដ្ឋភាព​ស្រស់​ត្រកាល​តាម​បណ្តោយ​សួន​ច្បារទល់​មុខអគារ​ខ្ពស់​ស្កឹម​ស្កៃ​ពណ៌ពងមាន់​កំពុង​ឈរ​បង្អួត​ខ្លួន​នៅ​ខាង​ត្រើយ​ម្ខាង។

​​មនុស្សជាច្រើនស្គាល់កន្លែងនេះ​ថា​ជា​សណ្ឋាគារសុខា ដែល​ជា​លំដាប់​ផ្កាយ​ប្រាំ​ ព័ទ្ធទៅ​ដោយ​មនុស្ស​ម្នា​ជាច្រើន​ ខ្លះ​កំពុង​ធាក់​កង់​ ខ្លះ​កំពុង​ហាត់​ប្រាណ​ ដោយ​ដើរ​ដាក់​កាស​ស្តាប់​តន្រ្តី​បណ្តើរ​ ភ្នែក​សំឡឹង​មើល​ទេសភាព​តាម​បណ្តោយ​ទន្លេ​មេគង្គ​ ខណៈទូកនេសាទតូចៗជាង ១០​​ ​ចត​ប្រប​នឹង​ច្រាំង​ទន្លេ។

អ្នក​ខ្លះ​កំពុង​ជជែក​គ្នា​លេងក្នុងទូក​ ខ្លះ​កាន់​មង​ ទាំង​ដែល​ទូក​កំពុង​យោល​យោគ​ចុះ​ឡើង​តាមកម្លាំង​នៃ​រលក​ទឹក​ដោយ​ខ្យល់​បក់​ខ្លាំង​ៗ​។ ​ពួកគាត់​ហាក់​មិន​​ពុល​នឹង​រលក​នោះ​ទាល់តែ​សោះ​។

លោក​ស្គាលលេះ​បាន​លើក​ឡើង​ថា​មូល​ហេតុ​ចំបង​ដែល​ធ្វើ​ឱ្យ​ផល​ត្រី​ធ្លាក់​ចុះ​នេះ​មាន​ដូច​ជា​ ផ្ទៃ​ទឹក​ទន្លេ​រាក់​ និង​មាន​ការ​បាក់​ចាំង​ទន្លេជា​ដើម​។​

លោក​បាន​បញ្ជាក់​​ថា​៖ «តាម​ខ្ញុំសង្កេត​មើល​ទឹក​ហ្នឹង​រាក់​ កាល​ណា​តែ​ទឹក​នេសាទរាក់​ត្រី​ចុះ​អត់​ទៅ​ដល់​ទន្លេសាប អ៊ីចឹង​វា​រស់​នៅ​តាម​ៗ​ហ្នឹង​ចឹង​គេ​នេសាទ​អស់​ហើយ​ ទឹក​រាក់​មែន​ទែន​អាច​ឈរ​ដល់​»​។​​

ស្រដៀង​គ្នា​នេះ​ដែរ​ លោក​ងួត​ វុធ្ធី​ មាន​អាយុ​៣០ឆ្នាំ ដែល​ជា​អ្នកនេសាទ​តាំង​ពីតូចដោយ​​រៀន​ចេះ​ពី​ឪពុក​​ បាន​ប្រាប់​ Newsroom Cambodia ថាប៉ុន្មាន​ឆ្នាំ​មក​នេះ​ទិន្នផល​ត្រី​មាន​ការ​ធ្លាក់​ចុះ​ហើយ​ ក្នុង​ស្ថាន​ភាព​មិន​ប្រាដកប្រជា​បែប​នេះ​លោក​ជ្រើសរើស​ការ​ស៊ីឈ្នួល​ឱ្យ​គេ​ដើម្បី​ដោះ​ស្រាយ​ជីវភាព​។

លោកបាននិយាយ​បណ្ដើរ​ យោលអង្រឹងកូនបណ្ដើរថា​ «មួយ​រយៈ​ហ្នឹង​អត់​សូវ​មាន​ត្រី​មាន​តិចតួច​ បាន​តែ​មួយ​ហូប​ៗ​ចឹង​វា​អត់​សូវ​បាន​ច្រើន​ មួយ​ថ្ងៃ​ពីរ​ បី​គី​ឡូ​ប៉ុន្នឹង​ អត់​ដែល​បាន​ច្រើន​ដូច​មុន​ ប៉ុន្មាន​ឆ្នាំ​មុន​ត្រី​ច្រើន​កាល​មុន​រាយ​មង​ ១០ ទៅ ​១៥​ម៉ឺន ឥឡូវហ្នឹងរក​តែ​មួយ​ខែ ​ពីរ​ខែ​ ដើរ​បាញ់​ថ្នាំ​ស្វាយ​គេ​ កាត់​ស្មៅ​ឱ្យ​គេ​ យើង​រក​បាន​មួយ​ឆាវ​ៗ​តិច​តួច​ មិន​មែន​រក​បាន​ រក​បាន​រហូត»។

លោកដដែល​ ដែលជា​អ្នក​ស្ថិតនៅ​ឃុំស្វាយជ្រំ  ស្រុកខ្សាច់កណ្ដាល ខេត្តកណ្ដាល លើក​ឡើង​ថា​មូល​ហេតុ​ដែល​ទិន្នផល​ត្រី​ថយ​ចុះ​បែប​នេះ​មក​ពី​មូល​ហេតុ​មួយ​ចំនួន​ដូចជា​ មានកប៉ាល់ឆ្លងកាត់​ច្រើន​ដែល​ធ្វើ​ឱ្យ​រហែក​មង​ និង​មាន​កំណាត់​ឈើ​ សម្រាម​នៅ​ពេញ​ទន្លេ​។

អ្នក​ស្រីរស់ ម៉ាស់ ដែល​ជា​ជន​ជាតិ​ឥ​ស្លាម​​ ហើយ​ក៏​អ្នក​នេ​សាទ​ត្រី​ដែល​ស្ថិត​នៅ​ផ្សារ​​ច្រាំង​ចម្រេះ​ ខណ្ឌឬស្សីកែវ បានប្រាប់ Newsroom Cambodia ថាអ្នក​ស្រី​រស់​នៅ​ជា​មួយ​មុខ​របរ​នេ​សាទ​ត្រី​នេះ​តាំង​ពី​អ្ន​កស្រី​ធំ​ដឹង​ក្ដី​មកម្លេះ​។

អ្នក​ស្រី​បាន​បញ្ជាក់​ថា មួយ​ឆ្នាំ​ចុង​ក្រោយ​នេះ​កាន់​​តែ​មាន​ភាព​លំ​បាក​ជា​ខ្លាំង​ក្នុង​ការ​នេ​សាទ​ ដោយ​សារ​តែ​ខ្សត់​ត្រី​​ធ្លាប់​​តែ​​រដូវ​​នេះ​​មាន​​ទូក​នេ​សាទ​​ចេញ​ច្រើន​​បែរ​​មក​ឆ្នាំ​​នេះ​គ្មាន​អ្នក​ណា​ចេញ​នេ​សាទ​ទៀត​នោះ​ទេ ហើយ​ការ​ខ្សត់​ត្រី​នេះ​ប្រ​ហែល​មក​ពី​ការ​​ប្រែ​ប្រួល​អា​កាស​ធាតុ​។

អ្នកស្រីបានបន្តថា៖ «សម្រាប់តែឆ្នាំនេះទេដែលពិបាករកត្រីកូន​ចេញ​ទៅ​រករាល់ថ្ងៃរកមួយថ្ងៃពេញពេល​មកវិញរកត្រីបានត្រឹម៤-៥ត្រីតែប៉ុណ្ណោះស្ទើតែរកមួយ​សម្លមិនបាន​ផង​ តែបើប្រៀបធៀបទៅ៥-៦ឆ្នាំមុនខុសគ្នាឆ្ងាយណាស់ពីមុនសម្បូរហើយរកបានសម្រាប់លក់ដូរទៀតផង ភ្ញៀវវិញមកយកដល់ៗកន្លែងម៉ង់»។

អ្នកស្រីវ័យ៥៨ឆ្នាំរូបនេះបានបន្ថែមថា ក្រៅពីរកក្នុងភូមិសាស្ត្ររបស់អ្នកស្រីមិនបានអ្នកស្រីក៏ហ៊ានទៅនេសាទកន្លែងណាផ្សេងទៀតគ្រប់​ជន​ជាតិ​ចាម​ដែល​រស់​នៅ​ទី​នោះបាន​​ត្រឹម​រាយ​មងក្នុង​បរិ​វេណ​នេះ​​ដោយសារ​តែមិនស្គាល់ពីទីតាំងកន្លែង​ផ្សេង​ច្បាស់ហើយបានត្រឹមតែធ្វើការនេសាទជុំវិញដែលខ្លួនឯងកំពុងរស់នៅ។

អ្នកស្រីបានលើកឡើងថា៖​ «បើនៅ​តែពិបាកនេសាទដូចសព្វថ្ងៃនេះ ខ្ញុំប្រហែលឈប់នេសាទហើយដើរធ្វើការសំណង់ ឬបះបន្លែបន្តិចបន្ទួចលក់វិញដើម្បីដោះស្រាយបញ្ហាក្នុងការរស់នៅ»។

អ្នកស្រីញែម ផល្លី អាយុ៣៨ឆ្នាំ ជាអ្នកនេសាទនៅ ភូមិផ្សារព្រែកក្ដាម ឃុំកោះចិន ស្រុកពញ្ញាឮ ខេត្តកណ្តាល បានប្រាប់ Newsroom Cambodia ពីមូលហេតុការនេសាទត្រីក្នុងឆ្នាំនេះថាមិនបានគឺដោយសារខ្យល់ខ្លាំង និងទឹកឡើងជាលំដាប់។

អ្នក​ស្រី​​បាន​បន្យល់​ថា បញ្ហា​ទឹក​ឡើង​ខ្យល់​ចាប់​ផ្ដើម​បក់​ខ្លាំង ​ចក​ កំ​ប្លោក ​អណ្តែត​ ធ្វើឲ្យ​មាន​ការ​លំបាក​ក្នុងការ​នេសាទ​ ពិសេស​សម្រាប់​​រាយ​មង ទោះ​ខែ​នេះជា​ខែ​ដែល​គេ​បិទ​នេសាទក្ដី ​តែ​បិទ​សម្រាប់​តែ​ត្រី​តូចៗ​ប៉ុណ្ណោះ សម្រាប់​ត្រី​ធំ​គេ​បន្តនេសាទតាមធម្មតា​ ហើយ​វា​ក៏​អាច​ប៉ាន់​ស្មាន​បាន​ថា​បរិមាណ​ត្រី​ឆ្នាំ​នេះ​ឡើង​ឬក៏​ចុះ​។

