យោងតាមសេចក្តីប្រកាសក្រសូងវប្បធម៏ និងវិចិត្រសិល្ប: ក្រសួងបានទំនាក់ទំនង និងសហកាជាមួយស្ថានទូតកម្ពុជាប្រចាំប្រទេសថៃដើម្បីចុះស្រាវជ្រាវការសាងសង់ប្រាសាទនេះ បន្ទាប់ពីមានប្រតិកម្មខ្លាំងពីសាធារណជនកម្ពុជាតាមបណ្តាញសង្គមថា ថៃអាចទទួលបានផលប្រយោជន៍ពីប្រាសាទនេះក្នុងវិស័យទេសចរណ៌របស់ខ្លួន។

ក្នងសេចក្តីប្រកាសដដែលខាងលើ បានរៀបរាប់ថា តាមរយ:ការចុះស្រាយជ្រាវរបស់ស្ថានទូតកម្ពុជា ប្រចាំនៅប្រទេសថៃ ខ្លួនបានប្រមូលព័ត៏មានជាបឋមមួយចំនូន រួមមានថាសំណង់ប្រាសាទនេះ ជាសំណង់មួយក្នុងចំណោមសំណង់ប្រាសាទថ្មដទៃៗមានភាពចម្រុះគ្នា ជាទីប្រតិស្ឋាននៃព្រះពុទ្ធរូបសម្រាប់បូជា ធ្វើពីថ្មភក់នៅផ្នែកក្រៅ និងចាក់បេតុងបង្កប់ដែកពីខាងក្នុង។

«តាមរយ:ការបំភ្លឺ និងបង្ហាញឯកសារ ប្លង់ សំណង់នានា ព្រះចៅអធិការវត្តបានបញ្ចាក់ថា ការសាងសង់ប្រាសាទនេះ មិនបានលូចចម្លងប្លង់ ឬសាងសង់តាមរចនាបថស្ថាបត្យកម្មដូចគ្នាទៅនឹងប្រាសាទអង្គរវត្ត ឬប្រាសាទបុរាណណាមួយនៅក្នុងប្រទេសកម្ពុជាឡើយ ពោលគឺសាងសង់តាមគំរូសប្លង់ដោយខ្លួនឯង និងរចនាទៅតាមស្ថាបត្យកម្មប្រាសាទមួយចំនួនដែលមានក្នុងតំបន់នោះ»។

ក្រសួងបានអះអាងថា តំណាងអ្នកសម្របសម្រួលនៃគម្រោងស្ថាបនាប្រាសាទ បានស្វាគមន៏ក្នុងការទទួលស្នើឱ្យមន្រ្តីជំនាញផ្នែកស្ថាបត្យកម្មកម្ពុជាចុះពិនិត្យដោយផ្ទាល់បានក្នុងករណីមានការមន្ទិលសង្ស័យ៕

ក្រសួងវប្បធម៌ និងវិចិត្រសិល្បៈ បានទាមទារតាមរយៈចេញសេចក្ដីជូនដំណឹងមួយនៅថ្ងៃទី១១ ខែមេសា
ឆ្នាំ២០២១ ឲ្យលោកម៉ាត ឡូវរី (Matt Loughrey) និងសារព័ត៌មាន Vice លុបចោលរូបភាពដែលគេបានបង្ហោះតាមរយៈគេហទំព័ររបស់ខ្លួន។

សារព័ត៌មាន VICE បាននិយាយក្នុងសេចក្តីថ្លែងការណ៌ថា «អត្ថបទនេះរួមបញ្ចូលទាំងរូបថតរបស់ជនរងគ្រោះក្នុងរបបខ្មែរក្រហមដែលមានការបន្ថែមលើសពីពណ៌។ អត្ថបទនេះមិនត្រូវតាមស្តងដាររបស់VICE ហើយត្រូវបានដកចេញ។ យើងសោកស្តាយចំពោះកំហុសហើយនឹងធ្វើការស៊ើបអង្កេតអំពីការបរាជ័យដែលនាំឲ្យអត្ថបទនេះផ្សាយ»។

ក្រសួងបាននិយាយថា ទង្វើនេះប៉ះពាល់យ៉ាងធ្ងន់ធ្ងរដល់សេចក្ដីថ្លៃថ្នូររបស់ជនរងគ្រោះ ហើយបំពានសិទ្ធិនៃការប្រើប្រាស់រូបរបស់សារមន្ទីរ ដែលបានយករូបថតទៅកែច្នៃជាពណ៍ធម្មជាតិ និងបានកែច្នៃឲ្យខុសពីស្ថានភាពជាក់ស្ដែងអំឡុងពេលដែលជនរងគ្រោះបានទទួលរងការឈឺចាប់ពីរបបខ្មែរក្រហម។

