In-depth – Newsroom Cambodia

បទយកការណ៍៖ តួនាទីអាណាព្យាបាលក្នុងការអប់រំកូនឱ្យសន្សំប្រាក់ និងសារៈសំខាន់នៃចំណេះដឹងហិរញ្ញវត្ថុ

ហុង សេងលី (Hong Sengly) — Fri, 31 May 2024 07:09:50 +0000

ភ្នំពេញ៖ «កូនយើងស្រឡាញ់ យើងឱ្យចាយ យើងអត់ស្តាយទេ ប៉ុន្តែមានលក្ខខណ្ឌរបស់យើង» នេះជាសម្តីរបស់លោកស្រី វាល់គុជ ផល្លា វ័យ៤១ឆ្នាំ ជាម្តាយនៃកូនប្រុសស្រី២នាក់ រៀបរាប់ប្រាប់ Newsroom Cambodia ពីវីធីសាស្ត្រអប់រំកូនរបស់គាត់ឱ្យចេះសន្សំប្រាក់។ កូនប្រុសរបស់អ្នកស្រី បានបញ្ចាប់កម្រិតបរិញ្ញាបត្រពីវិទ្យាស្ថាន ពាណិជ្ជសាស្ត្រ អេស៊ីលីដា និងកំពុងសិក្សានៅវិទ្យាស្ថានភាសាបរទេស (IFL) និងកូនស្រីរបស់លោកស្រីកំពុងសិក្សាឆ្នាំទី ១ ជំនាញគណនេយ្យហិរញ្ញវត្ថុនៅសកលវិទ្យាល័យមួយកន្លែងនៅភ្នំពេញ។

លោកស្រី វាល់គុជ ផល្លា វ័យ៤១ឆ្នាំ និងសា្វមី លោក ហ៊ិន ចំរើន សុទ្ធតែជាក្មេងកើតអំឡុង និងក្រោយសម័យខ្មែរក្រហម ដែលជារបបដ៏ខ្មៅងងឹតមួយរបស់កម្ពុជា។ ហេតុនេះជីវភាពរស់នៅរបស់គ្រួសារលោកស្រី និងស្វាមីកាលពីកុមារភាព មានការលំបាកច្រើន និងត្រូវគិតគូរការចាយវាយយ៉ាងរិតត្បិត។

ក្រោយសម័យសង្គ្រោម ឪពុកម្តាយលោកស្រី រស់នៅរួមគ្នាជាមួយគ្រួសារដទៃមួយចំនួនទៀត ក្នុងផ្ទះល្វែងកម្ពស់បីជាន់មួយកន្លែងក្នុងក្រុងភ្នំពេញ។ គ្រួសារអ្នកស្រីរស់នៅជាន់ទី៣នៃផ្ទះល្វែងនេះ។ នៅក្រោមដំបូលផ្ទះជាន់ទី៣នេះ ក្រៅពីការរស់នៅ និងប្រកបរបររកស៊ីផ្សេងៗហើយនោះ ឪពុកម្តាយលោកស្រី ក៏បានចិញ្ចឹមជ្រូករហូតដល់មានទម្ងន់ជាង១០០គីឡូក្រាមផងដែរ។ ការណ៍នេះ លោកស្រីសង្កេតឃើញពីការខិតខំរបស់ឪពុកម្តាយលោកស្រី ដែលព្យាយាមសន្សំរហូតដល់អាចសល់ប្រាក់ខ្លះជួយលោកស្រីជាកូនឲ្យបានចូលរៀន និងមានចំណេះដឹងជាទុនក្នុងជីវិត បើទោះបីជាអ្នកស្រីមិនបានចប់ថ្នាក់មធ្យមសិក្សាទុតិយភូមិក៏ដោយ។

ឪពុកម្តាយ ឬអាណាព្យាបាល ដែលគេចាក់ទុកថាជាគ្រូទីមួយរបស់បុត្រធីតានោះ មានតួនាទីសំខាន់ក្នុងការធ្វើជាគំរូល្អដល់កូន ប្រៀនប្រដៅណែនាំកូន ជាពិសេសអប់រំកូនឱ្យចេះសន្សំប្រាក់។ នេះជាចំណែកដ៏សំខាន់ក្នុងការអប់រំកូន ដើម្បីឱ្យពួកគេទទួលបានបំណិនជីវិតអាចប្រើបាននាពេលអនាគត។

លោកស្រី វាល់គុជ ផល្លា រៀនសូត្រពីរបៀបសន្សំប្រាក់ពីឳពុកម្តាយដែលអាចជួយទំនុកបម្រុងគ្រួសារបានយ៉ាងល្អ។ លោកស្រី រៀបរាប់ដោយស្នាមញញឹមពីវីធីសាស្ត្រដែលខ្លួនប្រើ ដើម្បីឱ្យកូនៗទាំងពីររបស់គាត់មានវិន័យក្នុងការសន្សំប្រាក់ តាមរយៈការផ្តល់ប្រាក់លើកទឹកចិត្តនៅពេលពូកគេ ទទួលបានលទ្ធផលល្អក្នុងការសិក្សាទាំងភាសាខ្មែរ និងភាសាអង់គ្លេស។

លោកស្រីបញ្ជាក់ថា៖ «យើងដាក់ចំណាត់ថ្នាក់ លេខ១ ដល់លេខ៣ យើងផ្តល់ជូន ១០ដុល្លារ ឬបួនម៉ឺនរៀល។ លេខ៤ ឬលេខ៥ យើងឱ្យ ២ម៉ឺន ឬ៥ដុល្លារ»។

លោកស្រី វាល់គុជ ផល្លា វ័យ ៤១ឆ្នាំ (រូបភាពដោយ៖ សៀក រ៉ាមេឃ ថ្ងៃទី១៣ ខែឧសភា ឆ្នាំ២០២៤)

ការ«សន្សំប្រាក់» សំដៅដល់ការរក្សាប្រាក់មួយចំណែកក្នុងពេលបច្ចុប្បន្ន ដើម្បីប្រើប្រាស់នាពេលអនាគត។ នេះបើយោងតាមទំព័រហ្វេសប៊ុកផ្លូវការរបស់អិលអូអិលស៊ី (ខេមបូឌា) ភីអិលស៊ី ជាគ្រឹះស្ថានហិរញ្ញវត្ថុនៅកម្ពុជា។

ការសិក្សារបស់សកលវិទ្យាល័យ Tribhuvan នៅក្នុងប្រទេសនេបាល់ ស្តីពី «ឥទ្ធិពលរបស់មាតាបិតា និងមិត្តភក្ដិលើឥរិយាបថសន្សំរបស់យុវជន» បង្ហាញថា ការលើកទឹកចិត្តរបស់ឳពុកម្តាយក្នុងការសន្សំប្រាក់មានឥទ្ធិពលយ៉ាងខ្លាំងទៅលើអាកប្បកិរិយានៃការសន្សំរបស់យុវជន។ ការសិក្សានេះ ធ្វើឡើងកាលពីឆ្នាំ២០១៨ ក្នុងចំណោមនិស្សិតចំនួន៣៩០នាក់ដែលកំពុងសិក្សាថ្នាក់អនុបណិ្ឌត។

យោងតាមសៀវភៅ អំណាចនៃទម្លាប់ (The Power of Habit) របស់លោក Charles Duhigg បោះផ្សាយក្នុងឆ្នាំ២០១២ បានបញ្ជាក់ថា ការផ្តល់រង្វាន់លើកទឹកចិត្តនឹងជួយឱ្យខួរក្បាលយើងបន្តសកម្មភាពណាមួយនៅពេលអនាគត។

សម្រាប់លោកស្រី វាល់គុជ ផល្លា ប្រាក់រង្វាន់លទ្ធផលការសិក្សាល្អនេះ អាចឱ្យកូនៗលោកស្រី ទទួលបានប្រាក់ជាមធ្យម ១៥ ដុល្លារពីលោកស្រី បន្ថែមពីលើប្រាក់ឧបត្ថមផ្សេងទៀត ដែលកូនៗអ្នកស្រីអាចទទួលបានពីជីដូនជីតា។ លោកស្រីលើកឡើងថា ការអនុវត្តបែបនេះគឺជាមូលដ្ឋាននៃការសន្សំរបស់កូនតាំងពីកុមារភាពមកម្ល៉េះ។

លោកស្រីបញ្ជាក់ថា៖ «អ៊ីចឹងបើយើង អ្នកនិយាយថា ក្មេងហ្នឹងធ្វើអី រកអីបានលុយ ប្រាកដជាមានសំនួរហ្នឹង មិនថាបង មិនថាគេទេ។ ប៉ុន្តែលុយដែលរកបានតាមរយៈគាត់រៀន»។

លោកស្រីបន្ថែមថា៖ «ចឹងការសិក្សាហ្នឹងក៏កើន លុយគាត់ក៏កើន ហើយគោលបំណងអនាគតរបស់គាត់ដែលចឹងបានអីហ្នឹង វាសម្រេច»។

វិធីសាស្រ្តអប់រំកូនឱ្យសំន្សប្រាក់

លោកស្រី វាល់គុជ ផល្លាដដែល គឺជាសមាជិកម្នាក់ក្នុងក្រុម Lady Saving Group ផងដែរ។ ក្រុម Lady Saving Group បង្កើតឡើងដើម្បីចែករំលែកចំណេះដឹង និងបទពិសោធន៍ និងភាពជាអ្នកដឹកនាំ សហគ្រិនភាព សិទ្ធសេដ្ឋកិច្ចសង្គម និងគុណភាពជីវិត ចំពោះស្រ្តីក្នុងយុគសម័យថ្មី។

លោកស្រី វាល់គុជ ផល្លានិយាយដោយមោទនភាពពីការសន្សំរបស់កូនខ្លួនថា ការសន្សំប្រាក់បែបនេះជំរុញឱ្យកូនលោកស្រីមានលទ្ធភាពអាចទិញសម្ភារៈប្រើប្រាស់ផ្ទាល់ខ្លួនតាមក្តីប្រាថ្នារបស់ពួកគេ ដោយខ្លួនឯង ដូចជាកង់ ឬទូរស័ព្ទជាដើម។ ហើយលោកស្រីគ្រាន់តែជួយបង្គ្រប់ថវិកាខ្លះតែប៉ុណ្ណោះ។ លោកស្រី តែងរំលឹកឲ្យកូនៗខិតខំប្រឹងប្រែងក្នុងការសិក្សា និងការសន្សំប្រាក់។

ដោយសារតែកាលពីជាង១០ឆ្នាំមុន ប្រព័ន្ធហិរញ្ញវត្ថុនៅកម្ពុជា នៅមិនសូវបើកទូលាយ និងមានជម្រើសច្រើនដូចក្នុងពេលបច្ចុប្បន្ននេះ ហេតុនេះលោកស្រី វាល់គុជ ផល្លា បានប្រើប្រាស់សៀវភៅសរសេរធម្មតា គូសវាសបែងចែកជាតារាង ដើម្បីកំណត់ការចាយ និងតាមដានការសន្សំប្រាក់របស់កូនៗ។

លោកស្រីលើកឡើងថា៖ « អ៊ីចឹងយើងមានវិធីសាស្ត្រមួយគឺយើងធ្វើសៀវភៅ សៀវភៅយើងហ្នឹង សៀវភៅសរសេរដៃហ្នឹង យើងធ្វើប្រតិបត្តិការដូចធនាគារអ៊ីចឹង។ យើងធ្វើប្រតិបត្តិការ ចេញចូលដកប្រាក់ កាលបរិច្ឆេទអ៊ីចឹងមក គឺដូចសៀវភៅធនាគារអ៊ីចឹង»។

ការកត់ត្រាចំណូលចំណាយរបស់ខ្លួន នឹងជួយដល់ការរៀបគម្រោងហិរញ្ញវត្ថុប្រកបដោយប្រសិទ្ធភាព និងអាចសម្រេចគោលដៅហិរញ្ញវត្ថុក្នុងរយៈពេលវែងបានប្រសើរ។ នេះបើយោងតាមវេបសាយផ្លូវការធនាគារ Bank Central Asia ឬ (BCA) របស់ប្រទេសឥណ្ឌូនេស៊ី។

លោកស្រី វាល់គុជ ផល្លា កំពុងគូសតារាងសន្សំប្រាក់ដែលលោកស្រីបង្រៀនកូន (រូបភាពដោយ៖ ហុង សេងលី ថ្ងៃទី១៣ ខែឧសភា ឆ្នាំ២០២៤)

លោក ទុំ តុលា ជានាយកសិក្សាធិការផ្នែកបំណិនជីវិត និង Leader in Me នៃបណ្តាញគ្រឹះស្ថានអប់រំ វេសឡាញ អេឌ្យូខេសិន ដែលមានកម្មវិធីចំណេះដឹងហិរញ្ញវត្ថុ Money Tree។ កម្មវិធីMoney Tree ទិញសិទ្ធិពីប្រទេសសិង្ហបុរី ដែលបណ្តុះបណ្តាលឱ្យកុមារចេះសន្សំប្រាក់ វិនិយោគ និងជៀសពីសម្ពាធសម្ភារៈនិយម។

លោក ទុំ តុលា ឲ្យដឹងថាសាលាភាគច្រើនទាំងនៅកម្ពុជា និងក្រៅប្រទេស មិនសូវផ្តោតសំខាន់លើវិធីក្នុងការសន្សំប្រាក់នោះទេ ប៉ុន្តែជាទូទៅសិស្សទទួលបានចំណេះដឹងនេះពីឪពុកម្តាយ។ លោកសង្កត់ធ្ងន់ថា បើឪពុកម្តាយមានទម្លាប់ខ្ចះខ្ចាយវិញ ឥរិយាបទនេះក៏មានផលអវិជ្ជមានដល់កូនដូចគ្នា។

លោកថ្លែងប្រាប់ Newsroom Cambodia ថា៖ «បើសិនជាប្រជាជនរបស់យើងមិនយល់ដឹងពីចំណេះដឹងហិរញ្ញវត្ថុទេ បើទោះបីជាគាត់អាចរកទ្រព្យសម្បតិ្តបានច្រើនប៉ុណ្ណាក៏ដោយ ក៏គាត់មិនអាចរក្សានៅទ្រព្យសម្បតិ្តរបស់គាត់ហ្នឹង ហើយក៏មិនអាចប្រើប្រាស់វាឱ្យត្រូវចំគោលដៅ»។

លោក ទុំ តុលា លើកឡើងថា ឪពុកម្តាយ ឬអាណាព្យាបាលខ្លះបានឱ្យកូនគាត់ធ្វើកិច្ចការក្នុងផ្ទះ ដូចជាការបោសសំអាតផ្ទះ មើលថែប្អូន ជាថ្នូរនឹងប្រាក់លើកទឹកចិត្តតិចតួចបន្ថែម។

លោកបន្ថែមថា អាណាព្យាលផ្សេងទៀត ក៏បានយកលទ្ធផលនៃការសិក្សារបស់កូនជាវត្ថុតាង ដើម្បីទទួលបានប្រាក់លើកទឹកចិត្តបន្ថែមផងដែរ។

លោកលើកឡើងថា៖ «បើសិនជាគាត់ជាប់ក្នុង Top 10 [១០នាក់ដំបូង] ប៉ុន្មាន? Top 5 [៥នាក់ដំបូង]ប៉ុន្មាន? អ៊ីចឹង។ វាជា Motivation tool [វិធីសាស្ត្រលើកទឹកចិត្ត]មួយ សម្រាប់លើកទឹកចិត្តកូនក្នុងការចូលរួមការសន្សំលុយ»។

តាមការសិក្សាស្តីពីការយល់ដឹងរបស់កុមារអំពីហិរញ្ញវត្ថុ និងជម្រើសរបស់ឪពុកម្តាយចំពោះចំណេះដឹងហិរញ្ញវត្ថុនៅក្នុងប្រទេសម៉ាឡេស៊ីក្នុង២០២៣ បានសិក្សាលើសិស្សសាលា៤១៩នាក់ ក្នុងវ័យ៧ទៅ១២ឆ្នាំ រកឃើញថា សាលារៀន និងឪពុកម្តាយឬអាណាព្យាបាល ដើរតួនាទីសំខាន់ការបញ្ច្រាបចំណេះដឹងហិរញ្ញវត្ថុដល់ក្មេងៗ។

បើតាមលោក កាំង តុងងី អ្នកនាំពាក្យសមាគមគ្រឹះស្ថានមីក្រូហិរញ្ញវត្ថុកម្ពុជា ចំណេះដឹងហិរញ្ញវត្ថុ មិនទាន់ជាកម្មវិធីគោលនៅតាមសាលានានាទាំងនៅកម្ពុជា និងក្រៅប្រទេស ហេតុនេះយុវជនត្រូវពឹងផ្អែកលើខ្លួនឯង ឬអាណាព្យាបាលជាអ្នកបង្រៀន។ ជម្រើសមួយក្នុងចំណោមជម្រើសផ្សេងទៀតគឺការដាក់ប្រាក់សន្សំក្នុងគ្រឹះស្ថានហិរញ្ញវត្ថុ ដែលលោកាំង តុងងី ថាមានសុវត្ថិភាព និងអាចទទួលបានការប្រាក់បន្ថែម។

កញ្ញា សេង ស្រីល័ក្ខ វ័យ២១ឆ្នាំ ជានិស្សិតឆ្នាំទី៣ នៃសកលវិទ្យាល័យពាណិជ្ជសាស្ត្រអេស៊ីលីដា។ កញ្ញា ទទួលបានប្រាក់ចាយប្រចាំថ្ងៃចន្លោះពី១២ ០០០រៀល ទៅ១៥ ០០០រៀលក្នុងមួយថ្ងៃទៅតាមតម្រូវការចាយវាយប្រចាំថ្ងៃ ដូចជាការចាក់សាំងម៉ូតូជាដើម។ នៅក្នុងឱកាសបុណ្យទាន ឪពុករបស់ស្រីល័ក្ខ ដែលជាសន្តិសុខ តែងឲ្យស្រីល័ក្ខនូវបា្រក់ឧបត្ថមបន្ថែមដែលគាត់ទទួលបានពីការងារថែមម៉ោង។ ក្រៅពីការចំណាយប្រចាំថ្ងៃ ស្រីល័ក្ខយកលុយនៅសល់ទៅសន្សំទុកដោយការញាត់កូនជ្រូក។

កញ្ញា សេង ស្រីល័ក្ខ លើកឡើងថាម្តាយរបស់កញ្ញា បានបាត់បង់ឪពុកម្តាយក្នុងរបបប៉ុលពល។ ម្តាយរបស់កញ្ញាត្រូវតស៊ូក្នុងជីវិត ដោយធ្វើការក្នុងហាងអាហាររហូតក្លាយជាអ្នកបម្រើការក្នុងផ្ទះរបស់រដ្ឋទូតមួយកន្លែងក្នុងទីក្រុងភ្នំពេញ ហើយបានលាឈប់មកប្រកបការងាររកស៊ីផ្ទាល់ខ្លួនវិញ មុនពេលនៃការរីករាលដាលនៃជម្ងឺកូវីដ១៩។

កញ្ញារំលឹកសម្តីរបស់ម្តាយខ្លួនថា៖ «គាត់ថា ចាយសល់អីដាក់កូនជ្រូកទៅ តិចច្រើនអី គាត់ថាឱ្យដាក់ទៅ»។

កញ្ញា សេង ស្រីល័ក្ខ វ័យ២១ឆ្នាំ ជានិស្សិតឆ្នាំទី៣ នៃសកលវិទ្យាល័យពាណិជ្ជសាស្ត្រអេស៊ីលីដា (រូបភាពដោយ៖ ហុង សេងលី ថ្ងៃទី៩ ខែឧសភា ឆ្នាំ២០២៤)

យោងតាមការស្រាវជ្រាវរបស់ East-West Center ចេញផ្សាយកាលពីខែមករា ឆ្នាំ២០០១ បញ្ជាក់ថា ក្រោយសម័យខ្មែរក្រហម ប្រជាជនកម្ពុជាមានប្រាក់ក្នុងហោប៉ៅត្រឹមតែ ២៨ដុល្លារអាមេរិចកក្នុងម្នាក់ (ឬប្រមាណ ១០៦.១៣ ដុល្លារ បើគិតទាំងអតិផរណាក្នុង២០២៤នេះ) លុយនេះមានចរាចរណ៍ក្នុងទីក្រុងតែប៉ុណ្ណោះ។

កាលពីដើមឆ្នាំ២០២៤នេះ ធនាគារជាតិកម្ពុជា និងក្រសួងអប់រំ យុវជន និងកីឡា បានចុះអនុស្សារណអនុវត្តគម្រោងបញ្ជ្រាបចំណេះដឹងផ្នែកហិរញ្ញវត្ថុទៅក្នុងកម្មវិធីសិក្សាជាតិ ក្រោយស្ថាប័នរដ្ឋទាំង២នេះដឹកនាំកិច្ចប្រជុំកាលពីចុងឆ្នាំ២០២៣។ បច្ចុប្បន្នគម្រោងចំណេះដឹងផ្នែកហិរញ្ញវត្ថុរយៈពេល ៣ឆ្នាំនេះ មានចាប់ពីថ្នាក់ទី ៥ដល់ថ្នាក់ទី១២។

អ្នកស្រី ឃួន វិចិ្ឆកា អ្នកនាំពាក្យក្រសួងអប់រំ យុវជន និងកីឡា បញ្ជាក់ថា កម្មវីធីសិក្សាមានមុខវិជ្ជា គេហវិទ្យា ដើម្បីបង្រៀនសិស្សពីបញ្ហាចំាបាច់ផ្សេងៗសម្រាប់ការរស់នៅ ដែលក្នុងនោះក៏មានការសន្សំប្រាក់ផងដែរ។

អ្នកស្រីបន្ថែមថា៖ «យើងក៏សហការជាមួយដៃគូខាងក្រៅ ដើម្បីរៀបចំជាកម្មវិធីមួយទៀត ដែលយើងហៅថា Cha-Ching (ឆា-ឈីង)»។ លោកស្រីបន្តថា៖ «ក្រៅពីហ្នឹងជាមួយនឹងធនាគារជាតិកម្ពុជា នៅក្នុងការរៀបចំបន្ថែមនៅកម្មវិធីហិរញ្ញវត្ថុផងដែរ»។

កម្មវិធីឆា-ឈីង ជាកម្មវិធីអប់រំចំណេះដឹងហិរញ្ញវត្ថុមូលដ្ឋាន ដោយមានគោលដៅ៤សំខាន់ គឺការរកប្រាក់ចំណូល ការសន្សំ ការចំណាយ និងការបរិច្ចាគ ដែលបានចាប់ផ្តើមកាលពីឆ្នាំ២០១៦។បើយោងតាមគេហទំព័រផ្លូវការ Prudence កម្មវិធី ឆា-ឈីង ជាកិច្ចសហការរវាង JA Asia Pacific ជាមួយនឹងក្រសួងអប់រំនៃប្រទេសមួយចំនួន ក្នុងនោះក៏មានកម្ពុជាផងដែរ។

មេរៀនជីវិតអាណាព្យាបាល បង្រៀនកូនឱ្យសន្សំសំចៃ

ថ្វីបើការរៀបចំទុកដាក់ឲ្យកូនៗចេះសន្សំលុយ និងយល់ដឹងពីចំណេះដឹងហិរញ្ញវត្ថុមាន សារៈសំខាន់ក៏ប៉ុន្តែអ្នកជំនាញលើកឡើងថា ឪពុកម្តាយត្រូវមានតុល្យភាពរវាងការសន្សំសំចៃ និងការចាយវាយប្រកបដោយសុខមាភាព មិនអាចភាពកំណាញ់ក្នុងការចាយវាយពេកនោះទេ។

លោក ទុំ តុលា នាយកសិក្សាធិការផ្នែកបំណិនជីវិត និង Leader in Me នៃបណ្តាញគ្រឹះស្ថានអប់រំ វេសឡាញ អេឌ្យូខេសិន យល់ឃើញថា ផលវិបាកមួយដល់ក្មេងពេលអប់រំកូនឱ្យចេះសន្សំ គឺភាពកំណាញ់ក្នុងការចាយវាយ តែសកម្មភាពនេះបង្ហាញថា ពួកគាត់ចេះកម្រិតចាយវាយច្បាស់លាស់។ ប៉ុន្តែលោកយល់ឃើញថា ការអប់រំបែបនេះផ្តល់ផលវិជ្ជមានច្រើនដល់ក្មេងនាពេលអនាគត ជាពិសេសក្មេងទាំងនោះនឹងធំឡើងក្លាយជាអ្នកមានជីវភាពធូធារនាពេលខាងមុន។

លោកអះអាងថា៖ «ក្មេងមានចំណេះដឹងហិរញ្ញវត្ថុ គាត់នឹងមិនក្រទេ»។ លោកបន្ថែបថា ៖«ដោយសារតែគាត់ដឹងថា ការប្រើប្រាស់លុយត្រូវយ៉ាងមិច បានន័យគាត់ចេះសន្សំ គាត់ដឹងថា តើធ្វើមិចទើបបានលុយ គាត់ចេះវិនិយោគ គាត់ចេះបើក Business [អាជីវកម្ម] បើគាត់មិនចេះទេ គាត់ចូលហ៊ុនជាមួយគេអ៊ីចឹងណា»។

បើទោះជា លោកស្រី ចង់ឃើញកូនខ្លួនមានការលុតដំ ប៉ុន្តែក៏មិនតឹងរឹងខ្លាំងពេកដូចជំនាន់លោកស្រីនៅក្មេងនោះទេ ដោយហេតុថាបរិបទសង្គមមានការប្រែប្រួល។ លោកស្រីថា ខ្លួនគ្រាន់តែមានភាពច្បាស់លាស់ចំពោះកូនៗក្នុងការដកប្រាក់សន្សំនោះដើម្បីចាយវាយ លុះត្រាតែករណីចាំបាច់ ឬសំខាន់ខ្លាំង។

លោកស្រីលើកឡើងថា៖ «ប៉ុន្តែយើងអត់កំហិតឱ្យគាត់ [កូនរបស់លោកស្រី] ធ្វើដូចយើងសម័យនៅជាកូនគាត់ [ឪពុកម្តាយលោកស្រី] ទេ ព្រោះនៅពេលយើងជាកូនគាត់ រឿងរបស់យើង និងគាត់។ ប៉ុន្តែពេលយើងជាម្តាយកូន យើងអត់យករូបមន្តកំហិត ឬតឹងហ្នឹងទេ យើងព្យាយាមមិនតឹងពេក មិនធូរពេក»។

ជាលទ្ធផលនៃការអប់រំកូនឱ្យចេះសន្សំប្រាក់បែបនេះ លោកស្រីសង្កេតឃើញថា កូនៗរបស់អ្នកស្រីនៅតែបន្តការចាយវាយត្បិតត្បៀត។ ទោះបីជាកូនរបស់លោកស្រីក្លាយជាយុវជនហើយ តែលោកស្រីនៅតែផ្តល់ប្រាក់ឧបត្ថម្ភដដែល។

ក្តីរំពឹងនាពេលអនាគតលើចំណេះដឹងហិរញ្ញវត្ថុសម្រាប់កុមារ

លោក ទុំ តុលា ចង់ឃើញកុមារកម្ពុជាមានចំណេះដឹងហិរញ្ញវត្ថុដូចនឹងប្រទេសអភិវឌ្ឍន៍ ដើម្បីឲ្យពួកគេអាចប្រើប្រាស់លុយប្រកបដោយប្រសិទ្ធភាព។

ចំណែកលោកស្រីវាល់គុជ ផល្លា ចង់ឃើញអាណាព្យាបាល ឬឪពុកម្តាយទាំងអស់បង្រៀនកូនឱ្យចេះសន្សំប្រាក់ទៅតាមស្ថានភាពសេដ្ឋកិច្ចគ្រួសារខ្លួន។ លោកស្រីបន្ថែមថា កូនៗត្រូវការបំណិនជីវិតខ្លះ ដើម្បីស្គាល់ពីតម្លៃនៃលុយ។

សម្រាប់កញ្ញា សេង ស្រីល័ក្ខវិញ បើកញ្ញាមានបុត្រនៅថ្ងៃអនាគត កញ្ញាមានគម្រោងសន្សំប្រាក់មួយកញ្ចប់ដើម្បីទុកផ្គត់ផ្គង់ដល់ការសិក្សារបស់កូនដល់កម្រិតបរិញ្ញាប័ត្រ។

កញ្ញាបញ្ជាក់ថា៖ «ខ្ញុំព្យាយាមបង្កើត Saving [ប្រាក់សន្សំ] សម្រាប់គាត់រៀនក្នុងឆ្នាំណា មួយឆ្នាំប៉ុន្មាន ដើម្បីទុកឱ្យគាត់ទៅរៀន»៕

កម្រងរូបភាព៖ អ្នកស្រី វ៉ាន់ ស៊ាប ពេញចិត្តនឹងអាជីពជាអ្នកបោសសំរាម

ណឺ មិនា (Neu Minea) — Wed, 24 Apr 2024 04:14:15 +0000

អ្នកស្រី វ៉ាត់ ស៊ាប មានអាយុ៥៨ឆ្នាំ មានកូនចំនួន ៧នាក់ សព្វថ្ងៃជាអ្នកបោសសម្អាតម្នាក់ក្នុងរាជធានីភ្នំពេញ។ អ្នកស្រីប្រកបរបរនេះអស់រយៈពេល២០ឆ្នាំមកហើយ ចំពោះអាជីពនេះអ្នកស្រីនិយាយថា៖ «ខ្ញុំពេញចិត្តការងារមួយនេះ ឱ្យតែមានការងារធ្វើ ឯផលវិបាកវិញគ្មានទេ មានតែពាក្យមើលងាយពីមនុស្សមួយចំនួន»។

អ្នកស្រី វ៉ាត់ ស៊ាប កំពុងចេញដំណើរទៅបោសសម្អាតនៅមុខបរិវេណព្រះបរមរាជវាំង ថ្ងៃទី១៩ ខែមេសា ឆ្នាំ២០២៤។ (ថតដោយ៖ ណឺ មិនា)

អ្នកស្រី វ៉ាត់ ស៊ាប កំពុងបើកមាត់ថង់រៀបចំដាក់សំរាម ថ្ងៃទី១៩ ខែមេសា ឆ្នាំ២០២៤។ (ថតដោយ៖ ណឺ មិនា)

អ្នកស្រី វ៉ាត់ ស៊ាប ញញឹមខណៈកំពុងបោសសំរាម នៅថ្ងៃទី១៩ ខែមេសា ឆ្នាំ២០២៤។ (ថតដោយ៖ ណឺ មិនា)

អ្នកស្រី វ៉ាត់ ស៊ាប កំពុងបោស និងប្រមូលសំរាម ថ្ងៃទី១៩ ខែមេសា ឆ្នាំ២០២៤។ (ថតដោយ៖ ណឺ មិនា)

អ្នកស្រី វ៉ាត់ ស៊ាប បែងចែកសំរាមដាក់ក្នុងរទេះសំរាម ថ្ងៃទី១៩ ខែមេសា ឆ្នាំ២០២៤។ (ថតដោយ៖ ណឺ មិនា)

អ្នកស្រី វ៉ាត់ ស៊ាប កំពុងធ្វើដំណើរទៅបោសសំរាមមួយកន្លែងទៀត ថ្ងៃទី១៩ ខែមេសា ឆ្នាំ២០២៤។ (ថតដោយ៖ ណឺ មិនា)

អ្នកស្រី វ៉ាត់ ស៊ាប បន្តបោសសម្អាតនៅមុខព្រះបរមរាជរាំង ថ្ងៃទី១៩ ខែមេសា ឆ្នាំ២០២៤។ (ថតដោយ៖ ណឺ មិនា)

អ្នកស្រី វ៉ាត់ ស៊ាប ធ្វើដំណើរដើម្បីយកសំរាមទៅចោល និងសម្រាកអាហារថ្ងៃត្រង់ ថ្ងៃទី១៩ ខែមេសា ឆ្នាំ២០២៤។ (ថតដោយ៖ ណឺ មិនា)

សង្គមស៊ីវិល២៣ស្ថាប័នស្នើរដ្ឋាភិបាលពន្លឿនការអនុម័តច្បាប់ស្តីពីការត្រួតពិនិត្យគ្រឿងស្រវឹង

ជា ម៉ារ៉ា (Chea Mara) — Wed, 21 Feb 2024 03:10:32 +0000

អង្គការសង្គមស៊ីវិល និងសហគមន៍ចំនួន២៣ រួមគ្នាស្នើឱ្យរដ្ឋាភិបាលពន្លឿនការអនុម័តច្បាប់ស្តីពីការត្រួតពិនិត្យផលិតផលគ្រឿងស្រវឹង ដោយសារការប្រើប្រាស់គ្រឿងស្រវឹងបង្កឱ្យប៉ះពាល់យ៉ាងខ្លាំងដល់សុខភាពសាធារណៈ និងសីលធម៌សង្គម។

បើតាមសេចក្ដីថ្លែងការណ៍រួមរបស់សង្គមស៊ីវិលទាំង២៣ ចេញនៅថ្ងៃទី១៨ ខែកុម្ភៈ ឆ្នាំ២០២៤ លើកឡើងថា ដើម្បីកាត់បន្ថយអត្រានៃការស្លាប់ដែលបណ្តាលមកពីផលប៉ះពាល់ដែលជាប់ពាក់ព័ន្ធនឹងគ្រឿងស្រវឹង តំណាង អង្គការ សមាគម សហគមន៍ និងតំណាងប្រជាពលរដ្ឋ សូមស្នើដល់រាជរដ្ឋាភិបាលកម្ពុជាពន្លឿន សេចក្តីព្រាងច្បាប់ស្តីពីការគ្រប់គ្រងផលិតផលគ្រឿងស្រវឹងដែលបានព្រាង និងឆ្លងអន្តរក្រសួងរួចរាល់ កាលពីថ្ងៃទី៨ ខែកក្កដា ឆ្នាំ២០១៥ ដើម្បីឆ្លងគណៈរដ្ឋមន្ត្រី និងបញ្ជូនទៅកាន់រដ្ឋសភាដើម្បីអនុម័ត។

លោក រស់ សុដ្ឋា នាយកប្រតិបត្តិអង្គការសម្ព័ន្ធភាពការពារសិទ្ធិមនុស្សកម្ពុជា (CHRAC) ដែលជាអង្គការមួយក្នុងចំណោមសង្គមស៊ីវិលទាំង២៣ លើកឡើងថា ការផ្សាយពាណិជ្ជកម្មគ្រឿងស្រវឹងគួរធ្វើឡើងដោយគោរពសិទ្ធិមនុស្ស ដោយសារក្រុមហ៊ុនគ្រឿងស្រវឹងជាច្រើនបាននិងកំពុងផ្សាយធ្វើឲ្យប៉ះពាល់ដល់សង្គមជាតិទាំងមូល។

លោកបានថ្លែងថា៖ «ទាំងអ្នកទទួលទាន ទាំងអ្នកដែលពាក់ព័ន្ធគឺថាសុទ្ធតែទទួលរងនូវគ្រោះថ្នាក់ តាំងពីគេថាភេសជ្ជៈស្រវឹងបង្កឱ្យមានគ្រោះថ្នាក់នេះឡើង ហើយធ្វើម្ដេចកុំឱ្យមនុស្សហ្នឹងកុំហូបស្រាពេក ឱ្យសេរីភាពខ្លះក្នុងការបម្រើសេចក្ដីចង់បានរបស់សង្គម ក៏ប៉ុន្តែកុំឲ្យអ្វីដែលងាយនឹងរងគ្រោះថ្នាក់ហ្នឹងវាងាយរកពេក វាស្រួលរកពេក វាថោកពេក ធ្វើឲ្យមនុស្សនឹងងាយរកបាន»។

លោកបន្ថែមដោយលើកឡើងពីផលប្រយោជន៍នៃសេចក្តីព្រាងច្បាប់នេះថា៖ «ច្បាប់នេះជួយធានាការអនុវត្ត ធានាឱ្យមនុស្សមានសុខភាពល្អ ធានាឱ្យការចំណាយប្រាក់កាសផ្ដេសផ្ដាសទៅលើរឿងអត់ប្រយោជន៍ យកប្រាក់កាសមកចាយលើធនធាន ហើយសល់លុយខ្លាំងបានជួយដល់សង្គម»។

លោក រស់ សុដ្ឋា បន្ថែមដោយជំរុញឱ្យក្រសួងសុខភិបាល ក្រសួងមហាផ្ទៃ និងក្រសួងពាណិជ្ជកម្ម ពន្លឿនកាអនុម័តសេចក្តីព្រាងច្បាប់ស្តីពីការត្រួតពិនិត្យផលិតផលគ្រឿងស្រវឹង។

Newsroom Cambodia មិនអាចសុំការអត្ថាធិប្បាយពីអ្នកនាំពាក្យក្រសួងសុខាភិបាលបានទេ ដោយខលចូល តែមិនមានអ្នកទទួល។

អ្នកនាំពាក្យក្រសួងពាណិជ្ជកម្ម លោកប៉ែន សុវិជាតិ ឆ្លើយតបសាររបស់ Newsroom Cambodia តាមបណ្តាញសង្គមតេឡេក្រាមថា៖ «ក្រសួងពាណិជ្ជកម្មមិនមែនជាស្ថាប័នរៀបចំសេចក្តីព្រាងច្បាប់នេះទេ គឺក្រសួងសុខាភិបាល។ ដោយឡែកក្រសួងក៏មិនបានទទួលការស្នើសុំពីសង្គមស៊ីវិល ឬអង្គការក្រៅរដ្ឋាភិបាលដែរ»។

លោក ទូច សុខៈ អ្នកនាំពាក្យក្រសួងមហាផ្ទៃប្រាប់ Newsroom Cambodia ថា ក្រសួងមហាផ្ទៃគាំទ្រ សេចក្ដីព្រាងច្បាប់ ហើយក៏មានឆន្ទៈឱ្យមានច្បាប់ស្ដីពីការគ្រប់គ្រងគ្រឿងស្រវឹងនេះដែរ ។

លោកថ្លែងថា៖ «ការគ្រប់គ្រងសណ្ដាប់ឆ្នាប់សង្គម ជាពិសេសគឺបានចូលរួមចំណែកនៅក្នុងការកាត់បន្ថយគ្រោះថ្នាក់ចរាចរណ៍បណ្ដាលឱ្យស្លាប់ របួស និងខូចខាតទ្រព្យសម្បត្តិផងដែរ»។

ពាក់ព័ន្ធនឹងពេលវេលានៃការអនុម័តសេចក្តីព្រាងច្បាប់នេះ លោក ទូច សុខៈ បន្ថែមថា៖ «ដោយឡែកពេលវេលានៃការបញ្ចប់ឈានទៅដល់ការអនុម័តឱ្យប្រើប្រាស់ច្បាប់ពេលណាក្រសួងមហាផ្ទៃគឺមិនមានយោបល់នោះទេ គ្រាន់តែអាចនិយាយបានថា ប្រហែលជាក្រសួងសាម៉ីលោកត្រូវការពេលវេលានៅក្នុងការពិនិត្យលក្ខណៈនៃបច្ចេកទេស ពិនិត្យជាមួយនឹងបទដ្ឋានគតិយុត្តផ្សេងៗ ពិនិត្យមើលស្ថានភាពសង្គមជាក់ស្ដែង និងការវិវឌ្ឍរបស់សង្គម និងការពាក់ព័ន្ធផ្សេងៗដទៃទៀត»។

ករណីគ្រោះថ្នាក់ចរាចរណ៍ក្នុងឆ្នាំ២០២៣ គ្រោះថ្នាក់ចរាចរណ៍កើតឡើងសរុបចំនួន ៣,៣១៧លើក បណ្តាលឲ្យមនុស្សស្លាប់ចំនួន១,៥៩០នាក់ និងរបួស៤,៥១៥នាក់ (ធ្ងន់២,៧៦៦នាក់)។ នេះបើតាមការផ្សាយរបស់ក្រសួងសាធារណការ និងដឹកជញ្ជូន៕

ព័ត៌មានស៊ីជម្រៅ៖ អ្នកច្បាប់ចាត់ទុកការបង្កើតគណៈកម្មាធិការកែទម្រង់ច្បាប់ថាជាការជួយកិច្ចការរបស់រដ្ឋសភាមួយផ្នែក

ហេង រិទ្ធ (Heng Rith) — Mon, 19 Feb 2024 14:17:50 +0000

ក្រុមអ្នកច្បាប់យល់ឃើញថាការបង្កើតគណៈកម្មាធិការដើម្បីកែទម្រង់ច្បាប់នេះគឺជាផ្នែកមួយនឹងជួយឱ្យការប្រព្រឹត្តទៅនៃដំណើរការច្បាប់មានភាពកាន់តែប្រសើរនៅកម្ពុជា ស្របពេលគណៈកម្មាធិការមួយនេះ ត្រូវបានបង្កើតចេញជារូបរាង ក្នុងន័យជំរុញឱ្យវិស័យច្បាប់ អាចបម្រើសេចក្តីត្រូវការចាំបាច់សម្រាប់គ្រប់ភាគីដែលពាក់ព័ន្ធ។

លោកមេធាវី សុក សំអឿន ប្រធានក្រុមអ្នកច្បាប់ នៃការិយាល័យក្រុមមេធាវី ក្រុមអ្នកច្បាប់ និងទីប្រឹក្សាអមរិន្ទ យល់ឃើញថាការបង្កើតគណៈកម្មាធិការដឹកនាំការកែទម្រង់ច្បាប់នេះឡើង ដើម្បីពិនិត្យឡើងវិញនូវច្បាប់ដែលអនុវត្តក្នុងពេលបច្ចុប្បន្នថាស្របតាមសង្គមជាក់ស្តែងដែរឬទេ និងមានប្រសិទ្ធិភាពកម្រិតណា ហើយប្រសិនរកឃើញបញ្ហាត្រង់ចំណុចណានៃច្បាប់ ទើបនាំឱ្យមានការស្នើសុំកែទម្រង់ច្បាប់នោះទៅរដ្ឋសភា។

