democracy – Newsroom Cambodia

Q&A ជាមួយលោកប៉ា ចាន់រឿន អំពីលទ្ធិប្រជាធិបតេយ្យនៅកម្ពុជា

ញឹក ឆន្នី (Nhoek Chhornny) — Sun, 05 Dec 2021 02:25:29 +0000

លោកប៉ា ចាន់រឿន ប្រធានវិទ្យាស្ថានប្រជាធិបតេយ្យកម្ពុជា បាននិយាយថាប្រជាធិបតេយ្យគឺជាប្រព័ន្ធ ឬក៏របបនយោបាយដែលផ្តល់សិទ្ធិអំណាចឱ្យប្រជាពលរដ្ឋជាធំមានអំណាចក្នុងដៃដើម្បីជ្រើសរើសតំណាងរបស់ខ្លួន ហើយលទ្ធិប្រជាធិបតេយ្យនេះក៏បានធ្វើឱ្យកម្ពុជាផ្លាស់ប្តូររបបនយោបាយសេដ្ឋកិច្ចផែនការមកជាសេដ្ឋកិច្ចទីផ្សារសេរី បើកឱកាសឱ្យប្រទេសអាចរកស៊ីជួញដូរជាមួយប្រទេសផ្សេងៗផងដែរ។

ក្នុងកិច្ចសម្ភាសន៍ជាសំណួរ ចំលើយ (Q&A) ជាមួយលោកញឹក ឆន្នី សិក្ខាកាមនៃ Newsroom Cambodia លោកប៉ា ចាន់រឿនបានបន្តថាស្ថានភាពប្រជាធិបតេយ្យបាន «ដាំក្បាលធ្លាក់ចុះគួរឱ្យព្រួយបារម្ភ» ក្នុងមួយរយៈពេលចុងក្រោយនេះ ជាពិសេសមកលើវិស័យសារព័ត៍មាន។

លោកញឹក ឆន្នី៖ ជម្រាបសួរលោក ប៉ា ចាន់រឿន

លោកប៉ា ចាន់រឿន៖ បាទ ជម្រាបសួរ

លោកញឹក ឆន្នី៖ ជាដំបូងខ្ញុំសុំសួរលោកថា តើអ្វីទៅជាប្រជាធិបតេយ្យ?

ប៉ា ចាន់រឿន៖ ប្រជាធិបតេយ្យវាមាននិយមន័យច្រើនប៉ុន្តែបើយើងនិយាយជារួមថា ប្រជាធិបតេយ្យហ្នឹងគឺសំដៅទៅលើប្រព័ន្ធ ឬក៏របបនយោបាយដែលផ្តល់សិទ្ធិអំណាចឱ្យប្រជាពលរដ្ឋជាធំអំណាចស្ថិតនៅក្នុងដៃរបស់ប្រជាពលរដ្ឋៗរួមគ្នាជ្រើសរើសតំណាងរបស់ខ្លួនទាំងតំណាងរាស្ត្រ និងតំណាងអ្នកដឹកនាំកំពូលដើម្បីយកមកធ្វើកិច្ចការងារចំពោះពួកគាត់ទាំងនៅក្នុងការសម្រេចចិត្តទាំងការអនុវត្ត និងការងារដទៃនៅក្នុងសង្គម យើងអាចសង្ខេបជារួមមកប្រជាធិបតេយ្យគឺជាប្រព័ន្ធនយោបាយដែលធ្វើដើម្បីប្រជាពលរដ្ឋ និងជារបបនយោបាយដែលមានអ្នកដឹកនាំដែលជ្រើសតាងដោយប្រជាពលរដ្ឋផ្តល់តែម្តង ។

លោក ញឹក ឆន្នី៖ តើប្រជាធិបតេយ្យចូលមកនៅក្នុងប្រទេសកម្ពុជាយើងតាំងពីពេលណា និងដោយរបៀបណាដែរ?