សេចក្ដីជូនដំណឹងដដែលក៏បានបន្តថា៖ «ក្រសួងសូមជម្រាបជូនសាធារណជនមេត្តាជ្រាបថា សារមន្ទីពុំដែលមានទំនាក់ទំនងជាផ្លូវការណាមួយជាមួយបុគ្គលខាងលើនេះទេ រាល់ការប្រើប្រាស់បណ្ណសារចេញពីសារមន្ទីរត្រូវគោរពតាមច្បាប់បណ្ណសារឆ្នាំ ២០០៥ និងគោលការណ៍នៃការប្រើប្រាស់បណ្ណសារសារមន្ទីរ»។

«ក្រសួងនឹងចាត់ការតាមច្បាប់ជាតិនិងអន្តរជាតិដែលមានជាធរមានក្នុងករណីបុគ្គលឈ្មោះ ម៉ាត
ឡូវរី (Matt Loughrey)មិនអនុវត្តតាមសេចក្ដីណែនាំខាងលើ»។

យោងតាមសេចក្ដីប្រកាសដែលបានបង្ហោះតាមផេកហ្វេសប៊ុកផ្លូវការរបស់យុវជនល្ខោនខោលកម្ពុជា នៅថ្ងៃទី១២ ខែមីនា ឆ្នាំ២០២១ ការផ្អាកនេះគឺដោយសារស្ថានភាពជាក់ស្ដែងបច្ចុប្បន្ននៃការីករាលដាលកូវីដ១៩ជាសហគមន៍ និងដើម្បីបង្ការការរីករាលដាលបន្ត និងកាត់បន្ថយការឆ្លងជាសកលដោយប្រការណាមួយ។

លោកខុន ច័ន្ទសិទ្ធិការ្យ ប្រធានក្រុមយុវជនល្ខោនខោលបាននិយាយថា រាត្រីល្ខោនខោលលើកទី២នេះ ប្រារព្ធឡើងដើម្បីចូលរួមផ្សព្វផ្សាយ និងអភិរក្សនូវទម្រង់ល្ខោនខោល ល្ខោនឬរបាំផ្សេងៗទៀតឱ្យកាន់តែទូលំទូលាយទៅកាន់ប្រជាពលរដ្ឋ ពិសេសអ្នករស់នៅតាមបណ្ដាខេត្ត។

ការរៀបចំនេះជាលើកទី១ ដែលក្រុមយុវជនល្ខោនខោលបានរៀបចំឡើងកន្លងទៅក្នុងឆ្នាំ២០២០ បានទាក់ទាញអ្នកទស្សនាប្រមាណ ២០០០នាក់៕

ពិការជើងឆ្វេងតាំងពីលោកអាយុ​ ៧ឆ្នាំ ដោយសារជាន់មីន លោកមុយ ស៊ឺ បានខិតខំធ្វើការយ៉ាងនឿយហត់ ដោយយ៉ាងហោចណាស់មានការងារយ៉ាងតិចពីរដែរដើម្បីជីវិត មួយអ្នកធ្វើវត្ថុអនុស្សាវរីយ៌ពីសំបកកង់រថយន្តចាស់ៗ និងមួយទៀត គឹជាគ្រូបង្វឹកក្រុមបាល់បោះជនពិការ នៅក្នុងក្រុងសៀមរាប។

អង្គុយជាមួយប្រពន្ធក្នុងផ្ទះក្នុងភូមិមណ្ឌល៣ លោកមុយ ស៊ឺ ហៅបែល ស្រអែមសម្បុរក្រហមសណ្តែកបាយ មាឌមាំ សក់ខ្មៅខ្លីរូបនេះ បានថ្លែងប្រាប់ Newsroom Cambodia​ នាពេលថ្មីៗនេះថា លោកបានចាប់ផ្តើមច្នៃសំបកកង់ទ្បាន ម៉ូតូ ជាកាបូបដាក់លុយ កាតាបស្ពាយ និងច្នៃជាវត្ថុផ្សេងៗទៀត បន្ទាប់ពីលោកបានបញ្ចប់ការសិក្សានៅសាកលវិទ្យាល័យភ្នំពេញក្នុងឆ្នាំ ២០០៨មកម៉្លេះ។

