យោងតាមសេចក្តីប្រកាសព័ត៌មានពីខេមបូចា ជ័យលាភីក្នុងការប្រកួតនឹងត្រូវប្រកាសក្នុងពិធីសន្និបាតសមាជិកប្រចាំឆ្នាំរបស់ខេមបូចា ដែលនឹងប្រព្រឹត្តទៅនៅថ្ងៃទី៩ ខែកញ្ញា ឆ្នាំ២០២១ ចំខួបលើកទី២ នៃការចាប់បដិសន្ធិនៃសមាគមនេះ។

រាល់ការដាក់ពាក្យចូលរួមប្រកួតទាំងអស់នឹងត្រូវបានត្រួតពិនិត្យ និងវាយតម្លៃដោយគណៈកម្មការដែលមានបទពិសោធន៍ជាច្រើនក្នុងវិស័យសារព័ត៌មាន និងការងារអភិវឌ្ឍន៍ប្រព័ន្ធផ្សព្វផ្សាយ​ ហើយចាប់ពីឆ្នាំនេះតទៅ ពានរង្វាន់នឹងត្រូវផ្តល់ជូនជារៀងរាល់ឆ្នាំដល់អ្នកសារព័ត៌មានស្នាដៃគម្រូសម្រាប់អាជីព និងការអនុវត្តន៍ការងារក្នុងវិស័យសារព័ត៌មានមានទៅកម្ពុជា។ នេះយោងតាមខេបូចា។

យោងតាមសេចក្តីប្រកាសដដែល កាប្រកួតនេះនឹងស្វែងរកជ័យលាភីប្រាំរូប តាមផ្នែកនីមួយៗដូចជាសមាជិកឆ្នើមផ្នែកសរសេរព័ត៌មានឌីជីថល​ សមាជិកផ្នែករូបថតសារព័ត៌មាន សមាជិកឆ្នើមផ្នែកវីដេអូ សមាជិកឆ្នើមផ្នែកវិទ្យុ និង សមាជិកឆ្នើមវ័យក្មេង៕

ក្រសួងវប្បធម៌ និងវិចិត្រសិល្បៈ បានទាមទារតាមរយៈចេញសេចក្ដីជូនដំណឹងមួយនៅថ្ងៃទី១១ ខែមេសា
ឆ្នាំ២០២១ ឲ្យលោកម៉ាត ឡូវរី (Matt Loughrey) និងសារព័ត៌មាន Vice លុបចោលរូបភាពដែលគេបានបង្ហោះតាមរយៈគេហទំព័ររបស់ខ្លួន។

សារព័ត៌មាន VICE បាននិយាយក្នុងសេចក្តីថ្លែងការណ៌ថា «អត្ថបទនេះរួមបញ្ចូលទាំងរូបថតរបស់ជនរងគ្រោះក្នុងរបបខ្មែរក្រហមដែលមានការបន្ថែមលើសពីពណ៌។ អត្ថបទនេះមិនត្រូវតាមស្តងដាររបស់VICE ហើយត្រូវបានដកចេញ។ យើងសោកស្តាយចំពោះកំហុសហើយនឹងធ្វើការស៊ើបអង្កេតអំពីការបរាជ័យដែលនាំឲ្យអត្ថបទនេះផ្សាយ»។

ក្រសួងបាននិយាយថា ទង្វើនេះប៉ះពាល់យ៉ាងធ្ងន់ធ្ងរដល់សេចក្ដីថ្លៃថ្នូររបស់ជនរងគ្រោះ ហើយបំពានសិទ្ធិនៃការប្រើប្រាស់រូបរបស់សារមន្ទីរ ដែលបានយករូបថតទៅកែច្នៃជាពណ៍ធម្មជាតិ និងបានកែច្នៃឲ្យខុសពីស្ថានភាពជាក់ស្ដែងអំឡុងពេលដែលជនរងគ្រោះបានទទួលរងការឈឺចាប់ពីរបបខ្មែរក្រហម។

សេចក្ដីជូនដំណឹងដដែលក៏បានបន្តថា៖ «ក្រសួងសូមជម្រាបជូនសាធារណជនមេត្តាជ្រាបថា សារមន្ទីពុំដែលមានទំនាក់ទំនងជាផ្លូវការណាមួយជាមួយបុគ្គលខាងលើនេះទេ រាល់ការប្រើប្រាស់បណ្ណសារចេញពីសារមន្ទីរត្រូវគោរពតាមច្បាប់បណ្ណសារឆ្នាំ ២០០៥ និងគោលការណ៍នៃការប្រើប្រាស់បណ្ណសារសារមន្ទីរ»។

«ក្រសួងនឹងចាត់ការតាមច្បាប់ជាតិនិងអន្តរជាតិដែលមានជាធរមានក្នុងករណីបុគ្គលឈ្មោះ ម៉ាត
ឡូវរី (Matt Loughrey)មិនអនុវត្តតាមសេចក្ដីណែនាំខាងលើ»។

របាយការណ៌អាមេរិកនោះបាននិយាយថា តុលាការមិនឯករាជ្យ ហើយមានការជ្រៀតជ្រែកតាមអំពើចិត្តនៅក្នុងជីវិតឯកជនរបស់ពលរដ្ឋ រួមទាំងការលួចស្តាប់ការសន្ទនារបស់គេតាមប្រព័ន្ធអេឡិចត្រូនិច ការរឹតត្បិតធ្ងន់ធ្ងរទៅលើសេរីភាពក្នុងបញ្ចេញមតិ សេរីភាពសារព័ត៌មាន រួមទាំងការប្រើហិង្សា ចាប់ខ្លួន ឬការកាត់ទោសអ្នកសារព័ត៌មានដោយគ្មានហេតុផលត្រឹមត្រូវ រីឯសិទ្ធិ​នយោបាយ​វិញ ក៏ត្រូវ​រដ្ឋាភិបាល​រឹតត្បិត​យ៉ាងខ្លាំងផងដែរ។

របាយការណ៍បាននិយាយថា «មន្រ្តីរដ្ឋាភិបាល រួមទាំងនគរបាលផងដែរ បានប្រព្រឹត្តិបទរំលោភ ដោយមាននិទណ្ឌភាព ហើយក្នុងករណីភាគច្រើន រដ្ឋាភិបាលអន្តរាគមន៍តិចតួច ឬមិនធ្វើអន្តរាគមន៍សោះ ដោយមន្រ្តីរដ្ឋាភិបាល និងសមាជិកគ្រួសាររបស់គេជាទូទៅគេចផុតពីការកាត់ទោស»។

យោងតាមរបាយការណ៌ដដែល ក៏បានលើកឡើងករណីលោកទុយ ស្រស់ ដែលជាមនុស្សម្នាក់ក្នុងចំណោម ៥នាក់ ដែលត្រូវបានចាប់ខ្លួនក្នុងជម្លោះដីធ្លីនៅខេត្តបន្ទាយមានជ័យ ហើយបានស្លាប់នៅកន្លែងឃុំឃាំងរបស់នគរបាល។ ពីរនាក់ទៀតដែលត្រូវបានចាប់ខ្លួនជាមួយគាត់បាននិយាយថា កងរាជអាវុធហត្ថបានវាយស្រស់ឲ្យសន្លប់ ហើយមិនព្រមយកទៅព្យាបាលទេ។ នេះយោងតាមរបាយការណ៌។

លោកជិន ម៉ាលីន អ្នកនាំពាក្យក្រសួងយុត្តិធម៌ បានឆ្លើយតបទៅនឹងរបាយការណ៍អាមេរិក តាមរយៈហ្វេសប៊ុកថាគ្មានប្រទេសណាមួយអនុវត្តបានល្អឥតខ្ចោះនោះទេលើបញ្ហាសិទ្ធិមនុស្ស។

«គ្មានប្រទេសណាមួយអនុវត្តបានល្អឥតខ្ចោះនោះទេ ហើយក៏គ្មានប្រទេសណាមួយអាចធ្វើជាគ្រូនិងជាគំរូសម្រាប់ប្រទេសដ៏ទៃទៀតបានដែរ»។

លោកជិន ម៉ាលីន បាននិយាយបន្តថា កត្តាបរិបទខុសគ្នា ហើយសូម្បីតែអាមេរិកខ្លួនឯងក៏មានបញ្ហារំលោភសិទ្ធិមនុស្សមិនតិចដែរ ហើយត្រូវបានប្រទេសដ៏ទៃទៀតរិះគន់យ៉ាងចាស់ដៃផងដែរ ក្នុងកិច្ចប្រជុំក្រុមប្រឹក្សាសិទ្ធិមនុស្សរបស់អង្គការសហប្រជាជាតិនាពេលកន្លងមក៕

សមាគមសម្ព័ន្ធអ្នកសារព័ត៌មាន (ខេមបូចា)​ បានចេញរបាយការណ៍នៅថ្ងៃទី២៩ ខែមីនា ឆ្នាំ២០២១ ដោយបាននិយាយថា អ្នកសារព័ត៌មានចំនួន ៧២នាក់ ត្រូវបានគេយាយី ទទួលរងអំពើហិង្សា និងដាក់ឱ្យមានទោសជាប់ពន្ធនាគារថែមទៀតផង ដែលមានរហូតដល់ ៣៥ករណី កាលពីឆ្នាំ២០២០ កន្លងទៅ។

តាមរយៈបណ្តាញសង្គមហ្វេសប៊ុករបស់ខ្លួន លោកជិន ម៉ាលីន បានចោទសួរថាបើអ្នកប្រព្រឹត្តបទល្មើសព្រហ្មទណ្ឌ មិនទទួលខុសត្រូវតាមច្បាប់ព្រហ្មទណ្ឌ តើត្រូវទទួលខុសត្រូវតាមច្បាប់អ្វីទៅវិញ ហើយបើអ្នកប្រព្រឹត្តបទល្មើសព្រហ្មទណ្ឌ មិនទទួលខុសត្រូវតាមច្បាប់ព្រហ្មទណ្ឌ តើធ្វើច្បាប់ព្រហ្មទណ្ឌមកដើម្បីអ្វី?

លោកជិន ម៉ាលីន ក៏បានបកស្រាយផងដែរអំពីទោសទណ្ឌចំពោះអ្នកប្រព្រឹត្តកំហុសណាមួយ
ដោយលើកឡើងពីច្បាប់ស្តីពីរបបសារព័ត៌មាន និងច្បាប់ព្រហ្មទណ្ឌ។ លោកបាននិយាយថា៖ «អ្នកសារព័ត៌មានមិនមានអភ័យឯកសិទ្ធិដូចសមាជិកសភានោះទេ ពោលគឺ បើមានកំហុសខាងវិជ្ជាជីវៈ ត្រូវទទួលខុសត្រូវតាមច្បាប់ស្តីពីរបបសារព័ត៌មាន តែបើប្រព្រឹត្តបទល្មើសព្រហ្មទណ្ឌ ត្រូវទទួលខុសត្រូវតាមច្បាប់ព្រហ្មទណ្ឌដែលមានជាធរមានដូចពលរដ្ឋដ៏ទៃទៀតដែរ»។

លោកជិន ម៉ាលីន បានបន្ថែម «ការស្រាវជ្រាវរបស់ខេមបូចា មិនគ្រប់ជ្រុងជ្រោយនិងមានលក្ខណៈជាវិទ្យាសាស្រ្តនោះទេ ព្រោះវាគ្រាន់តែជារបាយការណ៍បូកសរុបព្រឹត្តិការណ៍ និងសន្និដ្ឋានផ្អែកលើរូបភាពខាងក្រៅតែប៉ុណ្ណោះ ដោយមិនបានធ្វើការវិភាគអំពីទិដ្ឋភាពច្បាប់ ជាពិសេសអង្គហេតុនិងអង្គច្បាប់
ដែលនាំឱ្យមានបទល្មើសនិងការចោទប្រកាន់តាមផ្លូវតុលាការលើអ្នកសារព័ត៌មានពាក់ព័ន្ធនឹងសំណុំរឿងនីមួយៗនោះឡើយ»។

ប៉ុន្តែ នាយក​ប្រតិបត្តិ​នៃ​សម្ព័ន្ធ​អ្នកសារព័ត៌មាន​កម្ពុជា ហៅ​កាត់​ថា ខេម​បូ​ចា លោកណុប វី បានប្រាប់ Newsroom Cambodia នៅថ្ងៃទី២៩ ខែមីនា ឆ្នាំ២០២១ ថារបាយការណ៍ដែលបានចេញផ្សាយជាសារធារណៈនេះគឺជារបាយការណ៍មួយដែលឆ្លងកាត់ការកត់ត្រាបានយ៉ាងត្រឹមត្រូវទៅ តាមស្ថានភាពជាក់ស្តែងនៅក្នុងឆ្នាំ២០២០។

«របាយការណ៍ដែលបានចេញជារបាយការណ៍មួយដែលឆ្លងកាត់ការកត់ត្រានូវករណីផ្សេងៗដែលបានកើតមានឡើងយ៉ាងពិត ប្រាកដនៅក្នុងប្រទេសយើងក្នុងឆ្នាំ២០២០ និងបានដាក់បញ្ជូលក្នុងរបាយការណ៍នេះ» ។

លោកណុប វី ក៏បានលើកឡើងបន្តទៀតថា​ ចំពោះអ្នកសារព័ត៌មានគួរតែប្រើប្រាស់ច្បាប់ស្តីពីរបបសារព័ត៌មានមកប្រើជាជាងការប្រើច្បាប់ព្រហ្មទណ្ឌពីព្រោះករណីភាគច្រើន កើតឡើងនៅពេលអ្នកសារព័ត៌មានកំពុងបំពេញការងាររបស់ពួកគេ។

«ការអនុវត្តច្បាប់សម្រាប់អ្នកសារព័ត៌មាន គួរតែប្រើច្បាប់ស្តីពីរបបសារព័ត៌មាន ជាជាងការប្រើប្រាស់ក្រមព្រហ្មទណ្ឌដើម្បីយកមកចាត់វិធាការណ៍ចំពោះអ្នកសារព័ត៌មាន ហើយមួយផ្នែកទៀតយើងក៏បានពិនិត្យឃើញថាករណីជាច្រើន ក៏បានកើតឡើងលើអ្នកសារព័ត៌មាន ដែលគាត់កំពុងបំពេញការងារ ហើយត្រូវបានហាម និងរារាំង ដោយកម្លាំងសមត្ថកិច្ច និងកងសន្តិសុខជាដើម»៕

របាយការណ៍របស់ខេមបូចា បានបង្ហាញថា៖ «យ៉ាងតិចណាស់មានអ្នកសារព័ត៌មានចំនួន ៣១នាក់ត្រូវបានចាប់ឃុំខ្លួន (ស្មើនឹងប្រមាណ ៤៣ភាគរយនៃករណីសរុប)…..អ្នកសារព័ត៌មានចំនួន ២២នាក់ ត្រូវបានទទួលរងការវាយដំលើរូបរាងកាយ ឬរងការគំរាមប្រើអំពើហិង្សានៅពេលកំពុងបំពេញការងារ»។

ទោះបីជាមានការបង្ហាញរបាយការណ៍អំពីការយាយីលើអ្នកសារព័ត៌មានយ៉ាងណាក្តី លោកមាស សោភ័ណ្ឌ
អ្នកនាំពាក្យ​ក្រសួងព័ត៌មាន បានប្រាប់ Newsroom Cambodia នៅថ្ងៃទី២៩ ខែមីនា ឆ្នាំ២០២១ថា របាយការណ៍នេះមានចរិត និងចេតនាមួយចំនួនដើម្បីបំភាន់សាធារណៈជនអំពីបរិយាកាសពិតប្រាក។

លោកបានបន្តថាអ្នកសារព័ត៌មាន ត្រូវតែគោរពទៅតាមច្បាប់ ក្រមសិល៍ធម៌វិជ្ជាជីវៈសារព័ត៌មាន បើករណីអ្នកសារព័ត៌មានប្រព្រឹត្តខុស ឬផ្ទុយនឹងច្បាប់ គឺអ្នកសារព័ត៌មានត្រូវទទួលខុសត្រូវចំពោះមុខច្បាប់។

លោកបាននិយាយថា៖ «ក្នុងរបាយការណ៍នេះ ខ្ញុំកត់សម្គាល់ឃើញថា វាមានចរិក ឬចេតនាមួយចំនួន ទី១ របាយការណ៍នេះគឺមានចរិត ឬចេតនាបំភាន់ សាធារណៈជនអំពីបរិយាកាសពិតប្រាកដ៏នៃការអនុវត្តសិទ្ធិសេរីភាពក្នុងការអនុវត្តវិជ្ជាជីវៈសារព័ត៌មានដែលមានចែងក្នុងរដ្ឋធម្មនុញ្ញ និងច្បាប់របបសារព័ត៌មាននៃព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា ទី២ របាយការណ៍នេះមានចរិត ឬចេតនាក្នុងការចោទប្រកាន់ទៅលើស្ថាប័នអនុវត្តច្បាប់ ដោយមិនឈរលគោលការណ៍នៃទិដ្ឋភាពច្បាប់ព្រះរាណាចក្រកម្ពុជារបស់យើង»។

លោកបានបន្តទៀតថា កន្លងមកនេះស្ថាប័នអនុវត្តច្បាប់ ​លើសំណុំរឿងនានាដែលពាក់ព័ន្ធអ្នកសារព័ត៌មាន
គឺផ្អែកទៅលើអង្គហេតុ និងអង្គច្បាប់លើករណីនីមួយៗ។

នាយក​ប្រតិបត្តិ​នៃ​សម្ព័ន្ធ​អ្នកសារព័ត៌មាន​កម្ពុជា លោកណុប វី បានប្រាប់ Newsroom Cambodia នៅថ្ងៃទី២៩ ខែមីនា ឆ្នាំ២០២១ដែរថា របាយកាណ៍នេះមិនមែនជាគំនិតផ្ទាល់របស់ខេមបូចានោះទេ ហើយគឺមិនមែនលើកឡើងក្នុងចេតនាណាមួយបង្កឱ្យមានការយល់ច្រលំ ឬមានចំណុចណាមួយដែលបំប៉ោងព័ត៌មាន
ឬព្រឹត្តការណ៏ដែលបានកើតឡើងនោះទេ។

