មានមុខរបរជាអ្នករត់ម៉ូតូកង់​ លោក ចាន់ ផាត ឱ្យដឹងថាលោ​កតែងតែឮសារនយោបាយ តាមរយៈឧបក​​រណ៍​​​បំពងសំឡេង នៅអំឡុងយុទ្ធនាការស្វែងរកសំឡេងឆ្នោត របស់គណបក្សនយោបាយ មានគណបក្សរា​​ជា​និយម ហ្វ៊ុនស៊ិនប៉ិច និងគណបក្សប្រជាជ​ន​កម្ពុជាជាដើម។ក៏ប៉ុន្តែ​លោ​កថា ការស្តាប់ម្តងម្កាល់របស់លោកនេះ ហាក់មិនបាន​​ស្តាប់​​ឱ្យបានចប់ចុងចប់ដើមទេ អំពីគោលនយោបាយរបស់គណបក្សទាំងនោះ ព្រោះ​​រវល់នឹងកិច្ចការប្រចាំថ្ងៃ ជាពិសេសរកចំណូលដើម្បីផ្គត់ផ្គង់គ្រួសារ។

លោកបន្តថា៖«អត់បានទៅស្តាប់ដែរ លឺសូរតែមួយប្រាវៗ ជិះកាត់ទៅឃើញៗ អត់បានឈប់ចាំមើលស្តាប់! មិនសូវចាំទេ! ​ចាំតែគេស្រែកឈ្នះៗ ឈ្នះ ។ពេលវេលាយើងរកស៊ី! យើងអត់បើយើងនៅរវល់តែចាំស្តាប់គេ ដាច់បាយ »។

ហាក់មិនខុសគ្នាទេ អ្នកប្រកបរបរលក់ភេសជ្ជៈតាមរ៉ឺម៉ក លោកស្រី ជិន សុខាន់ ថ្លែងថា​​រូបគេក៏មិន​​បាន​​ដឹង​ពី​​​សា​​ររប​ស់គណបក្សនយោបាយដែលត្រូវប្រកួតប្រជែងនាពេលដ៏ខ្លីខាងមុខនេះដែរទេ។

ស្ថិតក្នុងវ័យប្រមាណ ៤៦​ឆ្នាំរូ​​​ប លោកស្រី មានប្រសាសន៍ថាទៀតថា លោកស្រីហាក់មិនចង់ដឹងពីបញ្ហា​​ន​​យោ​​បា​​​យ​ប៉ុន្មានឡើយ ព្រោះត្រឹមអ្នករកស៊ីតូចតាចម្នាក់ មិនចាំបាច់ត្រូវគិតពីបញ្ហានយោបាយនេះទេ។

លោកស្រីបន្តថា៖«ខ្ញុំអត់ចង់ដឹងព្រោះខ្ញុំអ្នកលក់អ៊ឹចឹង ខ្ជិលចង់ដឹង។ ការពិតក៏ចង់គិតដែរ ប៉ុន្តែគ្រាន់ថាខ្ញុំ​​​គិ​ត​​​ក៏​​​គិតមិនចេញដែរ អ៊ឹចឹងខ្ញុំដឹងតែលក់ រកស៊ីចិញ្ចឹមឆ្នាំងបន្តិចៗ »។

ការបោះឆ្នោតសភាតំណាងរាស្រ្ត សម្រាប់នីតិកាលទី៧ ក្នុងឆ្នាំ២០២៣នេះ នឹងប្រព្រឹត្តទៅនៅថ្ងៃអាទិត្យទី ២៣ ខែ កក្កដា។គណបក្សនយោបាយចំនួន ២០ បានចុះឈ្មោះក្នុងបញ្ជីបោះឆ្នោត សម្រាប់អាណត្តិទី៧នេះ។ក៏ប៉ុន្តែ ស្ថាប័នជាតិរៀបចំការបោះឆ្នោត បានបដិសេធគណបក្ស២ ក្នុងនោះមានគណបក្សភ្លើងទៀន និងគណបក្សមហាសាមគ្គីជាតិខ្មែរ ក្រោមហេតុផលខុសនីតិវិធីរដ្ឋបាល។

សម្រាប់ យុវជន អ៊ុន ចិន្តា ដែលបានចូលរួមហែរក្បួនថ្ងៃបិទបញ្ច​ប់ នៃយុទ្ធ​នា​ការ​ឃោ​សនាស្វែងរកសំឡេងគាំទ្រ ជាមួយនិងគណបក្សកាន់អំណាច ឱ្យដឹងដែរថា លោកមិនបានដឹងទាល់​តែសោះពីគោលនយោ​បា​​យ​រប​ស់គណប​ក្សប្រ​ជា​​ជ​នក​ម្ពុជា ពោ​​លគឺចូ​ល​​រួ​​មដោយសារតែទទួលបានដំណឹងថាជាបក្សដែលផ្តល់ជូ​ន​​នូវ​​ស​ន្តិភាព។​​

ស្ថិតក្នុងវ័យ​​១​៨ឆ្នាំយុវជនរូបនេះ​ លើ​​ក​ឡើង​​ថា​​ ការ​​មិនបានដឹងពីសារនយោបាយ​បែបនេះអាចនឹង​ធ្វើឱ្យ​​លោ​​​​​​ក​​​​​ជួបផលវិ​​​បា​​កខ្លះដែរ ក្នុ​ង​​កា​រស​ម្រេ​​​​​ចចិត្ត​​ជ្រើ​ស​រើសគណបក្សដែលខ្លួនត្រូវបោះឆ្នោតឱ្យ។

លោកបន្តថា៖«ខ្ញុំដឹងតែសន្តិភាព! គេប្រាប់ថាសន្តិភាព »។

គណបក្សប្រជាជនកម្ពុជាតាមរយៈ លោកនាយករដ្ឋមន្រ្តី ហ៊ុន សែន កាលពីថ្ងៃបើកយុទ្ធនាការឃោ​សនា​​បោះ​​​​ឆ្នោ​ត​ថ្ងៃទី១ បានដាក់ចេញនូវគោលនយោបាយអាទិភាពចំនួន៦ចំណុច ដូចជានឹងផ្ដល់ការថែទាំសុខភាពដល់គ្រួសារងាយរងគ្រោះ និងបណ្ដុះបណ្ដាលជំនាញដោយឥតបង់ថ្លៃជាដើម ជាពិសេសនឹងពង្រាយមន្រ្តីកសិកម្មឱ្យបានគ្រប់ឃុំទាំងអស់នៅជនបទ។

ដោយឡែក គណបក្សខ្មែររួបរួមជាតិដែលមាន លោក ញឹក ប៊ុនឆៃ ជាប្រធានវិញ បានដាក់ចេញនូវគោលន​​យោ​​បាយអាទិភា​ពមួយចំនួនសម្រាប់ប្រកួតប្រជែង នៅក្នុងការបោះឆ្នោតនេះ។គេសង្កេតឃើញ គណបក្សដែល​​ធ្លាប់មានប្រវត្តិឈាមជ័រ កើតចេញពីរាជានិយមផង គោលនយោបាយដែលទំនងហាក់លេចធ្លោ ក្នុងចំ​​ណោ​​មកម្មវិធីនយោបាយផ្សេងទៀត គឺគណបក្សនឹងទម្លាក់ថវិកាដើម្បីអភិវឌ្ឍភូមិ ឃុំចំនួន៥០ម៉ឺនដុល្លារក្នុងមួយឆ្នាំ។

រីឯគណបក្សប្រជាធិយតេយ្យមូលដ្ឋានដែលមាន លោក យ៉េង វីរៈ ជាប្រធាន ក៏បាន​ដាក់ចេញ​គោល​នយោ​បាយ​ចំនួន១១ចំនុចដែរ ក្នុងនោះគណបក្សដែលបង្កើតឡើងចេញពីក្រុមអង្គការមិនមែនរដ្ឋាភិបាល បានជ្រើសរើសយកគោលនយោបាយជាអាទិភាព ក្នុងចំណោមក្មវិធីនយោបាយសំខាន់ៗដទៃតៀត គឺការកំ​​ណត់អាណត្តិសម្រាប់មុខតំណែងនាយ​ករដ្ឋ​​មន្ត្រី​​។

ជុំវិញករណីនេះ អ្នកស្រាវជ្រាវពីការអភិវឌ្ឍសង្គម លោកបណ្ឌិត​ មាស នី ចាត់ទុកថាការដែលព​​លរដ្ឋមិនបា​​នយល់​​ដឹងពីសកម្មភាពនយោបាយ អាចដោយសារតែពួកគេ​​មិនចង់ខ្វាយខ្វល់ពីបញ្ហា​​នយោ​បា​យ និងអាច​​មកពីអ្នកនយោ​បាយមិនសូវបានផ្សព្វផ្សា​យ កម្មវិធីនយោបាយឱ្យពលរដ្ឋបានដឹងពីគោល​ន​យោ​​បា​​យ។

លោកបន្តថា៖«ជាបញ្ហាមួយដែលវាមានប៉ះពាល់ដល់គុណភាពនៃលទ្ធផលការបោះឆ្នោត ដោយ​​សារទី​១ព​ល​រដ្ឋគាត់ទៅ​បោះ(ឆ្នោត)ដោយសារតែគេប្រាប់ឱ្យទៅបោះ ឬគាត់ធ្លាប់ទៅបោះ មិនមែនគាត់ស្រ​លាញ់​ទៅ​លើ​គោលនយោបាយរបស់គណបក្សនោះទេ ហើយទី២ជួនកាលវាអាចធ្វើអ្នកខ្លះគេមិនខ្វល់តែម្តង ដោ​យ​សារគេមិនដឹង ហើយគេមិនទៅក៏មិនបាន »។

ចំណែក លោក អំ សំអាត នាយកទទួលបន្ទុកកិច្ចការទូទៅ នៃអង្គការការពារសិទ្ធិមនុស្ស លីកាដូ​​(L​​ic​​a​​d​​h​​o​​) ចាត់ទុកថា ពល​រដ្ឋ​ម្នាក់ៗមានសិទ្ធិជ្រើសរើសគណបក្សនយោបាយដែលខ្លួនពេញចិត្ត។ក៏ប៉ុន្តែលោកថា​​កា​​​​រ​​​ដែ​​ល​​ម្ចា​ស់​​ឆ្នោតមិ​នបាន​យ​​ក​​ចិ​ត្ត​​​ទុក​ដាក់ និងគិតគូរពីគោលនយោបាយរបស់គណបក្សនីមួយៗ អាច​​​នឹ​ងបង្កផលប៉ះ​ពាល់​​ដល់​​ពួកគាត់​ដោយមិ​នដឹ​ង​​ខ្លួន ប្រសិនបើអ្នកជាប់ឆ្នោតអនុវត្តខុសពីការសន្យា។