ដោយសារតែជីវិតរងសំពាធ និងបាក់ទឹកចិត្តជាខ្លាំងដោយពិការភាពតាំងពីកុមារ ហើយបើទោះបីជាបានខំតស៊ូរៀនសូត្រដល់ទៅពីរសាកលវិទ្យាល័យ គឺជំនាញគ្រប់គ្រង និងសេដ្ឋកិច្ចក៏ដោយ គាត់បានយល់ថាមិនត្រូវបានគេឱ្យតម្លៃ និងយល់ព្រមផ្តល់ឪកាសឱ្យធ្វើការ។

លោកមុយ ស៊ឺ បាននិយាយថា «គេមិនអាចទទួលយកមនុស្សពិការ ដោយសារយល់ឃើញថា ជនពិការមិនអាចបំពេញលទ្ធភាពធ្វើការឲ្យពួកគេបានពេញចិត្តតាមអ្វីដែលគេត្រូវការ»។

ដោយដកង្ហើមធំៗ និយាយទាំងទឹកមុខស្ងួត រួមជាមួយផ្ទៃមុខដ៏ក្រៀមក្រំ ក្នុងក្រខ្សែភ្នែកពោរពេញដោយភាពទុក្ខសោក លោកបាននិយាយថាឆ្អែតឆ្អន់នឹងការរើសអើង និងបំបាក់ផ្លូវសតិអារម្មណ៍ពីសង្គមមិនឱ្យតម្លៃជនពិការដូចរូបលោក  ដោយបានប្រៀបជីវិតទៅនឹងរបស់ដែលគេបោះចោលក្នុងធុងសំរាម លែងមាននរណាត្រូវការ។

«ប្រៀបដូចទៅនឹងជនពិការអញ្ចឹងណា ប្រៀបបានទៅនឹងជីវិតរបស់ខ្ញុំផ្ទាល់ ដែលខ្ញុំខំតស៊ូរៀនសូត្ររហូតទៅដល់មហាវិទ្យាល័យ រកការងារធ្វើគេមិនផ្តល់ឪកាសឱ្យ អញ្ចឹងបានន័យថា សង្គមមួយដែលទុកបងប្អូនជនពិការ មិនផ្តល់ឪកាសឱ្យដល់បងប្អូនជនពិការ ដូចចាត់ទុកទៅនឹងធុងសំរាមអញ្ចឹង យកទៅបោះចោលទុកឱ្យគាត់នៅឯកោ ដើម្បីកុំឱ្យគាត់ចូលរួមក្នុងសង្គម មិនផ្តល់ឪកាសឱ្យគាត់អញ្ចឹង»។

លោកបាននិយាយបានព្យាយាមដើរដាក់ពាក្យសុំធ្វើការងារស្ទើរគ្រប់ស្ថាប័ននៅខេត្តសៀមរាប អស់រយៈពេលបីខែ ប៉ុន្តែនៅតែមិនមានកន្លែងណាយល់ព្រមទទួលឱ្យធ្វើការ។ ដោយហេតុផលទាំងនេះហើយទើបលោកមានគំនិតចង់ទៅកែច្នៃនូវវត្ថុដែលគេបោះចោលទៅក្នុងធុងសំរាមយកមកប្រើប្រាស់ទ្បើងវិញ។

លោកបានធ្វើការចាប់ផ្តើមស្រាវជ្រាវតាមយូធូប ក្នុងការកែច្នៃសំបកកង់ទ្បានម៉ូតូចាស់ៗ ឬក្រដាសកាសែតមកច្នៃធ្វើជាថង់យួរ  ឬធ្វើជាអង្កាមទុកដោតធ្វើជាខ្សែក ខ្សែដៃជាដើម ដើម្បីជួយកាត់បន្ថយនូវផលប៉ះពាល់ដល់បរិស្ថាន។

លោកបាននិយាយថា «ខ្ញុំក៏បានមកកែច្នៃរបស់ដែលគេបោះបង់ចោល របស់ដែលគេបោះចូលក្នុងធុងសំរាម ប្រើភាសាដែលគ្មានបានការ អញ្ចឹងខ្ញុំយកមកកែច្នៃ ផ្សុះផ្សាប្រើប្រាស់ទ្បើងវិញបាន»។

ក្រៅពីការកែច្នៃសំបកកងទ្បានម៉ូតូធ្វើជាកាបូបលុយ ឬកាតាប លោកក៏អាចយកពោះវៀនកង់ទ្បានម៉ូតូយកមកធ្វើជាខ្សែក្រវ៉ាត់ ឬរបស់របរប្រើប្រាស់ជាប្រចាំបានទៀតផង។

លោកបានបន្ថែមថាដោយសារតែហាជំងឺកូវីដ ១៩ លោកមានគម្រោងលក់វត្ថុទាំងនេះតាមអនទ្បាញវិញនៅក្នុងឆ្នាំ២០២១នេះ។