លោក ប៉ា ចាន់រឿន៖ ប្រសិនបើយើងក្រឡេកមើលប្រវត្តិសាស្ត្រតែបន្តិច ប្រជាធិបតេយ្យបានកកើតនៅក្នុងប្រទេសកម្ពុជាយើងនៅក្នុងទសវត្សឆ្នាំ១៩៤០ ជាពិសេសគឺតាមបញ្ញវ័ន្តខ្មែរនៅក្នុងប្រទេសបារាំងនៅពេលនោះសាធារណជនទទួលស្គាល់តាមរយៈព្រះអង្គម្ចាស់ស៊ីសុវត្ថិ យុទ្ធវង្ស ដែលលោកក៏បានបើកគណបក្សនៅក្នុងទសវត្ស ១៩៤០ គឺគណបក្សប្រជាធិបតេយ្យ ហើយក៏មានការរីកដុះដាល់ជាបន្តបន្ទាប់ជាហូហែរហូតដល់កម្ពុជាយើងទទួលបានឯករាជ្យពីប្រទេសបារាំង។

លទ្ធិប្រជាធិបតេយ្យក៏មានទម្រង់មានរូបភាពកាន់តែច្បាស់លាស់ និងមានការរីកចម្រើនជាបន្តបន្ទាប់រហូតដល់មានការធ្វើរដ្ឋប្រហារកាលដែលប្រទេសធ្លាក់ចូលនៅក្នុងសង្គ្រាមវៀតណាម អាមេរិក បានទាញទម្លាក់ខ្មែរយើងឱ្យធ្លាក់ក្នុងការអន្តរាយរហូតដល់មានសង្ក្រាមស៊ីវិល គឺការកើតឡើងនៃរបបខ្មែរក្រហម ឬរបប ប៉ុល ពត។

ប្រជាធិបតេយ្យទី២ គឺតាមរយៈកិច្ចព្រមព្រៀងទីក្រុងបារីស២៣ តុលា ឆ្នាំ១៩៩១ ដែលបានបញ្ចប់សង្គ្រាមនៅកម្ពុជានៅតែមួយទេដែលជាសង្គ្រាមរវាងខ្មែរ និងខ្មែរជាសង្គ្រាមខ្ចីដៃ ឬក៏ជាសង្គ្រាមអាយ៉ង របបបរទេសនៅស្រុកខ្មែរយើង ជាពិសេសគឺរវាងចិន និងវៀតណាមសព្វថ្ងៃ ហើយតាមរយៈកិច្ចព្រមព្រៀងទីក្រុងប៉ារីស ការរៀបចំបោះឆ្នោតដោយសេរីទូទៅនៅឆ្នាំ ១៩៩៣ បានបង្កើតជារដ្ឋធម្មនុញ្ញ ៩៣ រដ្ឋាភិបាលបានបង្កើតឱ្យព្រះរាជាណាចក្រទីពីរ ហើយក៏មានការវិវត្តិរហូតមកដល់សព្វថ្ងៃនេះ ។

លោកញឹក ឆន្នី៖ តើប្រជាធិបតេយ្យបានរួមចំណែកនៅក្នុងវឌ្ឍនភាពរបស់សង្គមកម្ពុជាដោយរបៀបណា?

លោក ប៉ា ចាន់រឿន៖ ជាការពិតប្រវត្តិសាស្ត្របានបង្ហាញឱ្យយើងឃើញហើយថាប្រទេសកម្ពុជាយើងឆ្លងកាត់ក៏ដូចជាសាកល្បងនៅនយោបាយជាច្រើន ហើយអតីតកាលក៏បានបង្ហាញយើងដែរការឆ្លងកាត់របបនយោបាយខ្លះធ្វើឱ្យប្រទេសជាតិធ្លាក់នៅក្នុងសង្គ្រាមភាពវឹកវរ រហូតដល់មានការកាប់សម្លាប់ជនជាតិឯង រាប់លាននាក់ ទន្ទឹមគ្នានេះដែរ យើងឃើញថាមានតែរបបនយោបាយបែបប្រជាធិបតេយ្យទេ ដែលបានធ្វើឱ្យខ្មែរយើងមានភាពសុខដុមរម្យនាមានសុខសន្តិភាពមានការអភិវឌ្ឍរីកចម្រើន។