លោកបន្តថា៖«បើសិនជាគាត់មិនបានឈ្វេងយល់ គឺគាត់អត់បានដឹងទេ អ៊ឹចឹងថ្ងៃក្រោយទៅ ទោះបីជាគ​ណ​​​​បក្សនយោបាយហ្នឹងគាត់ធ្វើអីក៏គាត់មិនបានដឹងថា គោលនយោបាយគណបក្សវាយ៉ាងម៉េច ហើយគ​ណ​​បក្សហ្នឹ​ងបានសន្យាយ៉ាងម៉េច គឺអត់បានដឹងទេ »។

បន្ថែមពីលើនេះ អ្នកការពារសិទ្ធិមនុស្សរូបនេះ បញ្ជាក់ទៀតថា ដើម្បីចៀសវាងការ​​អនុវត្តផ្ទុ​​យពីកា​​រសន្យា​​ពី​​សំ​​ណាក់គណបក្សនយោបាយដែលជាប់ឆ្នោត ពលរដ្ឋត្រូវតា​ម​ដា​ន​​សារនយោបាយ និងទង្វើរបស់អ្នក​​ន​​យោ​​​បាយ​​ឱ្យបានហ្ម​ត់​​ចត់​។

លោកបន្តថា៖«គាត់(ពលរដ្ឋ)ត្រូវតាមដានមើលទៅលើគោលនយោបាយ និងការសន្យារបស់គណ​បក្ស​ហ្នឹង ហើយទៅមើលលើលទ្ធភាពនៃទង្វើរបស់គណបក្សហ្នឹងថាតើគាត់អាចជឿទុកចិត្ត និងអាចគាំទ្រ​បាន​ទេ​។ ហើយបន្ទាប់គាត់ពីបោះឆ្នោតហើយ ក៏គាត់ត្រូវតែមានការតាមដានតទៅទៀត ថាគណបក្ស​ដែល​ជាប់​ឆ្នោ​ត​ហ្នឹងបានធ្វើតាមគោលនយោបាយឬទេ? ធ្វើតាមការសន្យាឬទេ »។

គេសង្កេតឃើញថា ការបោះឆ្នោតជ្រើសតាំងតំណាងរាស្រ្តសម្រាប់អាណត្តិទី៧នេះ សម្រាប់ថ្ងៃយុទ្ធនាកា​​​រ​​ឃោសនា ស្វែងរកសំឡេងគាំទ្រ ហាក់មានភាពស្ងប់ស្ងាត់ បើធៀបនឹងអាណត្តិមុនៗនៅតាមដងផ្លូវ។

នៅតាមមហាវិថីធំៗ នៅក្នុងទីក្រុងភ្នំពេញ យូរៗទើបគេឮសារនយោបាយរបស់គណបក្ស ដែលចូលរួម​​ប្រ​​​កួ​​តប្រជែងម្តង ជាពិសេសគណបក្សប្រជាជនកម្ពុជា តាមរយៈសំឡេងឧឃោសនសព្ទ។ក្រៅពីនេះ គណ​​ប​​​ក្សនយោបាយ ១៧ ផ្សេងទៀត ហាក់មិនសូវជាមានសកម្មភាពអ្វីទេ មានពេលខ្លះ គេមិនទាំងដឹងថា តើ​​សា​​​​​​រន​​យោ​​បាយរបស់គណបក្សទាំងនោះ ផ្តោតលើអ្វីខ្លះផង។

សម្រាប់ លោកបណ្ឌិត មាស នី អ្នកស្រាវជ្រាវការអភិវឌ្ឍន៍សង្គម យល់ឃើញថាដើម្បីអាចឱ្យ​​ពលរដ្ឋ​​ម្ចាស់​​ឆ្នោ​​ត ដឹងពីកម្មវិធីនយោបាយ របស់គណបក្សនីមួយៗ លុះត្រាតែរដ្ឋបើកទូលាយប្រព័ន្ធផ្សព្វផ្សាយ ឱ្យបា​​ន​​ស្មើ​ភាពគ្នា ទើបធានាបានថា ពលរដ្ឋទទួលបានដំណឹងគ្រប់គ្រាន់ ដែលអាចជាមធ្យោបាយ​​ជួយ​ឱ្យ​​ពួក​គេ​​ងា​​​យក្នុងការសម្រេចចិត្តជ្រើសរើស គណបក្សណាមួយដែលខ្លួនពេញចិត្ត ដោយពិតប្រាកដទៅបាន៕

កាលពីថ្ងៃទី ១៨ ខែ កក្កដា ឆ្នាំ២០២៣ លោក គង់ រ៉ៃយ៉ា សុំលាឈប់ពីសមាជិកគណបក្សប្រជាជនកម្ពុជាក្រោ​​យលោកបានចុះចូលកាលពី ខែមិថុនា។

លោក ឃួង ស្រេង អភិបាលនៃគណៈអភិបាលរាជធានីភ្នំពេញ និងជាប្រធានគណៈកម្មការ​​កណ្តាល​​គណ​​ប​ក្សប្រជាជនកម្ពុជា លើកឡើងថា លោកគោរពតាមការសម្រេចចិត្តរបស់សាមីខ្លួន ដោយសារប្រទេសកម្ពុជាប្រកាន់យករបបនយោបាយប្រជាធិបតេយ្យសេរីពហុបក្ស។ក្នុងន័យនេះ លោកថា ការចូលរួម ឬការចា​​ក​​ចេ​​ញរបស់ពលរដ្ឋទៅកាន់គណបក្សនយោបាយណាមួយ វាគឺជាដំណើរការធម្មតានៅក្នុងប្រទេសប្រជាធិបតេយ្យ។

លោកបន្តថា៖ «បើគេសូមហើយទោះយើងមិនអនុញ្ញាតក៏គេចេញដែរ។យើងមិនឃាំងគេ ឱ្យធ្វើការគាំទ្រគ​ណ​បក្សនយោបាយណាដែលគេមិនពេញចិត្តនោះទេ»។

នៅថ្ងៃទី ២១ ខែ កក្កដា នេះ លោក គង់ រ៉ៃយ៉ា ដែលកំពុងនិរទេសខ្លួនដោយសារបារម្ភពីសុវត្ថិភាពក្រោយចា​​កចេញពីបក្សកាន់អំណាច បានបដិសេធ ក្នុងការអត្ថាធិប្បាយជាមួយ Newsroom Cambodia ក្រោមហេ​​តុផលថា លោ​​កកំពុងជាប់មានធុរៈចាំបាច់។ប៉ុន្តែតាមរយៈបទសម្ភាសន៍ជាមួយវិទ្យុអាស៊ីសេរី កាលពីថ្ងៃពុធ លោក រ៉ៃយ៉ា ថ្លែងថា​ ការចុះចូលជាមួយគណបក្សកាន់អំណាច គឺដើម្បីការពារសុវត្ថិភាពផ្ទា​​ល់​​ខ្លួន។

ម្យ៉ាងវិញទៀត អ្វីដែលជំរុញឱ្យលោកត្រូវបង្ខំចិត្តចុះចូលនេះ ដោយសារមានសម្ពាធជុំវិញការបែកធ្លាយសារឆ្លើយឆ្លងគ្នាក្នុងតេឡេក្រាម(Telegram) រវាងលោក និងសមាជិកបក្សភ្លើងទៀនរាជធានីភ្នំពេញ ពាក់ព័ន្ធនឹងការត្រៀមបាតុកម្មប្រឆាំងនឹង គ.ជ.ប ដែលរារាំងមិនឱ្យគណបក្សភ្លើងទៀនចូលរួមការបោះឆ្នោតនៅអា​​ណ​​ត្តិទី៧នេះ។

លោកបន្តថា៖«ជាការពិត​​ណាស់​​គោ​​លបំ​​ណ​​ង​​ដែល​​ចូលដើម្បីសុវត្ថិភាពមិនមែនចូលបម្រើការងារឱ្យគ​​ណ​​បក្សប្រជាជនកម្ពុជានោះទេ» ។

ចំណែក លោក សុខ ឥសាន អ្នកនាំពាក្យគណបក្សប្រជាជនកម្ពុជា គូសវាសវាសនានយោបាយរបស់លោ​​ក រ៉ៃយ៉ា ថា បានស្លាប់បាត់រួចទៅហើយ ក្រោយបោះបង់ចោលគណបក្សកាន់អំណាច។លោក ជឿជាក់ថា ឥ​​រិយាបទនយោបាយងាករេឥតឈប់ឈររបស់លោក រ៉ៃយ៉ា នឹងគ្មានគណបក្សនយោបាយណាហ៊ានទទួ​​ល​​យកទៀតនោះឡើយ។

លោកបន្តថា៖ «អាហ្នឹងរឿងសិទ្ធិសេរីភាពរបស់គាត់ទេ បាច់យាយអីទេ​មនុស្សចឹង មនុស្សអត់មានជំហរច្បាស់​​លាស់បានការអី។ អាហ្នឹងគាត់សម្លាប់នយោបាយរបស់គាត់ដោយខ្លួនឯងតើ»។

ឆ្លើយ​​ត​​បទៅ​​​​នឹ​​ងការភៀ​​សខ្លួនរបស់លោក គង់ រ៉ៃយ៉ា ដែលចាកចេញពីកម្ពុជា ដើម្បីស្វែងរកសិទ្ធិ​​​ជ្រក​កោ​​ន​​នេះ ត្រូវបាន លោក ឥសាន ពេបជ្រាយថាវត្តមានរបស់អ្នកនយោបាយមិនប្រាកដនិយមរូបនេះ នៅក​​​ម្ពុ​ជា​​គ្មានផ្តល់ផលចំណេញអ្វីសម្រាប់កម្ពុជាឡើយ។

លោកបន្តថា៖«ទៅរឿងគាត់ ទៅចិត្តគាត់ សេរីភាពរបស់គាត់តើ ចង់ទៅណាទៅៗ។…មែនទែនទៅទោះគា​​ត់​នៅក៏នាំធ្ងន់ផែនដីស្រុកខ្មែរដែរ »។

បើទោះជាបែបណា លោក សុខ ឥសាន បានសារភាពថាកន្លងមកក៏ធ្លាប់មានសមាជិកគណបក្សប្រជាជនកម្ពុជា បាន​​​ចា​​ក​​ចេញពីក្នុងបក្សដែរ ប៉ុន្តែចំនួនមិនច្រើនប៉ុន្មានទេ។

​​ចំណែកលោក រ៉ុង ឈុន អនុប្រធានគណបក្សភ្លើងទៀន បដិសេធក្នុងការអត្ថាធិប្បាយជុំវិញការសុំលាឈប់របស់លោក រ៉ៃយ៉ា ដែលជាអតីតសកម្មជនបក្សនេះពីគណបក្សប្រជាជនកម្ពុជា។