«របាយការណ៍ដែលបានចេញជារបាយការណ៍មួយដែលឆ្លងកាត់ការកត់ត្រានូវករណីផ្សេងៗដែលបានកើតមានឡើងយ៉ាងពិតប្រាកដ៏នៅក្នុងប្រទេសយើងក្នុងឆ្នាំ២០២០ និងបានដាក់បញ្ជូលក្នុងរបាយការណ៍នេះ» ។

លោកណុប វី បានបន្តទៀតថាលោកក៏មិនគាំទ្រសម្រាប់អ្នកសារព័ត៌មានមួយចំនួនដែលប្រព្រឹត្តខុសក្រមសិល៍ធម៌វិជ្ជាជីវៈសារព័ត៌មានដែរ។

«ជារួមយើងមិនគាំទ្រទេ សម្រាប់បងប្អូនអ្នកសារព័ត៌មានណាដែលអនុវត្តមិនបានត្រឹមត្រូវតាមក្រមសិល៍ធម៌វិជ្ជាជីវៈ ឬមួយក៏អនុវត្ត ប្រព្រឹត្តនូវបទល្មើសទាំងឡាយណាប្រឆាំងនឹងច្បាប់រដ្ឋ គឺយើងមិនគាំទ្រទេ»។

ប៉ុន្តែលោកណុប វី បានសង្គត់ធ្ងន់ថា ប្រសិនបើអ្នកសារព័ត៌មានប្រព្រឹត្តខុសវិជ្ជាជីវៈសារព័ត៌មានគួរតែមានការសួរនាំ និងដាក់ពិន័យតាមច្បាប់នៃរបបសារព័ត៌មាន ជាជាងយកក្រមព្រហ្មទណ្ឌចាត់វិធានការ។

«ការអនុវត្តច្បាប់សម្រាប់អ្នកសារព័ត៌មាន គួរតែប្រើច្បាប់ស្តីពីរបបសារព័ត៌មាន ជាជាងការប្រើប្រាស់ក្រមព្រហ្មទណ្ឌដើម្បីយកមកចាត់វិធាការណ៍ចំពោះអ្នកសារព័ត៌មាន ហើយមួយផ្នែកទៀតយើងក៏បានពិនិត្យឃើញថាករណីជាច្រើន ក៏បានកើតឡើងលើអ្នកសារព័ត៌មាន ដែលគាត់កំពុងបំពេញការងារ ហើយត្រូវបានហាម និងរារាំង ដោយកម្លាំងសមត្ថកិច្ច និងកងសន្តិសុខជាដើម»៕

Q: សួស្តីបង តើខ្ញុំអាចដឹងពីមូលហេតុបន្តិចបានទេ ហេតុអ្វីបានជាបងចាប់យកជំនាញអក្សរសាស្រ្តខ្មែរ?

A: ឆ្លើយតបទៅនឹងសំណួរនេះ ខ្ញុំចង់រំលឹកទៅអតីតកាលបន្តិច កាលពីរៀនវិទ្យាល័យ​ ដោយសារខ្ញុំចូលចិត្តរៀនមុខវិជ្ជាអក្សរសាស្ត្រខ្មែរ និយាយរួមទៅមុខវិជ្ជាទាំងអស់ខ្ញុំចូលចិត្តផ្នែកសង្គម ជាងវិទ្យាសាស្រ្ត ហើយអក្សរសាស្រ្តខ្មែរគឺជាចំណូលចិត្តរបស់ខ្ញុំមួយ ក្រោយមកខ្ញុំបានប្រលងចប់ទី១២ទៅ ខ្ញុំក៏ដាក់អាហារូបករណ៍បរិញ្ញាបត្រផ្នែកអក្សរសាស្ត្រខ្មែរជាប់នៅសាកលវិទ្យាល័យភូមិន្ទភ្នំពេញរយៈពេល ៤ឆ្នាំ។

Q: ពេលជាប់អាហារូបករណ៍រយៈពេល ៤ឆ្នាំ តើឪពុកម្តាយ និងបងប្អូនរបស់បងមានការជំទាស់ដែរឬទេ?

A: ពុំមានការជំទាស់អ្វីទេ ដោយសារតែខ្ញុំជាកូនអ្នកកសិករអ៊ីចឹងហើយឪពុកម្តាយរបស់ខ្ញុំកសិករ
ម្ល៉ោះហើយគាត់មិនសូវដឹងច្បាស់ពីឳកាសការងារនៅទីក្រុង ឳកាសការងារនាពេលអនាគត រៀនចប់ធ្វើអីៗគាត់មិនសូវជាខ្វល់ប៉ុន្មានទេ សំខាន់ឲ្យតែកូនគាត់ប្រលងជាប់ រៀនចប់មានការងារធ្វើសមរម្យមួយក្នុងសង្គមគឺគាត់ពេញចិត្តហើយ។ ដូច្នេះគាត់មិនបានបង្ខំយើងឲ្យរៀននូវជំនាញអីផ្សេងតាមចិត្តគាត់នោះទេ។

Q: កំឡុងពេលដែលបងកំពុងសិក្សា តើមានការព្រួយបារម្ភបន្ទាប់ពីរៀនចប់បរិញ្ញាបត្រ ៤ឆ្នាំ ពិបាករកការងារធ្វើដែរ ឬទេក្រៅពីគ្រូបង្រៀន និងអ្នកនិពន្ធ?

A: រយៈពេល៤ឆ្នាំដែលសិក្សាផ្នែកបរិញ្ញាបត្រនៅសាកលវិទ្យាល័យ មែនទែនទៅខ្ញុំបានគិតនៅពេលដែលខ្ញុំរៀនបណ្តើរតាំងពីឆ្នាំ១ គឺឆ្នាំមូលដ្ឋានដែលយើងរៀនមុខវិជ្ជាចម្រុះដូចថ្នាក់ទី១២អ៊ីចឹងដែរ គ្រាន់តែគេរៀនស៊ីជម្រៅតិចទៅផ្នែកអក្សរសាស្ត្រខ្មែរ ប៉ុន្តែឆ្នាំទី២ខ្ញុំចាប់ផ្តើមរៀនបណ្តើរអង្គុយគិតបណ្តើរស្រម៉ៃទៅកាន់អនាគតរបស់ខ្ញុំបណ្តើរថាតើខ្ញុំរៀនហើយខ្ញុំអាចក្លាយទៅជាគ្រូបង្រៀនបានដែរអត់ ព្រោះថានៅពេលដែលខ្ញុំបានសម្រេចចិត្តជ្រើសរើសយកមុខវិជ្ជាអក្សរសាស្រ្តខ្មែរហ្នឹង​ដាក់អាហារូបករណ៍ទៅផ្នែកហ្នឹងដោយសារតែគិតថាប្រហែលជារៀនចប់ទៅអាចធ្វើជាគ្រូបង្រៀនម្នាក់​។

ពេលសម្លឹងទៅសិស្សច្បងមុនយើង នៅពេលដែលគាត់រៀនចប់ទៅ ដើម្បីក្លាយជាគ្រូបង្រៀនម្នាក់បានគឺត្រូវឆ្លងកាត់ការប្រឡងច្រើន ហើយប្រលងហ្នឹងគឺមានអ្នកចូលរួមប្រលងប្រកួតប្រជែងច្រើនមែនទែន ហើយអ្នកដែលជាប់គឺមានភាគតិចណាស់។ អ៊ីចឹងសមត្ថភាពរបស់យើងបើសិនជាល្មមៗប្រាកដជាមិនអាចប្រកួតប្រជែងឈ្នះគេក្នុងការប្រឡងហ្នឹង អ៊ីចឹងទៅខ្ញុំបានដកចិត្តរបស់ខ្ញុំចេញពីអាជីពជាគ្រូបង្រៀន ថាតើមានមុខវិជ្ជាដទៃណាទៀតដែលខ្ញុំអាចធ្វើបានក្រៅពីគ្រូបង្រៀន។

ក្នុងពេលកំពុងសិក្សាហ្នឹង ខ្ញុំបានគិតទៅនៅពេលដែលយើងរៀនបណ្តើរគិតបណ្តើរៗតែមិនដឹងថាអាជីពមួយណាដែលខ្ញុំគិតថាថានឹងអាចឈានទៅចាប់យកជាឳកាសការងារបានទេ ពីព្រោះពេលនេះយើងកំពុងតែរៀន តែក៏មិនភ្លេចយើងនៅតែបន្តខំប្រឹងរៀនបន្តទៀត។

Q: ទាក់ទងនឹងជំនាញអក្សរសាស្រ្តខ្មែរ អាណាព្យាបាលមួយចំនួនលើកឡើងថាជំនាញនេះពុំសូវមានទីផ្សារទូលំទូលាយរៀនចប់ទៅធ្វើត្រឹមជាគ្រូបង្រៀនប៉ុណ្ណោះ? ត្រង់ចំណុចនេះបងយល់ឃើញយ៉ាងណាដែរ?

A: សម្រាប់ខ្ញុំ ដូចជាមិនជំទាស់តាមការលើកឡើងរបស់អាណាព្យាបាលមួយចំនួនទេ ព្រោះថាតាមបទពិសោធន៍ដែលខ្ញុំឆ្លងកាត់កន្លងទៅហ្នឹងគឺវាអត់ដូចអ្វីដែលគាត់បានគិតទុក ធម្មតាក្នុងនាមជាឪពុកម្តាយគាត់ក្រៅពីមានកាតព្ថកិច្ចចិញ្ចឹមបីបាច់កូន​ គាត់ក៏ចង់ឲ្យកូនរបស់គាត់ធំឡើងទៅមានការងារល្អ ក្លាយជាពលរដ្ឋល្អនៅក្នុងសង្គម ម្ល៉ោះហើយគាត់ពិតជាចង់ឲ្យកូនរបស់គាត់រៀននូវជំនាញណាដែលសម្បូរទីផ្សារការងារ
ទទួលបានប្រាក់ខែខ្ពស់ជាជាងជំនាញណាដែលរៀនទៅមានទីផ្សារការងារចង្អៀត។

ប៉ុន្តែនៅត្រង់ចំណុចនេះខ្ញុំចង់ជម្រាបជូនដែរថាមិនថាមុខជំនាញណាទេ​ ខ្ញុំនៅតែនិយាយដដែលៗឲ្យតែយើងចេះប្រាកដអត់ខ្វះទេការងារដូចសុភាសិតខ្មែរពោល «ចេះប្រាកដ ប្រាក់រត់តាមហៅ» នេះក៏ដូចគ្នាដែរ មិនខ្វះទេកន្លែងណាគេក៏ចង់ទទួលយើងដែរ ហើយខ្លាចតែយើងអត់ចេះប្រាកដ ចេះស្ទើរៗលំៗទើបជាការព្រួយបារម្ភ។ ហើយម្យ៉ាងវិញទៀតជំនាញអក្សរសាស្ត្រខ្មែរហ្នឹងមែនទែនទៅ ស្ទើរតែគ្រប់ក្រសួងស្ថាប័នគឺគេត្រូវការអ្នកជំនាញអក្សរសាស្ត្រខ្មែរដើម្បីយកទៅបម្រើការនៅស្ថាប័នរបស់គេ។

ម្យ៉ាងវិញទៀតគេក៏ត្រូវការអ្នកនិពន្ធ អ្នកពិនិត្យអក្ខរាវិរុទ្ធ គឺមានតែអ្នករៀនផ្នែកហ្នឹងទើបគាត់អាចយល់ដឹងស៊ីជម្រៅថាពាក្យ និងសរសេរបែបណាត្រូវ បែបណាខុស។ បើសិនជាយើងខ្មែរធម្មតាយើងចេះអានភាសាខ្មែរ តែអ្នកខ្លះមិនចាប់អារម្មណ៍ទេអក្ខរាវិរុទ្ធសរសេរបែបនេះត្រូវបែបនេះខុស យើងនិយាយភាគច្រើនទៅកាន់ភាសានិយាយ។ អ្នកសរសេរភាគច្រើនប្រើភាសានិយាយ ម្យ៉ាងវិញទៀត ខ្ញុំចង់ផ្តល់ជាសារ ឬយោបល់មួយទៅដល់ប្អូនៗដែលនៅសាកលវិទ្យាល័យ ក្រៅតែពីការរៀននៅជំនាញស្នូលរបស់យើងទី១​ ប្អូនត្រូវមានភាពក្លាហាន​ ក្លាហានក្នុងការបង្កើតភាពប្រាស្រ័យទាក់ទងមនុស្សជុំវិញខ្លួន ហ៊ានចូលរួមក្នុងសិក្ខាសាលាផ្សេងៗឬពេលមានវាគ្មិនផ្សេងៗគាត់ជំនាញផ្នែកណាមួយ យើងត្រូវឈ្មុសឈ្មុលទៅទៅដើម្បីសួរនាំគាត់យកបទពិសោធន៍ពីគាត់មកថាគាត់ធ្វើម៉េចបានដើរដល់ចំណុចនេះ។ យើងត្រូវមានភាពក្លាហានជួបជាមួយមហាជន ជួបជាមួយមនុស្សជាច្រើនប្រភេទទើបយើងនឹងទទួលបាននូវឲកាសការងារច្រើនសម្បូរបែប។

Q: ចំពោះបងផ្ទាល់ តើបងយល់ឃើញថាជំនាញនេះមានសក្តានុពលកម្រិតណាសម្រាប់ការងារបច្ចុប្បន្ន? ការងារទូលំទូលាយដែរឬទេ? ការងារទាំងនោះមានអ្វីខ្លះ?

A: សម្រាប់ខ្ញុំយល់ឃើញថាមុខជំនាញអក្សរសាស្រ្តខ្មែរគឺមានសក្តានុពល ហើយរឹតតែមានសក្តានុពលខ្ពស់នៅក្នុងសង្គមខ្មែរយើងទៅទៀត ប្រសិនបើសិក្សានៅមុខជំនាញមួយហ្នឹងគាត់ចេះចាប់ឱកាសនិងចេះស្វែងរកឱកាស។ បើនិយាយទីផ្សារការងារវិញមែនទែនទៅត្រូវការច្រើន ក៏ប៉ុន្តែមនុស្សមួយចំនួនហាក់បីដូចជាមិនសូវបានចាប់អារម្មណ៍ ឃើញតែថាការងារដែលគេប្រូម៉ូតនៅនឹងមុខ អ៊ីចឹងទៅគាត់គិតថាការងារនឹងមានសក្តានុពល ឱកាសការងារច្រើនក៏ប៉ុន្តែវាអត់បែបហ្នឹងទេ។

បន្ទាប់ពីរៀនចប់​ ការងារចម្បងនោះគឺគ្រូបង្រៀន រៀនចប់គឺអាចប្រឡងចូលក្របខ័ណ្ឌរដ្ឋ ឬអាចបង្រៀននៅតាមសាលាឯកជននានា ហើយក៏អាចក្លាយទៅជាអ្នកសិក្សាស្រាវជ្រាវបន្ថែមទៀតទៅលើផ្នែកអក្សរសាស្រ្តខ្មែរ អាចទៅជាអ្នកអក្សរសាស្រ្តវិទូ អ្នកបកប្រែ​ មគ្គុទេស អ្នកនិពន្ធ​ អ្នកត្រួតពិនិត្យអក្ខរាវិរុទ្ធនៅតាមស្ថាប័នណាមួយ អ្នកសារព័ត៌មានដូចរូបខ្ញុំផ្ទាល់មានដើមកំណើតអ្នកសិក្សាអក្សរសាស្ត្រខ្មែរប៉ុន្តែអាចក្លាយទៅជាអ្នកកាសែត អាចក្លាយទៅជាអ្នកអត្ថាធិប្បាយព័ត៌មាន​ ពិធីករពិធីការនី អ្នករដ្ឋបាលផ្សេងៗ។ល។

បើនៅតាមក្រសួងវិញអ្នករដ្ឋបាលគឺត្រូវការចាំបាច់ណាស់ អ្នកដែលចេះពិតប្រាកដផ្នែកអក្សរសាស្រ្តខ្មែរ ពីព្រោះថាលិខិតស្នាមផ្សេងៗដែលចេញទៅនឹងចង់មិនចង់គឺទាមទារឲ្យមានការត្រួតពិនិត្យអក្ខរាវិរុទ្ធឲ្យបានម៉ត់ចត់មែនទែនមុននឹងធ្វើលិខិត នោះចេញទៅ។ ក្រៅពីនោះទៀតអ្នកសិក្សាអក្សរសាស្រ្តខ្មែរក៏អាចមានឱកាសក្លាយជាមន្រ្តីរាជការ​អាចឈានទៅដល់ឥស្សរជនជាន់ខ្ពស់ផងនៅក្នុងសង្គម យើងក៏មានដែរ ពីព្រោះថានៅក្នុងសង្គមខ្មែរយើងជាក់ស្តែងមានលោកជំទាវ មានឯកឧត្តមច្រើនដែលពួកគាត់មានដើមកំណើតដែលជាអ្នកសិក្សាអក្សរសាស្រ្តខ្មែរហើយបានវិវត្តន៍ខ្លួនរបស់ពួកគាត់ឲ្យទៅជាឥស្សរជនជាន់ខ្ពស់នៅក្នុងសង្គមរបស់ពួកយើង៕

លោកប្រន ស៊ាន ចាងហ្វាងកាសែត អាណាចក្រខ្មែរ បានផ្ញើរូបដេកលើគ្រែ ដៃព្យួរសេរ៉ូម មកNewsroom Cambodia តាមរយៈតេឡេក្រាម ហើយបានអះអាងថាក្បាលខាងលើត្រូវបានដេរចំនួន ២៤ថ្នេរ
ខ្ទងច្រមុះ និងធ្មេញត្រូវបានបាក់ ដោយសារគេវាយដំនៅពេលលោកគេងក្នុងអង្រឹងក្បែរឡានជាមួយបុគ្គ​លិក​ម្នាក់ទៀតនៅមុខប្រាសាទបេងមាលា។