លោកបានបញ្ជាក់ថា «កាលមានភ្ញៀវ រកបានម៉ាគួរសមដែរ មួយថ្ងៃរកបានមួយសមរម្យ ដល់ពេលអត់មានភ្ញៀវអីចឹង ទើបវាមានបញ្ហា ខ្ញុំលក់មិនសូវដាច់ ខ្ញុំធ្វើហើយស្តុកទុកៗ លក់អត់បាន ប៉ុន្តែខ្ញុំនៅតែមានគម្រោងថា នឹងបង្កើតលក់តាមអនទ្បាយដើម្បី អាចថាទោះបីជាមានកូវីដអញ្ចឹងទៅយើងនៅតែអាចលក់បាន»។

ទន្ទឹមនឹងការកែច្នៃសំបកកង់ទ្បានម៉ូតូ មិនទាន់ឱ្យជីវភាពរបស់លោកប្រសើរទេ ដូច្នេះសព្វថ្ងៃនេះលោកត្រូវរំពឹងទៅលើកែច្នៃលួស និងថ្មពណ៌ធ្វើជាគ្រឿងអលង្កាការ អនុស្សាវរីយ៍សម្រាប់លក់បន្ថែមទៀត ទើបអាចផ្គត់ផ្គងជីវភាពកាន់តែមានភាពប្រសើរជាងមុន។

លើសពីនេះ លោកមុយ ស៊ឺក៏បានយកបងប្អូនជនពិការមកបង្រៀនបណ្តុះបណ្តាលដល់មនុស្សចំនួន ៣៦នាក់ ទាំងប្រុស ទាំងស្រី ដោយបង្រៀនរយៈពេល ១ខែ ឬកន្លះខែ តាមអ្វីដែលពួកគាត់ចាប់បាន ហើយការបង្រៀននេះលោកក៏បានជួយផ្តល់ថវិកាបន្តិចបន្តួចផងដែរ ដើម្បីជួយសម្រួលដល់ការចិញ្ចឹមជីវិតរបស់បងប្អូនជនពិការ។  

លោកមុយ ស៊ឺក៏បានចូលរួមក្នុងការបង្កើតក្រុមបាល់បោះជនពិការផងដែរ កាលពីចុងឆ្នាំមុនដោយមានគោលបំណងឱ្យពួកគាត់ចូលរួមលេងកីឡាដើម្បីជីវិតមានសុខភាពល្អ និងឱកាសផ្សេងទៀតផងដែរ។

ក្នុងនោះផងដែរ បុរសពិការជើងរូបនេះថាការលក់ផលិតផលរបស់លោកគាត់ ភាគច្រើនមានការគាំទ្រពីភ្ញៀវបរទេស មិនមែនជាភ្ញៀវជាតិទេ ពីព្រោះភ្ញៀវជាតិ ដូចជាមានការរើសអើង ឬក៏មិនពេញចិត្ត ស្រលាញ់របស់ជនជាតិខ្លួនឯង៕

កម្មវិធី I AM A SINGER គឺជាកម្មវិធីប្រឡងចម្រៀងដ៏ល្បីនៅបរទេស ជាពិសេសនៅប្រទេសកូរ៉េខាងត្បូង និងប្រទេសចិន ហើយកម្មវិធី I AM A SINGER CAMBODIA បានចូលមកកម្ពុជាក្នុងឆ្នាំ២០១៦ ដោយមានតារាចម្រៀង ដួង វីរៈសិទ្ធ ជាម្ចាស់ពានរដូវកាលទី១។

កញ្ញា វី ឌីណែត ដែលជាកូនស្រីបង្កើតរបស់តារាចម្រៀងជើងចាស់ ហួ ឡាវី បាននិយាយតាមហ្វេសប៊ុកដូច្នេះថា​ «ជាដំបូងនាងខ្ញុំ និងលោកគ្រូ សូមអរគុណយ៉ាងខ្លាំងសំរាប់ការផ្ញើសារគាំទ្រពីសំណាក់បងប្អូន លោកតា លោកយាយ អ៊ុំ ពូ មីង ទូទាំងប្រទេស និងfansជាទីស្រលាញ់របស់នាងខ្ញុំទាំងអស់ដែលអាចធ្វើអោយក្ដីស្រម៉ៃរបស់នាងខ្ញុំក្លាយជាការពិត»។