លោកបន្តថា៖ «គណៈកម្មាធិការហ្នឹងយើងពិនិត្យ[ច្បាប់]ឡើងវិញក្រោយពីពិនិត្យហើយយើងត្រូវការកែច្បាប់ វិសោធនកម្មច្បាប់ ឬធ្វើច្បាប់ថ្មី ហើយពេលព្រាងច្បាប់ហើយដាក់ជូនសភា សភាអ្នកអនុម័ត »។

បើតាមលោក សុក សំអឿន គណៈកម្មាធិការដឹកនាំការកែទម្រង់ច្បាប់ពុំមានសមត្ថកិច្ចជាន់គ្នាទៅនឹងស្ថាប័នរដ្ឋសភាទេ ព្រោះគណៈកម្មាធិការនេះមានសិទ្ធិត្រឹមស្នើសុំកែច្បាប់ ហើយពេលរៀបចំកែរួចត្រូវបញ្ជូនទៅរដ្ឋសភាពិនិត្យ។ ប៉ុន្តែលោកថា ប្រសិនបើរដ្ឋសភាមានសមត្ថកិច្ចពាក់ព័ន្ធការកែទម្រង់ច្បាប់គឺជាការល្អប្រសើរ។

លោកបន្តថា៖ «រដ្ឋសភាពប្រសិនគាត់មានស្ថាប័ន មានបុគ្គលិកសម្រាប់ជួយសិក្សា[ការកែទម្រង់ច្បាប់]ទាំងអស់ហ្នឹងគឺល្អ។ សព្វថ្ងៃខ្ញុំគិតថាដូចជាមិនទាន់មានគ្រប់គ្រាន់នៅឡើយ ព្រោះថវិកាសភានៅមានកម្រិត »។

គណៈកម្មាធិការដឹកនាំការកែទម្រង់ច្បាប់នេះ គេសង្កេតឃើញថា ទើបត្រូវបានបង្កើតឡើងក្នុងគោលបំណងលើកម្ពស់គោលការណ៍នីតិរដ្ឋ និងប្រសិទ្ធិភាពក្នុងការអនុវត្តច្បាប់។ហើយគណៈកម្មាធិការដឹកនាំការកែទម្រង់ច្បាបនេះ មានសមាសភាពសមាជិកចំនួន ៣៤រូប ដែលក្នុងនោះរដ្ឋមន្ត្រីទីស្តីការគណៈរដ្ឋមន្ត្រី ជាប្រធាន សមាជិកភាគច្រើនជារដ្ឋលេខាធិការ និងអគ្គលេខាធិការមួយ។អគ្គលេខាធិការដ្ឋាន បង្កើតឡើងដើម្បីជួយសម្រួលកិច្ចការរដ្ឋបាល និងកិច្ចការផ្សេងៗរបស់គណៈកម្មាធិការដឹកនាំការកែទម្រង់ច្បាប់។

ព្រះរាជក្រឹត្យដែលបើកផ្លូវឱ្យបង្កើតគណៈកម្មាធិការដឹកនាំការកែទម្រង់ច្បាប់ដែលចេញកាលពីថ្ងៃទី០៣ ខែកុម្ភៈ ឆ្នាំ២០២៤ បញ្ជាក់ថា គណៈកម្មាធិការដឹកនាំការកែទម្រង់ច្បាប់នេះ បង្កើតឡើងដើម្បីលើកកម្ពស់គោលការណ៍នីតិរដ្ឋសន្តិសុខគតិយុត្ត ព្រមទាំងគុណភាព និងប្រសិទ្ធភាពនៃច្បាប់។គណៈកម្មាធិការនេះមានតួនាទី ដឹកនាំ ជំរុញការអនុវត្តកែទម្រង់ច្បាប់ រៀបចំផែនការកែទម្រង់ច្បាប់ សហការនឹងក្រសួង ស្ថាប័នជំរុញការកែទម្រង់ច្បាប់និងការផ្សព្វផ្សាយច្បាប់។

ក្នុងនាមជាប្រធានក្រុមអ្នកច្បាប់ នៃការិយាល័យមេធាវីអមរិន្ទលោក សុក សំអឿន យល់ឃើញថា វាពិបាកកំណត់អំពីប្រសិទ្ធិភាពនៃការបង្កើតគណៈកម្មាធិការដឹកនាំការកែទម្រង់ច្បាប់ ដោយសារមិនទាន់ឃើញពីសកម្មភាព។ ប៉ុន្តែបើគណៈកម្មាធិការនេះ បើកទទួលយកមតិយោបល់ពីសង្គមស៊ីវិល នាំឱ្យមានការពិភាក្សាច្រើនទើបជាការប្រសើរ ព្រោះការកែទម្រង់ច្បាប់ត្រូវគិតពីសិទ្ធិសេរីភាពពលរដ្ឋឱ្យបានច្រើន។

ហាក់ផ្ទុយពីការយល់ឃើញនេះបន្តិច អ្នកជំនាញវិទ្យាសាស្ត្រនយោបាយ និងច្បាប់ លោក កែវ ពន្លឺចន្ទ លើកឡើងថាការកែទម្រង់ច្បាប់នៅកម្ពុជា មិនចាំបាច់បង្កើតគណៈកម្មាធិការដឹកនាំការកែទម្រង់ច្បាប់នោះទេ ព្រោះគណៈកម្មាធិការនេះស្ថិតនៅក្រោមការគ្រប់គ្រងរបស់រដ្ឋាភិបាលរួចទៅហើយ។ម្យ៉ាងវិញទៀត ការអនុវត្តបែបនេះវានឹងនាំឱ្យមានការឃើញថា អាចនឹងប៉ះពាល់ដល់សមត្ថកិច្ចរបស់រដ្ឋសភាដែលជាអ្នកបង្កើតច្បាប់ និងកែប្រែច្បាប់។

លោកបន្តថា៖«នៅពេលដែលច្បាប់មិនឆ្លើយតបទៅនឹងស្ថានភាពសង្គមជាក់ស្តែង តាមរយៈរដ្ឋាភិបាលស្នើទៅរដ្ឋសភាគាត់[រដ្ឋាភិបាល]មានតែសេចក្តីស្នើ និងសេចក្តីព្រាងច្បាប់ទេ អត់មានសិទ្ធិអំណាចកែប្រែច្បាប់ អត់មានអីកែទម្រង់ច្បាប់ទេ »។

បើតាមលោក កែវ ពន្លឺចន្ទ រដ្ឋសភាគួរតែជាអ្នកមានសមត្ថកិច្ចក្នុងការកែទម្រង់ច្បាប់ ដោយត្រូវពិនិត្យ ច្បាប់ណាដែលបម្រើ ឬមិនបម្រើប្រយោជន៍ពលរដ្ឋ និងច្បាប់ណាមាន ឬគ្មានប្រសិទ្ធភាពក្នុងអនុវត្ត ដើម្បីលុបចោល ឬកែប្រែឱ្យស្របទៅតាមឆន្ទៈរបស់ប្រជាពលរដ្ឋ និងស្ថានភាពសង្គម។

លោកបន្តថា៖ «គួរតែជំរុញ លើកទឹកចិត្តឱ្យរដ្ឋសភា ដែលធ្វើកំណែទម្រង់ច្បាប់ »។

លោក កែវ ពន្លឺចន្ទ បន្ថែមជាចុងក្រោយថា ការបង្កើតគណៈកម្មាធិការដឹកនាំការកែទម្រង់ច្បាប់នេះឡើងនឹងនាំឱ្យមានប្រសិទ្ធិភាពនៃការអនុវត្តច្បាប់បានកម្រិតណានោះ គឺពុំទាន់អាចកំណត់បានឡើយ ក៏ប៉ុន្តែដើម្បីឱ្យមានប្រសិទ្ធិភាពនៃការអនុវត្តច្បាប់ លុះត្រារដ្ឋាភិបាលមានឆន្ទៈខ្ពស់ចំពោះការអនុវត្តច្បាប់ឱ្យស្មើភាពគ្នាគ្រប់ពលរដ្ឋទាំងអស់ អនុវត្តមិនប្រកាន់តួនាទីឋានៈ និងជាពិសេសការផ្សព្វផ្សាយច្បាប់ឱ្យកាន់តែច្រើន។

រដ្ឋធម្មនុញ្ញដែលជាច្បាប់កំពូលរបស់ជាតិ បញ្ញត្តិមាត្រា ៩០ថ្មី(ពីរ) បានកំណត់អំពីរដ្ឋសភាជាអង្គការដែលមានអំណាចនីតិប្បញ្ញត្តិ ហើយបំពេញភារកិច្ចរបស់ខ្លួនដូចបានកំណត់ក្នុងរដ្ឋធម្មនុញ្ញ និងច្បាប់ជាធរមាន។

ដោយឡែក សម្រាប់អ្នកនាំពាក្យរដ្ឋាភិបាល លោក ប៉ែន បូណា វិញលើកឡើងថាការកែទម្រង់ច្បាប់នេះ ដើម្បីឱ្យស្របតាមកាលៈទេសៈជាក់ស្តែងច្បាប់ត្រូវមានប្រសិទ្ធិភាព និងមិនអាចយកច្បាប់មួយមកអនុវត្តរហូតឡើយ។លោកបន្តថា តាមពិតទៅគណៈកម្មាធិការដែលទើបបង្កើតឡើងនេះ គឺមិនដូចគ្នាទៅនឹងកិច្ចការរបស់រដ្ឋសភាទេ។

លោកបន្តថា៖ «រដ្ឋសភាស្ថាប័នអនុម័តច្បាប់ គណកម្មាធិកាគេកែទម្រង់ យកច្បាប់ហ្នឹងមកស្នើកែទម្រង់ វិសោធនកម្ម ដើម្បីតាមនីតិវិធីមិនមានអីដូចគ្នា »។

បន្ថែមពីលើនេះ អ្នកនាំពាក្យទីស្តីការគណៈរដ្ឋមន្ត្រី លោក ទិត សុធាលើកឡើងថាគោលបំណងបង្កើតគណៈកម្មាធិការដឹកនាំការកែទម្រង់ច្បាប់នេះ គឺមានចែងរួចរាល់ហើយនៅក្នុងបញ្ញត្តិមាត្រា១ នៃព្រះរាជក្រឹត្យដែលបង្កើតឱ្យមានគណៈកម្មាធិការដឹកនាំការកែទម្រង់ច្បាប់នេះ។លោក ទិត សុធាបដិសេធក្នុងការផ្តល់យោបល់ពិស្តារទៅលើនីតិវិធីថ្មីនេះ ដោយលោកចាត់ទុកថា អ្វីៗត្រូវបានកំណត់ពីទិសដៅរួចអស់ទៅហើយ។

លោកបញ្ជាក់ថា៖ «នៅក្នុងមាត្រា១ នៅហ្នឹងគេបានបញ្ជាក់ហើយ ខ្ញុំថាដូចជាមិនគួរមានសួរអ្វីលើសពីហ្នឹងទៀតទេ »។

បញ្ញត្តិមាត្រា១ នៃព្រះរាជក្រឹត្យដែលបើកផ្លូវឱ្យបង្កើតគណៈកម្មាធិការដឹកនាំការកែទម្រង់ច្បាប់នេះបានកំណត់ថាគណៈកម្មាធិការនេះ ត្រូវបានបង្កើតដើម្បីដឹកនាំការកែទម្រង់ច្បាប់ ហើយជាយន្តការដឹកនាំ សម្របសម្រួល និងជំរុញការអនុវត្តការងារកែទម្រង់ច្បាប់ ស្របតាមកម្មវិធីនយោបាយរបស់រដ្ឋាភិបាល ក្នុងគោលបំណងដើម្បីពង្រឹងនិងលើកកម្ពស់គោលការណ៍នីតិរដ្ឋសន្តិសុខគតិយុត្ត ព្រមទាំងគុណភាព និងប្រសិទ្ធភាពនៃច្បាប់ ។

មិនតែប៉ុណ្ណោះបញ្ញត្តិមាត្រា ៩ នៃព្រះរាជក្រឹត្យដដែលនេះ ក៏បានលើឡើងអំពីការបង្កើតក្រុមការងារកែទម្រង់ច្បាប់នៅតាមស្ថាប័នរដ្ឋដែរថា ក្រសួង ស្ថាប័នរបស់រដ្ឋាភិបាល ត្រូវបង្កើតក្រុមការងារកែទម្រង់ច្បាប់នៅក្នុងក្រសួង ស្ថាប័នរបស់ខ្លួន ដើម្បីធានាប្រសិទ្ធភាព នៃការងារកែទម្រង់ច្បាប់ស្របតាមបទប្បញ្ញត្តិនៃព្រះរាជក្រឹត្យនេះ ។

កាលពីឆ្នាំ២០១៧ រដ្ឋាភិបាលបានបង្កើតគណកម្មការកែទម្រង់ប្រព័ន្ធច្បាប់ និងប្រព័ន្ធយុត្តិធម៌ នេះម្តងរួចហើយដែរ ប៉ុន្តែប្រព័ន្ធមួយនេះ គេសង្កេតឃើញហាក់មិនដំណើរការ។លុះដល់ឆ្នាំ២០២៤ រដ្ឋាភិបាលនីតិកាលទី៧នេះ ក៏បានផ្តួចផ្តើមជាថ្មីម្តងទៀត ប៉ុន្តែយន្តការថ្មីនេះបានបំបែកគណៈកម្មាធិការកែទម្រង់ប្រព័ន្ធច្បាប់ និងប្រព័ន្ធយុត្តិធម៌នេះជាពីរ គឺ គណៈកម្មាធិការកែទម្រង់ប្រព័ន្ធច្បាប់ ត្រូវដាក់ឱ្យស្ថិតក្រោមឆ័ត្ររបស់ទីស្តីការគណៈរដ្ឋមន្ត្រី និងគណៈកម្មាធិការកែទម្រង់ប្រព័ន្ធយុត្តិធម៌ ត្រូវចាត់ចែងដោយក្រសួងយុត្តិធម៌វិញ៕

ព័ត៌មានស៊ីជម្រៅ៖ សង្គមស៊ីវិលរៀបចំទិវាសុវត្ថិភាពអ៊ីនធើណេតដើម្បីការពារកុមារពីគ្រោះថ្នាក់លើប្រព័ន្ធឌីជីថល

នឿន ដាវីន (Davin Noeurn) — Wed, 07 Feb 2024 05:20:08 +0000

អង្គការ Save the children Cambodia បានរៀបចំទិវាសុវត្ថិភាពអ៊ីនធើណេតកាលពីថ្ងៃទី៦ ខែកុម្ភៈ ឆ្នាំ២០២៤ ដើម្បីបង្កើនការយល់ដឹងអំពីអ៊ីនធើណែតដែលមានសុវត្ថិភាព និងប្រសើរជាងមុនសម្រាប់ទាំងអស់គ្នា ជាពិសេសសម្រាប់កុមារ និងយុវជន។

លោក ហុង រស្មី នាយកប្រតិបត្តិ នៃអង្គការ Save the Children ប្រចាំប្រទេសកម្ពុជាបានឱ្យដឹងថាទិវាសុវត្ថិភាពអ៊ីនធឺណិតនេះ គឺត្រូវរៀបចំនៅខែកុម្ភៈជារៀងរាល់ឆ្នាំ ដើម្បីលើកកម្ពស់ការយល់ដឹង និងការប្រើប្រាស់អំពីឌីជីថល សម្រាប់កុមា រនិងយុវជន និងដើម្បីពួកគេចាប់ផ្ដើមជជែកគ្នាអំពីទំនួលខុសត្រូវ នៃប្រព័ន្ធបច្ចេកវិជ្ជា ការទទួលខុសត្រូវក្នុងសង្គម រួមទាំងទទួលខុសត្រូវផ្នែកសីលធម៌។

ប្រភពបន្តថាប្រធានបទសម្រាប់ឆ្នាំនេះ គឺផ្តោតទៅលើការជំរុញឱ្យមានការផ្លាស់ប្តូរ ការគ្រប់គ្រងទៅលើឥទ្ធិពល និងការផ្លាស់ប្ដូរជាវិជ្ជមានទៅលើផ្នែកអនឡាញ។

លោកលើកឡើងថា៖ «ទិវានេះយើងចាប់ផ្ដើមធ្វើ មែនទែនវាជាកម្មវិធីតូចមួយនៅក្នុងប្រទេសនៅក្នុងអឺរ៉ុបតាំងពីឆ្នាំ២០០៤ តែក្រោយមក ឆ្នាំ២០០៩ ត្រូវបានរៀបចំឱ្យធំឡើង ហើយចាប់ផ្ដើមប្រើប្រាស់ឈ្មោះថាទិវាសុវត្ថិភាពអ៊ីនធឺណិតនឹងឯង រហូតដល់បច្ចុប្បន្នមានការប្រារព្ធពិធីនេះនៅច្រើនជាង១៩០ ប្រទេសទូទាំងពិភពលោកយើងនេះ»។

បើតាម ហុង រស្មី ក្នុងនាមជាអ្នកដឹកនាំពិភពលោកក្នុងការការពារកុមារ និងការចូលរួមរបស់កុមារ អង្គការ Save the Children ប្តេជ្ញាធ្វើការជាមួយ និងសម្រាប់កុមារ ដើម្បីធានាថា ពួកគេមានសុវត្ថិភាពទាំងនៅលើអ៊ីនធើណែត និងនៅខាងក្រៅ។លើសពីនេះទៀត បច្ចេកវិទ្យាឌីជីថលថ្មី កំពុងវិវឌ្ឍឥតឈប់ឈរ និងជះឥទ្ធិពលដល់របៀបដែលកុមាររៀន លេង ទំនាក់ទំនង និងទទួលបានព័ត៌មាន។ ទោះជាយ៉ាងណាក៏ដោយ ការចូលប្រើក្នុងលំហរឌីជីថលកាន់តែច្រើន អាចបង្កើនហានិភ័យរបស់កុមារដែលងាយនឹងជួបប្រទះគ្រោះថ្នាក់ក៏កាន់តែច្រើនដែរ។

ប្រភពដដែលបន្តថា ជាលទ្ធផលអំពីការសិក្សាក្នុងឆ្នាំ២០២៣ ដែលមានកុមារបានចូលរួមជាង៥រយនាក់(៥៦៧)មានអាយុពី៩ ទៅដល់១៦ ឆ្នាំ មកពីប្រទេសផ្សេងៗគ្នាដូចជាប្រទេសអូស្ត្រាលី កម្ពុជា ប្រទេសហ្វាំងឡង់ ប្រទេសហ្វីលីពីន កេនយ៉ា សៅអាហ្វិកខា និងប្រទេសកូឡុំប៊ី ទាក់ទងការយល់ដឹងរបស់កុមារអំពីសុវត្តិភាពប្រព័ន្ធអ៊ីនធើណេត។

លោកបន្តថា៖ «យើងរកឃើញថា នៅប្រទេសអភិវឌ្ឍន៍កុមារយល់ដឹង និងចេះការពារខ្លួន ពីសុវត្តិភាពអ៊ីធើណេត បានច្រើនជាងកុមារនៅប្រទេសមានចំណូលទាបពីរដង ច្រើនជាងពីរដងគាត់ ចេះset privacy sitting ដើម្បីការពារខ្លួនគាត់ដើម្បីកុំឲ្យអ្នកណាដែលគាត់ចង់ទាក់ទងជាមួយនឹងអាចរកគាត់ឃើញអ៊ីចឹងទៅ ប៉ុន្តែនៅកម្ពុជានេះអត់មានលទ្ធភាពដល់អ៊ីចឹងទេ »។

របាយការណ៍ដែលចេញដោយ អង្គការ Save the children Cambodia បង្ហាញថា កុមារច្រើនជាងពាក់កណ្តាលពេលដែលមានបញ្ហា ភាគច្រើនកុមារយកទៅនិយាយជាមួយឱពុកម្តាយរបស់ពួកគេ។ដោយឡែកមាន កុមារ១០ភាគរយ បានយករឿងនេះទៅពិភាក្សាជាមួយប៉ូលិស និងគ្រូរបស់ពួកគេ។ប្រភពបន្តថាដើម្បីលើកកម្ពស់សុវត្ថិភាពអ៊ីនធឺណិតសម្រាប់កុមារ គឺត្រូវធ្វើការជាមួយអ្នកថែទាំកុមារ មាតាបិតារបស់កុមារ និងគ្រូបង្រៀនជាដើម។

លោក អ៊ឹម សុធី នាយកប្រតិបត្តិ នៃក្រុមប្រឹក្សាយុវជនកម្ពុជា(វ៉ាយស៊ីស៊ី) មានប្រសាសន៍ថា ការប្រើប្រាស់ប្រព័ន្ធបច្ចេកវិទ្យា អាចជះផលវិជ្ជមាន និងអវិជ្ជមាន ដូចនេះអ្នកប្រើប្រាស់ត្រូវមានការប្រុងប្រយ័ត្ន ជាពិសេសយុវវ័យ និងកុមារ ដែលយល់អំពីក្រមសីលធម៌ និងសុវត្ថិភាពផ្នែកប្រព័ន្ធឌីជីថលឱ្យបានច្រើន។

លោកបន្ថែមថា៖ «ខ្ញុំគិតថា បើយើងបានពង្រឹងគាត់អំពីប្រព័ន្ធបច្ចេកវិទ្យា និងក្រមសីលធម៌ក្នុងការប្រើប្រាស់នោះវាសំខាន់ណាស់ តែបើអត់មានមេរៀនសម្រាប់កុមារ និងយុវជនទេ គ្រាន់តែញាំការក៏បង្ហោះ ថតរូបស៊ិកស៊ីក៏បង្ហោះ ហើយព័ត៌មានមិនច្បាស់ក៏គាត់ចែកចាយ នេះជារឿងមិនល្អសម្រាប់គាត់ អ្វីដែលល្អគឺយើងចង់ឱ្យមានមេរៀនច្បាស់លាស់ឱ្យយុវជនបានរៀនយល់ អំពីបច្ចេកវិជ្ជាហ្នឹង ព្រោះថាបច្ចេកវិជ្ជា មានសារៈសំខាន់ណាស់សម្រាប់កុមារ ឬក៏យុវជនក្នុងការប្រើប្រាស់ ជាពិសេសកម្ពុជាមិនទាន់ជឿនលឿនដូចគេទេ ចំពោះបច្ចេកវិទ្យានេះ »។

អង្គការ យូនីសេហ្វកម្ពុជា(UNICEF) ចេញផ្សាយរបាយការណ៍របស់ខ្លួនកាលពីឆ្នាំ២០១៩ ដោយរកឃើញថា ក្នុងចំណោមមនុស្ស៣នាក់ នៃអ្នកប្រើប្រាស់អ៊ីនធើណេតនៅលើពិភព មានម្នាក់ហើយគឺជាកុមារ។នៅក្នុងឆ្នាំដដែលនេះដែរ យូនីសេហ្វ ក៏រកឃើញដែរអំពីការប្រកាសឲ្យដឹងជាមុនអំពីគ្រោះថ្នាក់ដែលបង្កឡើងដោយអំពើហិង្សា ការរករឿងឈ្លោះគ្នា និងការបៀតបៀនតាមប្រព័ន្ធអ៊ិនធឺណេត។យុវជនប្រមាណ៨៥,៧ ភាគរយ ដែលមានអាយុចាប់ពី១៥ ទៅ ២៥ឆ្នាំ កំពុងប្រើប្រាស់អ៊ីនធឺណេតនៅកម្ពុជា។

លោកវេជ្ជបណ្ឌិត វៀល ផាក (Will Parks) តំណាងអង្គការ យូនីសេហ្វ ប្រចាំកម្ពុជាត្រូវបានគេហទំព័រនៃអង្គការអន្តរជាតិមួយនេះយកមកចុះផ្សាយ នៅក្នុងឆ្នាំ២០២៣ លើកឡើងថាកុមារចំណាយពេលច្រើនលើអ៊ីនធឺណិតជាងពេលមុនៗ។ប្រភពបន្តថាការគំរាមកំហែងតាមអ៊ីនធឺណិត និងទម្រង់ផ្សេងទៀតនៃអំពើហឹង្សាអាចប៉ះពាល់ដល់កុមារគ្រប់ពេលដែលពួកគេចូលប្រើប្រាស់នៅលើបណ្តាញសង្គម ឬវេទិកាផ្ញើសារភ្លាមៗ។លើសពីនេះទៀត ការព្រួយបារម្ភក្នុងកម្រិតមួយដែលខ្ពស់គឺការគំរាមកំហែងនៃការកេងប្រវ័ញ្ចផ្លូវភេទ និងការរំលោភបំពានលើអ៊ីនធឺណិត។

គេហទំព័រដដែលបន្ថែមថា ការរកឃើញថ្មីៗពីរបាយការណ៍ “Cambodia Disrupting Harm” ជាសកលរបស់អង្គការយូនីសេហ្វ បានបញ្ជាក់ពីនិន្នាការនេះ ដោយរកឃើញថាកម្ពុជាម្នាក់ក្នុងចំណោម១០ នាក់ដែលមានអាយុពី១២ទៅ១៧ ឆ្នាំ ជួបប្រទះនឹងទម្រង់នៃការកេងប្រវ័ញ្ចផ្លូវភេទ ឬការរំលោភបំពានលើអ៊ីនធឺណិត។

អ្នកនាំពាក្យ និងអនុប្រធាននាយកដ្ឋានព័ត៌មានវិទ្យា នៃក្រសួងមហាផ្ទៃ លោក អ៊ីវ វាសនា និយាយថាការប្រើប្រាស់លើប្រព័ន្ធអ៊ីនធើណេតមិនមានដែនកំណត់នោះទេ។លោកបន្តថា វេបសាយមួយចំនួនមានការកំណត់អាយុនៅក្នុងការប្រើប្រាស់ និងលំហរ អ៊ីនធើណេតមានលក្ខណៈទូលំទូលាយ ហើយប្រសិនបើក្មេងៗ ចុចទៅលើមាតិកាដែលមិនសមទៅលើអាយុនៃការប្រើប្រាស់នោះវានឹងបង្កទៅជាមានផលប៉ះពាល់។ប្រភពដដែលបន្តថាប្រព័ន្ធបណ្តាញសង្គមមិនសាកសមសម្រាប់កុមារប្រើប្រាស់នោះទេ។

លោកថ្លែងថា៖ « ពេលដែលកូនគាត់ប្រើប្រាស់បណ្តាញអ៊ីនធើណេតគួរតែនៅជិតឪពុកម្តាយ ហើយឪពុកម្តាយគួរតែសង្កេតជាប្រចាំថាតើគាត់ប្រើប្រាស់ទៅលើមាតិកាអ្វី គាត់ប្រើប្រាស់ទៅលើកម្មវិធីអ្វី? ជាពិសេសប្រព័ន្ធ Social Media (បណ្តាញសង្គម) គឺមិនគួរឱ្យក្មេងគាត់ប្រើប្រាស់ទេ ដោយសារតែគាត់មានការទំនាក់ទំនងទៅលើមនុស្សមិនស្គាល់ ឬក៏ផ្ញើរូបភាព ឬខ្លឹមសារវិដេអូណាមួយវាអាចផ្តល់ហានិភ័យទៅដល់កុមារ »។

យ៉ាងនេះក្តី សម្រាប់អង្គការ យូនីសេហ្វ ប្រចាំនៅកម្ពុជា យល់ឃើញថា ការបៀតបៀនតាមប្រព័ន្ធអ៊ិនធឺណេត អាចបង្កឱ្យមានការឈឺចាប់ធ្ងន់ធ្ងរ ហើយវាអាចកើតលើមនុស្សជាច្រើននាក់។ជាងនេះទៀត សកម្មភាព និងព័ត៌មានបៀតបៀនទាំងនោះនៅតែមានវត្តមាននៅលើប្រព័ន្ធអនឡាញដោយគ្មានពេលកំណត់ ពោលគឺវា «នៅតែតាមធ្វើបាប» ជនរងគ្រោះតាមប្រព័ន្ធអនឡាញពេញមួយជីវិត។

មិនតែប៉ុណ្ណោះ យូនីសេហ្វ ក៏រកឃើញដែរថា ការរករឿងឈ្លោះនៅខាងក្រៅ និងការបៀតបៀនតាមប្រព័ន្ធអ៊ិនធឺណេត គឺជាសកម្មភាពអាក្រក់ពីរដែលអាចជួយបំពេញឱ្យគ្នាទៅវិញទៅមក ហើយបង្កើតបានជាឥរិយាបថបង្កការឈឺចាប់ និងខូចខាតតគ្នាពីមួយទៅមួយមិនចេះចប់។បន្ថែមពីលើនេះ ជនរងគ្រោះដោយសារបៀតបៀនតាមប្រព័ន្ធអ៊ិនធឺណេត អាចរងផលប៉ះពាល់ដោយទំនងជាឈានទៅប្រើប្រាស់គឿងស្រវឹង គ្រឿងញៀន និងគេចមិនចូលរៀនជាងសិស្សដទៃទៀត៕

បទវិភាគ ៖ ស្ថាប័នព្រឹទ្ធសភាក្រោមការដឹកនាំលោក ហ៊ុន សែន អាចនឹងមានអំណាចខ្លាំងដែរឬទេ?

ហេង រិទ្ធ (Heng Rith) — Tue, 06 Feb 2024 10:11:07 +0000

ការបោះឆ្នោតជ្រើសតាំងសមាជិកព្រឹទ្ធសភា សម្រាប់នីតិកាលទី៥ ឆ្នាំ២០២៤នេះ នៅសល់ពេលប្រមាណ២សប្តាហ៍ទៀតនឹងមកដល់។ សម្រាប់កៅអីក្នុងតួនាជាទីប្រធានព្រឹទ្ធសភា នៅក្នុងអាណត្តិបន្ទាប់នេះ អាចនឹងមិនមែនជាលោក សាយ ឈុំ ដូចមុនទៀតទេ។

ការប្រែប្រួលដែលគេឯង បានដឹងសឹងគ្រប់គ្នានេះ នៅត្រង់អតីតនាយករដ្ឋមន្រ្តី លោក ហ៊ុន សែន ធ្លាប់បានប្រកាសរួចហើយថានៅក្នុងអាណត្តិទី៥ កៅអីកំពូលនេះគឺជារូបលោកវិញម្តងដែលត្រូវគ្រងតំណែងជំនួស លោក សាយ ឈុំ ។

ក្នុងឋានៈជាអនុប្រធានគណបក្សប្រជាជនកម្ពុជា លោក សាយ ឈុំ បានគ្រប់គ្រងតួនាទីនេះអស់រយៈពេលប្រមាណជិត១០ឆ្នាំ ក្រោយពេល លោក ជា ស៊ីម ទទួលមរណៈភាពទៅ។ ចាប់តាំងពីខែមិថុនា ឆ្នាំ២០១៥ ជាអគ្គលេខាធិការគណបក្សផង និងក្រោយមកទៀតត្រូវបានសមាជិកមជ្ឈឹមបក្សផ្តល់សេចក្តីទុកចិត្ត ធ្វើជាអនុប្រធានគណបក្សផង លោក សាយ ឈុំ ដែលធ្លាប់គ្រង់តំណែងនេះ ទំនងជាត្រូវរបូតពីដៃ នៅក្រោយការបោះឆ្នោតជ្រើសតាំងសមាជិកព្រឹទ្ធសភារួច នៅថ្ងៃទី២៥ ខែកុម្ភៈ ឆ្នាំ២០២៤ ខាងមុខនេះ។

នៅមុនការផ្ទេរអំណាច លោក ហ៊ុន សែន ធ្លាប់បានថ្លែងកាលពីថ្ងៃទី២៦ ខែកក្កដា ឆ្នាំ២០២៣ថា ក្រោយពេលបញ្ចប់ការបោះឆ្នោតជ្រើសតាំងសមាជិកព្រឹទ្ធសភានេះហើយពេលណា លោកនឹងទៅកាន់តួនាទីនេះវិញម្តង។បើតាមអតីតនាយករដ្ឋមន្រ្តីរូបនេះ មូលហេតុដែលលោកចង់អង្គុយលើកៅអីនេះ គឺដើម្បីបម្រើពលរដ្ឋ ជួយគ្រប់គ្រងសន្តិសុខ សណ្តាប់ធ្នាប់សង្គម និងចូលរួមអភិវឌ្ឍប្រទេស ជាពិសេសការពារព្រះរាជបល្ល័ង្ក។

លោកបន្តថា៖«ខ្ញុំព្រះករុណាខ្ញុំនឹងមិនជ្រៀតជ្រែកទៅលើកិច្ចការរបស់នាយករដ្ឋមន្ត្រីឬរបស់រាជរដ្ឋាភិបាលថ្មីនោះទេ »។

សំណួរថាតើប្រសិនបើដូចអ្វីដែលអតីតនាយករដ្ឋមន្រ្តីលោក ហ៊ុន សែន ប្តេជ្ញាមែនតើនឹងជួយឱ្យលោក ហ៊ុន សែន មានអំណាចជាងមុនដែរឬយ៉ាងណា?

ជាការពិតដែលប្រកែកមិនបាន បើទោះជានៅមុនពេលលោកចុះចេញពីអំណាច ក្នុងតួនាទីជានាយករដ្ឋមន្រ្តី និងនៅពេលនេះ គេមើលឃើញថា លោក ហ៊ុន សែន នៅតែជាមនុស្សសំខាន់ និងខ្វះមិនបានជាពិសេសមានឥទ្ធិពលជាងមុនក្នុងការផ្តល់គំនិតទាំងការងារដ្ឋបាល និងកិច្ចការនយោបាយ នៅពីក្រោយឆាក។

កាលពីចុងខែកញ្ញា ឆ្នាំ២០២៣ លោក ហ៊ុន សែន ដែលបច្ចុប្បន្នជាប្រធានក្រុមឧត្តមប្រឹក្សាផ្ទាល់ព្រះមហាក្សត្រ បានបង្ខំចិត្តចេញសារភ្លាមៗ ជំទាស់ទៅនឹងការព្យាយាមប្រមូលពន្ធ ដែលគណៈរដ្ឋមន្រ្តីថ្មីកូនប្រុសរបស់លោក បានដាក់ចេញ សម្រាប់វិស័យសេដ្ឋកិច្ចក្រៅប្រព័ន្ធចំនួន២០ភាគរយ។

គោលការណ៍ដែលអនុវត្តដោយអគ្គនាយកដ្ឋានពន្ធដារនេះ នាំឱ្យពលរដ្ឋប្រតិកម្មសឹងមួយប្រទេស ប្រឆាំងការយកពន្ធក្នុងពេលសេដ្ឋកិច្ចកម្ពុជា ត្រូវគេមើលឃើញថាកំពុងជួបវិបត្តិ និងដាំក្បាលចុះ។សារនយោបាយនៅពេលនេះ តាមពិតជាតួនាទីរបស់លោក ហ៊ុន ម៉ាណែត ទេ ប៉ុន្តែជំនួសមកវិញបែរជាលោក ហ៊ុន សែន ប្រើប្រាស់វេទិកានេះ ដើម្បីទប់ទល់នឹងសភាពការណ៍ដែលហៀបនឹងផ្ទុះការតវ៉ាពីប្រជាពលរដ្ឋទៅវិញ។

ដោយឡែក ក្នុងថ្ងៃតែមួយ បន្ទាប់ពីលោក ហ៊ុន សែន ចេញសារតម្រង់ទិសរួច មិនបានប៉ុន្មានម៉ោងផង មានការលេចធ្លាយសារសំឡេងរបស់លោក ហ៊ុន ម៉ាណែត តាមប្រព័ន្ធតេឡេក្រាម ដោយចាត់ទុកថា វាមិនទាន់ដល់ពេលដែលត្រូវរឹតបន្តឹងការប្រមូលពន្ធ២០ភាគរយ លើប្រាក់ចំណេញនេះនៅឡើយទេ។ក្នុងន័យនេះ ទំនងកូនប្រុសរបស់លោកគឺលោក ហ៊ុន ម៉ាណែត ដែលទើបសភាផ្តល់សេចក្តីទុកចិត្តបានជាង១ខែ ក្នុងតួនាទីកំពូលមួយនេះ មិនហ៊ានអាកាត់អ្វីច្រើនឡើយ ដោយត្រូវរង់ចាំការសម្រេចចិត្តពីឱពុករបស់លោកជាមុនសិន ក៏អាចថាបាន។

ជាងនេះទៀត ប្រសិនបើការគូសវៀសរបស់លោក ហ៊ុន សែន បានដូចការគ្រោងទុកមែន។ដូច្នេះ សិទ្ធិអំណាចក្នុងមុខតំណែងជាប្រធានព្រឹទ្ធសភានេះ ប្រហែលជាអាចមានឥទ្ធិពលជាងមុន។ ថ្វីត្បិតតួនាទីនៅក្នុងប្រអប់នៃព្រឹទ្ធសភានេះ មិនមែនដូចក្របខណ្ឌនគរបាល ឬក្របខណ្ឌយោធា និងនាយករដ្ឋមន្រ្តីមែន ក៏សិទ្ធិសម្រេចដក និងដាក់នរណាម្នាក់ ប្រហែលជាអាចនៅតែមានអំណាចខ្ពស់ស្មើភ្នំដូចមុន។សិទ្ធិអំណាចដែលលោក ហ៊ុន សែន នឹងទទួលបានបន្ថែមទៀតនេះ នៅមិនទាន់គិតដល់លោកជាមេទ័ពកំពូល និងជាប្រធានគណបក្សគណបក្សកាន់អំណាចផ្សេងទៀតនៅឡើយផង។

តាមពិតទៅ នៅចំពោះមុខនេះ គេសង្កេតឃើញថា លោក ហ៊ុន សែន បានចាកចេញត្រឹមមុខដំណែងខ្ពស់បំផុតនៅក្នុងគណៈរដ្ឋមន្រ្តីទេ ប៉ុន្តែប្រអប់ដទៃៗទៀត គឺអតីតនាយករដ្ឋមន្រ្តីរូបនេះ នៅតែមានអំណាចពេញដៃនៅឡើយ។ក្នុងជួរគណបក្សកាន់អំណាច លោក ហ៊ុន សែន គឺជាប្រធានគណបក្ស។ដូច្នេះ ក្នុងឋានៈប្រធានបក្ស ប្រហែលមានសិទ្ធិគ្រប់គ្រាន់ ក្នុងការចាត់ចែងដក ឬដាក់បក្សជនណាម្នាក់ អាស្រ័យលើលោក ហ៊ុន សែន ជាអ្នកសម្រេចច្រើនជាង។

ជារួម រដ្ឋធម្មនុញ្ញដែលជាច្បាប់កំពូលរបស់ជាតិ បានធានាសិទ្ធិជាមូលដ្ឋានរបស់ពលរដ្ឋ ទាំងសេដ្ឋកិច្ច និងនយោបាយយ៉ាងច្បាស់។ជាងនេះទៀត បញ្ញត្តិមាត្រា៨០ នៃរដ្ឋធម្មនុញ្ញ មានការធានាដល់បុព្វសិទ្ធិជាពិសេសរបស់អ្នកតំណាងរាស្រ្តថែមទៀតដែលបិទផ្លូវមិនឱ្យអ្នកណាប៉ះពាល់បាន នៅក្នុងតួនាទីជាអ្នកតំណាងរាស្រ្ត។ ក៏ប៉ុន្តែសិទ្ធិពិសេសទាំងនេះ ត្រូវបានភ្ជាប់ដោយកាតព្វកិច្ចច្បាប់ដោយឡែកមួយផ្សេងទៀតទៅវិញគឺច្បាប់ស្តីពីការបោះឆ្នោតជ្រើសតាំងតំណាងរាស្រ្ត។នៅក្នុងបញ្ញត្តិមាត្រា១៣៩ នៃច្បាប់នេះ បានកំណត់យ៉ាងច្បាប់ពីការបាត់បង់សមាជិកភាពជាអ្នកតំណាងរាស្រ្តប្រសិនបើសាមីខ្លួនបាត់បង់សមាជិកភាពពីគណបក្សនយោបាយរបស់ខ្លួន។ក្នុងន័យនេះហើយ ដែលផ្តល់សិទ្ធិសម្រេចយ៉ាងធំដល់ប្រធានបក្ស។

ជាយុទ្ធសាស្រ្ត ទំនងស្ថិតក្រោមហេតុផលនេះហើយ បានជាមន្រ្តីដែលបម្រើការនៅតាមមន្ទីរ ក្រសួង និងស្ថាប័នផ្សេងទៀតដែលចំណុះឱ្យរដ្ឋាភិបាល តម្រូវឱ្យចូលជាសមាជិកបក្ស។នៅពេលចូលជាសមាជិកបក្សហើយ ពួកគេត្រូវមានតួនាទី និងកាតព្វកិច្ចចុះពង្រឹងគណបក្សនៅតាមមណ្ឌល ឬភូមិភាគដែលចាត់តាំងដោយមជ្ឈឹមបក្ស ឬមន្ទីរបក្ស។

ស្ថិតក្រោមហេតុផលនេះហើយ អ្នកវិភាគនយោបាយយល់ឃើញថា ទំនងជាលោក ហ៊ុន សែន អាចនឹងមានសិទ្ធិអំណាចចាត់ចែងការងារតូចធំ បានល្អជាងលោកនៅក្នុងតួនាទីខ្ពស់បំផុតនៃគណៈរដ្ឋមន្រ្តីផងក៏ថាបានដែរ ប្រសិនបើលោកក្លាយជាប្រធានព្រឹទ្ធសភាមែន។

អ្នកជំនាញផ្នែកទស្សនៈវិជ្ជា និងភូមិសាស្រ្តនយោបាយ លោក រ៉ូ វណ្ណៈ យល់ឃើញថា តួនាទីប្រធានព្រឹទ្ធសភា ជាទីតាំងយុត្តិសាស្ត្រមួយនៃការប្រើប្រាស់អំណាច និងតួនាទីប្រមុខរដ្ឋស្តីទីពេលព្រះមហាក្សត្រអវត្តមាន ប្រធានព្រឹទ្ធសភាអាចអនុវត្តកិច្ចការមួយចំនួនជំនួសព្រះមហាក្សត្រ ដែលជាហេតុបង្ហាញឱ្យឃើញថាល្បែងនយោបាយអំណាចអនុវត្តតាមវិធានរដ្ឋធម្មនុញ្ញ និងច្បាប់។លោកបន្តថាអំណាចរបស់ស្ថាប័នព្រឹទ្ធសភានេះអាចកើនឡើងជាងមុន នៅពេលដែលលោក ហ៊ុន សែន ជាប្រធានព្រឹទ្ធសភា ព្រោះលោកជាប្រធានគណបក្សកាន់អំណាចផង និងមានតួនាទីកំពូលនៅក្នុងស្ថាប័នយោធាផង។