អ្នកស្រីបានបន្តថា «ឆ្នាំនេះរកមួយថ្ងៃបានត្រីត្រឹមតែ ២គីឡូហ្នឹងអស់ បើប្រៀបធៀបទៅឆ្នាំមុនៗមួយថ្ងៃ រកបានប្រហែល១ ០គីឡូ បញ្ហារកត្រីមិនបានមិនមកពីខ្សត់ត្រីខ្លាំងពេកនោះទេតែបញ្ហាធំរបស់ ខ្ញុំមកពីខ្យល់ខ្លាំងធ្វើឲ្យចេញទូកទៅនេសាទពុំបាន ក្នុងឆ្នាំមុនកាលដែលសម្បូរត្រីក្នុងមួយថ្ងៃអាចរកប្រាក់ចំណូលបានជិត ២០ម៉ឺន តែសម្រាប់ឆ្នាំនេះគឺចប់ហ្មង រកតែ ៥ម៉ឺនក្នុងមួយថ្ងៃ មិនបានផង»។

ជា​ស្រ្តី​ដែល​មាន​កូន​ ៦​នាក់​នៅ​ក្នុង​បន្ទុក​បាន​បន្ថែម​ថា «ដំណោះស្រាយក្នុងការរកប្រាក់ចំណូលផ្គត់ផ្គង់គ្រួសារពឹងផ្អែកលើការនេសាទនេះតែឥឡូវកាន់តែពិបាក ខ្ញុំនិងសម្រេចឱ្យកូនៗច្បង ២នាក់ ទៅដើរធ្វើការនៅខាងក្រៅដើម្បីដោះទាល់»។

លោក​វេង សាខុន ​រដ្ឋមន្រ្តី​ក្រសួង​កសិកម្ម​​ រុក្ខា​ប្រ​មាញ់​ និង​នេសាទ​ បានលើក​ឡើង​ថា អ្នក​នេ​សាទ​មាន​ការ​​កើន​ឡើង​រួម​ជា​មួយ​វិ​ធី​សាស្រ្ត​នៃ​ការ​ចាប់​ត្រី​មាន​បច្ចេក​ទេស​ខ្ពស់​ ​និង​បទ​ល្មើស​ច្រើន​​។

លោកបាន​​បន្ថែម​ថា ការ​ប្រែ​ប្រួល​បរិយា​កាស​ របប​ទឹក​ជំ​នន់​​ និង​ការ​ប្រែ​ប្រួល​នៃ​ការ​ប្រើ​​ប្រាស់​ដី​ និង​លំ​នៅ​ដ្ធាន​និង​កក្ដា​មួយ​ចំ​នួន​ទៀត​។

លោក​បាន​បញ្ជាក់​ថា​៖ «​តម្រូវ​ការ​ត្រី​មាន​ការ​កើន​ឡើង​ដោយ​សារ​កំ​ណើន​ប្រ​ជា​ជន​ សុខ​សន្តិ​ភាព​ និង​កំ​ណើន​សេដ្ធ​កិច្ច​ល្អ​ក្នុង​រយះ​ពេល​ជាង​២០​កន្លង​ទៅ​»។

លោកឱម សាវ៉ាត នាយកប្រតិបត្តិ​សម្ព័ន្ធ​ដើម្បី​អភិរក្ស​ធនធាន​ជលផល​ បាន​បញ្ជាក់​ប្រាប់​ Newsroom Cambodia ថាការ​នេសាទ​ដែល​ប្រើ​ប្រាស់​ឧបករណ៍​ខុស​ច្បាប់ ​ធ្វើ​ឱ្យ​ស្ទះ​ផ្លូវ​របស់​ប្រភេទ​ត្រីមួយ​ចំនួន​​ទៅ​ពង​​បាន​​ ​​គម្រោង​អភិវឌ្ឍន៍នានារួមមាន​ ការ​បូម​ខ្សាច់ គម្រោង​ទំនប់​វារី​អគ្គិសនី​។

បូក​រួម​ទាំង​ ​ភាព​មិន​ប្រក្រតី​នៃ​លំហូរទឹក​ ដោយ​នៅ​រដូវ​ប្រាំង​បែរ​ជា​មាន​ទឹក​ច្រើន​ ផ្ទុយ​មក​វិញ​នៅ​រដូវ​វស្សាបែរ​ជា​មាន​កម្រិត​ទឹក​តិច​ទៅ​វិញ​​ ដោយសារការ​ប្រើ​ប្រាស់​​ទំបន់​វារី​អគ្គិសនីដែល​ត្រូវ​ការ​ទម្លាក់​ទឹក​នារដូវ​ប្រាំង​ ទាំង​នេះ​សុទ្ធសឹង​ជា​ដើម​ចម​នៃ​ការ​ខ្សត់​ត្រី​ធម្មជាតិ​។ នេះយោងតាមការអះអាងរបស់លោក​លោក​ឱម សាវ៉ាត។

​លោក​ឱម សាវ៉ាត បាននិយាយថា «កាលណាមាន​ទំនប់​ច្រើន​ គឺ​ស្ទាក់​ទឹក កាលណាស្ទាក់ទឹក​វា​ធ្វើ​ឱ្យ​បម្រែបម្រួល​កម្ពស់ទឹក​។ ធម្មតា​នៅ​ក្នុង​ខែ​កក្កដា ឬ ខែ​សីហា កញ្ញា គឺ​ជា​ពេល​វេលា​ដែល​រលាយទឹក​កក​នៅ​ភ្នំទីប៉េ ហូរធ្លាក់​មក​តំបន់​ទំនាបទន្លេមេគ្គង​ខាង​ក្រោម​ បឹង​ទន្លេសាប​យើង​»។

ពី​ដើម​ឡើយ​អត់មានទំបន់​វារី​អគ្គិសនី​ច្រើន​ទេ​ ប៉ុន្តែ​ឥឡូវ​នេះ​វាមាន​ច្រើន​។ អញ្ចឹង​ហើយ​មាន​ការ​ប្រែ​ប្រួលហើយ​កម្ពស់​ទឹក​ […] ខ្មែរយើង​ យើង​ធ្វើ​(ទំបន់​វារីអគ្គិសនី​) តែ​១ ទេ​ ប៉ុន្តែ​វៀត​ណាម​ធ្វើដល់​ទៅ​៦​ »។ នេះ​យោងតាម​លោក​ឱម សាវ៉ាត ​។

អ្នក​ជំនាញ​រូប​នេះបាន​យល់​ឃើញ​ថា​ ការ​ធ្លាក់​ចុះ​​ទិន្នផល​ត្រី​នារដូវ​កាល​នេះ​ថា ក៏ដោយសារជា​រដូវ​បិទ​នេសាទ​ផងដែរ ពីព្រោះ​រដ្ឋាភិបាល​អនុញ្ញាត​ឱ្យ​នេសាទ​ដោយ​ប្រើ​មង ​មាន​សំណាញ់​ត្រឹម​ ២ ទៅ​ ៣សង់ទីម៉ែត្រ​ រហូត​ដល់​ថ្ងៃ១ ខែ​តុលា​ ទើប​មាន​ការ​បើក​ឱ្យ​មាន​ការ​នេសាទ​ជា​ធម្មតាវិញ​។

​លោក​ឱម សាវ៉ាត បាននិយាយថាមាន​កំណើន​បទល្មើស​នេសាទ​ ហើយវាចេះ​តែ​បន្ត​កើត​មាន​ឡើង​ដែល​សកម្មភាព​ទាំង​អស់នោះ​រួម​មាន​ ការ​ប្រើ​សំណាញ់​ចាប់​ត្រី​លើស​ពី​ ៥០ម៉ែត្រ ការ​ប្រើ​ប្រាស់​សន្ទូចលើស​ពី​ ១ផ្លែ​ឡើង ដែល​លើស​ពី​ចំនួន​កំណត់ ព្រមទាំង​ការប្រើប្រាស់​ឧបករណ៍​ឆក់​ត្រី​បែប​ក្ តៅ​និង​ត្រជាក់មាន​ការកើនឡើង​។​

លោកម៉ៅ​ ហាក់​ អគ្គនាយករង​ទទួល​បន្ទុក​កិច្ចការបច្ចេកទេស​និង​ជា​ប្រធាននាយក​ដ្ឋាន​ជលសាស្រ្ត​ក្រសួង​ធនធានទឹក​បាន​បញ្ជាក់​ថា​យោងតាមព្រឹត្តិបត្រព្យាករណ៍​ ​ទឹក​នឹង​​ស្រក ស្រកមែន​ ប៉ុន្តែ​មិនមែន​មាន​ន័យ​ថា​ទាបនោះទេ ហើយបានបន្តថាទឹក​ទន្លេ​  ​បើ​ធៀបនឹង​ឆ្នាំ​មុន ​វា​ខ្ពស់​ជាង​​។

លោក​បាន​បន្ត​ថា ស្ថានភាព​កម្ពស់ទឹក​មិន​អាច​គ្រប់គ្រង​បាន​ទេ​ ពី​ព្រោះ​អាស្រ័យទៅ​នឹង​របាយណ៍ទឹក​ភ្លៀង​។ «កម្ពស់ទឹក​នេះ​វា​ឡើង​វា​ចុះ​អញ្ចឹង​ហើយ តិច​វា​ឡើង​វិញ​ហើយ​។ កាលណា​មាន​ភ្លៀង​នៅ​អាង​ទន្លេ​មេគង្គ​ ទឹក​វា​ឡើង​ហើយ​»៕