កញ្ញា វី ឌីណែត បានបន្តថា «អ្វីដែលនាងខ្ញុំប៉ង អ្វីដែលនាងខ្ញុំខំព្យាយាមមកជាច្រើនសារហើយនោះ ពេលនេះក៏ទទួលបានហើយ នាងខ្ញុំពិតជារំភើបចិត្តខ្លាំងណាស់ នាងខ្ញុំនឹងព្យាយាមបន្តទៅមុខទៀតនឹងអ្វីថ្មីៗជូនដល់បងប្អូនទាំងអស់ទស្សនាជាបន្តបន្ទាប់»៕

ឈានដល់ក្នុងវ័យ៦៨​ឆ្នាំហើយ ​ក្នុងពេលបច្ចុប្បន្ននេះ ការរើសអើងនេះនៅតែមានបន្តមកលើ​អ្នកស្រលាញ់​ភេទ​ដូច​គ្នា លោកផេង សាញ់ ក៏បានច្នៃ​ធ្វើ​ក្រមាមាន​​ពណ៌​ជា​​ឥន្ទធនូ ដែលជាពណ៌តំណាងឱ្យភាពចម្រុះនៃអ្នកស្រលាញ់ភេទដូចគ្នា នៅជុំវិញពិភពលោក។

លោក​ បានមាន​​ប្រសាសន៍​ក្នុងកិច្ចសម្ភាសន៍ដូច្នេះថា៖ ​«​គោល​បំណង​ខ្ញុំ​នៃ​ការ​បង្កើត​ក្រមា​៦​ពណ៌​នេះ​ឡើង ​ដើមី្ប​បង្ហាញ​ថា​ក្រុម​មនុស្ស​ស្រលាញ់​ភេទ​ដូច​គ្នា ​ក៏​រស់​នៅ​ក្នុង​ភព​ផែនដី​នេះ​ដែរ ​យើង​គួរ​តែ​ផ្តល់​សិទ្ធិ​ និង​ឲ្យ​តម្លៃ​ឲ្យ​ដូច​អ្នក​ស្រលាញ់​ភេទ​ផ្ទុយ​គ្នា​»​។

តាំងតែវ័យកុមារមកម្ល៉េះ លោក ផេង សាញ់ តែងតែចូលចិត្តលេងល្បែងបែបក្មេងប្រុសៗ ស្លៀកពាក់បែបក្មេងប្រុស និងចូលចិត្តសាងភាពស្និទ្ធស្នាលជាមួយក្មេងស្រី។

លោកបានបន្ដទៀតថា នៅពេលរៀបការក្នុងសម័យសង្គមរាស្រ្តនិយម គ្រួសាររបស់លោក ពុំបានដឹងថាគាត់ជាបុគ្គលដែលស្រឡាញ់ភេទដូចគ្នានោះទេ ហើយការរៀបការនោះគឺដោយសារតែប្រពៃណីតម្រូវឲ្យគាត់មានគ្រួសារ បំពេញមុខមាត់ឲ្យគ្រួសារ ក្នុងនាមជាកូនស្រីនៅពេលនោះ។

អាពាហ៍ពិពាហ៍របស់លោកផេង សាញ់ និងស្វាមីគាត់ក៏បានឈានដល់ទីបញ្ចប់ ហើយពួកគាត់ក៏មានកូនមួយផងដែរ។

គាត់ក៏បានចាប់ផ្ដើមបង្ហាញទំនាក់ទំនងរបស់គាត់ជាមួយស្រីដូចគ្នា ទៅកាន់គ្រួសារ និងសង្គមបានដឹងនៅរវាងឆ្នាំ ១៩៨២ នៅពេលដែលគាត់មានអាយុប្រហែលជា៣០ឆ្នាំ ដែលពេលនោះគាត់ទទួលបាននូវការរើសអើងយ៉ាងខ្លាំងពីសំណាក់ក្រុមគ្រួសាររបស់គាត់ផងដែរ។

គាត់បានមានប្រសាសន៍ថា៖ ‌‌«ពេលនោះ ម៉ែឳ បងប្អូន អត់ថាជាប្ដីប្រពន្ធនឹងគ្នាទេ គេថាពួកម៉ាក ឯបងប្រុសវិញមិនមើលខ្ញុំផង»។

សព្វ​ថ្ងៃ​​រស់​នៅ​ក្នុង​ភូមិ​ព្រែក​បង្កង ​ឃុំ​ព្រែក​តា​កូវ ​ស្រុក​ខ្សាច់​កណ្តាល​ ខេត្ត​កណ្តាល​ លោកផេង សាញ់​ រស់នៅជាមួយកូនរបស់គាត់ បន្ទាប់ពីប្រពន្ធរបស់គាត់បានទទួលអនិច្ចកម្មកាលពីបីឆ្នាំមុន។