លោកបន្តថា៖ «ប្រធានគណបក្សកាន់អំណាចមានសិទ្ធិទូលំទូលាយណាស់នៅក្នុងការចាត់ចែងសមាជិកភាពរបស់គណបក្ស […] ច្បាប់បោះឆ្នោត ច្បាប់គណបក្សនយោបាយ មានលទ្ធភាពឱ្យប្រធានគណបក្សនយោបាយមានឥទ្ធិពលទៅលើតំណាងរាស្ត្រ នាយករដ្ឋមន្ត្រីក៏ជាតំណាងរាស្ត្រ »។

សាស្រ្តាចារ្យផ្នែកវិទ្យាសាស្រ្តនយោបាយ លោក ឯម សុវណ្ណរ៉ា ក៏យល់ស្របដែរថា ដោយសារ លោក ហ៊ុន សែន ធ្លាប់ជានាយករដ្ឋមន្រ្តី ហេតុនេះចង់ ឬមិនចង់អាចនឹងមានសក្តានុពលដែលអាចនាំឱ្យព្រឹទ្ធសភាមានឥទ្ធិពល និងប្រែប្រួលជាងលោក សាយ ឈុំ កាន់កាប់ដែរ។ប៉ុន្តែ អំណាចនេះវានឹងមិនជួយឱ្យលោក ហ៊ុន សែន ធ្វើអ្វីបានទាំងអស់ទេ។

បើតាមលោក ឯម សុវណ្ណរ៉ា មើលឃើញថា រាល់សេចក្តីស្នើនៃសេចក្តីព្រាងច្បាប់ ភាពចាំបាច់នៅតែស្ថិតនៅលើដៃរដ្ឋសភាដដែលទេ។ជានីតិវិធី ក្នុងរយៈពេល ៣០ថ្ងៃក្រោយ បើទោះជាព្រឹទ្ធសភាអនុម័ត ឬមិនអនុម័តលើសេចក្តីស្នើច្បាប់ណាមួយនោះ ក៏សេចក្តីស្នើនោះត្រូវចូលជាធរមានដែរ។ម្យ៉ាងវិញទៀត ភាពឯរាជ្យនៃតួនាទីព្រឹទ្ធសភានេះ វានៅដើរមិនទាន់ដល់ស្តង់ដារ ដូចអ្វីដែលកម្ពុជាបានកំណត់ថា ត្រូវតែឈរលើម្ចាស់ការរៀងៗខ្លួននៅឡើយដែរ។

លោកបន្តថា៖ «ទោះបីជាអតីតនាយករដ្ឋមន្ត្រី មានឥទ្ធិពលឡើងទៅកាន់ប្រធានព្រឹទ្ធសភា ហើយអាចមានឥទ្ធិពលខ្លះ តែមិនអាចជួយឱ្យស្ថាប័ននីតិបញត្តិ ឬព្រឹទ្ធសភាទៅជាឯករាជ្យ ដូចលោកខាងលិចទេ »។

អ្នកជំនាញផ្នែកច្បាប់ និងវិទ្យាសាស្រ្តនយោបាយដែរ លោក កែវ ពន្លឺចន្ទ ហាក់យល់ឃើញផ្ទុយពីនេះបន្តិច ដោយលោកចាត់ទុកថា តាមពិតទៅបើទោះជាលោក ហ៊ុន សែន ទៅគ្រប់គ្រងកៅអីនេះជំនួសលោក សាយ ឈុំ នៅក្រោយការបោះឆ្នោត នាខែកុម្ភៈក្តី ក៏ទំនងជាមិនមានការប្រែប្រួលអ្វីធំដុំប៉ុន្មានទេ។អ្នកជំនាញផ្នែកច្បាប់រូបនេះ យល់ឃើញថា ជារួមព្រឹទ្ធសភានេះ ដើមឡើយវាគ្រាន់តែជាកន្លែងនៅក្នុងការចែកអំណាចគ្នារវាងបក្សនយោបាយពីរ គឺគណបក្សរាជានិយមហ្វ៊ុនស៊ិនប៉ិច និងគណបក្សប្រជាជនកម្ពុជាប៉ុណ្ណោះ។

លោកបន្តថា៖«មិនមានអ្វីប្រែប្រួល មិនមានអ្វីប្រឈមខ្លាំង មិនមានអ្វីធ្វើឱ្យមានវិបត្តិខ្លាំងទេ »។

យ៉ាងនេះក្តីសម្រាប់លោក ហ៊ុន សែន វិញ បានសន្យាថាបើទោះជាអំណាចនៅក្នុងដៃរបស់លោកក្តី តែលោកនឹងមិនជ្រៀតជ្រែកលើកិច្ចការរបស់រដ្ឋាភិបាល ឬនាយករដ្ឋមន្រ្តីឡើយ។បើតាមលោក ហ៊ុន សែន អំណាចត្រូវបានបែងចែកដាច់ស្រឡះពីគ្នារួចទៅហើយរវាងនីតិបញ្ញត្តិ ប្រតិបត្តិ និងការងាររបស់គណបក្សប្រជាជនកម្ពុជា។ក្រៅពីនេះ លោក ហ៊ុន សែន ថែមទាំងបានអះអាងទៀតថា ប្រសិនបើលោកស្ថិតក្នុងតួនាទីជាប្រមុខរដ្ឋស្តីទី ក្រោយអង្គុយលើកៅអីជាប្រធានព្រឹទ្ធសភា នោះលោកនឹងរួមចំណែកធានាជួយដល់សន្តិសុខជាតិ និងស្ថេរភាពនយោបាយ ឱ្យដំណើរការទៅជាប្រក្រតី។

បើទោះជាលោក ហ៊ុន សែន បានប្រកាសពីភាពស្អាតស្អំ ក្រោយចូលកាន់តំណែងក្នុងនាមជាប្រធានព្រឹទ្ធភាពក៏ដោយចុះ បើគេពិនិត្យទៅលើមាត្រាច្បាប់វិញ នៅតែបើកផ្លូវឱ្យប្រធានព្រឹទ្ធសភា មានអំណាចខ្ពស់កប់ពពក ក្នុងការអាកាត់ការងារតូចធំបានដដែលទេ។

នៅក្នុងបញ្ញត្តិមាត្រា ១១ថ្មី នៃរដ្ឋធម្មនុញ្ញដែលជាច្បាប់កំពូលបានកំណត់ពីតួនាទី និងភារកិច្ចរបស់ប្រធានព្រឹទ្ធសភា។ខ្លឹមសារ នៃច្បាប់នេះក្រៅពីធ្វើការងារក្នុងនាមប្រធានព្រឹទ្ធសភាហើយ មាត្រានៃច្បាប់នេះ ក៏ជួយឱ្យប្រធានព្រឹទ្ធសភា អាចបំពេញភារកិច្ចជំនួសព្រះមហាក្សត្រ ក្នុងពេលដែលទ្រង់មិនអាចបំពេញព្រះរាជកិច្ចបាន ដូចជាទ្រង់ប្រឈួន មានព្រះរាជកិច្ចនៅក្រៅប្រទេស ហើយប្រធានព្រឹទ្ធសភាក៏អាចដើរតួជាប្រមុខរដ្ឋស្តីទី ដែលអាចប្រកាសឱ្យប្រើច្បាប់ ព្រះរាជក្រឹត្យ និងអនុវត្តភារកិច្ចផ្សេងទៀត ជំនួសព្រះមហាក្សត្រថែមទៀត។

ដូច្នេះ បញ្ញត្តិមាត្រានេះ ទំនងជាអាចបើកផ្លូវឱ្យលោក ហ៊ុន សែន មានអនុភាពខ្ពស់ជាងមុន ក្នុងការចាត់ចែងកិច្ចការរដ្ឋ បើទោះជាលោកមិនមែនជានាយករដ្ឋមន្រ្តីដូចមុនក៏ដោយ។ក្នុងន័យនេះ ថ្វីបើតួនាទីប្រធានព្រឹទ្ធសភា មើលទៅហាក់មិនមានអំណាច ឬឥទ្ធិពលអ្វីក៏ពិតមែន ប៉ុន្តែតាមរយៈនីតិវិធី និងគោលការណ៍ច្បាប់នេះ ហាក់ដូចជាជួយឱ្យលោក ហ៊ុន សែន មានវិសាលភាពក្នុងនាមជាមេដឹកនាំជាន់ខ្ពស់ ហើយអាចមានប្រៀបទាំងខាងយុទ្ធសាស្រ្ត និងនយោបាយ មិនខុសអ្វីពីព្រះនារាយណ៍ដៃប្រាំបីដូច្នោះដែរ៕

ព័ត៌មានស៊ីជម្រៅ៖ សមាគមសម្ព័ន្ធអ្នកសារព័ត៌មានកម្ពុជារកឃើញថារដ្ឋាភិបាលរឹតត្បិតសិទ្ធិឌីជីថលតាមអ៊ីនធឺណិត

វ៉ា សុភានុត (Sopheanut VA) — Fri, 01 Dec 2023 10:43:01 +0000

សមាគមសម្ព័ន្ធអ្នកសារព័ត៌មានកម្ពុជា (ខេមបូចា) រកឃើញថា រដ្ឋាភិបាលបានរឹតត្បិតសិទ្ធិ ឌីជីថល(Digital Rights) តាមរយៈការតាមដានអ្នកសារព័ត៌មាន និងប្រជាពលរដ្ឋជុំវិញសេរីភាពបញ្ចេញមតិរបស់ពួកគេនៅលើប្រព័ន្ធអ៊ីនធឺណិត។

កាលពីថ្ងៃទី២៣ ខែវិច្ឆិកា ឆ្នាំ២០២៣ ខេមបូចា បានចេញផ្សាយរបាយការណ៍មួយក្រោមចំណងជើងថា«ផលប៉ះពា ល់នៃការរឹតត្បិតសិទ្ធិឌីជីថលលើសេរីភាពសារព័ត៌មាន និងសេរីភាពបញ្ចេញមតិនៅតាមប្រព័ន្ធអ៊ីនធឺណិត »។តាមរយៈរបាយការណ៍របស់ខ្លួន ស្ថាប័នព័ត៌មាននេះអះអាងថា រដ្ឋាភិបាល និងក្រុមហ៊ុនផ្ដល់សេវាកម្មអ៊ីនធឺណិត បានឃ្លាំមើលដោយសកម្មភាពទៅលើអ្នកសារព័ត៌មាន និងពលរដ្ឋក្នុងការបញ្ចេញមតិលើប្រព័ន្ធអ៊ីនធឺណិត។

ជាអ្នកសារព័ត៌មានសេរីមួយរូប កញ្ញា ហ៊ន ថូវ៉ាន យល់ស្របតាមរបាយការណ៍ ខេមបូចា ដោយលើកឡើងថា រដ្ឋាភិបាលតាមឃ្លាំមើលសកម្មភាពរបស់អ្នកសារព័ត៌មានដែលអាជ្ញាធរយល់ថា សកម្មភាពរបស់អ្នកសារព័ត៌មានអាចប៉ះពាល់ដល់អំណាចរដ្ឋ។

កញ្ញាបន្តទៀតថា នៅពេលរាយការណ៍ពីភាពចន្លោះប្រហោងរបស់មន្រ្តីរដ្ឋាភិបាល រូបគេប្រើប្រាស់មធ្យោបាយជជែកដោយផ្ទាល់ជាមួយក្រុមការងារដើម្បីគេចផុតពីការឃ្លាំមើលតាមបណ្ដាញអ៊ីនធឺណិតនេះ។

កញ្ញាបន្តថា៖«យើងអត់ទុកចិត្តទេដោយសារយើងប្រើប្រាស់ប្រព័ន្ធអ៊ីនធឺណិតគឺគ្រប់គ្រងដោយក្រសួងប្រៃសណីយ៍ដែលជាក្រសួងគ្រប់គ្រងដោយរដ្ឋាភិបាល។ ចឹងចង់ឬមិនចង់យើងតែងមានការព្រួយបារម្ភថា តើយើងនិយាយលើប្រព័ន្ធអស់ហ្នឹង វាមានសុវត្ថិភាពដែរទេ ហើយវាធានាឱ្យការធ្វើការរបស់យើងវាគ្មានការគំរាមកំហែង ឬការតាមដានឬការចាប់យកសារសំឡេង»។

អ្នកសារព័ត៌មានសេរីមួយរូបផ្សេងទៀតគឺ លោក សុខ ចន្ត្រាវុធ ជឿថា ក្រុមហ៊ុនផ្ដល់សេវាកម្មអ៊ីនធឺណិតមួយចំនួនមានទំនាក់ទំនងដោយជិតដិតជាមួយមន្រ្តីរដ្ឋាភិបាល។បន្ថែមពីលើនេះ លោកសង្កេតឃើញថា កាលពីពេលកន្លងទៅមានអ្នកសារព័ត៌មាន សកម្មជនសិទ្ធិមនុស្ស និងក្រុមអ្នកការពារបរិស្ថានមួយចំនួនបានជាប់ពន្ធនាគារ ពាក់ព័ន្ធនឹងការរិះគន់ និងការលើកឡើងពីចំណុចអវិជ្ជមានរបស់មន្រ្តីរដ្ឋាភិបាលតាមបណ្ដាញសង្គមនេះ។

របាយការណ៍ ខេមបូចា(CamboJa) បង្ហាញថា ការរឹតបន្តឹងលើការប្រើប្រាស់ប្រព័ន្ធអ៊ីនធឺណិត នឹងជះផលអវិជ្ជមានចំពោះការទទួលបានព័ត៌មានពិតប្រាកដ ដែលជារឿងសំខាន់ក្នុងការបង្ហាញទៅកាន់អ្នកធ្វើគោលនយោបាយដើម្បីសម្រេចចិត្ត។ការរកឃើញនេះ ក្រុមអ្នកស្រាវជ្រាវ បានសួរទៅកាន់អ្នកសារព័ត៌មានចំនួន៦៥នាក់ ក្នុងចំណោម២០០នាក់ ឬស្មើនឹង ៣២,៥% ដែលក្រុមការងារបានផ្ញើសំណួរទៅកាន់ពួកគេ ។

លើសពីនេះទៀត ការស្រាវជ្រាវនេះរកឃើញថា ៤៥,៦% បានយល់ស្របថា រដ្ឋាភិបាលតាមដាន សេរីភាពបញ្ចេញមតិ។ក្រៅពីនេះ ៤៧,៤% នៃអ្នកសារព័ត៌មានជឿថា រដ្ឋាភិបាលបានប្រើប្រាស់ច្បាប់ក្នុងការរឹតត្បិតការងាររបស់ពួកគេនៅលើអនឡាញ។

របាយការណ៍ដដែលបន្តទៀតថា២៦,៣% បានលើកឡើងថា ពួកគេគ្មានសុវត្ថិភាពក្នុងការប្រើប្រាស់អ៊ីនធឺណិត ហើយ ១៩,៣% អះអាងថា ពួកគេគ្មានសុវត្ថិភាពទាល់តែសោះ នៅពេលធ្វើការងាររសើប។

ឆ្លើយតបរឿងនេះ ប្រធានអង្គភាពអ្នកនាំពាក្យរដ្ឋាភិបាល លោក ប៉ែន បូណា បញ្ជាក់ថា ការតាមដានឧក្រិដ្ឋកម្មតាមប្រព័ន្ធអ៊ីនធឺណិតមិនមែនជាការបំបិទសិទ្ធិសេរីភាពក្នុងការបញ្ចេញមតិនោះទេ។លោក អះអាងថា ប្រជាពលរដ្ឋជាអ្នកទាមទារឱ្យរដ្ឋាភិបាលមានច្បាប់ និងចាត់វិធានការលើឧក្រិដ្ឋជនតាមប្រព័ន្ធអ៊ីនធឺណិត។

លោកបន្តថា៖ «រាជរដ្ឋាភិបាលគ្មានពេលតាមដានប្រជាពលរដ្ឋណា ឬអ្នកសារព័ត៌មានណានិយាយអ្វីទេ។ […] អ្នកលេងបណ្តាញសង្គមម្នាក់ៗត្រូវទទួលខុសត្រូវខ្លួនឯង បើនិយាយអ្វី ឬសរសេរអ្វីប៉ះពាល់អ្នកដទៃ ឬបំពានច្បាប់និងក្រមសីលធម៌ អ្នកទទួលការខូចខាតមានសិទ្ធិទាមទារយុត្តិធម៌តាមរយៈចំណាត់ការផ្លូវច្បាប់» ។

ចំណែក មជ្ឈមណ្ឌលសិទ្ធិមនុស្សកម្ពុជា (CCHR) បានចេញផ្សាយរបាយការណ៍ប្រចាំឆ្នាំរបស់ខ្លួន គិតចាប់ពីខែកញ្ញា ឆ្នាំ២០២២ ដល់ខែសីហា ឆ្នាំ២០២៣ ឱ្យដឹងថាសេរីភាពសារព័ត៌មាន និងសេរីភាពនៃការបញ្ចេញមតិនៅកម្ពុជានៅតែបន្តធ្លាក់ចុះ។

របាយការណ៍ដដែលនេះ បញ្ជាក់ទៀតថា តាមរយៈក្រសួងសាមីដែលជាសេនាធិការរបស់រដ្ឋាភិបាល បានបិទអាជ្ញាបណ្ណប្រព័ន្ធផ្សព្វផ្សាយជាបន្តបន្ទាប់ ដូចជា វិទ្យុសំឡេងប្រជាធិបតេយ្យ(VOD) គេហទំព័រមានវិទ្យុអាស៊ីសេរី កាសែត ឌឺ ខេមបូឌា ដេលី(The Cambodia Daily) និងមូលដ្ឋានទិន្នន័យកំណត់ត្រា(Kamnotra)ដែលគ្រប់គ្រងដោយមជ្ឈមណ្ឌលកម្ពុជាដើម្បីប្រព័ន្ធផ្សព្វផ្សាយឯករាជ្យជាដើម។

បើតាម CCHR មានអ្នកកាសែត១៦នាក់ និងអ្នកការពារសិទ្ធិមនុស្ស១០០នាក់ប្រឈមមុខនឹងវិធានការច្បាប់ចាប់ពីខែកញ្ញា ឆ្នាំ២០២២ ដល់ខែសីហា ឆ្នាំ២០២៣។ជាមួយគ្នានេះដែរ អង្គការការពារសិទ្ធិមនុស្ស លីកាដូ(Licadho) បានចេញរបាយការណ៍របស់ខ្លួន កាលពីខែឧសភា ឆ្នាំ២០១៥ ដែលដាក់ចំណងជើងថា «ដំណើរឃ្លាតចេញពីអ៊ីនធឺណេត? ការគំរាមកំហែងចំពោះសេរីភាពលើប្រព័ន្ធអ៊ីនធឺណេត ដែលទើបរកឃើញថ្មីនៅកម្ពុជា » បង្ហាញថា សេរីភាពតាមប្រព័ន្ធអ៊ីនធឺណេតដែលរកឃើញថ្មីៗនេះ បច្ចុប្បន្នកំពុងស្ថិតនៅក្រោមការគំរាមកំហែង។ប៉ុន្មានឆ្នាំកន្លងទៅនេះ គេហទំព័រមួយចំនួន ត្រូវបិទខ្ទប ចំណែកសកម្មជនវិញត្រូវរងការរំខានដោយសារសកម្មភាពផ្សព្វផ្សាយព័ត៌មានតាមគេហទំព័ររបស់ពួកគេ។ចំណែក អ្នកប្រើប្រាស់ប្រព័ន្ធអ៊ីនធឺណេតវិញ ត្រូវរងការប្តឹងដោយសារការបញ្ចេញទស្សនៈ តាមអ៊ីនធឺណេត។

លីកាដូ បញ្ជាក់ទៀតថា បច្ចុប្បន្នសេចក្តីព្រាងច្បាប់ថ្មី កំពុងស្នើឡើងដើម្បីគ្រប់គ្រងមិនត្រឹមតែលើអត្ថន័យខ្លឹមសារ ដែលពលរដ្ឋកម្ពុជាបានបង្ហោះ នៅលើប្រព័ន្ធអ៊ីនធឺណេតនោះទេ គឺថែមទាំងពង្រឹងការគ្រប់គ្រងទាំងស្រុង លើទម្រង់ស្ថាបត្យកម្មស្នូល នៃប្រព័ន្ធអ៊ីនធឺណេត។

យ៉ាងនេះក្តី នាយកប្រតិបត្តិ នៃសមាគមសម្ព័ន្ធអ្នកសារព័ត៌មានកម្ពុជា ហៅកាត់ថា ខេមបូចា(CamboJa) លោក ណុប វី ថ្លែងថា សមាគមរបស់លោកនឹងធ្វើការជាមួយអាជ្ញាធរពាក់ព័ន្ធដើម្បីធានាថា ទាំងពលរដ្ឋ និងអ្នកសារព័ត៌មានមានសុវត្ថិភាពក្នុងការប្រើប្រាស់អ៊ីនធឺណិតដោយគ្មានការបារម្ភពីការតាមដានសផ្សេងៗ។

លោកបញ្ជាក់ថា៖ «ចំណុចនេះដែរយើង គប្បីដាក់ចេញនូវសកម្មភាពជាក់លាក់ ក៏ដូចជាធ្វើការសហប្រ តិបត្តិការគ្នាច្រើនថែមទៀត ដើម្បីធ្វើយ៉ាងណាឱ្យប្រជាពលរដ្ឋ លោកមានអារម្មថាមានសុវត្ថិភាព អ្នកសារព័ត៌មានមានអារម្មថាមានសុត្ថិភាពមិនស្ថិតនៅក្រោមការតាមដានផ្សេងៗនៅក្នុងការដែលពួកគាត់ប្រើប្រាស់អ៊ីនធឺណិតហ្នឹង» ។

ព័ត៌មានស៊ីជម្រៅ៖ ពលរដ្ឋជាង១ពាន់គ្រួសារដែលមានជម្លោះដីធ្លីជាមួយក្រុមហ៊ុនស្កអំពៅបន្តដាក់ញត្តិជាថ្មីទៀត

នឿន ដាវីន (Davin Noeurn) — Wed, 29 Nov 2023 09:27:13 +0000

ពលរដ្ឋចំនួន២ស្រុកនៅខេត្តកំពង់ស្ពឺ ដែលមានទំនាស់ដីធ្លីជាមួយក្រុមហ៊ុនកំពង់ស្ពឺស៊ូហ្គ័រ របស់សមាជិកព្រឹទ្ធសភាកូតាមកពីគណបក្សប្រជាជនកម្ពុជា បានបន្តស្វែងរកកិច្ចអន្តរាគមន៍ជាថ្មីទៀត បន្ទាប់ពីជាប់គាំងដោះមិនចេញ និងបន្តអូសបន្លាយប្រមាណ១៣ឆ្នាំកន្លងទៅនេះ។

កាលពីថ្ងៃទី ៨ ខែវិច្ឆិកា ឆ្នាំ២០២៣ ពលរដ្ឋជាង១ពាន់គ្រួសារដែលកំពុងមានវិវាទដីធ្លីចំនួន៣ រួមមាន សហគមន៍អមលាំង សហគមន៍រស្មីសាមគ្គី និងសហគមន៍ត្រពាំងជោរ បានប្រមូលផ្តុំគ្នាដាក់ញត្តិជាថ្មីទៀត ដើម្បីស្វែងរកកិច្ចអន្តរាគមន៍ពីមន្ទីររៀបចំដែនដីនគរូបនីយកម្ម និងសំណង់ខេត្តកំពង់ស្ពឺ រួមទាំងរដ្ឋបាលខេត្តនេះផង ជំរុញឱ្យមានដំណោះស្រាយ។

ការទាមទារជាថ្មីទៀតនេះ ពលរដ្ឋចោទប្រកាន់ថា ក្រុមហ៊ុនកំពង់ស្ពឺស៊ូហ្គ័រ របស់លោកឧកញ៉ា លី យ៉ុងផាត់ បានចូលឈូសឆាយដីអាស្រ័យផល និងដីចម្ការដោយបំពាន និងគ្មានដោះស្រាយតាមគោលការណ៍ ជូនពលរដ្ឋនោះទេ។

ស្ថិតក្នុងវ័យ ៤៥ ឆ្នាំ និងជាស្ត្រីតំណាងសហគមន៍រស្មីសាមគ្គី អ្នកស្រី មុំ សុភី ដែលចូលរួមដាក់ញត្តិបានប្រាប់ Newsroom Cambodia ថាមូលហេតុដែលអ្នកស្រីចូលរួមដាក់ញត្តិនេះដោយសារអ្នកស្រីបាត់បង់ដីធ្លី ដោយក្រុមហ៊ុនរបស់ឧកញ៉ា លី យ៉ុងផាត់ មកឈូសឆាយហើយគ្មានដំណោះស្រាយជូនខ្លួនទេ មកដល់ពេលនេះ។

អ្នកស្រីបន្តថា៖ «មូលហេតុមកពីការបាត់បង់ដីធ្លី មានក្រុមហ៊ុនលី យ៉ុងផាត់មកឈូសឆាយដីប្រជាពលរដ្ឋ ដីធ្លីពួកខ្ញុំបាត់បង់តាំងពីឆ្នាំ ២០១០ ២០១១ មកម៉្លេះ យូរហើយ គ្មានការដោះស្រាយដីធ្លីពួកខ្ញុំសោះ គឺដាក់ទៅស្ថាប័នណាក៏បាត់ ស្ថាប័នណាក៏បាត់ គ្មានដែលឃើញដំណោះស្រាយដល់ប្រជាពលរដ្ឋសោះ » ។

ពលរដ្ឋដែលមានទំនាស់ដីធ្លីជាមួយនឹងក្រុមហ៊ុនកំពង់ស្ពឺស៊ូហ្គ័រមាន ៣ឃុំ និង ២ស្រុក គឺឃុំអមលាំង ស្រុកថ្ពង ឃុំត្រពាំងជោរ និងឃុំរស្មីសាមគ្គី ស្រុកឱរ៉ាល់ ខេត្តកំពង់ស្ពឺ សរុបមាន ១១៩៦ គ្រួសារ។ ដីដែលកំពុងមានទំនាស់ទាំង៣សហគមន៍សរុបជាង ៤០០០ ហិចតាហើយបញ្ហានេះបានកើតឡើងតាំងពីឆ្នាំ២០១០មក។

ដោយឡែកនៅឆ្នាំ២០២១ ពលរដ្ឋដែលមានទំនាស់ដីធ្លីទាំង៣សហគមន៍នេះ បានដាក់ញត្តិជាថ្មីទៀតដែរ ដើម្បីស្នើសុំគោលការណ៍ពីក្រសួងដែនដី នគរូបនីយកម្ម និងសំណង់ ប៉ុន្តែនៅខែមិថុនា ឆ្នាំ២០២៣ ក្រសួងដែនដីបានផ្ទេរកិច្ចការងារនេះ ឱ្យរដ្ឋបាលខេត្តកំពង់ស្ពឺជាអ្នកដោះស្រាយវិញ។

ក្រោយពីបាត់បង់ដីធ្លីកាលពីឆ្នាំ២០១០ ពលរដ្ឋដែលរងគ្រោះបានជួបប្រទះបញ្ហាប្រឈមជាច្រើនដោយពួកគេបានផ្លាស់ប្តូរមុខរបរពីធ្លាប់ធ្វើស្រែចំការ ធ្វើជាកម្មករសំណង់វិញ។ចំណែកក្មេងៗត្រូវបង្ខំចិត្តឈប់រៀនដើម្បីរកប្រាក់ ឯអ្នកខ្លះទៀតត្រូវសម្រេចចិត្តធ្វើចំណាកស្រុកទៅប្រទេសជិតខាង ឬមកកាន់ទីក្រុង។

អ្នកស្រី មុំ សុភី ដែលអះអាងថាក៏ជាអ្នករងគ្រោះដោយវិវាទដីធ្លី ជាមួយក្រុមហ៊ុនកំពង់ស្ពឺស៊ូហ្គ័រនេះដែរ បានរៀបរាប់អំពីបញ្ហាប្រឈមរបស់សហគមន៍ ដោយលើកឡើងថាសព្វថ្ងៃអ្នកភូមិជំពាក់ធនាគារ ព្រោះតែដីធ្លីធ្វើកសិកម្មកាន់តែរួចតូច និងគ្មានមុខរបរណាដែលអាចជួយដោះស្រាយបន្ទុកចំណាយប្រចាំថ្ងៃបាន ដោយសារតែចំណូលដែលរកបាន ពួកគេត្រូវទូទាត់ថ្លៃទិញអង្ករប្រចាំខែ ដែលខុសពីមុន អ្នកភូមិមានដីធ្វើស្រែមានអង្ករស្រាប់សម្រាប់ហូបចុក។

បើតាមអ្នកស្រី សុភី អ្វីដែលធ្វើឱ្យពួកគេត្រូវជួបបញ្ហាជាងនេះគឺកន្លងមកអ្នកស្រីធ្លាប់ត្រូវបានអាជ្ញាធរគំរាមកំហែងដោយបញ្ឈប់មិនឱ្យមានសកម្មភាពតស៊ូមតិអំពីវិវាទដីធ្លីនេះតទៅទៀត។

អ្នកស្រីបន្តថា៖ «បញ្ហាប្រឈមដែលខ្លាំងជាងគេរាល់ថ្ងៃហ្នឹង ពួកគាត់រងនូវការជំពាក់បំណុលមីក្រូហិរញ្ញវត្ថុឯកជនដូចជា អេស៊ីលីដា ប្រាសាក់ អេអឹមខេ គាត់ជំពាក់បំណុលធនាគារ គាត់គ្មានលុយបង់ដល់ថ្នាក់ខ្លះហ្នឹងដាក់ដីលក់ឡៃឡុង ហើយវាអយុត្តិធម៌សម្រាប់ពួកខ្ញុំដែលជាកសិករដែលមានដីតិចតូច» ។

ស្រដៀងគ្នានេះដែរ តំណាងសហគមន៍ត្រពាំងជោរ លោក ស៊ឹង សុខុម លើកឡើងថាការបាត់បង់ដីធ្លីនេះបានជះឥទ្ធិពលអវិជ្ជមានជាច្រើនទាំងសហគមន៍ដែលរងគ្រោះដីធ្លី និងសហគមន៍ដែលមិនរងគ្រោះ។

លោកបន្តថា៖ «កសិកររស់ដោយមានដីអាស្រ័យផល អញ្ចឹងកាលណាគាត់បាត់បង់ដីហើយ ប៉ះពាល់ធំណា ស់ហួសអំពីនិយាយបានទៅទៀត មានគ្រួសារខ្លះចំណាកស្រុកទាំងគ្រួសារ គ្រួសារខ្លះចំណាកស្រុកបែកប្តីបែ កប្រពន្ធបែកកូន ហើយកូនៗត្រូវបង្ខំចិត្តឈប់បន្តការសិក្សាដោយចេញទៅរកប្រាក់កម្រៃចិញ្ចឹមជីវិត និងជួយគ្រួសារ មិនត្រឹមប៉ុណ្ណោះទេធ្វើឱ្យពួកគាត់ជំពាក់បំណុលមីក្រូហិរញ្ញវត្ថុទៀត […] បច្ចុប្បន្នប៉ះពាល់ដល់សុខភាពផងដែរ ព្រោះតែស្ទឹង អូ ប្រឡាយដែលធ្លាប់តែប្រើប្រាស់បានពីមុន ឥឡូវប្រើប្រាស់មិនបានព្រោះថ្នាំគីមី […] គឺថ្នាំដែលគេបាញ់អំពៅ អញ្ចឹងនៅពេលមានភ្លៀងមកហូរចូលតាមប្រឡាយ តាមអូរ អញ្ចឹងប៉ះពាល់មិនត្រឹមតែប្រជាពលរដ្ឋដែលប៉ះពាល់ដីធ្លីទេ សូម្បីតែពលរដ្ឋមិនរងគ្រោះក៏ទទួលរងនូវឥទ្ធិពលថ្នាំពុលហ្នឹងដែរ»។

ស្ថិតនៅក្នុងវ័យ ៥៤ឆ្នាំ លោក ស៊ូ សំអឿន តំណាងសហគមន៍អមលាំងឯណេះវិញ បានប្រាប់អំពីគោលបំណងដែលពលរដ្ឋទៅដាក់ញត្តិនេះថាអ្នកភូមិចង់បានដីមកវិញ និងប្រាក់មួយចំនួន ហើយប្រសិនបើបញ្ហានេះគ្មានដំណោះស្រាយទេ វាគឺជាការគំរាមកំហែងធ្ងន់ធ្ងរជាងនេះបន្ថែមទៀត ដល់ជីវភាពប្រចាំថ្ងៃរបស់ពលរដ្ឋនៅក្នុងសហគមន៍។

លោកបន្តថា៖ «ខ្ញុំថានៅថ្ងៃអនាគត ប្រសិនបើគ្មានដំណោះស្រាយទេ ប្រជាពលរដ្ឋយើងទាំងអស់ហ្នឹង គាត់នៅតែមានជីវភាពខ្វះខាតកាន់តែដុនដាបជាងមុនហើយការជំពាក់ធនាគារកាន់តែច្រើនទៅៗហើយ […] ពួកយើងចង់បានដីមកបង្កបង្កើនផលវិញ ហើយជំហរដែលយើងទាមទារហ្នឹងគឺយើងទាមទារដីបីហិចតាក្នុងមួយគ្រួសារ ក្នុងនោះចំពោះដីដែលកន្លងមកតាំងពីឆ្នាំ២០១០ រហូតដល់ឥឡូវហ្នឹង យើងមិនបានអាស្រ័យផលលើដីនោះផង ចឹងយើងយកប្រាក់មួយចំនួន» ។

គេហទំព័រ Newsroom Cambodia បានព្យាយាមសុំការបំភ្លឺពីលោក វ៉ី សំណាង អភិបាលខេត្តកំពង់ស្ពឺ និង លោក តាប់ ម៉ាឡៃ ប្រធានមន្ទីររៀបចំដែនដី នគរូបនីយកម្ម សំណង់ និងសុរិយោដីខេត្តកំពង់ស្ពឺ តាមប្រព័ន្ធទូរស័ព្ទ និងបណ្តាញសង្គមតេឡេក្រាមដែរ ប៉ុន្តែមិនទទួលបានការឆ្លើយតបទេ មកដល់ពេលនេះ។

យ៉ាងនេះក្តី ឆ្លើយតបនឹងការចោទប្រកាន់នេះ លោក លី យ៉ុងផាត់ បានប្រាប់គេហទំព័រ Newsroom Cambodia តាមសារឡេអិចត្រូនិចថា ក្រុមហ៊ុនរបស់លោកមិនបានអនុវត្តដោយបំពានដូចអ្វីដែលពលរដ្ឋលើកឡើងដូច្នេះឡើយ។ផ្ទុយទៅវិញ បញ្ហានេះក្នុងនាមជាភាគីក្នុងវិវាទដីធ្លីនេះដែរ លោកអះអាងថាក្រុមហ៊ុនរបស់លោកតែងព្យាយាមស្វែងរកដំណោះស្រាយជានិច្ច ហើយក្រុមហ៊ុនរបស់ខ្លួនក៏ស្របច្បាប់ថែមទៅទៀត។

លោកបន្តថា៖ «សម្រាប់ក្រុមហ៊ុនមិនបានធ្វើខុស ទី១ ខ្ញុំមានដីទិញដីប្រជាជន និងប្លង់កាន់កាប់តាមច្បាប់ ទី២ ខ្ញុំសម្បទានដីរដ្ឋ […] កន្លងមកក្រុមហ៊ុនបានខិតខំជួយដោះស្រាយជាមួយប្រជាពលរដ្ឋអស់ជាច្រើនមកហើយតែនៅតែមានរឿងមិនចេះចប់» ។ លោកបន្ថែមថា «ប្រសិនបើក្រុមហ៊ុនធ្វើខុស នោះក្រុមហ៊ុនទទួលខុសត្រូវ ១០០%»។

បើទោះជាបែបណា របាយការណ៍របស់សមាគមជំនួយមនុស្សធម៌ និងការអភិវឌ្ឍរបស់សហភាពអឺរ៉ុប ដែលចេញកាលពីខែកញ្ញា ឆ្នាំ២០១៣ លើកឡើងថា សហភាពអឺរ៉ុប បានសម្រេចដកផលិតផលស្ករសរបស់ប្រទេសកម្ពុជាចេញពីតារាងអនុគ្រោះពន្ធគយ ក្រោយពីរកឃើញថាផលិតផលនេះ មានជាប់ពាក់ព័ន្ធនឹងការរំលោភបំពានផ្នែកសិទ្ធិមនុស្ស និងអនុវត្តជាប្រព័ន្ធ។

របាយការណ៍ដែលដាក់ចំណងជើងថា«ការវាយតម្លៃផលប៉ះពាល់សិទ្ធិមនុស្សស្តីពីគោលនយោបាយអនុគ្រោះពន្ធគយរបស់សហភាពអឺរ៉ុប លើប្រទេសកម្ពុជា» បង្ហាញទៀតថា ឧស្សាហកម្មស្ករសនេះ ត្រូវគេរកឃើញថាបានរួមចំណែករំលោភសិទ្ធិមនុស្ស ក្នុងរយៈពេលប៉ុន្មានឆ្នាំចុងក្រោយនេះ តាមរយៈការទន្រ្ទាន់ដីធ្លី ក្នុងទ្រង់ទ្រាយធំរបស់ប្រទេសកម្ពុជា។

នៅអំឡុងឆ្នាំ២០១២ រដ្ឋាភិបាលបានផ្តល់ដីសម្បទានសេដ្ឋកិច្ច ដាំស្កអំពៅប្រមាណជាង ៦ម៉ឺន ៥ពាន់ហិកតារ ឱ្យទៅក្រុមហ៊ុនចំនួន៧ ក្រោមរូបភាពអភិវឌ្ឍន៍ ស្ថិតនៅក្នុងខេត្តកោះកុង ឧត្តរមានជ័យ និងខេត្តកំពង់ស្ពឺ។ក្នុងចំណោមដីដែលទទួលសិទ្ធិវិនិយោគ ក្រោមគោលការណ៍ដីសម្បទានទាំងនោះ គេសង្កេតឃើញ ក្រុមហ៊ុនភាគច្រើនគឺជារបស់លោកឧកញ៉ា លី យ៉ុងផាត់។

ដោយឡែក លោក ថេង សាវឿន ប្រធានសមាគមសម្ព័ន្ធសហគមន៍កសិករកម្ពុជា (CCFC) យល់ឃើញថាបញ្ហានេះគួរតែមានដំណោះស្រាយបញ្ចប់ ដើម្បីឱ្យជីវភាពពលរដ្ឋនៅទីនោះល្អប្រសើរព្រោះបញ្ហានេះបានអូសបន្លាយយូរឆ្នាំមកហើយ ។

លោកបន្តថា៖ «បញ្ហានេះគួរតែដោះស្រាយបញ្ចប់តាមរយៈការកាត់ដីឆ្វៀលជូនដល់ប្រជាពលរដ្ឋដើម្បីបញ្ចប់ ពីព្រោះថាដីក្រុមហ៊ុនទទួលបានធំណាស់ អញ្ចឹងបើសិនបើកាត់ដោះស្រាយជូនប្រជាពលរដ្ឋនៅនឹងកន្លែងមួយហិចតាកន្លះឬក៏ពីរហិចតាមួយគ្រួសារដើម្បីបញ្ចប់នៅជម្លោះវិវាទដីធ្លីដ៏រ៉ាំរ៉ៃរបស់បងប្អូនប្រជាពលរដ្ឋនេះ គួរតែត្រូវបញ្ចប់ដើម្បីបិទបញ្ចប់នៅបញ្ហាដីធ្លីដែលត្រូវបានអូសបន្លាយជាច្រើនឆ្នាំ ហើយធ្វើម៉េចឱ្យជីវភាពរបស់បងប្អូនប្រជាពលរដ្ឋនៅតំបន់នោះមានភាពល្អប្រសើរ » ។

វិលមករកអ្នកស្រី មុំ សុភី វិញអ្នកស្រីចង់ឱ្យរដ្ឋាភិបាលសម្រាប់អាណត្តិថ្មីពន្លឿនការដោះស្រាយ ដើម្បីស្តារជីវភាពរបស់ពួកគាត់បានប្រសើរឡើងវិញ និងជួយសម្រួលបន្ទុកសម្រាប់ពលរដ្ឋដែលកំពុងរងផលប៉ះពាល់។

អ្នកស្រីបន្តថា៖ « ខ្ញុំសំណូមពរឱ្យនាយករដ្ឋមន្ត្រីថ្មី ជួយពន្លឿនការដោះស្រាយវិវាទដីធ្លីដ៏រាំរ៉ៃនៅក្នុងខេត្តកំពង់ស្ពឺហ្នឹង ដើម្បីស្តារជីវភាពប្រជាពលរដ្ឋដែលក្រីក្រលំបាកដោយសារបាត់បង់ដីធ្លីហ្នឹងកុំឱ្យលំបាកខ្លាំងជាងហ្នឹងទៀត ព្រោះអីពួកគាត់រាល់ថ្ងៃហ្នឹងលំបាកខ្លាំងហើយ ឥលូវវាលំបាកមែនទែនរកតែអង្ករច្រកឆ្នាំងសឹងតែមិនបានផង រកព្រឹកខ្វះល្ងាច រកល្ងាចខ្វះព្រឹក លំបាកមែនទែន » ៕