លោកបន្តថា មកដល់ថ្ងៃនេះ លោក គង់ រ៉ៃយ៉ា មិនទាន់បង្ហាញសកម្មភាពណាមួយថានឹងវិលត្រលប់មករកគណបក្សភ្លើងទៀនវិញនោះទេ។បន្ថែមពីលើនេះ លោក អះអាងថា គណបក្សភ្លើងទៀននឹងពិចារណាតាមស្ថានភាពជាក់ស្ដែង ប្រសិនបើយុវជនរូបនេះសុំចូលរួមជាមួយគណបក្សភ្លើងទៀនសាជាថ្មី។

លោកបន្តថា៖ «ខ្ញុំអត់ធ្វើអត្ថាធិប្បាយអីទេ ទាក់ទងគង់ រ៉ៃយ៉ា» ។

នៅក្នុងថ្ងៃតែមួយនៃការចាកចេញពីគណបក្សប្រជាជនកម្ពុជា អតីតយុវជន​​ដែលជាប់ពន្ធនាគារ លោក គង់ រ៉ៃយា ក៏បានសុំលាលែងពីតួនាទីជាទីប្រឹក្សាក្រសួងអប់រំ យុវជន និងកីឡា ក្រោមហេតុផលគ្មាន​​សមត្ថភា​​​ព​បំ​ពេញការងារ។

មុនពេលចុះចូលជាមួយគណបក្សប្រជាជនកម្ពុជា លោក គង់ រ៉ៃយ៉ា គឺជាជំទប់ឃុំទី២កូតាមក​ពីគណបក្សភ្លើង​​ទៀន​ នៅឃុំស្ដៅ ស្រុកកងមាស ខេត្ដកំពង់ចាម។ក៏ប៉ុន្តែនៅក្នុងលិខិតលាឈប់ពីគណបក្សជំទាស់នេះ កាលណោះ គឺដោយសារកត្តាជីវភាព និង​​សុវត្ថិភាពផ្ទាល់​ខ្លួន​។

លោក គង់ រ៉ៃយ៉ា ក៏ធ្លាប់ជាអ្នករិះគន់រដ្ឋាភិបាលកម្ពុជាមួយរូប ដោយមិនសំចៃមាត់ នៅក្រោយ​​គណ​​ប​ក្ស​​ជំ​​ទា​ស់​ពីរ ប្រចាំបាច់បញ្ចូលគ្នាទៅជាគណបក្សសង្រ្គោះជាតិ ក្រោយឆ្នាំ២០១២។ អ្នកនយោបាយវ័យក្មេងរូបនេះ ក៏ធ្លាប់ត្រូវបានតុលាការផ្តន្ទាទោសពីបទញុះញង់នៅពេលរូបគេនៅជានិ​​ស្សិ​​​​​​​​តសាកលវិទ្យាល័យមួយ កាលពីឆ្នាំ ២០១៥ បន្ទាប់ពីលោក អំពាវនាវឱ្យមាន “បដិវត្តពណ៌” នៅ​​លើប​​ណ្តា​​​​​​​​​​​ញ​​សង្គមហ្វេសប៊ុក (Fa​​ce​book) មុនតុលាការដោះលែងវិញ នៅឆ្នាំ២០១៧។លោក គង់ រ៉ៃយ៉ា បាន​​ភៀ​​ស​​ខ្លួនទៅប្រទេសថៃមួយរយៈពេល ដើម្បី​​ស្វែ​​​​ងរកទីសុវត្ថិភាព ក្រោយពីតុលាការចោទប្រកាន់ កាលពីឆ្នាំ២​​០​​២​​០​​​ ពីប​​ទញុះញង់៕

​​ការអះ​អាងនេះ ​ក៏ចំ​​ពេលដៃ​គូប្រ​កួ​តដ៏មា​នសក្តានុ​ពល ​គឺលោក សម​ រង្ស៊ី​​  លោក កឹម ​​​សុខា និងគណប​ក្ស​​​ភ្លើងទៀន ត្រូវបានគេផាត់ចេញពីទីលានប្រកួត ក្រោមអំណាចតុលាការ ដែ​លការណ៍នេះ អ្នកឃ្លាំមើលគិតថា ​​គ​ណប​ក្ស​កាន់អំណា​​ច​នឹ​​ងឈ្នះឆ្នោ​ត ភ្លូ​កទឹក ភ្លូក​​ដី ​​តែឆន្ទៈដោះស្រាយបញ្ហាសង្គម មិនមានអ្វីប្រែប្រួលខ្លាំងទេបើធៀបនឹងអាណត្តិចាស់។

អ្នកនាំពាក្យ គ.ជ.ប.លោក ហង្ស ពុទ្ធា និយាយថា ២១ថ្ងៃកន្លងទៅនៃយុទ្ធនាការឃោសនារកសំឡេងឆ្នោត បាន​​ដំ​ណើ​​រការទៅដោយរ​លូន គ្មាន​ការគំរាមកំ​ហែងកើតឡើងគួរឱ្យកត់សម្គាល់នោះទេ ។

លោកថា៖«២១ថ្ងៃនៃការឃោសនាបោះឆ្នោត ទាំងការគាំទ្រគណបក្សនយោបាយចំពោះប្រជាពលរដ្ឋបានប្រ​​ព្រឹត្តិទៅដោយរលូន គ្មានអំពើហឹង្សា គំរាមកំហែង បង្ខិតបង្ខំ ឬក៏ទិញសន្លឹកឆ្នោតនោះទេ។ ទាំងសុវត្តិភា​ព និងសណ្តាប់ធ្នាប់ទូទៅមានភាពល្អប្រសើរ»។

ការបោះឆ្នោតជ្រើសតាំងតំណាងរាស្ត្រនីតិកាល៧នេះ គណទាំង១៨ មានពេល ២១ថ្ងៃ គឺចាប់ផ្តើមពីថ្ងៃទី១ ដល់ថ្ងៃទី២១ខែកក្កដា សម្រាប់ផ្សព្វផ្សាយពីគោលនយោបាយរបស់ខ្លួនទៅកាន់ម្ចាស់ឆ្នោត ដើម្បីទាក់ទាញ់សំឡេងឆ្នោត ហើយការបោះឆ្នោតនឹងប្រព្រឹត្តទៅ​នៅថ្ងៃអា​​ទិត្យទី២៣ខែកក្កដា ឆ្នាំ២០២៣ ត្រូវនឹងចុងសប្តាហ៍នេះ។

លោក សម រង្ស៊ី និងលោក​ កឹម សុខា ធ្លាប់រួមគ្មាបង្កើតគណបក្សសង្គ្រោះជាតិចូលរួមប្រកួតការបោះឆ្នោតឆ្នាំ២០១៣ និង២០១៧ ដណ្តើមបានអាសនៈប្រហាក់ប្រហែលនឹងបក្សកាន់អំណាចទាំងអាសនៈក្នុងសភា និងឃុំ សង្កាត់ ដែលអាសនៈក្នុងស​​ភាបាន៥៥ ទល់បក្សកាន់អំណាច៦៨ និអានឃុំ សង្កាត់បាន៥០០៧ ទល់នឹង៦៥០៣។

 តែបច្ចុប្បន្ន មេបក្សជំទាស់ទាំងពីរ កំពុ​ងជាប់បណ្តឹ​ង នៅតុលាការ និងបិទផ្លូវធ្វើនយោបាយ តាមបណ្តឹងរ​ប​ស់បក្សកាន់អំណាច។

ដោយឡែកគណបក្សភ្លើងទៀន ដែលមានលោក សម រង្ស៊ី ជាអតីតស្ថាបនិក ក៏ត្រូវបានបិទខ្ទប់ពីទីលានប្រ​កួ​តនយបាយនាអាណត្តិថ្មីនេះដែរ ក្រោយពីបក្សនេះ ទទួលបានសំឡេងឆ្នោតគាំទ្រជាង១លាន៦សែនសំ​ឡេ​ង អំឡុងនៃការបោះ​ឆ្នោ​តជ្រើសរើសក្រុមប្រឹក្សាឃុំ សង្កាត់ ឆ្នាំ២០២២។

អនុប្រធានគណបក្សភ្លើងទៀន លោក រ៉ុង ឈុន លើកឡើងថា គណបក្សរបស់លោក មិនបានផ្តោតការយកចិត្តទុកដាក់ចំពោះការឃោសនានិងការបោះឆ្នោតនាពេលខាងមុខនេះទេ ដោយមើលឃើញថា ទិដ្ឋភាពនេះបក្សកាន់អំណាចនៅតែឈ្នះឆ្នោតដដែល។

 សម្រាប់​ លោក រ៉ុង ឈុន ភាពក្លាហានក្នុងការតាំងចិត្តដើម្បីដោះស្រាយបញ្ហាសង្គម ដែលបានអូសបន្លាយច្រើនឆ្នាំ ដូចជាបញ្ហាជម្លោះដីធ្លី អំពើពុករលួយ ការបំផ្លាញធនធានធម្មជា​តិ​ជា​ដើម សម្រាប់បក្សជាប់ឆ្នោតអា​ណត្តិថ្មី នូវតែជាមន្ទិល។

 លោកថា៖«យើងឃើញជាច្រើនអាណត្តិមកហើយ ហើយរឿងកើតឡើងដដែលៗ ប៉ុន្តែអ្នកដែលដឹកនាំហ្នឹ​ង​ដដែលៗ ហើយដំណោះស្រាយហ្នឹងក៏មិនមានដំណោះស្រាយដែរ»។

អ្នកស្រាវជ្រាវពីការអភិវឌ្ឍសង្គមលោកបណ្ឌិត មាស នី និយាយថា ការឃោសនារកសំឡេងឆ្នោតអាណ​ត្តិទី​​នេះ មិនមានភាពអ៊ូអរនិងប្រកួតប្រជែងគ្នាច្រើនដូចអាណត្តិមុនៗនោះទេ ដោយថា មានតែគណបក្សកា​​ន់អំណាចប៉ុណ្ណោះដែលបានធ្វើយុទ្ធនាការយ៉ាងគគ្រឹកគគ្រេងអំឡុងពេលនេះ ក្នុងចំណោមគណបក្សចំនួន១៨ដែលចុះឈ្មោះចូលរួមប្រកួត។

 លោក សង្កេតឃើញថា បក្សក្រៅរដ្ឋាភិបាលចំនួន១៧ទៀត មិនសូវមានសកម្មភាពផ្សព្វផ្សាយពីគោលន​យោ​​​​បាយរបស់ខ្លួននោះទេ ពោលគឺត្រឹមតែសកម្មភាពតូចតាចប៉ុណ្ណោះ។