យោង​តាម​សេចក្តី​ជូន​ព័ត៌មាន​របស់​ក្រសួង​កាល​ពី​ថ្ងៃនៅ​ទី​៤ ខែ​សីហា​ ​ឆ្នាំ​២០២១​នេះ​បាន​ឱ្យ​ដឹង​ថា ករណី​ឆ្លង​វីរុស​កូវីដ-១៩​បំប្លែង​ថ្មី​​ប្រភេទ​ B.1.617-2 (Delta) ទាំង​៣៦​នាក់​នោះ រួម​មាន​​បុគ្គលិក​សុខាភិបាល​ចំនួន​ ៨ ​នាក់​​ភេទ​ស្រី​ចំនួន​២នាក់ និងអ្នក​ភូមិ​ក្នុង​សហគមន៍​ចំនួន​២៨នាក់​​ ភេទស្រី​១៤នាក់​នៅ​រាជធានីភ្នំពេញ​ ឧត្តរមានជ័យ សៀមរាប និង​កំពង់​ធំ។

សេចក្តី​ជូន​ដំណឹង​ដដែល​បាន​បញ្ជាក់ថា​ការ​ចម្លង​ជំងឺ​កូវីដ-១៩​នា​ពេល​បច្ចុប្បន្ន​នេះ​ មាន​សន្ទុះ​ខ្លាំង​លើ​យុវវ័យ ដោយសារ​ក្រុម​នេះ​បាន​ដើរ​ចេញ​ក្រៅ​ផ្ទះ​ច្រើន ឬ​មាន​ការ​ជួប​ជុំ​មិត្តភ័ក្រ្ត​។

គួរ​បញ្ជាក់​​​ថា កម្ពុជា​​បាន​រកឃើញ​​អ្នក​មាន​វិជ្ជមាន​វីរុស​កូវីដ​-១៩​ប្រភេទ​ដែល​តា (Delta) លើ​ពល​ករ​ត្រឡប់​​ពី​ប្រទេស​ថៃ​ អ្នក​ដំណើរ​តាម​យន្តហោះ បុគ្គលិក​សុខាភិបាល និង​អ្នក​ភូមិ​នៅ​ក្នុង​សហគមន៍​​សរុប​ទាំង​អស់​ចំនួន២៦០នាក់ ក្នុង​នោះ​ស្រ្តី​ចំនួន​១២៥​នាក់។ នេះបើតាម​សេចក្តី​​ជូន​ព័ត៌មាន​ខាងលើ​ដដែល៕​

យោង​តាម​សេចក្តី​ជូន​ដំណឹង​របស់​ស្ថាន​ឯក​អគ្គ​រាជ​ទូត​កម្ពុជា​ប្រចាំ​នៅ​សាធារណ​រដ្ឋ​ប្រជា​ធិបតេយ្យ​​ប្រជា​មានិត​ឡាវ​នៅថ្ងៃ​ទី​០៤ ​ខែ​សីហា​ ឆ្នាំ​២០២១​នេះ​បាន​ឱ្យ​ដឹង​ថា​ រដ្ឋា​ភិបាល​ឡាវ​បាន​សម្រេច​បន្ត​វិធាន​ការ​​បិទ​ខ្ទប់​ប្រទេស​ចំនួន​១៥​ថ្ងៃ​បន្ថែម​ទៀត ដោយ​សារ​តែ​​​ករណី​ជំងឺ​ឆ្លង​កូវីដ-១៩​​ក្នុង​សហគមន៍​នៅតែ​បន្ត​រក​ឃើញ​ជា​រៀង​រាល់​ថ្ងៃ​នៅ​តាម​រដ្ឋ​ធានី ខេត្ត​ ក្រុង​ទូទាំង​ប្រទេសលើ​ពលករ​ឡាវ​ដែល​បាន​វិល​ត្រឡប់​មក​ពី​ប្រទេស​ថៃ។

រយៈ​ពេល​នៃ​ការ​បន្ត​បិទ​ខ្ទប់​ប្រទេស​១៥​ថ្ងៃ​នោះ​រាប់​ចាប់​ពី​ថ្ងៃ​ទី​០៣​​-១៨​ ខែ​សីហា ឆ្នាំ​២០២១​តទៅ​។​ នេះ​បើ​តាម​សេចក្តី​ជូន​ដំណឺង​ខាង​លើ​បាន​បញ្ជាក់។

បើ​តាម​សេចក្តី​ជូន​ដំណឹង​​​ខាងលើ​បន្ថែម​​ថា៖ «​មិន​ឱ្យ​​បងប្អូន​ប្រជា​ពល​រដ្ឋ ពលករ​ និស្សិត​ខ្មែរ​ទាំង​អស់​​ទៅ​កាន់​កន្លែង​ដែល​មាន​ហានិភ័យ​ បន្ត​រក្សា​អនាម័យ៣កុំ​ ៣ការពារ​ឱ្យបាន​ល្អ និង​អនុវត្តតាម​​សេចក្តី​ណែនាំ​របស់​រដ្ឋា​ភិបាល​ឡាវ​​ និង​វិធាន​ការ​រាជ​រដ្ឋាភិបាល​កម្ពុជាឱ្យ​មាន​ប្រសិទ្ធិ​ភាព​ខ្ពស់»។

​តាម​ខ្លឹម​សារ​នៅ​ក្នុង​សេចក្តី​ជូន​ដំណឹង​ដដែល​នោះ បាន​បញ្ជាក់​ថា​រដ្ឋា​ភិបាល​ឡាវ​បន្ត​ហាម​ឃាត់​កន្លែង​ផឹកស៊ី កាស៊ីណូ ការ៉ា​អូខែ ក្លឹប​កម្សាន្ត ល្បែង​គ្រប់​ប្រភេទ រោង​ភាព​យន្ត ហាម​ជួប​ជុំ​កុះករ ហាម​លក់​គ្រឿង​ស្រវឹង​ និង​ហាម​មិន​ឱ្យ​ធ្វើ​ដំណើរ​តាម​រថ​យន្ត​និង​យន្ត​ហោះ​ចំពោះ​ពលរដ្ឋ​ដែល​មិន​ទាន់​បាន​ចាក់​ថ្នាំ​បង្ការ​​កូវីដ-១៩។

សេចក្តី​ជូន​ដំណឹង​ដដែល​នោះ​ក៏​បាន​អនុញ្ញាត​ឱ្យ​បើក​ដំណើរ​ការ​នូវ​ផ្សារ​ទំនើប ផ្សារលក់​ដុំ និង​លក់​រាយ ផ្សាររាត្រី ផ្សារ​លក់​ម្ហូប​អាហារ កន្លែង​ហាត់​ប្រាណ ការ​នេសាទ ភោជនីយដ្ឋាន ហាង​កាហ្វេ រមណីយដ្ឋាន​ទេសចរ ហាង​កាត់​សក់ និង​ហាង​កែ​សម្ភស្ស រៀប​ចំ​កិច្ច​ប្រជុំ​ក្រៅ​តំបន់​ក្រហម បើកសាលា​រៀន​នៅ​កន្លែង​ដែល​ពុំ​មាន​ហានិភ័យ​នៃ​ការ​ឆ្លង​ខ្ពស់។

សូម​បញ្ជាក់​ថា បើ​ទោះ​បី​ជា​ថ្នាំ​បង្ការ​ជំងឺ​កូវីដ-១៩​ត្រូវ​បាន​គេ​បើក​យុទ្ធ​នាការ​ចាក់​ទូទាំង​សាកល​លោក​ដើម្បី​ទប់​ស្កាត់​កម្រិត​ឈឺ​ធ្ងន់​ធ្ងរ​នៃ​ជំងឺ​នេះយ៉ាង​ណា​ក្តី​ ករណី​ឆ្លង​ជំងឺ​កូវីដ-១៩​បំប្លែង​ថ្មី​ប្រភេទ ដែលតា (Delta) កំពុង​តែ​គម្រាម​កំហែង​សុខភាព​សាធារណៈ ដោយ​បង្កឱ្យ​ឈឺ​ និង​ស្លាប់​ដោយ​សារ​ជំងឺ​កូវី-១៩​នៅ​តែ​ជា​ក្តី​បារម្ភ ​និង​គ្រោះ​ថ្នាក់​មិន​ទាន់​អាច​គ្រប់​គ្រង​បាន​នៅឡើយ៕

លោកមិន ពៅអង្គុយនៅក្រោមអំពូលភ្លើងខណៈពេលដែលវាបញ្ចេញពន្លឺចាំងជាមួយនឹងក្តារខៀនក្រោមផ្ទះឈើប្រក់ក្បឿងដែលទ្រុឌទ្រោម ដោយទឹកមុខញញឹមជាមួយក្មេងពីរ បីនាក់ឈរនៅជុំវិញតុឈើចាស់ដែលជាថ្នាក់រៀនរបស់គាត់ នៅភូមិពោធិ៍អណ្តែត ឃុំព្រែកស្តី ស្រុកកោះធំ ខេត្តកណ្តាល។

បុរសម្នាក់មានវ័យជាង ៣០ឆ្នាំរូបនេះ ដែលពាក់អាវយឺតដៃខ្លីពណ៍ប្រផះ កំពុងបង្រៀនក្មេងៗ ក្នុងភូមិរបស់គាត់ជាយូរមកហើយ និងបានលើកទឹកចិត្តឱ្យក្មេងៗចូលចិត្តអានសៀវភៅក្នុងគោលបំណងឱ្យពួកគេផ្តោតលើការអប់រំ និងជៀសវាងការប្រើប្រាស់គ្រឿងញៀន។ ក្មេងៗទាំងនោះមកពីជិតៗផ្ទះរបស់គាត់ ហើយសប្បាយចិត្តពេលបានមករៀនម្តងៗ ព្រោះពួកគាត់អាចរំលឹកមេរៀន ហើយអាចលេងសើចសប្បាយជាមួយមិត្តភក្តិផងដែរ។

ខណៈដែលកូវីដ ១៩​​​ បានរាតត្បាតជិត ២ឆ្នាំមកហើយ បង្ខំឲ្យសាលារដ្ឋ និងសាលាឯកជនផ្អាកបង្រៀនផ្ទាល់ មករៀនតាមប្រព័ន្ធអនឡាញវិញ លោកមិន ពៅ​ ក៏បានជួយបង្រៀនក្មេងៗទាំងនោះខ្លះ បន្ទាប់ពីមានការបារម្ភខ្លាំងថាសិស្សជនបទដាច់ស្រយាល​គ្មានលុយក្នុងការទិញទូរសព្ទ័ ឬកុំព្យូទ័រ ដើម្បីរៀនតាមអនឡាននោះទេ គ្មានថវិកាបញ្ចូលលុយទូរសព្ទ័ដែរ និងគ្មានសេវាអ៊ិនធើណែត។