លោកប្រន ស៊ាន បាននិយាយបន្តថាលោកបានជិះកន្លែងនោះ ហើយដោយសារអស់កម្លាំង លោកក៏បានគេងនៅទីនោះតែម្តងទៅ ហើយលោកមិនបានដឹងពីមូលហេតុដែលគេមកវាយរូបលោកនោះទេ។

លោកបាននិយាយថា៖ «ខ្ញុំអត់ដឹងហេតុអ្វីគេមកវាយខ្ញុំ ពីព្រោះខ្ញុំកំពុងគេងលក់ ហើយខ្ញុំមិនដែលមានទំនាស់ជាមួយអ្នកណាម្នាក់នោះទេ ហើយករណីនេះគេចង់ធ្វើឃាតតែម្តង»។

អ្នកសារព័ត៌មានអស់រយៈពេលប្រមាណ ១៥ឆ្នាំរូបនេះ បានប្រាប់ឱ្យដឹងទៀតថា៖ «ខ្ញុំអង្វរដល់អាជ្ញាធរគ្រប់លំដាប់ថ្នាក់ ជួយរកជនដៃដល់ឱ្យបានឃើញឆាប់ៗផង»។

លោកសៀក សោភា ធ្វើការនៅការិយាល័យព្រហ្មទណ្ឌកងរាជអាវុធហត្ថខេត្តសៀមរាមបានប្រាប់សារព័ត៌មាន Newsroom Cambodia តាមរយៈទូរស័ព្ទថា សមត្ថកិច្ចកំពុងតែស្រាវជ្រាវរកជនបង្កមកសួរនាំជាបន្តបន្ទាប់តាមការបំភ្លឺរបស់លោកប្រន ស៊ាន។

លោកសៀក សោភា បានបញ្ជាក់ថា៖ «សមត្ថកិច្ចបានហៅអ្នកសង្ស័យមកសួរនាំ ប៉ុន្តែមិនទាន់មានអង្គហេតុនៃរឿង អញ្ចឹងក៏ឱ្យជនសង្ស័យត្រឡប់ផ្ទះវិញ ហើយសមត្ថកិច្ចកំពុងធ្វើការស៊ើបសួ​របន្តទៀត ប៉ុន្តែមិនទាន់អាចវាយតម្លៃថារកឃើញ ឬមិនឃើញនៅឡើយទេ ពីព្រោះកំពុងស្ថិតក្នុងអំឡុងពេលធ្វើការតាមដាន ហើយសមត្ថកិច្ចក៏បានហៅអ្នកពាក់ព័ន្ធដឹកឈើទាំងប៉ុន្មានមកសារសួរបន្តទៀតផងដែរ»។

កាលពីថ្ងៃទី១៤ ខែមីនា ឆ្នាំ២០២១ សារព័ត៌មានអាណាចក្រខ្មែរ បានផ្សព្វផ្សាយព័ត៌មានទាក់ទងបទល្មើសព្រៃឈើយ៉ាងកក្រើកនៅស្រុកស្វាយលើ ដោយលើកឡើងពាក់ព័ន្ធមន្ត្រីជំនាញខេត្តសៀមរាមហាក់មិនរវល់អើពើរ។

រូបភាពលើបណ្តាញសង្គមហ្វេសប៊ុកបង្ហាញការដឹកជញ្ជូនព្រៃឈើតាមរយៈគោយន្ត និងខ្លឹមសារនៃការបង្ហោះរបស់សារព័ត៌មានអាណាចក្រខ្មែរបានរៀបរាប់ថា៖ «ជារៀងរាល់យប់គេតែងតែសង្កេតឃើញ​ថាមានគោយន្តកន្ត្រៃដឹកឈើជាច្រើនគ្រឿដូចហែរកឋិន អញ្ចឹង តែមិនដែលឃើញមានមន្ត្រីជំនាញណាម្នាក់រវល់អើពើរបង្ក្រាបសោះឡើយ នេះហើយជាហេតុដែលនាំអោយក្រុមឈ្មួញកាន់តែបានដៃបំផ្លាញព្រៃឈើដែលជាសម្បត្តិធម្មជាតិរបស់យើងទាំងអស់គ្នា»។

លោកនឹក ប៊ុនលឹម ជាសមាជិកសមាគមន៍អ្នកសារព័ត៌មានខ្មែរប្រជាធិបតេយ្យ ក៏មានការព្រួយបារម្ភអំពីសុវត្ថិភាពរបស់រូបលោកផង ប្រសិនបើជាករណីប្រើអំពើហឹង្សាដូចលោកប្រន ស៊ាន។

«ខ្ញុំយល់ឃើញថាករណីនេះ ពិតជាមានគម្រោងទុកជាមុន ហើយខ្ញុំក៏មានការព្រួយបារម្ភ និងភ័យខ្លាចចំពោះសុវត្ថិភាពក្នុងការចុះយកសារព័ត៌មានម្តងៗ ដូចគេគំរាមកំហែង វាយធ្វើបាប អ្នកសារព័ត៌មានដូចលោកប្រន
ស៊ាន ជាដើម»។

លោកណុប វី នាយកប្រតិបត្តិសម្ព័ន្ធអ្នកសារព័ត៌មានកម្ពុជា បានថ្កោលទោស និងបានទទួចម្តងហើយម្តងទៀតទៅដល់អាជ្ញាធរគ្រប់ជាន់ថ្នាក់ ឱ្យចាត់វិធានការនិងធ្វើការស៊ើបអង្កេតឈានទៅដល់ការវែកមុខរកជនដៃដល់យកមកផ្តន្តាទោសទៅតាមផ្លូវច្បាប់។

នាយកប្រតិបត្តិសម្ព័ន្ធអ្នកសារព័ត៌មានកម្ពុជា បានបញ្ជាក់ទៀតថា៖ «ការយល់ឃើញរបស់ខេមបូចា
គឺយើងពិនិត្យឃើញថាក្នុងករណីវាយដំមកលើអ្នកសារព័ត៌មានម្តងហើយម្តងទៀត ហើយជនដៃដល់មិនត្រូវបានចាប់យកមកផ្តន្ទាទោសទៅតាមផ្លូវច្បាប់ គឺជាគំរូមួយអាក្រក់ ដែលបន្តឱ្យមានការកើតមានឡើងនូវអំពើនិទណ្ឌភាពចំពោះឧក្រិដ្ឋកម្មទាំងឡាយណាដែលប្រឆាំងជាមួយអ្នកសារព័ត៌មាន»។

លោកណុប វី បានយល់ឃើញថាការវាយដំមកលើអ្នកសារព័ត៌មាន ជាការគំរាមកំហែង ពិសេសករណីអ្នកសារព័ត៌មានដែលរាយការណ៌អំពីបទឈ្មើសព្រៃឈើ អំពីការកាប់បំផ្លាញព្រៃឈើ និងករណីផ្សេងៗទៀតដែលជាការពិត ដែលវាជាតួនាទីមួយរបស់អ្នកសារព័ត៌មាននៅក្នុងការរាយការណ៍នូវបទល្មើសទាំងឡាយណាដែលកើតមានឡើងនៅក្នុងសង្គម។

លោកណុប វី ក៏បានបន្តទៀតថា៖ «ប្រសិនបើអ្នកសារព័ត៌មានត្រូវបានវាយដំដោយសារសកម្មភាពទាំងអស់ហ្នឹង វាជាចំណុចនៃការគំរាមកំហែងចំពោះឆន្ទៈរបស់បងប្អូនអ្នកសារព័ត៌មានផ្សេងទៀតដែលហ៊ានធ្វើសេចក្តីរាយការណ៍រឿងបទល្មើសនានានៅក្នុងសង្គម»។

លោកស៊ឹង សែនករុណា អ្នកនាំពាក្យសមាគមការពារសិទ្ធិមនុស្សអាដហុក បានប្រាប់ Newsroom Cambodia
តាមរយៈទូរស័ព្ទថាអ្នកសារព័ត៌មានដែលហ៊ានសរសេររិះគន់ លើការបំផ្លិចបំផ្លាញធនធានធម្មជាតិ ការការពារព្រៃឈើ ឬអំពើពុករលួយ និងប្រព័ន្ធអភិបាលកិច្ចរបស់រដ្ឋាភិបាលគឺមានហានិភ័យខ្ពស់។

លោកស៊ឹង សែនករុណា បន្តទៀតថា ក្នុងករណីរឿងលោក ប្រន ស៊ាននៅសៀមរាមនេះ លោកយល់ថា
ដោយសារតែគាត់មានការឃ្លាំមើលយកព័ត៌មានទៅលើបទឈ្មើសព្រៃឈើ ដែលជាហេតុធ្វើឱ្យជនប្រព្រឹត្តទាំងអស់ហ្នឹង អត់សប្បាយចិត្ត អាចថាគុំគួនគាត់ រកឱកាសក្នុងការធ្វើបាបគាត់ដោយប្រើប្រាស់នូវអំពើហឹង្សាបែបនេះ៕

លោកស៊ឹង សែនករុណា បានប្រាប់ទៀតថា៖ «យើងនៅតែចង់ឃើញសមត្ថកិច្ចមានតួនាទីអនុវត្តច្បាប់ឱ្យបានត្រឹមត្រូវហើយចាត់វិធានការឱ្យទាន់ពេលវេលា វែកមុខរកជនដៃដល់ ហើយអ្នកប្រព្រឹត្តនៅពីក្រោយខ្នង ជាមួយអ្នកផ្សំគំនិតទាំងអស់ហ្នឹង យកមកផ្តន្ទាទោសតាមច្បាប់របស់កម្ពុជា ពីព្រោះបើសិនជាមិនមានការចាត់វិធានការចឹងទេ យើងព្រួយបារម្ភមិនមែនត្រឹមតែអ្នកកាសែតនៅខាងខេត្តសៀមរាមហ្នឹងទេ យើងព្រួយបារម្ភដល់អ្នកសារព័ត៌មានផ្សេងៗទៀតដែលសរសរដើម្បីជាផលប្រយោជន៍សង្គមជាតិ ដែលអាចនឹងទទួលរងការធ្វើទុកបុកម្នេញ ហឹង្សាឬអាចគ្រោះថ្នាក់ដល់អាយុជីវិតក៏ថាបានដែរ»។

គួរំលឹកដែរថា កាលពីថ្ងៃទី២៨ ខែកញ្ញា ឆ្នាំ២០២០ នៅលើបណ្តាញសង្គមហេ្វសប៊ុកសារព័ត៌មានចក្រភពព័ត៌មាន លោក មួក សារ៉ែន ដែលជានិពន្ធនាយករងនៃអង្គភាពសារព័ត៌មានចក្រភពព័ត៌មាន CPN News
ត្រូវជនមិនស្គាល់មុខមួយក្រុម មាន​គ្នា​ជិត​១០​នាក់ ប្រដាប់​ដោយ​ព្រនង់ ពូថៅ នាំ​គ្នា​មក​វាយ​កំទេចរថយន្ត
បណ្ដាល​ឲ្យ​រង​ការ​ខូចខាត​ជា​ដំណំ និង​រង​របួស ក្នុង​ចេតនា​ធ្វើឃាត។

ហេតុការណ៍​នេះបាន​កើតឡើង​នៅ​វេលា​ម៉ោង​១២​យប់​រំលង​អធ្រាត្រ​ឈាន​ចូល​ព្រឹក​ថ្ងៃ​ទី​២៨ កញ្ញា ២០២០
នៅ​ផ្លូវ​ច្រកចូល​ទៅ​បឹង​ជ្រោង ត្រង់​ចំណុច​ភូមិ​ដូង​ទី​២ ឃុំ​ត្រ​មូង​ស្រុក​មេមត់ ខេត្តត្បូងឃ្មុំ ហើយអង្គភាពសារព័ត៌មានចក្រភពព័ត៌មាន ក៏បានអំពាវនាវឲ្យសមត្ថកិច្ចជួយវែកមុខរកជនដៃដល់ដើម្បីចាត់ការតាមនិតិវិធីច្បាប់ក្នុងពេលឆាប់ៗផងដែរ។

Newsroom Cambodia ក៏បានទាក់ទងទៅខាងសារព័ត៌មានចក្រភព (CPN News) តាមរយៈទូរស័ព្ទដែរ ប៉ុន្តែគ្មានការឆ្លើយតប៕

Q: ជម្រាបសួរ​លោក​ ថៃ សុធា!

A: បាទ! ជម្រាបសួរ។

Q: តើ​ខេមបូណូមីស (Cambonomist) ជាអ្វី?

A: ខេមបូណូមីស បង្កើតឡើង​ដំបូង​កាលពី​៤ឆ្នាំមុន ដោយសហស្ថាបនិក​ ៤រូបដោយ​ក្នុង​នោះ​ម្នាក់​ជាអ្នកជំនាញ​ផ្នែក IT និង​បីនាក់​ទៀតជា​អ្នកកាសែត​ដែល​មានបទពិសោធន៍ច្រើន​ឆ្នាំ​និង​ច្រើន​វិស័យ​នៃ​ព័ត៌មាន រាប់តាំងពី​កាសែត​បោះពុម្ព ទូរទស្សន៍ និង​អនឡាញ។ ដំបូង​ឡើយខ្ញុំ​អាច​និយាយ​បានថា ខ្ញុំ​ជា​មេគំនិត ពីព្រោះ​កាលណោះ​ខ្ញុំ​លាឈប់ពីស្ថាប័ន​ទូរទស្សន៍ធំ​មួយ មក​ធ្វើការងារ​​ជា​អ្នកកាសែត​ freelance ផង ហើយ​ក៏​បាន​បបួល​​មិត្ត​ភក្ដិ​ជាសហស្ថាបនិក​មករួមគ្នា​បង្កើត​ជា​ ខេមបូណូមីស នេះឡើង។

Q: ហេតុអ្វី​បានជាបង្កើត​ស្ថាប័ន​ ខេមបូណូមីស នេះឡើង ?

A: ខ្ញុំ​ និងសហស្ថាបនិក​ដទៃទៀត​មាន​គំនិតគិតថា នៅកម្ពុជា​យើង មិនសូវ​សម្បូរ​ព័ត៌មាន​សេដ្ឋកិច្ច​ទេ។ មាន​មួយចំនួន គេធ្វើតែរឿង​សេដ្ឋកិច្ច​បែប​ដំណឹង គេ​បោះពុម្ព​ជា​កាសែត។ ហើយ​ទូរទស្សន៍វិញ សឹង​តែ​ពិបាក​រក​ដំណឹង​សេដ្ឋកិច្ច​ត្រឹមត្រូវ​ ច្បាស់លាស់​ ស៊ីជម្រៅណាស់ ។ សម្បូរ​តែ​ដំណឹង​សេដ្ឋកិច្ច​បែប​សម្ពោធ​ហាង​សម្ពោធ​ក្រុមហ៊ុន ឬ​ផលិតនេះ​នោះ ។ល។ មួយវិញទៀត ខ្ញុំ​ចូលចិត្ត​អាន​ព័ត៌មាន​សេដ្ឋកិច្ច​នៅ​លើ​ CNBC Bloomberg Economist Business Insider ជាដើម ហើយ​ក្នុងចំណោម​នេះខ្ញុំចូលចិត្តជាងគេ គឺ​អត្ថបទ​របស់ទស្សនាវដ្ដី Economist។

ដូច្នេះ ខ្ញុំ​គិតថា យើង​គួរតែមាន​សារព័ត៌មាន​អនឡាញ​ជាភាសា​ខ្មែរ​មួយ ដែលផ្ដោត​លើ​ផ្នែក​សេដ្ឋកិច្ច សហគ្រិន​ ធុរជន​ល្បីៗ​ និង​វិនិយោគិន។ បើនិយាយ​ពី​ទស្សនវិស័យរបស់​ខេមបូណូមីស គឺយើង​ចង់​ក្លាយ​ជា The Economist of Cambodia ដូច្នេះ​ហើយ​ សូម្បីតែឈ្មោះ ក៏​ខ្ញុំ​និង​សហស្ថាបនិកគិតចេញពី​គំនិតនេះដែរ ទើបយើងដាក់ថា Cambonomist ចង់បានន័យថា Cambodia Economist ឬ The Economist of Cambodia នេះ​ឯង។

យើង​មិនដល់គេទេ យើងតូច​ណាស់ ប៉ុន្តែ យ៉ាង​ណា​ក៏ដោយ នេះ​ជា​មហិច្ឆតា​របស់​យើង ដែល​ចង់​ក្លាយ​ដូចគេ​ហ្នឹង។ ធ្វើ​អ្វីក៏ដោយ​យើងត្រូវមាន​មហិច្ឆតា។ យើងចង់​ក្លាយដូច​ Economist ប៉ុន្តែ ទោះបាន​ត្រឹមពាក់កណ្ដាល​គេ ក៏​យើង​ខ្លាំងដែរ។ ហេតុ​ផល​មួយទៀតដែល​យើង​បង្កើត​ខេមបូណូមីស ដោយសារ​យើង​ជឿជាក់ថា ពីនេះតទៅ គឺ​ជា​យុគ​សម័យ​ព័ត៌មាន​ឌីជីថល (អនឡាញ)នេះ​ឯង។

នៅ​លើ​អនឡាញ (ឌីជីថល) ហ្នឹង យើង​ធ្វើ​អ្វី​ក៏បានដែរ ដូចជា ផ្សាយអត្ថបទ រូបភាព សំឡេង វីដេអូ និយាយរួមទៅ ឌីជីថល ឬអនឡាញនេះ គឺ យើងធ្វើកាសែត​ក៏បាន ធ្វើទូរទស្សន៍​ក៏បាន ធ្វើ​វិទ្យុ​ក៏បាន វា​ធំទូលាយ​ខ្លាំងណាស់។ ហើយ​អ្នក​អាន​អ្នកទស្សនា​ទៀត​សោត មាន​ប្រមាណ ១០លាននាក់ជាង (បើ​គិត​តាម​ចំនួន​អ្នក​ប្រើ​ហ្វេសប៊ុក ឬអ៊ីនធើណិត)។ ដូច្នេះ វិសាលភាព​គឺវាធំធេងណាស់។

Q: ដោយសារ​ខេមបូណូមីសផ្ដោត​សំខាន់​ទៅលើ​រឿង​សេដ្ឋកិច្ច តើ​គួរធ្វើ​យ៉ាងណា​ឲ្យ​ប្រជាជន​យល់ដឹង​កាន់​តែច្បាស់​លើ​រឿងសេដ្ឋកិច្ច និងអាច​ផ្ដល់​សារសំខាន់​អ្វី​ខ្លះ​ដល់​ពួកគាត់?