លោក ក៏​បាន​បង្កើត​មុខ​របរ​ត្បាញ​ក្រមា​ធម្មតានៅឆ្នាំ២០០៩​ ហើយបន្ទាប់​មក​បាន​ច្នៃ​មកជា​ក្រមា​៦​ពណ៌​ នៅ​ឆ្នាំ​២០១៧​។ ក្រមា​ទាំង​នោះ​ត្រូវ​បាន​ត្បាញ​ឡើង​ដោយ​អ្នក​ភូមិ​រស់​នៅ​ក្នុង​តំបន់​នោះ​។

​សកម្ម​ជន​ការ​ពារ​សិទ្ធិ​អ្នក​ស្រលាញ់​ភេទ​ដូច​គ្នា​បាននិយាយថា​ ស្ថាន​ភាព​នៃការ​ស្រលាញ់​ភេទ​ដូច​គ្នា​ ​មាន​ភាព​វិជ្ជ​មាន​ជា​ច្រើនក្នុង​រយៈ​ពេល​ចុង​ក្រោយនេះ ​ពីព្រោះអ្នកខ្លះ​កាន់​តែ​មាន​ភាព​ក្លាហាន​ក្នុង​ការ​បង្ហាញ​មុខជាសាធារណៈ និងមាន​ការ​គាំ​ទ្រ​ពី​គ្រួសារ ​ក៏​ដូច​ជា​សង្គម​ទាំង​មូលដែរ។

ការការពារ និងគាំពារពី​អង្គការ​ជាតិ ​និង​អន្តរ​ជាតិក៏ជាកត្តាចូលរួមចំណែកធ្វើឲ្យប្រសើរឡើងផងដែរ​។

សកម្ម​ជន​ការ​ពារ​សិទ្ធិ​អ្នក​ស្រលាញ់​ភេទ​ដូច​គ្នា លោក​គុយ ធីតា​ ដែលមានភេទតាមជីវសាស្រ្តជាស្រី អាយុ​ ២៩ឆ្នាំ បាននិយាយដូច្នេះថា៖ ​«​តែយ៉ាងណាក៏នៅតែ​​មាន​បញ្ហា​ប្រឈម​ជា​ច្រើន​ដែលអ្នក​ស្រលាញ់​ភេទ​ដូច​គ្នាជួបប្រទះ  និង​ត្រូវដោះ​ស្រាយដែរ»។​

​លោក គុយ ធីតា ​បានយល់ថា ​របរ​ត្បាញ​ក្រមា​ឥន្ទធនូនេះ ជា​មុខ​របរ​​ដែល​សុចរិត ហើយ ​ ​ផ្ដល់​​ការ​ងារ​ដល់​អ្នក​ស្រលាញ់​ភេទ​ដូចគ្នា​ដទៃ​ទៀតដែរ​។

​​លោក​បាន​បញ្ជាក់​ទៀត​ថា៖​ «​វា​មិន​ត្រឹម​តែ​ជួយ​ដល់​ការ​រក​ប្រាក់​ចំណូល ​និង​ជួយ​ឲ្យសេដ្ឋកិច្ច​មាន​ភាព​ប្រសើរ​ឡើង​ទេ ​ថែម​ទាំង​លើក​កម្ពស់​ដល់សិទ្ធិ​អ្នក​ស្រលាញ់​ភេទ​ដូចគ្នា​តាម​យៈ​ក្រមា​ឥន្ទធនូ​នេះ​ផង​ដែរ​»​។

អ្នកស្រី សុភ័ណ លីនណា អាយុ ២៧ ឆ្នាំ ជាអ្នកត្បាញក្រមាឥន្ទធនូម្នាក់ បានសម្ដែងនូវអារម្មណ៍សប្បាយរីករាយពេលដែលបានចូលរួមធ្វើក្រមាឥន្ទធនូនេះឡើង និងចង់ចូលរួមលើកកម្ពស់សិទ្ធិអ្នកស្រឡាញ់ភេទដូចគ្នា។

គាត់បាននិយាយថា៖ «ក្រមាឥន្ទធនូមើលទៅស្អាត​ ហើយសម្គាល់ពីក្ដីស្រឡាញ់នៃអ្នកស្រឡាញ់ភេទដូចគ្នា»។​

គាត់បានបន្ថែមថា​ ការត្បាញក្រមាឥន្ទធនូនេះ ពិតជាបានលើកកម្ពស់សិទ្ធិអ្នកស្រឡាញ់ភេទដូចគ្នា ហើយបើទោះបីជាគាត់មិនមែនជាអ្នកស្រឡាញ់ភេទដូចគ្នា និងមុខរបរនេះបានផ្ដល់កម្រៃតិចតួចសម្រាប់ផ្គត់ផ្គង់គ្រួសារគាត់ក៏ដោយ ក៏គាត់សប្បាយចិត្ត នឹងត្បាញក្រមាឥន្ទធនូនេះដែរ។