ព័ត៌មានស៊ីជម្រៅ៖ បញ្ហាប្រឈមរបស់អ្នកសិក្សាផ្នែកសារព័ត៌មាននៅកម្ពុជា

នឿន ដាវីន (Davin Noeurn) — Tue, 07 Nov 2023 08:05:38 +0000

អ្នកសិក្សាផ្នែកព័ត៌មានមិនបន្តអាជីពជាអ្នកសរសេរព័ត៌មាន ព្រោះមានបញ្ហាប្រឈមជាច្រើន ដោយសារមិនសូវមានឱកាស និងសិទ្ធិសេរីភាពពេញលេញក្នុងការបំពេញការងារវិជ្ជាជីវៈរបស់ខ្លួន។ ការងារក្នុងវិស័យសារព័ត៌មាននេះនៅតែមានគ្រោះថ្នាក់ និងងាយរងគ្រោះតាមរយៈបណ្តឹងតាមផ្លូវតុលាការ ជាប់ពន្ធនាគារ ការរំលោភបំពាន និងការគំរាមកំហែង ជាពិសេសស្ត្រីត្រូវរងការរើសអើង និងមិនផ្ដល់តម្លៃពីសង្គម។

សេរីភាពសារព័ត៌មាន គឺជាសិទ្ធិមូលដ្ឋានដែលត្រូវបានធានាដោយច្បាប់ជាតិកម្ពុជា និងច្បាប់អន្តរជាតិ។ ប៉ុន្តែទោះបីជាយ៉ាងនេះក្ដី សេរីភាពសារព័ត៌មាននៅកម្ពុជា ក្នុងរយៈពេលចុងក្រោយនេះគេសង្កេតឃើញថាត្រូវរងការយាយី និងគំរាមកំហែង។ចាប់ពីឆ្នាំ២០១៧ ក្រោយគណបក្សសង្រ្គោះជាតិ ត្រូវបានតុលាការកំពូលរំលាយ សេរីភាពសារព័ត៌មានមួយនេះ គេសង្កេតឃើញថាត្រូវរង់ការរឹតត្បិត។ស្ថាប័នព័ត៌មានមួយចំនួន បានបង្ខំចិត្តបិទទ្វារ ក្នុងពេលពួកគេបានបំពេញ និងដើរតួនាទីក្នុងនាមជាស្ថាប័នព័តមានដែលមានវិជ្ជាជីវៈ។

វិទ្យុអាស៊ីសេរី ដែលមានការិយាល័យផ្សាយសំឡេងជាខេមរភាសា នៅទីក្រុងភ្នំពេញ បានដកការិយាល័យរបស់ខ្លួនចេញពីកម្ពុជា ដោយសារបញ្ហាស្មុគស្មាញផ្នែកផ្លូវច្បាប់។ក្នុងពេលជាមួយគ្នា កាសែតជាភាសាអង់គ្លេស ឌឹ ខេមបូឌា ដេលី(The Cambodia Dail) ក៏បង្ខំបិទអាជ្ញាប័ណ្ណរបស់ខ្លួន ក្រោមហេតុផលមិនបានបង់ពន្ធជូនរដ្ឋដែរ។ក្រៅពីនេះ វិទ្យុផ្សាយសំឡេងក្នុងស្រុកមួយចំនួនទៀត ដែលផ្តាយបន្តពីវិទ្យុអាស៊ីសេរី វិទ្យុ វីអូអេ សំឡេងសហរដ្ឋអាមេរិក និងវិទ្យុ វីអូឌី ជាដើមក៏ត្រូវរដ្ឋាភិបាលបញ្ជាឱ្យបញ្ចប់ការផ្សាយដូចគ្នា ក្នុងពេលប្រព័ន្ធផ្សព្វផ្សាយនៅកម្ពុជា បានក្លាយជាគោលដៅនៃការរឹតត្បិតសេរីភាព នៃការផ្សាយ បន្ទាប់ពីបក្សប្រឆាំងដែលធំជាងគេ ត្រូវដកសិទ្ធិចេញពីសង្វៀននយោបាយ ក្រោយឆ្នាំ២០១៧។

អតីតសិក្ខាកាមដែលទើបបញ្ចប់វគ្គសិក្សាផ្នែកសរសេរព័ត៌មាននៅ Newsroom Cambodia កញ្ញា អុល ស្រីធាន លើកឡើងថាបច្ចុប្បន្នរូបគេមិនបានបន្តជាអ្នកសារព័ត៌មានទេ ព្រោះមានបញ្ហាប្រឈមមួយចំនួនដូចជា កត្តាខ្លួនឯង កត្តាសង្គម និងកត្តាគ្រួសារ។ស្ថិតក្នុងវ័យ ២៣ឆ្នាំ ប្រភពបន្តថា ក្រៅពីការប្រឈមទាំងផ្នែកសេរីភាព សង្គម និងគ្រួសារហើយនោះ បញ្ហាហិរញ្ញវត្ថុក៏ជារឿងដែលចាំបាច់ ដែលនាំឱ្យគេត្រូវបោះបង់អាជីព ក្នុងនាមជាអ្នកនិពន្ធនេះចោលដែរ។

កញ្ញាបន្តថា៖«បញ្ហាប្រឈមទីមួយគឺខ្លួនឯងផ្ទាល់មិនមានការតាំងចិត្តពិតប្រាកដដើម្បីក្លាយជាអ្នកសារព័ត៌មាន ទី២គឺកត្តាសង្គមដោយមើលឃើញថាសង្គមបច្ចុប្បន្នមានការរឹតត្បិតខ្លាំងទៅលើសារព័ត៌មាន ទី៣គឺកត្តាគ្រួសារដែលមិនបានគាំទ្រការធ្វើជាអ្នកសារព័ត៌មាន ទី៤គឺកត្តាថវិការផងដែរដើម្បីចង់មានលំនឹងផ្នែកហិរញ្ញវត្ថុមិនអាចទៅធ្វើអ្វីដែលខ្លួនស្រលាញ់ពិតប្រាកដ[សារព័ត៌មាន »។

កញ្ញាស្នើរឱ្យរដ្ឋាភិបាលបើកឱកាស ដល់អ្នកសារព៌ត៌មានអាចបំពេញការងារឱ្យអស់ពីសម្ថភាព។

ស្រដៀងគ្នានេះដែរ កញ្ញា អេង ស្រីពៅ អាយុ ២៥ឆ្នាំ ជាអតីតសិស្សសិក្សាវគ្គសារព័ត៌មានរយៈពេល ៤ឆ្នាំហើយ បច្ចុប្បន្នកញ្ញាមិនបានបន្តជាអ្នកសារព័ត៌មានទៀតនោះទេដោយកញ្ញាថាមានបញ្ហាប្រឈមជាច្រើនដែលធ្វើឱ្យសិស្សបានបញ្ចប់ផ្នែកសារព័ត៌មានហើយមិនបានទៅធ្វើជាអ្នកសារព័ត៌មាននោះដោយសារកត្តា ការគំរាមកំហែង និងការមិនឱ្យតម្លៃលើអ្នកសារព័ត៌មាន។

កញ្ញាបន្តថា៖ « បញ្ហាប្រឈមមកពីកត្តាមនុស្ស គឺការទំនាក់ទំនងរកប្រភពដែលមានងារជាមន្រ្តីមកពីក្រសួងគឺពិបាកទំនាក់ទំនង ដែលធ្វើឱ្យមានការរំខានចិត្ត មួយទៀតការមិនឱ្យតម្លៃលើអ្នកសារព័ត៌មានឯករាជ្យ ការគំរាមកំហែង រងការមាក់ងាយពាក្យសម្ដីមិនល្អពីសំណាក់អាជ្ញាធរពេលចុះយកព័ត៌មាន រើសអើងលើអ្នកសារព័ត៌មានជាស្រ្តី និងមិនឱ្យតម្លៃ »។

មិនខុសគ្នាទេ អតីតសិក្ខាកាមផ្នែកប្រព័ន្ធផ្សព្វផ្សាយ និងធ្លាប់ជាអតីតបុគ្គលិកផ្នែកសរសេរព័ត៌មានពេញម៉ោង ឱ្យស្ថាប័ន សំឡេងប្រជាធិបតេយ្យ វីអូឌី ជិត២ឆ្នាំដែរ លោក សំ សុពេជ្រ ឱ្យដឹងថាដោយសារបច្ចុប្បន្ននេះ ស្ថាប័នព័ត៌មាន ដែលឈរលើគោលការណ៍វិជ្ជាជីវៈ និងឯករាជ្យកាន់តែរួមតូចទៅៗ រូបគេក៏ត្រូវបង្ខំចិត្តបោះបង់អាជីពមួយនេះ ទៅប្រកបរបរជាអ្នករកស៊ីវិញ។

មានវ័យ ២៩ឆ្នាំ ប្រភពដដែលបន្តថា រូបគេពិតជាពេញចិត្តនឹងវិស័យមួយនេះ ប៉ុន្តែដោយសារកត្តាសង្គម និងបរិបទនយោបាយ មិនអំណោយផល ហេតុនេះត្រូវបង្ខំចិត្តដើរចេញ ទាំងមិនអស់អាល័យ។ម្យ៉ាងវិញទៀត ទីផ្សារផ្នែកផលិតព័ត៌មានដែលឯករាជ្យ នៅកម្ពុជាកាន់តែខ្សត់ខ្សោយ បន្ទាប់កម្មវិធីព័ត៌មាន វីអូឌី ដែលជាកម្មវិធីព័ត៌មានមួយដែលសំខាន់នៅក្នុងស្ថាប័ន CCIM ត្រូវបានបិទទ្វារ។

លោកបន្តថា៖ «យើងខ្វះស្ថាប័នមែនទែន បច្ចុប្បន្ននេះមិនសូវមានស្ថាប័នច្រើនក្នុងការទំលាក់ឱ្យ freelancer(អ្នកសារព័ត៌មានសេរី) ហ្នឹង គាត់សរសេរទេ […] កាលពីមុនខ្ញុំក៏ធ្លាប់សរសេរឱ្យ VOD ដែរខាង CCIM ដែរប៉ុន្តែដោយសារគាត់បិទទៅធ្វើឱ្យអ្នកសារព័ត៌មានមួយចំនួនពិបាកនៅក្នុងការរកស្ថាប័នសរសេរ […] ដំបូងក៏ខ្ញុំចង់ក្លាយជាអ្នកសារព័ត៌មានដូចគេដែរប៉ុន្តែដោយសារតែស្ថានភាពវាផ្លាស់ប្តូរបានជាវាមកអញ្ចឹង»។

ទាក់ទិនបញ្ហាលំហសេរីភាពសារព័ត៌មាននេះ របាយការណ៍ត្រួតពិនិត្យប្រចាំឆ្នាំ នៃសម្ព័ន្ធអ្នកសារព័ត៌មានកម្ពុជា ហៅកាត់ថា ខេមបូចា(CamboJa) ដែលចេញកាលពីថ្ងៃទី ២៤ មេសា ឱ្យដឹងថា ចាប់ពីថ្ងៃទី១ មករា ដល់ថ្ងៃទី៣១ ខែធ្នូ ឆ្នាំ២០២២ អង្គភាពនេះរកឃើញ មានការបៀតបៀនលើអ្នកសារព័ត៌មាន ចំនួន៣៥ករណី។ មទ្រង់នៃការបៀតបៀននេះ CamboJa សង្កេតឃើញថាតាមរយៈរូបភាព វាយប្រហារលើរាងកាយ ការគំរាមកំហែងប្រព្រឹត្តអំពើហិង្សា ការរើសអើង ការចាប់ខ្លួន ចាប់ដាក់ពន្ធនាគារ និងសកម្មភាពផ្លូវច្បាប់ជាដើម។

ប្រភពដដែលបន្តថា បើទោះជាការបៀតបៀនប្រឆាំងអ្នកសារព័ត៌មានបានថយចុះ ២៨% បើប្រៀបធៀបនឹងករណីដែលបានកើតឡើងក្នុងឆ្នាំ២០២១ សម្ព័ន្ធអ្នកសារព័ត៌មានកម្ពុជា នៅតែចាត់ទុកថា ការបិទប្រព័ន្ធផ្សព្វផ្សាយ នៃសំឡេងប្រជាធិបតេយ្យ វីអូឌី កាលពីដើមឆ្នាំ២០២៣ បង្ហាញឱ្យឃើញពីការធ្លាក់ចុះ និងសញ្ញានៃការរឹតត្បិតសេរីភាពសារព័ត៌មានក្នុងកម្រិតដែលគួរឱ្យព្រួយបារម្ភ។

ស្ថានភាពប្រហាក់ប្រហែលគ្នានេះដែរ កាលពីថ្ងៃទី១២ ខែកក្កដា ឆ្នាំ២០២៣ និយ័តករទូរគមនាគមន៍កម្ពុជា បានបញ្ជាឱ្យក្រុមហ៊ុនផ្គត់ផ្គង់សេវាអ៊ីនធឺណេត បិទខ្ទប់ការចូលទៅកាន់ប្រព័ន្ធផ្សព្វផ្សាយ និងគេហទំព័ររបស់ស្ថាប័នវិទ្យុអាស៊ីសេរី កាសែត ឌឹ ខេមបូឌា ដេលី និងគេហទំព័រទិន្នន័យ «កំណត់ត្រា» ដែលទើបបើកដំណើរការ ដោយមជ្ឈមណ្ឌលកម្ពុជាដើម្បីប្រព័ន្ធផ្សព្វផ្សាយឯករាជ្យ (CCIM) ក្រោមហេតុផលនីតិវិធីច្បាប់។

លោក ទេព អស្នារិទ្ធ អ្នកនាំពាក្យក្រសួងព័ត៌មាន បដិសេធក្នុងការឆ្លើយតប ដោយសំអាងហេតុថាជាប់រវល់ប្រជុំ។ បើទោះជាបែបណា មន្រ្តីនាំពាក្យរដ្ឋាភិបាលលោក ប៉ែន ប៊ុណ្ណា ធ្លាប់ប្រាប់អ្នកកាសែតក្នុងស្រុកថា នៅលើពិភពលោកនេះ គ្មានប្រទេសណាមួយដែលបើកផ្លូវឱ្យប្រើសិទ្ធិរបស់ខ្លួន ដោយមិនភ្ជាប់នឹងការទទួលខុសត្រូវឡើយ។

លោកបន្តថា៖«ការប្រើប្រាស់សិទ្ធិសេរីភាពដោយមិនភ្ជាប់នឹងការទទួលខុសត្រូវគឺជាគ្រោះថ្នាក់មិនខុសពីការបើកយានយន្តដែលគ្មានហ្វាំងនៅលើដងផ្លូវសាធារណៈនោះឡើយ »។

យ៉ាងនេះក្តី សម្រាប់នាយកប្រតិបត្តិសម្ព័ន្ធអ្នកសារព័ត៌មានកម្ពុជា (CamboJa) លោក ណុប វី ប្រាប់ Newsroom Cambodia ថាវាជាចំណុចមួយដែលជាបញ្ហាប្រឈម និងជារឿងព្រួយបារម្ភដោយសារអ្នកដែលបានបញ្ជប់ការសិក្សាផ្នែកសារព័ត៌មានភាគច្រើនគាត់ត្រូវការស្ថាប័នមួយដែលមានវិជ្ជាជីវៈខ្ពស់ដើម្បីឱ្យគាត់អាចបំពេញការងារបាន ក៏ប៉ុន្តែនៅប្រទេសកម្ពុជាបច្ចុប្បន្ននេះ ស្ថាប័នព័ត៌មានដែលមានវិជ្ជាជីវៈខ្ពស់គឺនៅមានកំរិតនៅឡើយ។

លោកបន្តថា៖«អញ្ចឹងវាប៉ះពាល់ទៅដល់អាជីពជាអ្នកសារព័ត៌មាន ឬក៏ការអនុវត្តអាជីពសារព័ត៌មាននៅក្នុងប្រទេសយើងដែរដោយសារតែយើងមិនមានស្ថាប័នសារព័ត៌មានដែលអនុវត្តកំរិតវិជ្ជាជីវៈខ្ពស់ »។

លោកបន្ថែមថា៖«អញ្ជឹងហើយបានយើងឃើញថា អ្នកសារព័ត៌មានដែលគាត់បានរៀនហើយមិនសូវចាប់អារម្មណ៍ក្នុងវិស័យនោះទេ ដោយសារតែរឿងទាក់ទងនឹងទីផ្សារដែលពួកគាត់អាចធ្វើការងារបានគឺនៅមានចំនួនតិចតួច ទី២នៅក្នុងការបំរើកាងារនៅក្នុងវិជ្ជាជីវៈ ប្រសិនបើយើងធ្វើកិច្ចការងារដោយឈរផ្អែកលើកំរិតវិជ្ជាជីវៈអាជីព ដើម្បីផ្សព្វផ្សាយផ្តល់នៅព័ត៌មានពិតទៅសាធារណជនគឺយើងឃើញហើយមានហានិភ័យច្រើនដែលពួកគាត់ពេលខ្លះមានការស្ទាក់ស្ទើនៅក្នុងការសម្រេចចិត្តចូលរួម »។

រដ្ឋធម្មនុញ្ញកម្ពុជា បញ្ញត្តិមាត្រា ៤១ ចែងថា ប្រជាពលរដ្ឋខ្មែរមានសេរីភាពខាងការបញ្ចេញមតិរបស់ខ្លួន សេរីភាពខាងសារព័ត៌មាន សេរីភាពខាងការបោះពុម្ពផ្សាយ សេរីភាពខាងការប្រជុំ។មិនខុសគ្នាទេ ចំណែកសេចក្តីប្រកាសជាសកលស្តីពីសិទ្ធិមនុស្សវិញ ចែងថា «មនុស្សគ្រប់រូប មានសិទ្ធិសេរីភាពក្នុងការមានមតិ និងការសម្តែងមតិ »។ សិទ្ធិនេះ រាប់បញ្ចូលទាំង សេរីភាពក្នុងការប្រកាន់មតិដោយគ្មានការជ្រៀតជ្រែក និងសេរីភាពក្នុងការស្វែករកការទទួល និងការផ្សព្វផ្សាយព័ត៌មាន និងគំនិតនានា ដោយគ្មានព្រំដែន ទោះតាមរយៈមធ្យោបាយសម្តែងមតិណាមួយក៏ដោយ៕

ព័ត៌មានស៊ីជម្រៅ៖ក្រុមយុវជនរកឃើញបទល្មើសព្រៃឈើក្នុងសហគមន៍ឈើទាលប្រើសបន្តកើនឡើង

នឿន ដាវីន (Davin Noeurn) — Sat, 04 Nov 2023 07:32:26 +0000

ក្រុមយុវជនរកឃើញថាការធ្វើអាជីវកម្មឈើនៅក្នុងសហគមន៏«ឈើទាលប្រើស» នៅតែបន្តកើតមានក្នុងទ្រង់ទ្រាយធំ ហើយក៏ជាសញ្ញាគំរាមដែរប្រភេទឈើប្រណិតដែលនៅសេសសល់ចុងក្រោយ អាចនឹងបាត់បង់ក្នុងរយៈពេលដ៏ខ្លីខាងមុខនេះ ខណៈអ្នកប្រព្រឹត្តបទល្មើសព្រៃឈើ ក៏រកឃើញដែរថាកំពុងតែប្រើប្រាស់សារធាតុញៀន នៅក្នុងកំឡុងពេលកាប់បំផ្លាញព្រៃឈើនេះ។

កាលពីថ្ងៃទី ២៨ ខែ តុលា ឆ្នាំ២០២៣ សមាគមបណ្តាញយុវជនកម្ពុជាបានដឹកនាំយុវជនប្រមាណជាជិត២០នាក់ ចុះល្បាតព្រៃនៅសហគមន៍ «ឈើទាលប្រើស» ដែលមានទីតាំងនៅភូមិរំដេង ឃុំចំការលើ ស្រុកថាឡាបរីវាត់ ខេត្តស្ទឹងត្រែង។ប្រតិបត្តិការនេះ ក្រុមយុវជនរកឃើញថា សកម្មភាពនៃការកាប់បំផ្លាញព្រៃឈើនៅតែមានភាពសកម្ម។ក្រៅពីនេះឧបករណ៍ដទៃទៀតដូចជា ដបទឹក និងបំពងទុយោជាដើម ដែលជាសម្ភារៈសម្រាប់សេពគ្រឿងញៀន ក៏រកឃើញដែរនៅទីតាំងបទល្មើសព្រៃឈើ នៅក្នុងសហគមន៍«ឈើទាលប្រើស »នេះ។

ស្ថិតនៅក្នុងវ័យ ៥០ឆ្នាំ លោក ខេង ខូ ដែលជាយុវជនសកម្មព្រៃឡង់បានរៀបរាប់អំពីស្ថានភាព នៃការកាប់ព្រៃឈើបច្ចុប្បន្នថាគឺហាក់បីដូចជាមិនមានការស្រាកស្រាន្តឡើយ ហើយឈើដែលកាប់នោះទៀតសោត គឺជាប្រភេទឈើប្រណិតថែមទៀតផង។

លោកលើកឡើងថា៖« ស្ថានភាពព្រៃឈើបច្ចុប្បន្នគឺមានការកាប់ដឹកជារៀងរាល់ថ្ងៃជារៀងរាល់ខែតាមភូមិនីមួយៗ ឥតស្រាកស្រាន្តទេ ប៉ុន្មានថ្ងៃមុនខ្ញុំបានពិនិត្យឃើញកន្លែងបទល្មើសអាឈើ ជ្រៀកឈើប្រភេទដើមឈើទាលប្រើស នៅក្នុងសហគមន៍ឈើទាលប្រើសច្រើនមែនទែន ហើយក្នុងនោះដែលខ្ញុំបានឃើញសម្បក អ្នកជក់ញៀន ជក់អីនៅក្នុងព្រៃ ចឹងបណ្តាញសហគមន៍ឈើទាលប្រើសគាត់មិនហ៊ានចុះល្បាតព្រៃយប់ទេ […] ហើយការកាប់រាតឈើអី ការកាប់ទន្ទ្រាញឈើក្នុងព្រៃសហគមន៍នោះច្រើនមែនទែនមិនថាព្រៃសហគមន៍ឈើទាលប្រើសមិនថាព្រៃឡង់ទេនៅតែកើតមានបទល្មើសកើតឡើងរហូតហើយ អត់មានថយចុះទេ »។

ក្រុមយុវជនដែលចុះល្បាត រកឃើញថាឈើដែលត្រូវបានឈ្មួញកាប់បំផ្លាញ មាន២៥ករណី ឈើទាំងនោះសុទ្ធសឹងជាប្រភេទឈើល្អៗ ហើយត្រូវបានកាប់ដោយក្រុមជនល្មើស និងដឹកចេញទៅធ្វើអាជីកម្ម។ប្រភពបន្តថាប្រភេទឈើទាំងនោះមានមុខកាត់ចន្លោះពី៥ ស.ម ដល់ ១ម៉ែត្រ មានដូចជាឈើកកោះ ដើមឈើទាល ដើមដួងចែមជាដើម។

សម្រាប់លោក ខេង ខូ ដែលជាអ្នកចូលរួមចុះល្បាតដែរ បានបង្ហាញការយល់ឃើញថា ប្រសិនសមត្ថកិច្ចជំនាញ នៅតែបន្តទុកឱ្យមានបទល្មើសនេះ កើតមានទៀត មិនយូរមិនឆាប់ទេ គម្របព្រៃឈើដែលមាននៅក្នុងបរិវេណតំបន់ព្រៃឡង់នេះនឹងបាត់បង់បន្ថែមទៀត មានវាសនាមិនខុសពីតំបន់ដទៃទៀតប៉ុន្មាននោះឡើយ។

លោកថ្លែងថា៖ « ប្រសិនបើគ្មានចំណាត់ការរឹងមាំ ម៉ឺងម៉ាត់ទេ ព្រៃឈើនឹងមានការបាត់បង់ទៅរហូត […] ប្រសិនបើគ្មានការទប់ស្កាត់ពីអាជ្ញាធរ ប្រជាពលរដ្ឋ ខ្ញុំគ្រាន់តែចូលរួមចំណែកមួយក្នុងការការពារធនធានធម្មជាតិដើម្បីឱ្យព្រៃឈើនៅបានគង់វង្សតែបានប៉ុណ្ណឹងឯង ប៉ុន្តែសម្រាប់អ្នកមន្តី្រអនុវត្តច្បាប់ គឺគាត់អនុវត្តច្បាប់ត្រឹមត្រូវតែប្រសិនបើគាត់មិនអនុវត្តច្បាប់ត្រឹមត្រូវទេព្រៃឈើនឹងមានការបាត់បង់លឿន » ។

ចំណែក ប្រធានសហគមន៍«ព្រៃឈើឈើទាលប្រើស » លោក ពេជ្រ សារឿន ឱ្យដឹងថា ក្នុងនាមជាអ្នកស្រលាញ់ព្រៃឈើ និងបរិស្ថាន រូបគេក៏ធ្លាប់រាយការណ៍អំពីបទល្មើសព្រៃឈើនេះ ឱ្យស្ថាប័នពាក់ព័ន្ធ រួមទាំងអាជ្ញាធរមូលដ្ឋានបានដឹងជាហូរហែមកហើយដែរ ប៉ុន្តែគេសង្កេតឃើញថាមកដល់ពេលនេះទៅហើយ នៅតែមិនទាន់មានដំណោះស្រាយ ឬមានការឆ្លើយតបជាវិជ្ជមានណាមួយ ពីស្ថាប័នរដ្ឋទាំងនោះទេ។

លោកបន្តថា៖ « រាយការណ៍ទៅគេអស់ តាមតេឡេក្រាម(Telegram) ផង អារាយការណ៍តាមមាត់ផង ចុះប្រជុំសាលាឃុំមួយលើកៗ ខ្ញុំរាយការណ៍ជូនគេអស់ រដ្ឋបាលព្រៃឈើប្រជុំមន្ទីរ មន្ទីរកសិកម្មខ្ញុំរាយការណ៍ឡើងអស់ទៀត ថាតាមតេឡេក្រាម (Telegram) តាមមាត់ខ្ញុំទៀតមិនដឹងចំណាត់ការយ៉ាងណា» ។

បន្ថែមពីលើនេះ យុវជន ឡាយ ផល្លី ដែលបានចូលរួមចុះល្បាតដែរ អះអាងថា ឈើដែលក្រុមឈ្នួញបានកាប់បំផ្លាញមុនពេលក្រុមលោកចុះល្បាត អនុផលព្រៃឈើទាំងនេះត្រូវបានឈ្មួញដឹកជញ្ជូនទៅគ្មានសេសសល់អ្វីឡើយ គិតមកដល់ពេលនេះ។ក្នុងនាមជាយុវជនដែលស្រលាញ់ព្រៃឈើ និងបរិស្ថាន ប្រភពដដែលបង្ហាញការសោកស្តាយ ដែលសម្បត្តិធម្មជាតិទាំងនេះ ត្រូវបានជនល្មើសធ្វើអាជីវកម្មដោយសប្បាយ ហើយមិនបានគិតគូរពីភាពវិនាសកម្មសម្បត្តិជាតិរបស់ខ្លួន ទៅថ្ងៃខាងមុខ។

លោកបន្តថា៖«ខ្ញុំបានឃើញមានបទល្មើសកាប់ឈើនៅព្រៃសហគមន៍ឈើទាលប្រើស ខ្ញុំមានអារម្មណ៍ថាសោកស្តាយជាខ្លាំង ព្រោះនៅក្នុងព្រៃសហគមន៍ឈើទាលប្រើសសម្បូរទៅដោយឈើ ឈើទាលប្រើស ដើមកកោះ និងផ្សេងៗទៀត […] ឈើដែលបទល្មើសកាប់ប្រហែលជាជាង១០ដើមដែរ ដោយសារតែខ្ញុំមិនសូវបានរាប់ច្បាស់ទេឈើនោះនៅសល់តែគល់ទេដោយសារតែគេជ្រៀករួចហើយគេដឹកទៅអស់ហើយ » ។

ឆ្លើយតបនឹងការរិះគន់នេះ ប្រធានមន្ទីរបរិស្ថានខេត្តស្ទឹងត្រែង លោក អេង ភីរុង អះអាងថាប្រសិនបើសហគមន៍ពិតជាទទួលបានដំណឹងស្តីពីបទល្មើសព្រៃឈើដូចនេះមែន ពួកគេគួរជូនដំណឹងជាបន្ទាន់ក្នុងរូបភាពណាមួយ ឱ្យសមត្ថកិច្ចជំនាញឱ្យបានទាន់ពេលវេលា ងាយនឹងក្រុមការងារចុះអន្តរាគមន៍។ក៏ប៉ុន្តែប្រភពដដេល បានបដិសេធថា ចំពោះករណីនេះលោកមិនទាន់ទទួលបានព័ត៌មានណាមួយ ជុំវិញបទល្មើស ដូចការរកឃើញរបស់សហគមន៍នេះនៅឡើយទេ។

លោកបន្តថា៖«បើទោះបែបណា ក្រុមយុវជនដែលស្រលាញ់បរិស្ថាន បានប្រាប់ គេហទំព័រ Newsroom Cambodia ថា កន្លងទៅរាល់ពេលចុះល្បាត ពួកគេតែងជូនដំណឹង និងស្នើសុំកិច្ចសហប្រតិបត្តិជាមួយកម្លាំងសមត្ថកិច្ចចម្រុះ និងអាជ្ញាធរជានិច្ច ប៉ុន្តែជាលទ្ធផលមិនដែលប្រទះឃើញមានសកម្មភាពបទល្មើសព្រៃឈើ និងរឹតតែមិនដែលបង្រ្កាប់បានបទល្មើសថែមទៀតផង។

សម្រាប់មន្រ្តីសម្របសម្រួលគម្រោង នៃសមាគមន៍បណ្តាញយុវជនកម្ពុជា លោក អូត ឡាទីន បញ្ជាក់ថាបទល្មើសព្រៃឈើនៅតែបន្តកើតមានឥតស្រាកស្រាន្តសូម្បីនៅក្នុងរដូវវស្សាក៏ដោយ។

ប្រភពបន្តថាសកម្មភាពនៃការកាប់ឈើក្នុងសម័យថ្មីនេះ គឺគេអនុវត្តក្រោមរូបភាពជួលប្រជាពលរដ្ឋដែលមានជីវភាពក្រោមមធ្យមនៅក្នុងសហគមន៍ ឱ្យចូលទៅកាប់ឈើដោយផ្ទាល់ រួចហើយអនុផលព្រៃឈើដែលកាប់បាននោះ លក់បន្តទៅឱ្យឈ្មួញក្នុងតម្លៃសមរម្យដែលភាគីអ្នកកាប់ផ្ទាល់ អាចទទួលយកបាន។

លោកបន្តថា៖ « កន្លងទៅសហគមន៍បានធ្លាប់ធ្វើការរាយការណ៍ទៅអាជ្ញាធរដែរ អំពីស្ថានភាពបទល្មើសព្រៃឈើដែរ ប៉ុន្តែអ្វីដែលសោកស្តាយនោះ គឺរដ្ឋបាលព្រៃឈើហាក់បីដូចផ្តេកផ្តួលទៅលើសហគមន៍ខ្លាំងជាងការបំពេញកាតព្វកិច្ចរបស់គាត់ ដូច្នេះបានក្រុមជនល្មើសទាំងអស់ហ្នឹងគឺងាយស្រួលនៅក្នុងការប្រព្រឹត្តបទល្មើស»។

បើតាមលោក អូត ឡាទីន លោកស្នើឱ្យកម្លាំងមានសមត្ថកិច្ច និងអាជ្ញាធរដែលពាក់ព័ន្ធមានមន្ទីរបរិស្ថានជាដើម កុំផ្តេកផ្តួលទៅលើសហគមន៍ច្រើនជាងការបំពេញកាតព្វកិច្ចរបស់ខ្លួន ព្រោះសហគមន៍មិនមានសិទ្ធិអំណាចគ្រប់គ្រាន់ក្នុងការបង្រ្កាបបទល្មើសព្រៃឈើនោះទេ។លើសពីនេះទៅទៀត ត្រូវពង្រឹងការអនុវត្តច្បាប់ឱ្យមានប្រសិទ្ធិភាព និងតឹងរ៉ឹងគឺជាយន្តការណ៍ដល់ល្អ និងគួរធ្វើទើបអាចធានាបានថា បទល្មើសព្រៃឈើត្រូវកាត់បន្ថយបាន។

ដោយឡែក ទិន្នន័យដែលចេញផ្សាយ កាលពីឆ្នាំ២០២២ ដោយអង្គការ Global Forest Watch រកឃើញថាដែនជម្រកការពារព្រៃឡង់ដែលមានផ្ទៃដីធំជាងគេនៅកម្ពុជាជាង ៤៣០ ០០០ហិកតា បានបាត់បង់ដីព្រៃប្រហែល ៨ ៣០០ហិកតាក្នុងឆ្នាំ២០២២។ប៉ុន្តែបើធៀបក្នុងរយៈពេលដូចគ្នា ការបាត់បង់នេះ មានទំហំតិចជាងឆ្នាំ២០២១៕

ព័ត៌មានស៊ីជម្រៅ៖យុវជនតាមសាកលវិទ្យាល័យមួយចំនួននៅភ្នំពេញដាក់ញត្តិស្នើរដ្ឋាភិបាលដំឡើងពន្ធថង់ប្លាស្ទិក

ពូ សូរាជីនី (Pou Soreachny) — Fri, 03 Nov 2023 08:35:04 +0000

ក្រុមយុវជននៅតាមសកលវិទ្យាល័យមួយចំនួនក្នុងរាជធានីភ្នំពេញដាក់ញត្តិជំរុញឱ្យរដ្ឋាភិបាលដំឡើងពន្ធបន្ថែមទៅលើថង់ប្លាស្ទិក ក្នុងន័យដើម្បីកាត់បន្ថយអត្រានៃការប្រើប្រាស់ថង់មានបរិមានខ្ពស់ និងជួយការពារបរិស្ថាន។

តាមរយៈឃ្លីបវីដេអូ ផ្សាយផ្ទាល់តាមប្រព័ន្ធទំនាក់ទំនងសង្គម ហ្វេសប៊ុក កាលពីថ្ងៃទី ៣១ ខែតុលា ឆ្នាំ២០២៣ ហើយគេហទំព័រ Newsroom Cambodia ទទួលបាននៅថ្ងៃនេះ បង្ហាញថា យុវជនមួយក្រុមធ្វើសកម្មភាពដើរដាក់ញត្តិនៅស្ថាប័នមួយចំនួនរបស់រដ្ឋាភិបាល។ខ្លឹមសារនៃញត្តិនេះ ក្នុងគោលបំណងស្នើឱ្យរដ្ឋាភិបាលដំឡើងពន្ធលើប្លាស្ទិកដែលនាំចូលពី១០ ទៅ១៥ភាគរយ និងកម្រិតលើតម្លៃថង់ប្លាស្ទិកនៅតាមផ្សារទំនើប និងមជ្ឈមណ្ឌលពាណិជ្ជកម្មជាដើម។

ជាយុវជនម្នាក់ក្នុងចំណោមយុវជនផ្សេងទៀត ដែលចូលរួមដាក់ញត្តិ គឺលោក សុខ ឃៀង ឱ្យដឹងថាមូលហេតុដែលជំរុញឲ្យធ្វើរឿងមួយនេះឡើងដោយសារតែនៅប្រទេសកម្ពុជាមានការកើនឡើងអ្នកប្រើប្រាស់ថង់ប្លាស្ទិកកាន់តែច្រើនឡើង។

ជាងនេះទៀត ពួកគេចង់ឲ្យរដ្ឋាភិបាលធ្វើការគ្នានឹងគោលនយោបាយរបស់ក្រសួងបរិស្ថាន ហើយក៏ចង់ឲ្យមានការដំឡើងពន្ធបន្ថែមទៅលើថង់ប្លាស្ទិកដែរ។ក្នុងន័យនេះធ្វើយ៉ាងណាឱ្យអ្នកប្រើប្រាស់គិតគូរទៅលើរឿងប៉ះពាល់នៃថង់ប្លាស្ទិក។មិនតែប៉ុណ្ណោះ យុទ្ធនាការនេះក៏ចង់ឃើញរដ្ឋាភិបាលរឹតបន្តឹងច្បាប់នៃការលក់ថង់ប្លាស្ទិក នៅតាមផ្សារទំនើបឲ្យមានភាពស្មើរគ្នាថែមទៀតផង។

លោកបន្តថា៖«ការដំណើនកើនថង់ប្លាស្ទិកនឹងវាមានការកើនឡើង ហើងយើងធ្វើការស្របទៅតាមគោលនរយោបាយជាអនុក្រឹត្តក្រសួងបរិស្ថានដែលបានលើកឡើងថ្មីៗនឹង [….] គ្រោងនឹងការដំឡើងពន្ធពី ៧ទៅ១០%យើងមើលឃើញថាការដំឡើងពន្ធបែបនឹងវាល្អប្រសើរហើយយើងចង់ជម្រុញបន្ថែមទៀតស្នើរឲ្យមានការដំឡើងពន្ធពី១០ទៅ១៥%វាជាគោលបំណងទី១[….]ទី២ចឹងឲ្យមានការអនុវត្តការលក់ថង់ប្លាស្ទិកអនុវត្តទូទាំងប្រទេស ដោយសារតែអនុក្រឹត្យស្តីពីថង់ប្លាស្ទិកនឹងគឺគេដាក់ឲ្យមានកាអនុវត្តលក់ថង់ប្លាស្ទិកក្នុងផ្សារទំនើបនឹងតម្លៃ៤០០រៀលនៅក្នុងមួយថង់ ប៉ុន្តែអនុវត្តដោយស្ម័គ្រចិត្ត គឺថាស្ថាប័នដូចជាអាជីវកម្មខាងផ្សារទំនើបទាំងអស់ និងនរណាគេចង់លក់គឺលក់ឲ្យអតិថិជន Free គឺ free ចឹងហា អីចឹងយើងមើលឃើញថាវាមិនទាន់មានការរឹតបន្តឹងនៅឡើយទេដល់អ្នកប្រើប្រាស់» ។

ដូចគ្នានេះដែរ យុវតីឈ្មោះ នាង ឆរិន លើកឡើងថា គោលបំណងនៃយុទ្ធនាការធ្វើយ៉ាងណាចង់ឲ្យរដ្ឋាភិបាលមានការតម្លើងពន្ធទៅលើរឿងថង់ប្លាស្ទិកឱ្យបានខ្ពស់ជាងពេលបច្ចុប្បន្ន ជាពិសេសបើអាចតម្លៃថង់ប្លាស្ទិកមួយ គឺដំឡើងដល់ ៨០០រៀលក្នុងមួយថង់។មិនតែប៉ុណ្ណោះ ស្នើសុំឱ្យរដ្ឋាភិបាលជំរុញឱ្យការអនុវត្តនេះមានប្រសិទ្ធភាព និងប្រាកដប្រជាជាងមុនដោយមិនត្រូវមានការយោគយល់ណាមួយនោះទេ។

ប្រភពបន្តថា៖«មានគោលបំណងពីរទី១គឺស្នើរឲ្យរដ្ឋាភិបាលដាក់តម្លើងពន្ធនៅលើដែលនាំចូលពីថង់ប្លាស្ទិកពី១០ទៅ១៥% ទីពីរចង់ស្នើឲ្យក្រសួងបរិស្ថាននឹងឲ្យដំឡើងថ្លៃថង់នៅផ្សារទំនើបមួយ៨០០រៀល បានជាយើងស្នើរសុំបែបនឹងដោយសារយើងយល់ឃើញថា ប្រជាពលរដ្ឋគឺមានការប្រើប្រាស់នូវថង់ប្លាស្ទិកច្រើនពេកនៅតាមផ្សារទំនើប អនុវត្តតាមគោលការណ៍ក៏មិនទាន់គ្រប់គ្រាន់នៅឡើយទេហើយឃើញថាក្រសួងបរិស្ថានការអនុវត្តច្បាប់មិនទាន់មានការគ្រប់គ្រាន់នៅឡើយទើបយើងស្នើរសុំចំណុចទាំងអស់នេះទៅកាន់ក្រសួងបរិស្ថានឲ្យជួយពន្លឿនការងារឡើងវិញ » ។

ឆ្លើយតបរឿងនេះ លោក មាស សុខសេនសាន អ្នកនាំពាក្យក្រសួងសេដ្ឋកិច្ច និងហិរញ្ញវត្ថុ អះអាងថា រាល់សំណើរមិនមែនចេះតែធ្វើតាមចិត្តនឹកឃើញនោះទេ។លោកបន្តថា ការដោះស្រាយផលប៉ះពាល់ គឺរដ្ឋាភិបាលមានយុទ្ធសាស្រ្ត និងចក្ខុវិស័យត្រឹមត្រូវ ពោលមិនមែនស្តាប់ភាគីម្ខាងហើយទម្លាក់កំហុសលើភាគីម្ខាងទៀតនោះទេ។ជាងនេះទៀតរាល់ការងារបង់ពន្ធដែលធ្វើឡើងមានក្របខណ្ឌច្បាស់លាស់មិនមែនធ្វើឡើងដោយផ្ញើសុំចេញពីបុគ្គលនរណាម្នាក់ទេ។

បើតាមអ្នកនាំពាក្យរូបនេះ រាល់សំណើរទាំងឡាយដែលមានការស្នើរសុំគឺរដ្ឋាភិបាលនឹងមកយកពិចារណាក្នុងកិច្ចប្រជុំ ដើម្បីរកដំណោះស្រាយ។

លោកបន្តថា៖«កិច្ចការងារពន្ធមិនមែនយើងធ្វើឡើងការផ្ញើសុំរបស់អ្នកនេះរបស់អ្នកនោះទេគឺយើងធ្វើមានក្របខណ្ឌច្បាស់ណានឹងហើយ យើងនឹងមានកិច្ចប្រជុំនៅក្នុងអឺ ការជជែកគ្នារវាងរដ្ឋនិងឯកជន រាល់សំណើរទាំងឡាយដែលប៉ះទន្គិច ឬក៏មានផលប៉ះពាល់គឺយើងប្រជុំជជែកគ្នារកយន្តការដោះស្រាយ យើងមិនមានការធ្វើសំណើរនរណា ឬក៏នៃមួយអឺដោយគ្មានការវិភាគហើយនឹងការសិក្សារច្បាស់លាស់នោះទេ អញ្ចឹងខ្ញុំគ្មានការដាក់ស្នើរការដាក់ញត្តិលើក្រុមណាក្រុមណីទេ រដ្ឋាភិបាលមានយុទ្ធនាការច្បាស់លាស់ហើយយើងមានការងាររដ្ឋជាមួយនឹងឯកជនហើយដើម្បីប្រយោជន៍ដល់ប្រជាពលរដ្ឋ»។