អ្នកនយោបាយខ្មែរ អាចរៀនរស់ជាមួយគ្នានិយាយគ្នាអាចធ្វើការជាមួយគ្នាប្រកបទៅដោយសុខដុមរម្យនាទោះបីជាប្រព័ន្ធនយោបាយវាមានចំណុចខ្វះខាតខ្លះ ហើយភាពអសកម្មមួយចំនួនមាននៅក្នុងប្រជាធិបតេយ្យប៉ុន្តែវាគឺជាប្រព័ន្ធមួយដែលរបបនយោបាយ ដែលមានបញ្ហាតិចជាងគេហើយក៏ជាប្រព័ន្ធនយោបាយដែលអាចជួយផ្សះផ្សាដំបៅនយោបាយអរិភាពរបស់ខ្មែរយើងរវាងអ្នកនយោបាយ និងអ្នកនយោបាយនិងគាំទ្រនយោបាយផ្សេងគ្នា។

លទ្ធិប្រជាធិបតេយ្យបានធ្វើឲ្យកម្ពុជាយើងផ្លាស់ប្តូររបបនយោបាយសេដ្ឋកិច្ចផែនការមកជាសេដ្ឋកិច្ចទីផ្សារសេរី ដែលបានបើកឱកាសឲ្យប្រទេសកម្ពុជាអាចរកស៊ីជួញដូរជាមួយប្រទេសជិតខាង។

ប្រទេសមួយចំនួនទៀតនៅក្នុងពិភពលោកជាពិសេសសហភាពអឺរ៉ុប សហរដ្ឋអាមេរិកដែលជាទីផ្សារធំៗនៅក្នុងពិភពលោកដែលធ្វើឱ្យប្រជាពលរដ្ឋយើងទទួលបានចំណូល និងអត្ថប្រយោជន៍ជាច្រើនពីការអនុវត្តសេដ្ឋកិច្ចទីផ្សារ ជាលទ្ធផលស្រុកទេសយើង ៣០ឆ្នាំក្រោមព្រមព្រៀងទីក្រុងបារីស មានការបោះឆ្នោតឆ្នាំ ៩៣ដែលនាំមកនៅលទ្ធិប្រជាធិបតេយ្យឡើងវិញ។

លទ្ធិប្រជាធិបតេយ្យបានធ្វើឱ្យស្រុកយើងមានការរីកចម្រើនស្ទើរគ្រប់វិស័យទាំងរូបវន្ត និងទាំងស្មារតីនៅក្នុងសង្គមប្រជាជន យើងបានចាកផុតពីភាពក្រីក្រភាព សុខសន្តិភាព ចម្បាំងរាំងជលក៏កាត់បន្ថយទោះបីជាមានបញ្ហារង្គោះរង្គើរផ្នែកនយោបាយខ្លះក្តី ប៉ុន្តែស្ថិតនៅក្នុងស្ថានភាពមួយខ្មែរនៅអាចនិយាយបាននៅមានឱកាសនិយាយគ្នាកើតអាចរូបរួមគ្នាជាកម្លាំងនៅក្នុងការកសាងជាតិទៅមុខទៀតបាន។

លោកញឹក ឆន្នី៖ តើប្រជាធិបតេយ្យអាចជួយប្រជាពលរដ្ឋបានកម្រិតណាដែរ?