A: ច្បាស់ណាស់ គឺ​យើង​និយាយ​ខ្លីថា យើង​ជាសារព័ត៌មាន​សេដ្ឋកិច្ច​ឌីជីថលមានន័យថា យើងជា​សារព័ត៌មានឌីជីថល​ដែល​ផ្ដោត​សំខាន់​លើ​ប្រធានបទ​សេដ្ឋកិច្ចហើយ​ពាក្យ​សេដ្ឋកិច្ច​ហ្នឹង​វាទូលំ​ទូលាយ​ណាស់ យើងធ្វើ​មិន​អស់ទេ។ សព្វថ្ងៃ យើង​ផ្សាយ​រឿង​សេដ្ឋកិច្ច​ក្នុង​តំបន់​ សេដ្ឋកិច្ច​ពិភព​លោក​ និង​សេដ្ឋកិច្ច​ប្រទេស​កម្ពុជា។

នៅស្រុកគេ តួយ៉ាងស្រុកថៃ វៀតណាម និង​ស្រុក​ឯទៀតៗក្បែរខាង​កម្ពុជា យើងផ្សាយ​អំពី​ធុរកិច្ច​វិនិយោគ និងការរកស៊ី​នៅស្រុកគេ ពីអាជីវកម្មតូច ដល់​ក្រុមហ៊ុន​ខ្នាតយក្ស តើ​គេកំពុងធ្វើអី ធ្វើដល់ណា ការនាំចេញ​នាំចូលគេ​យ៉ាងម៉េច? ទីផ្សារគេ​នៅទីណាខ្លះ ? ធុរជនគេ វិនិយោគិន​គេធ្វើ​អ្វី​ខ្លះ ប្រជាជនគេ​រកស៊ី​អ្វីខ្លះ ។ល។

នៅ​កម្រិត​ពិភពលោក យើង​ផ្សាយ​ព័ត៌មាន​អំពី​សុខភាពសេដ្ឋកិច្ច​របស់​ប្រទេស​មហាអំណាចធំៗ ដែល​វា​មាន​ផល​ប៉ះពាល់​ដល់​សេដ្ឋកិច្ច​ពិភព​លោក​ទាំងមូល ដូចជា​ សង្គ្រាមពាណិជ្ជកម្មចិន​ អាមេរិក។

ក្នុងកាលៈទេសៈ​បច្ចុប្បន្ន យើង​ក៏ផ្ដោត​លើ​បញ្ហា​កូវីដ ១៩ដែរ ទៅ​លើ​ជ្រុង​នៃការវិវឌ្ឍថ្មីៗ​ទាក់ទង​នឹង​វ៉ាក់សាំង វិធានការ និងយុទ្ធសាស្ត្រ​ដោះស្រាយបញ្ហា​របស់​ប្រទេសនីមួយៗ វិធានការ​ស្ដារ និងជួយសេដ្ឋកិច្ចក្នុង​អំឡុងពេល​វិបត្តិ​កូវីដ ១៩។ រីឯ​នៅកម្ពុជាវិញ យើងផ្ដោត​លើ​កសិកម្មច្រើន​​ខ្លាំងដែរ ដោយ​ផ្សាយ​អំពី​បញ្ហា​ទីផ្សារ​របស់​កសិករ ដំណោះស្រាយរបស់រដ្ឋាភិបាល។

យើង​ផ្សាយ​អំពី​ការវិនិយោគទូទៅ​ អំពី​វិស័យអចលនទ្រព្យ និង​សុខភាព វិស័យនេះយើង​ផ្សាយ​ពីការនាំចេញនាំចូល​ ចំណូល​ពន្ធគយ ពាណិជ្ជកម្មទ្វេភាគី យើងផ្សាយ​ពី​វិស័យធនាគារ​និងហិរញ្ញ​វត្ថុ។ ទន្ទឹម​នឹង​នេះ យើងក៏ផ្សាយ​អំពីគំនិត​អាជីវកម្ម គន្លឹះ​ក្នុងការរកស៊ី​ ។ល។ និង។ល។ ផងដែរ ដោយ​យើង​ធ្វើ​កិច្ចសម្ភាសន៍ពិសេស​ជាមួយធុរជន​ល្បីៗ តួអង្គសំខាន់ៗ​ក្នុង​វិស័យ​សេដ្ឋកិច្ច និងមន្ត្រីរដ្ឋាភិបាល​ជាន់ខ្ពស់ជាច្រើន។

ហើយពិសេស​បំផុតនោះ ខ្ញុំចង់​បញ្ជាក់​បន្តិចថា យើង​ជា​សារព័ត៌មាន​ឌីជីថល ដែល​ផ្ដោត​លើ​ការផ្សាយ​ជាវីដេអូ ពោលប្រៀបបីដូច​ជាទូរទស្សន៍អ៊ីចឹងដែរ គ្រាន់តែយើងគ្មាន​អង់តែន ។ យើងមាន​កម្មវិធីដំណឹង​សេដ្ឋកិច្ច​រាល់ព្រឹក​ ដែលផ្សាយ​ផ្ទាល់ទៅលើបណ្ដាញ​សង្គម​ហ្វេសប៊ុក​ និងយូធូប។   

Q: តើ​ខេមបូណូមីស ជួប​បញ្ហា​ប្រឈម​អ្វី​ខ្លះ​នៅ​ពេល​ដែលបង្កើត​ដំបូង? ព្រោះ​ជាស្ថាប័ន​ដែល​ផ្ដោត​សំខាន់​ខ្លាំង​លើ​រឿងសេដ្ឋកិច្ច​បែប​ហ្នឹង?

A: បញ្ហា​ប្រឈម​វា​រាប់មិនអស់ទេ។ យើងចាប់ផ្ដើម​ដោយគ្មាន​ចំណាយលុយកាក់អ្វីទេ។ ខ្ញុំ និងសហស្ថាបនិកពីរនាក់ទៀតជាអ្នកកាសែត យើង​ផលិត​មាតិកា​ព័ត៌មាន រីឯ​មិត្តយើងម្នាក់ទៀត គាត់​បង្កើត​វិបសាយ ផេកហ្វេសប៊ុក និងYouTube រួចហើយ​យើង​ខំ​ផលិត​ព័ត៌មាន​ល្អៗផ្សាយទៅ។

ពីដំបូង​ យើង​ចេះតែខំធ្វើទៅដោយ​គ្មាន​ដើមទុនអ្វីទេ ប្រើ​កម្លាំង​ ប្រើ​ពេលវេលា​របស់​យើងទាំងអស់គ្នា។បន្ទាប់មក មានអ្នកអានច្រើនគួរសម យើងក៏រកបាន​ការផ្សាយ​ពាណិជ្ជកម្ម មានន័យថា យើងមាន​លុយ​ខ្លះ យើង​ក៏​ពង្រីក​ចំនួន​អ្នក​សរសេរអត្ថបទ ផលិតវីដេអូ កាត់តវីដេអូ ជាដើម។ គិតមើលទៅ លំបាកយ៉ាងម៉េច?

គ្មានអ្នកណាចង់ធ្វើការឲ្យ​យើងទេ បើ​យើងគ្មាន​លុយ​ផ្ដល់​ប្រាក់ខែ​ឲ្យគេ​ផងហ្នឹង។ មានតែធ្វើ​ខ្លួនឯង ពេល​មានលុយ ទើប​យើង​អាច​រក​មនុស្ស​បានបន្ថែម​ឲ្យជួយ​ធ្វើការងារ។ បញ្ហាមួយទៀត ខ្ញុំគិតថាវាជារឿងទូទៅទេ គឺ យើងផ្សាយដំណឹង​ ឬព័ត៌មាន​ត្រឹមត្រូវ​តាមវិជ្ជាជីវៈ ហើយ​ផ្សាយ​ច្រើន តែទៅលើ​សេដ្ឋកិច្ច​អីហ្នឹង​មិនសូវមានអ្នកមើល អ្នកអានទេ ។ គេចូលចិត្ត​អាន​ឬមើល​គេ​ផ្សាយ​ផ្ទាល់ពីនេះ​ពីនោះជាង។

យើង​ដឹង​ហើយ​ជួនកាលមនុស្ស​ម្នាក់​អង្គុយ​ liveហែកកេរ្តិ៍អ្នកនេះអ្នកនោះ គេមើលច្រើនណាស់។ អានេះ​ជារឿងទូទៅ។ ប៉ុន្តែ ខ្ញុំជឿជាក់ថា យូរៗទៅ នឹងមានមនុស្ស​កាន់តែច្រើនឡើងដែល​ងាកមកអានឬទស្សនា​ព័ត៌មាន​ដែលត្រឹមត្រូវ​តាម​វិជ្ជាជីវៈ​ និងច្បាស់លាស់ ។

Q: តើ​យល់​ឃើញ​យ៉ាងណា​ដែរ​លើ​វិស័យ​សារព័ត៌មាន​សព្វថ្ងៃ ? ហើយ​តើ​គួរធ្វើ​យ៉ាង​ណា​ដើម្បី​ឲ្យ​ស្ថាប័ន​អ្នកសារព័ត៌មាន​មួយនេះ ប្រកប​ដោយ​ក្រម​សីលធម៌ និង​មាន​វិជ្ជាជីវៈ ?

A: ចំពោះខ្ញុំ និយាយ​ពីវិស័យ​សារព័ត៌មាន​សព្វថ្ងៃ កាសែត ទស្សនាវដ្ដី​បោះពុម្ព​ជា​ក្រដាស គឺ​ក្លាយ​ជារឿង​អតីត​កាលទៅហើយ បិទសឹងតែអស់​ទាំងស្រុង​ហើយ ។ ទូរទស្សន៍វិញ ក៏សឹងតែ​គេលែងមើល​ព័ត៌មាន​ដែរ នៅសល់អ្នកមើល​កម្មវិធីកម្សាន្ត​ មើលកុន​អាចថា​នៅមានអ្នកមើល​ច្រើន (នេះជាការយល់ឃើញ​ផ្ទាល់​ខ្លួន​របស់ខ្ញុំ)។

នេះ​យើង​និយាយ​ពី​មធ្យោបាយ​នៃការផ្សាយព័ត៌មាន។ ដោយឡែក ចំពោះ​អ្នកសារ​ព័ត៌មាន​វិញ ​ខ្ញុំយល់ថា យើង​មាន​សេរីភាព​ដោយ​អន្លើ មានន័យថា បើ​យើង​ផ្សាយ​រឿង​កម្សាន្ត រឿង​សង្គម​ធម្មតាៗ មិនប៉ះពាល់ដល់​អ្នកណា ឬ​មិន​ពាក់ព័ន្ធ​នឹង​នយោបាយអី យើង​ផ្សាយ​បានដោយសេរី ។

យើង​ឃើញ​ហើយ​អ្នកណាៗក៏​អាច​បើក​វិបសាយ​ សារព័ត៌មាន​អនឡាញ​បានដែរ។ ប៉ុន្តែ បើ​ជាព័ត៌មាន​បែប​ស៊ើបអង្កេត​អំពីករណី​បទល្មើស​ព្រៃឈើ​ធំៗ ការរំលោភដីធ្លី សិទ្ធិមនុស្សធំៗ​អី​ លែង​សូវមាន​អីអាន​ហើយ នៅសល់តែសារព័ត៌មាន​ពីរបីស្ថាប័ន​ប៉ុណ្ណោះដែល​ផ្សាយរឿងរសើបៗ​ទាំងនេះ។

ចំពោះ​គុណភាព​វិញ នៅ​លើ​អនឡាញ ឬវិស័យ​សារព័ត៌មាន​ឌីជីថល​ ឬអនឡាញនេះ គឺ​នៅខ្វះ​គុណភាព​ និង​ភាព​វិជ្ជាជីវៈ​ត្រឹម​ត្រូវ​ហ្នឹង​ច្រើនណាស់ ហើយ​ម្យ៉ាង​​ អ្នក​មើលអ្នកអាន​ក៏​មិនមាន​ចំណេះដឹង​ផ្នែក​ឌីជីថល ឬ​យើង​ហៅថា digital media literacy អីដែរ។

ភាគច្រើន គាត់មើលមិនដឹងថាព័ត៌មានហ្នឹង​មានវិជ្ជាជីវៈត្រឹមត្រូវ ឬអត់​ផង​ទេ។ ដូច្នេះ សរុប​មកវិញ មានតែអ្នកសារព័ត៌មានដែល​បាន​ទទួល​ការបណ្ដុះបណ្ដាល​ត្រឹមត្រូវ និងមាន​វិជ្ជាជីវៈខំប្រឹងធ្វើការងារទៅ ដើម្បីរក្សា​គុណភាពនិងវិជ្ជាជីវៈ និង​ខំផ្សាយ​នូវអ្វីដែល​ពិត​ច្បាស់លាស់ និង​គោរព​ក្រមសីលធម៌វិជ្ជាជីវៈ ខ្ញុំគិតថា យូរៗទៅ មនុស្ស​ម្នា​អ្នកអានអ្នកមើល​ហ្នឹង​មាន​ការយល់ដឹង​ច្រើន ពួកគាត់​គង់តែនឹង​បោះបង់ចោលសារព័ត៌មានអនឡាញជជុះ (គ្មានវិជ្ជាជីវៈ) ងាក​មក​អាន​ព័ត៌មាន​ដែល​ច្បាស់លាស់​និងមាន​វិជ្ជាជីវៈ​មិនខានឡើយ។

មួយវិញទៀត ខ្ញុំជឿជាក់ថា ក្រុមហ៊ុនធំៗ អ្នកផ្សាយ​ពាណិជ្ជកម្ម​ធំៗ ក៏នឹងជួយ​គាំទ្រ​ដល់សារព័ត៌មាន​ដែលមានវិជ្ជាជីវៈ​ ដើម្បី​ពួកយើងអាចពង្រីក​និង​បំពេញ ការងារ​បាន​កាន់តែ​ច្រើនថែមទៀត សម្រាប់បម្រើ​ដល់អ្នកអាននិងមហាជន ។ ខ្ញុំគិតថា នៅពេល​ណា មហាជន សង្គម ធុរជន​ អ្នកនយោបាយ គាំទ្រ​សារព័ត៌មានដែលមានវិជ្ជាជីវៈ ពេលនោះ​ហើយ​ដែល​ឥទ្ធិពល​នៃសារព័ត៌មានគ្មានវិជ្ជាជីវៈ វា​នឹង​ថមថយ​ចុះដោយ​ឯកឯង​៕

យោងតាមសេចក្តីថ្លែងការណ៍របស់ខេមបូចា អ្នកសារព័ត៌មាន និងស្ថានប័នមួយចំនួនត្រូវបានអាជ្ញាធរ និងមន្រ្តីពិធីការបានហាមឃាត់មិនឲ្យចូលយកព័ត៌មាន និងថតរូបទេក្នុងនោះរួមមាន វិទ្យុសំឡេងសហរដ្ឋអាមេរិក (VOA) ទីភ្នាក់ងារព័ត៌មានរ៉យទ័រ (Reuters) ទីភ្នាក់ងារព័ត៌មានអេភី (AP) វីអូឌី (VOD) ខេមបូណូមីស (Cambonomist) ថ្មីៗ (Thmey Thmey) និងខេមបូចាញូស៍(CamboJa News) ។ល។

ដោយឡែកអ្នកសារព័ត៌មានមកពីស្ថាប័នសារព័ត៌មានស្និតនឹងរដ្ឋាភិបាលដូចជាសារព័ត៌មាន Fresh News ទូរទស្សន៍ជាតិកម្ពុជា(ទទក) ទូរទស្សន៍បាយ័ននិងទូរទស្សន៍ CNC ត្រូវបានអនុញ្ញាតឲ្យយកព័ត៌មាន។

នាយកប្រតិបត្តិខេមបូចា លោក ណុប វី បានមានប្រសាសន៍ថា ស្ថាប័នសារព័ត៌មាននីមួយៗកំពុងដើរតួនាទីយ៉ាងសំខាន់ក្នុងការផ្តល់ព័ត៌មានដល់អ្នកអាន អ្នកស្តាប់ និងអ្នកទស្សនាផ្សេងៗពីគ្នា ជាពិសេសក្នុងស្ថាប័នដែលកម្ពុជាកំពុងទទួលបានវ៉ាក់សាំងការពារជំងឺកូវីដ១៩។ ការហាមឃាត់អ្នកសារព័ត៌មានពីការទទួលបានព័ត៌មានដោយសេរី គឺអាចធ្វើឲ្យប៉ះពាល់ដល់សិទ្ធិទទួលបានព័ត៌មានរបស់ប្រជាពលរដ្ឋដែលជាអ្នកអាន អ្នកស្តាប់ និងអ្នកទស្សនា។