យ៉ាងនេះក្តី បញ្ញត្តិមាត្រា៤១ នៃរដ្ឋធម្មនុញ្ញដែលជាច្បាប់កំពូល កំណត់ថា ប្រជាពលរដ្ឋខ្មែរមានសេរីភាពការបញ្ចេញមតិរបស់ខ្លួន។ចំណែកបញ្ញត្តិមាត្រា៣៥ នៃច្បាប់នេះដដែល ឱ្យដឹងថា សេចក្តីស្នើទាំងឡាយរបស់ប្រជាពលរដ្ឋត្រូវបានទទួលការពិនិត្យ និងដោះស្រាយយ៉ាងហ្មត់ចត់ពីអង្គការដ្ឋ។

តាមរយៈ ឃ្លីប វីដេអូ ដែលផ្សាយផ្ទាល់នៅលើបណ្តាញសង្គមហ្វេសប៊ុក ដោយក្រុមយុវជនកាលពីថ្ងៃទី៣១ ខែតុលា បង្ហាញថា មានមនុស្សមួយក្រុមស្លៀកពាក់ឯកសណ្ឋានស៊ីវិល បានព្យាយាមហាមឃាត់ក្រុមយុវជនចំនួន១៦នាក់ ដែលមកពីសាកលវិទ្យាល័យចំនួន៣ផ្សេងៗគ្នានៅក្នុងទីក្រុងភ្នំពេញដែលហែញត្តិចេញពីម្តុំមុខផ្សាររាត្រី ជិតវត្តភ្នំ ក្នុងបំណងយកទៅដាក់នៅក្រសួងបរិស្ថាន។

នៅក្នុងឃ្លីប វីដេអូ គេសង្កេតឃើញតំណាងយុវជនម្នាក់ ដែលផ្សាយបន្តផ្ទាល់នៅពេលនោះ បានអះអាងថា កម្លាំងសមត្ថកិច្ចបានព្យាយាមហាមឃាត់ពួកគេ មិនឱ្យដើរដង្ហែញត្តិទេ ដោយចោទប្រកាន់ថាការធ្វើបែបនេះ វាខុសច្បាប់ និងនាំឱ្យប៉ះពាល់សន្តិសុខ ព្រមទាំងសណ្តាប់ធ្នាប់សង្គមទៀតផង។

ដោយឡែក យុវតី រ៉េម ស្រីពេជ្យរតនា ដែលបានចូលរួមដង្ហែញត្តិដែរ លើកឡើងថា ក្រុមកម្លាំងសមត្ថកិច្ចបានរារាំងសកម្មភាព នៃយុទ្ធនាការហែញាតិ និងហាមឃាត់រាល់ការផ្សព្វផ្សាយពីបញ្ហាបរិស្ថាននេះ ទៅដល់សាធារណៈជនថែមទៀតផង។លើសពីនេះទៀត បើតាមយុវតី រ៉េម ស្រីពេជ្យរតនា កម្លាំងសមត្ថកិច្ចក្រៅពីបិទសិទ្ធិពួកគេហើយ ថែមទាំងប្រើប្រាស់សំដីមិនថ្លៃថ្នូរមកលើយុវជន ដោយភាសាឆ្គាំឆ្គងទៀតដែរ។

អ្នកនាងនិយាយថា៖«ការធ្វើនេះគឺយើងជួបបញ្ហារារាំងចេញពីសំណាក់អាជ្ញាធរទៅតាមមាត់ទន្លេហើយសណ្តាប់ធ្នាប់ហើយរារាំងមិនឲ្យយើងលើកសូម្បីតែពីបដារដាក់ស្នើរសុំទៅកាន់ក្រសួងបរិស្ថានហើយក៏ប្រើពាក្យសម្តីហិង្សាអសុរោះ ប្រើកាយវិការវាយមកកាន់ពួកយើង ដណ្តើមយកនូវ ផ្លាកបាំងណូការសរសេពាក្យស្នើរសុំហ្នឹង ប្រើសម្តីអសុរោះខ្លាំងមែនទែនមិនឲ្យពួកយើងធ្វើដំណើរ ហើយក៏ពួកយើងធ្វើដំណើរទៅធម្មតាវិញទៅចឹង» ។

ប្រភពដដែលបន្តថា ការប៉ះសំដីគ្នារវាងក្រុមយុវជន និងកម្លាំងសមត្ថកិច្ច រហូតឈានទៅដល់ការប្រើប្រាស់អំពើហិង្សាពីកម្លាំងសមត្ថកិច្ច ប្រឆាំងលើក្រុមយុវជនដែលស្រលាញ់បរិស្ថានថែមទៀត។ការប៉ះទង្គិចគ្នាក្នុងរយៈពេលខ្លីនេះ ក៏បានបណ្តាលឱ្យយុវជនម្នាក់រងរបួសស្រាលត្រង់ដៃដែរ។

ហាក់មិនខុសគ្នាទេ លោក សុខ ឃៀង ជាយុវជម្នាក់ដែលបានចូលរួមដាក់ញត្តិនេះដែរ បញ្ជាក់ថា យុទ្ធនាការហែក្បូនដើម្បីដាក់ញាតិនេះ ត្រូវបានហាមឃាត់ពីសំណាក់កម្លាំងសមត្ថកិច្ច និងបានដកហូតសម្ភារៈពីក្រុមយុវជនថែមទៀតៀង។

ឆ្លើយតបនឹងបញ្ហានេះ អភិបាលខណ្ឌដូនពេញលោក ជា ខេមា បដិសេធក្នុងការឆ្លើយតបជាមួយគេហទំព័រ Newsroom Cambodia អះអាងដោយខ្លីមុននឹងផ្តាច់ទូរស័ព្ទថាកំពុងជាប់ប្រជុំ។

លោកបន្តថា៖ «បើជាប់ប្រជុំ អឺប្រជុំនៅសាលារាជធានីភ្នំពេញសម្ភាសន៍ម៉េចកើត » ។

ចំណែកឯ យូអិនឌីភី(UNDP)ដែលជាទីភ្នាក់ងារអភិវឌ្ឍន៍របស់អង្គការសហប្រជាជាតិ បានចេញផ្សាយរបាយការណ៍របស់ខ្លួន កាលពីចុងឆ្នាំ២០២០ បង្ហាញថា សំណល់ប្លាស្ទិកមានចំនួនជាង ២០%នៃសំណល់សរុបក្នុងមួយថ្ងៃៗនៅក្នុងទីក្រុង (៣.៦០០ តោន) ដែលនេះជាការដាក់សម្ពាភដ៏សម្បើមមកលើសេវាគ្រប់គ្រងសំណល់។

របាយការណ៍ដរដែលបន្ថែមទៀតថា នៅទីប្រជុំជន សំណល់ប្លាស្ទិកនេះមានការកកស្ទះផ្លូវទឹក ប្រព័ន្ធលូ និងប្រព័ន្ធបង្ហូរទឹក ជាពិសេសវាបង្កើនហានិភ័យទឹកជំនន់។

ប្រធានមជ្ឈមណ្ឌលប្រជាពលរដ្ឋដើម្បីអភិវឌ្ឍន៍ និងសន្តិភាព លោក យង់ គីមអេង យល់ឃើញថាបញ្ហាបរិស្ថានមិនល្អ តាមរយៈការប្រើប្រាស់ថង់ប្លាស្ទិកហួសកម្រិតនេះ វាគួរដល់ពេលដែលត្រូវចាប់បង្ខំឱ្យគ្រប់គ្នាអនុវត្តហើយ។លោកក៏ឯកភាពដែរថា ការដំឡើងថ្លៃពន្ធលើការនាំចូលថង់ប្លាស្ទិកនេះ ក៏ជារឿងចាំបាច់ដែលរដ្ឋាភិបាលត្រូវគិតគូដែរ ព្រោះវាពាក់ព័ន្ធនឹងបរិស្ថានផង និងសុខភាពមនុស្ស សត្វផង។បើតាមលោក យង់ គីមអេង ផលប៉ះពាល់ដែលបណ្តាលមកពីឥទ្ធិពល នៃថង់ប្លាស្ទិកនេះ នឹងវានឹងបង្កជាផលប៉ះពាល់ក្នុងរយៈពេលវែងផង និងរយៈពេលខ្លីផង ដោយសារជាតិប្លាស្ទិកនេះ អាចរក្សានៅក្នុងដីបានជាច្រើនឆ្នាំ។

លោកបន្តថា៖«កាដាក់ញត្តិមួយនេះជារឿងមួយត្រឹមត្រូវដែលត្រូវមានការដំឡើងតម្លៃថង់ប្លាស្ទិក បញ្ហាប្លាស្ទិកមួយនេះវាជាបញ្ហាមួយដែលប្រឈមធំណាស់បាទយើងចង់ឲ្យរួចផុត សោកនាដកម្មថ្ងៃក្រោយគឺតែធ្វើយ៉ាងណាត្រូវតែកាត់បន្ថយថង់ប្លាស្ទិកប្រសិនជាយើងនូវតែបន្តប្រើប្រាស់ថង់ស្ទិកដដែលទេវាធ្វើឲ្យមានការប៉ះពាល់ធំណាស់បាទរួមទាំងជីវជម្រុះក៏ដូចជាបំពុលបរិស្ថានផ្សេងៗបាទ ដោយសារតែមានការកើតឡើងនូវការកើនឡើងថង់ប្លាស្ទិកពីព្រោះវាកប់នូវដីរាប់សិបឆ្នាំវាក៏មិនរលាយដែរ ទំហំនៃការប៉ះពាល់វាធំអីចឹងដែលយើងឃើញថាការចាត់វិធានការណាមួយដើម្បីទប់ស្កាត់ជារឿងមួយល្អបាទ » ។

របាយការណ៍របស់កម្មវិធីអភិវឌ្ឍសហប្រជាតិ យូអិនឌីភី(UNDP) បង្ហាញថាក្រៅពីតំបន់ទីប្រជុំ នៅតំបន់ឆ្នេរវិញ សំណល់ប្លាស្ទិកបង្កផលប៉ះពាល់ច្រើនយ៉ាងមកលើឧស្សាហកម្មទេសចរណ៍។ សំណល់ប្លាស្ទិចនេះមានបរិមាណស្នើរនឹង៨០% នៃកម្ទេចកម្ទីដែលគេរកឃើញនៅតាមឆ្នេររបស់ប្រទេសកម្ពុជាដែលធ្វើឲ្យខូចដល់បរិស្ថានធម្មជាតិតំបន់ឆ្នេរ ប្រព័ន្ធអេកូឡូស៊ីសមុទ្រ និងសោភ័យភាពឆ្នេរ៕

ព័ត៌មានស៊ីជម្រៅ៖ កសិករខេត្តកំពង់ឆ្នាំងអាចរកចំណូលបាន១០០០ដុល្លារក្នុងមួយខែ ពីការចិញ្ចឹមមាន់

ពូ សូរាជីនី (Pou Soreachny) — Mon, 30 Oct 2023 07:23:19 +0000

ការចិញ្ចឹមមាន់ស្រែនៅតាមទីជនបទដាច់ស្រយ៉ាល ក្នុងពេលបច្ចុប្បន្ននេះបានជួយឲ្យកសិករអាចរកប្រាក់ចំណូលដើម្បីផ្គត់ផ្គង់ជីវិតគ្រួសារបានមួយផ្នែកដែរ។ ប្រភេទមាន់ស្រែនេះ អាចចាត់ទុកថាជាម្ហូបដែលពេញនិយមនៅលើទីផ្សារ និងមានតម្លៃខ្ពស់បើធៀបនឹងមាន់ចិញ្ចឹមដោយចំណី ឬជាប្រភេទមាន់កសិកម្ម។

លោក សយ ចាន់ណាត មានអាយុ៣៦ឆ្នាំ រស់នៅភូមិទំនប់ថ្មី ឃុំជៀប ស្រុកទឹកផុស ខេត្តកំពង់ឆ្នាំង ឱ្យដឹងថារូបគេផ្ទាល់ចូលចិត្តវិស័យកសិកម្ម និងព្យាយាមស្វែងរកវិធី រហូតធ្វើឱ្យរូបគេក្លាយជាអ្នកទទួល បានភាពជោគជ័យនៅក្នុងវិស័យមួយនេះដល់ពេលបច្ចប្បន្ន។

បុរសដែលមានរាងខ្ពស់ សម្បុរសណ្តែកបាយ និងជាកូនទី៤ក្នុងគ្រួសារដែលមានសមាជិក៦នាក់ រៀបរាបថា ដោយសារមានបញ្ហាផ្នែកជីវភាពក្នុងគ្រួសារ រូបគេក៏ត្រូវបង្ខំចិត្តបោះបង់ការសិក្សាត្រឹមថ្នាក់ទី១១។

ប្រភពបន្តថា ការចាប់ផ្តើមចិញ្ចឹមមាន់ពីដំបូងទីគឺរូបគេចាប់ផ្តើមដោយមាន់៥ក្បាល ហើយចំនួននេះចេះតែបន្តកើនឡើង មិនឈប់ឈរ។ក្នុងរយៈពេលប្រមាណជិត១០ឆ្នាំមកនេះ លោក សយ ចាន់ណាត បញ្ជាក់ថា ដោយការប្រឹងប្រែង មិនខ្លាចនឿយហត់ និងស្វែងរកមធ្យោបាយផ្សេងៗ រួមទាំងវិធីសាស្រ្តថ្មីៗ ទើបជំរុញឱ្យមុខរបរមួយនេះ ដើរដល់គោលដៅ ដូចពេលបច្ចុប្បន្ន។

លោកបន្តថា៖« បទពិសោធន៍របស់ខ្ញុំតាំងពី២០១៤បន្ទាប់មកដល់អីលូវប្រហែលជាងជិត១០ឆ្នាំដែរប៉ុន្តែកាលពីរចិញ្ចឹមតាំងពីដំបូងខ្ញុំចាប់ផ្តើមមេប្រហែលតែ៥ក្បាលរហូតមកដល់អីលូវ(មានការលូតលាល់) ប្រហែលជាង៥០០ក្បាល »។

ត្រូវជាបងប្រុសរបស់លោក សយ ចាន់ណា គឺលោក សយ ពុតថា បានលើកឡើងពីគុណសម្បត្តិរបស់ អ្នកវិនិយោគផ្នែកវិស័យកសិកម្មរូបនេះថា ជាមនុស្សដែលមានលក្ខខណៈសម្បត្តិសុភាបរាបសារ ហើយមនុស្សនៅជុំវិញខ្លួនតែងគោរពស្រលាញ់។ស្ថិតក្នុងវ័យ៣៩ឆ្នាំ ប្រភពដដែលអះអាងទៀតថាបងប្រុសរបស់ខ្លួនក៏ជាមនុស្សចូលចិត្តជួយការងារសង្គមដែរ។

លោកបន្តថា៖«គាត់ជាមនុស្សស្លូតបូតគាត់មនុស្សល្អតើនិយាយរួមទៅមនុស្សស្រុលភូមិឧស្សាហ៏និយាយរាប់អានគាត់ច្រើនចឹងហាណាមួយគាត់ធ្វើការងារក្នុងសហគមន៍ផងគាត់ខាងអង្គការផងហើយគាត់អឺខាងការងារក្រុមសង្កាត់ផងចឹងទៅនិយាយរួមទៅគាត់មានមនោចសនាច្រើន ហើយខាងសហគមន៍ ខាងបន្លែរខាងអីកសិកម្មគាត់ចូលរួមជាមួយខេត្តជាមួយអីច្រើន »។

មិនខុសគ្នាទេ អ្នកស្រី ឡុង ដាលីន ដែលត្រូវជាប្អូនស្រីរបស់លោក សយ ចាន់ណា ក៏ឯកភាពដែរថា បងប្រុសរបស់អ្នកស្រីគឺជាមនុស្សដែលឧស្សាហ៍ព្យាយាមធ្វើកិច្ចការងារខាងកសិកម្ម។មានវ័យប្រមាណ២៩ឆ្នាំ អ្នកស្រីបន្តថា ក្រៅពីការងារស្នូលផ្នែកវិស័យកសិកម្មនេះ បងប្រុសរបស់ខ្លួនក៏តែងជួយការងារសង្គម ហើយក៏ជាមនុស្សដែលមានទំនាក់ទំនងល្អជាមួយមនុស្សនៅជុំវិញខ្លួនដែរ។

អ្នកស្រីបន្តថា៖«គាត់ជាមនុស្សឧស្សាហ៍ព្យាយាមធ្វើការមិនដែលឈប់ផងគាត់ជាមនុស្សរុះរាយពូកែរនិយាយចិត្តល្អ គាត់ធ្វើការងារសង្គមច្រើន »។

សម្រាប់លោក សយ ចាន់ណា វិញ បានបញ្ជាក់ថា ផ្តើមពីការងារចិញ្ចឹមមាន់ជំហានដំបូងរបស់លោក គឺចេញពីកសិដ្ឋានចិញ្ចឹមពីតូចទៅធំ។ក្រៅពីនេះ ប្រសិនពលរដ្ឋមានបំណងចង់បង្កើតកសិដ្ឋានចិញ្ចឹមមាន់ ដែលមានលក្ខខណៈបច្ចេកទេសត្រឹមត្រូវ ទុនដែលត្រូវក៏មិនក្រោមមួយម៉ឺនដុល្លារអាមេរិកដែរ។

លោកបន្តថា៖«ខ្ញុំចាប់ផ្តើមពីតូចទៅទេផ្តើមពីមេប្រាំក្បាលហើយចាប់ផ្តើមពីរោងប្រក់ភ្លឹកបាំងអាសីរោងទទឹង៤ម៉ែត្របណ្តោយ៦ម៉ែត្រនឹងចាប់ផ្តើមពីតិចទៅ ពេលដែរលក់បានមកចេះតែឆ្លៀតៗហើយនឹងខ្ចីទន់ពីធនាគាខ្លះអីចឹងទៅយកមកធ្វើបន្ថែមអីចឹងទៅ។អឺសព្វថ្ងៃនឹងរោងដែកនឹងវាទទឹង១២ម៉ែត្របណ្តោយ២៥ម៉ែត្រហើយបូកផ្សំពីរោងបង្កើតពីសិប្បនិមិត្តនឹង ជាទូទៅចំណាយល្បាកល្បាត១ម៉ឺនដុល្លារ ១ម៉ឺនជាងនឹងសម្រាប់ធ្វើទូភ្ញាស់នឹងចំណាយអស់ល្បាកល្បាតប៉ុណ្ណឹង » ។

បើតាមលោក សយ ចាន់ណា ការចិញ្ចឹមមាន់ ទាមទារត្រូវមានគោលការណ៍ត្រឹមត្រូវ និងយល់ដឹងពីលក្ខខណៈបច្ចេកទេសច្បាស់ក្នុងការថែទាំ។ជាងនេះទៀត ការចិញ្ចឹមមាន់រាល់ថ្ងៃរបស់លោកក្រៅពីអនុវត្តតាមបែបធម្មជាតិហើយ ក៏នៅមានបង្កាប់តាមរបៀបសិប្បនិមិត្តដែរ។ហើយធ្វើដូច្នេះ មានភាពងាយស្រួល និងទទួលបានទិន្នផលខ្ពស់។ម្យ៉ាងទៀត វិធីនៃការបង្កាត់បែបសិប្បនិមិត្តនេះ ក៏មានភាពងាយស្រួលដែរសម្រាប់កសិករយកទៅអនុវត្ត។ចំពោះការផ្តល់ចំណី និងថ្នាំការពារ ផ្សំតាមបែបធម្មជាតិ មិនចំណាយថវិការច្រើនក្នុងការថែទាំ ជាពិសេសសត្វវាធន់នឹងជំងឺ ដែលអាចជួយផ្តល់ប្រាក់ចំណូលទ្វេរដងសម្រាប់អ្នកចិញ្ចឹម។

ដោយឡែក អ្នកស្រី ញឹម សារ៉ាត់ ដែលជាអ្នកជិតខាងនិងលោក សយ ចាន់ណា ទទួលស្គាល់ថាជាមនុស្សដែលមានចរិតស្លូតបូត និងយកអាសារអ្នកដទៃ។មានវ័យ៣៥ ឆ្នាំ ប្រភពដដែលបន្តថា គ្រួសារលោក សយ ចាន់ណា នេះអាចចាត់ទុកជាគ្រួសារមួយដែលមានសុភមង្គល ព្រោះគេកម្រឃើញមានការបង្កបញ្ហា ឬប្រើប្រាស់ហិង្សានៅក្នុងគ្រួសារទេ។

អ្នកស្រីបន្តថា៖«អត្តចរិតសម្បត្តិខាងក្រៅរបស់គាត់ជាមនុស្សល្អណាស់ហា រប្រៀបថាបើជាមួយនឹងគ្រួរសារបស់គាត់វិញគាត់អត់ចេះឈ្លោះទោះទែងគ្នាទេហើយជាមួយនឹងអ្នកជិតខាងក៏អត់មានអ្នកឈ្លោះទស់ទែងគ្នាអីដែរគាត់ជាមនុស្សល្អ » ។

លោក សយ ចាន់ណា ឱ្យដឹងថា ប្រាក់ចំណូលដែលបានមកពីការចិញ្ចឹមមាន់នេះ អាចទទួលបានទិន្នផលខ្ពស់គិតចាប់ពីខែ វិច្ឆិកា ដល់បុណ្យចូលឆ្នាំខ្មែរ។ក្រៅពីនេះ តម្លៃមាន់លក់មិនសូវបានថ្លៃប៉ុន្មានទេ ព្រោះជា នៅរដូវវស្សា ដែលមាន់ត្រូវការកម្ពៅ ហើយក៏ជាពេលវេលាមួយដែលត្រូវការថែទាំ ក្នុងកម្រិតមួយខ្ពស់។បើមិនដូច្នេះទេ មាន់ងាយឈឺ និងផ្តល់ផលអាក្រក់ដោយប្រការណាមួយ សម្រាប់សុខភាពមាន់។

បើតាមលោក សយ ចាន់ណា ធ្លាប់ឆ្លងកាត់វគ្គបណ្តុះបណ្តាល ស្តីពីបច្ចេកទេសនៃការចិញ្ចឹមមាន់នេះ ពីមន្ទីរកិសកម្មខេត្តកំពង់ឆ្នាំ និងអង្គការដៃគូដទៃទៀត ទម្រាប់ធ្វើឱ្យជីវិតរបស់លោកឈានមកដល់ថ្ងៃនេះ។ប្រភពបន្តថា រូបគេចាប់ផ្តើមរៀនពីវិធីចិញ្ចឹមមាន់នេះ តាំងពីឆ្នាំ២០១៤ បន្ទាប់ពីទទួលបានចំណេះដឹងផ្នែកចិញ្ចឹមមាន់នេះ រូបគេក៏ទទួលបានឱកាសចុះធ្វើកម្មសិក្សានៅមានការរដ្ឋានចិញ្ចឹមមាន់ធំៗ មួយចំនួនដែរ។

ប្រភពដដែលបន្តថា ក្រៅពីធ្លាប់ឆ្លងកាត់វគ្គបណ្តុះបណ្តាលខ្លី ស្តីពីបច្ចេកទេសនៃការចិញ្ចឹមមាន់នេះហើយ ខ្លួនក៏ធ្លាប់ទទួលបានការអប់រំផ្នែកពេទ្យសត្វទៀតដែរ។

សម្រាប់មន្រ្តីសម្របសម្រួលកម្មវិធីរបស់អង្គការជីវិតថ្លៃថ្នូរ អ្នកស្រី នង ចាន់កុសល ទទួលស្គាល់ថា លោក សយ ចាន់ណា គឺជាមនុស្សដែលមានឥរិយាបថល្អ និងអត្តចរិកស្លូតបូត។មានវ័យ ២៦ឆ្នាំ ប្រភពបន្តថា ក្រៅពីមានសុជីវធម៌ហើយ លោក សយ ចាន់ណា នេះក៏ជាអ្នកដែលចូលចិត្តចែករំលែកផ្នែកកសិកម្មនេះ ទៅដល់អ្នកចូលរួមក្នុងវគ្គបណ្តុះបណ្តាលជាមួយគ្នាដែរ។

អ្នកស្រីបន្តថា៖«អរិយាបទក្នុងការរៀនសូត្រ គាត់មានអរិបថល្អគាត់ព្យាយាមចែករំលែកល្អចំណេះដឹងដែរគាត់បានរៀនសូត្រមិនថាពីខាងបងឬស្ថាប័នផ្សេងៗទេគាត់តែងតែចូលចិត្ត។យ៉ាត ស៊ីធឿន ជាបុគ្គលិកខាងអង្គការ FNN បណ្តាញកសិករ និងធម្មជាតិ គម្រោងរបស់គាត់ធ្វើការទាក់ទងនឹងបន្លែស្រូវមាន់នឹងហើយ បើខាងទាក់ទងនឹងការបង្រៀនបញ្ចេកទេសខាងការចិញ្ចឹមមាន់ បានផ្តល់ជាអំពូលមាន់នឹងខាងអីខ្លះ »។

មិនខុសគ្នាទេ មន្រ្តីគម្រោងនៃសមាគមបណ្ដាញកសិករ និងធម្មជាតិ (FNN) លោក យ៉ាត ស៊ីធឿង ក៏ទទួលស្គាល់ថា លោក សយ ចាន់ណា មានចំណេះដឹងទូលំទូលាយផ្នែកកសិកម្មនេះ។ម្យ៉ាងវិញទៀត នៅអំឡុងពេលរៀនសូត្រ សិក្ខាកាមម្នាក់នេះ មិនចេះវាយឬក ឆ្មើងឆ្មៃ ហើយតែងចែករំលែកចំណេះដឹងដល់មិត្តរួមជំនាន់ជានិច្ច។បន្ថែមពីលើនេះទៀត រូបគេក៏ជាយុវជនម្នាក់ដែលចូលចិត្តចូលរួមជួយការងារនៅក្នុងសហគមន៍ដែរ ដូចជាជួយដើរប្រមូលទិញមាន់ ដែលបម្រើឱ្យសេចក្តីត្រូវការនៅក្នុងសហគមន៍ជាដើម។

លោកបន្តថា៖«ជារួមមកខ្ញុំបានដឹងថាគាត់មិនមែនបានពីរវគ្គបណ្តុះបណ្តាលពីខាង FNN តែមួយទេគឺគាត់បានមករៀនវគ្គបណ្តុះបណ្តាលពីខាងគម្រោងអាស្បាយក៏ដូចជាអង្គការពាក់ពន្ធ័នាៗក៏ដូចជាអង្គការថ្លៃថ្លូរអីជាដើមនឹង គាត់បានទទួលវគ្គបណ្តុះបណ្តាលច្រើន […] ទោះបីជាគាត់មានដើមទុនវគ្គបណ្តុះបណ្តាលចិញ្ចឹមមាន់ច្រើនប៉ុន្តែយើងអញ្ជើញគាត់មកវគ្គបណ្តុះបណ្តាលក៏គាត់ចង់បានចំនេះដឹងបន្ថែមពីលើអ្វីដែរគាត់មានស្រាប់នឹងគាត់អឺ គាត់យកចិត្តទុកដាក់សួរនាំច្រើនជាពិសេសគឺចំណុចដែលគាត់ចែករំលែកបានគឺគាត់ចែករំលែកទៅដល់កសិករផ្សេងទៀតមិនដែលគិតថាកសិករនេះចេះអីទេ »។

ចំណែក ប្រធានមន្ទីកសិកម្ម រក្ខាប្រមាញ់ និងនេសាទប្រចាំខេត្តកំពង់ឆ្នាំង លោក ងិត ហ៊ុន សារទរចំពោះទិន្នផលដែលពលរដ្ឋសម្រេចបាននៅពេលនេះ។ក្នុងនាមស្ថាប័នជំនាញ លោក ងិត ហ៊ុន អះអាងថា មន្ទីរកសិកម្មខេត្ត តែងជួយជ្រោមជ្រែងជានិច្ចទាំងផ្នែកបច្ចេកទេស និងទីផ្សារសម្រាប់កសិករដែលផលិតបាន ហើយខ្វះទីតាំងសម្រាប់លក់ចេញ។

លោកបន្តថា៖«មន្ទីកសិកម្មបានស្វែងរកទីផ្សាអឺជូនកសិករតាមអឺការចិញ្ចឹមនឹងការផលិត ទីមួយពាក់ពន្ធ័នឹងយើងបានអឺការរៀបចំក្រុមផលិតជាពិសេសការសហគមន៍អនុវត្តកសិកម្មដើម្បីអោយគាត់ដឹងផលិតរួមគ្នាហើយស្របតាមតម្រូវការទីផ្សាហើយអឺមានតាំងគុណភាពនឹងសុវត្ថិភាពចឹងទេបើយើងផលិតបានហើយរៀបចំឈានទៅដល់ចុះកិច្ចសន្យាទិញលក់ជាមួយអឺនឹងសហគមន៍ក៏ដូចជាក្រុមផលិតអឺជាមួយនឹងក្នុងវិស័យឯកជន ហើយក៏ដូចជាទីផ្សានៅក្រៅខេត្តឬក៏នៅក្នុងខេត្ត »។

ទោះបីជាបែបណា លោក សយ ចាន់ណា ឱ្យដឹងថាតាមពិតទៅនៅពីក្រោយនៃលទ្ធផលដូចដែលលោកកំពុងមានសព្វថ្ងៃនេះ គឺភាពបរាជ័យបានកើតឡើងចំពោះរូបលោកជាច្រើនដងមកហើយ និងមានពេលខ្លះស្ទើរតែធ្វើឱ្យរូបគេចង់បោះបង់ការងារនេះចូលម្តងម្កាល់ដែរហើយ។

បើតាមលោក សយ ចាន់ណា នៅចំពោះមុខនៃបញ្ហាដែលលោកធ្លាប់មានគឺ មិនទាន់មានជំនាញគ្រប់គ្រាន់ក្នុងការចិញ្ចឹមមាន់ ដែលជាហេតុធ្វើឱ្យមាន់ដែលចិញ្ចឹមត្រូវឈឺ និងងាប់ជាបន្តបន្ទាប់។ជាងនេះទៀត ដៃគូចូលហ៊ុនជាមួយគ្នា ជួបបញ្ហាដើមទុនថែមទៀត ទាំងនេះគឺជាឧបសគ្គដែលដែលធ្វើឱ្យរូបគេ ចង់បោះបង់មុខរបរនេះចោល និងស្វែងរកការងារថ្មីធ្វើជំនួសវិញ។ប៉ុន្តែដោយការព្យាយាម និងមានចេញស្រលាញ់វាផង ក៏ចេះតែបន្តការតស៊ូ និងអត់ធ្មត់ រហូតទទួលបានលទ្ធផលដូចបច្ចុប្បន្ននេះ។

លោកបន្តថា«ខ្ញុំចាប់ផ្តើមពីឆ្នាំ២០១៤ ឆ្នាំ២០១៥ខ្ញុំបរាជ័យងាប់មេមាន់អស់៣០ក្បាលអីចឹងខ្ញុំចាប់ផ្តើមមុនដំបូងមាន់ប្រាំក្បាលឡើង១០ ២០ ៣០ ដល់មេមាន់៣០មេមាន់ងាប់អស់អីចឹង។ ដោយសារតែខ្ញុំចិញ្ចឹមមាន់មួយវគ្គនឹងខ្ញុំដើររកស៊ីជាមួយនិហមិត្តភក្រលក់អីមួយចំនួនតាពេលហើយគេមិនបង្វិលលុយឲ្យខ្ញុំទៅ ហើយខ្ញុំខ្វះខាតលុយ គាប់ជួនពេលហ្នឹងជីវភាពគ្រួសារទៀតខ្វះខាត[…] ខ្ញុំក៏លក់មាន់លក់អីអស់មួយសារហើយដ៏ពេលខ្ញុំខ្វះលុយចាប់ផ្តើមវិញខ្ញុំក៏ទៅរៀនកូរ៉េ »៕

ជំនាញផ្នែកសុខាភិបាលយល់ឃើញថាក្រសួងគួររឹតបន្តឹងច្បាប់គ្រប់គ្រងឱសថឱ្យបានតឹងរ៉ឹង

ពូ សូរាជីនី (Pou Soreachny) — Tue, 10 Oct 2023 10:25:38 +0000

អ្នកជំនាញផ្នែកសុខាភិបាល ចាត់ទុកថាការចរាចរណ៍ឱសថតនៅកម្ពុជា នៅតែជាបញ្ហាកង្វល់សម្រាប់អ្នកប្រើប្រាស់ ដោយសារប្រព័ន្ធត្រួតពិនិត្យការធ្វើពាណិជ្ជកម្មឱសថ រកឃើញមិនអាចជឿទុកចិត្តបាន ខណៈក្រសួងសុខាភិបាល ទើបចេញបម្រាមការចែកចាយថ្នាំប្រភេទ ប៉ាណាឌុល ផ្លាស់(Phaanedol® Plus) ដែលឱសថប្រភេទនេះ មានសារធាតុម្យ៉ាងនាំឱ្យខូចសុខភាពសម្រាប់អ្នកប្រើប្រាស់។

ប្រធានសមាគមគ្រូពេទ្យគុណធម៍កម្ពុជា លោកវេជ្ជបណ្ឌិត អ៊ូច វុទ្ធី យល់ឃើញថា ការសម្រេចចិត្តបិទមិនឱ្យចែកចាយឱសថប្រភេទ ប៉ាណាឌុល(Phaanedol® Plus) ទំនងក្រសួងរកឃើញពីគុណវិបត្តិនៃថ្នាំនេះ ហើយវាអាចនឹងបង្កផលប៉ះពាល់ទៅដល់សុខភាព របស់អ្នកប្រើប្រាស់ដែរ។លោកបន្តថាការបញ្ឈប់មិនឱ្យថ្នាំប្រភេទនេះដំណើរការនៅកម្ពុជា ជាពិសេសនៅតាមឱសថស្ថាន វាគឺជាជម្រើសដ៏ល្អមួយសម្រាប់ពលរដ្ឋកម្ពុជា។

ជាងនេះទៀតឱសថប្រភេទនេះ វានឹងជះផលអាក្រក់ដល់អ្នកជំងឺដូចជារលាកថ្លើមរ៉ាំរ៉ៃ។មួយវិញទៀត ថ្នាំនេះក៏មានសារធាតុញៀនម្យ៉ាងដែលធ្វើឱ្យអ្នកប្រើប្រាស់ ប្រើហើយមិនអាចកាត់ផ្តាច់បាន។

លោកបន្តថា៖«ប្រសិនជាក្រសួងគេរកឃើញ Phaanedol® Plus នឹងរកឃើញថាវាមានជាតិមិនគាំប្រសើរឲ្យបងប្អូនប្រជាពលរដ្ឋយើងប្រើទេបានន័យថា Phaanedol® Plus នឹងវាមានសារជាតិម្យ៉ាងដែរលវាលើសផ្សំនៅក្នុងអឺថ្នាំបំបាត់ការឈឺចាប់នឹង បើនិយាយអំពីប៉ាណាដុលនឹងវាជា ប៉ាមីរបស់ប៉ារ៉ា វាមាន ប៉ារ៉ា គីនាល់ អានឹងក៏មានជាតិ ប៉ារ៉ានៅក្នុងនឹងដែរ[…] អានឹងប្រសិនជាក្រសួងរកឃើញថា Phaanedol® Plusមើលទៅវាមានសារជាតិញៀននឹងវាលើសមានជាតិគីមីលើសមិនអាចឲ្យប្រើបានវាហួសកម្រិតអាចវាមានផលវិបាកដល់អ្នកជំងឺទៅថ្ងៃក្រោយវាអាចជាជំងឺរលាកថ្លើមរាំរៃទៅជាខូចថ្លើម ទី២អាចធ្វើអោយអ្នកជំងឺញៀន គេហៅថាអត់ថ្នាំនឹងវាអត់បាត់នឹងហើយ កន្លែងនឹងហើយវាប៉ះពាល់ដូចយើងប្រើថ្នាំញៀនចឹង »។

កាលពីថ្ងៃទី ២០ ខែកញ្ញា ឆ្នាំ២០២៣ ក្រសួងសុខាភិបាលបានចេញសេចក្តីប្រកាសហាមឃាត់ មិនឱ្យចែកចាយឱសថប្រភេទ ប៉ាណាឌុល ផ្លាស់( Phaanedol® Plus) នៅលើទីផ្សារប្រទេសកម្ពុជា។លិខិតបន្តថាក្រោយការពិនិត្យក្រសួងរកឃើញថាប្រភេទឱសថនេះ អាចមានផលប៉ះពាល់សុខភាព ឬមានគ្រោះថ្នាក់ដល់អាយុជីវិតអ្នកប្រើប្រាស់។ប្រភពដដែលឱ្យដឹងទៀតថា ថ្នាំ Phaanedol® Plus B/15 Blisters/ 180 Tablets នេះ គឺគ្មានលេខបញ្ជីការត្រឹមត្រូវ ដែលអាចធានាបាននូវ ប្រសិទ្ធភាព គុណភាព និងសុវត្ថិភាព នៃឱសថឡើយ។

មានមុខរបរជាអ្នកលក់ឥវ៉ាន់ និងកំពុងរស់នៅក្នុងរាជធានីភ្នំពេញ លោក ញឹម ឡុង ឱ្យដឹងថា បម្រាមមិនចេញលក់ឱសថប្រភេទ ប៉ាណាឌុល ផ្លាស់ នេះប្រាកណាស់ ប្រសិនបើមានអ្នកហ៊ានល្មើសនឹងបម្រាមនេះ ចៀសមិនផុតពីមានទោសទណ្ឌឡើយ។

ស្ថិតក្នុងវ័យប្រមាណ ៥០ឆ្នាំ លោក ញឹម ឡុង យល់ឃើញថា បើមានគោលការណ៍បែបនេះហើយ ហើយនៅតែមានអ្នកបំពានទៀត នោះមានន័យថា អ្នកជួញដូរឱសថប្រភេទនេះ កំពុងចូលរួមប្រព្រឹត្តបទល្មើស។

លោកបន្តថា៖«តាមខ្ញុំយល់ដែរក្រសួងមិនអោយយើងលក់នឹងយើងមិនអាចប្រើប្រាស់បានទេហើយវាជារឿងខុសច្បាប់យើងមិនអាចលក់បានទេ។យ៉ាងណាប្រសិនជាយើងលក់យើងប្រើវាជារឿងមួយខុសច្បាប់ពេលដែរយើងចែកចាយក្លែងក្លាយគេរករឿងយើងគេប្តឹងចឹងហាពីព្រោះវាជារឿងមួយខុសច្បាប់លក់របស់ក្លែងក្លាយប្រសិនជារបស់ការពិតហ្មងវាអត់មានបញ្ហាអីទេបើរបស់ក្លែងក្លាយគេមករករឿង » ។

នៅរស់ខណ្ឌឬស្សីកែវ រាជធានីភ្នំពេញ អ្នកស្រី សុង ចំរើន ក៏ឯកភាពដែរថា ការចេញបម្រាមបិទមិនឱ្យការធ្វើចរាចរឱសថប្រភេទ ប៉ាណាឌុល ផ្លាស នេះវាគឺជារឿងដែលត្រឹមត្រូវ។មានវ័យប្រមាណ ៥៣ ឆ្នាំ អ្នកស្រី និយាយថា ប្រសិនទុកថ្នាំប្រភេទនេះ ឱ្យមានការជួញដូរនៅលើទីផ្សារ អ្នកដែលប៉ះពាល់ផ្នែកសុខភាព គឺជាពលរដ្ឋ។

អ្នកស្រីបន្តថា៖«វាត្រឹមត្រូវហើយបានគេបិទនឹងវាប៉ះពាល់ដល់សុខភាពវាអត់ល្អវាក្លែងក្លាយវាសមស្របហើយបើវាចឹង » ។

ដោយឡែក ច្បាប់ស្ដីពីការគ្រប់គ្រងឱសថ បញ្ញត្តិមាត្រា ១០ កំណត់ថា ការលក់ឱសថដែលគ្មានទិដ្ឋាការ ឬបញ្ជីការ ឬឱសថដែលក្រសួងសុខាភិបាលបានហាមឃាត់ ត្រូវផ្តន្ទាទោសពិន័យជាប្រាក់ពី ១លាន ដល់១០លានរៀល និងផ្អាកសកម្មភាពលក់ដូរចាប់ពី១ខែ ដល់៣ខែ។នៅត្រង់កឋាខណ្ឌចុងក្រោយ នៃបញ្ញត្តិមាត្រាដដែលនេះ បញ្ជាក់ថា ក្រសួងសុខាភិបាលមានសិទ្ធិផ្អាកជាបណ្តោះអាសន្នភ្លាមនូវ ការផ្សព្វផ្សាយឱសថត និងការលក់ដូរឱសថដែលរកឃើញថាល្មើស រួចរៀបចំសំណុំរឿងបញ្ជូនទៅតុលាការ។

សម្រាប់អ្នកជំនាញផ្នែកសុខាភិបាល លោកវេជ្ជបណ្ឌិត អ៊ូច វុទ្ធី លើកឡើងថាទីផ្សារការលក់ថ្នាំនៅក្នុងស្រុកសព្វថ្ងៃនៅតែមិនមានសុវត្ថិភាពសម្រាប់អ្នកប្រើប្រាស់។ជាងនេះទៀត ការប្រកបមុខរបរនេះ ត្រូវគេរកឃើញថាអ្នករកស៊ី មិនមានក្រមសីលធម៍ក្នុងការប្រកបអាជីវកម្មមួយនេះថែមទៀតផង។ក្នុងនាមជាអ្នកជំនាញផ្នែកសុខភាព លោកក៏ឃើញក្រសួងសុខាភិបាល ដោះស្រាយលើរឿងមួយនេះ ដោយប្រសិទ្ធិភាពដែរ។