លោកប៉ា ចាន់រឿន៖ បើយើងមើលអំពីប្រជាពលរដ្ឋយើងឃើញថាប្រជាពលរដ្ឋខ្មែរឱ្យតម្លៃហើយទទួលស្គាល់អំពីសារសំខាន់នៃលទ្ធិប្រជាធិបតេយ្យទាំងផ្តល់ឱកាសឱ្យពួកគាត់មានឱកាសចូលរួមនៅក្នុងកិច្ចការងារសង្គមគ្រប់វិស័យនាំមកនៅសុខសន្តិភាព ដូច្នេះយើងឃើញថាប្រជាពលរបស់យើងប៉ែតសិបភាគរយឡើងបានចូលរួមបោះឆ្នោតដើម្បីសម្តែងនៅឆន្ទៈរបស់ពួកគាត់នៅក្នុងការជ្រើសរើសមេដឹកនាំ។

ប៉ុន្តែផ្ទុយទៅវិញដំណើរការប្រជាធិបតេយ្យរបស់យើងនៅក្នុងចរន្តនយោបាយជាពិសេសនៅក្រោយការរំលាយគណបក្សសង្គ្រោះជាតិដែលមានទំទាស់ខ្លាំងជាងគេតាងពីឆ្នាំ ២០១៧មក ដំណើរប្រជាប្រជាធិបតេយ្យនៅស្រុកយើងមានការថយចុះដែលសហគមន៍អន្តរជាតិជាច្រើនបានសំដែងនៅការព្រួយបារម្ភ មានទាំងការចេញសេចក្តីថ្លែងការទាំងរបាយការណ៍ ថ្លែងសារផ្ទាល់នៅក្នុងពិធីជាច្រើន។

ដូចជាថ្មីៗនេះកម្មវិធីគម្រប់ខួបទី ៣០ឆ្នាំនៃកិច្ចព្រមព្រៀងទីក្រុងប៉ារីសដែលសហគមអន្តរជាតិគេឱ្យឈ្មោះថាថ្ងៃកំណើតនៃរបបប្រជាធិបតេយ្យកម្ពុជា ហើយសហគមអន្តរជាតិជាច្រើនបានសម្តែងនៅការបារម្ភអំពីការរំលោភបំពានសិទ្ធិមនុស្ស និងការធ្លាក់ចុះនៃដំណើរប្រជាធិបតេយ្យនៅកម្ពុជាអាចប៉ះពាល់សុខសន្តិភាពនិងការវិវត្តិដែលកម្ពុជា និងភាគីដទៃទៀតដែលបានជួយប្រជាពលរដ្ឋខ្មែរយើងអភិវឌ្ឍស្រុកក្នុងរយៈពេលជាងម៉្ភៃឆ្នាំកន្លងមកនេះ។

លោកញឹម ឆន្នី៖ នៅប៉ុន្មានឆ្នាំខាងមុខទៀត តើប្រជាធិបតេយ្យនឹងមានការរីកចម្រើនហើយប្រជាពលរដ្ឋមានសិទ្ធិគ្រប់គ្រាន់ក្នុងនិយាយស្តីដែរ ឬទេ?

លោកប៉ា ចាន់រឿន៖ ស្ថានភាពប្រជាធិបតេយ្យនៅស្រុកយើង វាអាស្រ័យលើស្ថានភាពនយោបាយៗប្រេះឆាគ្នា ជំលោះគ្នាវាកាន់តែរីករាលដាលទៅដល់កម្រិតមួយកាន់តែធ្ងន់ធ្ងរ ស្ថានភាពប្រជាធិបតេយ្យយើងក៏ដាំក្បាលធ្លាក់ចុះគួរឱ្យព្រួយបារម្ភ នៅពេលដែលប្រជាធិបតេយ្យធ្លាក់ចុះ ការរឹតត្បិតផ្នែកសិទ្ធិសេរីភាព ជាពិសេសការសារព័ត៌មានក៏នឹងត្រូវរងសំពាធ ការគាបសង្កតទាំងអ្នកសារព័ត៌មាន ទាំងប្រជាពលរដ្ឋទូទៅនោះ ពិបាក ឬក៏អាចប្រឈមមុខការធ្វើទុកបុកម្នេញតាំងពីការសំឡុតគំរាម និងចាប់ដាក់គុក៕

Q & A ជាមួយលោកគង់ មូនីកា ប្រធានគណបក្សឆន្ទៈខ្មែរ អំពីយុវជន នយោបាយបច្ចុប្បន្ន និងប្រជាប្រិយភាពបក្សខ្លួន