លោកបានបន្ថែមថាខេមបូចាដែលមានសមាជិក សមាជិកា និងក្រុមប្រឹក្សាភិបាលជាអ្នកសារព័ត៌មានជាង១០០នាក់ កំពុងចូលរួមយ៉ាងសកម្មជាមួយរដ្ឋាភិបាលដើម្បីលើកកម្ពស់សេរីភាព និងសិទ្ធិទទួលព័ត៌មានរបស់ប្រជាពលរដ្ឋជាពិសេសអ្នកសារព័ត៌មាន។

លោកផៃ ស៊ីផាន់ អ្នកនាំពាក្យរដ្ឋាភិបាលកម្ពុជាបានប្រាប់មក Newsroom Cambodia ថានេះជាការរៀបចំដោយខាងពិធីការ ដែលមិនបានឲ្យចូលជាសាធារណៈ ដោយប្រៀបធៀបជាមួយនឹងការយកព័ត៌មាននៅសេតវិមាន (White House) នៅអាមេរិក។

«នៅឯសហរដ្ឋអាមេរិកក៏គេមានកាតចូលទៅប្រជុំដែរ បើអត់គេអត់ឲ្យចូលទេ។ ហើយការប្រជុំហ្នឹងគេឡាយផ្ទាល់ឲ្យថែមទៀតដែរតើ មិនមែនជាការបិទសិទ្ធិទេ អ្នកនិយាយហ្នឹងគាត់និយាយអត់បានពិចារណា អត់ដូចអ្នកសារព័ត៌មានប៉ុន្មាននាក់ដែលអាចចូលទៅប្រជុំ និងទៅស្តាប់ការប្រជុំរបស់គណៈរដ្ឋមន្ត្រីគេមានចំនួនរបស់គេ ហើយមានអ្នកជំនាញរបស់គេ គេត្រួតពិនិត្យមើល វាធំបំផុតគឺសុវត្ថិភាព ហើយខាងអង្គរក្ស ឬខាងពិធីការគេចាត់ចែងការងារអញ្ចឹងឯង»។

លោកបានបញ្ជាក់បន្ថែមថាខាងព័ត៌មានអាចសរសេរសំបុត្រដាក់ពាក្យទៅខាងពិធីការរបស់សម្តេច ដើម្បីបញ្ជាក់ថាមកពីស្ថាប័នណាដើម្បីសុំការអនុញ្ញាត៕

លោកស្រី Michelle Bachelet ឧត្តមស្នងការអង្គការសហប្រជាជាតិទទួលបន្ទុកសិទ្ធិមនុស្ស បាននិយាយក្នុងសេចក្តីថ្លែងការណ៍កាលពីថ្ងៃទី២៦ ខែកុម្ភៈ ឆ្នាំ២០២១ ថា នៅទូទាំងអាស៊ីអាគ្នេយ៍ រួមមានកម្ពុជាផងដែរ​ មានការធ្លាក់ចុះយ៉ាងខ្លាំងនៃការគោរពសិទ្ធិមនុស្ស ហើយប្រជាជនបានប្រមូលផ្តុំដោយសន្តិវិធីដើម្បីអំពាវនាវឱ្យរដ្ឋាភិបាលលើកកម្ពស់សិទ្ធិ និងអនុវត្តគោល​ការណ៍ប្រជាធិបតេយ្យ។

លោកស្រី Michelle Bachelet បាននិយាយដូច្នេះថា៖ «ជាការឆ្លើយតប សកម្មជនអ្នកការពារសិទ្ធិមនុស្ស អ្នកការពារបរិស្ថាន និងអ្នកសារព័ត៌មានជាច្រើនត្រូវបានឃុំខ្លួនដោយខុសច្បាប់ និងចាប់ខ្លួន ការយាយី និងអំពើហិង្សា ហើយបានប្រឈមនឹងការចោទប្រកាន់ និងការផ្តន្ទាទោសព្រហ្មទណ្ឌ»។

ឯកអគ្គរាជទូត និងជាតំណាងអចិន្រ្តៃយ៍កម្ពុជា លោក អាន សុខខឿន បាននិយាយថារបាយការណ៍របស់លោកស្រី Michelle Bachelet ផ្អែកលើភាគីតែម្ខាង ហើយបានស្នើឲ្យការិយាល័យឧត្តមស្នងការសិទ្ធិមនុស្ស គោរពគោលការណ៍មិនជ្រើសតែមួយជ្រុង និងមិនធ្វើនយោបាយតូបនីយកម្ម។

លោកបានលើកឡើងថា កម្ពុជាមានគណនីហ្វេសប៊ុកចំនួនជិត១២លាន ស្មើនឹង ៧០ភាគរយនៃចំនួនប្រជាជនកម្ពុជាសរុប ដែលបានបន្តបញ្ចេញនូវទស្សនៈទិតៀនដោយសេរី និងដោយផ្ទាល់ចំពោះកិច្ចការ និងសេវាសាធារណៈរបស់រដ្ឋាភិបាល។

«សេរីភាពសារព័ត៌មានដ៏រស់រវើកបន្តរីកដុះដាលតាមរយៈវត្តមាននៃប្រព័ន្ធផ្សព្វផ្សាយបែបប្រពៃណី និងឌីជីថលជិត ២.០០០ អង្គភាព រួមទាំងប្រព័ន្ធផ្សព្វផ្សាយរិះគន់រដ្ឋាភិបាលដែលកំពុងដំណើរការ ដោយគ្មានការត្រួតពិនិត្យទុកជាមុន»។

លោកបានបន្តថា៖ «កម្ពុជាគាំពារអ្នកសារព័ត៌មានដែលធ្វើការប្រកបដោយវិជ្ជាជីវៈត្រឹមត្រូវ មិនរំលោភសិទ្ធិអ្នកដទៃ និងមិនបំភ្លៃការពិត»។

លោកបានបន្តទៀតថាការចោទប្រកាន់នូវលំហសង្គមស៊ីវិលត្រូវបានរឹតត្បិតគឺមិនត្រឹមត្រូវនោះទេ ព្រោះវត្តមានអង្គការសង្គមស៊ីវិលចុះបញ្ជីជិត ៦.០០០ កំពុងប្រតិបត្តិការ និងគ្មានការបង្អាក់រំខាន ហើយបានហៅ បាតុកម្មកន្លងមកថា «ខុសច្បាប់ ឬបាតុកម្មស៊ីឈ្នួល»៕

លោកសុខ​ ចន្ត្រាវុធ បានសឹកកាលពីពេលថ្មីៗនេះបន្ទាប់ពីបានធ្វើជាព្រះសង្ឃអស់រយៈពេល ៩ឆ្នាំ ហើយបានសម្រេចចិត្តចូលរួមក្នុងវគ្គបណ្តុះបណ្តាលសារព័ត៌មាននេះពីព្រោះគាត់ចូលចិត្តសរសេរ និងតាមដានព្រឹត្តិការណ៍នានា។

បច្ចុប្បន្នជាអ្នកសម្របសម្រួលគម្រោង​ពង្រឹងសិទ្ធិអំណាចយុវជនផងដែរ លោកសុខ ចន្រ្តាវុធ បានផ្តល់សម្ភាសដល់លោករ៉ាត់ ទី ដែលជាសិក្ខាកាមជំនាន់ទី៦ នៃ Newsroom Cambodia ដោយនិយាយអំពីមូលហេតុដែលគាត់ចូលរួមវគ្គបណ្តុះបណ្តាល អំពីគ្រួសារ និងវិស័យសារព័ត៌មានជាទូទៅនៅកម្ពុជា។

Q៖ តើអ្វីជាកត្តាជំរុញឲ្យលោកចង់ចាប់ជំនាញជាអ្នកសារព័ត៌មាន?

A៖ សម្រាប់ខ្ញុំគឺមានកត្តាពីរ​ ទី១ អាជីពជាអ្នកសារព័ត៌មាន ជួយឲ្យយើងរៀនសូត្របានច្រើន ហើយយើងបានដឹងពីព្រឹត្តិការណ៍សង្គម នយោបាយ និងដឹងពីការវិវឌ្ឍទាន់ហេតុការណ៍ នៃប្រទេសជាតិ ដោយសារមានព័ត៌មានក្នុងដៃច្រើន។

ទី២ ដោយសារខ្ញុំចូលចិត្តសរសេរអត្ថបទ ហើយជំនាញនៃការសរសេរអត្ថបទនេះ បានជំរុញពីចិត្តខាងក្នុង ឲ្យមានការចូលចិត្ត ស្រឡាញ់ ហើយវាឆ្លើយតបទៅនឹងខ្ញុំជាមនុស្សចូលចិត្តតាមដានព្រឹត្តិការណ៍សង្គមទៀត អ៊ីចឹងខ្ញុំចេះតែបន្តធ្វើវាឡើង។

Q៖ ក្នុងបរិបទសង្គម ឬសាច់ញាតិក្រុមគ្រួសារ តើលោកធ្លាប់បានជួបប្រទះអ្វីខ្លះ ពេលដែលនិយាយដល់ជំនាញជាអ្នកសារព័ត៌សម្រាប់ពួកគាត់?

A៖ បើនិយាយដល់សង្គមគ្រួសារ ខ្ញុំមានបញ្ហាប្រឈមមួយ គឺពួកគាត់តែងបារម្ភពីសុវត្ថិភាព គាត់គិតថាអ្នកសារព័ត៌មាន ជាអ្នកប្រឈមនឹងការចាប់ខ្លួន ឬការធ្វើទុក្ខបុកម្នេញអីអ៊ីចឹងទៅ។ ហើយគាត់តែងប្រាប់ថា កុំសរសេរឲ្យប៉ះពាល់ដល់គេ ឬប៉ះពាល់នយោបាយ ក៏ប៉ុន្ដែខ្ញុំព្យាយាមពន្យល់ប្រាប់ហេតុផលដល់គាត់ថា ដរាបណាយើងប្រកាន់គោលការណ៍វិជ្ជាជីវៈ គោលជំហរខ្លួនយើងច្បាស់លាស់ អំណាចនៃភាពត្រឹមត្រូវ អាចជួយយើង ទោះជាបញ្ហាកើតនៅពេលខាងមុខយ៉ាងណាក៏ដោយ តែយើងនៅតែមានជំនឿចិត្តចង់ធ្វើវា ឲ្យបានសម្រេច។

Q៖ តើអ្វីជាគោលជំហរ នៃអ្នកសារព័ត៌មាន?

A៖ ខ្ញុំគិតថា អ្នកសារព័ត៌មានទាំងអស់ត្រូវប្រកាន់គោលការណ៍វិជ្ជាជីវៈ ត្រូវធ្វើកិច្ចការឲ្យបានច្បាស់​លាស់ មានប្រភពច្បាស់លាស់ ការសរសេរមិនលម្អៀង ការសរសេរមិនក្នុងចេតនាអាក្រក់ តែជាចេតនាលើកស្ទួយការពិត នេះគឺល្អមែនទែន ហ្នឹងទី១។

ទី២ ជាអ្នកសារព័ត៌មានត្រូវតែតាមដានព្រឹត្តិការណ៍ឲ្យបានច្បាស់ ចាប់ឲ្យបាននូវចំណុចខ្វះខាតណាមួយនៃសង្គម ហើយត្រូវលើកយកបង្ហាញឲ្យបានច្រើន។ ចំណុចមួយទៀត គឺអ្នកសារព័ត៌មាន ត្រូវសិក្សាស្រាវជ្រាវឲ្យបានច្រើន ជាឧទាហរណ៍ បើយើងយកព័ត៌មានពីវិស័យណាមួយ យើងត្រូវតែចាប់មុំឲ្យបាននូវចំណុចខ្វះចន្លោះ ដូចជាបញ្ហាអំពើពុករលួយ ឬផលប៉ះពាល់ ជះផលមិនល្អ ដែលបានកើតមានឡើង ត្រូវតែហ៊ានធ្វើវាឲ្យបានស៊ីជម្រៅ ដោយបង្ហាញការណ៍ពិត អាចទាញការរិះគិតសម្រាប់ប្រជាមហាជន ជាជាងសរសេរបែបលើកជើង ស្រាលៗ មិនសូវមានជម្រៅ។

Q៖ ក្នុងទស្សនៈ ឬការមើលឃើញរបស់លោក តើលោកយល់ឃើញយ៉ាងណាដែរ ចំពោះវិស័យសារព័ត៌មាននៅកម្ពុជា?

A៖ វិស័យសារព័ត៌មានស្រុកខ្មែរ ខ្ញុំមើលឃើញក្នុងជ្រុងបី ទី១ គឺស្ថិតនៅក្រោមការធ្វើទុក្ខបុកម្នេញ បើអ្នកសារព័ត៌មានហ៊ានសរសេរចំៗពីព្រឹត្តិការណ៍សង្គម ឬពីចំណុចខ្វះចន្លោះនៃសង្គម ជាឧទាហរណ៍ យើងមើលឃើញកន្លងមក មានការបណ្ដេញចេញសារព័ត៌មានឯករាជ្យ មានការតាមចាប់ខ្លួន និងមានការបញ្ឈប់បុគ្គលិកបណ្ដាញសារព័ត៌មាន ដែលហ៊ាន Live ហ៊ាននិយាយការណ៍ពិត ពីការដឹកនាំជាដើម។

ជ្រុងទី២ គឺវិស័យសារព័ត៌មាន ស្ថិតក្រោមកម្រិតមួយ ដែលមានការភ័យបារម្ភ សម្រាប់អ្នកសារព័ត៌មាន ដែលមានវិជ្ជជីវៈ តែងត្រូវបានទទួលការប្រមាថ ការមាក់ងាយ អីជាដើមនៅឡើយ។ ទី៣ គឺខ្ញុំមើលឃើញថា ស្ថានប័នសារព័ត៌មាន មានរូបរាងរីកធំធាត់ នៅពេលមានទំនោរ សរសេរលើកទឹកចិត្ត ឬក៏គោលដៅសរសើរដល់បុគ្គលណាមួយ ក្នុងការដឹកនាំបច្ចុប្បន្ន ឬក៏សរសើរទៅកាន់អ្នកមានអំណាច សារព័ត៌មាននោះ តែងត្រូវបានការលើកទឹកចិត្ត គេឧបត្ថម្ភ ឬត្រូវបានគេឲ្យលុយអីអ៊ីចឹងទៅ ដែលបង្កឲ្យសារព័ត៌មាន ដែលមិនសូវមានវិជ្ជាជិវៈ បន្ដកើតមានជាហូរហែ ហេតុនេះនាំឲ្យខូចតម្លៃសារព័ត៌មានមានវិជ្ជាជីវៈ ហើយវាអាចជះឥទ្ធិពលមិនល្អដល់អ្នកជំនាន់ក្រោយ ជាពិសេសប្រជាពលរដ្ឋ ដែលជាអ្នកទទួលព័ត៌មាន ពួកគាត់ទទួលបាននូវព័ត៌មានក្លែងក្លាយ ព័ត៌មានគ្មានវិជ្ជាជីវៈ អ៊ីចឹងហើយចង់មិនចង់ ព័ត៌មានគ្មានវិជ្ជាជីវៈហាក់ត្រូវបានជះឥទ្ធិពលនាពេលសព្វថ្ងៃនេះ។

Q៖ ជាចក្ខុវិស័យ តើលោកគិតថាក្នុងពេលខាងមុខ ឬអនាគត វិស័យសារព័ត៌មាននៅកម្ពុជា នឹងវិវឌ្ឍទៅជាយ៉ាងណាដែរ? ហើយអាស្រ័យលើកត្តាណាខ្លះ?​

A៖ ខ្ញុំគិតថា វិស័យសារព័ត៌មានស្រុកយើង អាចវិវឌ្ឍទៅរកភាពល្អប្រសើរ ខ្ញុំឃើញមានកត្តាមួយ គឺកត្តានយោបាយ ប្រសិនបើ នយោបាយប្រកាន់គោលការណ៍ប្រជាធិបតេយ្យ ផ្ដល់សិទ្ធិសេរីភាព ឲ្យមានការទទួលបានព័ត៌មានពិតប្រាកដ ហ៊ានបង្ហាញការណ៍ពិត ផ្ដល់សិទ្ធិអ្នកសារព័ត៌មានវិជ្ជាជីវៈក្នុងការសរសេរបង្ហាញរឿងពិត និងបើកឡើងវិញសារព័ត៌មានឯករាជ្យវិជ្ជាជីវៈ ជាពិសេសអ្នកទទួលព័ត៌មាន មានការយល់ដឹងមួយទៀត នោះទើបវិស័យសារព័ត៌មានក្នុងពេលអនាគតអាចវិវឌ្ឍទៅរកភាពល្អប្រសើរ៕

ជនជាប់ចោទចំនួន១១នាក់ប៉ុណ្ណោះបានបង្ហាញខ្លួនក្នុងសវនាការកាលពីថ្ងៃទី១៤ ខែមករា ឆ្នាំ២០២១។ នេះបើយោងទៅតាមគណនីហ្វេសប៊ុករបស់​អ្នកស្រី ចក់ សុភាព នាយិកាប្រតិបត្តិមជ្ឈមណ្ឌលសិទ្ធិមនុស្សកម្ពុជាដែល​បាន​ចូល​ឃ្លាំ​មើល​សវនាការ​នោះ។

សវនាការកាត់ក្តីទៅលើអតីតសកម្មជនគណបក្សសង្គ្រោះជាតិនេះនឹងត្រូវបន្តទៅថ្ងៃទី២៨ ខែមករា ឆ្នាំ២០២១ វេលាម៉ោង ៨:៣០ នាទីព្រឹក។ នេះយោងទៅតាមទំព័រហ្វេសប៊ុករបស់មជ្ឈមណ្ឌលសិទ្ធិមនុស្សនៃកម្ពុជា។

នៅក្នុងថ្ងៃបើកសវនាការនេះ មានវត្តមានកងកម្លាំងប៉ូលីសជាច្រើន ហើយបានដាក់បំរាមយ៉ាងតឹងរ៉ឹង ដោយមិនអនុញ្ញាតឲ្យអ្នកកាសែត សាច់ញាតិសកម្មជនអតីតគណបក្សសង្រ្គោះជាតិ ឈរនៅក្បែរតុលាការនោះទេ ដោយឲ្យពួកគេឈរនៅខាងក្នុងស្តាតអូឡាំពិក។