លោកបន្តថា ៖«បើនិយាយទៅវាមានផលប៉ះពាល់ច្រើនប្រសិនវាមិនទប់ស្តាត់មិនមានវិធានការទៅដល់ក្រុមហ៊ុនធំៗដែរគាត់នាំថ្នាំចូលទីមួយ ទីពីរឲ្យមានវិធានការប៉ាម៉ាស៊ី[ឱសថស្ថាន] ដែរលក់ផ្សំថ្នាំពេញស្រុកខ្មែរទាំងអស់ យើងគិតមើលថាប៉ាម៉ាស៊ី[ឱសថស្ថាន] ដែរលក់នៅស្រុកខ្មែរទាំងអស់ផ្ទះជាប់ៗគ្នាអីចឹងដែរយើងមើលឃើញថាស្ថានភាពនឹងវាដដែលនៅពេលដែររដ្ឋធ្វើខ្លាំងទៅវាប្រែជាការបិទឆ្នាំងបាយគាត់អីចឹង។ អីចឹងគួរណាតែរដ្ឋទាំងអស់គ្នានឹងក្រសួងដែរពាក់ព័ន្ធនឹងគួរតែរៀបប្រជុំដើម្បីរៀបរយអោយប៉ាម៉ាស៊ីទាំងអស់នឹងអោយគាត់មានអឺមានក្រមសីលធម៍នៅក្នុងការលក់ថ្នាំពេទ្យឲ្យបានល្អដល់បងប្អូនប្រជាពលរដ្ឋយើង » ។

អ្នកនាំពាក្យក្រសួងសុខាភិបាល លោក លី សូវ៉ាន់ អះអាងថា អ្វីដែលក្រសួងសុខាភិបាលចេញគោលការណ៍ហាមឃាត់មិនឱ្យធ្វើចរាចរឱសថតនៅលើទីផ្សារ ក្នុងប្រទេសកម្ពុជាវាគឺជារឿងពិត។លោកបន្តថា លិខិតដែលចេញប្រកាសដែលភ្ជាប់នូវលក្ខខណ្ឌមួយចំនួនដូចជា មានបោះត្រាជាដើម បង្ហាញពីលិខិតដែលចេញដោយក្រសួងសុខាភិបាលដោយពិតប្រាកដ និងគ្មានការក្លែងបន្លំណាមួយនោះទេ។

លោកបន្តថា៖« បើមានត្រាមានគ្រីសគេបង្ហោះនៅក្នុងផេកនាយកដ្ឋានឱសថហើយក្រសួងចេញវាជាពិតប្រាដកហើយ »។

សម្រាប់ លោកវេជ្ជបណ្ឌិត អ៊ូច វុទ្ធី ដែលជាប្រធានសមាគមគ្រូពេទ្យគុណធម៌កម្ពុជា ឯណេះវិញ លើកឡើងថា ឱសថក្លែងក្លាយកំពុងវាយលុកនៅលើទីផ្សារសព្វថ្ងៃនៅក្នុងប្រទេសកម្ពុជា ដែលទាមទារឱសថការី យកចិត្តទុកដាក់ឱ្យបានដិតដល់។មិនតែប៉ុណ្ណោះ ឱសថក្លែងក្លាយទាំងនោះ មិនមានសញ្ញាណាមួយដែលស្រួលចំណាំឡើយ ហេតុនេះ វាជាផលលំបាកមួយក្នុងការកត់សំគាល់ថាប្រភេទឱសថណាពិត ឬក្លែងក្លាយនោះទេ។

លោកបន្តថា៖«ក្រុមហ៊ុនប៉ាម៉ាស៊ីដែលលក់ថ្នាំសព្វថ្ងៃនឹងគួរតែប្រុងប្រយ័ត្នពីព្រោះថ្នាំនៅក្នុងស្រុកខ្មែរយើងក្លែងក្លាយច្រើនណាស់យើងអត់មាននៅក្នុងកញ្ចប់ថ្នាំអត់មាននៅក្នុងពណ៍ថ្នាំអត់មាននៅក្នុងប្រទះថ្នាំទេ មនុស្សផលិតអីចឹងអត់ដឹងថាថ្នាំណាសុទ្ធ ឬក៏មិនសុទ្ធទេ »៕

បទយកការណ៍៖ ជនជាតិដើមភាគតិចកួយព្រួយបារម្ភអំពីការបាត់បង់ភាសារបស់ខ្លួន

សោម សុធារី (Som Sotheary) — Mon, 09 Oct 2023 16:07:17 +0000

ស្រុកត្បែងមានជ័យ ខេត្តព្រះវិហារ៖ ជនជាតិដើមភាគតិចកួយ ជាជនជាតិដើមមួយក្នុងចំណោមជនជាតិដើមភាគតិចផ្សេងទៀតដែលមានចំនួនប្រជាជនច្រើនជាងគេនៅកម្ពុជា ដែលជនជាតិទាំងនោះភាគច្រើនរស់នៅក្នុងខេត្តមួយចំនួនដូចជា ខេត្តក្រចេះ កំពង់ស្ពឺ កំពង់ធំ ព្រះវិហារ រតនៈគិរី មណ្ឌលគិរី និងស្ទឹងត្រែងជាដើម។

ទោះបីជាមានប្រជាជនរស់នៅច្រើនយ៉ាងណាក៏ដោយ ភាសាកួយនៅតែជាក្តីព្រួយបារម្ភសម្រាប់ជនជាតិដើមភាគតិចកួយផ្ទាល់ ដោយយុវជនមួយចំនួនបានធ្វើការចំណាកស្រុក ហើយបានរៀបអាពាហ៍ពិពាហ៍ជាមួយជនជាតិផ្សេង និងមិនបានបង្រៀនកូនរបស់ខ្លួនឱ្យនិយាយភាសាកួយ រួមផ្សំជាមួយភាសាកួយមិនមានអ្នកខ្វាយខ្វល់នៅក្នុងការចងក្រងជាឯកសារ ឬសៀវភៅសម្រាប់យុវជនជនជាតិដើមភាគតិចជំនាន់ក្រោយបានសិក្សារៀនសូត្រទៀតនោះ ធ្វើឱ្យភាសាកួយឈានទៅរកការបាត់បង់បន្តិចម្តងៗ។

កំពុងអង្គុយលើគ្រែឈើក្រោមផ្ទះ អ្នកស្រី ទេព ទឹម ជាជនជាតិដើមភាគតិចកួយ និងជាចាស់ទុំដែលរស់នៅក្នុងសហគមន៍ប្រមេរ ស្រុកត្បែងមានជ័យ ខេត្តព្រះវិហារ បានលើកឡើងពីក្តីព្រួយបារម្ភរបស់ខ្លួនប្រាប់ Newsroom Cambodia ថាកាលណាមានចំណាកស្រុកច្រើន អ្នកស្រីបារម្ភពីការបាត់បង់ភាសាកួយ ដោយការសប្បាយនឹងភាសាដទៃ ការរស់នៅកន្លែងផ្សេង ដែលធ្វើឱ្យជនជាតិកួយនោះភ្លេចភាសាខ្លួន។

អ្នកស្រីថាបើបាត់បង់ភាសាកួយនេះ ហាក់បីដូចជាបាត់បង់ពូជអម្បូរជនជាតិដើមភាគតិចកួយដូច្នេះដែរ។ អ្នកស្រីបានលើកឡើងជាភាសាកួយថា៖« បើហៃប៉ិតភាសាហៃ ហៃណឹងប៉ិតពូជម្បូរហៃ ជនជាតិហៃម៉ឹកើតណឹងលោកនីទ័នអឺ បើហៃម៉ឹបឺនជ្មុង ម៉ឹបឺនរាក់សាដក ណាវប៉ឹតកឹហាក់បីដូចកឹម៉ឹកើតកួយឡឹងប្រទេសហៃ»។

អ្នកស្រី ទេព ទឹម ជាជនជាតិដើមភាគតិចកួយ និងជាចាស់ទុំដែលរស់នៅក្នុងសហគមន៍ប្រមេរ រូបភាពថតកាលពីថ្ងៃ២២ ខែសីហា ឆ្នាំ២០២៣។ រូបភាព៖ កញ្ញា រ៉ន វឌ្ឍនា

អ្នកស្រីបានបកពីភាសាកួយមកជាខ្មែរថា៖ « បើយើងបាត់បង់ភាសាហាក់បីដូចជាយើងបាត់បង់ពូជអំបូរ វប្បធម៍ ប្រពៃណីយើង ហើយយើងនឹងបាត់ពីទឹកដីនៃកម្ពុជាអត់មាននូវពូជអំបូរជនជាតិអីទៀតទេ បើយើងអត់បង្ហាញនៅភាសារបស់យើង អត្តសញ្ញាណរបស់យើងអីចឹង»។

ជនជាតិដើមភាគតិចកួយ មានភាសានិយាយ ប៉ុន្តែមិនមានជាតួអក្សរសរសេរនោះទេ ហើយបច្ចុប្បន្ន កំពុងទទួលរងនូវការគំរាមកំហែងពីទំនើបភាវូនីយកម្ម និងការហូរចូលនៃវប្បធម៌ ប្រពៃណី ភាសា ពីខាងក្រៅចូលមកក្នុងសហគមន៍ ដែលធ្វើឱ្យអត្រាអ្នកចេះ និងនិយាយភាសាកួយកាន់តែថយចុះ។

ទន្ទឹមនឹងនេះ អ្នកស្រី ទេព ទឹម ខ្លាចបាត់បង់ភាសាកួយ ដោយកន្លងមកមិនមាននរណាចងក្រងភាសានេះជាឯកសារ ឬសៀវភៅនោះទេ។

អ្នកស្រីមានប្រសាសន៍ថា៖ «យើងព្រួយបារម្ភ ដល់ពេលអស់ពីយើងចាស់ៗទៅ ក្រែងល៎ក្មេងវាសម័យទំនើបចូលមកច្រើន វានឹងបាត់បង់ភាសា ទាំងភាសាទាំងពីរបៀបរបបរស់នៅនៃការប្រើប្រាស់ធនធានធម្មជាតិអីនឹងបាត់បង់ពីព្រោះយើងមិនបានចងក្រង»។

កំពុងអង្គុយក្រងស្បូវក្រោមផ្ទះ អ្នកស្រី ខុម រានី ជាកសិករ ប្រកបមុខរបរធ្វើស្រែចំការ មានអាយុ៣៥ឆ្នាំ រស់នៅភូមិស្រែព្រាង ឃុំប្រមេរ ស្រុកត្បែងមានជ័យ ខេត្តព្រះវិហារ លើកឡើងថាបើបាត់បង់ភាសាហើយ ជំនឿ ប្រពៃណីទំនៀមទម្លាប់នឹងបាត់ទៅជាមួយផងដែរ។

អ្នកស្រី ខុម រានី ជាកសិករ រស់នៅភូមិស្រែព្រាង ឃុំប្រមេរ ស្រុកត្បែងមានជ័យ ខេត្តព្រះវិហារ នៅថ្ងៃទី២២ ខែសីហា ឆ្នាំ២០២៣។ រូបភាព៖ កញ្ញា ពូ សូរាជីនី

អ្នកស្រីនិយាយថា៖ « មិនមែនតែបាត់ភាសាទេ កាលណាតែបាត់ភាសាហើយបាត់ប្រពៃណី បាត់ជំនឿ កាលណាតែយើងបោះបង់ចោលអាជំនឿដែលយើងធ្លាប់ជឿហើយក៏វាមានរោគ៌ាឈឺច្រើន ឃើញថាធ្លាប់ពីដើមខ្ញុំនៅតូចៗ អស់ម៉ែអស់ឪគាត់ធ្លាប់ ចាស់ៗនៅភូមិគាត់បណ្តេញងារណ៎ា បណ្តេញព្រាយដើរតាមភូមិ ដេញវាយមាន់វាយទាបញ្ជូនទៅគោកខ្មោច មិនដែលឈឺគ្រុនទេ ប៉ុន្តែរាល់ថ្ងៃបាត់អាជំនឿនោះបាត់ […] អញ្ចឹងហើយបានខ្ញុំជឿ បើយើងលុបចោលម្តងបន្តិចៗទៅហើយទៅមុខអស់!»

ជាជនជាតិដើមភាគតិចកួយរស់នៅភូមិប្រមេរ ឃុំប្រមេរ ស្រុកត្បែងមានជ័យ ខេត្តព្រះវិហារ ដោយមានសក់ខ្លីប្រះស្មា អង្គុយលើកៅអីដែលធ្វើអំពីឈើ អ្នកស្រី ស៊ិង សាំ អាយុ ៦៧ឆ្នាំ បានប្រាប់ Newsroom Cambodia ថាអ្នកស្រីមានការព្រួយបារម្ភខ្លាចបាត់បង់ភាសាកួយទៅថ្ងៃខាងមុខ ព្រោះកាលណាបាត់បង់ភាសាដូចបាត់បង់ជីវិត និងអត្តសញ្ញាណ។

អ្នកស្រីនិយាយថា៖ « ភាគច្រើនគឺនៅទេ ប៉ុន្តែយូរៗទៅ ពីរបីតំណទៅក៏គេបាត់បង់ ច្រើននិយាយខ្មែរនិយាយអី […] ទៅមុខឆ្ងាយទៀតមើលមិនឃើញទេ បើបាត់បង់ភាសាដូចបាត់បង់ជីវិត អឺដូចបាត់បង់អត្តសញ្ញាណចឹងឯង»។
កន្លងមកអ្នកស្រីតែងតែណែនាំកូនចៅ ព្រមទាំងបងប្អូនដែលរស់នៅសហគមន៍ឱ្យថែរក្សាភាសា ប្រពៃណីកុំឱ្យបាត់បង់។

អ្នកស្រី ស៊ិង សាំ អាយុ ៦៧ឆ្នាំ ជាជនជាតិដើមភាគតិចកួយរស់នៅភូមិប្រមេរ ឃុំប្រមេរ ស្រុកត្បែងមានជ័យ ខេត្តព្រះវិហារ រូបភាពថតកាលពីថ្ងៃទី២២ ខែសីហា ឆ្នាំ២០២៣។ រូបភាព៖ រ៉ន វឌ្ឍនា

អ្នកស្រីមានប្រសាសន៍ថា៖ « ខ្ញុំបានផ្សព្វផ្សាយដល់បងប្អូនចាស់ទុំ និងកូនៗ ចៅៗយុវជន ពេលយើងប្រជុំអីក៏តែងតែណែនាំ […] ភាសាគឺយើងកុំបោះបង់ យើងកុំចោល យើងត្រូវតែអនុវត្តប្រកាន់ភ្ជាប់ប្រពៃណីទំនៀមទម្លាប់របស់យើងកុំឱ្យបាត់បង់ទៅណា »។

មានតំណែងជាប្រធានសហគមន៍តំបន់ការពារធនធានធម្មជាតិជាំពេន ស្ថិតនៅភូមិបង្កើនផល ឃុំរមទម ស្រុករវៀង ខេត្តព្រះវិហារ និងជាជនជាតិដើមភាគតិចកួយ លោក នឿន ឡោះ កំពុងអង្គុយលើកៅអីជ័រនៅក្នុងរោងសហគមន៍ មានប្រសាសន៍ថាបច្ចុប្បន្ននេះ ជនជាតិកួយចេះភាសាខ្មែរពាក់កណ្តាល និងសល់តែពាក់កណ្តាលទេដែលចេះភាសាកួយ។

លោកនិយាយថា៖ «ទាំងក្មេង ទាំងចាស់រួមទាំងខ្ញុំដែរ កាលពី១០ ទៅ២០ឆ្នាំមុន គឺកួយទាំងអស់ក្មេងៗអាយុតូចៗសុទ្ធតែកួយសឹងថាអត់ចេះភាសាខ្មែរ ប៉ុន្តែបច្ចុប្បន្ននេះ បើខ្ញុំប៉ាន់ប្រមាណមើលវាហាសិបភាគរយម្នាក់ហើយ រឿងខ្មែរ និងកួយណា៎ ភាសាហ្នឹងណា៎ ភាគច្រើនកួយយើងចេះ ខ្មែរពាក់កណ្តាលដែរ ចង់បាត់បង់ពាក់កណ្តាលហើយសល់ពាក់កណ្តាល»។

លោកខ្លាចផុតពីជំនាន់ខ្លួនទៅ ប្រសិនបើមិនមានគ្រូបង្រៀនភាសាកួយទេ អាចនឹងបាត់បង់។
លោកបន្ថែមថា៖ «ខ្លាចតែក្រោយៗទៀត ផុតពីជំនាន់ខ្ញុំ ខ្លាចតែក្មេងជំនាន់ក្រោយ ត្រឹមអាយុបច្ចុប្បន្ន ១ឆ្នាំ ២ឆ្នាំ ទៅមុខទៀត បើសិនថាអត់មានគ្រូបង្រៀនកួយ អត់មានការណែនាំពីរបៀបនិយាយកួយទេនឹងអាចបាត់បង់»។

លោក នឿន ឡោះ ថាភាសាកួយនេះជាលេខមួយ សម្រាប់សម្គាល់អត្តសញ្ញាណជនជាតិដើមភាគតិចកួយ។
លោកមានប្រសាសន៍ថា៖ « ភាសាបាត់បង់ វាបាត់បង់ប្រពៃណីទំនៀមទម្លាប់អស់ហើយ បើនិយាយទៅភាសាហ្នឹង គឺជាលេខមួយ សម្រាប់សម្គាល់អត្តសញ្ញាណជនជាតិដើមភាគតិចកួយមួយគឺត្រូវតែចេះនិយាយកួយគ្រប់គ្នាទើបស្គាល់ថាយើងជាកួយ បើយើងជាកួយហើយអត់ចេះនិយាយកួយ ស្មើនឹងយើងមិនមែនកួយទេ»។

ចំពោះភាសាកួយ យុវជនកួយសម័យនេះ មិនសូវនិយមនិយាយភាសារបស់ខ្លួននោះទេ ដោយសារម្តាយឪពុកមិនសូវបាននិយាយកួយជាមួយកូន គួបផ្សំជាមួយកូនចូលទៅសាលា ត្រឡប់មកវិញនិយាយតែខ្មែរជាមួយឪពុកម្តាយទៀតនោះ។

ក្រៅពីភាសា គេអាចសម្គាល់អត្តសញ្ញាណជនជាតិដើមភាគតិចកួយ តាមរយៈសម្លៀកបំពាក់ប្រពៃណី ទំនៀមទម្លាប់ ជំនឿ ការសែនព្រេន អារក្សអ្នកតា ព្រៃកប់សព ការអាស្រ័យផលលើព្រៃឈើ ដូចជាការដងជ័រ រកអុស បេះបន្លែផ្លែឈើ និងបរបាញ់សត្វជាដើម។

នាយកប្រតិបត្តិអង្គការលើកស្ទួយវប្បធម៍កួយ លោក ហ៊ីង ប៊ុនណាត បានលើកឡើងថាកាលពីមិនទាន់មានលំហូរចូលពីប្រជាជនច្រើន ហើយប្រទេសមិនទាន់មានការអភិវឌ្ឍ ជនជាតិដើមភាគតិចកួយមានការនិយាយភាសាកួយច្រើន ប៉ុន្តែចាប់ពីឆ្នាំ២០០០ មក មានការហូរចូលនៃប្រជាជនចំណូលក្នុងស្រុកច្រើន ធ្វើឱ្យមានការផ្សាភ្ជាប់សាច់ឈាម ដែលបណ្តាលឱ្យការប្រើប្រាស់ភាសាខ្មែរកាន់តែទូលាយ ធ្វើឱ្យយុវជនក្មេងៗលែងចេះនិយាយភាសាកួយហើយបច្ចប្បន្នកម្រមានអ្នកចេះភាសាកួយណាស់។

លោកថាកន្លងមកមានការចងក្រងភាសាកួយដែរ ប៉ុន្តែមិនទាន់មានការទទួលយកយ៉ាងទូលំទូលាយនោះទេ ហើយលោកថាលោកក៏មានផែនការផងដែរនៅក្នុងការចងក្រងឯកសារភាសាកួយទុកនៅក្នុងសហគមន៍ និងដាក់គ្រូង្រៀនតាមសហគមន៍ដែរ ប៉ុន្តែមិនទាន់មានថវិកាជាជំនួយនៅឡើយ។

លោកបន្ថែមថា៖ « ខាងខ្ញុំក៏បានលើកផែនការដែរថានឹងមានគ្រូបង្រៀនភាសានៅតាមសហគមន៍បាទ […] ដោយយើងមានគោលដៅមួយថាចង់ឱ្យគាត់ចេះភាសាកួយហ្នឹង គឺដើម្បីឱ្យពេលដែលគាត់ចេះ គាត់នឹងក្រលេកទៅក្នុងការថែរក្សាការពារ អភិរក្សឬក៏លើកស្ទួយ លើកកម្ពស់ភាសា ឬក៏វប្បធម៌អត្តសញ្ញាណរបស់សហគមន៍ណាបាទ ដោយសារតែពាក្យកួយខ្លះគឺវាមានទំនាក់ទំនងផ្សារភ្ជាប់ជាមួយនឹងអត្តសញ្ញាណ វប្បធម៌ និងសេដ្ឋកិច្ច របស់សហគមន៍បាទ អញ្ចឹងទេប្រសិនជាធនធានទាំងអស់ហ្នឹងបាត់ ហើយពាក្យកួយក៏បាត់ទៅតាមហ្នឹងដែរ»។

លោកថាជនជាតិដើមភាគតិចកួយបច្ចប្បន្នមិនសូវខ្វល់ពីភាសាទេ គឺគិតពីរឿងសេដ្ឋកិច្ចជាងហើយលោកថាបច្ចុប្បន្ននេះមានតែចាស់ៗទេ ដែលចេះនិយាយភាសាកួយ។

លោកមានប្រសាសន៍ថា៖ « បច្ចប្បន្ន គឺគាត់លែងខ្វល់ពីភាសាកួយហើយ គឺគាត់ប្រឹងពីរឿងជីវភាព សេដ្ឋកិច្ចដោយសារតែពួកគាត់ត្រូវការចំណាយខ្ពស់ »។

លោកបន្ថែមថា៖ « កាលណាសត្វក៏បាត់ ធនធានក៏បាត់ ភាសាកួយហ្នឹងក៏បាត់ មនុស្សដែលជាជនជាតិកួយក៏បាត់ដែរ ដោយសារតែបច្ចុប្បន្នមានតែចាស់ៗទេ ដែលគាត់ចេះភាសាកួយ ដែលអាចនិយាយភាសាកួយ ប៉ុន្តែគាត់លែងមានកម្លាំង លែងមានពេលវេលាវែងឆ្ងាយទៅមុខទៀត»។

ជុំវិញករណីនេះ លោក ចេង លឹមហ៊ាន់ ប្រធានមន្ទីរអប់រំយុវជន និងកីឡា ខេត្តព្រះវិហារបានលើកឡើងថា កន្លងមកភាសាកួយនេះក៏មានអ្នកចងក្រងជាឯកសារដែរ ហើយភាសាកួយនេះ មិនអភិរក្សអាចនឹងបាត់បង់ ប៉ុន្តែការដាក់បញ្ចូលម៉ោងសិក្សាភាសាកួយនៅក្នុងកាលវិភាគគឺលោកមិនហ៊ានសម្រេចឡើយ។

លោកមានប្រសាសន៍ថា៖ « ប្រសិនបើប្រជាពលរដ្ឋក្នុងភូមិហ្នឹងចង់បញ្ចូលសម្រាប់កម្មវិធីហ្នឹង អាហ្នឹងឱ្យគាត់ទាក់ទងទៅក្រសួង ឯមន្ទីរអត្តនោម័តអត់ហ៊ានទេ យើងអត់ហ៊ានទេ ពីព្រោះវាជាកម្មវិធីសិក្សាថ្នាក់ជាតិ […] ទោះបីថាវាជារឿងតំបន់ដោយឡែក តែក៏ត្រូវមានការយល់ព្រមពីក្រសួងបាទ បានយើងហ៊ាន»។

ទោះបីជាយ៉ាងណាក៏ដោយ អ្នកស្រី ទេព ទឹម មានការព្រួយបារម្ភពីការហូរចូលនៃប្រជាជនដែលចំណាកស្រុកច្រើនដែលធ្វើឱ្យបាត់បង់ភាសាកួយម្តងបន្តិចៗ។

អ្នកស្រី ទេព ទឹម មានប្រសាសន៍ថា៖ « បើយើងអត់មានឯកសារ យើងអត់ព្យាយាមនិយាយ បង្ហាញនៅការពិតថាយើងជនជាតិ និយាយភាសាដូចជាញាំបាយគេថាអីចេះ ងូតទឹកគេថាចឹងទៅ យើងវានឹងបាត់ហើយ »។
បច្ចុប្បន្ននេះ មានជនជាតិដើមភាគតិចកួយមួយចំនួននៅតាមភូមិនីមួយៗ នៅនិយាយភាសាខ្លួនច្រើន ជាក់ស្ដែងដូចជាជនជាតិដើមភាគតិចកួយនៅស្រុកត្បែងមានជ័យ និងស្រុករវៀង ក្នុងខេត្តព្រះវិហារជាដើម ដែលនៅប្រើភាសាកួយសម្រាប់ការសន្ទនាជាមួយគ្នាក្នុងជីវិតរស់នៅប្រចាំថ្ងៃ៕

ព័ត៌មានពិស្តារ៖ សហជីពថាប្រាក់ខែគោលកម្មករឡើង ៤ដុល្លារបន្ថែម នៅឆ្នាំក្រោយមិនទាន់ជួយឱ្យកម្មករងើបផុតពីបញ្ហាជីវភាព

ប៉ា តុងចិន (Pa Tongchen) — Fri, 29 Sep 2023 08:41:54 +0000

សហជីពឯករាជ្យ និងអង្គការសង្គមស៊ីវិល ចាត់ទុកតួលេខប្រាក់ខែអប្បបរមារបស់កម្មករនិយោជិតក្នុងវិស័យកាត់ដេរ ចំនួន ២០៤ដុល្លារក្នុងមួយខែ នៅឆ្នាំ២០២៤នោះ ថាមិនទាន់ឆ្លើយតបនឹងជីវភាពរបស់ពួកគាត់នៅឡើយ ខណៈបច្ចុប្បន្នផ្ទះជួល និងទំនិញស្ទើរគ្រប់មុខបន្តឡើងថ្លៃ ហើយបំណុលធនាគារ ក៏កំពុងគំរាមកំហែងការរស់នៅ។

តាមរយៈកិច្ចប្រជុំចុងក្រោយនៃការកំណត់ប្រាក់ឈ្នួលអប្បបរមាឆ្នាំ២០២៤ នៅថ្ងៃទី២៨ ខែកញ្ញា ឆ្នាំ២០២៣ បង្ហាញថា ក្នុងចំណោមសមាជិក ៥១រូប រួមមាន សមាជិក ៤៦រូប បានបោះឆ្នោតគាំទ្រតួលេខប្រាក់ឈ្នួល ២០២ដុល្លារ និង៥រូបផ្សេងទៀត បោះឆ្នោតគាំទ្រតួលេខរបស់សហជីព ២១៣ដុល្លារ ខណៈតួលេខ ២០៤ដុល្លាររបស់សហជីពផ្សេងទៀត មិនមានសំឡេងគាំទ្រនោះទេ។ ជាលទ្ធផល ក្រុមប្រឹក្សាជាតិប្រាក់ឈ្នួលអប្បបរមា បានសម្រេចកំណត់យកតួលេខ ២០២ដុល្លារក្នុងមួយខែ សម្រាប់កម្មករនិយោជិតនៅឆ្នាំ២០២៤។

បន្ទាប់ពីបោះឆ្នោតរួច លោកនាយករដ្ឋមន្ត្រី ហ៊ុន ម៉ាណែត បានបន្ថែម ២ដុល្លារក្នុងមួយខែទៀត ដែលធ្វើឱ្យតួលេខប្រាក់ខែគោលសម្រាប់ឆ្នាំ២០២៤ខាងមុននេះ មានចំនួន ២០៤ដុល្លារ ដោយកើនឡើង៤ដុល្លារ បើធៀបនឹងប្រាក់ខែគោលនៅឆ្នាំ២០២៣នេះ ដែលមានចំនួន ២០០ដុល្លារ។

ប្រធានសម្ព័ន្ធសហជីពប្រជាធិបតេយ្យកម្មករកាត់ដេរ(ស៊ីខៅឌូ) លោក គង់ អាទិត្យ យល់ថា ការដំឡើងប្រាក់ឈ្នួលគោលសម្រាប់កម្មករនិយោជិតនេះ បង្ហាញពីការយកចិត្តទុកដាក់របស់រដ្ឋាភិបាល និងថ្នាក់ដឹកនាំសហជីពដែលខិតខំចរចា ប៉ុន្តែលោកថាតួលេខបង្កើន ៤ដុល្លារសម្រាប់ឆ្នាំ២០២៤ខាងមុននេះ មិនអាចជួយឱ្យកម្មករនិយោជិតងើបផុតពីបញ្ហាជីវភាព ដែលកំពុងជួបប្រទះទុក្ខលំបាកដូចជាសងបំណុលធនាគារ បង់ថ្លៃជួលផ្ទះ និងចំណាយប្រចាំថ្ងៃ នៅឡើយ។

លោកថ្លែងថា៖ «បើឡើងតែ ៤ដុល្លារហ្នឹង វាអត់អាចទ្រទ្រង់បាននូវជីវភាពពួកគេ ក្នុងពេលដែលពួកលំបាកនៅពេលបច្ចុប្បន្នហ្នឹងទេ»។

ប្រធានសហភាពការងារកម្ពុជា(CLC) លោក អាត់ ធន់ បង្ហាញការមិនពេញចិត្តចំពោះការសម្រេចដំឡើងប្រាក់ឈ្នួល ៤ដុល្លារនេះ ដោយថាតួលេខនេះមិនបានឆ្លើយតបនឹងតម្រូវការជាក់ស្តែងរបស់កម្មករនិយោជិតដែលកំពុងរងគ្រោះដោយវិបត្តិអតិផរណា។ ជាមួយគ្នា លោកមានប្រសាសន៍ថា រដ្ឋាភិបាល គួរតែតំឡើងប្រាក់ឈ្នួលយ៉ាងតិចឱ្យបាន ២៥០ដុល្លារក្នុងមួយខែ ទើបអាចជួយឱ្យជីវភាពរបស់ពួកគាត់រស់នៅបានល្អប្រសើរ។

លោកថ្លែងថា៖ «ខ្ញុំគិតថាប្រហែលជា ២៥០ដុល្លារឯណោះ បានអាចជួយជីវភាពគាត់ឱ្យសមរម្យបាន ព្រោះបច្ចុប្បន្ននេះគាត់ពិបាកណាស់ ព្រោះមើលការចំណាយជាក់ស្តែងម្នាក់ចូលជិត ៣០០ដុល្លារឯណោះ»។

ចំណែកអ្នកគ្រប់គ្រងកម្មវិធីការងារ នៃមជ្ឈមណ្ឌលសម្ព័ន្ធភាពការងារ និងសិទ្ធិមនុស្ស ហៅកាត់ថា សង់ត្រាល់ លោក ឃុន ថារ៉ូ មានប្រសាសន៍ថា នៅក្នុងឆ្នាំ២០២៤ខាងមុខនេះ កម្មករនិយោជិតគួរទទួលបានប្រាក់ឈ្នួលតិចបំផុតពី ៣៧១ដុល្លារក្នុងមួយខែ ទើបឆ្លើយតបទៅនឹងតម្រូវការចំណាយនៅក្នុងស្ថានភាពដូចបច្ចុប្បន្ននេះ។ ការអះអាងដូច្នេះ ដោយលោកបញ្ជាក់ថា កម្មករនិយោជិតចំណាយថវិកាលើការហូបចុកក្នុងម្នាក់ ១៨០ដុល្លារក្នុងមួយខែ។

លោកមានប្រសាសន៍ថា៖ «ក្នុងឆ្នាំ២០២៤ រាជរដ្ឋាភិបាលយ៉ាងហោចណាស់គួរដំទ្បើងប្រាក់ឈ្នួលអប្បបរមានៅក្នុងកម្រិតយ៉ាងហោចណាស់ ៣៧១ដុល្លារក្នុងមួយខែ»។

ជាក់ស្តែង កម្មការិនីរោងចក្រមួយស្ថិតក្នុងខេត្តកំពង់ចាម អ្នកស្រី រិន វណ្ណនី ចាត់ទុកថា ការដំឡើងប្រាក់ឈ្នួល ៤ដុល្លារសម្រាប់ឆ្នាំ២០២៤ខាងមុខនេះ មិនអាចជួយជីវភាពអ្នកស្រី និងកម្មករនិយោជិតផ្សេងទៀតឱ្យបានធូរស្រាលជាងមុនទេ ដោយថាទំនិញលើទីផ្សារសុទ្ធតែបានឡើងថ្លៃ ហើយថ្លៃឡានជិះទៅធ្វើការ ក៏ឡើងថ្លៃស្របជាមួយការដំឡើងប្រាក់ឈ្នួលនេះថែមទៀត។

អ្នកស្រីថា៖ «សម្រាប់ខ្ញុំៗថាតិច ដោយសារឥឡូវចំណាយវាច្រើនដែរ ដូចថាឥឡូវអីក៏ឡើងថ្លៃៗ»។

ប្រហាក់ប្រហែលគ្នា កម្មការិនីរោងចក្រនៅសង្កាត់ចោមចៅ អ្នកស្រី អ៊ុក ចាន់រ៉ា ក៏យល់ថា ការតំឡើងប្រាក់ឈ្នួល ៤ដុល្លារនេះ គឺជាតួលេខតិចតួចបំផុតដែលមិនអាចឆ្លើយតបនឹងតម្រូវការចំណាយបច្ចុប្បន្នបាន ព្រោះតែទំនិញ និងស្បៀងអាហារសុទ្ធតែឡើងថ្លៃ ខណៈថ្លៃឡានជិះទៅធ្វើការឡើងថ្លៃលើសមុន ៥ដុល្លារថែមទៀត។

អ្នកស្រីថា៖ «តិចពេក! បើបាន២០៥ ឬ២២០ដុល្លារអីទៅវាគ្រាន់បើ។ ទំនិញឥឡូវវាកើនឡើងថ្លៃជាងមុន ចេះតែចាយអត់គ្រាន់ និយាយទៅទំនិញឡើងគ្រប់មុខហ្មង»។

កម្មការិនីរោងចក្រទាំង ២រូបនេះ ស្នើឱ្យរដ្ឋាភិបាលបញ្ចុះតម្លៃទំនិញ និងធ្វើយ៉ាងណាធានាឱ្យកម្មករនិយោជិតមានការងារធ្វើគ្រប់គ្រាន់ ព្រោះបារម្ភពីការបាត់បង់ការងារធ្វើ ដោយហេតុថាបច្ចុប្បន្ននៅកន្លែងធ្វើការងាររបស់ពួកគាត់ ពុំសូវមានការងារធ្វើដូចពីមុននោះទេ ដែលធ្វើឱ្យប្រាក់ចំណូលធ្លាក់ចុះពាក់កណ្តាល។

លោកនាយករដ្ឋមន្ត្រី ហ៊ុន ម៉ាណែត បានគូសបញ្ជាក់នៅលើទំព័រហ្វេសប៊ុកផ្លូវការ នៅថ្ងៃទី២៨ ខែកញ្ញា ឆ្នាំ២០២៣ថា ក្រោយពីកំណត់ប្រាក់ឈ្នួលកម្មករនៅឆ្នាំ២០២៤នេះរួច រដ្ឋាភិបាលសន្យាពិនិត្យលទ្ធភាពកាត់បន្ថយការចំណាយផ្សេងៗទៀតរបស់កម្មករនិយោជិត។ មិនតែប៉ុណ្ណោះ លោកថានឹងដឹកនាំកិច្ចប្រជុំជាមួយវិស័យឯកជននៅខែវិច្ឆិកាខាងមុខ ដើម្បីបង្កើតការងារថ្មីៗជូនប្រជាពលរដ្ឋ។

លោកបានលើកឡើងថា៖ «ខ្ញុំនឹងបន្តជំរុញដល់ក្រសួង-ស្ថាប័ន អាជ្ញាធរពាក់ព័ន្ធពិនិត្យតាមដាន និងដាក់វិធានការបន្ថែម ដើម្បីពិនិត្យលទ្ធភាពកាត់បន្ថយបន្ទុកចំណាយរបស់បងប្អូនកម្មករនិយោជិត»។

តែយ៉ាងណា បើតាមលោក គង់ អាទិត្យ ជាចំណុចអាទិភាព រដ្ឋាភិបាលគួរតែគិតគូពីបញ្ហាប្រឈមរបស់កម្មករនិយោជិតចំនួន៣ រួមមាន ការឡើងថ្លៃទំនិញ ការឡើងថ្លៃសាំង និងកន្លែងស្នាក់នៅ។

លោកបញ្ជាក់ថា៖ «កម្មករគាត់ជួបប្រទះខ្លាំង៣ គឺទី១អាហារ ទី២គឺសាំង និងទី៣គឺផ្ទះជួល។ យើងឃើញហើយបើសិនជារដ្ឋាភិបាលគាត់អាចធ្វើការកែទម្រង់ ឬសម្រួលទៅលើតម្លៃក្នុងរឿងទាំង៣ហ្នឹងបានគឺវាជារឿងល្អ»។

ចំណែក លោក ឃុន ថារ៉ូ បានផ្តល់អនុសាសន៍ថា រដ្ឋាភិបាលគួរធ្វើកំណែទម្រង់ស៊ីជម្រៅសម្រាប់ការលើកកម្ពស់ផ្នែកផលិតកម្មបន្ថយការចំណាយថ្លៃដើមសម្រាប់វិស័យឯកជន និងធានាប្រាក់ឈ្នួលរស់នៅសមរម្យសម្រាប់កម្មករនិយោជិត។ មួយវិញទៀត ត្រូវធានាចំពោះការមិនបាត់បង់ប្រព័ន្ធអនុគ្រោះព័ន្ធពីសហគមន៍អឺរ៉ុប ដើម្បីនាំចេញទៅទីផ្សារសហភាពអឺរ៉ុប និងសហរដ្ឋអាមេរិក បើពុំនោះទេ លោកបញ្ជាក់ថា វិស័យវាយនភណ្ឌនឹងជួបប្រទះវិបត្តិផ្នែកការងារ ហើយកម្មករខ្មែរប្រមាណ ១លាននាក់ នឹងរងផលប៉ះពាល់ដោយផ្ទាល់ និងមនុស្សចំនួន ២លាននាក់ រងផលប៉ះពាល់ដោយប្រយោល។

អ្នកគ្រប់គ្រងកម្មវិធីការងារនៃអង្គការសង់ត្រាល់ដដែល បញ្ជាក់ថា នៅក្នុងឆ្នាំ២០២៣នេះ មានរោងចក្រចំនួន ២០ហើយ បានបិទទ្វារ ព្យួរការងារកម្មករ និងបញ្ឈប់ការងារកម្មករក្នុងទ្រង់ទ្រាយធំ ក្នុងនោះកម្មករជិត ២ម៉ឺននាក់ ទទួលរងផលប៉ះពាល់ពីវិបត្តិគ្មានការងារនេះ។

ប្រភពដដែលបន្តថា រោងចក្របិទទ្វារភាគច្រើនជារោងចក្រដេរសម្លៀកបំពាក់ និងស្បែកជើងដែលមានទីផ្សារធំនៅអឺរ៉ុប និងសហរដ្ឋអាមេរិក។ លោកថា កន្លងមក កម្ពុជាបានទទួលអត្ថប្រយោជន៍ច្រើនពីប្រព័ន្ធអនុគ្រោះពន្ធទាំង GSP របស់សហរដ្ឋអាមេរិក និងEBA របស់សហគមអឺរ៉ុប ដែលកម្ពុជាទទួលបានផលចំណេញសរុប ១ពាន់លានដុល្លារអាមេរិកក្នុងមួយឆ្នាំៗ៕

សេចក្តីរាយការណ៍ពិស្តារ៖ បទល្មើសជួញដូរសាច់សត្វព្រៃនៅតំបន់ព្រៃឡងនៅបន្តកើតមានដោយបើកចំហ

សោម សុធារី (Som Sotheary) — Wed, 20 Sep 2023 11:11:10 +0000

នៅម៉ោងប្រមាណជាជាង៨ព្រឹក មានយុវជនប្រុសស្រីប្រមាណពី៤ ទៅ ៥នាក់ កំពុងឈរចាំកត់វត្តមានអ្នកចូលរួមនៅក្នុងសណ្ឋាគារប្រណិតមួយក្នុងរាជធានីភ្នំពេញ។ អ្នកចូលរួមគេសង្កេតឃើញម្នាក់ៗហាក់ មានទឹកមុខញញឹមអមដោយបរិយាកាសស្រស់ត្រកាល។ ប៉ុន្តែជាអកុសល ពិធីដែលរៀបចំឡើងដោយបណ្តាញយុវជនកម្ពុជា នៅទីនេះ មិនមែនស្រស់បំព្រងដូចដែលអ្នកចូលរួបានគិតនោះឡើយ។

លទ្ធផល នៃការស្រាវជ្រាវដែលបង្ហាញនៅក្នុងរបាយការណ៍ស្តីពីការជួញដូរសាច់សត្វព្រៃនៅជុំវិញតំបន់ព្រៃឡង់ រកឃើញថាប្រភេទសត្វកម្រជាច្រើនប្រភេទ ត្រូវគេប្រមាញ់ជារៀងរាល់ថ្ងៃ ហើយប្រភេទសាច់សត្វទាំងនោះ ត្រូវគេយកទៅធ្វើអាជីវកម្មបើកលក់ដូរដោយចំហ នៅលើទីផ្សារក្នុងខេត្តមួយចំនួន ជុំវិញតំបន់ព្រៃឡង។

