fbpx
Home Blog

ខណៈដែលអតិផរណាកើនឡើង ប្រជាពលរដ្ឋត្រូវរងផលប៉ះពាល់

0

រស់នៅ​ក្នុង​បន្ទប់​ជួល​បួន​ជ្រុង​ និស្សិត​ឆ្នាំ​ទី​៥​ អាយុ ២៣ ឆ្នាំ ជំនាញ​វិស្វកម្ម​សំណង់​ស៊ីវិល​ នៃ​សាកល​វិទ្យាល័យ​ន័រតុន​ លោក ញ៉ែត ប៊ុនរុង បាន​ប្រាប់​ Newsroom Cambodia ថា សព្វ​ថ្ងៃលោក​មិន​ទាន់​មាន​ការងារ​ធ្វើ​ ហើយ​ក្នុង​អំឡុង​ពេល​ដែល​មាន​អតិផរណា​ត្រូវការ​ឱ្យ​លោក​ចំណាយ​ថវិកា​ច្រើន​ដែល​ជា​បន្ទុក​របស់​គ្រួសារ​លោក​។

លោក​ថា​៖ «អតិផរណា​កាន់​តែ​ឡើង​ ទំនិញ​កាន់​តែ​ថ្លៃ​យើង​ត្រូវ​ការ​ចំណាយ​លុយ​ច្រើន​ ដល់​ពេល​ចំណាយ​លុយ​ច្រើន​ដែល​ជា​បន្ទុក​គ្រួសារ​ទាំង​ដែរ​យើង​អត់​ទាន់​មាន​ការងារ​ធ្វើ​»។

លោក​បន្ត​ថា​ កាល​ពី​កន្លង​ទៅ​លោក​ចំណាយ​ត្រឹម​២៥០០០​រៀល​ ទៅ​៣០០០០​រៀល​ សម្រាប់​ថ្លៃ​ធ្វើ​ដំណើរ​ទៅ​ស្រុក​កំណើត​ប៉ុណ្ណោះ​ ប៉ុន្តែ​បច្ចុប្បន្ន​លោក​ត្រូវ​ចំណាយ​ថ្លៃ​ធ្វើ​ដំណើរ​ទ្វេ​ដង​សម្រាប់​។

រាជរដ្ឋាភិបាល​កម្ពុជា​បាន​ព្យាករណ៍​ថា​ ឆ្នាំ​២០២២​នេះ​ កម្រិត​អតិផរណា​ ត្រូវ​បាន​ប៉ាន់​ស្មាន​ថា​ អាច​កើន​ឡើង​ក្នុង​វង្វង់​៥%​ ដោយសារ​ការ​កើនឡើង​ខ្ពស់​នៃ​ថ្លៃ​ប្រេង​អន្តរជាតិ​ និង​ថ្លៃ​ទំនិញ​ផ្សេងៗ​ ដែល​បង្ក​ឡើង​ដោយ​សង្រ្គាម​រវាង​រុស្ស៊ី​ និង​អ៊ុយក្រែន​។ នេះ​បើ​យោង​តាម​សារាចរ​ណែនាំ​ ស្តី​ពី​ការ​រៀបចំ​សេចក្តី​ព្រាង​ច្បាប់​ ស្តី​ពី​ហិរញ្ញវត្ថុ​សម្រាប់​ការ​គ្រប់គ្រង​ឆ្នាំ​២០២៣​ ចេញ​ដោយ​ប្រមុខ​រាជរដ្ឋាភិបាល​កម្ពុជា​។

ញ៉ែត ប៊ុនរុង

លោកប៊ុនរុង​បានបន្តថា​ជាក់ស្តែង​នៅ​ពេល​ដែល​យើង​ធ្វើ​ដំណើរ​ពី​ភ្នំពេញ​ទៅ​ស្រុក​កំណើត​ ដោយ​រាល់​ដង​ជិះ​ឡាន​ក្រុង​អាច​អស់​២៥០០០​រៀល​ ទៅ​៣០០០០​រៀល ​គឺ​យើង​អាច​ដល់​បាត់ដំបង​ហើយ​។ ​ប៉ុន្តែ​ឥឡូវ​គឺ​អត់ទេ​ អាច​គុណ​ជា​ពីរ​ អាច​ឡើង​ដល់​៤០០០០​ ទៅ​៤៥០០០​រៀល​ ហើយ​បើ​ខែ​បុណ្យ​ទាន​ទៀត ​គឺ​កើន​កាន់​តែ​ច្រើន​។