ក្រឡេកមកមើលមុខរបររបស់លោក ផេង សាញ់ វិញ គឺបាន​ជួប​បញ្ហា​ជា​ច្រើន ​ដូច​ជា​ភាព​រាំង​ស្ទះ​នៃ​ទី​ផ្សារ​ និង​ការ​លក់​ចេញ​ ដែលត្រូវលក់ឲ្យអស់ប្រមាណ ​២០០០​ក្រមា ​ទើប​អាច​​បាន​​ប្រាក់​ចំណេញ។ ​

ផល​វិបាក​ដ៏​ធំ​នោះ​ បើយោងតាមលោក ផេង សាញ់ គឺមកពីជំងឺកូវីត ​១៩ ដែល​បាន​ធ្វើ​ឲ្យ​អតិថិជន​សម្រេច​ចិត្ត​ផ្អាក​ការ​ទិញ​ក្រោយ​ពី​កម្ម៉ង់​ក្រមា ធ្វើ​ឲ្យគាត់​សល់​ជាង​១០០០​ក្រមាដែល​លក់​មិន​ចេញ​។​

លើសពី​នេះ​ លោកក៏បាន​លើកពី​ផល​វិបាក​មួយ​ចំនួន​ទៀត​ដូច​ជា​ខ្វះ​ខាត​ថវិកា​សម្រាប់​អ្នក​ត្បាញ​ ហើយ​មនុស្ស​ភាគ​ច្រើន​ឲ្យតម្លៃ​ ក្រមា​របស់​គាត់​ត្រឹមតែ ​១០០០​ ទៅ ​២០០០​រៀល​​ ដែលតាមពិត ​ក្រមា​មួយ​ត្រូវ​ចំណាយ​ពេល​យ៉ាង​តិច​២​ថ្ងៃ ​ក្នុង​ការ​ផលិត ​ថែម​ទាំង​ពិបាក​រក​អ្នក​ត្បាញ​ដោយ​សារ​ទទួល​បាន​កម្រៃ​ទាបទៀតផង​៕

On Thursday, the artists introduced their work for the upcoming showcase, which features creations made from recycled materials.

Leang Seckon, one of Cambodia’s leading artists, presented a 140-meter-long dragon made of household plastic waste.

“I used plastic in connection with nature — as in our everyday lives, when we live with both plastic and nature,” Seckon said.

He wants to promote a sense of responsibility toward nature, he said. “As an artist, I must work on in-depth projects that can foster the beauty of the environment.”

Cambodian-American artist Sopheap Pich, meanwhile, fashioned butterfly wings out of the drooping branches of a large derm chrey tree on the embassy’s compound.

Pich said that in other countries he had seen the branches of old trees propped up by supports; unlike in Cambodia, where, he said, such branches would be trimmed or cut off.

“In China and Japan, they will use a pedestal to support the branch; but this tradition I have never seen in Phnom Penh so far,” he said.

A row of bamboo sticks placed under branches transforms them into wing-like walls.

Members of the public who wish to view the artworks on days other than March 7 are required to make an appointment with the French Embassy.

Embassy press officer Tung Soklim said that if there was high demand, the exhibition would be opened to the public for a second day.

French Ambassador Eva Nguyen Binh said the inventive pieces had brought the trees in the embassy compound to life.

“These trees, through artistic proposals, become at the same time beings to which we pay tribute for their beauty and their fragility, refuges, witnesses of memory. They are like immobile terminals giving meaning to life,” Nguyen Binh said.

Next week’s exhibition — the embassy’s second Art in the Park event — features Ouk Chim Vichet, Gregory Gosselin, Riem Monisilong, Mak Remissa, Leang Seckon, Srey Bandaul, Meas Sokhorn, Sopheap Pich and Veasna Tith.

Correction: A previous version of this article incorrectly stated that an appointment was necessary to view the art on March 7. An appointment is required only to view the art on other days.

But there are a myriad of obstacles: Most of all, there is no film school in the country. Actors are plucked from the streets instead; production crews are assembled amid a scarcity of skilled talent — the industry lacks the capacity to carry out multiple major productions at the same time.

Hot Ravy, a freelance scriptwriter and director, has seen waves of filmmakers in the country rise up, and quickly dissolve: Most budding directors soon give up, and find more realistic jobs, he says.

“It’s very difficult looking for talent,” he says. “We mostly pick actors and actresses from the street.”