ដៃម្ខាងកំពុងកាន់ម៉ៃក្រូហ្វូន ធ្វើបទបង្ហាញនៅក្នុងអង្គពិធីដែលមានយុវជនចូលរួមប្រមាណជា ៤០នាក់ លោក ហេង គឹមហុង ប្រធានកម្មវិធីស្រាវជ្រាវ និងតស៊ូមតិ នៃសមាគមបណ្តាញយុវជនកម្ពុជាដែលមានវ័យប្រមាណជា៣០ឆ្នាំ លោកមើលឃើញថាប្រភេទសត្វងាយរងគ្រោះ និងជិតផុតពូជនៅតែមានការជួញដូរ ទោះបីជាមានការហាមឃាត់ការប្រមាញ់សត្វព្រៃក៏ដោយ ហើយលោករំពឹងថាព័ត៌មានដែលលោករកឃើញនៅក្នុងរបាយការណ៍នេះនឹងបានទៅដល់ដៃអាជ្ងាធរមានសមត្ថកិច្ចនៅក្នុងការពង្រឹងយន្តការរបស់ខ្លួនបន្តទៀត។

ថ្លែងនៅព្រឹកថ្ងៃទី ១៥ កញ្ញា ឆ្នាំ២០២៣ លោក ហេង គឹមហុង ឱ្យដឹងថា ក្រៅពីការស្រាវជ្រាវទាក់ទងការជួញដូរប្រភេទព្រៃកម្រជិតផុតពូជនេះ ក្រុមការងាររបស់លោកក៏ធ្លាប់ជួបប្រទះដែរ ត្រីបបែលមួយប្រភេទដែលមានទម្ងន់ជាង១០គីឡូក្រាម ដែលជាត្រីកម្រ និងជិតផុតពូជនៅតាមដងទន្លេមេគង្គ។

លោកបន្តថា៖ «មុននឹងខ្ញុំធ្វើការសិក្សាស្រាវជ្រាវទៅលើរឿងនេះ ខ្ញុំបានបញ្ចប់ការសិក្សាមួយ រឿងទន្លេមេគង្គ យើងរកឃើញរហូតទៅដល់បបែល បបែលជាង ១០គីឡូមានការជួញដូរ ហើយបបែលនេះដាច់ខាតគឺមិនឱ្យនេសាទទាល់តែសោះ មិនឱ្យមានការជួញដូរទាល់តែសោះ »។

សមាគមបណ្តាញយុវជនកម្ពុជាបានរកឃើញការជួញដូរសាច់សត្វព្រៃ និងត្រីអភិរក្សខុសច្បាប់ចំនួន៥៧ សំណាក និងទីតាំងនៅជុំវិញតំបន់ព្រៃឡង់ក្នុងចន្លោះថ្ងៃទី២៥ មិថុនា ដល់២៥ សីហា ឆ្នាំ២០២៣

របាយការណ៍ការដដែលបង្ហាញទៀតថា សាច់សត្វព្រៃត្រូវបានដាក់លក់ និងធ្វើអាជីវកម្មដោយលួចលាក់ និងបើកចំហទាំងប្រភេទសត្វកម្រ និងប្រភេទសត្វជិតផុតពូជដែលត្រូវបានអភិរក្ស និងហាមឃាត់ដោយច្បាប់ស្តីពីព្រៃឈើ និងច្បាប់ស្តីពីតំបន់ការពារធម្មជាតិនៅកម្ពុជា។

ក្នុងពេលធ្វើបទបង្ហាញអំពីរបាយការណ៍អង្កេតនេះ លោក ហេង គឹមហុង ក៏បានបង្ហាញអំពីក្តីព្រួយបារម្ភរបស់ខ្លួនជុំវិញបញ្ហាការប្រមាញ់សត្វព្រៃនៅតែបន្តមានបែបនេះ។

លោកបន្តថា៖ «ប្រើសនេះគឺត្រូវបានចាត់ទុកជាសត្វកម្រ ហើយហានិភ័យ ហើយយើងមានការព្រួយបារម្ភខ្លាំងមែនទែន ហើយនៅពេលដែលយើងរកឃើញថាការប្រមាញ់សត្វប្រើសនៅតែមាន ដូច្នេះអនាគតប្រើសនៅក្នុងតំបន់ការពារធម្មជាតិជាពិសេសនៅភាគខាងជើងហ្នឹង យើងមានការព្រួយបារម្ភ »។

ចំណែកឯ អ្នកសម្របសម្រួលបណ្តាញព្រៃឡង់ ខេត្តកំពង់ធំ លោក ហឿន សុភាព មានការព្រួយបារម្ភទៅលើការជួញដូរសត្វព្រៃនេះ លោកថាពេលដែលលោកល្បាតព្រៃកាលពី១០ឆ្នាំមុន លោកតែងតែជួបសត្វព្រៃ ប៉ុន្តែបច្ចុប្បន្ននេះសូម្បីតែដានក៏លោកមិនដែលបានជួបដែរ។

លោកបន្តថា៖ «មានការព្រួយបារម្ភខ្លាំងទៅលើការជួញដូរសត្វព្រៃការបាត់បង់ជម្រកព្រៃ […] ១០ឆ្នាំមុនយើងធ្លាប់ចុះល្បាតនៅតំបន់ព្រៃឡង់ គឺវាអាចឃើញសត្វរត់កាត់នៅខ្លះ ជាពិសេសគឺសត្វជ្រូកដែលជាសត្វច្រើនជាងគេបំផុតនៅក្នុងព្រៃឡង់ […] ប៉ុន្តែឥលូវវិញសូម្បីតែដានជើងក៏យើងមិនបានឃើញវាផង»។

ក្រៅពីនេះ បុរសម្នាក់ដែលមានសម្បុរសណ្តែកបាយពាក់អាវដៃវែងពណ៌សអមជាមួយកន្សែងបង់កក្រឡាការ៉ូ លោក ខាក់ ភារិទ្ធិម៉ាស៊ី អាយុ ២៣ឆ្នាំជាជនជាតិដើមភាគតិចកួយ និងជាយុវជនដែលមកពីព្រៃព្រះរកា ខេត្តព្រះវិហារបាននិយាយថាលោកព្រួយបារម្ភប្រសិនបើការបរបាញ់សត្វព្រៃនៅតែមាន។លើសពីនេះទៀត ប្រសិនបើរបាយការណ៍ស្តីពីការអង្កេតនេះ បានផ្សព្វផ្សាយដឹងដល់ស្ថាប័នជំនាញ ហើយស្ថាប័នរដ្ឋទាំងនោះចាត់វិធានការ លោកសោមនស្ស ហើយក៏មានជំនឿថាបញ្ហាដែលកំពុងតែកើតឡើងនេះ ក្រសួងដែលពាក់ព័ន្ធទំនងនឹងមិននៅស្ងៀមទេ។

លោកបន្តថា៖ «ប្រសិនបើការបរបាញ់សត្វនៅតែមានទៀត ខ្ញុំពិតជាព្រួយបារម្ភមែនទែន ដោយសារបើសិនជាអស់សត្វហើយព្រៃ ដូចថាវាអត់មានជីវៈចម្រុះនៅក្នុងហ្នឹង បើមានព្រៃទាល់តែមានសត្វ កាលណាដែលយើងដូចថាចង់ទៅល្បាត ឬក៏ចង់ទៅទស្សនកិច្ចនៅក្នុងព្រៃ យើងចង់ឃើញពីសត្វពីរុក្ខជាតិផ្សេងៗដែលនៅក្នុងព្រៃហ្នឹង បានជាខ្ញុំព្រួយបារម្ភ។បើសិនជារបាយការណ៍ស៊ើបអង្កេតនេះលេចលឺ [បានលឺ] ដល់ក្រសួងពាក់ព័ន្ធខ្ញុំពិតជាសប្បាយចិត្ត និយាយត្រង់សប្បាយចិត្តមែន បើរបាយការណ៍នេះចេញមែនខ្ញុំគិតថាក្រសួងគាត់នឹងធ្វើការរឹតបន្តឹងនូវច្បាប់បន្ថែមទៀត »។

គេហទំព័រ Newsroom Cambodia បានព្យាយាមទាក់ទងលោក ផៃ ប៊ុនឈឿន អ្នកនាំពាក្យក្រសួងបរិស្ថានផងដែរ ក៏ប៉ុន្តែបានបដិសេធក្នុងការអត្ថាធិប្បាយ ដោយអះអាងដោយខ្លីថាទុកពេលវេលាសិក្សាស្រាវជ្រាវជាមួយភាគីដែលពាក់ព័ន្ធជាមុនសិន។

លោកបន្តថា៖ «ខ្ញុំសុំធ្វើការសិក្សាស្រាវជ្រាវជាមួយជំនាញពាក់ព័ន្ធសិន ខ្ញុំនឹងឆ្លើយជម្រាបជូននៅពេលខ្ញុំទទួលបានព័ត៌មានជាក់លាក់ »។

យ៉ាងនេះក្តី របាយការណ៍មួយផ្សេងទៀតរបស់ក្រសួងបរិស្ថាន ទាក់ទងនឹងយុទ្ធនាការអន្ទាក់សូន្យ បានបង្ហាញថានៅក្នុងឆ្នាំ២០២៣ អន្ទាក់ចំនួន១៤.៣២៥ ត្រូវបានដោះចេញពីតំបន់ការពារធម្មជាតិក្នុងឆមាសទី១នេះ ហើយកាលពីឆ្នាំ ២០២២ អន្ទាក់សរុបប្រមាណជាង៣៤.០០០ អន្ទាក់ ត្រូវបានដកចេញពីតំបន់ការពារធម្មជាតិ

របាយការណ៍ដដែលបង្ហាញទៀតថា តួលេខនៃការដាក់អន្ទាក់របស់ព្រានព្រៃបានថយចុះ បើធៀបនឹងលទ្ធផលនៃការដោះអន្ទាក់ក្នុងឆ្នាំ២០២១ ដែលចំនួនអន្ទាក់ប្រមូលបានចំនួន៦១.៦១១អន្ទាក់។

ដោយឡែក សមាគមបណ្តាញយុវជនកម្ពុជា រកឃើញថា ក្នុងរយៈពេល៣ខែ ដើមឆ្នាំ២០២៣ នេះ ក្រុមការងាររបស់សមាគមបានចុះល្បាតចំនួន៦លើក ហើយរកឃើញដោយចៃដន្យការជួញដូរសត្វព្រៃ និងលក់សាច់សត្វ ខេត្តនៅជាប់តំបន់ព្រៃឡង់។ជាពិសេសខេត្តដែលស្ថិតនៅក្នុងខេត្តស្ទឹងត្រែង បានបើកលក់សាច់សត្វព្រៃដោយចំហ និងជាប្រចាំ។

ក្នុងនាមជាអ្នកការពារបរិស្ថាន នៃបណ្តាញយុវជនកម្ពុជា លោក ហេង គឹមហុង សង្ឃឹមថាក្រោយពីចេញរបាយការណ៍នេះ អាជ្ញាធរនៅក្នុងតំបន់នឹងចូលរួមដោះស្រាយបញ្ហានេះឱ្យមានប្រសិទ្ធភាព និងបញ្ឈប់គ្រប់រូបភាព នៃការជួញដូរសាច់សត្វព្រៃនេះ។

លោកបន្តថា៖ « យើងចេញរបាយការណ៍នេះទៅ សង្ឃឹមថាអាជ្ងាធរខេត្តស្ទឹងត្រែងលោកយកចិត្តទុកដាក់នៅក្នុងការដោះស្រាយបញ្ហានេះឱ្យមានប្រសិទ្ធភាពកុំឱ្យលក់ជាចំហពេក ធម្មតាវាអត់ល្អមើល […] កុំឱ្យរូបភាពនៃការជួញដូរសាច់សត្វព្រៃហ្នឹងវាទូលំទូលាយបែបនេះ ឬក៏នៅតែបន្តកើតមានបែបនេះ»។

តាមរយៈបទបង្ហាញរបស់ខ្លួន បណ្តាញយុវជនកម្ពុជា លើកឡើងថា លទ្ធផលនៃការប្រមូលទិន្នន័យរយៈពេល ៩០ថ្ងៃនេះ ក្រុមការងារប្រមូលសំណាកទិន្នន័យសាច់សត្វព្រៃបានចំនួន ៣៤សំណាក ក្នុងចំណោមភោជនីយដ្ឋានចំនួន១១កន្លែងផ្សេងៗគ្នា និងរមណីយដ្ឋានចំនួន ២កន្លែងដែលមានដាក់លក់សាច់សត្វព្រៃ។

ក្រៅពីនេះ ប្រភេទត្រីអភិរក្សត្រូវបានរកឃើញចំនួន ៥ប្រភេទ មានចំនួន១២ក្បាល ភាគច្រើនស្ថិតនៅក្នុងខេត្តតាមបណ្តោយដងទន្លេមេគង្គគឺខេត្តស្ទឹងត្រែង និងខេត្តក្រចេះ៕

សមាគមបណ្តាញយុវជនកម្ពុជា ស្នើឱ្យក្រសួងបរិស្ថាន និងក្រសួងកសិកម្ម រក្ខាប្រមាញ់ និងនេសាទ ឱ្យចាត់វិធានការដោយម៉ត់ចត់ តាមរយៈការរឹតបណ្តឹងលើសកម្មភាពជួញដូរសាច់សត្វព្រៃ និងត្រីអភិរក្សនៅតាមតំបន់ការពារធម្មជាតិ នៅតាមភោជនីយដ្ឋាន សកម្មភាពដាក់អន្ទាក់ និងការនេសាទប្រភេទត្រីអភិរក្សឱ្យបានម៉ឺនម៉ាត់៕

ព័ត៌មានពិស្ដារ៖ អ្នកវិភាគថាការចាប់ខ្លួនមន្រ្តីបក្សភ្លើងទៀនថ្មីបន្ថែមទៀតជារូបភាពគំរាមកំហែងខាងនយោបាយ

ប៉ា តុងចិន (Pa Tongchen) — Thu, 14 Sep 2023 10:53:05 +0000

អ្នកវិភាគនយោបាយ យល់ឃើញថា ការចាប់ខ្លួនសកម្មជនបក្សភ្លើងទៀនក្រោមបទចោទផ្សេងៗជាបន្តបន្ទាប់ទៀតនេះ ឆ្លុះបញ្ចាំងឱ្យឃើញពីការប្រើប្រាស់ឥទ្ធិពលខាងនយោបាយ ប្រឆាំងបក្សជំទាស់ ហើយនេះក៏ជាយុទ្ធសាស្រ្តក្នុងការកម្ទេចដៃគូប្រកួតនៅក្នុងសង្វៀននយោបាយ ជាជាងការអនុវត្តច្បាប់ដែរ។

មន្រ្តីគណបក្សភ្លើងទៀនចំនួន ២៣នាក់បន្ថែមទៀតនៅថ្នាក់មូលដ្ឋាន ត្រូវបានកម្លាំងនគរបាលនៃស្នងការរដ្ឋាននគរបាល ខេត្តបន្ទាយមានជ័យ ចាប់ខ្លួនកាលពីថ្ងៃទី ១០ កញ្ញា ឆ្នាំ២០២៣។ការបន្តចាប់ខ្លួនទៀតនេះ បានជំរុញឱ្យកំណើនអ្នកនយោបាយបក្សជំទាស់ បានកើនឡើងប្រមាណ៣០នាក់ហើយ។

អ្នកជំនាញផ្នែកវិទ្យាសាស្ត្រនយោបាយ លោក ឯម សុវណ្ណរ៉ា ហៅការចាប់ខ្លួន និងការយាយី របស់មន្ត្រីអាជ្ញាធរប្រឆាំងសកម្មជនបក្សភ្លើងនៅតែបន្តកើតមាននេះថា វាពុំមែនជារឿងថ្មីនោះទេ។

លោកសង្កេតឃើញថា នេះគឺជាចរន្តមួយនៃការតាមកម្ចាត់ដៃគូនយោបាយ ដើម្បីទប់ស្កាត់កម្លាំងក្រុមបក្សប្រឆាំង ដើម្បីក្តោបក្តាប់អំណាចរបស់បក្សប្រជាជនកម្ពុជា។ក៏ប៉ុន្តែ ប្រសិនបើរដ្ឋាភិបាលនៅបន្តធ្វើដូចនេះទៀត ជាពិសេសការរឹតត្បឹតមកលើបក្សក្រៅរដ្ឋាភិបាល វាពុំមែនជាជម្រើសល្អប្រសើរឡើយ ផ្ទុយទៅវិញ វានឹងរុញឱ្យស្ថានភាពនយោបាយជាប់គាំង និងចេះតែបន្តបែកបាក់ផ្ទៃក្នុងជាតិ រកទីបញ្ចប់គ្មាន។

បើតាមអ្នកជំនាញផ្នែកគោលនយោបាយរូបនេះ ការចង់ឈ្នះចង់ចាញ់គ្នា ដោយមិនតម្កល់ផលប្រយោជន៍ជាតិជាធំនេះ កម្ពុជានឹងបាត់បង់អ្នកវិនិយោគមកពីក្រៅប្រទេស ដែលជាដង្ហើមសេដ្ឋកិច្ច សម្រាប់អភិវឌ្ឍន៍ប្រទេស។

លោកបន្តថា៖ «បើយើងមើលជ្រុងមួយទៀត ជាទូទៅបក្សកាន់អំណាចហាក់ដូចជាអត់មានអ្វីត្រូវបារម្ភរឿងបក្សក្រៅរដ្ឋាភិបាល ឬបក្សប្រឆាំងទេ។ ក៏ប៉ុន្តែរដ្ឋាភិបាលគួរតែរកមធ្យោបាយ រកវិធីសាស្ត្រក្នុងស្ដារលទ្ធិប្រជាធិបតេយ្យ បើកលំហនយោបាយឡើងវិញ ដើម្បីឱ្យស្របទៅតាមគោលការណ៍ច្បាប់ដែលកម្ពុជាផ្ដល់សច្ចាប័នតាមអនុសញ្ញាអន្តរជាតិនានានោះ ដើម្បីឱ្យកម្ពុជាឆ្លើយតបនឹងលក្ខខណ្ឌប្រជាធិបតេយ្យ»។

គេសង្កេតឃើញថា នៅមុនការបោះឆ្នោតជ្រើសតាំងតំណាងរាស្រ្តនីតិកាលទី៧មកដល់ សកម្មជនគាំទ្រ និងមន្រ្តីបក្សជំទាស់ ត្រូវរង់ចោទប្រកាន់ និងចាប់ខ្លួនជាបន្តបន្ទាប់។ក្នុងចំណោមពួកគេទាំងនោះ មានទាំងក្បាលម៉ាស៊ីនដឹកនាំរបស់បក្សជំទាស់នេះផង ត្រូវរង់ការចោទប្រកាន់តាមផ្លូវតុលាការ ក្រោមហេតុផលផ្សេងៗ ដែលបង្ខំចិត្តឱ្យគេពួកគេ ត្រូវដើរចេញពីបក្សខ្លះ និងអ្នកខ្លះទៀតត្រូវបង្ខំចិត្តចុះចូលជាមួយគណបក្សប្រជាជនកម្ពុជា។

ការយាយី និងធ្វើទុកបុកម្នេញខាងនយោបាយនេះ លោក គង់ គាំ ដែលជាអតីតមន្រ្តីជាន់ខ្ពស់មួយរូប ក្នុងចំណោមក្បាលម៉ាស៊ីនដឹកបក្សដទៃទៀត បានបង្ខំចិត្តលាលែងពីបក្ស ហើយដីផ្ទះរបស់លោកនៅសង្កាត់ទន្លេបាសាក់ ខណ្ឌចំការមន ត្រូវរដ្ឋាភិបាលរឹបអូស នៅក្នុងអាណត្តិរបស់លោក ហ៊ុន សែន ជាអតីតនាយករដ្ឋមន្រ្តី។

លោក សុន ឆ័យ ដែលជាអនុប្រធានគណបក្សភ្លើងទៀននេះ ក៏ត្រូវជាប់បណ្តឹងដែរ ក្រោយពីលោករិះគន់ដំណើរការបោះឆ្នោតជ្រើសរើសក្រុមប្រឹក្សាឃុំសង្កាត់ ឆ្នាំ២០២២។ក្រៅពីនេះ លោក ថាច់ សេដ្ឋា ដែលជាអនុប្រធានគណបក្សមួយរូបទៀត ក៏ត្រូវរង់ការចោទប្រកាន់ និងចាប់ខ្លួនដាក់ពន្ធនាគារព្រៃស ដោយរកឃើញថាលោកបានផ្តល់មូលប្បទានប័ត្រ គ្មានសាច់ប្រាក់ឱ្យទៅម្ចាស់បំណុល ដែលជាមនុស្សស្និទ្ធនឹងគណបក្សប្រជាជនកម្ពុជា។

នៅមុនការបោះឆ្នោតជ្រើសតាំងសមាជិកសភាកើតឡើង ភាពស្មុគស្មាញផ្នែកនីតិវិធីត្រូវបានគេបង្កើតឡើង រហូតកំណត់គោលការណ៍ខ្លះ ក្នុងន័យដើម្បីទប់ស្កាត់ អ្នកនយោបាយបក្សជំទាស់ មិនឱ្យចូលរួមបោះឆ្នោតបាន។ក្រៅពីនេះ គណបក្សភ្លើងទៀនក៏ត្រូវបានបិទទ្វារ មិនឱ្យចូលរួមបោះឆ្នោតបានដែរ ក្រោមហេតុផលខុសនីតិវិធី។

នៅក្រោយការបោះឆ្នោតជ្រើសតាំងតំណាងរាស្រ្តបិទបញ្ចប់ទៅគេរំពឹងថារដ្ឋាភិបាលថ្មីអាចនឹងមានការប្រែប្រួលស្ថានការណ៍បានល្អប្រសើរជាងមុន ក៏ប៉ុន្តែបញ្ហានេះ ត្រូវបានក្រុមអ្នកវិភាគស្ថានការណ៍នយោបាយ មើលឃើញថា ភាពប្រសើរនេះនៅតែមិនអាចកើតមាន។នៅក្នុងអណត្តិទី៦ សេរីភាពខាងនយោបាយ សេរីភាពខាងការបញ្ចេញមតិ និងសិទ្ធិមនុស្សជាដើម ត្រូវរង់ការយាយី និងធ្វើបុកម្នេញមិនឈប់ឈរ។

មិនខុសគ្នាទេ សម្រាប់រដ្ឋាភិបាលនៅក្នុងអាណត្តិថ្មី គេសង្កេតឃើញថាវិបត្តិនយោបាយនេះ នៅតែដោះមិនចេញ។ទាំងនៅមុនការបោះឆ្នោត និងដំណាក់កាលបោះឆ្នោត មនុស្សប្រមាណ ៧នាក់ ត្រូវបានចាប់ខ្លួនដាក់ពន្ធនាគារ។ពួកគេរង់ការចោទប្រកាន់ថា មានចេតនាធ្វើឱ្យខូចសន្លឹកឆ្នោត និងប៉ះពាល់ដល់ដំណើរការបោះឆ្នោតថ្នាក់ជាតិ។

ការធ្វើទុកបុកម្នេញខាងនយោបាយនេះ ហាក់មិនខុសពីអាណត្តិមុនប៉ុន្មាន កាលពីថ្ងៃទី ៨ និងថ្ងៃទី៩ ខែ កញ្ញា ឆ្នាំ២០២៣ មន្រ្តីបក្សជំទាស់នៅថ្នាក់ក្រោមជាតិប្រមាណ ២៣នាក់ ត្រូវបានចាប់ខ្លួនជាបន្តបន្ទាប់ទៀត។

ការចាប់ខ្លួនដែលធ្វើឡើងដោយនគរបាល នៃស្នងការរដ្ឋាននគរបាលខេត្តបន្ទាយមានជ័យនេះ ត្រូវបានសាច់ញាតិនៃមន្រ្តីទាំងនោះ អះអាងថាធ្វើឡើងដោយគ្មានដីកា និងហេតុផលសមរម្យទេ។អតីតលេខាធិការ នៃគណបក្សភ្លើងទៀន ប្រចាំខេត្តបន្ទាយមានជ័យ បានប្រាប់ប្រព័ន្ធផ្សាយថា នៅចំពោះមុខការយកចម្លើយពីនគរបាល ពួកគេបានព្យាយាចោទសួរ ពាក់ព័ន្ធការប្រមូលស្នាមមេដៃ ដើម្បីបង្កើតគណបក្សថ្មីឈ្មោះ «បញ្ញទំនើប » និងសួររកអ្នកនៅពីក្រោយ នៃការបង្កើតបក្សថ្មោងថ្មីនេះ។

អ្នកប្រឹក្សាយោបល់ផ្នែកអភិវឌ្ឍន៍ផ្នត់គំនិត និងការស្រាវជ្រាវ លោក សេក សុជាតិ មើលឃើញថា ការចាប់ខ្លួនសកម្មជនបក្សភ្លើងទៀនជាបន្តបន្ទាប់កាលពីពេលថ្មីៗនេះ បានបង្ហាញឱ្យឃើញពីការរំលោភសិទ្ធិមនុស្ស និងសិទ្ធិនយោបាយ ដែលរដ្ឋាភិបាលមានកាតព្វកិច្ចមានតួនាទីត្រូវគោរព និងអនុវត្ត។

លោកបន្តថា ការអះអាងរបស់មន្ត្រីអាជ្ញាធរពាក់ព័ន្ធនេះ ហាក់មិនសមទំនង ដែលស្របនឹងស្មារតីច្បាប់ដែលមានចែងនៅក្នុងរដ្ឋធម្មនុញ្ញ។ លោកថា ប្រសិនបើការឃាត់ខ្លួនមន្ត្រីបក្សប្រឆាំងនេះ ធ្វើឡើងក្រោមហេតុផល ប្រមូលស្នាមមេដៃពីពលរដ្ឋដើម្បីបង្កើតគណបក្សថ្មី ក៏គ្មានអ្វីដែលផ្ទុយនឹងច្បាប់ដែរ ខណៈដែលក្រសួងមហាផ្ទៃក៏បានចេញលិខិតអនុញ្ញាតរួមហើយដែរ។

លោកបន្តថា៖«បញ្ហាតុលាការទៀតសោតក៏ចូលរួមវាយតម្លៃទៅលើការអនុវត្តរបស់មន្រ្តីអាជ្ញាធរ មានសមត្ថកិច្ចនៅក្នុងមូលដ្ឋាន ថាតើគាត់សំអាងលើអ្វីបានជាទៅចាប់ប្រជាពលរដ្ឋ ដោយពុំមានដីកា ឬក៏ពុំមានច្បាប់ទម្លាប់ត្រឹមត្រូវអ៊ីចឹង? នេះជាបញ្ហាមួយដែលធ្វើឱ្យប៉ះពាល់ទៅដល់សេរីភាពក្នុងការចូលរួម ជីវភាពនយោបាយ របស់សកម្មជននយោបាយនៅកម្ពុជា »។

ជុំវិញរឿងនេះ Newsroom Cambodia ពុំអាចទាក់ទងអ្នកនាំពាក្យអគ្គស្នងការនគរបាលជាតិលោក ឆាយ គឹមខឿន និងអ្នកនាំពាក្យរដ្ឋាភិបាល លោក ប៉ែន បូណា បានទេ នៅថ្ងៃទី១៣ ដោយហៅទូរស័ព្ទចូលជាច្រើនដង ប៉ុន្តែពុំមានអ្នកទទួល។

យ៉ាងនេះក្តី អ្នកនាំពាក្យគណបក្សប្រជាជនកម្ពុជា លោក សុខ ឥសាន លើកឡើងថា ការចាប់ខ្លួននេះ ពុំមែនជាហេតុផលនយោបាយ ដូចការលើកឡើងរបស់អ្នកវិភាគទាំងនោះឡើយ។លោកបន្តថា ការចាប់ខ្លួននេះគឺ ដោយសារតែអ្នកទាំងនោះប្រព្រឹត្តខុសច្បាប់។

បើតាមលោក សុខ ឥសាន ប្រសិនបើពួកគេយល់ឃើញថា ការអនុវត្តនីតិវិធីនេះ មិនពេញចិត្ត ពួកគេអាចប្រើប្រាស់សិទ្ធិដែលមានស្រាបទៅតុលាការ ដើម្បីតតាំងគ្នាក្នុងការស្វែងរកយុត្តិធម៌បាន។

លោកបន្តថា៖ «ករណីចាប់ខ្លួនមន្ត្រីបក្សប្រឆាំងនេះ គឺជាការអនុវត្តច្បាប់របស់តុលាការ។ បើសិនជាអ្នកទាំងនោះ គិតថាការចាប់ខ្លួននេះ គឺជាការរំលោភសិទ្ធិមនុស្ស ឬសិទ្ធិនយោបាយរបស់ពលរដ្ឋ ដាក់ពាក្យបណ្ដឹងទៅ គ្មាននរណាគេហាមយើងណា» ។

បញ្ញត្តិមាត្រា៣៥ នៃរដ្ឋធម្មនុញ្ញដែលជាច្បាប់កំពូល ចែងថា ប្រជាពលរដ្ឋខ្មែរទាំងពីរភេទ មានសិទ្ធិចូលរួមយ៉ាងសកម្មជនក្នុងជីវភាពនយោបាយ សេដ្ឋកិច្ច សង្គមកិច្ច និងវប្បធម៌របស់ប្រទេសជាតិ។សេចក្ដីស្នើទាំងឡាយណាពីប្រជាពលរដ្ឋត្រូវបានទទួលការពិនិត្យ និងដោះស្រាយយ៉ាងហ្មត់ចត់ពីអង្គការរដ្ឋ។

ដោយឡែក អនុប្រធានគណបក្សភ្លើងទៀនលោក រ៉ុង ឈុន ប្រាប់ Newsroom Cambodia នៅថ្ងៃទី១៣ ខែកញ្ញាថា ការបន្តចាប់ខ្លួន មន្រ្តីបក្សក្រៅរដ្ឋាភិបាល ជាពិសេសនៅថ្នាក់មូលដ្ឋាននេះ វាជារូបភាពនៃការគំរាមកំហែងខាងនយោបាយសុទ្ធសាធ។

លោកលើកឡើងថា ការធ្វើទុក្ខបុកម្នេញមកលើសកម្មជនបក្សភ្លើងទៀននេះ គឺជារឿងដែលគួរឱ្យបារម្ភ ក្នុងពេលដែលលំហសេរីភាពខាងនយោបាយ នៅកម្ពុជាកាន់តែរួមតូចទៅៗ។មិនតែប៉ុណ្ណោះ មកដល់ពេលនេះ លោកអះអាងថា គេនៅមិនទាន់ដឹងពីដើមហេតុនៅពីក្រោយនៃការចាប់ខ្លួននេះនៅឡើយទេ។តែយ៉ាងណា លោកថានេះគឺជាការគំរាមកំហែងផ្នែកនយោបាយ ព្រោះបក្សភ្លើងទៀន នៅក្នុងខេត្តជាប់ព្រំដែនថៃនេះ ក៏ទទួលបានការគាំទ្រពីប្រជាពលរដ្ឋ មិនចាញ់តំបន់ដទៃទៀតប៉ុន្មានឡើយ។

លោកបន្តថា៖ ការចាប់ខ្លួននេះគឺជា ន័យថា ជាការគំរាមកំហែងទៅដល់សកម្មជនក៏ដូចជាថ្នាក់ដឹកនាំរបស់គណបក្សភ្លើងទៀនកាន់តែខ្លាំង។ យើងគិតថាករណីនេះ ពុំគួរឱ្យកើតមានសម្រាប់សង្គមកម្ពុជាយើងដែលប្រកាន់គោលការណ៍ប្រជាធិបតេយ្យ សេរីពហុបក្ស។ ដោយឡែក ការចាប់ខ្លួននេះ ពុំមានកំហុសឆ្គងពុំមានហេតុផលជាក់លាក់» ។

អ្នកនាំពាក្យសមាគមការពារសិទ្ធិមនុស្ស អាដហុក (Adhoc) លោក ស៊ឹង សែនករុណា សង្កេតឃើញថា ការចាប់សកម្មជនបក្សភ្លើងទៀននេះ មានខ្លះចាប់ទាំងយប់ និងខ្លះទៀតត្រូវចាប់ខ្លួនដោយពុំមានដីកាពីតុលាការក៏មានដែរ។

បើតាមលោក ស៊ឹង សែនករុណា ប្រសិនបើការចាប់ខ្លួននេះមានដីកាកោះហៅពីតុលាការ តាមនីតិវិធីច្បាប់ គឺជារឿងដែលត្រឹមត្រូវ។ដោយឡែក លោកថាប្រសិនបើសកម្មជនទាំងនោះ ពុំបានប្រព្រឹត្តកំហុសណាមួយទេ អាជ្ញាធរពាក់ព័ន្ធគួរដោះលែងអ្នកទាំងនោះ ឱ្យមានសេរីភាពឡើងវិញ។

លោកបន្តថា៖«ការចាប់ខ្លួនដែលពុំមានដីកាត្រឹមត្រូវ នេះជាការកត់សម្គាល់មួយថា បើបទល្មើសនោះកើតឡើងដោយពុំមានបទល្មើសជាក់ស្ដែងវាគឺជាអំពើបំពាននីតិវិធីផ្លូវច្បាប់ ទាក់ទងនឹងក្រមព្រហ្មទណ្ឌនឹងហើយ។ ចំណុចទី២នោះបើសិនជាការចាប់ខ្លួនដោយតែ ការធ្វើសកម្មភាពផ្នែកនយោបាយ និងការប្រមូលស្នាមមេដៃនោះក៏រឹតតែខុសច្បាប់ទៅទៀត ព្រោះនោះគឺជាសិទ្ធិចូលរួមនយោបាយរបស់ពួកគាត់»។

បើទោះបែបណា សម្រាប់អ្នកជំនាញផ្នែកវិទ្យាសាស្ត្រនយោបាយ ឯម សុវណ្ណារ៉ា មើលឃើញថាចរន្តនៃការគំរាមកំហែងរបស់បក្សកាន់អំណាច តាមរយៈប្រព័ន្ធតុលាការមកលើបក្សភ្លើងទៀននេះ នឹងធ្វើឱ្យសេរីភាពខាងការបញ្ចេញមតិ និងការចូលរួមផ្នែកនយោបាយរបស់បក្សជំទាស់កាន់តែចង្អៀត។លើសពីនេះទៀត សហគមន៍អន្តរជាតិ ក៏ពុំសូវបានចាប់អារម្មណ៍លើបញ្ហានៅកម្ពុជាផង។

កត្តានេះលោកថា ជាហេតុធ្វើឱ្យរដ្ឋាភិបាលអាណត្តិថ្មីនេះ ហាក់ពុំសូវមានឆន្ទៈដើម្បីស្ដារប្រជាធិបតេយ្យឱ្យបានល្អប្រសើរ បើទោះត្រូវរង់ការរិះគន់ពីសហគមន៍អន្តរជាតិក្តី។

លោកបន្តថា៖«អ្នកនយោបាយ រដ្ឋាភិបាលថ្មី ដែលសុទ្ធតែជាអ្នកនយោបាយវ័យក្មេងគួរតែឈរលើគោលការណ៍សហគមន៍អន្តរជាតិ ព្រោះសម័យកម្ពុជា ជាសម័យសកលភាវូបនីយកម្ម យើងមិនអាចរស់នៅតែឯងទេ។ អ្វីដែលសហគមន៍អន្តរជាតិលើកឡើងឱ្យបើកលំហសេរីភាពនយោបាយ ស្ដារប្រជាធិបតេយ្យ និងសិទ្ធិមនុស្សឡើងវិញ រដ្ឋាភិបាល គួរតែឆ្លើយតបនឹងមតិរបស់លោកខាងលិចជាពិសេសសហភាពអ៊ឺរ៉ុប និងសហរដ្ឋអាមេរិក ដើម្បីយើងអាចរក្សាបានទំនាក់ទំនងការទូត និងរក្សាបានផលប្រយោជន៍ពាណិជ្ជកម្ម ជាជាងដែលផ្ដេកផ្ដួលតែទៅរកប្រទេសកុម្មុយនីស្ត ដែលមានចិនជាដើម»។

ទាក់ទិនចរន្តនយោបាយនេះ ក្រុមអ្នកវិភាគ យល់ឃើញថា ប្រសិនបើរដ្ឋាភិបាលនៅក្នុងអាណត្តិថ្មីនេះ មិនដូរទម្លាប់ដឹកនាំ ដោយប្រកាន់គោលការណ៍ប្រជាធិបតេយ្យ ការគោរពសិទ្ធិមនុស្ស និងសិទ្ធិពលរដ្ឋជាមូលដ្ឋានទេ កម្ពុជាអាចនឹងបាត់បង់ឋានៈជាប្រទេសទទួលបានប្រព័ន្ធអនុគ្រោះពន្ធទាំងពីរគឺសហរដ្ឋអាមេរិក និងសហភាពអ៊ឺរ៉ុប៕

សង្គមស៊ីវិលដែលលើកកម្ពស់សិទ្ធិស្រ្តីបង្ហាញក្ដីបារម្ភពីចំនួនស្រ្តីក្នុងវិស័យនយោបាយនៅមានក្រិតទាប

វ៉ា សុភានុត (Sopheanut VA) — Sat, 09 Sep 2023 08:22:25 +0000

ក្រុមអង្គការសង្គមស៊ីវិលដែលលើកកម្ពស់សិទ្ធិស្រ្តីបង្ហាញក្ដីបារម្ភថារដ្ឋាភិបាលថ្មីមិនអាចដោះស្រាយបញ្ហាស្រ្តីគ្រប់ជ្រុងជ្រោយបានទេ ស្របពេលដែលមន្រ្តីជាន់ខ្ពស់នៅក្នុងអាណត្តិទី៧នេះភាគច្រើនជាបុរសដែលពួកគេទំនងនឹងមើលមិនឃើញពីសេចក្តីត្រូវការចាំបាច់ និងទុក្ខលំបាករបស់ស្រ្តីបានគ្រប់ច្រកល្ហក និងស៊ីជម្រៅនោះឡើយ។

ការព្រួយបារម្ភបែបនេះ ក្រោយរដ្ឋាភិបាលអាណត្តិថ្មីដឹកនាំដោយ លោក ហ៊ុន ម៉ាណែត បានតែងតាំមន្រ្តីនយោបាយមានរដ្ឋលេខាធិការ និងអនុរដ្ឋលេខាធិការសរុបចំនួន ១,៤៤៧នាក់ ដែលមានស្រ្តី១៥ភាគរយ បើធៀបនឹងចំនួនបុរសនៅក្នុងវិស័យនយោបាយ និងកិច្ចការដទៃទៀតដែលមាននៅក្នុងស្ថាប័នរដ្ឋ។

អ្នកសម្របសម្រួលកម្មវិធីអប់រំ និងយេនឌ័រនៃ ខុមហ្រ្វែល លោកស្រី សឺនកេត សិរីលក្ខណ៍ មានប្រសាសន៍ថា បញ្ហារបស់ស្រ្តីជាច្រើននឹងនៅបន្តកើតមានក្នុងសង្គម រួមមានអំពើហិង្សាក្នុងគ្រួសារ និងការរំលោភបំពានផ្លូវភេទជាដើមក្រោយមន្រ្តីរដ្ឋាភិបាលស្ថិតក្នុងមុខតំណែងដែលអាចធ្វើការសម្រេចចិត្តគឺជាបុរសច្រើនលើសលប់។

បន្ថែមពីលើនេះ លោកស្រី ថា ការបង្កើតច្បាប់ និងគោលនយោបាយដែលការចូលរួមធ្វើសេចក្តីព្រាងច្បាប់ ឬក៏ការសម្រេចចិត្តដែលសុទ្ធសឹងតែជាបុរស អាចនឹងមិនឆ្លើយតបទៅនឹងតម្រូវការជាក់ស្តែង និងបញ្ហាប្រឈមរបស់ស្រ្តីឱ្យបានគ្រប់ជ្រុងជ្រោយនោះទេ។

ជាក់ស្ដែង លោកស្រី សិរីលក្ខណ៍ លើកឡើងថា មានស្រ្តីមួយចំនួនបានរង់ការបៀតបៀនផ្លូវភេទនៅនឹងកន្លែងការងារ ដោយសារចំនួនស្រ្តីបម្រើការងារជាមួយគ្នាមានមិនសមាមាត្រ ហើយពួកគេមានភាពអៀនខ្មាសក្នុងការនិយាយ ឬពុំអាចលើកយកការបៀតបៀននេះទៅកាន់ថ្នាក់ដឹកនាំដែលជាបុរសបាន។

លោកស្រីបន្តថា៖ «ការមើលឃើញពីទុក្ខលំបាកស្រ្តី គេសិក្សាមើលឃើញថាមានតែស្រ្តីខ្លួនឯងទេ ដឹងថាបញ្ហាអ្វីខ្លះ។បើស្រ្តីនៅកន្លែងធ្វើការមាន៥០ភាគរយចឹងសកម្មភាពនេះនឹងកាត់បន្ថយដោយសារមានចំនួនស្រ្តីច្រើន។គាត់(ស្រ្តី)អាចពិភាក្សានិងមិនមានរឿងនេះកើតឡើង។[…]សុខភាពស្រ្តី ស្រ្តីមិនអាចពិភាក្សាជាមួយបុរសទេ គាត់អាចពិភាក្សាជាមួយថ្នាក់ដឹកនាំស្រ្តីច្រើនជាង»។

លោកស្រី បន្តថា ការតែងតាំងមន្រ្តីនយោបាយភាគច្រើនជាបុរសនេះ អាចជារូបភាពមួយជំរុញឱ្យមានការបំបាក់ទឹកចិត្តក្មេងស្រីជំនាន់ក្រោយហើយក៏កាត់ផ្តាចឱកាសការងាររបស់ពួកគេ ពាក់ព័ន្ធនឹងវិស័យនយោបាយដែរ។

យ៉ាងណាក៏ដោយ មន្រ្តីអង្គការសង្គមស៊ីវិលរូបនេះ សង្ឃឹមថារដ្ឋាភិបាលថ្មីនឹងលើកកម្ពស់ការចូលរួមរបស់ស្រ្តីបន្ថែមទៀត ដោយការបង្កើនចំនួនស្រ្តីក្នុងមុខតំណែងដែលអាចមានការសម្រេចចិត្តទាំងនៅថ្នាក់ជាតិនិងថ្នាក់ក្រោមជាតិ ដើម្បីឱ្យការអនុវត្តគោលនយោបាយទាក់ទិននឹងស្រ្តីប្រកបដោយប្រសិទ្ធិភាព។