លោកថា៖«ការហែគណបក្សក្នុងពេល២១ថ្ងៃ[…]មិនមានភាពគគ្រឹ​​​កគគ្រេងអីដូចដែលយើងបានឃើញពីឆ្នាំ​មុ​នៗដែលយើងមានការប្រកួតប្រជែង ដែលមានមនុស្សឈរតាមផ្លូវអបអរសាទរពីគណបក្សរៀងខ្លួននី​មួ​​យៗមាន។ ប៉ុន្តែលើកនេះដូចជាអត់មាន អ្នកហែហ្នឹងគាត់ហែតែគ្នាគាត់»។

លោ​កគិតថា លទ្ធផលបោះឆ្នោតក្រោយថ្ងៃ២៣កក្កដា មិនមានអ្វីត្រូវស​ង្ស័​យនោះទេ គណបក្សប្រជាជនក​ម្ពុ​ជានឹងឈ្នះឆ្នោតភ្លូកទឹកភ្លូកដី ដោយសារតែគ្មានគូប្រជែងដែលមានសក្តានុពល​ ។

លោកថា៖«មកដល់ពេលនេះវាគ្មានអីដែលត្រូវយើងសង្ស័យទៀតទេ​ គឺអ្នកដែលឈ្នះឆ្នោតភ្លូកទឹកសភ្លូកដីគឺ​មានតែគណបក្សកាន់អំណាច[…]យើងដឹងហើយថានៅក្នុងការបោះឆ្នោតនៅក្នុងឆ្នាំ២០២៣នេះ គឺមិនមា​​ន​តួនាទីគណបក្សណាដែលមានឥទ្ធិលប្រកួតប្រជែងជាមួយគណបក្សកាន់អំណាចបានទេ​ក្រោយពីគ​​ណ​បក្សភ្លើងទៀនត្រូវបានគេហាមមិនឱ្យចូលរួមបោះឆ្នោត»។

ការបោះឆ្នោតជ្រើសតាំងតំណាងរាស្ត្រអាណត្តិថ្មី​ នីតិកាលទី៧ នឹងប្រព្រឹត្តទៅនៅថ្ងៃអាទិត្យ ទី២៣ខែកក្ក​ដា​​​ឆ្នាំ២០២៣នេះ ដែលមានគណបក្សចំនួន១៨ បានចុះឈ្មោះចូលរួមប្រកួន ក្នុងនោះមានគណបក្សប្រ​ជា​ជនកម្ពុជា គ​ណ​​​បក្សហ្វុនស៊ិនប៉ិច គណបក្សប្រជាធិបតេយ្យមូលដ្ឋាន និងគណបក្សខ្មែររួបរួមជាតិជាដើម។

គណៈកម្មាធិការជាតិរៀបចំការបោះឆ្នោត បានបដិសេធចំពោះការលើកឡើងរបស់អ្នក​​គាំទ្រគណ​​បក្ស​​ប្រ​​ជា​​​​​​​​ជ​​ន​​កម្ពុជាដោយចាត់ទុកថាការអះអាង​​​ដែលគំរាមទៅដល់អង្គបោះ​​ឆ្នោតអំពីគ្មានសុវត្ថិ​ភា​ព​​​​នៅពេល​បោះ​​​​​​​​ឆ្នោ​តនោះ គឺមិនមែនជាការពិតទេ ហើយក៏គ្មានចំណាត់ការណា​​មួយ ទៅតាមនីតិវិធី​​ច្បាប់ប្រ​​​ឆាំ​ងការ​​បង្ក​​ច​​ល​​នាដែលផ្ទុយពីច្បាប់បែបនេះដែរ។

ការច្រានចោលរបស់មន្រ្តីជាន់ខ្ពស់ នៃគណៈកម្មាធិការជាតិរៀបចំការបោះឆ្នោតនៅពេលនេះ នៅបន្ទាប់​​ពី​​លោក ខាន់ ចាន់សុផល ដែលគេស្គាល់ជាទូទៅថាជាអ្នកគាំទ្របក្សប្រជាជនកម្ពុជាដ៏ឆ្អិនឆ្អៅមួយរូប បានធ្វើ វី​​ដេអូ ឃ្លីបដែលមានប្រវែងជាង១១នាទី កាលពីថ្ងៃទី ២០ កក្កដា ឆ្នាំ២០២៣។តាមរយៈ វីដេអូ ឃ្លីប​​របស់​​ខ្លួន ស​​កម្ម​ជ​​​ន​​គណបក្សកាន់អំណាចរូបនេះ គំរាមថា អ្នកដែលគូសខ្វែងលើសន្លឹឆ្នោត ដែលនាំទៅដល់​​កា​​រ​​ខូ​ចប្រ​​យោ​​ជន៍ ចៀសមិនផុតនឹងទទួលទោសទៅតាមច្បាប់នោះឡើយ។

ឆ្លើយតប​ចំពោះការថ្លែងនេះ លោក ហង្ស ពុទ្ធា អ្នកនាំពាក្យស្ថាប័នជាតិរៀបចំការបោះឆ្នោត បានបដិ​​សេធ​​ថា គ.ជ.ប មិនបានរៀបចំការងារសម្ងាត់អ្វីទាំងអស់នៅអំឡុងពេលបោះឆ្នោត ដូចជាឧបករណ៍​​ផ្តិតមេដៃដើ​ម្បី​​​​​ទុក​​​ស្កែនក្រ​​យ៉ៅ​​ដៃ សម្រាប់ផ្ទៀងផ្ទាត់រកអ្នកដែលគូសខ្វែងលើសន្លឹកឆ្នោត។អ្នកនាំពាក្យរូបនេះ ចាត់​​ទុក​​ថា ការផ្សព្វផ្សាយដំណឹងបែបនេះ វាផ្ទុយនឹងនីតិវិធីរបស់ស្ថាប័នជាតិរៀបចំការបោះឆ្នោត ដែលធានា​​ទៅ​​ដ​​ល់​​​​​​​​កិច្ចការសម្ងាត់ ដូចមានចែងនៅក្នុងច្បាប់ស្តីពីការបោះឆ្នោតហើយ។

លោកបន្តថា«ខ្ញុំគ្រាន់តែបំភ្លឺថានៅក្នុងបន្ទប់សម្ងាត់មិនមានឧករណ៍អេឡិចត្រូនិចណាមួយមិនមានការឃ្លាំមើលការគូសសន្លឹកឆ្នោតរបស់ប្រជាពលរដ្ឋនោះទេ។ពាក្យថាបន្ទប់សម្ងាត់គឺជារឿងសម្ងាត់ហើយណាបាទ..[…]..ការលើកឡើងនេះគឺមិនត្រឹមត្រូវទៅតាមនីតិវិធីនៃការបោះឆ្នោតនោះទេ »។

បើទោះជាមានការអះអាងបែបនេះរបស់អ្នកគាំទ្រ គណបក្សប្រជាជនកម្ពុជា ចំពោះគណៈ​​​កម្មាធិ​ការ​​ជា​​តិ​​រៀ​បចំការបោះឆ្នោត បានបដិសេធថាខ្លួនមិនមានមធ្យោបាយ ដើម្បីដាក់ទោសទណ្ឌ​​ចំពោះ​​ការ​​ប​ង្កា​​ច់​​បង្កូច អំពីភាពស្អំស្អាតរបស់ គ.ជ.ប នេះទេ។បើតាមលោក ហង្ស ពុទ្ធា គណៈកម្មាធិការជាតិ​​រៀប​​ចំ​​កា​​រ​​បោះ​​ឆ្នោ​​ត អនុវត្តទៅបាន ដរាបណាមានពាក្យបណ្តឹង តែបើក្នុងករណីគ្មានបណ្តឹងតវ៉ា នោះការ​​លើក​​ឡើង​​របស់លោក ខាន់ ចាន់សុផល នេះគ្មានវិធីផ្សេងណាដែលអាចចាប់បង្ខំឱ្យអនុវត្តទោសបានទេ។

លោកបន្តថា«ទីមួយខ្ញុំអត់ទាន់បានឃើញជាក់ស្តែងយ៉ាងម៉េចនៅឡើយទេ។ប៉ុន្តែបើមានពាក្យបណ្តឹងទើបធ្វើការស្រាវជ្រាវ »។

តាមរយៈ វីដេអូ ឃ្លីប ដែល​ក្នុងដៃមានគំរូសន្លឹកឆ្នោតព្រាងមួយសន្លឹក អមដោយដៃស្តាំពាក់​​ស្រោមដៃ​​ពណ៌​​ស​ផង លោក ខាន់ ចា​​​ន់សុ​​ផ​​ល និយាយថា អ្នកដែលទៅឆ្នោតហើយបំ​​ផ្លាញសន្លឹកឆ្នោតដោ​​​យព្យាយា​មគូ​ស​​​​​ខ្វែង ប្រាកដណាស់នឹង​​នឹង​​ទទួលទោសតាមផ្លូវច្បាប់​​​​។ជា​​​អ្នកលេងបណ្តាញសង្គមដែលសកម្មម្នាក់ និង​​គាំ​ទ្រ​​បក្ស​​​ប្រ​​ជាជនកម្ពុជា​​ដែ​​​ល​​លេ​​ចធ្លោម្នាក់ផង លោ​​ក​អះ​​អាងថា ថ្វីបើការបោះឆ្នោតត្រូវចា​​ត់ទុកជាការ​​ស​​ម្ងាត់ ផ្ទុយទៅវិញបើអ្នក​​បោះ​ឆ្នោ​​ត​​គូ​​ស​​ខ្វែងលើសន្លឹកឆ្នោត គ.ជ.ប នៅតែអាច​​ដឹងថាអ្នក​​ណាគូស​​សន្លឹ​​ក​​ឆ្នោ​​​តខ្វែងបានដែរ។

បើតាមលោក ខាន់ ចាន់សុផល វិធីដែលគេអាចរកឃើញបានដោយងាយ គឺគេត្រូវ​​ផ្ទៀងផ្ទាត់​​ស្នា​មមេ​​​ដៃ​ដែ​​ល​ផ្តិត​​លើ​សន្លឹកប័ណ្ណ ជាមួយនឹងការស្កែនក្រយ៉ៅដៃនៅលើសន្លឹកឆ្នោតដែលគូសខ្វែងចោលនោះ។