យុវតី​វ័យ​១៩​ឆ្នាំ​ កំពុង​ដើរ​ផ្សារ​បឹង​កេង​កង​ដើម្បី​ទិញ​ទំនិញ​ កញ្ញាភឹម សៀកលីលី ជា​និស្សិត​នីតិសាស្ត្រ​ឆ្នាំ​ទី​១ ​នៃ​សាកល​វិទ្យាល័យ​ពុទ្ធិក​ព្រះសីហមុនី​ បាន​បង្ហាញ​អំពី​ផល​លំបាក​ពី​ការ​កើន​ឡើង​ថ្លៃ​ប្រេង​ឥន្ធនៈ​ និង​ទំនិញ​នៅ​លើ​ទីផ្សារ​។

កញ្ញា​លើក​ឡើង​ថា​៖ «ពេល​ដែល​ប្រេង​សាំង​ឡើង​ថ្លៃ​គឺ​ខ្ញុំ​ខ្វះខាត​វា​រៀង​ច្រើន​ដែរ​ ខ្ញុំ​ត្រូវ​ចំណាយ​លុយ​ចាក់​សាំង​ ហើយ​ក៏​កាត់​បន្ថយ​ការ​ញុំា​ អ៊ីចឹង​ដែរ​បង​ដើម្បី​ចាក់​សាំង​មក​រៀន​។ និយាយ​កើន​ឡើង​ខ្លាំង​អត់​នឹក​ស្មាន​ដល់​ទេ​បង​។ ថ្លៃ​ការ​ញុំា​ របស់​ប្រើប្រាស់​ក៏​វា​ថ្លៃ​តាម​ហ្នឹង​ដែរ​។ និយាយ​ទៅ​ពេល​ឡើង​ថ្លៃ​ចឹង​ក៏​មិន​ដឹង​ធ្វើ​ម៉េច​ដែរ​បង​ បើ​ទំនិញ​អី​ឡើង​ថ្លៃ​ទាំងអស់​ ខ្ញុំ​ក៏​ត្រូវ​ខ្វះខាត​ច្រើន​»។

កញ្ញា​បន្ថែម​ថា​ ដោយ​ការ​ចំណាយ​កើន​ឡើង​ កញ្ញា​ត្រូវ​បង្ខំ​ចិត្ត​កាត់​បន្ថយ​របប​អាហារ​ប្រចាំ​ថ្ងៃ​ ដែល​ជា​ហេតុ​នាំ​ឱ្យ​កញ្ញា​សភាព​ស្គម​ស្គាំង​ និង​មាន​សុខភាព​ចុះ​ទ្រុឌទ្រោម​។

កញ្ញា​ថា​៖ «និយាយ​ទៅ​ទ្រុឌទ្រោម​ម៉្មង់​បង​ ខ្សោយ​ មក​ពី​ព្រៃវែង​។ ខ្ញុំ​មិន​ទាន់​មាន​ការងារ​ទេ​បង​ ជា​បន្ទុក​របស់​ប៉ា​ម៉ាក់​។ ស្ថាន​ភាព​គ្រួសារ​ខ្ញុំ​រៀង​ខ្វះ​ខាត​ ពីព្រោះ​ខ្ញុំ​មាន​ប្អូនៗ​ពីរ​នាក់​នៅ​រៀន​ ត្រូវ​ចំណាយ​ច្រើន​។ ខ្ញុំ​សូម​សំណូមពរ​ថា​ ប្រេង​សាំង​ឥឡូវ​រៀង​ចុះ​ថោក​តិច​ហើយ​បង​ តែ​ចំពោះ​ទំនិញ​ពីព្រោះ​ប្រជាពលរដ្ឋ​យើង​ឥឡូវ​ខ្វះខាត​ច្រើន​ ហើយ​គាត់​ត្រូវ​ការ​ចំណាយ​ច្រើន​ អ៊ីចឹង​ទំនិញ​ត្រូវ​បញ្ចុះ​ថោក​ បញ្ចុះ​តម្លៃ​»។