សុត បាន (Soth Ban) — Mon, 01 Mar 2021 11:07:26 +0000

លោកគង់ មូនីកា ប្រធានគណៈបក្សឆន្ទៈខ្មែរ បានផ្តល់កិច្ចសម្ភាសន៌ដល់លោកសុត បាន ដែលជាសិក្ខាកាមសារព័ត៌មានមកពី Newsroom Cambodia ក្រោមប្រធានបទថាតើគណបក្សនយោបាយថ្មី អាចជាក្តីសង្ឃឹមរបស់ពលរដ្ឋ និងយុវជនដែរឬទេ។ កិច្ចសម្ភាសន៌ក៏ស្តីអំពីយុវជន នយោបាយបច្ចុប្បន្ន ប្រជាធិបតេយ្យ និងប្រជាប្រិយភាពគណបក្សរបស់គាត់ផងដែរ។

ខាងក្រោមនេះជា Q & A រវាងលោកគង់ មូនីកា និងលោកសុត បាន។

Q៖ តើបងយល់យ៉ាងណាចំពោះស្ថានភាពនយោបាយសព្វថ្ងៃ ដែលយើងមើលឃើញថាមានគណបក្សនយោបាយថ្មីៗជាច្រើនកំពុងតែកើតមានឡើងនៅក្នុងសង្គមប្រជាធិបតេយ្យយើង?

A៖ ការកកើតឡើង ឬដំណើរការនយោបាយនៅកម្ពុជា យើងឃើញហើយកន្លងមកមានគណបក្សនយោបាយច្រើនណាស់ មានទាំងគណបក្សហ៊្វុនស៊ិនប៉ិច គណបក្សផ្សេងៗជាច្រើនទៀតដែលបានដើរតួនាទីយ៉ាងសំខាន់ក្នុងចលនានយោបាយនៅកម្ពុជាហ្នឹង ជាពិសេសការលើកស្ទួយលទ្ធិប្រជាធិបតេយ្យនៅកម្ពុជា បន្ទាប់ពីមានកិច្ចព្រមព្រៀងទីក្រុងបារីសឆ្នាំ១៩៩១ ហើយនិងរដ្ឋធម្មនុញ្ញនៃព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជាយើងនៅឆ្នាំ១៩៩៣ ហើយជាបន្តបន្ទាប់មានការវិវត្តន៍នយោបាយរវាងអ្នកនយោបាយកាន់អំណាច និងអ្នកនយោបាយប្រឆាំង ឬក៏ដៃគូនយោបាយនៃគណបក្សនីមួយៗ តែងតែមានការប្រកួតប្រជែងគ្នាដើម្បីឈានទៅកាន់អំណាច។

ក៏ប៉ុន្តែយើងសង្កេតឃើញថា ការវិវត្តនយោបាយពីមួយនិតិកាល ទៅមួយនិតិកាលមានការផ្តាល់ប្តូរ រហូតមកដល់ឆ្នាំ២០១៣ និងឆ្នាំ២០១៧ចុងក្រោយនេះ ដែលមានការរំលាយគណបក្សប្រឆាំងដ៏ធំមួយដែលមានប្រជាពលរដ្ឋគាំទ្រជិតកន្លះលាននាក់ (កន្លះនគរ) ដែលចង់បង្ហាញថាស្ថានភាពនៃលទ្ធិប្រជាធិបតេយ្យនៅកម្ពុជានៅមានភាពផុយស្រួយនៅឡើយ។ ដូច្នេះបន្ទាប់ពីការរំលាយគណបក្សសង្គ្រោះជាតិ យើងឃើញមានគណបក្សច្រើនបានកកើតជាបន្តបន្ទាប់ រួមមានគណបក្សខ្ញុំដែរ គឺគណបក្សឆន្ទៈខ្មែរ ដែលយើងបានបង្កើតមុនការបោះឆ្នោតឆ្នាំ២០១៨ ពីរខែប៉ុណ្ណោះ។