លោកបន្តថា«នៅកន្លែងហ្នឹងគេបត់សន្លឹកឆ្នោតឱ្យយើងដោយសម្ងាត់ តែបើអ្នកឯងគូសខ្វែង​​ចោលមិនមែ​​ន​​ជាសម្ងាត់ទេ គឺគេនឹងយកសន្លឹកឆ្នោតដែលអ្នកឯងគូសហ្នឹង លុះត្រាតែអ្នកឯងពាក់ស្រោមដៃ ទើបគេរកក្រ​​យ៉ៅ​​​ដៃអ្នកឯងអត់ឃើញ។តែបើក្នុងករណីអ្នកឯងទៅគឺទៅបោះឆ្នោតគជប កន្លែងគណៈកម្មាធិកា​​រជាតិ​​រៀ​​ប​​​​​ចំការ​​បោះ​​ឆ្នោ​ត​​បត់​​ឱ្យហើយ គេឱ្យផ្តិតមេដៃ ផ្តិតមេដៃទទួល​​ស្គាល់សន្លឹកប័ណ្ណបោះឆ្នោត បោះលើហ្នឹង​​។​​ហើ​​យបងប្អូនដឹងទេ បើបងប្អូនគូសខ្វែងចោលអញ្ចឹងស្នាមមេ​​ដៃបងប្អូនហ្នឹងគេធ្វើកោសល្យវិច័​​យទៅឃើ​ញ​​​ឈ្មោះ​​ប​​​ងប្អូនលើគោក។អញ្ចឹងបងប្អូនថា ចុម!មែនហ្អាលោក សុផល និយាយត្រូវអាញ់បិះៗជាប់ទោ​ស​​ព្រហ្ម​​ទណ្ឌដោយ​​សា​​រតែរឿងដែលយើងគិតថាស្មានថាការបោះឆ្នោតហ្នឹងយើងគូសសញ្ញាត្រូវអត់បញ្ហា តែបើយើងចូលទៅគូសសញ្ញាខ្វែងយើងនឹងមានទោសព្រហ្មទណ្ឌអូតូម៉ាទិច »។

បើទោះជាបែបណា រដ្ឋធម្មនុញ្ញដែលជាច្បាប់កំពូលរបស់ជាតិ បញត្តិមាត្រា៧៦ នៅក្នុងវិធានចុង​​ក្រោយ​​នៃក​​ឋាខណ្ឌទី២ បាន​​កំណត់ថា ការបោះឆ្នោតជ្រើសតាំងតំណាងរាស្រ្ត ត្រូវអនុវត្តតាមវិធីជ្រើស​​រើសជាស​​ម្ងា​ត់​​។​​​​​ទាំងរដ្ឋធម្មនុញ្ញ និងច្បាប់បោះឆ្នោត គឺបានផ្តល់សិទ្ធិឱ្យស្ថាប័នជាតិរៀបចំការបោះឆ្នោត ជា​​អ្នក​​ទទួ​ល​​​ខុ​​ស​​​ត្រូវ និងរៀបចំ​​ដំ​​ណើរការនៃការ​បោះឆ្នោត ដែលធានាបាននូវការសម្ងាត់នេះ នៅក្នុង​​ការិយា​​ល័​​យ​​បោះ​​​​​ឆ្នោត​។

ដូចគ្នាដែរ សម្រាប់បញត្តិមាត្រា ១៧១ ថ្មីនៃវិសោធនកម្មច្បាប់បោះឆ្នោត កឋាខណ្ឌទី៧ លើកឡើងថា ការ​​ធ្វើ​​​ឱ្យបាត់ទំនុកចិត្តលើការសម្ងាត់នៃការបោះឆ្នោតនេះ គឺ គ.ជ.ប ត្រូវផាក់ពិន័យជននោះជាប្រាក់ពី ៥.០០​​០​​.000 ទៅ ២០.០០០.០០០រៀល ដោយពុំទាន់គិតដល់ទោសព្រហ្មទណ្ឌផ្សេងទៀត។

សម្រាប់អ្នកជំនាញកិច្ចការបោះឆ្នោត យល់ឃើញថា អ្វីដែលអ្នកគាំទ្របក្សកាន់អំណាច ផ្សព្វផ្សាយពីនីតិវិធី​​ដែ​ល​​ថាគ.ជ.បនឹងមានមធ្យោបាយដឹងបាន អ្នកគូសខ្វែងលើសន្លឹកឆ្នោត ឬមិនខ្វែងនេះ មានតែស្ថាប័ន​​ជា​តិ​​កំពូលមួយនេះទេ ទើបដឹងថាតើនេះអាចចាត់ទុកជាការធ្វើឱ្យប៉ះពាល់ទៅដល់កិច្ចការសម្ងាត់ នៃដំណើ​​​​រកា​​រ​​បោះ​​​​ឆ្នោ​​តដែរឬយ៉ាងណា។

លោក កន សាវាង្ស អ្នកសម្របសម្រួលផ្នែកអង្កេត និងតស៊ូមតិជាន់ខ្ពស់ នៃអង្គការ ខុមហ្វ្រែល ចាត់ទុកថា នៅ​​ចំពោះមុខនេះ អ្នកដែលអាចរកខុសត្រូវបានគឺមានតែស្ថាប័នជាតិរៀបចំកា​​របោះឆ្នោតទេ។

មួយ​​វិញ​ទៀត បើគេពិនិត្យគ្រប់​នីតិវិធី គឺគ្មានបញត្តិមាត្រាច្បាប់ណាមួយ ដែលមិនបានធានាពី​កិច្ច​​កា​​រ​ស​ម្ងា​​ត់​​​​​ស​​ម្រា​​​​ប់អង្គបោះឆ្នោតឡើយ។ផ្ទុយទៅវិញប្រសិនបើមានភាពចន្លោះប្រហោង​​ដូចការអះអាង​រប​​​ស់​​​​​អ្ន​​ក​​​​​​គាំ​​​ទ្រ​ប​​ក្ស​ប្រ​​ជាជនកម្ពុជានេះមែន លោកចាត់ទុកថា នោះវាជារបៀបឃោសនាតាមរូបភាពន​​​យោ​​បា​យ​​ច្រើ​ន​​​ជា​​ង​​។​​ក្នុង​​ន័យនេះ ទំនងជាយុទ្ធសាស្រ្ត​​បំភ័យអង្គបោះ​​ឆ្នោតនៅមុនការបោះឆ្នោត​​កើត​​ឡើង ឱ្យ​​ស្រ​ប​​គ្នា​​​​​​ទៅ​​​​នឹ​ង​​​សា​​រព្រមានរបស់លោក ហ៊ុ​​ន សែ​​ន​ ក្នុងពេលកន្លងទៅផងក៏ថាបានដែរ។

លោកបន្តថា«ទីមួយយើងគួរតែជជែកជាមួយស្ថាប័ន គ.ជ.បថាតើរឿងហ្នឹងបែបម៉េច។​​នៅក្នុងផ្លូវច្បាប់ការ​​បោះឆ្នោតគឺជារឿងសម្ងាត់របស់អ្នកបោះឆ្នោត។ហើយគ្មាននរណាម្នាក់ដឹងថាអ្នកបោះឆ្នោតគូសជ្រើសរើសគណបក្សនយោបាយមួយទេ..[…]..វាមិនឆ្លុះបញ្ចាំងនូវទិដ្ឋភាពជាក់ស្តែងទេ ចង់និយាយថាកា​​របោះ​​ឆ្នោ​ត​​​​ជាសម្ងាត់ ហើយបើគេដឹងពីភាពសម្ងាត់ វាមិនមែនជារឿងសម្ងាត់ទេ​​។អញ្ចឹងនេះវា​​គ្រាន់តែជាសារន​​យោ​​បាយមួយ។វាគ្រាន់តែជាការបង្កើតនូវការភាន់ច្រឡំមួយ »។

គេសង្កេតឃើញថា សម្រាប់ការបោះឆ្នោតជ្រើសរើសតំណាងរាស្រ្ត នីតិកាលទី៧នេះ គណបក្សប្រជាជន​​ក​​ម្ពុ​​ជា ហាក់ប្រឹងប្រែងជាងអាណត្តិមុនៗទៅទៀត។នៅមុនយុទ្ធនាការឃោសនាស្វែងរកសំឡេងឆ្នោត ស្ទើរ​​គ្រ​​ប់វេ​​ទិកាលោកនាយករដ្ឋមន្រ្តី ហ៊ុន សែន ជាញឹកញាប់​បាន​ផ្ញើសារផង និងគំរាមផង​​ទៅដៃគូ​​ប្រឆាំ​​ង​​រប​​ស់​​លោ​ក ដែលលោ​​​ក​​សំ​ដៅទៅដល់លោក សម រង្ស៊ី។

ចាប់តាំងពីលោក ហ៊ុន សែន ដាក់ចេញនូវយុទ្ធសាស្រ្តនយោបាយ ធ្វើឱ្យអតីតមេបក្សជំទាស់ នៅឯកោះមក គេសង្កេតឃើញ ទាំងក្បា​​ល​ម៉ាស៊ីនដឹកនាំ និងជើងក្រោមនៃគណបក្សភ្លើងទៀន ត្រូវបង្ខំចិត្ត​​​​ចុះចូល ជា​​មួ​យ​​​គ​​ណ​​​​​​​​បក្ស​​កាន់​​អំ​​​​ណា​​ចមិនដែលលោះថ្ងៃម្តងណាទេ។ក្រៅពីនេះ គណបក្សភ្លើងទៀន ក៏​​ត្រូ​វបានគណៈ​​ក​​ម្មា​​​​​ធិ​​​កា​រជាតិ​​រៀប​​ចំ​​ការបោះឆ្នោត បិទផ្លូវមិនឱ្យចូលរួមប្រកួតប្រជែង​​សម្រាប់ការបោះឆ្នោត​​លើ​​​​​​កនេះ ក្រោ​​ម​​ហេ​​តុ​​​​ផល​ខុស​​នី​​តិ​​វិធីថែមទៀត។

ស្របពេលយុទ្ធនាការស្វែងរកការគាំទ្រ នៅមុនការបោះឆ្នោតមកដល់ ក្នុងចំណោមគណបក្សនយោបាយ ដែ​ល​បានចុះបញ្ជីប្រកួតប្រជែងទាំង ១៨ គណបក្ស គឺបក្សកាន់អំណាចហាក់មានប្រៀបក្នុង​​ការឃោសនា​​ច្រើ​​​​ន​​​ជាងគេ​ទាំងមធ្យោបាយ និងវិធីសាស្រ្ត បើធៀបនឹងបក្សនយោបាយដទៃទៀត។

ក្រៅពីនេះ នៅ​មានរូបថត​ជាច្រើន​​សន្លឹ​​ក នៅលើបណ្តាញសង្គមហ្វេសប៊ុក ត្រូវបានគេចែកចាយ​​ជារៀង​​រា​ល់​​​​​ថ្ងៃ ដែលបង្ហាញពីការខិតខំរបស់​​​សកម្មជនបក្ស​​ប្រ​​ជា​​​​ជនកម្ពុជា ដើរ​ប​​ង្រៀ​​ន​​ពលរដ្ឋពីរបៀបគូសសន្លឹក​​ឆ្នោ​​ត មិនថា​​នៅ​​ក្នុ​​ង​ផ្សារ វាលស្រែ ឬនៅក្នុងមុងទេ។