លោកបាននិយាយថា៖ «​ខ្ញុំមានការអាណិតក្មេងៗណាស់ មិនថាក្មេងម្នាក់ ពីរនាក់ រឺបីនាក់នោះទេ វាសឹងតែគ្រប់កន្លែង ប៉ុន្តែយើងមិនអាចជួយបានគ្រប់កន្លែងនោះទេ អ្វីដែលខ្ញុំអាចជួយបានក្មេងៗនៅជិតផ្ទះ ហើយខ្លះជាសាច់ញាតិ ដូចជាក្មួយៗ ប្អូនៗរបស់ខ្ញុំ និងនៅក្នុងភូមិជាមួយគ្នា។ ក្នុងអំឡុងកូវីដនេះ បានផ្អាកមិនអោយទៅរៀននៅសាលា ដោយប្តូរមករៀនតាមអនឡាញវិញ ហើយឃើញថាកាលនៅមិនទាន់កូវីដ ពួកគាត់រៀននៅសាលាផ្ទាល់ផង ការសិក្សារបស់គាត់នៅខ្សោយ ចុះទំរាំតាមអនឡាញនេះទៀត ត្រូវអោយពួកគាត់ចំនាយលុយទិញទូរសព្ទ៏»។

លោកមិន ពៅ ធ្លាប់ជាអ្នកសារព័ត៌មាន និងជាអ្នកវិភាគអស់រយៈពេលជាច្រើនឆ្នាំមកហើយនៅស្ថាប័នសម្លេងប្រជាធិបតេយ្យ (វីអូឌី) មុននឹងលាឈប់កាលពីពេលថ្មីៗនេះដើម្បីក្លាយជាអ្នកសារព័ត៌មានឯករាជ្យមួយរូប។ លោកមិន ពៅ ក៏ជាស្ថាបនិកមួយរូបនៃសម្ព័ន្ធអ្នកសារព័ត៌មានកម្ពុជា ឬហៅកាត់ថាខេមបូចា ផងដែរ។

អ្វីដែលជាបញ្ហារបស់ក្មេងៗដែលលោក មិន ពៅ បានមើលឃើញគឺជាបញ្ហាអ៊ិនធើណែត ដោយសារអត់មានសេវា ដោយត្រូវដើរទៅរកទីកន្លែងដែលសេវាទើបអាចប្រើបាន ពេលខ្លះក្មេងៗទាំងអស់នោះត្រូវដើរទៅខាងក្រោយផ្ទះ ក្រោមដើមឈើ ពេលខ្លះត្រូវអង្គុយហាលថ្ងៃទៀតក៏មានដែរ ពេលណាមានភ្លៀងធ្លាក់ខ្លាំង គឺបានធ្វើអោយគាត់ខកខានក្នុងការរៀនតែម្តង។

លោកបានរៀបរាប់ថា៖ «យើងឃើញថា ពេលដែលយើងប្រជុំម្តងៗ គឺពិបាកក្នុងការនិយាយផង ចុះទំរាំក្មេងៗវិញ ពេលខ្លះកំពុងរៀនៗស្រាប់តែមានភ្លៀងក៏មាន ស្រាប់តែដាច់សេវាអីធើណែតក៏មាន ហើយម្យ៉ាងទៀតការប្រើប្រាស់ទូរសព្ទ៏ដៃរបស់ពួកគាត់នៅមិនទាន់ចេះប្រើទៀត។ អ្វីដែលខ្ញុំជួបប្រទះ គឺខ្ញុំឃើញក្មួយរបស់ខ្ញុំ គាត់ឈររៀនហាលថ្ងៃ ព្រោះនៅទីនោះមានសេវា ពេលខ្លះគាត់ដើរចុះដើរឡើង ដើររកកន្លែងមានសេវាអ៊ិនធើណែត  ព្រោះកន្លែងដែលមានសេវាគឺវាមិនមែននៅក្នុងផ្ទះនោះទេ»។

លោកបាននិយាយថាការបង្រៀនរបស់លោកក៏ជួបមានបញ្ហាខ្លះដែរ​ពេលលោកមានធុរៈឡើងទៅភ្នំពេញ ពេលដែលមកវិញគាត់មិនហ៊ានក្នុងបង្រៀនក្មេងៗទេព្រោះគាត់ខ្លាចក្នុងការចម្លងកូវីដទៅក្មេងៗក្នុងករណីណាមួយដូចនេះ ធ្វើអោយក្មេងខកខានក្នុងរៀនក៏មានដែរ។

លោកបាននិយាយថា៖ «ផលលំបាកក្នុងការបង្រៀនទៅពួកគាត់គឺមិនសូវជាមានប៉ុន្មានទេ តែអ្វីដែលលំបាកនោះគឺការសំរេចគោលដៅក្នុងការអោយគាត់ចេះ ម្យ៉ាងទៀតពេលដែលខ្ញុំចុះឡើងភ្នំពេញម្តងៗ គឺមានការខកខានក្នុងការបង្រៀនពួកគាត់ខ្លះដែរ មិនអត់ទេ ហើយខ្ញុំក៏ខ្លាចក្នុងការនាំកូវីតទៅដល់គាត់ដែរ ពេលខ្លះខកខានរៀន២ ទៅ៣ថ្ងៃក៏មានដែរ ទាំងអស់នេះហើយដែរជាឧបសគ្គរបស់ខ្ញុំ បើនិយាយថាហត់នឿយនោះគឺសឹងតែគ្មានហើយសម្រាប់ខ្ញុំនោះ»។

លោកមិន ពៅបាននិយាយថា ការបង្រៀនរបស់លោកពិតជាតិចតួចណាស់ក្នុងការជួយពួកគាត់ តែបើសិនជាគាត់មិនបានធ្វើនោះទេ តើក្មេងៗទាំងនោះនឹងទៅជាយ៉ាង ទោះបីជាលោករវល់យ៉ាងណាក៏ដោយ ក៏លោកមិនដែលគិតថាបោះបង់ចោលដែរក្នុងពេលនេះ ព្រោះឪពុកម្តាយរបស់គាត់រវល់រកស៊ី មិនមានពេលគ្រប់គ្រាន់នៅជួយបង្រៀនក្មេងៗទាំងអស់នោះបាននោះទេ ដូចនេះមានតែលើកទឹកចិត្តពួកគាត់តាមរយះការងារនេះ។

ពេលខ្លះដើម្បីអោយគាត់មករៀន លោកបានរៀបចំការលេងល្បែងកំសាន្តសប្បាយ ហើយពេលខ្លះគាត់ក៏បានចំនាយថវិកាផ្ទាល់ខ្លួនរបស់គាត់អោយទៅក្មេងដែលបានធ្វើលំហាត់ល្អជាងគេ អានបានល្អនោះ នឹងត្រូវបានការលើកទឹកចិត្ត ធ្វើដូចនេះពួកគាត់នឹងមករៀនទៀងទាត់។

លោកមិន ពៅ បាននិយាយថា៖ «មិនថាតែការបង្រៀនទេ ពេលខ្លះខ្ញុំអោយលុយពួកគាត់ថែមទៀតផង អ្នកខ្លះអានបានល្អខ្ញុំអោយគាត់៥០០រៀល រឺ១០០០រៀន ក៏មានដែរ ព្រោះគាត់សប្បាយចិត្តពេលគាត់អានបានល្អហើយទទួលរង្វាន់ពីខ្ញុំទៀត»។

លោកមិន ពៅបាននិយាយថាបណ្ណាល័យរបស់លោកមានសៀវភៅជាង ២០០ ទៅ ៣០០ក្បាលសម្រាប់ក្មេងៗជាច្រើន  ដែលទទួលបានទទួលបានមកពីកូនរបស់មិត្តភក្តិគាត់ ហើយខ្លះទៀតបានមកពីអ្នកមកទស្សនាបណ្ណាល័យ។

លោកបាននិយាយថាក្មេងៗសំខាន់ណាស់គឺអនាគតរបស់គាត់ ពួកគាត់ជាអនាគតរបស់សង្គម បើពួកគាត់មិនបានទទួលការអប់រំអោយបានល្អនោះទេ ហើយឱពុកម្តាយមានតួនាទីសំខាន់ក្នុងការជួយលើកទឹកចិត្តគាត់ ជួយណែនាំដាស់តឿនក្នុងការរៀនសូត្រព្រោះពេលដែលមានបញ្ហា គឺគ្រួសារនេះ​ជាអ្នកប្រឈមមុនគេ។

ក្នុងទឹកមុខដ៏មាំរបស់លោកមិន ពៅ លោកបាននិយាយទាំងអួលដើមកថា៖ «​ក្មេងៗសំខាន់ណាស់គឺអនាគតរបស់គាត់ ព្រោះពួកគាត់ជាអនាគតរបស់ប្រទេសជាតិ អ្វីដែលពួកគាត់កំពុងជួបគឺបញ្ហាក្នុងការរៀនសូត្ររបស់គាត់ ហើយចំណែកឪពុកម្តាយត្រួវតែជួយលើកចិត្តកូន ព្រោះសាលានៅឆ្ងាយ មិនដឹងថាត្រូវចូលរៀនវិញនៅពេលណា»។​

«ពួកគាត់គួរមកវិនិយោគលើកូនខ្លះ កុំវិនិយោគតែការរកស៊ី ភ្លេចមើលកូននៅផ្ទះ កូនយើងពេលដែលយើងវិនិយោគខុស គឺឪពុកម្តាយត្រួវទឹកភ្នែក មិនថាតែរូបខ្ញុំទេ សូមអោយយុវជនដែលមានចំនេះដឹង រឺក៏ទំនេរពីធ្វើការ គួរជួយបង្រៀនរឺដាស់តឿនអោយកូន ក្មួយ រៀនសូត្រ នេះក៏ជាចំណែកមួយជួយសង្គមផងដែរ»៕