Sothea Ines, who began writing scripts in 2012, says Cambodian filmmakers must essentially fend entirely for themselves, including saving up from odd jobs to pursue a costly passion.

“It’s a really tough situation for upcoming, aspiring filmmakers because in Cambodia, we don’t even have a film school,” she says. There is “no funding, no support, no platform. So far, I’ve been making my short films using my own savings from doing jobs for others.”

The challenges, however, are ultimately worth it for Ines. “It’s always a great joy as a filmmaker to see stories that were only on paper and in my head come alive,” she says.

Ruth Sansitny, a lecturer at the Royal University of Phnom Penh’s department of media and communication and a freelance director, says the industry has a long way to go.

There has been some progress in the commercial film sector — mostly for producing advertisements — but it threatens to crowd out creative filmmaking, he says. “If commercial films become too dominant, the thoughts of society are limited to this very small goal; nothing new will be created emotionally or intellectually.”

But financial realities make it hard to pursue creative work. “The most common problem I face is when I work on commercials I have money but no time, and when I work on my own films I have time but no money,” he says.

“My goal is to ultimately be in the creative film industry, and it has been difficult over the years to find the right balance between having adequate money and doing what I really love.”

The difficulty is compounded for anyone who is trying to get established, he says.

“I think it’s really hard for young filmmakers just starting out to have the right balance between money and time because film is such an expensive medium.”

For Sansitny, however, the potential is clear.

“Our Cambodian cinema should have many directors telling diverse stories in a way that is distinctly Cambodian,” he says.

“That means in film, many different types of films being made, challenging us as viewers to confront our own biases and the problems of our society.”

Foreign productions are looking at Southeast Asia as a low-cost destination for shooting. “But currently we lack the skill and expertise to support having multiple big productions,” he says. “The creative film industry needs to develop new skilled directors to grow their personal voice, stories, and style.”

An Pagna, a drama professor and dean at the Royal University of Fine Arts, says establishing a film school has long been discussed, but it is too expensive an undertaking.

The university has had a director in charge of drama, dance and circus since 1990, and it already has some lecturers who can teach film, but to thrive it needs a dedicated department, he says. “We don’t have a film school because it would require a lot of money to establish it.”

He adds that the university already has trouble keeping both students and teachers focused on their lessons.

“Some teachers aren’t focused on their teaching during class. They just talk about their families’ stories or topics unrelated to the lesson. The students themselves often come to class late because they are busy with their work, and they are focused more on money than education,” Pagna says.

“Every year all the students graduate successfully whether or not they are weak or outstanding, so we only get quantity and no quality,” he says.

Ravy, the freelance scriptwriter, says that if the market could grow, filmmaking could become an important part of the country’s cultural fabric.

“It is related to the cultural traditions of the country; we make films to show ideas to people — our thinking behind what’s bad and good.”

For the Photo Phnom Penh festival, which opened on Thursday evening, Remissa is showcasing 10 self-portraits in oil, saying that painting was in fact his specialty at university. Even though he is now busy with his job as a photographer, he never forgot his painting.

“I really love painting. That’s the reason I attended the Royal University of Fine Arts,” he said.

Remissa was born on September 5, 1970. In 1995, he graduated with a degree in painting from the Royal University of Fine Arts.

The following year, he began working as a photojournalist for the French-language newspaper Cambodge Soir in Phnom Penh, and his work as a photographer has continued. He currently shoots for the European Pressphoto Agency.

Nevertheless, he always held onto a wish that he could hold a painting exhibition at least once in his life.

The 10 self-portraits at Photo Phnom Penh exhibit a variety of styles, from featuring bold, exuberant brushstrokes to more delicate scenes with his wife. He carries a camera in each.

A blurb accompanying one of the paintings describes it as a portrait “in which he appears tired, exhausted by the weight of the cameras, by the repetition, by a form of boredom, obviously.”

The festival’s art director, Christian Caujolle, said funding to continue the annual exhibition was currently in an uncertain state, and it was unclear whether Photo Phnom Penh could be held again next year.

However, Caujolle said he also had plans to open a new school for photography and video in Phnom Penh next year, and hoped the photo festival could continue as part of the school.

“The first year, we will collect 50 students and they can study for free for three years,” he said.

Photo Phnom Penh, which started in 2008, this year runs from October 24 to November 24, and is held at the Institut Francais, Java Café, Tor Tim Art Gallery, the Plantation Hotel, Futures Factory, Sra’Art Gallery and Bophana Center in Phnom Penh, and Batia Sarem Gallery in Siem Reap.

More than 40 artists are taking part, including Remissa, Khvay Samnang, Philong Sovan, Kim Hak, Isabel Muñoz and John Vink.