មិនតែប៉ុណ្ណោះ នៅនាទីចុងក្រោយ អ្វីដែលកាន់តែធ្វើឱ្យក្រុមបក្សជំទាស់ និងមិនជំទាស់គ្មានផ្លូវ​​ជ្រើស​​រើ​​ស​​​នោះ គឺវិសោធនកម្មច្បាប់បោះឆ្នោត។ច្បាប់ដែលរដ្ឋសភាមកពីគណបក្សអំណាច​​អនុវត្តដោយគ្មាន​​ការ​​ដេ​​​ញ​​​ដោល និ​​ង​ប្រើពេលប្រមាណ១០ថ្ងៃនេះ ត្រូវបានអ្នកជំនាញផ្នែកគោលនយោបាយ ធ្លាប់លើកឡើងថាវា​​ហា​​ក់ដូចជាការដកសិទ្ធិរបស់​ពលរដ្ឋ និងចាប់បង្ខំចំពោះអង្គបោះឆ្នោត ដែលគ្រប់អាយុត្រូវទៅ​បោះឆ្នោត​​យ៉ា​ង​​ដូ​​ច្នោះដែរ។

ការដែលគេចាត់ទុកថាវិសោធនកម្មច្បាប់បោះឆ្នោត មិនបានជួយការពារផលប្រយោជន៍ពលរដ្ឋនេះ គឺ​​ច្បា​ប់​​​​​​​ចំ​​នួ​ន៤ ដែលក្រសួងយុត្តិធម៌ យកមក​​កែ​​ប្រែ​​​​នោះ បា​​​ន​​​កំ​​ណ​​​​​​ត់​ឱ្យមនុស្សម្នាក់ ត្រូវឆ្លងកាត់ការ​បោះ​​ឆ្នោ​​ត​លើ​​​កចុងក្រោយចំនួន ២លើក ទើប​​អាច​​ឈ​​រឈ្មោះ​​ឱ្យ​​គេ​​​បោះ​​​​​​ឆ្នោ​​ត​​បាន ប្រសិនបើមានបំ​​ណងចង់ក្លា​​យ​​ជា​អ្នកនយោបាយ ទៅថ្ងៃក្រោយ។

ជាងនេះទៀត ក្រៅ​​ពី​​​បានកំណ​​ត់​​អំ​​ពី​​ទោសបញ្ញត្តិ និងការផាក់ពិន័យ​​ក្នុងទំ​​​ហំទឹកប្រា​​ក់​​​កម្រិតខ្ពស់​​ហើ​​យ វិ​​សោធនកម្ម​​ច្បាប់​​បោះឆ្នោតនេះ ក៏​​បា​ន​​ដកសិទ្ធិចូលរួមបោះឆ្នោត និងឈរឈ្មោះឱ្យគេ​​បោះ​​ឆ្នោតដល់​​ទៅ​ ២​​​​៥​​ឆ្នាំថែម​​ទៀត​​ផង​​ ប្រសិនបើជនណាម្នាក់រកឃើញថាបាន​អុកឡូក ឬធ្វើឱ្យរំខានដល់​​ដំណើរការបោះ​​ឆ្នោ​​ត។

អ្នកនាំពាក្យគណបក្សប្រជាជនកម្ពុជាលោក សុខ ឥសាន ថ្លែងការពារកាលពីថ្ងៃទី ២០ កក្កដា ថាការ​​ប​​ង្រៀ​​​​​​​នគូសន្លឹកឆ្នោតនេះ គឺវាស្របទៅតាមច្បាប់ តែការសម្រេចចិត្តបែបណានោះ វាជាសិទ្ធិរបស់ម្ចាស់​​ឆ្នោត​​។ក្នុងនាមជាមន្រ្តីជាន់ខ្ពស់គណបក្សកាន់អំណាច លោក សុខ ឥសាន មានសុទិដ្ឋិនិយមថាយុទ្ធសាស្រ្តដែ​ល​​គណបក្សប្រជាជនកំពុងតែដើរនេះមិនផ្ទុយពីច្បាប់ និងក៏មិនធ្វើឱ្យខកបំណងដែរ។

លោកបន្តថា«យើងមិនអាចទាយទុកបានទេ កុំរំលោភឆន្ទះប្រជាពលរដ្ឋ ទុកឱ្យប្រជាពលរដ្ឋលោកអ្នកសម្រេ​​​​​ចឆន្ទៈរបស់លោក តាមរយៈគូសសន្លឹកឆ្នោតគាំទ្រយ៉ាងណាចំពោះគណបក្សប្រជាជនកម្ពុជា។ក៏ប៉ុន្តែក្នុងនា​មខ្ញុំ​ជាអ្នកនាំពាក្យគណបក្សប្រជាជនខ្ញុំមានជំនឿទុកចិត្ត១០០ភាគរយថា គណបក្សនឹងទទួលបានការគាំទ្រពីពលរដ្ឋទូទាំងប្រទេស» ។

បើទោះបែបណា សម្រាប់អ្នកវិភាគសង្គម និងនយោបាយ ចាត់ទុកថា ការបន្តទុកឱកាសឱ្យភាគីម្ខាង មា​​ន​​​លទ្ធភាពគ្រប់គ្រាន់ ដើម្បីផ្សព្វផ្សាយខុសពីការពិត ដូចអ្វីដែលស្ថាប័ន គ.ជ.ប បដិសេធនេះ បង្ហា​​ញ​​ឱ្យ​​ឃើ​​ញ​​ការអនុវត្តស្តង់ដារពីរ នៃប្រព័ន្ធប្រជាធិបតេយ្យនៅកម្ពុជា។

លោក សេក សុជាតិ អ្នកប្រឹក្សាយោបល់អភិវឌ្ឍន៍ផ្នត់គំនិត និងការស្រាវជ្រាវ ចាត់ទុកថា ការដោះស្រា​​យ​​រប​ស់​ស្ថាប័នជាតិ ដែលជាសេនាធិការរបស់រដ្ឋាភិបាល កម្រឃើញឈរលើគោលការណ៍សមធម៌ និងតម្លា​​ភា​​​ពម្តងណាទេ​។មិនតែប៉ុណ្ណោះ ប្រសិនបើកិច្ចការនេះទាំងរដ្ឋាភិបាល និងគ.ជ.ប នៅបន្តទុក​​ដោយ​​មិន​​ចា​ត់​​​​ការទៀត នោះមានន័យថាអ្វីដែលអ្នកគាំទ្របក្សកាន់អំណាច​​អាចធ្វើបាន នៅតែបន្តបំពានដោយគ្មាន​​គោ​​លការណ៍​​។ក្រៅពីនេះ សង្គមនឹងលែងមានសណ្តាប់ធ្នាប់ ជាពិសេសដំណើរការបោះឆ្នោតមួយ ដែលធា​​នា​​ដោ​​យច្បាប់ល្អឯក ក្នុងទម្រង់ខ្លឹមសារ ការបោះឆ្នោតត្រូវតែសេរី ត្រឹមត្រូវ និងយុត្តិធម៌ វានឹងបាត់បង់តម្លៃ។

លោកបន្តថា«ការពិតទៅពាក់ព័ន្ធនឹងបញ្ហាហ្នឹងវាមិនមែនជាលើកទី១ទេ ក៏មិនមែនជារឿងដែលថ្មីដែរ។​យើ​​ងដឹងហើយបាតុភាពទាំងឡាយណាដែលបំពានទៅលើច្បាប់ទាក់ទងការបំពានដោយប្រយោលតាមរយៈបណ្តាញសង្គម ឬក៏តាមរយៈសារជា វីដេអូ ឬជាសំឡេងអីហ្នឹងយើងឃើញ​​ថាចំណាត់ការទាំង​​អស់នេះ​​ត្រូ​វបានទម្លាក់ចោល ឬក៏ត្រូវបានបំបាត់ចោល ដោយមិនយកករណីហ្នឹងមកវិនិច្ឆ័​យត្រឹមត្រូវទៅតាមផ្លូវ​ច្បាប់​ទេ​​​​។​​ហើ​យបញ្ហានេះទៀតសោត គឺជាគំរូមួយដ៏អាក្រក់ដែលបើ​កដៃឱ្យជនដែលគ្មាមន​សិការត្រឹមត្រូវបំភិ​ត​បំ​ភ័យ​​​​ទៅលើប្រជាពលរដ្ឋដែលជាម្ចាស់ឆ្នោត » ។

គេសង្កេតឃើញថា ករណីលោក ខាន់ ចាន់សុផល នេះអាចទំនងរួចខ្លួន មិនចាត់ការ ដូចសំណុំ​​រឿងគំ​​រាម​​បា​​​​ញ់​សម្លាប់មកលើ​មេ​ដឹកនាំបក្សជំទាស់លោក កឹម សុខា ដោយគណនេយ្យហ្វេសប៊ុក ឈ្មោះ ផែង វណ្ណៈ ដែ​​រ​​។តែក្រោយមក អ្នករិះគន់ដោយមិនសំចៃមាត់នៅលើបណ្តាញសង្គម និងជាមនុស្សរបស់គណ​​បក្ស​​​កា​​ន់​​​​​អំណាច លោក ផែង វណ្ណៈ ចេញមុខការពារថា គណនេយ្យ​​ហ្វេ​​ស​​ប៊ុក​រប​​ស់ខ្លួន ត្រូវបានជន​​អនា​​ម័ក​​ទា​​ញ​​យ​​កទៅប្រើប្រាស់។

ងាកមកសំណុំរឿងលោក ខាន់ ចាន់សុផល វិញ មន្រ្តីស្ថាប័នជាតិរៀបចំការបោះឆ្នោតបានប្រាប់ News​​ro​​o​​m​ Cambodia នៅថ្ងៃនេះថា ខ្លួននៅ​ប​​ន្ត​​​​​​រក្សាភាពស្ងប់ស្ងាត់ចំពោះបញ្ហានេះ ដោយអះអាងថា គ.ជ.បអាច​​ធ្វើ​ការទៅបាន​​ដោ​​​​​យ​ផ្អែក​លើ​បណ្តឹង។