ទី១ ក្នុងនាមយើងអ្នកនយោបាយស្រករក្រោយ ឬអ្នកនយោបាយវ័យក្មេង ដូចជារូបខ្ញុំឬក៏អ្នកនយោបាយផ្សេងៗទៀត ចង់ឲ្យមានការផ្លាស់ប្តូរមួយជាវិជ្ជមានបែបប្រជាធិបតេយ្យ។ ទី២ ប្រជាពលរដ្ឋនិងយុវជនតាមបណ្តាគ្រប់ខេត្តក៏ចង់ឃើញឲ្យមានការផ្លាស់ប្តូរវិជ្ជមាននៅកម្ពុជាដូចគ្នា។

Q៖ តើការបង្កើតគណបក្សនយោបាយថ្មីច្រើនអាចមានផលចំណេញអ្វីខ្លះដល់សង្គមជាតិ?

A៖ ខ្ញុំយល់ថាប្រទេសដែលប្រកាន់លទ្ធិប្រជាធិបតេយ្យ គួរគោពរសិទ្ធិ សេរីភាពនយោបាយ សេរីភាពមូលដ្ឋានផ្សេងៗដែលប្រជាពលរដ្ឋគ្រប់រូបមានចែងនៅក្នុងច្បាប់រដ្ឋធម្មនុញ្ញនៃព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា ពលរដ្ឋម្នាក់ៗមានសិទ្ធិក្នុងការធ្វើនយោបាយ ដូច្នេះសំខាន់ថាតើយើងអនុវត្តសិទ្ធិសេរីភាពនយោបាយយើងបានទូលំទូលាយកំរិតណា ហើយកន្លែងខ្លះទៀតយើងឃើញថា អ្វីដែលកម្ពុជាមានសព្វថ្ងៃគឺសិទ្ធិនយោបាយត្រូវបានរឹតត្បឹត សិទ្ធិមានចំពោះតែបុគ្គលកាន់អំណាច។ ដូច្នេះការបង្កើតគណបក្សច្រើនជាយុទ្ធសាស្រ្តនយោបាយមួយចំនួនដែរ ខ្ញុំគិតថាប្រជាពលរដ្ឋអាចដឹងថាគណបក្សនយោបាយថ្មីណាអាចជាក្តីសង្ឃឹមរបស់ពួកគាត់ និងអាចជួយគិតគូរពីផលប្រយោជន៍ពលរដ្ឋនិងប្រទេសជាតិ ដើម្បីធ្វើយ៉ាងណាឲ្យប្រទេសជាតិមានការអភិវឌ្ឍន៍និងសេចក្តីសុខ សន្តិភាព។

Q៖ ចំពោះការបោះឆ្នោតអាណត្តិក្រោយ តើគណៈបក្សឆន្ទៈខ្មែរ មានជំនឿក្នុងការដណ្តើមអាសនៈពីគណៈបក្សកាន់អំណាច ឬគណបក្សនយោបាយផ្សេងៗបានដែរឬទេ?

A៖ ជាការពិតគណបក្សឆន្ទៈខ្មែរ បើថ្វីត្បិតថាយើងទើបតែបង្កើតក្នុងរយៈពេលខ្លី ការបោះឆ្នោតកន្លងមកនៅឆ្នាំ២០១៨ យើងបានទទួលសម្លេងខ្ពស់ពីការគាំទ្រទូទាំងប្រទេស ជាង២.០០០.០០០(ពីរសែនសម្លេង)ដែរ ហើយឈរនៅក្នុងលំដាប់ទី៤ នៃគណបក្សទាំង២០ដែលបានចូលរួមក្នុងការបោះឆ្នោតឆ្នាំ២០១៨។