អ្នកស្រី ព្រំ ចន្ថា ភរិយាអតីតសកម្មជនគណបក្សសង្រ្គោះជាតិ លោក កាក់ កុម្ភារ បានប្រាប់អ្នកសារព័ត៌មានកាលពីថ្ងៃទី១៤ ខែមករា ឆ្នាំ២០២០១ថា ប្តីរបស់គាត់ត្រូវបានចាប់ខ្លួនកាលពីថ្ងៃទី៣១ ខែឧសភា ឆ្នាំ២០២០ ពីបទរួមគំនិតក្បត់ និងញុះញង់ឲ្យ​ប្រព្រឹត្តបទ​ល្មើស​ជាអាទិ៍ ខណៈដែលប្តីរបស់គាត់គ្រាន់តែបញ្ចេញមតិ ហើយមិនធ្លាប់ធ្វើអ្វីសោះក្រោយពីការរំលាយគណបក្ស។

អ្នកស្រីបានលើកឡើងដូច្នេះថា៖ «គ្រាន់តែបញ្ចេញមតិ ហើយតាំងពីរំលាយគណបក្សមក ប្តីខ្ញុំអត់ដែលធ្វើអីសោះ»។

អ្នកស្រីបន្តថា៖ «ធម្មតាប្រពន្ធមានសិទ្ធិឡើងស្តាប់អ្នកទោសផ្សេងៗ ហេតុអីស្តាប់បាន រឿងអីអ្នកទោសនយោបាយស្តាប់អត់បាន?»។

កញ្ញា សេង ធារី មេធាវីដែលមានសញ្ជាតិខ្មែរ-អាមេរិកាំង និង​ជាជន​ជាប់​ចោទ​មួយ​រូប​ក្នុង​សំណុំ​រឿង​នោះ​ បាននិយាយនៅមុខតុលាការថា សវនាការនេះគឺមិនគួរហៅថាជាអង្គសវនាការទេ ព្រោះនេះគឺជាឆាកល្ខោនដែលគេសម្តែងឡើងដើម្បីបំផ្លាញយុត្តិធម៌។

កញ្ញាបានលើកឡើងថា៖ «កុំហៅអង្គសវនាការ នេះជាឆាកល្ខោនទាំងស្រុង ជាឆាកល្ខោន ជាការសម្តែង បំផ្លាញយុត្តិធម៌ បង្កាច់យុត្តិធម៌ឲ្យជូរចត់។ សុទ្ធតែតួឯកកំពុងសម្តែង សម្តែងជាតួអង្គចៅក្រម ជាព្រះរាជអាជ្ញា»។

អ្នកស្រី រ៉ូណា ស្មីត អ្នករាយការណ៍ពិសេសប្រចាំប្រទេសកម្ពុជា បានថ្លែងមួយថ្ងៃមុនការបន្តបើកសវនាការថា អ្នកស្រី​មានការព្រួយបារម្ភទៅលើការជំនុំជម្រះនេះពីព្រោះចំនួនជនជាប់ចោទមានច្រើន ហើយត្រូវកាត់ក្តីរួមគ្នា ដែលធ្វើឲ្យការទទួលបានភាពយុត្តិធម៌របស់ពួកគេប្រឈមនឹងហានិភ័យ។

អ្នកស្រីក៏មានការព្រួយបារម្ភទៅលើជនជាប់ចោទមួយចំនួនដែលត្រូវបានកាត់ទោសកំបាំងមុខ ទោះជាពួកគេព្យាយាមត្រឡប់មកកម្ពុជាដើម្បីចូលរួមក្នុង​សវនាការ​ក៏ដោយ។ នេះបើ​យោងទៅតាមទំព័រហ្វេសប៊ុករបស់អ្នកស្រីអ្នករាយការណ៍ពិសេសប្រចាំប្រទេស​កម្ពុជា។

អ្នកស្រីបានលើកឡើងថា៖ «ខ្ញុំបាននឹងកំពុងតាមដានយ៉ាងដិតដល់នូវវិធានការផ្លូវច្បាប់ និងតុលាការដែលបានចាត់តាំងលើ សមាជិក និងអ្នកគាំទ្រមួយចំនួនរបស់គណបក្សសង្រ្គោះជាតិដែលត្រូវបានរំលាយ។ មានជនជាប់ចោទចំនួន៦០នាក់ ​ត្រូវបានជំនុំជម្រះរួមគ្នានៅថ្ងៃនេះ ដែលធ្វើឲ្យសិទ្ធិបុគ្គរបស់ពួកគេក្នុងការទទួលបានការជំនុំជម្រះក្តីប្រកបដោយយុត្តិធម៌ ត្រូវប្រឈមនឹងហានិភ័យ»។

«លើសពីនេះទៅទៀត ខ្ញុំនៅមានកង្វល់ផងដែរ អំពីជនជាប់ចោទមួយចំនួនដែលត្រូវបានកាត់ទោសកំបាំងមុខ បើទោះជាពួកគេបានព្យាយាមវិលត្រឡប់មកប្រទេសកម្ពុជាវិញ ដើម្បីចូលរួមក្នុងការជំនុំជម្រះក្តីនេះក៏ដោយ»។

អ្នកស្រីក៏បានស្នើទៅដល់រដ្ឋាភិបាលកម្ពុជា ឲ្យ​គោរពសិទ្ធិទទួលបានការជំនុំជម្រះប្រកបដោយយុត្តិធម៌ដល់បុគ្គលទាំងនេះ ដូចដែលមានចែងក្នុងកតិកាសញ្ញាអន្តរជាតិស្តីពីសិទ្ធិពលរដ្ឋ និងសិទ្ធិនយោបាយដែលប្រទេសកម្ពុជាជារដ្ឋភាគី។

«ខ្ញុំសូមលើកទឹកចិត្តដោយស្មើភាពគ្នាឲ្យអាជ្ញាធរជួយសម្រួលដល់ការវិលត្រលប់របស់បុគ្គលទាំងនេះដោយសុវត្ថិភាព និងអនុញ្ញាតឲ្យពួកគេចូលរួមសវនាការ និងការពារក្តីរបស់ខ្លួននៅក្នុងតុលាការ»។

គួររំលឹកថា គណបក្សសង្រ្គោះជាតិត្រូវបានរំលាយកាលពីខែវិច្ឆិកា ឆ្នាំ២០១៧ មុនពេលបោះឆ្នោតជ្រើសតាំងតំណាងរាស្ត្រឆ្នាំ២០១៨ ហើយអតីតសម្មជនគណបក្សសង្រ្គោះជាតិជាង១២០នាក់ត្រូវបានចោទពីបទរួមគំនិតក្បត់ជាតិ និងញុះញង់ឲ្យប្រព្រឹត្តបទឧក្រិដ្ឋជាអាទិ៍ ទាក់ទងនឹងការប្រកាសវិលត្រឡប់របស់លោក សម រង្ស៊ី កាលពីឆ្នាំ២០១៩៕

តាមរយៈផ្សាយផ្ទាល់តាមហ្វេសប៊ុករបស់ផេកមជ្ឈមណ្ឌលសិទ្ធិមនុស្សកម្ពុជា កាលពីថ្ងៃទី៣១ ខែធ្នូ ឆ្នាំ២០២០ ដែលមានរយៈពេល១ម៉ោង២នាទី និង១៧វិនាទី អ្នកនាង អេង គីមហុង អ្នកសារព័ត៌មាននៃវិទ្យុបារាំងអន្ដរជាតិ និងលោក ណុប វី នាយកប្រតិបត្តិនៃសម្ព័ន្ធអ្នកសារព័ត៌មានកម្ពុជា​ (ខេមបូចា) បាននិយាយអំពី ការវិវឌ្ឍនៃសេរីភាពខាងការបញ្ចេញមតិ និងសេរីភាពសារព័ត៌មានក្នុងឆ្នាំកន្លងទៅ។

លោក ណុប វី បានយល់ឃើញថាស្ថានភាពនៃអ្នកការសែតមានភាពលំបាកខ្លះៗកំឡុងពេលបំពេញសកម្មភាពរបស់ខ្លួនហើយពួកគាត់ទទួលបានការយាយីពីដែនសមត្ថកិច្ចដោយដកសម្ភារៈមានកាមេរ៉ា និងប្រដាប់ថតសំឡេងជាដើម។​

«បើសិនជាពីរភាគីហ្នឹងមានការគោរពគ្នា ហើយយល់ដឹងពីការអនុវត្តតួនាទី នោះនឹងកាត់បន្ថយបាននូវការគំរាមកំហែងច្រើនណាស់ទៅដល់បងប្អូនអ្នកសារព័ត៌មាន»។

លោកណុប វី បានបន្តថាក៏មាន អ្នកសារព័ត៌មានមួយចំនួនតូចផងដែរ ដែលបានអនុវត្តខុសក្រមសីលធម៌វិជ្ជាជីវៈក្នុងការបំពេញតួនាទីរបស់ខ្លួន ហើយត្រង់ចំណុចនេះផងដែរលោកក៏ចង់បានជាយោបល់ ឬការណែនាំពីខាងរដ្ឋាភិបាលក្នុងការពង្រឹមសមត្ថភាព និងក្រមសីលធម៌ដល់អ្នកសារព័ត៌មានដើម្បីបំពេញបេសកម្មរបស់ខ្លួនទៅថ្ងៃក្រោយទៀត។

លោក ណុប វី បានបញ្ជាក់ថា «មនុស្សយើងមិនដែលមានអ្នកណាគេល្អឥតខ្ចោះនោះទេឱ្យតែយើងមានការប្ដេជ្ញាចិត្តមួយទៅជាមនុស្សល្អ មនុស្សដែលមានក្រមសីលធម៌វិជ្ជាជីវៈ មានភាគីមានសិស្សច្បងអ្នកសារព័ត៌មានច្រើនណាស់ដែលគេចាំចែករំលែក បង្រៀន ណែនាំ ជួយយើងនៅក្នុងការបង្កើតឱ្យមានគោលការណ៍និងក្រមសីលសម្រាប់ការអនុវត្តរបស់យើង»។

នៅក្នុងកាលៈទេសៈនៃការផ្ទុះឡើងនូវមេរោគកូវីដ ១៩ អ្នកការសែតបានជួបទុក្ខលំបាកដូចអ្នកដទៃដែរ។ នេះយោងតាមការលើកឡើងរបស់អ្នកនាង អេង គីមហុង អ្នកសារព័ត៌មានវិទ្យុបារាំងអន្ដរជាតិ ហើយបានអះអាងថាយោបល់របស់នាងមិនតំណាងឲ្យស្ថាប័ននាងនោះទេ។​

អ្នកនាង អេង គីមហុងបាននិយាយថាបានជួបការឧបសគ្គនោះគឺមិនទទួលបានព័ត៌មានគ្រប់ជ្រុងជ្រោយពីក្រសួងនិមួយៗ ទៅតាមអ្វីដែលអ្នកសារព័ត៌មាន ក៏ដូចជាអ្នកនាងផ្ទាល់ បានសួររកផងដែរ។​

អ្នកនាងបន្តទៀតថា​ «យើងមានអ្នកនាំពាក្យមែនពិត ក៏ប៉ុន្ដែយើងអត់អាចទទួលបានព័ត៌មានគ្រប់ជ្រុងជ្រោយនោះទេ»​ ។

សម្រាប់សេរីសារព័ត៌មានក្នុងឆ្នាំ២០២០ អ្នកនាងអេង គីមហុង បាននិយាយថាអាចទទួលយកបានក៏ប៉ុន្តែកូវីដ ១៩ គឺជាការរំខាននិងបង្កការភិតភ័យ។

«ងាកមកកម្ពុជាយើងវិញខ្ញុំមិននិយាយថាស្ថានភាពអ្នកកាសែតនៅកម្ពុជាវាល្អឥតខ្ចោះទេ ប៉ុន្តែយើងមើលឃើញយ៉ាងណាក៏ដោយបើទោះបីជាបញ្ហាមួយចំនួនដូចបងណុប វី លើកឡើងអញ្ចឹង មានការរំខានពីអាជ្ញាធរដែលភាគច្រើនជាសន្តិសុខ គាត់មកយីយារផ្នែកដកកាម៉េរ៉ា ឬដកម៉ាស៊ីនថត ទទួលស្គាល់ចំនុចហ្នឹងវាពិតជាមានការរំខានអ្នកសារព័ត៌មាន ហើយយើងមានអីខុស បើគ្រាន់តែសម្ភាសន៏គេ សម្ភាសន៏ប្រភពដែលមានកិច្ចសហការជាមួយយើងហ្នឹង»។

យោងទៅតាមរបាយការណ៍អង្គការអ្នកសារព័ត៌មានគ្មានព្រំដែនប្រចាំឆ្នាំ២០២០ដែលបានចេញនៅថ្ងៃទី១៩ ខែមេសា ប្រទេសកម្ពុជាមានចំណាត់ថ្នាក់នៅលេខរៀងទី១៤៤ក្នុងចំណោមប្រទេស១៨០ ដោយបានធ្លាក់ចុះមួយលេខ រៀងរាល់ឆ្នាំ៕  

ក្នុង​សេចក្តី​ថ្លែងការណ៍​ដែល​បង្ហោះ​​​លើ​ទំព័រ​ហ្វេសប៊ុករបស់សម្ព័ន្ធអ្នក​​សារព័ត៌មានកម្ពុជា កាល​ពី​ថ្ងៃ​ទី​២២ ខែ​ធ្នូ ឆ្នាំ​២០២០ សម្ព័ន្ធ​អ្នកសារព័ត៌​មាន​កម្ពុជា​បាន​ស្រង់​សម្តី​របស់​លោក ណុប វី នាយក​ប្រតិបត្តិ​​សម្ព័ន្ធ​អ្នកសារ​ព័ត៌មានកម្ពុជា​ថា ការសម្រេចឱ្យ លោក  សុខ ឧត្តម មានទោស​ ​បង្ហាញ​ថា អ្នកសារ​ព័ត៌មាន​ដែល​ហ៊ាន​ផ្សព្វផ្សាយ និង​រាយការណ៍​ព័ត៌មាន​ដែល​ប៉ះពាល់​ផល​ប្រយោជន៍​​របស់​មន្ត្រីយោធា និង​អ្នក​មាន​អំណាច គឺនៅ​តែ​ទទួល​រង​ការ​ធ្វើ​ទុក្ខ​បុកម្នេញ​តាមរយៈ​ប្រព័ន្ធតុលាការ​ដែល​ប្រើ​ច្បាប់​ព្រហ្មទណ្ឌ ជាជាង​ប្រើ​ប្រាស់​​ច្បា​ប់ស្ដីពី​របបសារព័ត៌មាន។

លោកបញ្ជាក់ថា៖ «យើងបារម្ភថា យន្តការតាមដាននឹងជំរុញយុត្តិធម៌សង្គម និងមិនត្រូវបានពង្រឹង»។

អ្នកនាំពាក្យក្រសួងព័ត៌មាន លោក មាស សុភ័ណ្ឌ លើកឡើង​ថា ក្រសួង​គាំទ្រ​​​សមត្ថកិច្ច​របស់​ស្ថាប័ន​តុលាការ​​ក្នុងការសម្រេច​ក្ដី​ទៅតាមឆន្ទានុសិទ្ធិរបស់ខ្លួន។ លោក​បន្ថែម​ថា ចំណាត់ការ​នេះគឺជា​ការអនុវត្ត​ច្បាប់ ​មិនមែន​ជា​ការគំរាម​កំហែង ​ឬ​បំភិត​បំភ័យ​ទៅ​ដល់​បុគ្គលណាម្នាក់នោះទេ។

លោកបន្ថែមថា៖ «ប្រសិនបើជនជាប់ចោទ ឬបុគ្គលដែលត្រូវបានគេអនុវត្តច្បាប់នោះ​យល់​ឃើញ​ថា ការអនុវត្ត​​នោះ​វា​មិន​ត្រឹមត្រូវ អយុត្តិធម៌​សម្រាប់​ខ្លួន ខ្លួន​អាច​ដាក់​ពាក្យ​ប្ដឹងជំទាស់​នឹង​ការសម្រេច​ហ្នឹង ទៅ​តាម​នីតិវិ​ធី​ផ្លូវច្បាប់ដែ​លមា​ន​ចែង​ជា​ធរមាន​ទៅ»។

លោក មាស សុភ័ណ្ឌ​បាន​បន្ថែម​ថា ​ប្រសិនបើ​ស្ថាប័ន ឬអង្គការ​ណា​មួយ​យល់ឃើញថា ការអនុវត្ត​ច្បាប់​របស់​​ស្ថាប័​ន​មានសមត្ថ​កិច្ច​​​លើបុគ្គលណាម្នាក់ ថា​មាន​ភាព​អយុត្តិធម៌ អង្គការ​នោះ​អាច​ជួយ​ជំនួយ​ផ្លូវច្បាប់​ទៅដល់​បុគ្គល​នោះដើ​ម្បីប្ដឹងតវ៉ាជំទាស់​។

លោក​បញ្ជាក់​ថា៖ «គាត់យល់ឃើញថាការអនុវត្តហ្នឹងមិនត្រឹមត្រូវទេ គឺគាត់អាចផ្ដល់ជាជំនួយផ្លូវច្បាប់ ដើម្បី​ប្ដឹងជំទាស់ទៅនឹងការសម្រេចនានារបស់ស្ថាប័នមានសមត្ថកិច្ចទៅតាមនីតិវិធីទៅ»។