កញ្ញា ភឹម សៀកលីលី

និយាយ​ភ្ជាប់​ជាមួយ​ទឹក​មុខ​ស្រពោន​យុវជន​ វ័យ​១៩​ឆ្នាំ​ម្នាក់​ឡើង​ពី​ខេត្ត​ក្រចេះ​មក​រាជធានី​ថ្មីៗ​ ដើម្បី​បន្ត​ការ​សិក្សា​ថ្នាក់​ឧត្តម​សិក្សា​និស្សិត​ឆ្នាំ​ទី​១នៃ​សកល​វិទ្យាល័យ​ភូមិន្ទ​ លោក ហ៊ួរ ដាវីដ ប្រាប់​Newsroom Cambodia ថា លោក​ខ្វះ​ខាត​ថវិកា​សម្រាប់​ការ​ចំណាយ​ទៅ​លើ​របប​អាហារ​ដោយ​ បច្ចុប្បន្ន​ទំនិញ​ និង​ម្ហូប​អាហារ​ឡើង​ថ្លៃ​ទ្វេ​ដង​ ហើយ​នេះ​គឺ​បាន​ប៉ះពាល់​ដល់​របប​អាហារ​ ដោយ​កាត់​បន្ថយ​ការ​ហូប​ចុក​ប្រចាំ​ថ្ងៃ​។

លោកថា៖«រឿងទីមួគឺយើងខ្វះខាតទៅលើថវិកាដែលត្រូវចំណាយ ទៅលើការទិញរបស់របបសម្រាប់ហូបចុក យ៉ាងតិចមិនក្រោម៧០០០រៀលក្នុង១ថ្ងៃ។ ការចំណាយនោះទៀតសោត របស់របបមិនថាទំនិញតូចក្តី ធំក្តីនោះគឺវាមានតម្លៃថ្លៃជានៅឯជនបទគុណជាពីរ ជាពិសេសទៅទៀតចំពោះរបបអាហារហ្នឹង។ ចំពោះការហូបចុករបស់ខ្ញុំ នៅក្នុងមួយពេល ជួនកាលក៏មានញ៉ាំពងទាចឹងទៅ មួយពេលពងទាមួយគ្រាប់ […] យើងទិញសម្លរគេ អស់៣០០០ចឹងទៅ ហើយ៣០០០ហ្នឹងតិចដែរ ជួនកាលត្រូវបង្ខំចិត្តញ៉ាំពីរពេល។ ខ្ញុំអត់សូវជាមានកម្លាំងណាស់ណាទេ វាហាក់បីដូចជាខ្សោះៗជីវជាតិ។»

ហ៊ួរ ដាវីត

អ្នកវិភាគសេដ្ឋកិច្ច និងជាប្រធានមជ្ឈមណ្ឌលសិក្សាចិននៃរាជបណ្ឌិត្យសភាកម្ពុជា លោក គី សិរីវឌ្ឍន៍មើលឃើញថា បញ្ហាអតិផរណានៅកម្ពុជានេះ បណ្តាលមកពីកត្តាចំនួន២ ទីមួយគឺវិបត្តិថ្លៃប្រេងឥន្ធនៈដោយសារសង្គ្រាមនៅអ៊ុយក្រែន និងការឡើងថ្លៃនៃប្រាក់ដុល្លារអាមេរិក។

លោកថា ៖ «មូលហេតុដែលធ្វើឱ្យមានអតិផរណា យើងឃើញថាបណ្តាលពីវិបត្តប្រេងឥន្ធនៈនៅអ៊ុយក្រែន ដែលធ្វើឱ្យថ្លៃប្រេងឡើងថ្លៃ ហើយវាទាញឱ្យតម្លៃទំនិញផ្សេងៗទៀតឡើងថ្លៃ ព្រោះការដឹងជញ្ជូនទំនិញផ្សេងៗប្រើប្រាស់កម្លាំងប្រេងឥន្ធនៈទាំងអស់ ចឹងកត្តាទីមួយគឺរឿងនេះ»។

លោកបន្ថែមថា៖ «កត្តាទីពីរប្រទេសកម្ពុជា រដ្ឋាភិបាលបានអនុញ្ញាតឱ្យទិញប្រេងពីប្រទេសចិន ដូច្នេះហើយថ្លៃប្រេងយើងមិនមានការកើនឡើងទេក្នុងពេលនេះ ក៏ប៉ុន្តែអ្វីដែលធ្វើឱ្យឡើងថ្លៃ គឺដោយសារតែវិបត្តិប្រាក់ដុល្លាឡើងថ្លៃ ដោយសារតែសហរដ្ឋអាមេរិក គាត់ធ្វើគោលនយោបាយ តម្លៃការប្រាក់ ចំណុចនេះធ្វើឱ្យលុយរៀលចុះថ្លៃ ដែលធ្វើឱ្យប្រេងស៊ាំងឡើងថ្លៃដល់ ៤៤០០រៀល»។