មិនខុសគ្នាទេ នាយិកាប្រតិបត្តិ នៃអង្គការបន្ទាយស្រី លោកស្រី ស្ដើង ភារ៉ុង ក៏ឯកភាពដែរថា អំពើហិង្សានិងការចាប់រំលោភស្រ្តីនៅតែបន្តកើតមាននៅតាមមូលដ្ឋានដែលទាមទារឱ្យរដ្ឋាភិបាលថ្មីមានការយកចិត្តទុកដាក់ និងរកដំណោះស្រាយ។

លោកស្រី ភារ៉ុង ជឿថា ប្រសិនបើរដ្ឋាភិបាលមានស្រ្តីជាមន្រ្តីជាន់ខ្ពស់កើនឡើង នោះពួកគេនឹងយល់ដឹងពីសុខទុក្ខចំពោះស្រ្តី បញ្ហាប្រឈម និងតម្រូវការដូចគ្នាបានច្រើនជាងបើធៀបទៅនឹងបុរស។

លោកស្រីបន្តថា៖«យើងឃើញថាផ្នត់គំនិតដាក់បន្ទុកថាបញ្ហារបស់ស្រ្តីនៅតែមាន មន្រ្តីមួយចំនួនថាជារឿងរបស់ស្រ្តីទុកឱ្យស្រ្តីដោះស្រាយ» ។

គេហទំព័រហ្វេសប៊ុកផេកផ្លូវការរបស់ លោក ហ៊ុន ម៉ាណែត ដែលបង្ហោះកាលពីថ្ងៃទី ២៣ ខែ សីហា ឆ្នាំ២០២៣ បានបង្ហាញពីបញ្ជីឈ្មោះមន្ត្រីនយោបាយក្នុងមុខតំណែងជារដ្ឋលេខាធិការ និងអនុរដ្ឋលេខាធិការនៅតាមក្រសួងនានារបស់រដ្ឋាភិបាលថ្មី បង្ហាញថា ស្ថាប័នទាំងនោះមានបុរសភាគច្រើនស្ថិតនៅក្នុងមុខតំណែងកំពូលៗ។

ប្រភពដដែលឱ្យដឹងថា នៅក្នុងចំណោមមន្រ្តីជាន់ខ្ពស់កំពូលៗទាំងនោះ គឺស្ត្រីមានប្រមាណ១៥ភាគរយ បើធៀបនឹងចំនួនបុរសដែលមានតួនាទី នៅតាមស្ថាប័នសម្រាប់រដ្ឋាភិបាលអាណត្តិថ្មីនេះ។

តាមគេហទំព័រហ្វេសប៊ុករបស់លោក ហ៊ុន ម៉ាណែត ដដែលក្នុងនោះសម្រាប់ក្រសួងការពារជាតិមានស្រ្តីប្រមាណ៤,៧ភាគរយ បើធៀបនឹងក្រសួង និងស្ថាប័នដទៃទៀត ក្រសួងការពារជាតិនេះ មានចំនួនស្រ្តីបម្រើការងារនៅទាបជាងគេនៅឡើយ។ក្រៅពីនេះ

គេហទំព័រកំណត់ត្រា ដែលចេញកាលពីពាក់កណ្តាលខែ សីហាឆ្នាំ២០២៣ រកឃើញថា គ្រប់បណ្ដាក្រសួង ចំនួនស្ត្រីស្ថិតនៅក្រោម២៥ភាគរយលើកលែងតែក្រសួងពីរដែលមានស្រ្តីច្រើនជាងគេសម្រាប់អាណត្តិទី៧នេះ រួមមានក្រសួងកិច្ចការនារី និងក្រសួងទំនាក់ទំនងជាមួយរដ្ឋសភា ព្រឹទ្ធសភា និងអធិការកិច្ច ។

ដោយឡែក ប្រធានអង្គភាព អ្នកនាំពាក្យរដ្ឋាភិបាលកម្ពុជា ប៉ែន បូណា មានប្រសាសន៍ថា កង្វះធនធានមនុស្សជាស្រ្តីទើបជាហេតុនាំឱ្យរដ្ឋាភិបាលពិបាកក្នុងការបង្កើនចំនួនស្រ្តីជាមន្រ្តីជាន់ខ្ពស់ ហើយរដ្ឋាភិបាលក៏កំពុងជំរុញឱ្យមានការពង្រឹងសមត្ថភាពចំពោះស្រ្តីបន្ថែមទៀតដែរ។

យ៉ាងណា លោក បូណា កត់សម្គាល់ថា បើទោះបីជាចំនួនស្រ្តីក្នុងវិស័យនយោបាយមានតិចក៏ដោយ ក៏មានស្រ្តីជាច្រើនបានចូលរួមនៅក្នុងវិស័យផ្សេងទៀតដូចជាវិស័យជំនួញនៅកម្ពុជាដែរ។

លោកលោកថា៖ «ខ្ញុំគិតថាបញ្ហាធំ គឺធនធានមនុស្សរបស់ស្រ្តី យើងត្រូវពិនិត្យដើម្បីឱ្យធនធានមនុស្សស្រ្តីសម្បូរបែប។ គាត់មានប្រជាប្រិយភាពក្នុងចំណោម[មនុស្ស]ទទួលកិច្ចការងារ[ទូ]ទៅ ខ្ញុំគិតថាចំនួនស្រ្តីនឹងឡើងជាងនេះ» ។

ប្រធានវិទ្យាស្ថានប្រជាធិបតេយ្យកម្ពុជា លោកបណ្ឌិត ប៉ា ចន្ទរឿន មានប្រសាសន៍ ប្រាប់គេហទំព័រ Newsroom Cambodia ថ្ងៃនេះថានេះជាការបានបរាជ័យរបស់រដ្ឋាភិបាលក្នុងការលើកកម្ពស់់ស្រ្តីឱ្យកាន់មុខតំណែងដែលអាចមានការសម្រេចចិត្តនៅក្នុងជួររដ្ឋាភិបាល។

លោកបន្តថាករណីនេះនឹងបណ្ដាលឱ្យគោលនយោបាយនានាលើកឡើងដោយរដ្ឋាភិបាលអាចមិនសូវឆ្លើយតបទៅនឹងបញ្ហាស្រ្តីនោះទេ ដោយសារគ្មានតំណាងរបស់ពួកគេ។

លោកបន្តថា៖ «ការបាត់បងឪកាសនេះ វាអាចប៉ះពាល់ទៅដល់ការបង្កើតគោលនយោបាយ ការសម្រេចចិត្ត និងការអនុវត្តគោលនយោបាយ។ វាអាចមិនសូវលើកកម្ពស់ឬក៏ឆ្លើយតបទៅនឹងតម្រូវការរបស់ស្រ្តីនៅក្នុងសង្គមដែលមានចំនួនច្រើនជាងបុរស ក្នុងប្រទេសកម្ពុជាយើងផងដែរ »។

ការវិភាគទិន្នន័យដែលចេញដោយ គេហទំព័រកំណត់ត្រា កាលពីខែសីហា ឆ្នាំ២០២៣ បង្ហាញថាក្រសួងកិច្ចការនារីមានមន្ត្រីជាន់ខ្ពស់៩៣ភាគរយគឺជាស្ត្រី។ប៉ុន្តែក្រសួងនេះទទួលបានថវិកាប្រចាំឆ្នាំកម្រិតទាបទីពីរ ដើម្បីដោះស្រាយបញ្ហានៃការផ្ដល់តម្លៃលើស្ត្រី។

ជាងនេះទៀត បើគេពិនិត្យពីតួនាទីស្រ្តីសម្រាប់ដំណែងដែលខ្ពស់បំផុត គឺឧបនាយករដ្ឋមន្រ្តី នៅក្នុងអាណត្តិទី៧នេះវិញ មិនមានស្រ្តីណាម្នាក់ត្រូវបានតែងតាំងនៅក្នុងមុខតំណែងកំពូលនេះទេ ស្របពេលដែលរដ្ឋមន្រ្តីប្រតិភូអមនាយករដ្ឋមន្រ្តីទាំង ២៩រូប គេសង្កេតឃើញមានតែស្រ្តីម្នាក់ទេ ត្រូវបានគេផ្តល់តួនាទី នៅក្នុងមុខតំណែងមួយនេះ។

បើតាមគេហទំពរកំណត់ត្រា ដដែលបង្ហាញថាសម្រាប់សមាជិកសភាចំនួន១២៥រូប មានតែ១៦នាក់ទេដែលជាស្ត្រី ឬស្មើ ១៣ភាគរយ នៅក្នុងអាណត្តិនេះ ខណៈដែលសមាជិកគណៈរដ្ឋមន្ត្រីទាំង៥៤រូប មានស្រ្តី៣នាក់ ឬស្មើប្រមាណ៥,៦ភាគរយ ជាស្រ្តីត្រូវបានគេផ្តល់មុខងារឱ្យ នៅក្នុងតួនាទីមួយនេះ៕

ព័ត៌មានពិស្ដារ៖ ពលរដ្ឋវ័យចំណាស់សុំទានតាមដងផ្លូវនៅភ្នំពេញទទូចឱ្យរដ្ឋាភិបាលផ្ដល់កិច្ចគាំពារសង្គម

សុត បាន (Soth Ban) — Wed, 06 Sep 2023 10:52:58 +0000

នៅជាប់នឹងរង្វង់មូលផ្លូវបែកជាប់បួនខាងកើតផ្សារអូរឫស្សី ជាញឹកញាប់គេសង្កេតឃើញមានឡានម៉ូតូ បើកបរយ៉ាងមមាញឹក ស្ទើរតែគ្មានផ្លូវសម្រាប់ដើរដោយថ្មើរជើងឡើយ។ កំឡុងពេលមនុស្សម្នាធ្វើដំណើរច្រើនកុះករនៅលើដងផ្លូវនៅក្បែរនោះ គេឃើញមានស្ត្រីម្នាក់ មានមាឌធំ សក់ស្កូវមួយៗ ហើយសាច់ឈាមស្លេកស្លាំង ពេលខ្លះឃើញអង្គុយ និងពេលខ្លះទៀតឃើញក្រោកឈរដើរទៅសុំលុយពីអ្នកដំណើរ។

ស្ត្រីម្នាក់នោះមានឈ្មោះថា នា ណាមេត មកពីខេត្តព្រៃវែង។ អ្នកស្រីបាននិយាយទាំងទឹកភ្នែកហូរថា លោកស្រីសម្រេចចិត្តមកទីនេះ ដើម្បីសុំទានគេ ដោយសង្ឃឹមថានឹងបានថវិកាខ្លះទិញបាយហូប ខណៈដែលអ្នកស្រីពុំមានមុខរបរ ហើយមានជំងឺឈឺសន្លាក់ ដើរច្រើនពុំកើត លើកអ្វីធ្ងន់ពុំបាននិងមានសភាពឆាប់ហត់ និងអស់កម្លាំង។ អ្នកស្រីថា បញ្ហានេះ ដោយសារតែអ្នកស្រីពុំសូវមានអាហារបរិភោគគ្រប់គ្រាន់ ហើយពេលខ្លះសុំលុយគេមិនបាន ក៏ដើររើសចំណីដែលគេបោះចោលនៅលើសំរាម យកមកបរិភោគគ្រាន់បញ្ឈប់ការស្រេកឃ្លានមួយគ្រា។

ស្ត្រីវ័យ៥៨ឆ្នាំរូបនេះ រៀបរាប់ទៀតថា ជាញឹកញាប់ អ្នកស្រីរស់នៅតាមសំយាបផ្ទះគេខ្លះ និងតាមរបងវត្តខ្លះ ព្រោះពុំមានទីលំនៅច្បាស់លាស់ហើយរាល់ថ្ងៃរស់នៅដោយពឹងលើការដើរសុំទានគេ នៅតាមដងផ្លូវក្នុងរាជធានីភ្នំពេញ ទោះស្ថិតក្រោមកម្ដៅថ្ងៃខ្លាំង និងដំណក់ទឹកភ្លៀងក៏ដោយ។ អ្នកស្រីមានកូនចំនួន ៥នាក់ ប៉ុន្តែកូនទាំងនោះបានបែកបាក់គ្នាអស់ ធ្វើឱ្យអ្នកស្រីរស់នៅតែម្នាក់ឯងតែលតោលគ្មានទីពឹង។

ស្របពេលដែលកំពុងមានជីវភាពក្រខ្សត់ អ្នកស្រី នា ណាមេត ទទូចឱ្យរដ្ឋាភិបាលជួយគិតគូរដល់ពួកគាត់ដែលគ្មានមុខរបរ តាមរយៈការផ្ដល់កិច្ចគាំពារសង្គមផ្សេងៗ ដូចជា ផ្ដល់ប័ណ្ណក្រីក្រ ទីលំនៅសមរម្យ និងផ្ដល់សេវាពិនិត្យសុខភាពដោយឥតគិតថ្លៃ។

អ្នកស្រីរៀបរាប់ទាំងទឹកភ្នែកថា៖ «សព្វថ្ងៃ ខ្ញុំមិនដឹងជាអ្វីទេដើម្បីចិញ្ចឹមជីវិត ក្រៅពីដើរសុំតាមដងផ្លូវ។ អ៊ុំពិបាកណាស់ក្មួយ រកល្ងាចខ្វះព្រឹករកព្រឹកខ្វះល្ងាច ហើយខ្លួនក៏ឈឺដើរពុំរួច មានតែប្រឹងសុំគេ។ ខ្ញុំសូមឱ្យរដ្ឋាភិបាលជួយពួកខ្ញុំផង ផ្ដល់ប័ណ្ណក្រីក្រ និងទីលំនៅសមរម្យនឹងគេផង»។

ស្ទើរតែគ្រប់កន្លែងនៅក្នុងរាជធានីភ្នំពេញ គេតែងសង្កេតឃើញមានកុមារ មនុស្សពេញវ័យ ស្ត្រីមានកូនខ្ចី អ្នកគ្មានកាយសម្បទាគ្រប់គ្រាន់ និងមនុស្សវ័យចំណាស់ជាដើម បានដើរសុំទាននៅតាមដងផ្លូវ តាមផ្សារ និងតាមភោជនីយដ្ឋានផ្សេងៗ។ អ្នកសុំទានទាំងនោះ ភាគច្រើនជាក្រុមមនុស្សដែលពុំមានទីលំនៅច្បាស់លាស់ ឬជាក្រុមអនាថាដែលសង្គមទុកចោល។

កំពុងអង្គុយបញ្ឈរជង្គង់ដោយដាក់ដៃពីលើ ក្នុងទឹកមុខស្រពាប់ស្រពោនផងនោះ លោក ពៅ ផល ជាអ្នកសុំទានម្នាក់ទៀត បាននិយាយថា លោកបានដើរសុំទានពីអ្នកដំណើរក្នុងរាជធានីភ្នំពេញនេះ អស់រយៈពេលជិត ២ឆ្នាំមកហើយ ដោយសារតែលោកមានវ័យចំណាស់ និងមានជំងឺប្រកាយ ដែលពុំអាចរកមុខរបរអ្វីផ្សេងក្រៅពីនេះ។

បុរសវ័យ៥០ឆ្នាំ ដែលមានស្រុកកំណើតនៅខេត្តស្វាយរៀងរូបនេះ លើកឡើងទៀតថា លោកមកអង្គុយសុំទានគេនៅរង្វង់មូលផ្លូវបែកជាបួន នៅមុខផ្សារថ្មី ចាប់ពីម៉ោង៧ព្រឹក រហូតដល់យប់ ដោយសារតែជីវភាពខ្វះខាត។ លោកបន្តថា ក្នុងមួយថ្ងៃ លោកទទួលបានលុយពីសប្បុរសជនដែលអាណិតរូបគាត់ បានចន្លោះពី ២ម៉ឺនរៀល(២០ ០០០រៀល) ទៅ ៣ម៉ឺនរៀល(៣០ ០០០រៀល) ហើយថវិកាដែលទទួលបាននោះ លោកបានយកទៅទិញបាយហូប និងចិញ្ចឹមម្ដាយឈឺ។

លោកបន្តថា ចាប់តាំងពីលោកដើរសុំទានអស់រយៈពេលជិត ២ឆ្នាំនេះ លោកត្រូវបានអាជ្ញាធរចាប់ខ្លួនបញ្ជូនមណ្ឌលព្រៃស្ពឺ ដែលជាមណ្ឌលសង្គមកិច្ចស្ថិតនៅខេត្តកណ្ដាល ចំនួន ២លើកមកហើយ ហើយក៏បានដោះលែងវិញ ក្រោយធ្វើកិច្ចសន្យា ហាមពួកគេមិនឱ្យដើរសុំទានទៀត។

ទោះយ៉ាងណា លោក ពៅ ផល ថារូបលោកពុំអាចបញ្ឈប់សកម្មភាពដើរសុំទាននេះបានទេ ព្រោះលោកពុំមានថវិកាទិញបាយហូប ខណៈរាល់ថ្ងៃ លោកដើរដេកតាមសំយាបផ្ទះគេនៅក្បែរៗផ្សារថ្មី។

បុរសសម្បុរខ្មៅស្រអែមរូបនេះ ស្នើអាជ្ញាធរពាក់ព័ន្ធ ជួយគិតគូរផ្តល់មុខរបរចិញ្ចឹមជីវិតដល់រូបលោក និងអ្នកមានជីវភាពខ្វះខាតផ្សេងទៀត ព្រមទាំងជួយព្យាបាលជំងឺដោយឥតគិតថ្លៃចំពោះពលរដ្ឋក្រីក្រដូចរូបលោកផងដែរ។

លោកលើកឡើងដោយសម្ដីមួយៗថា៖ «សព្វថ្ងៃមិនសូវហ៊ានដើរសុំគេ ផ្ដេសផ្ដាសទេ ខ្លាចអាជ្ញាធរគេចាប់បញ្ជូនទៅមណ្ឌលឃាំង។ តែធ្វើម៉េច បើមិនមានអីហូប បើមិនសុំគេមានតែដេកស្លាប់។ ខ្ញុំចង់បានឱ្យសម្ដេច ជួយខ្ញុំផង ជួយព្យាបាលជំងឺខ្ញុំ ដើម្បីអាចធ្វើការនឹងគេ បានលុយចិញ្ចឹមជីវិត»។

របាយការណ៍ចេញផ្សាយដោយកម្មវិធីអភិវឌ្ឍន៍សហប្រជាជាតិ (United Nations Development Programme) ហៅកាត់ថា អង្គការ UNDP និងអង្គការ OxfordPoverty andHuman Development Initiative ហៅកាត់ថា OPHI កាលពីថ្ងៃទី១១ ខែកក្កដា ឆ្នាំ២០២៣បង្ហាញថា ប្រជាពលរដ្ឋក្រីក្រនៅកម្ពុជាមានជាង ១៦ភាគរយ ឬគិតជាតួលេខមានប្រមាណជាង ២លាននាក់ ក្នុងចំណោមប្រជាជនសរុបជាង ១៦លាននាក់ ( ១៦,៨លាននាក់)។

កាលពីថ្ងៃទី០៧ ខែធ្នូ ឆ្នាំ២០២២ អង្គការលីកាដូ ចេញរបាយការណ៍រកឃើញថា មនុស្ស ២នាក់ បានស្លាប់បាត់បង់ជីវិត នៅពេលកំពុងឃុំខ្លួនដោយមិនត្រឹមត្រូវនៅមណ្ឌលសង្គមកិច្ចព្រៃស្ពឺរបស់រដ្ឋ ក្នុងខែសីហា ឆ្នាំ២០២២ ហើយមានមនុស្សជាង ១០នាក់ បានស្លាប់នៅក្នុងមណ្ឌល នៅចន្លោះខែកក្កដា និងខែសីហា ឆ្នាំ២០២២ ។

របាយការណ៍ដដែលបង្ហាញថា មនុស្សដែលត្រូវបានឃុំខ្លួននៅមណ្ឌលព្រៃស្ពឺ ភាគច្រើន គឺជាក្រុមមនុស្សដែលមិនត្រូវបានគេអើពើ ដូចជា ជនអនាថា អ្នកសុំទាន អ្នកប្រើប្រាស់គ្រឿងញៀន និងអ្នកប្រកបរបរផ្លូវភេទ ជាដើម ហើយពួកគេមិនត្រូវបានចោទប្រកាន់ពីបទល្មើសណាមួយទេ។

តែយ៉ាងណា អ្នកនាំពាក្យក្រសួងសង្គមកិច្ច អតីតជនយុទ្ធជន និងយុវនីតិសម្បទា លោក តូច ចាន់នី ប្រាប់Newsroom Cambodia យ៉ាងខ្លីថា ករណីនេះ អាជ្ញាធរពាក់ព័ន្ធបានដោះស្រាយរួចហើយ។ លោកបន្តថា មានតែមនុស្សតិចតូចប៉ុណ្ណោះ ដែលពួកគាត់ពុំព្រមទៅនៅមណ្ឌលសង្គមកិច្ចដែលអាជ្ញាធររៀបចំឱ្យ។

លោកមានប្រសាសន៍ថា៖ «បញ្ហា[ករណីពលរដ្ឋដើរសុំទាន]នេះ មកពីពួកគាត់មិនព្រមទៅនៅមណ្ឌលសង្គមកិច្ចដែលអាជ្ញាធររៀបចំឱ្យខ្លួនឯងទេ។ យើងពុំចង់ឱ្យមានករណីដើរសុំតាមទីសាធារណៈបែបនេះ វាអាក្រក់មើល»។

Newsroom Cambodia ពុំអាចសុំការបញ្ជាក់បន្ថែមពីអ្នកនាំពាក្យរូបនេះថាតើមកដល់ពេលនេះ មានមណ្ឌលសង្គមកិច្ចចំនួនប៉ុន្មាន និងមានចំនួនអ្នករស់នៅក្នុងមណ្ឌលទាំងនោះប៉ុន្មាននាក់នៅឡើយទេ ដោយលោកចុចបិទទូរស័ព្ទ។

ចំណែក អ្នកនាំពាក្យរដ្ឋាភិបាលថ្មី លោក ប៉ែន បូណា ពុំអាចទាក់ទង ដើម្បីបកស្រាយរឿងនេះបានទេនៅនៅថ្ងៃទី៣១ ខែសីហា ដោយទូរស័ព្ទចូលជាច្រើនលើក ពុំមានអ្នកទទួល។

ទោះយ៉ាងណា អ្នកនាំពាក្យគណបក្សប្រជាជនកម្ពុជា លោក សុខ ឥសាន លើកឡើងថា បញ្ហានេះ អាជ្ញាធរពាក់ព័ន្ធ រួមនិងក្រសួងសង្គមកិច្ច អតីតជនយុទ្ធជន និងយុវនីតិសម្បទា បានដោះស្រាយជាបណ្ដើរៗហើយ។ជាមួយគ្នានេះដែរ លោកថា គណបក្សប្រជាជនកម្ពុជា ដោយមានលោកហ៊ុន ម៉ាណែត ជានាយករដ្ឋមន្ត្រី ដឹកនាំរដ្ឋាភិបាលអាណត្តិទី៧នេះ ក៏នឹងបន្តប្រឹងប្រែងកាត់បន្ថយភាពក្រីក្ររបស់ពលរដ្ឋ ឱ្យមានជីវភាពប្រសើរ ជាពិសេសនៅតាមជនបទ។

លោកបន្តថា៖ «ក្មួយត្រូវដឹងថា សព្វថ្ងៃនេះក្រសួងគេបានរៀបចំហើយ លើពលរដ្ឋមួយចំនួន ដែលដើរសុំទានតាមទីសាធារណៈនោះ។ ប៉ុន្តែ បញ្ហានៅត្រង់មានក្រុមទុច្ចរិតមួយចំនួន វាខូច ដើរសុំអាណាធិបតេយ្យ បែរជាយកមុខរបរនេះជាអាជីព។ កន្លងទៅ អាជ្ញាធរគេបានរៀបចំឱ្យពួកគាត់នៅមណ្ឌលព្រៃស្ពឺ ហើយមានអាហារបរិភោគគ្រប់គ្រាន់ និងមានវគ្គបណ្ដុះបណ្ដាលជំនាញខ្លីផងដែរ»។

ចំណែកអ្នកឃ្លាំមើលសង្គមវិញ សង្កេតឃើញថា អាជ្ញាធរពាក់ព័ន្ធពុំបានគិតគូរ ក្នុងការផ្តល់កិច្ចគាំពារសង្គមមួយសមរម្យដល់ពួកគេឱ្យមានប្រសិទ្ធភាពនៅឡើយទេ។ អ្នកឃ្លាំមើលយល់ឃើញថា ដើម្បីដោះស្រាយបញ្ហានេះ អាជ្ញាធរគួរតែផ្ដល់ដីសម្បទានសង្គមកិច្ចមួយសមរម្យជូនពួកគេ ដើម្បីអាចសង់ទីលំនៅបាន ហើយរៀបចំវគ្គបណ្ដុះបណ្ដាលជំនាញណាមួយដែលពួកគាត់អាចរកចំណូលចិញ្ចឹមជីវិតបាន ដូចជា ជំនាញកសិកម្ម និងជំនាញផ្សេងៗ ជាដើម។

ជុំវិញរឿងនេះ ប្រធានមជ្ឈមណ្ឌលប្រជាពលរដ្ឋដើម្បីអភិវឌ្ឍន៍ និងសន្តិភាព លោក យ៉ង់ គិមអេង លើកឡើងថា អាជ្ញាធរពាក់ព័ន្ធគួរតែមានដំណោះស្រាយមួយសមរម្យសម្រាប់ប្រជាពលរដ្ឋក្រីក្រ និងគ្មានមុខរបរ។ លោកបន្តថា រដ្ឋពុំអាចប្រើប្រាស់អំណាចដើម្បីគាបសង្កត់ពួកគាត់ដោយពុំមានតម្លាភាព ឬយុត្តិធម៌នោះទេ ព្រោះថាបញ្ហានេះបើសិនជាអាជ្ញាធររដ្ឋពុំបានដោះស្រាយឱ្យត្រឹមត្រូវទេ ឬយកពួកគាត់ទុកចោល គឺស្មើនឹងការរំលោភសិទ្ធិមនុស្ស។

លោកលើកឡើងថា៖ «នៅក្នុងកតិកាសញ្ញា អនុសញ្ញាស្តីពីសិទ្ធិមនុស្សអីហ្នឹង សិទ្ធិរស់រៀនមានជីវិតទាំងនេះ គឺរដ្ឋជាអ្នកធានា។ អ៊ីចឹងចំពោះបញ្ហាអស់ហ្នឹង ការធានារបស់រដ្ឋ អាចគិតគូរតាមរយៈកិច្ចគាំពារសង្គមកិច្ច ជាពិសេសការធានាការហូបចុក និងការរស់នៅមានលំនៅឋានសមរម្យ»។

កាលពីថ្ងៃទី១៧ ខែវិច្ឆិកា ឆ្នាំ២០២១ ក្រសួងផែនការ បានចេញរបាយការណ៍មួយអំពីខ្សែបន្ទាត់ភាពក្រីក្រ និងអត្រាភាពក្រីក្រឆ្នាំ២០១៩-២០២០ ដោយរបាយការណ៍នោះ បង្ហាញថា ប្រជាពលរដ្ឋខ្មែរជាង ១៧ភាគរយ (១៧.៨%) នៅទូទាំងប្រទេស កំពុងរស់ក្រោមបន្ទាត់ភាពក្រីក្រ ស្របពេលពលរដ្ឋនៅតំបន់ជនបទមានអត្រាភាពក្រីក្រខ្ពស់ជាងគេ។

របាយការណ៍នេះ ស្រដៀងគ្នានឹងការវាយតម្លៃរបស់កម្មវិធីអភិវឌ្ឍរបស់អង្គការសហប្រជាជាតិ (UNDP) កាលពីខែតុលា ឆ្នាំ២០២០ ដែលថា វិបត្តិជំងឺកូវីដ-១៩ ធ្វើឱ្យអត្រាភាពក្រីក្រនៅកម្ពុជាកើនដល់ ១៧,៥៨ភាគរយ (១៧,៥៨%)។ តែយ៉ាងណា អត្រានៃភាពក្រីក្រ បានធ្លាក់ចុះ បើប្រៀបធៀបកាលពីឆ្នាំ២០១៨ ដែលអង្គការនេះបានរកឃើញថា ពលរដ្ឋខ្មែររហូតដល់ទៅ ៣៥ភាគរយ ឬ ៥,៦លាននាក់ កំពុងរស់នៅក្នុងស្ថានភាពក្រីក្រ៕

ព័ត៌មានពិស្តារ៖ ការផ្តល់សញ្ជាតិខ្មែរឱ្យជនបរទេសកំពុងក្លាយជាក្តីបារម្ភដល់ហានិភ័យសង្គម

សុត បាន (Soth Ban) — Tue, 22 Aug 2023 09:55:40 +0000

ការផ្តល់សញ្ជាតិខ្មែរឱ្យទៅជនបរទេស ចំពេលការសិក្សានានារកឃើញកម្ពុជានៅមានអំពើពុករលួយខ្ពស់ និងនីតិរដ្ឋទាបនៅឡើយ ជាផ្នែកមួយជំរុញឱ្យអ្នកឃ្លាំមើលបារម្ភដល់ហានិភ័យសង្គមទៅថ្ងៃអនាគត បើមេដឹកនាំខ្វះឆន្ទៈពង្រឹងប្រព័ន្ធនីតិរដ្ឋ ។

ក្តីបារម្ភ ក្រោយពីមានសេចក្តីរាយការណ៍នានា កាលពីសប្តាហ៍មុនថា អាជ្ញាធរសាំងហ្គាពួចាប់បានជនជាតិចិន៣នាក់ ចូលសញ្ជាតិខ្មែរ ក្នុងចំណោមឧក្រិដ្ឋជន១០នាក់ ពាក់ព័ន្ធនឹងបទឧក្រិដ្ឋលាងលុយកខ្វក់ឬលុយខុសច្បាប់ ខណៈឧកញ៉ាខ្លះ បានបង្ហោះលេខទូរសព្ទ ដើម្បីរត់ការចូលសញ្ជាតិខ្មែរ។

បន្ថែមពីនេះ ក្រោយពីសហរដ្ឋអាមេរិក ដាក់កម្ពុជាក្នុងបញ្ជីខ្មៅនៃអំពើជួញដូរមនុស្សឆ្លងដែន អំឡុងឆ្នាំ២០២២រួចមក ក្រសួងមហាផ្ទៃតាមរយៈ លោក ស ខេង បានប្រកាសពីវិធានការចុះបង្ក្រាបបាន បទឧក្រិដ្ឋគ្រឿងញៀន ការចាប់ជំរិត ជួញដូរអាវុធ និងបទឧក្រិដ្ឋឆរបោកតាមអនឡាញជាដើម ដែលភាគច្រើនជាប់ពាក់ព័ន្ធនិងជនជាតិចិន។

អ្នកសិក្សាផ្នែកច្បាប់ លោក វ៉ន ចាន់ឡូត និយាយថា និតីវិធីនៃការសម្រេចផ្តល់សញ្ជាតិខ្មែរឱ្យទៅជនណាម្នាក់ គេត្រូវពិនិត្យយ៉ាងហ្មត់ចត់ទៅលើបុគ្គលិកលក្ខណៈរបស់បុគ្គល តាមច្បាប់កម្ពុជា ដើម្បីកុំឱ្យឧក្រិដ្ឋជនប្រើប្រាស់ទឹកដីកម្ពុជាធ្វើជាជម្រកសុវត្ថិភាព ។

លោកបន្តថា៖«យើងចេះតែផ្តល់សញ្ជាតិដោយសំអាងថាអ្នកហ្នឹងមានលុយមកវិនិយោគអីជាដើម អាហ្នឹងអាចជាហានីភ័យនិងធ្វើឱ្យប៉ះពាល់ដល់មុខមាត់ប្រទេសជាតិដែរ»។

លោកគូសបញ្ជាក់ថា បើពិនិត្យទៅលើការវាយតម្លៃនានាពាក់ព័ន្ធនឹងកម្រិតអំពើពុករលួយ និងនីតិរដ្ឋទាបនៅកម្ពុជា លោកថា ការផ្តល់សញ្ជាតិខ្មែរឱ្យទោជនបរទេសបច្ចុប្បន្ន ជាចំនុចព្រួយបារម្ភពីហានីភ័យខ្លាំងទៅដល់សង្គម សម្រាប់អនាគតកម្ពុជា ប្រសិនបើរដ្ឋាភិបាលខ្វះឆន្ទៈទប់ស្កាត់អំពើពុករលួយ និងពង្រឹងនីតិរដ្ឋ។

បន្ថែមពីនេះលោកថា នៅកម្ពុជាបច្ចុប្បន្នជនជាតិចិន និងវៀតណាម ឈានមុខគេក្នុងការទទួលបានការផ្តល់សញ្ជាតិខ្មែរ បើធៀបនឹងជនជាតិដទៃទៀត ។

លោកថា៖«ខ្ញុំបារម្ភ[…]ពេលខ្លះយើងថែមទាំងឃើញអ្នកមានមុខមាត់នៅក្នុងសង្គមយើងផុសផ្សព្វផ្សាយអំពីការរត់ការ ដើម្បីទទួលបានសញ្ជាតិថែមទៀត។ រឿងសញ្ជាតិយើងនេះដូចជារឿងទិញលក់ដូរ ត្រី សាច់ជ្រូក សាច់គោហើយហ្នឹង»។

ច្បាប់ស្តីពីសញ្ជាតិ ឆ្នាំ១៩៩៦ ចែងថា ការទទួលបានសញ្ជាតិខ្មែរ អាចកើតឡើងបាន នៅក្នុងករណីការទទួលសញ្ជាតិខ្មែរពីកំណើត ការទទួលសញ្ជាតិខ្មែរតាមរយៈអាពាហ៍ពិពាហ៍ និង ការទទួលសញ្ជាតិខ្មែរតាមរយៈការសុំចូលសញ្ជាតិ (សញ្ជាតិតូបនីយកម្ម)។

នាយកទទួលបន្ទុកកិច្ចការទូទៅនៃអង្គការសិទ្ធិមនុស្សលីកាដូ លោក អំ សំអាត ចាត់ទុកការផ្តល់សញ្ជាតិឱ្យបរទេស តាមរយៈអ្នករត់ការបង់លុយ មិនអនុវត្តតាមច្បាប់ ហើយថាវាក៏ជាការរំលោភនូវសេចក្តីទុកចិត្តរបស់ច្បាប់កម្ពុជា។

មួយវិញទៀតលោកថា ការផ្តល់សញ្ជាតិតូបនីយកម្មមួយៗ ត្រូវមានការសិក្សាអំពីប្រវតិ្ត អំពីប្រភពចំណូឡឱ្យបានច្បាស់លាស់ មិនមែនត្រឹមតែថា ឱ្យតែគេមានលុយវិនិយោគ ឬក៏មានលុយជួយរដ្ឋាភិបាលអាចចូលសញ្ជាតិខ្មែរបានោះទេ។

លើសពីនេះ លោកថា ប្រសិនបើលុយទាំងអស់នោះ បានមកពីបទឧក្រិដ្ឋលាងលុយកង្វក់ ឬជួញដូរមនុស្ស ការផ្តល់សញ្ជាតិនឹងប៉ះពាល់ទៅដល់មុខមាត់ប្រទេសជាតិ និងបង្កហានិភ័យដល់សង្គមកម្ពុជា ។

លោកបន្តថា៖«កាលណាមិនអនុវត្តតាមល័ក្ខខណ្ឌនៃច្បាប់ផ្តល់សញ្ជាតិតូបនីយកម្មវាចូលរឿងអំពើមិនប្រក្រតីនៃការរត់ការ អំពើពុករលួយផ្សេងៗទៀតដែលវាធ្វើឱ្យប៉ះពាល់ទៅសង្គមជាតិ»។

បើតាមអ្នកឃ្លាំមើលការរំលោភសិទ្ធិមនុស្សរូបនេះ ដើម្បីទប់ស្កាត់គ្រោះថ្នាក់សង្គមតាមរយៈការផ្តល់សញ្ជាតិឱ្យទៅជនបរទេស មេដឹកនាំត្រូវទប់ស្កាត់អំពើពុករលួយ និងពង្រឹងប្រសិទ្ធភាពនៃការអនុវត្តច្បាប់។

ប្រធានក្រុមអង្គភាពអ្នកនាំពាក្យរដ្ឋាភិបាល លោក ផៃ ស៊ីផាន កាលពីម្សិលម៉ិញ សុំមិនធ្វើអត្ថាធិប្បាយជុំវិញរឿងនេះ ដោថាអស់សមត្ថកិច្ច ក្នុងការនិយាយជាមួយអ្នកសារព័ត៌មាន ហើយបានជំរុញឱ្យទាក់ទងលោក ប៉ែន ប៉ុនណា ដែល Newsroom Cambodia មិនអាចទាក់ទងបាន។

ចំណែក អគ្គនាយករងនៃអគ្គនាយកដ្ឋានអន្តោប្រវេសន៍ លោក កែវ វណ្ណថន មិនអាចទាក់ទងបាននៅថ្ងៃទី ២២ សីហានេះ ដោយទូរស័ទ្ទចូលជាច្រើនដងគ្មានអ្នកទទួល។

បើតាមរបាយការណ៍បូកសរុបលទ្ធផលការងាររបស់ក្រសួងមហាផ្ទៃ ចេញផ្សាយនៅថ្ងៃទី២២ ខែកម្ភៈ ឆ្នាំ២០២២ ចាប់ពីឆ្នាំ១៩៩៩ដល់ឆ្នាំ២០២២ ជនបរទេសសុំចូលសញ្ជាតិខ្មែរតាមរយៈសញ្ជាតូបនីយកម្មសរុបចំនួន ២៥២៨នាក់។ ជនបរទេសទាំងនោះមានសញ្ជាតិដើមចំនួន៥០សញ្ជាតិ។

ដោយឡែក របាយការណ៍របស់អគ្គនាយកដ្ឋានអន្តោប្រវេសន៍ចេញផ្សាយនៅថ្ងៃទី២២ ខែតុលា ឆ្នាំ២០២២ បញ្ជាក់ថា តាមប្រតិបត្តិការចុះត្រួតពិនិត្យជនបរទេសនៅទូទាំងប្រទេស មានជនបរទេសចំនួន ៣០.៨៣៤នាក់ ក្នុងនោះជនបរទេស ២.៤១៦នាក់ មកធ្វើការងារខុសច្បាប់គ្មានបណ្ណការងារនៅក្នុងប្រទេសកម្ពុជា។

ពាក់ព័ន្ធនឹងការវាយតម្លៃពីកម្រិតអំពើពុករលួយវិញ បាយការណ៍ថ្មីមួយរបស់អង្គការអន្តរជាតិឃ្លាំមើលអំពើពុករលួយសកល ចេញផ្សាយដើមឆ្នាំ២០២៣ បានរកឃើញថា ៥ឆ្នាំជាប់គ្នា កម្ពុជាជាប់ចំណាត់ថ្នាក់ជាប្រទេសមានអំពើពុករលួយអាក្រក់ជិតបាតតារាង បើទោះបីកម្ពុជា មានច្បាប់ប្រឆាំងអំពើពុករលួយសម្រាប់ទប់ស្កាត់ក្ដី។

ច្បាប់ស្តីពីការប្រឆាំងអំពើពុករលួយរបស់កម្ពុជាប្រកាសឱ្យប្រើនៅថ្ងៃទី១ ខែមេសា ឆ្នាំ២០១០ បញ្ជាក់ពីគោលបំណងលើកកម្ពស់ប្រសិទ្ធភាពនៃការដឹកនាំរដ្ឋច្រើនយ៉ាង។

ក្នុងនោះមានទាំងការ«ពង្រឹងអភិបាលកិច្ច និងនីតិរដ្ឋ នៅក្នុងការដឹកនាំ និង ការគ្រប់គ្រងរដ្ឋ ព្រមទាំងរក្សាភាពស្អាតស្អំ និងយុត្តិធម៌ជាមូលដ្ឋានចាំបាច់ ក្នុងការអភិវឌ្ឍសង្គមជាតិ »។

អ្នកសិក្សាផ្នែកច្បាប់ លោក វ៉ន ចាន់ឡូត ធ្លាប់និយាយថា បើយោងតាមរបាយការណ៍របស់អង្គការតម្លាភាពអន្តរជាតិ កម្ពុជាបានបន្តញាំញីដោយអំពើពុករលួយធ្ងន់ធ្ងរ និងធ្លាក់ចុះយ៉ាងគំហុកនូវប្រព័ន្ធពង្រឹងនីតិរដ្ឋ ដោយសារតែក្បាលម៉ាស៊ីនដឹកនាំរដ្ឋបច្ចុប្បន្ន បាត់បង់ប្រព័ន្ធត្រួតពិនិត្យអំណាច រវាងរដ្ឋសភា តុលាការ និងរដ្ឋាភិបាល។

ប៉ុន្តែលោកគិតថា កម្ពុជាអាចរើខ្លួនពីវិបត្តិនេះបាន បើរដ្ឋាភិបាលមានឆន្ទៈបង្ហាញនូវតម្លាភាព និងគណនេយ្យភាពក្នុងការដឹកនាំ រួមទាំងពង្រឹងប្រព័ន្ធនីតិរដ្ឋឡើងវិញ តាមរយៈបង្កើតឱ្យមានតុល្យភាពអំណាចរវាងរដ្ឋសភា តុលាការ និងរដ្ឋាភិបាល។

មួយវិញទៀតលោកថា បើរដ្ឋាភិបាលមានឆន្ទៈ ត្រូវបង្កើតឱ្យមានការចូលរួមពីគ្រប់ភាគីពាក់ព័ន្ធ រួមទាំងក្រុមអង្គការសង្គមស៊ីវិល ក្នុងការតាមដានការអនុវត្តច្បាប់ បង្កើតឱ្យមានប្រព័ន្ធសុវត្ថិភាព និងផ្តល់រង្វាន់លើកទឹកចិត្តសម្រាប់អ្នករាយការណ៍ ឬហ៊ានលាតត្រដាងពីអំពើពុករលួយ ដែលថា នេះជាការរួមចំណែកជំរុញឱ្យវិធានការទប់ស្កាត់អំពើពុករលួយដើរទៅមុខ។