លោក សុខ ឧត្តម ត្រូវបានអាជ្ញាធរចាប់ខ្លួនកាលពីថ្ងៃទី១៣ ខែឧសភា​ និងត្រូវបានឃុំខ្លួនកាលពីថ្ងៃទី១៥ ខែឧសភា ឆ្នាំ២០២០ នៅពន្ធនាគារខេត្តកំពង់ឆ្នាំង បន្ទាប់ពី​លោក​ផ្សាយ​បន្ត​ផ្ទាល់​ពី​ជម្លោះ​ដី​ធ្លី​រវាង​ប្រជា​ពលរដ្ឋ និង​មន្ត្រី​យោធានៅ​ក្នុង​មូលដ្ឋាន ឃុំ​ជាប់ ស្រុ​ក​ទឹក​ផុស ខេត្ត​កំពង់ឆ្នាំងកាលពីទី១២ ខែឧសភា ឆ្នាំ​២០២០​កន្លងទៅ ជាមួយនឹងក្រុមសាព័ត៌មានមកពីស្ថានប័នព័ត៌មានផ្សេងៗទៀតជាច្រើន។ លោក​ត្រូវ​បាន​ចោទ​ប្រកាន់​ពី «បទញុះញង់ឱ្យប្រព្រឹត្តបទឧក្រិដ្ឋជាអាទិ៍»៕

អង្គការ សង្គមស៊ីវិល បានអះអាងក្នុងសេចក្តីថ្លែងការណ៍ របស់ខ្លួនចុះថ្ងៃទី១០ ខែធ្នូ ឆ្នាំ២០២០នេះថា មានការការវិវត្តន៍ច្បាប់គួរឲ្យព្រួយបារម្ភមួយចំនួនក្នុងឆ្នាំនេះ ដែលមានគោលបំណងកាត់បន្ថយបន្តិចម្តងៗនូវសេរីភាពរបស់ប្រជាពលរដ្ឋ រួមទាំងលើបណ្តាញអ៊ិនធើណែត និងការបង្រ្កាបលើសកម្មជន អ្នកការពារសិទ្ធិមនុស្ស និងសមាជិកបក្យជំទាស់។​

អង្គការ សង្គមស៊ីវិល បាននិយាយបន្តថា រហូតដល់ពេលនេះ មនុស្សជាង១២០នាក់ត្រូវបានចាប់ខ្លួនដោយសារតែការអនុវត្តសេរីភាពមូលដ្ឋានរបស់ខ្លួន។

«ជាការព្រួយបារម្ភខ្លាំងដែលការរំលោភបំពានសិទ្ធិមនុស្សទាំងនេះពុំមែនជារឿងចម្លែកតែជាលំអានគួរឲ្យព្រួយបារម្ភនៅរយៈពេលពីរបីឆ្នាំចុងក្រោយនេះ។ប្រការនេះមានឥទ្ធិពលប៉ះពាល់ធ្ងន់ធ្ងរដល់សង្គមកម្ពុជា ជាការបន្ទច់បង្អាក់បុគ្គលនានាក្នុងការចូលរួមកិច្ចការសាធារណៈ និងជំរុញឲ្យមានវប្បធម៌ភ័យខ្លាច ការជិនណាយក្នុងនយោបាយ និងការដាក់គំនាបខ្លួនឯង»។

អង្គការសិទ្ធិមនុស្សប្រចាំនៅកម្ពុជា Sithi.org កាលពីថ្ងៃទី១០ខែធ្នូ​ ឆ្នាំ២០២០​នេះ បានដាក់ចេញនូវប្រតិទិនសិទ្ធិមនុស្សអំពីកាលប្បវត្តិនៃបញ្ហាសិទ្ធិមនុស្សផ្សេងៗ ដែលកើតមានឡើងក្នុងកំឡុងពេញ១ទស្សវតន៍ចុងក្រោយនេះ រួមមានរំលោភសិទ្ធិមនុស្ស ទាក់ទងនឹងការសម្លាប់ក្រៅប្រព័ន្ធតុលាការ ការកាត់ទោសអ្នកការពារសិទ្ធិមនុស្ស ការរំលោភយកដីធ្លី ការបណ្តេញចេញដោយបង្ខំ ការរឹតត្បិតសិទ្ធិក្នុងការជួបប្រជុំ សិទ្ធិក្នុងការបង្កើតសមាគម និងការសំដែងមតិដោយសន្តិវិធី ការធ្វើទារុណកម្ម ការចាប់ខ្លួនការឃុំខ្លួនតាមអំពើចិត្ត។

អ្នកនាំពាក្យគណបក្យកាន់អំណាច លោកសុខ​ ឥសាន្ត បានច្រានការអះអាងថារដ្ឋាភិបាលរំលោភសិទ្ធិមនុស្ស ដោយនិយាយថាបើពិតជាមានការរំលោទសិទ្ធិមនុស្សមែននោះ ប្រជាពលរដ្ឋប្រាកដជាបះបោរហើយ។

លោកសុខ​ ឥសាន្ត បាននិយាយដូច្នេះថា «រាល់ថ្ងៃហ្នឹង កម្ពុជាយើងមានសន្តិភាពពេញលេញ មានស្ថេរភាពនយោបាយហើយ មិនដែលមានប្រទេសណា មានសន្តិភាពពេញលេញ និងស្ថេរភាពនយោបាយល្អទេ។ បើកម្ពុជាមានការរំលោភសិទ្ធិមនុស្សនោះ វាមានការតវ៉ាបះបោរហើយ»។

លោកបានបន្ថែមថាអ្នកដែលនិយាយថាកម្ពុជារំលោភសិទ្ធិមនុស្សគ្រាន់តែអ្នកកាន់ជើងក្រុមមេ ដឹកនាំក្រៅច្បាប់ដែលកំពុងនៅក្រៅប្រទេសនោះទេ៕

សេចក្តីថ្លែងការណ៍រួមនេះ បានធ្វើចំទិវាអន្តរជាតិបញ្ចប់និទណ្ឌភាពលើឧក្រិដ្ឋកម្មប្រឆាំងអ្នកសារព័ត៌មាន ដោយសម្ព័ន្ធអ្នកសារព័ត៌មានកម្ពុជា (ខេមបូចា) មជ្ឈមណ្ឌលកម្ពុជាដើម្បីប្រព័ន្ធផ្សព្វផ្សាយឯករាជ(CCIM) ក្លឹបអ្នកសារព័ត៌មានបរទេសនៃកម្ពុជា (OPCC) និងសហព័ន្ធអ្នកសារព័ត៌មានអន្តរជាតិក្រុមការពារប្រព័ន្ធផ្សព្វផ្សាយ។

សេចក្តីថ្លែងការណ៍រួមនោះបាននិយាយថា «យើងខ្ញុំសូមអំពាវនាវដល់អាជ្ញាធម៌ឲ្យផ្តន្ទាទោសជនល្មើសនៃឧក្រិដ្ឋកម្មប្រព្រឹត្តមកលើអ្នកសារព័ត៌មាន និងសូមឲ្យរដ្ឋាភិបាលធានាសុវត្ថិភាព នឹងសន្តិសុខជូនដល់អ្នកសារព័ត៌មានគ្រប់រូប ដើម្បីឲ្យឲ្យពួកគេអាចអនុវត្តសិទ្ធសេរីភាពចូលរួមរាយការណ៍ព័ត៌មាននានាដែលកំពុងកើតមានឡើងនៅក្នុងសង្គមដោយមិនមានភាពភ័យខ្លាច»។

គិតត្រឹមក្នុងរយៈពេល១០ខែចុងក្រោយនេះ ចាប់ពីខែមករា ដល់តុលា ឆ្នាំ២០២០  ខេមបូចាបានរកឃើញថាអ្នកសារព័ត៌មាន សរុប៥៩នាក់ បានទទួលរងនូវការធ្វើទុក្ខបុកម្នេញក្នុងរូបភាពផ្សេងៗ រួមមាន ការប្រើអំពើហឹង្សា ការចាប់ខ្លួន ការបាត់បង់ជីវិត និងការរងបណ្តឹងពីតុលាការជាដើម។

ក្នុងនោះមានអ្នកសារព័ត៌មានចំនួន២៧នាក់ ត្រូវបានចាប់ខ្លួន ៧នាក់ជាជនរងគ្រោះនៃការប្រើអំពើហឹង្សា និងម្នាក់បានស្លាប់។ នេះយោងតាមខេមបូចា។

ក្រសួងព័ត៌មាន នៅថ្ងៃទី៣ ខែវិច្ឆិកា ឆ្នាំ២០២០នេះ បានហៅសេចក្តីថ្លែងការណ៍រួមរបស់អង្គការទាំងនោះថា ជាយុទ្ធសាស្ត្រ ក្នុងការទាក់ទាញការយកលុយពីខាងក្រៅ ទាក់ទាញការចាប់អារម្មណ៍ និងប្រជាប្រិយភាពសម្រាប់ក្រុមខ្លួន និងមានចេតនាបំភាន់សាធារណៈមតិ។

សេចក្តីជូនព័ត៌មានរបស់ក្រសួងព័ត៌មាននោះបន្ថែមថា «ចំពោះស្ថាប័នមានសមត្ថកិច្ចដែលបានអនុវត្តភារកិច្ចរបស់ខ្លួនទៅលើអ្នកសារព័ត៌មានដែលខុសច្បាប់កន្លងមក ថាជាការរំលោភបំពាន បំបិទសិទ្ធិ សេរីភាពសារព័ត៌មាននោះ គឺជាការចោទប្រកាន់ដោយមិនបានពិនិត្យទៅលើអង្គហេតុនិងអង្គច្បាប់ទៅលើករណីនីមួយៗ នោះឡើយ»៕

លោកទាវ សារមុន្នី ដែលជានាយកនិពន្ធ​តាំងពីឆ្នាំ២០១៥មក បានមានប្រសាសន៏ប្រាប់ Newsroom Cambodia ថា គេហទំព័ររស្មីកម្ពុជានឹងបន្តដំណើរការ ជាមួយនឹងការពង្រឹងគុណភាពព័ត៌មានរបស់ខ្លួន។

លោកបាននិយាយថា៖ «បញ្ហាហិរញ្ញវត្ថុ ខាងនាយកគ្រប់គ្រង គាត់ប្រាប់មកថាមកពីបញ្ហាហ្នឹងទី១ ហើយទី២យើងត្រូវកែទម្រង់ផ្ទៃក្នុងយើងតិចសិន …ប៉ុន្តែយើងនៅរក្សាគេហទំព័រអនឡាញនៅដដែល តែយើងត្រូវពង្រឹងថែមទៀតលើវិស័យអនឡាញហ្នឹង»។

បច្ចេកវិទ្យាទំនើបទាន់សម័យ បណ្តាញសារព័ត៌មានមានគ្រប់ទិសទី ដែលអាចស្វែងរកបានងាយស្រួល បានធ្វើឲ្យកាសែតមិនអាចប្រកួតប្រជែងទាក់ទាញមនុស្សមកអានដូចមុនឡើយនេះ។ បើតាមការបញ្ជាក់ពីលោកទាវ សារមន្នី។

លោក ទាវ សារមុន្នីបាននិយាយថា ជាមួយនឹងការឈប់ចេញផ្សាយនេះ បុគ្គលិកមួយចំនួន ត្រូវបានរំសាយការងារ ប៉ុន្តែលោកមិនបាននិយាយថាបុគ្គលិកចំនួនប៉ុន្មានទេដែលបានបាត់បង់ការងារនោះ។

បុគ្គលិកពេញសិទ្ធិសព្វថ្ងៃ មានប្រមាណជាង១០០នាក់ ដែលបម្រើកាងារផ្នែកបោះពុម្ពផ្សាយ ផ្នែករដ្ឋបាល និងផ្នែកផលិតព័ត៌មាន។ នេះយោងតាមលោក ទាវ សារមុន្នី។

លោក ទាវ សារមុន្នី បានបន្ថែមថា៖ «អត់ទាន់សម្រេចយ៉ាងណាទេ តែគណៈគ្រប់គ្រងបានបញ្ជាក់រួចហើយថាបុគ្គលិកដែលត្រូវបាត់បង់ការងារ  ក្រុមហ៊ុននឹងទូទាត់តាមច្បាប់ការងារកំណត់»។

គួរបញ្ជាក់ផងដែរថា កាសែតរស្មីកម្ពុជា បានបោះពុម្ពក្នុងមួយសប្តាហ៏៥លេខ ក្នុងមួយលេខៗ បោះពុម្ពប្រមាណជាង១ម៉ឺនច្បាប់ ហើយកាលពីដើមឆ្នាំ កាសែតបានបោះពុម្ពក្នុងមួយលេខ២៤ទំព័រ ប៉ុន្តែមកដល់ខែកក្កដាកន្លងទៅ កាសែតនេះ កាត់បន្ថយចំនួនទំព័រមកនៅត្រឹម១៦ទំព័រវិញ។

ពេលចូលមើលក្នុងគេហទំព័ររស្មីកម្ពុជានៅថ្ងៃទី២៨ ខែតុលា ឆ្នាំ២០២០នេះ ទំព័រមួយនេះបាននិយាយជាភាសាអង់គ្លេសថា “Coming Soon under construction.”

សាលាដំបូងរាជធានីភ្នំពេញកាលពីថ្ងៃទី០៣ ខែតុលា ឆ្នាំ២០១៩ បានបញ្ជា​ឱ្យ​ស៊ើប​អង្កេត​ឡើង​វិញ​​នូវ​​សំណុំ​​រឿង​​របស់​​ពួកគេ ដែល​ត្រូវ​បាន​ចោទ​​ពី​បទ​​ចារកម្ម​​បម្រើ​​ឱ្យ​រ​ដ្ឋ​បរទេស​ ប៉ុន្តែ​អ្នកទាំងពីរ​បាន​​ប្ដឹង​ទៅ​សាលា​ឧទ្ធរណ៍ និងតុលាការកំពូល​ជាបន្តបន្ទាប់ ដោយ​ជំទាស់​នឹង​សេចក្ដីសម្រេច​របស់​សាលាដំបូង​រាជធានី​ភ្នំពេញ​នេះ។

​តុលាការកំពូលកាលពីថ្ងៃទី២២ ខែ​តុលា ​បាន​ជំនុំជម្រះ​​បណ្ដឹង​សារទុក្ខ​របស់អតីត​បុគ្គលិក​វិទ្យុ​អាស៊ី​សេរីទាំង២ ដែល​ប្ដឹង​ប្រឆាំង​នឹង​ការសម្រេច​សាលាដំបូង និង​សាលាឧទ្ធរណ៍​រាជធានី​ភ្នំពេញ ​ដែល​បាន​ចេញ ​«សាល​ដីកា​ចាត់​របៀប»​ ឲ្យ​បន្ត​កិច្ច​ស៊ើបសួរ​ ដោយ​​មិន​កំណត់ ​រយៈពេល​ជាក់​លាក់។

លោក យាង សុធារិន្ទ អតីត​អ្នក​សារព័ត៌មាន​វិទ្យ​អាស៊ី​សេរី មួយ​រូប​ដែល​កំពុង​ត្រូវ​បាន​ចិទ​ប្រកាន់​ ប្រាប់ Newsroom Cambodia នៅ​ថ្ងៃ​ទី​២៧ ខែ​តុលា​នេះថា ប្រធាន​​ក្រុមប្រឹក្សា​ជំនុំ​ជម្រះ​​នៃ​​តុលាការ​កំពូល លោក និល ណុន បាន​សម្រេច​​តម្កល់​​សេចក្ដី​​សម្រេច​​រប​ស់​តុលាការ​ថ្នាក់ក្រោម​ទុកជា​បានការ​ដដែល និង​ឱ្យ​បើក​ការស៊ើបអង្កេតឡើង​វិញ ក្រោម​មូល​ហេតុ​ថា ការសម្រេច​របស់​ចៅក្រម​សាលាដំ​បូង​គឺធ្វើឡើង​ដោយ​ផ្អែក​ទៅ​តាម​ច្បាប់​ត្រឹមត្រូវ ហើយ​ដែល​តុលាការ​មាន​ឆន្ទានុសិទ្ធិ​ក្នុងការសម្រេចបែបនេះ នេះបើតាម លោក យាង សុធារិន្ទថ្លែងប្រាប់ Newsroom Cambodia កាលពីរសៀលថ្ងៃដដែល។​ 

លោក យាង សុ​ធារិ​ន្ទ បន្ថែម​ថា ពេល​តុលាការ​កំពូល​សម្រេច​បែប​នេះ​ ធ្វើ​ឲ្យ​សំណុំ​រឿង​​លោក និង​លោក អួន ឈិន អូស​បន្លាយ​កាន់​តែយូរ និង​បាន​ធ្វើ​ឲ្យ​ប៉ះពាល់​ដល់​ ផល​ប្រយោជន៍​ក្នុង​ជីវភាព​រស់នៅ ខាតពេលវេ​លា ប៉ះពាល់​ដល់​សេរីភាព​ក្នុង​ការដើរហើរ និងសតិអារម្មណ៍របស់​ពួក​លោក ព្រមទាំង​ក្រុមគ្រួសារ។​

«ពេលវា​អត់​មាន​ការដាក់​កំណត់​ជាក់លាក់​ពី​ការស៊ើប​អង្កេត​អីចឹ​ង​ទៅ​ វា​ធ្វើ​ឲ្យ​សំណុំ​រឿង​ពួកខ្ញុំ​ហ្នឹង​កាន់​តែ​អូស​បន្លាយ​យូរ ដោយ​យើង​មិន​ដឹង​ភាព​ពិតប្រាកដ​ថា វា​ត្រូវ​បញ្ចប់​នៅពេ​ល​ណា»។​

លោកបន្ថែមថា៖ «នៅពេល​ដែល​យើង​រស់​នៅឋិ​ត​នៅ​ក្រោមការឃ្លាំមើល​របស់​តុលាការ ហើយ​សេរីភាព​របស់​យើង​ត្រូវ រឹតត្បិត​តាមរយៈ​​ការដក​ហូត​លិខិត​ឆ្លងដែន​មិន​ឲ្យ​យើង​ធ្វើដំណើរ​ទៅ​ក្រៅប្រទេស […] ហើយ​មួយទៀ​ត​វា​ប៉ះពាល់ដ​ល់ពេល​វេលា ការរស់នៅ​របស់​យើង សតិ​អារម្មណ៍​ក្រុមគ្រួសារ​កូនចៅ​រប​ស់យើង»។