Newsroom Cambodia បានព្យាយាមទាក់ទងទៅអ្នកនាំពាក្យក្រសួងសេដ្ឋកិច្ច លោក មាន សុខសេនសាន ប៉ុន្តែមិនអាចទាក់ទងបាន។

អ្នកនាំពាក្យក្រសួងពាណិជ្ជកម្ម លោក ប៉ែន សុវិជាតិ​ បានប្រាប់មក Newsroom Cambodia ថា អតិផរណាក្នុងពេលបច្ចប្បន្នគឺក្នុងចន្លោះក្រោម ៥ភាគរយ ហើយវាមិនជាផ្តល់ការព្រួយបារម្ភនោះប្រសិនជាវាមិនអាចឡើងលើសពី៥ភាគរយ។ លោកបានបន្តថា ក្រសួងពាណិជ្ជកម្មបានតាមដានលើការឡើងថ្លៃទំនិញ ក៏ដូចជាត្រួតពិនិត្យលើតារាងតម្លៃប្រេងឥន្ធនៈរៀងរាល់១០ថ្ងៃម្តង។

លោកថា៖ «យើងបានពិនិត្យតាមដានថ្លៃទំនិញជារៀងរាល់ថ្ងៃ ហើយកម្រិតនៃការឡើងថ្លៃគឺយើងសង្កេតឃើញថាក្នុងចន្លោះមួយក្រោម៥ភាគរយ ហើយចំពោះអតិផរណាដែលធ្វើឱ្យយើងមានការព្រួយបារម្ភនោះគឺលុះត្រាតែលើសពី៥ភាគរយ ភាគច្រើនទៅលើមុខម្ហូបបរិភោគប្រចាំថ្ងៃ ដែលយើង​ប្រើប្រាស់សម្រាប់ការបរិភោគដូចជាអង្ករ ត្រី សាច់ នេះ។ នៅតាមទីផ្សារខ្លះក៏វាថ្លៃ ឯទីផ្សារខ្លះក៏វាមានកម្រិតល្មម»។

«ប៉ុន្តែការតាមដានទំនិញរបស់ក្រសួងពាណិជ្ជកម្ម យើងតាមដានថ្លៃទំនិញប្រសិនបើការឡើងថ្លៃចំពោះទំនិញចាំបាច់ក្នុងជីវភាព…គឺថាក្រសួងនឹងមានវិធានការណ៍ទប់ទល់តាមរយៈការធ្វើអន្តរាគមន៍មួយចំនួនដូចជាករណីប្រេង​ឥន្ធនៈអ៊ីចឹង ប្រសិនបើជាការប្រែប្រួលយ៉ាងណាៗយើងធ្វើអន្តរាគមន៍តាមហ្នឹង អ៊ីចឹងបានជាក្រសួងលោកចេញដែលហៅថា តារាងស្តីការលក់រាយប្រេងឥន្ធនៈរៀងរាល់១០ថ្ងៃម្តងជូនប្រជាពលរដ្ឋ នៃជាផ្នែកមួយនៃកិច្ចការរបស់ក្រសួងពាណិជ្ជកម្ម»។

លោកក៏បានបញ្ជាក់ថា រដ្ឋាភិបាលបានចូលរួមដោះស្រាយបញ្ហាអតិផរណា ជាពិសេសលើគ្រួសារដែលងាយនឹងរងគ្រោះផងដែរ។

លោកថា៖ «រដ្ឋាភិបាលក៏បានដោះស្រាយបញ្ហាមួយចំនួនទាក់ទងនឹងអតិផរណានេះដល់ក្រុមគ្រួសារដែលងាយនឹងរងគ្រោះ អ៊ីចឹងក្រសួងពាណិជ្ជកម្មសង្កេតឃើញថាតម្លៃសម្រាប់គ្រឿងឧបភោគបរិភោគចាំបាច់មួយចំនួនវាមិនឡើងលើសកម្រិត៥ភាគរយដែលធ្វើឱ្យព្រួយបារម្ភពេកទេ អ៊ីចឹងវាស្ថិតក្នុងកម្រិតមួយដែលយើងអាចគ្រប់គ្រងបានតាមរយៈវិធានការណ៍មួយចំនួន»។

ត្រឡប់ទៅលោក ញ៉ែត ប៊ុនរុង បានសំណូមពរទៅរដ្ឋាភិបាលឱ្យយកចិត្តទុកដាក់ទៅលើទន់បម្រុង ពីព្រោះលោកយល់ថាវាអាចដោះស្រាយបញ្ហាបានខ្លះ។