អភិបាល​រាជធានីភ្នំពេញ លោកឃួង ស្រេង នៅ​ថ្ងៃ​ទី​៣ ​ខែ​សីហា ​ឆ្នាំ​២០២១​នេះ ​បាន​ចេញ​សេចក្តី​ណែនាំ​ថ្មី​មួយ​បន្ថែមទៀត​​លើ​​វិធាន​ការ​រដ្ឋ​បាល​​នៅ​ក្នុង​ភូមិ​សាស្ត្រ​រាជ​ធានី​ភ្នំពេញ​សម្រាប់​រយៈពេល​ ១៤​ថ្ងៃ​ដើម្បី​ប្រយុទ្ធ​ និង​ទប់​ស្កាត់​ការ​ឆ្លង​រាល​ដាល​នៃ​ជំងឺ​កូវីដ ដោយ​បាន​កែ​សម្រួល​ខ្លឹម​សារ​ឡើង​វិញ​ថា​អនុញ្ញាត​ឱ្យ​ម្ចាស់​ភោជនីយដ្ឋាន​-​អាហារដ្ឋាន​​បើក​ដំណើរ​ការ​អាជីវកម្ម ​និង​ទទួល​ភ្ញៀវ​ក្នុង​បរិវេណ​ទី​តាំង​បាន​ តែ​ថា​ត្រូវ​ធានា​នូវ​សុវត្ថិភាព​ផ្នែក​សុខាភិបាល ដោយ​រក្សា​គម្លាត​បុគ្គល​និង​សង្គម ក្នុង​រយៈពេល​អនុវត្ត​វិធាន​ការ​រដ្ឋបាល​​ ១៤​ថ្ងៃ​​រហូត​ដល់​​ថ្ងៃទី​១២​ខែ​សីហា​ឆ្នាំ​២០២១។

​សេចក្តីណែនាំបានអះអាងបន្តថា ការសម្រេចនេះបានកើតមាន ក្រោយ​ពិនិត្យ​ឃើញ​ថា​ម្ចាស់​ភោជនីយដ្ឋាន-អាហារដ្ឋាន​ដែល​មាន​ស្តង់​ដារ​​អនាម័យ បាន​ចូល​រួម​អនុវត្ត​លើ​ការ​ងារ​នេះ​បាន​ល្អ​ប្រសើរ ​និង​ដើម្បី​ជម្រុញ​ចរន្ត​សេដ្ឋកិច្ច​ក្នុង​កំឡុង​ពេល​វិធានការ​រដ្ឋបាល។

អភិបាល​រា​ជ​ធានី​ភ្នំពេញ​រូប​នេះ​បាន​ណែននាំ​​ថា​៖ «​ភោជនីយដ្ឋាន​-អាហារដ្ឋាន​ក្នុង​សណ្ឋាគារ និង​ភោជនីយដ្ឋាន​-អាហារដ្ឋាន​ដែល​អាច​ធានា​បាន​នូវ​វិធាន​​សុវត្ថិភាព​ផ្នែក​សុខាភិបាល ជា​ពិសេស​ការ​រក្សា​បាន​នូ​វ​គម្លាត​សុវត្ថិភាព​បុគ្គល​ និង​សង្គម ​អាច​ដំណើរ​ការ​អាជីវកម្ម​ជា​ប្រក្រតី​ និង​ទទួល​អតិថិជន​ឱ្យ​ចូល​​មក​ទទួល​​ទាន​ក្នុង​បរិវេណ​អាជីវកម្ម​ដ្ឋាន​របស់​ខ្លួន​បាន​»។

លោក​ឃួង​ ស្រេង​​ បាន​បន្ត​ទៀត​ថា៖ «ប៉ុន្តែ​ចាំ​បាច់​ត្រូវ​កំណត់​ចំនួន​អតិថិជន ក្នុង​បរិមាណ​សមរម្យ​សមាមាត្រ​ទៅនឹង​ទំហំ​ទីតាំង ដើម្បី​រក្សា​​ឱ្យ​បាន​ដាច់​ខាត​នូវ​គម្លាត​សុវត្ថិភាព​បុគ្គល-សង្គម និង​ដើម្បី​ធានា​ឱ្យ​មាន​ខ្យល់​ចេញ​-​ចូល​គ្រប់​គ្រាន់ ដោយ​ត្រូវចៀស​វាង​ការ​ប្រជៀត​គ្នា ឬ​ប្រមូល​ផ្តុំ​មនុស្ស​ច្រើន ដែល​ជា​ហានិភ័យ​នៃ​ការ​ចម្លង​វីរុស​កូវីដ-១៩ ​ក៏ដូច​ជា​ត្រូវ​គូស​គំនូស​សម្រាប់​អតិថិជន​ដើម្បី​រក្សា​គម្លាត ​១,៥​ម៉ែត្រ​ក្នុង​បរិវេណ​អាជីវកម្ម​ដ្ឋាន​នីមួយៗ»។

នៅ​ក្នុង​សេចក្តី​ណែនាំ​ខាងលើ​នោះ​បាន​បន្ថែម​ទៀត​ថា​ភោជនីយដ្ឋាន​-អាហារដ្ឋាន​ដែល​ត្រូវ​បាន​អនុញ្ញាត​ឱ្យ​ដំណើរ​ការ​ជា​ប្រក្រី​ទាំងនោះ ដាច់​ខាត​មិន​ត្រូវ​លក់​គ្រឿង​ស្រវឹង ឬ​អនុញ្ញាត​ឱ្យ​អតិថិជន​សេព​គ្រឿង​ស្រវឹង​គ្រប់​ប្រភេទក្នុង​អាជីវកម្ម​ដ្ឋាន​របស់​ខ្លួន​ឡើយ ជាពិសេស​ត្រូវ​អនុវត្ត​បម្រាម​គោចរដោយ​ផ្អាក​សកម្មភាព​​អាជីវកម្ម​​នៅ​ចន្លោះ​ម៉ោង ​២១ដល់​ម៉ោង ​៣​រហូត​ដល់​ថ្ងៃ​ទី​១២​ខែ​សីហា​ឆ្នាំ​២០២១​ ដើម្បី​ទប់​ស្កាត់​ការ​ឆ្លង​រាល​ដាល​នៃ​ជំងឺ​កូវីដ-១៩។

សូម​បញ្ជាក់​ផង​ដែរ​ថា កាល​ពីថ្ងៃ​ទី​២៩ ​ខែ​កក្កដា ​ឆ្នាំ​២០២១​កន្លង​ទៅ​នេះ​ រដ្ឋបាល​រាជធានី​ភ្នំពេញ​បាន​ចេញ​វិធាន​ការ​​រដ្ឋបាល​​នៅ​ក្នុង​ភូមិសាស្ត្រ​រាជធានី​ភ្នំពេញ​សម្រាប់​រយៈពេល​ ១៤​ថ្ងៃ​ដោយ​បាន​ចែង​ថា ​«​គ្រប់​ផ្សារ ភោជនីយដ្ឋាន អាហារដ្ឋាន តូប​អាហារ​ ហាង​កាហ្វេ ហាង​ភេសជ្ជៈ និង​អាជីវកម្ម​ផ្នែក​អាហារ​-ភេសជ្ជៈគ្រប់​ប្រភេទ​អាច​ដំណើរ​ការជា​ប្រក្រតី​តែ​ជា​លក្ខណៈវេជ្ជ​ខ្ចប់​ប៉ុណ្ណោះ ដោយ​មិន​អនុញ្ញាត​ឱ្យ​​អតិថិជន​ចូល​មក​​ទទួល​ទាន​ក្នុង​បរិវេណ​អាជីវកម្ម​ដ្ឋាន​របស់​ខ្លួន​ឡើយ។ ​នេះ​បើ​តាម​សេចក្តី​ដដែល​បាន​បញ្ជាក់យ៉ាង​ដូច្នេះ​៕

ជាមួយគ្នានឹងខ្យល់មូសុងនិរតីបក់ក្នុងល្បឿនពីមធ្យមទៅបង្គួរ សេចក្តីជូនដំណឹងខាងលើ ក៏បានបញ្ជាក់ថាតំបន់វាលទំនាបកណ្តាល បណ្តាខេត្តជាប់ជួរភ្នំដងរែក និងខ្ពង់រាបឦសាន មានសីតុណ្ហភាពអប្បបរមាមានពី ២៣អង្សារសេដល់ ២៦អង្សារសេ និងសីតុណ្ហភាពអតិបរមា មានពី ៣០អង្សារសេដល់ ៣៤អង្សារសេ។

ក្រសួងធនធានទឹក និងឧតុនិយម ក៏បានអំពាវនាវអោយប្រជាជនពរដ្ឋនៅតាមតំបន់ទំាងនោះ ធ្វើការប្រុងប្រយ័ត្នចំពោះខណៈដែលអាចនឹងមានភ្លៀងក្នុងកម្រិតពីតិច ទៅបង្គួរ លាយឡំទៅដោយ ផ្គរ រន្ទះ និងខ្យល់កន្រ្កាក់ និងនៅតាមបណ្តាតំបន់មាត់សមុទ្រ​ នៅលើផ្ទៃសមុទ្រនឹងអាចមានភ្លៀង លាយឡំនិងខ្យល់បក់ខ្លាំង នឹងរលកសមុទ្រខ្ពស់៕

Q: តើអ្វីទៅជាបទល្មើសព្រៃឈើ?​

A: បើ​ជា​ទូទៅ​ បើ​ដឹក​ចេញ​ពី​ព្រៃ​ការពារ​គឺ​ខ្ញុំ​ចាត់​ទុក​ជា​បទ​ល្មើស​ ការ​ដឹក​ចេញ​បើ​មិន​មាន​ការ​អនុញ្ញាត​ត្រឹមត្រូវ មិន​មាន​លិខិត​ត្រឹម​ត្រូវ​​ ព្រោះអី​ខ្ញុំ​គិត​ថាទោះ​បី​ជា​​នៅ​ក្នុង​តំបន់​ព្រៃ​ការពារ​ ក៏​ពិត​មែន​ ប៉ុន្តែ​អ្នក​មូលដ្ឋានគាត់​​អាច​មាន​សិទ្ធិ​ក្នុង​ការ​ស្នើសុំ​ទៅ​អាជ្ញាធរ​ពាក់ព័ន្ធ​ សាង​សង់ជា​ផ្ទះ​មិន​មែន​ជា​បទ​ល្មើស​ទេ​ មាន​ន័យ​ថា​​​គាត់​អាច​ស្នើសុំ​ជា​ផ្ទះ​សម្រាប់​រស់​នៅ​ ប៉ុន្តែ​អ្វី​ដែល​ខ្ញុំ​ចាត់​ទុក​ថា​ជា​បទ​ល្មើសនោះ​ គឺ​ការ​លួច​កាប់​ឈើ​ហើយដឹក​ឈើ​ចេញ​ពី​ក្នុង​ព្រៃ​យក​ទៅ​លក់​បន្ត ​​នេះ​បទ​ល្មើសព្រៃឈើ។​