ដូច្នេះហើយយើងឃើញថាទាំងនេះជាមូលដ្ឋានគ្រឹះ ហើយជាសក្តានុពលដែលអាចឲ្យគណបក្សឆន្ទៈខ្មែរនៅតែបន្តខិតខំបន្ថែមទៀត ព្រោះកន្លងមកយើងមានពេលតិចតួចមែនទែនដែលបានបញ្ជ្រាបខ្លួនទៅដល់ប្រជាពលរដ្ឋនិងមជ្ឈដ្ឋានទូទៅឲ្យបានស្គាល់ ប៉ុន្តែឥឡូវនេះយើងមានពេល២ឆ្នាំជាងមកហើយ ដើម្បីអាចបញ្ជ្រាបខ្លួនបណ្តើរៗឲ្យប្រជាពលរដ្ឋបានស្គាល់ ហើយក្នុងការបោះឆ្នោតនៅឆ្នាំ២០២២ ដែលជាការបោះឆ្នោតថ្នាក់ក្រោមជាតិ ឬការបោះឆ្នោតក្រុមប្រឹក្សាឃុំសង្កាត់ ឆ្នាំ២០២៣ការបោះឆ្នោតជាតិ(តំណាងរាស្រ្ត) គណបក្សឆន្ទៈខ្មែរមានការជឿជាក់ថាយើងនឹងអាចទាក់ទាញការគាំទ្រពីប្រជាពលរដ្ឋកម្ពុជាបាន។

Q៖ តើគណបក្សនយោបាយគួរមានគោលដៅនិងចក្ខុវិស័យបែបណាក្នុងការជំរុញ និងលើកទឹកចិត្តយុវជនឲ្យចូលរួមចំណែកក្នុងការអភិវឌ្ឍន៍សង្គមជាតិ?

A៖ យើងឃើញថាកម្ពុជាមានយុវជនច្រើនជាង៧០ភាគរយក្រោមអាយុ៣៥ឆ្នាំ ប៉ុន្តែខ្ញុំឃើញថាការយកចិត្តទុកដាក់ ឬក៏ផ្តោតអារម្មណ៍ទៅលើវិស័យនយោបាយរបស់យុវជននៅមានកម្រិតនៅឡើយ ហើយយុវជនមួយចំនួនទៀតហាក់បីដូចជាមានការបែងចែកគ្នាទៅតាមទស្សនៈគំនិតរបស់ក្រុមគាត់ ដោយភាគច្រើនទាញយកតែគំនិតរបស់ខ្លួនថាត្រឹមត្រូវ ដោយមិនបានធ្វើការពិចារណាឲ្យបានទូលំទូលាយ ថាត្រូវមានការរួមគិត រួមគូរ រួមធ្វើទាំងអស់គ្នាដើម្បីផលប្រយោជន៍ប្រទេសជាតិយ៉ាងណានោះទេ។

ដូច្នេះហើយខ្ញុំយល់ឃើញថាបញ្ហាសង្គមជាតិសព្វថ្ងៃមិនសូវមានការលើកទឹកចិត្តទុកដាក់ពីថ្នាក់ដឹកនាំទៅដល់យុវជនប៉ុន្មាននោះទេ។ ដូច្នេះក្នុងនាមយើងជាគណបក្សនយោបាយថ្មីមានគោលនយោបាយលើកទឹកចិត្តយុវជនឲ្យមានការចូលរួមក្នុងវិស័យនយោបាយឲ្យកាន់តែច្រើន តាមរយៈការបង្កើតវគ្គបណ្តុះបណ្តាល ឬក៏មានការជួបជុំគ្នារបៀបជាតុកាហ្វេជជែកគ្នាអំពីស្ថានការណ៍នយោបាយសង្គម ស្ថានការណ៍នយោបាយពិភពលោក។

Q៖ តើពលរដ្ឋនិងយុវជនមានតួនាទីអ្វីខ្លះនៅក្នុងវិស័យនយោបាយ ហើយតើហេតុអ្វីពលរដ្ឋនិងយុវជនចំបាច់ចូលរួមចំណែកខ្វាយខ្វល់ និងតាមដានពីរឿងនយោបាយ?