ថ្លែងប្រាប់ Newsroom Cambodia នៅរសៀលថ្ងៃទី២៧ ខែតុលា នេះ លោក ណុប វី នាយក​ប្រតិបត្តិ​នៃ   សម្ព័ន្ធ​អ្ន​ក​សារព័ត៌មាន​​កម្ពុជា ហៅ​កាត់​ថា​ខេម​បូចា  ​បាន​ចាត់​​ទុក​​ការ​សម្រេច​របស់​​តុលាការ​​កំពូល​ថា នៅ​តែជា​ការដាក់​បន្ទុក​ដល់​អ្នកទាំងពីរ និង​បាន​រិតត្បិត​សេរីភាព​របស់​ពួកគេ​ក្នុង​នាម​ជា​អ្នកសារព័ត៌មាន។

លោកថា៖ «វាជាការ​បន្ត​ដាក់​បន្ទុក ហើយមាន​ន័យ​ថា ស្ថានភាព​នៃ​ការអនុវត្ត​សេរីភាព​របស់​អ្នកសារ​ព័ត៌មាន​ដែល​មាន​និន្នាការ​រិះគន់​រដ្ឋាភិបាល​កន្លង​មក​ហ្នឹង ​នៅតែ​មិនត្រូវបាន​គេលើក​កម្ពស់​ មិនត្រូវ​បាន​គេ​ផ្តល់​ការការពារ​ដដែល បាទ​ជា​ពិសេស​គឺ​រឿងទា​ក់ទ​ងនឹង​ផ្លូវ​ច្បាប់​នៃ​ប្រព័ន្ធ​តុលាការ»។

Newsroom Cambodia បានព្យាយាមទាក់ទងទៅអ្នកនាំពាក្យតុលាការកំពូលលោក អ៊ុក គឹមសិទ្ធិ ដើម្បី​សុំ​ការអត្ថាធិប្បាយ​ជុំវិញ​បញ្ហា​នេះ តែទូរស័ព្ទចូលពុំមានអ្នកទទួល។​

អតីតអ្នកសារព័ត៌មានរបស់វិទ្យុអាស៊ីសេរីទាំងពីររូបគឺលោក អ៊ួន ឈិន និង​លោក យាង       សុ​ធារិ​ន្ទ ហៅ​ យាង​ សុ​ជា​មេត្តា ត្រូវ​​បាន​​សមត្ថកិច្ច​​ចាប់ ​និ​ង​ឃុំ​ខ្លួន​កាល​ពី​ថ្ងៃ​ទី​១៤ ​ខែ​វិច្ឆិកា​ ឆ្នាំ ​២០១៧​​ ​ ដោយ​ត្រូវបា​នសា​លាដំ​បូងរាជធានីភ្នំពេញចោទប្រកាន់ពីបទ​ «ប្រគល់​ឱ្យ​រដ្ឋ​បរទេស​នូវ​ព័ត៌មាន​ជាអាទិ៍​ដែល​អាច​ធ្វើ​ឱ្យ​អន្តរាយ​ដល់​ការ​ការពារ​ជាតិ»។​ ក្រោយ​មក តុលាការ​បាន​សម្រេច​បំបែក​សំណុំ​រឿង​ជា​ពីរ​គឺ​ពី​បទ ​«ផ្តល់​ព័ត៌មាន​ឲ្យ​រដ្ឋ​បរទេស​ដែល​អាច​បង្ក​ឲ្យ​ប៉ះពាល់​ដល់​សន្តិសុខ​ជាតិ»​ និង​​បទ «ផលិត ​និង​រក្សា​ទុក​រូបភាព​អាស​អាភាស»។

បច្ចុប្បន្ន​ ពួក​គេ​ទាំង​ពីរ​កំពុង​ស្ថិត​នៅ​ក្រៅឃុំ​បណ្តោះ​អាសន្ន ​ក្រោម​ការ​ឃ្លាំ​មើល​របស់​តុលាការ​ ​បន្ទាប់​ពី​ត្រូវ​បាន​ឃុំ​ខ្លួន​ក្នុង​ពន្ធនាគារអស់​រយៈពេល​ជិត​ដប់​ខែមក៕

ក្នុងសេចក្តីថ្លែងការណ៍​រួម​ចេញ​នៅ​ថ្ងៃ​ទី​២៣ ខែ​តុលា​នេះ​​​​បញ្ជាក់​ថា សម្ព័ន្ធ​អ្នកសារ​ព័ត៌មាន​​កម្ពុជា​ និងមជ្ឈមណ្ឌល​​កម្ពុជា​ដើម្បី​ប្រព័ន្ធ​ផ្សព្វផ្សាយឯ​ករាជ្យ មាន​ការព្រួយ​បារម្ភ​កាន់​តែ​ខ្លាំង​ក្រោយ​ពេល​ដែល​អ្នកសារ​ព័ត៌មាន​ត្រូវ​បាន​រារាំង និង​គំរាម​កំហែង​នៅ​ព្រឹក​ថ្ងៃ​សុក្រ​ ទី២៣ ខែតុលា ឆ្នាំ២០២០នេះ ខណៈ​ដែល​ពួកគេ​កំពុង​ផ្តិត​យក​រូបភាព និង​យក​ព័ត៌មាន​ពី​ការ​តវ៉ា​​របស់​​សកម្មជន​ដែល​ជា​ស្ត្រី​នៅ​ខាង​មុខ​ស្ថានទូត​ចិន ​ដើម្បី​ទាមទារ​ឲ្យ​ប្រទេស​កម្ពុជា​ជំរុញ​ឲ្យ​មាន​ការអនុវត្ត​​កិច្ច​ព្រមព្រៀង​សន្តិភាពទីក្រុងប៉ារីសថ្ងៃ​។

សេចក្តី​ថ្លែង​ការណ៍​ដដែល​នោះ​បន្ថែមថា អ្នកយកព័ត៌មានរបស់​វីអូឌី (VOD) ម្នាក់​ត្រូវ​បាន​សមត្ថកិច្ច​​​សម្លុត​ ហើយ​ដេញ​តាម​គាត់ ​នៅពេលគាត់​ឈរ​នៅ​ជិត​ស្ថានទូតចិនតាម​ដាន​សមត្ថ​កិច្ច​​ដែលសួរនាំ​ស្ត្រីម្នាក់​ដែល​កំពុង​តវ៉ានៅទីនោះ។ អ្នកយកព័ត៌មានរបស់​វីអូឌី​ម្នាក់ទៀត​ថា ​សមត្ថកិច្ច​បាន​ដេញចាប់យក​ទូរសព្ទ​របស់គាត់​នៅពេល​គាត់ព្យាយាម​ថតរូប។ ចំណែក​អ្នក​ផលិត​ព័ត៌មាន​ឱ្យ​វីអូ​ឌី​ពីរ​រូប​ផ្សេងទៀត​​ត្រូវ​បាន​សាកសួរ​រយៈ​ពេលខ្លី និង​មានការ​រុញ​ច្រាន​ពួកគេផងដែរ​ នៅ​មុន​ពេល​​ពួកគេ​ត្រូវ​បាន​បណ្តេញ​ចេញ​ពីកន្លែង​ដែលពួកគេ​យក​ព័ត៌មាន។

​«ចំណែកអ្នកសារព័ត៌មាន​ម្នាក់​ទៀត​របស់ VOD ដែលកំពុង​តែផ្សាយផ្ទាល់ (Live) សកម្មភាព​តវ៉ា​របស់​សកម្មជន​ត្រូវ​បាន​សមត្ថ​កិច្ច​បញ្ជា​ឱ្យបញ្ឈប់​ការផ្សាយ។ លើសពីនេះ សមត្ថកិច្ចបាន​​ដកហូត​យក​ម៉ាស៊ីនថតរូប​​​ដែលពាក់ជាប់​នឹង​ក​របស់​អ្នក​សារព័ត៌មានម្នាក់ នៅ​កាសែត​ខ្មែរ​ថែមស៍​ ហើយ​បានបញ្ជាឱ្យ​គាត់​ ព្រម​ទាំង​​អ្នក​ថតរូប​ឱ្យ​​ទីភ្នាក់ងារ​សារ​ព័ត៌មាន​រ៉យទ័រ លុប​រូប​ថត​ ​និង​​ឈប់​ថតរូបពីព្រឹតិ្តការណ៍នោះទៀត​ផង»​។ 

នាយកប្រតិបត្តិ ខេមបូចា លោក ណុប វី បាន​បញ្ជាក់​ក្នុង​សេចក្តី​ថ្លែងការណ៍​នោះ​ថា៖ «នេះ​គឺជា​សញ្ញា​គំរាម​កំហែង​ដែល​មិន​អាច​ទទួល​យក​បាន ​នៅ​ពេល​ដែល​អ្នកសារ​ព័ត៌មាន​កំពុង​បំពេញ​វិជ្ជាជីវៈ​របស់​ពួកគេ​ បែរ​ជា​អាជ្ញាធរ​ហាក់​ចាត់​ទុក​ថា​អ្នកសារព័ត៌មាន​គឺជា​​អ្នក​ឃ្លាំមើល​យ៉ាង​សំខាន់​ ដែលធ្វើឱ្យពួកគេពិបាកបង្ក្រាបលើក្រុមតវ៉ា»។

ចំណែកនាយកនៃនាយកដ្ឋានប្រព័ន្ធផ្សព្វផ្សាយ​មជ្ឈមណ្ឌលកម្ពុជាដើម្បីប្រព័ន្ធផ្សព្វផ្សាយឯក​​រាជ្យលោក អ៊ិត សូធឿត លើកឡើង​ថា៖ «ការគំរាម​កំហែង​នេះ​នឹង​​កាន់​តែ​ដាក់​សម្ពាធ និង​រឹត​ត្បិត​ដល់​សេរីភាព​អ្នកសារ​ព័ត៌មាន​នៅ​ប្រទេស​កម្ពុជា​ ក្នុង​ការអនុវត្ត​នូវ​វិជ្ជាជីវៈ​របស់​ពួកគេ​ដែល​ត្រូវ​បាន​ធានា​ដោ​យច្បាប់​ជាតិ និង​អន្តរជាតិ»។

ក្នុង​អំឡុង​នៃ​ការ​ធ្វើ​ទុក្ខ​បុកម្នេញ​លើ​អ្នកសារព័ត៌មាន​ទាំង​៦​នាក់​នោះ​ដែរ អាជ្ញាធរខណ្ឌ​ចំការ​មន​​បាន​បង្ក្រាប និង​ចាប់​ខ្លួនស្ត្រី​បីនាក់​ក្នុង​ពេល​ដែលពួកគេ​មាន​គ្នា​ប្រមាណ២០នាក់  ព្យាយាម​ទៅ​ប្រមូល​ផ្តុំ​ស្រែក​តវ៉ា និង​ដាក់​ញតិ្ត​ជូន​ស្ថានទូត​ចិន​ក្នុង​រាជធានី​ភ្នំពេញ ស្នើសុំ​ឲ្យ​ប្រទេស​ចិន​ដក​មូលដ្ឋាន​ទ័ពចិន នៅ​ក្នុង​ប្រទេស​កម្ពុជា  និង​ទាមទារ​ឲ្យ​រដ្ឋាភិបាលកម្ពុជា​ស្ដារ ប្រជាធិបតេយ្យ  និង​គោរព​សិទ្ធិមនុស្ស​ឡើង​វិញ  ស្រ​បតាម​ស្មារតី​នៃ​កិច្ច​ព្រមព្រៀង​សន្តិ​ភាព ទីក្រុង​ប៉ារីស ២៣​ តុលា។

ស្ថាប័ន​ការពារ​អ្នក​សារព័ត៌មាន​ទាំង​ពីរ​បន្ថែម​ក្នុង​​​សេចក្តី​ថ្លែងការណ៍​រួមនោះ​​ថា​៖ «សូម​អំពាវ​នាវ​ដល់​រាជ​រដ្ឋាភិបាល​ឲ្យ​បញ្ឈប់​ជា​បន្ទាន់​នូវ​សកម្មភាព​របស់​សមត្ថកិច្ច​ ដែល​ធ្វើ​ទុក្ខ​បុក​ម្នេញ​ដល់​អ្នកសារព័ត៌មាន និង​ធានា​សុវត្ថិភាព និង​សន្តិសុខ​ដល់​អ្នកសារ​ព័ត៌មាន​គ្រប់រូប​ដើម្បី​ឱ្យ​ពួកគេ អាច​អនុវត្ត​សិទ្ធិ​សេរីភាព និង​បំពេញ​វិជ្ជាជីវៈ​បាន​ត្រឹមត្រូវ ដើម្បី​ចូលរួម​រាយការណ៍​ពី​រឿងរ៉ាវ និង​បទល្មើស​នានា​ដែល​កំពុ​ងកើតឡើងនៅក្នុងសង្គមដោយមិនមានការភ័យខ្លាច»។

ចាប់​តាំង​ពី​ដើម​ឆ្នាំ​២០២០​មក​ ការ​ធ្វើ​ទុក្ខ​​បុកម្នេញ​លើ​អ្នក​សារព័ត៌មាន​​​​នៅ​តែ​​កើត​​​ឡើង​​ជា​បន្ត​បន្ទាប់​។ កាលពី​ថ្ងៃទី​២០ ខែតុលា ឆ្នាំ​២០២០ អ្នកសារព័ត៌មានមួយរូបឈ្មោះ ហ៊ីម ម៉ាត់ ដែល​ជាប្រធានក្រុមអ្នកសារព័ត៌មានទូរទស្សន៍អនឡាញឈ្មោះ UMA TV Online រង​ការ​ប្រើ​ហិង្សា នៅពេលលោកកំពុងចុះយកព័ត៌មានអំពីបទល្មើសព្រៃឈើ នៅចំណុចជិតស្ពានសេកុង ក្នុង​ខេត្ត​ស្ទឹងត្រែង។

កាលពីចុងខែកញ្ញាកន្លងទៅ ក៏មានករណីអំពើហិង្សាលើអ្នកសារព័ត៌មានអនឡាញចំនួន ៤រូប​​ក្នុង​ទឹក​ដី​ស្រុក​មេមត់ ខេត្តត្បូងឃ្មុំ ដែលបានធ្វើឱ្យ​អ្នកសារព័ត៌មាន​ម្នាក់​ក្នុង​ចំណោម​៤​នាក់​នោះ​​រង​របួស​ធ្ងន់​ត្រង់​ឆ្អឹងជំនីរ និងម្នាក់ទៀតរងរបួសស្រាលផងដែរ។​

បើតាម​របាយការណ៍​ដែល​ចេញ​ដោយ​ខេម​បូ​ចា​ ចាប់​តាំង​ពីខែ​កក្កដា ដល់​កញ្ញា ឆ្នាំ​២០២០ យ៉ា​ង​ហោច​ណាស់​មាន​អ្នកសារព័ត៌មានចំនួន​១៥​នាក់​រង​នូវ​ការ​បៀត​បៀន តាម​រយៈការ​ប្រើ​ហិង្សា និង​ការ​ចាប់​ខ្លួន ចោទ​ប្រកាន់​តាម​ផ្លូវ​ច្បាប់​ផ្សេងៗ៕

យោងតាមហ្វេកប៊ុកតុលាការកំពូល ការជំនុំជម្រះករណីលោក​ អ៊ួន ឈិន ​និងលោក យាង សុធារិន្ទ នឹងចាប់ផ្តើមនៅវេលាម៉ោង៨ព្រឹក ថ្ងៃទី២២ ខែតុលា ឆ្នាំ២០២០។

អ្នក​ទាំង​ពីរ​ ត្រូវ​បាន​ចាប់ខ្លួន​កាល​ពី​ខែ​វិច្ឆិកា ឆ្នាំ​២០១៧ ហើយ​ត្រូវ​បាន​ចោទ​ប្រកាន់​ពី​បទ ​«ប្រគល់​ឱ្យ​រដ្ឋ​បរទេស​នូវ​ព័ត៌មាន​ជាអាទិ៍​ដែល​អាច​ធ្វើ​ឱ្យ​អន្តរាយ​ដល់​ការ​ការពារ​ជាតិ» តាម​មាត្រា​៤៤៥​នៃ​ក្រម​ព្រហ្មទណ្ឌ​កម្ពុជា។

តុលាការ​ក៏​បាន​ដក​ហូត​លិខិត​ឆ្លងដែន​និង​អត្តសញ្ញាណប័ណ្ណ​របស់​ពួក​គេ​ផង​ដែរ ហើយ ក្រោយ​មក​ អ្នក​ទាំងពីរ​ត្រូវ​បាន​តុលាការ​ដោះលែង​ឲ្យ​នៅ​ក្រៅ​ឃុំ​ កាលពីឆ្នាំ២០១៨ បន្ទាប់​ពី​ជាប់​ឃុំ​នៅ​ក្នុង​ពន្ធនាគារ​អស់​រយៈពេល​ជិត​១០​ខែ។

សម្ព័ន្ធអ្នកសារព័ត៌មានក​ម្ពុជា ដែលហៅកាត់ថា ខេមបូចា នៅថ្ងៃពុធ ទី២១ ខែតុលា ឆ្នាំ២០២០នេះ បានធ្វើការអំពាវនាវឲទម្លាក់បទចោទប្រកាន់ទាំងឡាយ និងផ្តល់សេរីភាពដល់អ្នកទាំងពីរវិញ។​

«ខេមបូចា សូមអំពាវនាវអោយតុលាការទម្លាក់ចោលរាល់បទចោទប្រកាន់ និងផ្តល់សេរីភាពពេញលេញដល់លោកទាំងពីរវិញ»៕