Q: តើ​ប្រភេទ​ព្រៃ​ណា​ខ្លះ​ដែល​អាច​ទាញ​យក​អនុ​ផល​ពី​ព្រៃ​ឈើ​បានដោយមិន​ខុស​ច្បាប់​​? ​

A: បាទ​ ពាក់ព័ន្ធ​នឹងប្រភេទ​ការ​ប្រមូល​ផល​អនុ​ផល​ព្រៃ​ឈើ​ដែល​មិន​ខុស​ច្បាប់​ហ្នឹង​ វា​មាន​ដូច​ជា​ការ​ដងជ័រ​ទឹក​ យើង​ដុត​គល់វា​យក​ជ័រ​ទឹក​មាន​ដូច​ជា​ឈើទាល​អី​ជា​ដើម ​ហ្នឹង​វា​ជាការ​ដក​ហូត​ការប្រមូលផល​ដែល​មិន​ខុស​ច្បាប់​ ហើយ​ទន្ទឹម​ហ្នឹង​មាន​ផ្សេងៗទៀត​ មាន​ដូច​ជា​ការ​ទៅរក​វល្លិ ផ្ដៅ​ ទៅ​បេះ​គុយ​ យក​មក​លក់​អី​ដើម​ហ្នឹង​ វាមិន​មែន​ជា​ការ​ប្រមូល​ផល​ដែល​ខុស​ច្បាប់​ទេ​។

Q: តើលោក​យល់​យ៉ាងណាដែរចំពោះ ស្ថានភាពព្រៃឈើនៅប្រទេសកម្ពុជា?​

A: សម្រាប់​ខ្ញុំ​យល់​ឃើញ​ថា​អំពី​ព្រៃ​ឈើ​នៅ​កម្ពុជា​ ខ្ញុំ​គិត​ថា​វិ​នាស​សកម្ម​ហ្នឹង​វា​នៅ​តែ​មាន​ជា​បន្ត​បន្ទាប់​ ហើយ​វា​ជា​ជំងឺ​ដែល​ពិបាក​ព្យាបាល​ណាស់​ប្រសិន​ជា​ថ្នាក់​ដឹក​នាំ​រដ្ឋ​ ឬ​អ្នក​ដឹក​នាំ​ស្ថាប័ន​ក្រសួង​ដែល​ធ្វើការ​ពាក់​ព័ន្ធ​ហ្នឹង​ដែល​មិន​ប្ដេជ្ញា​ចិត្តក្នុង​ការ​ទប់​ស្កាត់​ទេ​ ខ្ញុំ​មិន​រំពឹង​ថា​ព្រៃ​ឈើ​ដែល​នៅ​ក្នុង​តំបន់​ការ​ពារ​ហ្នឹង​នៅ​សល់​ទេ​ ព្រោះ​អី​យើង​មើលឃើញ​កន្លង​មក​ហ្នឹង​គាត់​តែង​តែ​និយាយ​ថាការ​ពារ​មិន​បាន​មួយ​រយ​ភាគរយ​ទេ​ ផ្ទៃ​ដី​ព្រៃ​ហ្នឹង​វា​ធំ​ធេង​ណាស់​រហូត​ទៅ​ដល់​រាប់​លាន​ហិច​តា ហើយ​ឧទ្យាន​នុរក្ស​ហ្នឹង​មាន​តែ​ប៉ុន្មាន​ពាន់​នាក់​ទេ។​

ខ្ញុំ​មិន​ដឹង​ថា​គាត់​យក​ជា​ហេតុ​ផល​ត្រឹម​ត្រូវ ​ឬក៏​ជាលេស​ដោះ​សារ​ដើម្បី​ច្រាន​ចោល​ការ​ទទួល​ខុស​ត្រូវ​ទេ​ ព្រោះ​កន្លង​មក​គាត់​ថា​ឧទ្យាន​នុរក្ស​គាត់​ខិត​ខំ​ប្រឹង​ប្រែង​ធ្វើការ​ ខិតខំ​ល្បាត​អី​ជា​ដើម​ហ្នឹង​ ប៉ុន្តែ​វា​មិន​អាច​ទប់​ស្កាត់​បាន​មួយរយ​ភាគរយ​ហ្នឹង​ ដោយ​សារ​តែ​ផ្ទៃ​ដី​ហ្នឹង​វា​ធំ​ធេង​ជា​ដើម​ហ្នឹង​ ដែល​គាត់​ធ្លាប់​លើក​ឡើង​ ហើយ​គាត់​ធ្លាប់​លើក​ឡើង​ថា​ព្រៃ​ឈើ​ស្រុក​ខ្មែរ​ហ្នឹង​មាន​តែ​បទ​ល្មើស​ទ្រង់​ទ្រាយ​តូច​ទេ​។

អ្វី​ដែល​ជា​ការ​គត់​សម្គាល់​ហ្នឹង ​យើង​មិន​ដែល​ឃើញ​ក្រសួងបង្ហាញថា​អ្វី​ទៅទ្រង់​ទ្រាយ​តូច អ្វី​ទៅ​ហៅ​ថា​ទ្រង់​ទ្រាយ​ធំ​ បើ​មែន​ទែន​ទៅ​ដឹក​ចេញ​ពី​តំបន់​ព្រៃ​ដូច​គ្នា​ ទោះ​បី​តូច​ ឬ​ធំ​នៅ​តែ​ជា​បទ​ល្មើសដដែល​​ទេ​ ហើយ​រហូត​មក​ដល់​ថ្ងៃ​​នេះ ​បើ​តាម​សហគមន៍​នៅ​មូល​ដ្ឋាន ​ក៏​នៅ​បន្ត​ឃើញ​មាន​ការ​ដឹក​ចេញ​ពី​តំបន់​ព្រៃ​ការ​ពារ​ដែរ​មាន​ព្រៃ​ឡង់​ ព្រៃ​ព្រះ​រកាអី​ជា​ដើម​ ចឹង​ចង់​មិន​ចង់​ព្រៃ​ឈើ​យើង​អាច​នឹង​នៅ​បាន​ដូច​មាន​ចែង​នៅ​ក្នុង​ច្បាប់​ទេ​បាទ​ ហើយ​វា​អាច​ថា​នៅ​ក្នុង​ថ្ងៃ​អនាគតទៅ​ព្រៃ​ហ្នឹង​រិច​រឹល​ទៅ​វា​អាច​ថា​ដក​ព្រៃ​ហ្នឹង​ចេញ​ពី​តំបន់​ការ​ពារ​អ៊ីចឹង​ អាច​ជា​យក​ហេតុផល​ថា​ជា​ព្រៃ​សឹក​រឹច​រឹល​ទៅ​ គេ​អាច​វិនិយោគ​តំបន់​ព្រៃ​ណា​មួយ​ទៅ​ឱ្យ​ក្រុម​ហ៊ុន​ឯក​ជន​អី​ជា​ដើម​ហ្នឹង​។

Q: តើ​កត្តា​អ្វី​ខ្លះ​ដែល​ជា​មូលហេតុ​នៃ​ការ​បាត់​បង់​ព្រៃ នៅ​ប្រទេសកម្ពុជា​?​

A: បើ​មែន​ទែនអាច​ពាក់​ព័ន្ធ​រឿង​សំខាន់​បំផុត​​ខ្ញុំ​អាច​ចាត់​ទុក​ថាមាន​អំ​ពើរ​ពុក​រលួយ​នៅ​ក្នុង​វិស័យ​ព្រៃ​ឈើហ្នឹង​ទី​មួយ​ ហើយ​ទី​ពីរ​អាច​ថា​កត្តា​សេដ្ឋ​កិច្ច​ពលរដ្ឋ​នៅ​មូល​ដ្ឋាន​ក្រី​ក្រ​ដែល​គាត់​អត់​មាន​គំនិត​ថា​ទៅ​រក​ស៊ី​អី​ អ្វី​ដែលគាត់​ធ្វើ​ គឺ​គាត់​ទៅ​កាប់​ព្រៃ​ លក់​ដើម្បី​ជីវភាព​គ្រួសារ​ពួក​គាត់​អី​ជាដើម​ហ្នឹង​ ហើយ​មូល​ហេតុ​ចម្បង​ទៀត​នោះ​គឺ​ពាក់​ព័ន្ធ​ទៅ​នឹងការ​មិន​យក​ចិត្ត​ទុក​ដាក់ និង​ទទួល​បាន​លុយ​កាក់​ពី​ការ​កាប់​ព្រៃ​ឈើ​អី​ហ្នឹង​ជា​មូល​ហេតុ​សំខាន់។​

ហើយ​មួយ​ទៀត​សោតហ្នឹង ​គឺ​ថា​មន្ត្រី​ថ្នាក់​ក្រោម​ហ្នឹង​អត់​មាន​អំណាចគ្រប់​គ្រាន់​ មានន័យ​ថា​គាត់​មិន​មាន​សិទ្ធិ​ក្នុង​ការ​ចាប់​ជន​ល្មើស​ណា​ដែល​ អាច​មាន​ករណី​ជន​ល្មើស​មាន​ខ្នង​បង្អែក​ជា​មន្រ្តី​រាជ​ការ​ ឬក៏​ជា​ទាហាន​អី​ជា​ដើម​ទៅ។​

Q: តើ​យើង​ត្រូវ​ធ្វើ​យ៉ាង​ណា​ដើម្បី​ឱ្យ​មាន​ការ​ធានា​ថា​មិន​មាន​ការ​កាប់​ព្រៃឈើ​ដោយ​ខុស​ច្បាប់​ត​ទៅ​ទៀត?