លោកថា៖ «សម្រាប់ខ្ញុំជាយុវជនមួយរូបសំណូមពរទៅរដ្ឋាភិបាលឱ្យយកចិត្តទុកដាក់ខាងទន់បម្រុង ព្រោះថាប្រសិនជាយើងមានទុនបម្រុងផ្នែកថាមពលច្រើនយើងអាចដោះស្រាយបញ្ហាបាន ពេលខ្លះការកាត់បន្ថយពន្ធដោយមិនប៉ះពាល់ដល់សេដ្ឋកិច្ចខ្លាំង»។

លោកហ៊ុន សែន ប្រកាសថាអង្គរសង្គ្រាននឹងវិលត្រលប់ឆ្នាំក្រោយ

ប្រមុខ​រដ្ឋាភិបាល​ លោកហ៊ុន សែន បានប្រកាសថា កម្ពុជា​នឹង​ធ្វើ​អង្គរ​សង្រ្គាន​ឡើង​វិញ​នៅ​ឆ្នាំ​ក្រោយ​ បន្ទាប់ពីខកខានអស់រយៈពេលរាប់ឆ្នាំដោយសារតែជំងឺកូវីដ១៩។

លោក​នាយករដ្ឋមន្រ្តី​ ហ៊ុន សែន បានថ្លែង​បែប​នេះ​នៅ​ក្នុង​ពិធី​បិទ​កីឡា​ថ្នាក់​ជាតិ​លើក​ទី​៣​ និង​កីឡា​ជាតិ​ប៉ារ៉ា​ហ្គេម​លើក​ទី​១​ នា​ថ្ងៃ​ទី​៣០​ ខែ​វិច្ឆិកា​ ឆ្នាំ​២០២២ ​នេះ​ ដែល​ធ្វើ​ឡើង​នៅ​ស្តាត​មរតក​តេជា​ ក្នុង​រាជធានី​ភ្នំពេញ​។

លោក​បានថ្លែង​ថា​៖ «ខ្ញុំ​សូម​បញ្ជាក់​ជូន​ជន​រួម​ជាតិ​ទាំង​អស់​ថា​ អង្គរ​សង្ក្រាន្ត​នឹង​ចាប់​ផ្តើម​ឡើង​វិញ​ក្នុង​ឱកាស​បុណ្យ​ចូល​ឆ្នាំ​ខ្មែរ​នៅ​ខែ​មេសា​ ឆ្នាំ​២០២៣​។ [ខ្ញុំ] សង្ឃឹម​ថា​គុន​ល្បុក្កតោ​ (ក្បាច់​គុន​បុរាណ​ខ្មែរ​) នឹង​ក្លាយ​ជា​និមិត្ត​សញ្ញា​សំខាន់​នៃ​ការ​ជួប​ជុំ​គ្នា​នៅ​អង្គរ​សង្ក្រាន្ត​»។

គួរ​បញ្ជាក់​ដែ​រថា​ អង្គរ​សង្រ្គាន​តែង​ធ្វើ​ឡើង​រៀង​រាល់​ពេល​ពិធី​ចូល​ឆ្នាំ​ប្រពៃណី​ខ្មែរ​ក្នុង​ខែ​មេសា​ ដែល​ប្រារព្ធ​ឡើង​ក្នុង​ខេត្ត​សៀមរាប​ ប៉ុន្តែ​ត្រូវ​បាន​ផ្អាក​អស់​រយៈ​ពេល​បី​ឆ្នាំ​គិត​ចាប់​ពី​ឆ្នាំ​២០១៩​ មុន​ជំងឺ​រាត​ត្បាត​កូវីដ​១៩​ ផ្ទុះ​ឡើង​៕

ក្រុម​​សង្គម​ស៊ីវិល​និងយុវជន​ជំរុញ​​រដ្ឋាភិបាល​ឱ្យ​​ត្រួតពិនិត្យ​លើ​បញ្ហា​​​បទល្មើស​ព្រៃឈើ និងសត្វព្រៃ