ដោយ​​ឡែកបើ​​គេ​​ពិនិត្យ​ គណបក្សនយោបាយដែលមា​នឱកាសចូល​​រួមការបោះ​​​ឆ្នោ​​តទាំង ១៧គណបក្ស​​ន​​យោ​​​​​​បាយវិញ គ្មានគណបក្សណា​មួយចេញប្រតិកម្ម ចំពោះការឃោសនា​​ដែ​​ល​​​ធ្វើឡើងដោយ​​អ្នក​​គាំ​ទ្របក្ស​​ប្រ​​ជា​​ជ​​ន​​​​កម្ពុជានេះនៅឡើយដែរ។ យ៉ាងនេះក្តី អ្នកការពារសិទ្ធិមនុស្ស នៃសមាគម អាដហុក លោក ស៊ឹង សែនករុណា លើកឡើង​​នៅលើ​ប​​ណ្តា​​​​​ញ​​សង្គម នៅ​​ថ្ងៃ​​នេះថា លោកចង់ឃើញស្ថាបនមានសមត្ថកិច្ច គួរចាត់វិធានការចំពោះករណីនេះ ដោ​​យ​​សមស្រប ដើម្បី​​​​ផ្តល់យុត្តិធម៌ និ​ងភាពត្រឹមត្រូវទៅដល់អង្គបោះឆ្នោត។លើសពីនេះទៅទៀត វាក៏ជាការ​ព្រមានផងដែរ​​ដើ​​​​ម្បី​​ធានាថាប្រព័ន្ធបោះ​​ឆ្នោ​​ត​​​មួយ អាចនឹងនៅរក្សាការសម្ងាត់បាន សម្រាប់ពលរដ្ឋ​​ម្ចាស់​​ឆ្នោ​​​​ត​​​៕

បើ​តាមសេចក្តីប្រកាសព័ត៌មានចេញនៅថ្ងៃទី១៨ ខែតុលា ឆ្នាំ២០២១ ​ស្ដីអំពី​លទ្ធផល​បណ្ដោះ​អាសន្ន​ថ្ងៃទី៦​នៃការពិនិត្យបញ្ជីឈ្មោះ និងចុះឈ្មោះបោះឆ្នោតឆ្នាំ២០២១ បាន​ឲ្យ​ដឹង​ថា ក្នុងរយៈពេល​៦ថ្ងៃ​នៃ​ការពិនិត្យ​បញ្ជី​ឈ្មោះ និ​ង​ចុះ​ឈ្មោះ​បោះ​ឆ្នោត គ.ជ.ប ទទួល​បាន​ទិន្នន័យ​ប្រជាពលរដ្ឋ​ដែល​បាន​មកចុះឈ្មោះ​ថ្មី​ចំនួន​៦៨,១០៥នាក់។ សេចក្តី​ប្រកាសព័ត៌មាន​​ដដែល​បន្ថែម​ថា  ​អ្នក​ដែល​ត្រូវ​លុប​ឈ្មោះចេ​ញ​ពី​បញ្ជី​បោះឆ្នោត​សរុប​ចំនួ​ន​៣៩,៧៤៩​នាក់ រីឯ​អ្នក​ដែល​បាន​កែ​តម្រូវ​ទិន្នន័យ​មាន​ចំនួន​​១៦,៤៨១នាក់ ខណៈ​អ្នក​ដែល​បាន​ផ្ទេរ​ទីលំនៅ​ចូល​ឃុំ​សង្កាត់​ថ្មី​មាន​ចំនួន​១៩,៨៦៥​នាក់។​

ក្នុង​សេចក្ដីប្រកាសព័ត៌មាន​របស់​គ.ជ.ប​​ដដែល​ក៏​បាន​អំពាវ​នាវ​ឲ្យ​ប្រជាពលរដ្ឋ​ទាំង​អស់​ទៅ​ពិនិត្យ​បញ្ជី​ឈ្មោះ​បោះ​ឆ្នោត​ផង​ដែរ។

គ.ជ.ប​បញ្ជាក់​ថា៖ «សូមអញ្ជើញប្រជាពលរដ្ឋទាំងអស់ ទៅ​ពិនិត្យ​មើល​ឈ្មោះ​ក្នុង​បញ្ជី​បោះ​ឆ្នោត​​ចុងក្រោយ​ដើម្បីស្នើ​សុំកែទិន្នន័យ ប្រសិន​បើមានចំណុចខុសឆ្គង។ ប្រជាពលរដ្ឋ​ដែល​គ្រប់​អាយុ​១៨​ឆ្នាំ (កើតមុន ឬកើតត្រឹមថ្ងៃទី៦ ខែមិថុនា ឆ្នាំ២០២១) និង​ប្រជាពលរដ្ឋ​ដែល​មិន​ធ្លាប់​ចុះ​ឈ្មោះបោះ​ឆ្នោត​ពីមុនមក អញ្ជើញទៅចុះឈ្មោះបោះឆ្នោតឲ្យបានគ្រប់គ្នា»។

គួរបញ្ជាក់ផងដែរថា ការពិនិត្យបញ្ជីឈ្មោះ និងចុះឈ្មោះបោះឆ្នោតឆ្នាំ២០២១ ចាប់ផ្ដើម​ពី​ថ្ងៃ​ទី​១២​ ខែតុលា ដល់ថ្ងៃទី៣០ ខែវិច្ឆិកា ឆ្នាំ២០២១ ដោយគិតទាំងថ្ងៃ​សៅរ៍ និងថ្ងៃអាទិត្យផងដែរ៕

ការ​ត្រាស់​បង្គាប់​តែង​តាំង លោក ប្រាជ្ញ ចន្ទ បានកើតឡើងបន្ទាប់ពីលោកស៊ិក ប៊ុនហុក​ ​បាន​ដាក់​ពាក្យ​សុំ​ឈប់​ពីតំណែង​​ដោយ​សារ​តែ​បញ្ហា​សុខភាព​​។

យោង​តាម​សេចក្តី​ប្រកាស​ព័ត៌មាន​របស់​អគ្គ​លេខា​ធិការ​ដ្ឋាន​រដ្ឋសភា នៅថ្ងៃទី​២៤ ​ខែ​មិថុនា ​ឆ្នាំ២០២១​ លោក ប្រាជ្ញ ចន្ទ ត្រូវ​បាន​រដ្ឋ​សភា​បោះ​ឆ្នោត​ទុក​ចិត្ត​ឱ្យ​ធ្វើ​ជា​ប្រធាន​គជប នាសម័យ​ប្រជុំ​រដ្ឋ​សភា​លើក​ទី​៦ នីតិ​កាល​ទី​៦នេះ។

អ្នក​នាំ​ពាក្យគជប​​ លោក​ហង្ស​ ពុទ្ធា បាន​មាន​ប្រសាសន៍តាមទូរស័ព្ទ​ប្រាប់ ​Newsroom Cambodia ថាឯករាជ្យ​ភាព​របស់​ គជប គឺ​នៅ​តែ​បន្ត​មាន​ ដោយ​ផ្អែក​ទៅលើ​ច្បាប់​ជាធរមាន។

«មិនមែន​មានន័យ​ថា​ឯករាជ្យ​ហើយ​នៅក្រៅ​ច្បាប់​ទេ ហើយ​ច្បាប់​ដែល​មាន​ជាធរមាន​គឺ​ការ​រៀប​ចំ​ និង​ដំណើរ​ប្រព្រឹត្តទៅ​នៃ​គជប ហើយ​មាន​រូប​មន្ត​មក​ពី​គណបក្ស​កាន់​អំណាច​៤ មក​ពី​គណបក្ស​ផ្សេងៗ៤​ និង​មាន​ម្នាក់​ដែល​យើង​ប្រើ​ពាក្យ​ថា​សង្គម​ស៊ីវិល ដូច្នេះ​ពេល​អវត្ត​មាន​ឯកឧត្តមប្រធាន​​ចាស់ ស៊ិក ប៊ុនហុក ដូច្នេះ​ខាង​កូតា​របស់​គាត់​ត្រូវ​តែ​ដាក់​ជំនួស​មក​វិញ​នូវ​សមាសភាព​ខាង​គណបក្ស​គាត់​ហ្នឹង​ហើយ»។

លោក​បាន​បន្ត​ទៀត​ថា​​ទម្រង់​របស់​គជប ​មាន​៣ប្រភេទ ទី១គឺ​    គជប​ចាត់​តាំង​ដោយ​រដ្ឋាភិបាល​ ទី២. គជប កើត​ចេញ​ពី​រូប​មន្ត​ស្រុះស្រួល​គ្នា​រវាង​គណបក្ស​នយោបាយ​ដែល​មាន​អាសនៈនៅ​ក្នុង​សភា ហើយ​ទី៣​ សមាស​ភាព​គជប ​គឺ​ជា​មនុស្សឯក​រាជ្យ​ចេញ​មក​ពី​សង្គម​ស៊ីវិល​ជាដើម។

ស្ថាបនិក​អង្គ​ការ​វេទិកា​អនាគត​(Future Forum) លោកអ៊ូ វីរៈ បានយល់​ឃើញ​ថា​ការ​តែង​តាំង​ប្រធាន​ថ្មី​របស់​គជប គឺ​ត្រឹម​ត្រូវ​ទៅ​តាម​ច្បាប់​របស់គជប​ដែល​បាន​ចែង​ជាធរមាន​ព្រោះ​ច្បាប់​បាន​បែង​ចែក​តាម​កូតា​គណបក្ស​នយោបាយ​។

លោក​បាន​ថ្លែង​ប្រាប់​Newsroom Cambodia តាម​ទូរសព្ទនៅ​ថ្ងៃ​នេះ​ថា​៖ ​«តាមពិត​អ្វី​ដែល​បាន​ធ្វើ​ហ្នឹង​គឺ មិន​ខុស​ច្បាប់​ទេ ច្បាប់​គជប​យើង​គឺ​យើង​បែង​ចែក​តាម​កូតា​បក្ស​នៅ​ក្នុង​សភា​ អ៊ីចឹង​អ្វី​ដែល​បាន​ធ្វើ​ហ្នឹង​មិន​មាន​អ្វី​ខុស​ច្បាប់​ទេ ប៉ុន្តែ​ច្បាប់​ដែល​បាន​ចែង​ហ្នឹង​វា​ខុស​ពី គោលការណ៍អព្យា​ក្រឹត្យ​ភាព ​និង​ឯករាជ្យ​ភាព​របស់​គជប​ ព្រោះ​កាល​ពី​ដើម​មក ​ទោះ​បី​ជា​មាន​បក្ស​ពីរ​ ក៏​វា​ផ្ទុយ​នឹង​គោល​ការណ៍​ឯករាជ្យ​ភាព​របស់​គជប​ដែរ»។

លោក​បាន​ពន្យល់​ទៀត​ថា ​ពីព្រោះ​កាល​ពី​ដើមមក ​គេ​បែ​ង​ចែក​គ្នា​រវាង​គណបក្ស​ពីរ គឺ​គណបក្ស​ប្រជា​ជន​កម្ពុជា​និង​គណបក្ស​សង្គ្រោះ​ជាតិ ហើយ​កាលពី​ជំនាន់​ដើម​ហ្នឹង​ក៏ខុស​ ហើយ​ពេល​នេះ​ក៏ខុស​ផង​ដែរ​ ទោះបី​មាន​បក្ស​ពីរ​ក៏ដោយ បក្ស​បី​ក៏ដោយ បក្ស​តែមួយ​ក៏ដោយ​ ហើយ​ជា​គោលការណ៍​គេ​មិនត្រូវ​ចង​ក្រង​ច្បាប់​គជប ​បែប​ហ្នឹង​ទេ​។