A៖ ប្រជាពលរដ្ឋនិងយុវជនកម្ពុជាហាក់បីដូចជានៅឆ្ងាញពីវិស័យនយោបាយខ្លាំង ដោយសារការធុញទ្រាន់របស់គាត់ដែលឃើញអ្នកនយោបាយកន្លងមកតែងតែមានបញ្ហានិងគ្នាបង្ករបញ្ហាជម្លោះផ្នែកនយោបាយ ធ្វើឲ្យគាត់មានភាពតានតឹងនិងការលំបាកដោយស្ថានភាពនយោបាយទាំងអស់នេះ។

យើងធ្លាប់បានឃើញរូបភាពល្អកន្លងមកតាមរយៈវប្បធម៌សន្ទនាកាលពីឆ្នាំ២០១៤ រវាងថ្នាក់ដឹកនាំនិងគណបក្សប្រឆាំងដែលធ្វើឲ្យពលរដ្ឋនិងយុវជនសប្បាយសាទរ ដែលបានឃើញអ្នកនយោបាយចេះគោរពស្រឡាញ់ សាមគ្គីគ្នាដោយងាកមកគិតគូរពីផលប្រយោជន៍ប្រទេសជាតិ ប៉ុន្តែមិនយូរប៉ុន្មានស្ថានភាពនយោបាយត្រឡប់ទៅរកវិបត្តិផ្នែកនយោបាយម្តងទៀត។

ដូច្នេះហើយខ្ញុំគិតថាប្រជាពលរដ្ឋនិងយុវជនគួរតែចាប់ផ្តើមយកចិត្តទុកដាក់តាមដានលើវិស័យនយោបាយឲ្យបានដិតដល់ ហើយសម្លឹងមើលរកគណបក្សនយោបាយថ្មីៗដែលអាចចូលរួមចំណែកធ្វើជាតំណាងរបស់ខ្លួនដើម្បីតស៊ូមតិឬក៏ជួយពាំនាំសេចក្តីកង្វល់ឬបញ្ហាជីវភាពទាំងឡាយរបស់ប្រជាពលរដ្ឋឲ្យដល់រដ្ឋាភិបាលដើម្បីជួយធ្វើការដោះស្រាយបញ្ហា។ ដូច្នេះតួនាទីរបស់យុវជននិងពលរដ្ឋគឺមានសារៈសំខាន់យ៉ាងខ្លាំងនៅក្នុងសង្គមប្រជាធិបតេយ្យក្នុងការសម្រេចជោគវាសនាប្រទេសជាតិ ដូចបណ្តាប្រទេសលោកខាងលិចដែលគេឲ្យតម្លៃទៅលើលទ្ធិប្រជាធិបតេយ្យយ៉ាងពិតប្រាកដ។

Q៖ ជាចុងក្រោយ តើបងមានអ្វីចង់បន្ថែមទៀតទេ ពាក់ព័ន្ធនិងការបង្កើតគណៈបក្សនយោបាយថ្មីច្រើននៅកម្ពុជា ប្រសិនបើជាមានសូមអញ្ញើញបង។

A៖ ខ្ញុំយល់ឃើញថាការបង្កើតគណបក្សនយោបាយថ្មីៗភាគច្រើនកើតចេញពីអតីតគណបក្សប្រឆាំងគឺបក្សសង្គ្រោះជាតិ ហើយខ្ញុំយល់ថាប្រសិនបើយើងជាអ្នកប្រជាធិបតេយ្យពិតប្រាកដគួរតែរួមកម្លាំងប្រជាធិបតេយ្យឡើងវិញ ដោយរកឪកាសជួបគ្នារវាងអ្នកប្រជាធិបតេយ្យទាំងអស់ហ្នឹង ដែលមានប្រភពពីសង្គ្រោះជាតិដូចគ្នាឬក៏អ្នកប្រជាធិបតេយ្យមកពីគណបក្សផ្សេងៗទៀតក៏ដោយដែលមានគោលបំណងចង់ឲ្យមានការផ្លាស់ប្តូរជាវិជ្ជមាននៅកម្ពុជា ដើម្បីស្វែងរករូបមន្តកសាងលទ្ធិប្រជាធិបតេយ្យនៅកម្ពុជាឡើងវិញ៕