A: បើ​យើង​និយាយ​ពី​ប្រទេស​នីតិរដ្ឋ​ មិន​បាច់​ទៅ​ធ្វើ​អី​វែង​ឆ្ងាយ​ទេ​ ឱ្យ​តែ​រដ្ឋ​ខ្លួន​ឯង​ហ្នឹង​មាន​ស្មារតី​ មាន​ឆន្ទៈ​ពិត​ប្រាកដ​ក្នុង​ការ​ទប់​ស្គាត់​ជា​ចំណុច​មួយ​សំខាន់ ហើយ​មួយ​ទៀត​រដ្ឋ​ខ្លួន​ឯង​ហ្នឹង​ត្រូវ​តែ​លើក​ទឹក​ចិត្ត​ឱ្យ​សាធារណជន​ហ្នឹង​បាន​ចូល​រួម​ក្នុង​កិច្ច​ការ​ពារ ​បើ​ទោះ​ជា​ច្បាប់​មាន​ចែង​មែន ​ក៏ប៉ុន្តែ​អ្វី​ដែល​យើងឆ្លងកាត់​​កន្លង​មក​ហ្នឹង​មិន​បាន​មាន​ចែង​ក្នុង​ច្បាប់​ទេ។​

នៅ​ក្នុង​ច្បាប់​ គាត់សរសេរ​​ឱ្យ​សាធារណៈ​ជន​ការពារ ​ក៏ប៉ុន្តែ​នៅពេល​ដែល​សាធារណជន​ចូលរួម​ការ​ពារ​ ក៏ប៉ុន្តែ​នៅ​សាធារណជន អង្គការ​សង្គម​ស៊ី​វិល​អី​ ឬក៏​សហគមន៍​ចូលរួម​ការ​ពារ​គាត់​បែរ​ជា​ហាម​ឃាត់​​ គាត់​ព្យាយាម​រក​ហេតុ​ផល​ដើម្បី​ចុះ​អនុស្សរណៈយោគយល់(MOU) ជាមួយ​ក្រសួង​បរិស្ថានមុន​ទៅ​ល្បាត​ ឬក៏​ទៅ​ធ្វើ​ការ​ចូល​ព្រៃ​អី​ជា​ដើម​ទៅ ព្រោះ​អី​យើ​ង​មិន​មែន​មិន​ទុក​ចិត្ត​មន្រ្តី​រដ្ឋា​ភិបាល​ទាំងស្រុង​ទេ​ប៉ុន្តែ​អ្វី​​ដែល​ជា​ការ​យល់​ឃើញ​របស់​ខ្ញុំ​ កាល​ណា​ដែល​យើង​ចុះ​​អនុស្សរណៈយោគយល់(MOU) ទៅ​វា​អត់​មាន​អី​ចំណេញ​ទេ​វា​មាន​តែ​ខាតពេល​​នៅ​ក្នុង​ការចុះ​ទៅ​ល្បាត​ទេ​ ការ​ចុះអនុស្សរណៈយោគយល់(MOU)​​​ហ្នឹង​ទៀត​សោត​មិន​ដែល​សាធារណ​ជន​ទៅ​ធ្វើអនុស្សរណៈយោគយល់(MOU)ជាមួយ​ក្រសួង​ទេ​ នេះ​ជា​ហេតុ​ផល​អត់សម​រម្យ​ទេ។

​អ៊ីចឹង​ក្រសួង​ពិចារណា​ឡើង​វិញ​ ស្ថិត​នៅ​ក្នុង​បុព្វហេតុ​នៃ​ការ​ពារ​ព្រៃឈើ​ដូច​គ្នា​ ក្រសួង​គួរតែ​បើក​ទូ​លាយ​ឱ្យ​សាធារណ​ជន​ ក៏​ដូច​ជា​សហកគមន៍​មូល​ដ្ឋាន​ឱ្យ​ពួកគាត់​បាន​ចូល​រួម​ចំណែក​ក្នុង​ការ​ទប់​ស្កាត់​ក្នុង​ការ​ទប់​ស្កាត់​ក្នុង​ការ​បំផ្លិច​បំផ្លាញ​ធន​ធាន​ធម្មជាតិ​យើង​។​

Q: តើលោក​យល់​ថាស្ថាន​ភាព​​ព្រៃ​ឈើនឹង​មាន​ភាព​ល្អ​ប្រ​សើ​រទេ​ក្នុង​ថ្ងៃ​អនាគត?

A: នា​អនាគត​ យើង​​មិន​អាច​មើល​ឃើញ​ទេ​ ប៉ុន្តែ​បើ​យើង​ពេល​បច្ចុប្បន្ន​​ ប្រសិន​ជា​បច្ចុប្បន្ន​នេះ​ ​អ្វី​ដែល​រដ្ឋា​ភិបាល​នៅប្រកាន់​ចរិក​ដដែល​ ការ​ធ្វើការ​ដដែល​ថ្ងៃ​ក្រោយ​ព្រៃ​ឈើ​មិន​ស្ថិតថេរទេ​ នឹង​កាន់​តែ​សឹក​រិចរឹល​បន្ថែម​ទៀត​ ហើយ​ប្រសិន​ជា​គាត់​មាន​ការ​កែ​ប្រែ​មាន​យុត្តិសាស្រ្ត​ថ្មី​ គាត់​មាន​ឆន្ទៈ​ក្នុង​ការ​ដោះ​ស្រាយ​ពិត​ប្រាកដ​ បំបាត់​នៅ​អំពើរ​ពុករលួយ​ បក្សពួក​និយម​អ៊ី​ចឹង​ជា​ដើម​ ហើយ​បើក​ចិត្ត​ទូ​លាយ​ឱ្យ​សាធារណជន​ចូល​រួម​ ទោះ​បី​ជា​មាន​កាប់​តិច​តួច​បំផុត​ ហ្នឹង​ខ្ញុំ​គិត​ថា​អាច​ទប់​ស្កាត់​បាន​​​ប្រសិន​បើរដ្ឋា​ភិបាល​គាត់​យក​គំនិត​ហ្នឹង​ទៅ​ពិចារណា​។

Q: តើ​លោកមាន​អនុសាន៍បាន​ណា​ដើម្បី​មិន​មាន​បទ​ល្មើស​ព្រៃ​ឈើ​តទៅ​ទៀត?​​

A: ជា​យោបល់​ខ្ញុំ​ ក្នុងនាម​ជា​ប្រជា​ពលរដ្ឋ​សាមញ្ញ​ ខ្ញុំ​មាន​គំនិត​បែប​សាមញ្ញ​ មាន​តែ​មាន​ការ​បើក​ឱ្យ​ពលរដ្ឋ​ចូល​រួម​ការ​ពារ​ហើយ​ហ្នឹង​ ហើយ​រដ្ឋាភិបាល​ហ្នឹង​មាន​ឆន្ទៈ​ពិតប្រាកដ​ កុំ​ឱ្យ​មាន​អំ​ពើ​ពុក​រលួយ​ក្នុង​វិស័យ​ព្រៃ​ឈើ​ហ្នឹង​ យើង​ការ​ពារ​ទ្រព្យ​សម្បត្តិ​យើង​ទាំង​អស់​គ្នា​ ប៉ុន្តែ​ប្រសិន​បើ​មន្ត្រី​រដ្ឋាភិបាល​មួយ​ចំនួន​នៅ​តែ​មាន​គំនិត​លោភលន់​ចង់​បាន​តែ​ឯង​ ចង់​បាន​ការ​កេង​ចំណេញ​ពី​តួនាទី​របស់​គាត់​ បើក​ដៃ​ឱ្យ​ឈ្មួញ​កាប់​បំផ្លាញ​ព្រៃ​ឈើ​ ហ្នឹង​វា​បាត់​បង់​ហើយ​។

ហើយ​មួយ​ទៀត​ សាធារណ​ជន​ទាំង​អស់​គ្នា​ ទោះ​បី​ជា​យើង​មិន​មែន​ជា​អ្នក​នៅ​ស្រុក​ព្រៃ​ ក៏​ពិត​មែន​ ប៉ុន្តែ​មិនមែន​មាន​ន័យ​ថា​យើ​ង​អត់​មាន​ផល​ប៉ះ​ពាល់​ដែរ​ដូចទស្សនៈលោក​បណ្ឌិតកែម ឡី​ដែល​គាត់​លើក​ឡើង​ថា​ «បើយើង​មិន​ធ្វើ​អ្វី​សោះ​ក៏​រង​គ្រោះ​ដែរ»​ ហើយ​ពាក្យ​ដែល​គាត់​លើក​ឡើង​ហ្នឹង​មាន​ន័យ​ទូ​លំ​ទូ​លាយ​ណាស់​ ដែល​គ្រប់​ស្ថាន​ការ​ដែល​យើង​អាច​មក​សិក្សា​បាន​ ចំណុច​នេះ​។

ខ្ញុំ​ចង់​រំលេច​ត្រង់​ហ្នឹង​ដែល​ខ្ញុំ​ចង់​និយាយ​ថា​ទោះ​បី​ជា​យើង​នៅ​ក្នុង​ទី​ក្រុង​ក៏​ដោយ​ យើងមិន​មែន​នៅ​ព្រៃ​ក៏ដោយ ​តែ​ប្រសិន​ជា​នៅ​តំបន់​ព្រៃ ​វា​បាត់​បង់​ព្រៃ​ឈើ​ទៅ ​អ្នក​នៅ​ក្រុង​ក៏​រស់​មិន​បាន​សុខ​ដែរ​ ដោយ​សារ​តែ​អស់​ព្រៃ​ឈើ​ទៅ​ អាកាសធាតុ​ប្រែប្រួល​ វា​អាច​ថា​ខែ​វស្សា​ទៅ​ទឹកជំនន់​ ហើយ​ខែ​ប្រាំង​ទៅ​គ្រោះ​រាំងស្ងួត​អ៊ីចឹង​ជា​ដើម​ វាមិន​មែន​ប៉ះ​ពាល់​តែ​នៅ​ស្រុក​ព្រៃ​ទេ​ អ៊ី​ចឹង​ហើយ​បាន​ជា​ខ្ញុំ​លើក​ទឹក​ចិត្ត​ថា​ជា​ពិសេស​យុវជន​ជំនាន់​ក្រោយ​​នេះ​ត្រូវ​តែ​ចូល​រួម​ឱ្យបាន​សកម្ម​ដើម្បី​ ទោះ​បី​ជា​មិន​បាន​ចុះ​ទៅ​ព្រៃ​ផ្ទាល់​។