«ប៉ុន្តែការពិត​​ច្បាប់​គ.ជ.ប​ហ្នឹង​គួរ​តែ​កែ​ប្រែ​ដើម្បី​ឱ្យស្រប​ទៅហ្នឹង​គោលការណ៍ឯករាជ្យ​ភាពនិង​អព្យា​ក្រឹត្យ​ភាព​របស់​គជប​ ហើយ​នៅពេល​បច្ចុប្បន្ន​ការអនុវត្ត​តាម​ច្បាប់​គឺ​មិន​ខុស​ទេ ប៉ុន្តែ​ច្បាប់​គួរ​តែ​កែប្រែ​ឡើង​វិញ​ ហើយ​សង្ឃឹម​ថា​រដ្ឋសភា​នឹង​សើរ៉ើច្បាប់​គជប​ឡើង​វិញ»។

គួរ​បញ្ជាក់​ផង​ដែរ​ថា​ លោក​នាយក​រដ្ឋមន្ត្រី​ ហ៊ុន​ សែន កាល​​ពី​ថ្ងៃទី​០១ ​ខែ​មីនា ​ឆ្នាំ​២០២១កន្លង​ទៅ​នេះ បាន​ចេញ​សេចក្តី​សម្រេចមួយ​ស្តី​ពី​ការ​ប្រកាស​កាល​បរិច្ឆេទនៃ​ការ​បោះ​ឆ្នោត​ជ្រើស​រើស​ក្រុម​ប្រឹក្សា​ឃុំ​សង្កាត់​អាណត្តិ​ទី​៥​ ដោយ​កំណត់​យក​កាល​បរិច្ឆេទ​ថ្ងៃ​ទី​០៥ ​ខែ​មិថុនា ​ឆ្នាំ​២០២២៕​ ​

ក្នុងលិខិតចុះថ្ងៃទី១៥ ខែធ្នូ ឆ្នាំ២០២០ លោក ហ៊ុន សែន បានលើកឡើងថា លោកមានជំនឿចិត្តយ៉ាងមុតមាំថា ប្រធានាធិបតីសហរដ្ឋអាមេរិកថ្មីនេះ នឹងបន្តការរីកចម្រើនទៅមុខ និងរួមចំណែកនាំឱ្យពិភពលោកមានស្ថិរភាព និងវិបុលភាពកាន់តែល្អ។

លោកហ៊ុន សែនបានសរសេរដូច្នេះថា «ខ្ញុំសូមគូសបញ្ជាក់ថា រាជរដ្ឋាភិបាលរបស់ខ្ញុំបានប្ដេជ្ញាចិត្តយ៉ាងពេញលេញក្នុងការធ្វើការងារ ជាមួយរដ្ឋបាលរបស់ឯកឧត្តម ដើម្បីជម្រុញទំនាក់ទំនងទ្វេភាគីឱ្យកាន់តែល្អប្រសើរបន្ថែមទៀត‍‌‌»។

លោក បណ្ឌិត ប៉ា ច័ន្ទរឿន ប្រធានវិទ្យាស្ថានប្រជាធិបតេយ្យកម្ពុជា បានលើកឡើងថា វាជារឿងមួយដែលគ្រប់អ្នកនយោបាយកំពុងតែដឹកនាំប្រទេសនីមួយៗ តែងតែធ្វើក្នុងការទទួលស្គាល់មេដឹកនាំស្របច្បាប់។

លោកបាននិយាយថា «រឿងការផ្ញើលិខិត ជាទូទៅក្នុងកិច្ចការងារ ការទូតសម្រាប់ទំនាក់ទំនងទ្វេភាគីក្នុងការងាររដ្ឋបាល ជាទូទៅកាលណាគេទទួលស្គាល់ថ្នាក់ដឹកនាំ ដែលទទួលបានការបោះឆ្នោតស្របច្បាប់ហ្នឹងគឺគេផ្ញើ»។

«ជាទូទៅអ្នកនយោបាយដែលកំពុងតែអ្នកដឹកនាំប្រទេសនីមួយៗហ្នឹង គេចាប់ផ្ដើមផ្ញើលិខិតទៅអបអរសាទរហើយ។​ ហើយលិខិតអបអរសាទរហ្នឹង គឺស្មើនឹងលិខិតការទទួលស្គាល់មេដឹកនាំហ្នឹង ជាមេដឹកនាំស្របច្បាប់បាទ»។

លោក ស ម៉ូរី ប្រធានកម្មវិធីស្រាវជ្រាវ និងតស៊ូមតិនៃបណ្ដាញយុវជនកម្ពុជា ក៏បានលើកឡើងថា ការផ្ញើលិខិតជូនចំពោះប្រធានាធិបតីថ្មីរបស់សហរដ្ឋអាមេរិកនេះ គឹជាការគួរសមសម្រាប់ទំនាក់ទំនងការទូត។

លោកបាននិយាយថា «សម្រាប់ខ្ញុំយល់ឃើញថាវាជារឿងល្អមួយដែលរាជរដ្ឋាភិបាលនៃព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជាបានផ្ញើលិខិតទៅជូនពរលោក ចូ បៃដិន ដែលជាប្រធានាធិបតីជាប់ឆ្នោត ហើយនេះគឹជាការគួរសមក្នុងទំនាក់ទំនងការទូត»។

លោកស​ ម៉ូរី បានមើលឃើញទំនាក់ទំនងកិច្ចការបរទេសរវាងប្រទេសកម្ពុជា និងសហរដ្ឋអាមេរិកក្នុងរយៈពេលប៉ុន្មាននេះ មិនសូវល្អប្រសើរទេ ហើយរដ្ឋាភិបាលកម្ពុជានឹងព្យាយាមកសាង និងពង្រឹងទំនាក់ទំនងឡើងវិញជាពិសេស កិច្ចសហប្រតិបត្តិការទាំងផ្នែកអភិវឌ្ឍន៍សិទ្ធិមនុស្ស និងប្រជាធិបតេយ្យ ជាមួយរដ្ឋបាលលោកបៃដិន៕

មន្រ្តីគណបក្សសម្ព័ន្ធដើម្បីប្រជាធិបតេយ្យ (LDP) បានចោទប្រកាន់ អាជ្ញាធរមូលរដ្ឋាន និងមន្រ្តីរៀបចំការបោះឆ្នោត (គ.ជ.ប) ថាបង្កភាពយឺតរ៉ាវដល់ដំណើរការរៀបចំការចុះឈ្មោះដាក់អ្នកសង្កេតការណ៍របស់ខ្លួននៅក្នុងឃុំ សង្កាត់ ខណៈដែលមន្រ្តីខ្លះទៀតសេពគ្រឿងស្រវឹងនៅកន្លែងធ្វើការថែមទៀតផង។

តាមរយៈការឡាយវីដេអូរាប់ម៉ោងនៅក្នុងទំព័រហ្វេសបុក LDP កាលពីថ្ងៃទីទី១ និងទី២ ខែតុលា ឆ្នាំ២០២០ មន្រ្តីគណបក្សសម្ព័ន្ធដើម្បីប្រជាធិតេយ្យបាននិយាយថា បញ្ហាដែលបានជួបប្រទះនៅពេលទៅដាក់ពាក្យដាក់អ្នកសង្កេតការណ៍នោះ គឺមានមន្រ្តីខ្លះបានទាមទារឯកសារលើសពីតម្រូវការរបស់ គ.ជ.ប ខណៈដែលមន្រ្តីខ្លះអវត្តមានពីសាលាឃុំ និងខ្លះទៀតបានសេពគ្រឿងស្រវឹងនៅកន្លែងធ្វើការថែមទៀតផង។

មន្រ្តីគណបក្សសម្ព័ន្ធដើម្បីប្រជាធិតេយ្យ លោក លី សាងឡេង បាននិយាយថា «មានមេឃុំខ្លះអត់នៅកន្លែង រហូតដល់យើងតាម ហើយខ្លះវិញនៅសាលាឃុំហើយ កំពុងតែផឹកស្រា អាហ្នឹង នៅព្រៃវែង» ។

មន្រ្តី LDP ក៏បានរិះគន់ការមិនទទួលយកឯកសារជាទម្រង់បញ្ឈរ របស់ខ្លួនដោយថា មន្រ្តីមូលដ្ឋានទាមទារយកទម្រង់ផ្តេកតាម គ.ជ.ប។

លោក សោម សូរីដា អគ្គលេខាធិការរងនៃគ.ជ.ប បានបញ្ជាក់ប្រាប់ Newsroom Cambodia ថា ការចោទប្រកាន់នេះ មិនអាចទទួលយកបានទេ ហើយបានហៅការចោទនេះជាការលើកឡើងរបស់ភាគីតែម្ខាង។

លោក បាននិយាយថា LDP គួរផ្តល់ភស្តុតាងឲ្យបានគ្រប់គ្រាន់មកកាន់គ.ជ.ប។ លោកបានបន្ថែមថា៖ «ព័ត៌មាននេះជាព័ត៌មានតែម្ខាង មិនគួរធ្វើការបរិហារក្រៅប្រព័ន្ធនោះទេ ក្នុងករណីបែបនេះ គួរតែធ្វើលិខិតមក គ.ជ.ប សុំការបញ្ជាក់ ឬក៏ប្ដឹងតែម្ដង»។

លោក ហង្ស ពុទ្ធា អ្នកនាំពាក្យគ.ជ.ប បានបកស្រាយប្រាប់ Newsroom Cambodia កាលពីថ្ងៃទី២ ខែតុលា ឆ្នាំ២០២០ ថាមន្រ្តី LDP មានការភ័ន្តច្រឡំថាបក្សខ្លួនបាត់បង់ឱកាសក្នុងការដាក់ភ្នាក់ងារគណបក្សនយោបាយ​ ដោយគិតថានៅថ្ងៃនៅទី១ ខែតុលា ឆ្នាំ២០២០ ថាជាថ្ងៃចុងក្រោយ។  

លោកបានបញ្ជាក់យ៉ាងដូច្នេះថា៖ «វាមិនមានភាពយឺតយ៉ាវនោះទេ ព្រោះការចុះឈ្មោះភ្នាក់ងារគណបក្សនយោបាយ នឹងធ្វើដល់ថ្ងៃទី២១ ខែធ្នូ ដូច្នេះពួកគាត់អត់ទាន់យឺតយ៉ាវនោះទេ»៕