សាធារណជន​ យុវជន​ហ្នឹង​ត្រូវ​តាម​ដាម​តាម​រយៈ​ការ​ផ្សព្វផ្សាយ​តាម​សារព័ត៌មាន​ តាម​រយៈ​ការ​ផ្សព្វ​ផ្សាយ​តាម​ប្រព័ន្ធសង្គម​អី​ជា​ដើម​ យើង​ចូល​រួម​​ចែក​រំលែក​គ្នា​share ដើម្បី​ឱ្យ​ដំណឹង​នេះបាន​ទៅ​ដល់​ប្រមុខ​រដ្ឋា​ភិបាល​ឱ្យ​គាត់​បាន​ឃើញ​បាន​ដឹង​ ថា​សាធារណជនក៏បាន​ចូល​រួម​ដឹង​លឺ​ដែរ​អំពី​ការ​បាត់​បង់​ព្រៃឈើ​ហ្នឹង​ កុំឱ្យមាន​ការលើក​ឡើង​ថា​អ្នក​តវ៉ាមួយ​ចំនួន​មក​ដល់​ផ្ទះ​គាត់​អី​ហ្នឹង​ ជំនាន់​ហ្នឹងគាត់​និយាយ​ថា​គាត់​អត់​បាន​ដឹង​អីផង​ អាច​ដឹង​ថា​លើក​មុន​គាត់​អត់​ដឹង​អី​មែន​ ប៉ុន្តែ​ឥឡូវ​ហ្វេស​បុក​វា​មាន​ប្រ​ជា​ប្រិយ​ភាព​ប្រជា​ពលរដ្ឋ​តាម​ដាន​ច្រើន​ ខ្ញុំ​គិត​ថា​ពេក​គាត់​ចែក​រំលែក​ច្រើន​គាត់​បាន​ឃើញ​បាន​ដឹង​ចឹង​៕

លោក​​ឡាំ​ហុង ​សុន ​ប្រ​ធាន​លេ​ខា​ធិ​ការ​ដ្ឋាន​តំ​បន់​ទឹក​ជំ​នន់ ​និង​គ្រោះ​រាំង​ស្ងួត​​បាន​មាន​ប្រ​សាសន៍​ថា ដោយ​សារ​មាន​ភ្លៀង​ធ្លាក់​ខ្លាំង ​ទំ​នប់​វា​រី​អគ្គិស​នី​នៅ​ទន្លេ​មេ​គង្គ​ក្រោម​ រួម​ទាំង​ទំ​នប់​ទឹក​បាន​បញ្ចេញ​បរិ​មាណ​ទឹក​យ៉ាង​ច្រើន​ក្នុង​កំ​ឡុង​ថ្ងៃ​ទី​២៤-២៥ ខែ​កក្ក​ដា​ ដែល​​បណ្តាល​ឱ្យ​ក​ម្ពស់​ទឹក​ហក់​ឡើង​យ៉ាង​លឿន។

លោកបានបន្ថែមទៀតថាគេមិនទាន់ដឹងច្បាស់ថាតើការកើនឡើងទាំងនេះបណ្តាលឱ្យមានការខូចខាត ឬយ៉ាងណានោះទេ។

លោកឡាំ​ ហុងសុនបានមានប្រសាសន៍ថា៖ «ការបញ្ចេញទឹកភ្លាមៗពីទំនប់វារីអគ្គិសនីបង្កជាបញ្ហាប្រឈមចំពោះការព្យាករណ៍កម្ពស់ទឹកទន្លេ» ដោយកត់សម្គាល់ថា

គណៈកម្មការទន្លេមេគង្គបានដំឡើងស្ថានីយជលសាស្ត្រស្វ័យប្រវត្តិចំនួន ៦៧ នៅតាមដងទន្លេមេគង្គ និងដៃទន្លេ ដើម្បីប្រមូលទិន្នន័យទឹកភ្លៀង និងកម្រិតទឹក។

នៅប្រទេសកម្ពុជា កំរិតទឹកនៅលាតសន្ធឹងចាប់ពីខេត្តស្ទឹងត្រែង ដល់អ្នកលឿងក្នុងខេត្តព្រៃវែង ត្រូវបានគេរាយការណ៍ថាបានកើនឡើង ០,៨៥ម ក្នុងរយៈពេលដូចគ្នា។ក្នុងរយៈពេលប្រាំថ្ងៃបន្ទាប់ កម្រិតត្រូវបានព្យាករណ៍ថានឹងកើនឡើង ២,៦០ម ទៀត៕

យោង​តាម​សេចក្តី​ប្រកាស​របស់​រដ្ឋ​បាល​រាជធានី​ភ្នំពេញ​ ចេញ​នៅ​ថ្ងៃ​​ទី​២៩ ខែ​កក្កដា​​នេះ​​បញ្ជាក់​ថា ​ត្រូវ​​ផ្អាក​ជា​បណ្តោះ​អាសន្ន​នូវ​សកម្មភាព​ការងារ​ ឬអាជីវកម្ម​ដែល​បង្ក​ហានិភ័យ​ខ្ពស់​នៃ​ការ​ឆ្លង​រាល​ដាល​ជំងឺ​កូវីដ១៩ នានា​រួម​មាន​ សាលារៀន​ទាំង​រដ្ឋ ​និង​ឯកជន​ អាជីវកម្ម​ ក្លឹប​កម្សាន្ត​គ្រប់​ប្រភេទ រមណី​យដ្ឋាន​នានា អាជីវកម្ម​ម៉ាស្សា​គ្រប់​ប្រភេទ ហាង​លក់​គ្រឿង​ស្រវឹង​ ព្រម​ទាំង​រោង​ភាព​យន្ត​ និង​មជ្ឈមណ្ឌល​កីឡា​គ្រប់​ប្រភេទ។

សាលារាជធានី​ក៏​បា​ន​ហាម​ការ​ជួប​ជុំ​ដែល​មាន​ចំនួន​មនុស្ស​លើស​ពី​ ១០ នាក់​ នៅ​ទី​សាធារណ: លើក​លែង​ចំពោះ​ការ​ជួប​ជុំ​ក្នុង​សមាជិក​គ្រួសារ​ ពិធី​បុណ្យ​សព​ ស្ថាប័ន​សាធារណ:  ការ​ជួប​ជុំ​របស់​បុគ្គលិក​សុខាភិបាល​ក្នុង​ការ​បំពេញ​ភារកិច្ច​ដូចជា​ការ​យក​សំណាក​ និង​ការ​ចាក់​វ៉ាក់​សាំង​កូវីដ១៩ ការ​ជួប​ជុំ​របស់​អាជ្ញាធរ​មាន​សមត្ថកិច្ច​គ្រប់​លំដាប់​បំពេញ​ការងារ ការ​ជួប​ជុំ​ក្នុង​សាលាជម្រះក្តី​ និង​ការ​ជួប​ជុំ​ដែល​ចាំបាច់​ក្នុង​គោល​បំណង​បម្រើ​ផល​ប្រយោជន៍​សាធារណ: ត្រូវ​បានលើក​លែង​។

ក្នុង​សេចក្តីប្រកាស​ដដែល​នោះ​បញ្ជាក់​ថា៖ «ក្នុង​ករណី​រកឃើញ​ថាបុគ្គល​ ឬ នីតិ​បុគ្គល​ទាំង​ឡាយ​ណា​ ដែល​បំពាន​វិធាន​ការ​នេះ​ ត្រួវ​អនុវត្ត​ទណ្ឌកម្ម​រដ្ឋបាល​ និង​ទណ្ឌកម្ម​ច្បាប់​ រួម​មាន​ការ​ផ្សព្វ​ផ្សាយ​ជា​សាធារណ:ចំពោះ​បុគ្គល​ល្មើស​ ស្របតាម​ច្បាប់​ស្តី​ពី​វិធាន​ការ​ទប់​ស្កាត់​ការ​ឆ្លង​រាលដាល​នៃ​ជំងឺ​កូវីដ​-១៩ និង​ជំងឺ​ឆ្លង​កាច​សាហាវ​ និង​ប្រកប​ដោយ​គ្រោះ​ថ្នាក់​ធ្ងន់​ធ្ថរ​ផ្សេង​ទៀត​ និង​លិខិត​បទ​ដ្ឋាន​គតិ​យុត្ត​ពាក់​ព័ន្ធ​ជា​ធរមាន​ ដោយ​គ្មាន​ការ​លើក​លែង​ឡើយ​»។

ករណី​លើក​លែង​ក្នុងអំឡុង​ពេល​អនុវត្ត​បម្រាម​គោចរ​នេះ​ មាន​ដូចជា ការ​ធ្វើ​ដំណើរ​របស់​មន្រ្តី​រាជការ​ កងកម្លាំង​ប្រដាប់​អាវុធ មន្រ្តី​ការទូត អ្នក​សារព័ត៌មាន អ្នក​ដំណើរ​តាម​ផ្លូវ​អាកាស​ បុគ្គលិក​បម្រើ​ការ​នៅ​អាកាសយានដ្ឋាន​ ការ​ធ្វើ​ដំណើរ​ដោយ​មូលហេតុ​សុខភាព​បន្ទាប់​ (មិន​លើស​ពី​សមាជិក​៤ នាក់)​ ការ​ធ្វើ​ដំណើរ​ទៅ​លំនៅ​ដ្ឋាន​របស់​បុគ្គល​បញ្ចប់​ការ​ធ្វើ​ចត្តាឡីស័ក​ អ្នកជំងឺ​ចេញ​ពី​មន្ទីរពេទ្យ​ ការ​ដឹក​ជញ្ជូន​ទំនិញ​ និង​គ្រឿង​បរិភោគ​គ្រប់​ប្រភេទ​ក៏​ត្រូវ​បាន​លើក​លែង​ ប៉ុន្តែ​មិន​ត្រូវ​លើស​ពី​២ នាក់​ ព្រម​ទាំង​ការ​ដឹក​ជញ្ជូន​ទំនិញ​យុទ្ធសាស្រ្ត​របស់​រដ្ឋក៏​ត្រូវ​បាន​លើក​លែង​ សេវា​សង្គ្រោះ​បន្ទាន់​សុខាភិបាល​ទាំង​រដ្ឋ​និង​ឯកជន និង​ករណី​ចាំ​បាច់​ដទៃ​ទៀត​នៃ​សេវា​សាធារណ:​រួម​មាន​ ឱសថស្ថាន សេវាពន្លត់​អគ្គីភ័យ​ សេវា​ផ្គត់​ផ្គង់​អគ្គិសនី​ និង​ទឹក​ស្អាត​ជាដើម​ ដែល​រួច​​ពី​បម្រាម​គោចរ​នេះ​បាន៕