ក្រុមអង្គការមិនមែនរដ្ឋាភិបាល សហគមន៍ និងយុវជន​ចំនួន​២៤​ ជំរុញ​ឱ្យ​រដ្ឋមន្ត្រី​ក្រសួង​កសិកម្ម​ ​ត្រួតពិនិត្យ និង​ចាត់វិធានការ​ទៅ​លើ​សកម្មភាព​កាប់​បំផ្លាញ​ព្រៃឈើ ការនេសាទ​​ ការប្រមាញ់ និងការជួញដូរសត្វព្រៃខុសច្បាប់ ដើម្បី​ធានា​បាន​យុត្តិធម៌​ពេញលេញ​ស្រប​​តាមគោលការណ៍នីតិរដ្ឋ។

ក្នុងលិខិតចំហរបស់ក្រុមសមាគម អង្គការមិនមែនរដ្ឋាភិបាល សហជីព និងយុវជន ចំនួន២៤ នៅថ្ងៃទី២៨ ខែវិច្ឆិកា បានស្នើទៅរដ្ឋមន្ត្រីក្រសួងកសិកម្មថ្មី លោក ឌិត ទីណា ឱ្យពង្រឹង​ការអនុវត្ត​ច្បាប់នៅកម្ពុជាឱ្យបានម៉ឺងម៉ាត់ ពិសេសសកម្មភាពកាប់បំផ្លាញព្រៃឈើ ការទន្រ្ទាន​ដីព្រៃលិចទឹក ការនេសាទ ការប្រមាញ់ ការជួញដូរសត្វព្រៃខុសច្បាប់។ បន្ថែមពីនេះ ត្រូ​វ​ពិនិត្យ​​លើទីផ្សារ ភោជនីយដ្ឋានដែលមានការជួញដូរសត្វព្រៃ ការរត់ពន្ធឈើខុសច្បាប់ និង​ទន្ទ្រានដីព្រៃលិចទឹក ដើម្បីមានយុត្តិធម៌ពេញលេញស្របតាមគោលការណ៍នីតិរដ្ឋ។

ការ​ចេញ​លិខិត​ចំហរ​នេះ ធ្វើ​ឡើង​បន្ទាប់​ពី​មាន​ព័ត៌មាន​ពាក់ព័ន្ធនឹង​ការ​ជួញ​​ដូរ​សត្វស្វា​កន្ទុយ​វែង ឬ​ហៅ​ថាស្វាក្តាម ទៅ​កាន់​​បរទេស ពីសំណាក់​មន្រ្តី​ជាន់​ខ្ពស់​ក្រសួង​កសិកម្ម​។

ប្រធានកម្មវិធីផ្នែកស្រាវជ្រាវ និងតស៊ូមតិ នៃសមាគមបណ្តាញយុវជនកម្ពុជា ដែល​ជា​សមាគម​​មួយ​ក្នុង​ចំណោម​២៤ដែល​បាន​ចេញ​លិខិត​ចំហរ លោក ហេង គឹមហុង បាន​ប្រាប់​ Newsroom Cambodia ថា បញ្ហាដីសម្បទាន និង​ការជួញ​ដូរសត្វ​ព្រៃ​ខុស​ច្បាប់ គឺជាវិបត្តិ​រ៉ាំរ៉ៃធំៗ​ចំនួន​ពីរ​ដែល​សមាគមបណ្តាញយុវជនកម្ពុជា ដែលជាអង្គការមិនមែនរដ្ឋាភិបាល ទាមទារ​ឱ្យមា​ន​ការយកចិត្ត​ទុកដាក់ខ្ពស់ពីក្រសួងពាក់ព័ន្ធ។

លោក គឹមហុង បន្ថែម​ថា លោកចង់ឃើញ លោក ឌិត ទីណា ដែល​ជា​រដ្ឋមន្រ្តី​ថ្មី​នៃក្រសួង​កសិកម្ម​ បញ្ចេញ​ស្នាដៃ ដោះស្រាយបញ្ហា​ទាំង​អស់​ដែល​បាន​លើកឡើង​នៅ​ក្នុង​លិខិ​ត​ចំហ​យ៉ាង​មាន​ប្រសិទ្ធភាព ដើម្បី​បង្ហាញឱ្យប្រជាពលរដ្ឋឃើញថា មិនមែន​គ្រប់រដ្ឋមន្រ្តី​មិនមាន​សមត្ថភាព​ក្នុង​ការរកដំណោះស្រាយជូនពលរដ្ឋ និងជួយជាតិនោះទេ។

លោកថា៖ «យើងសង្ឃឹមថា ឯកឧត្តមរដ្ឋមន្រ្តី [ឌិត ទីណា] ដែលជាយុវជនមួយរូប យកចិត្ត​ទុកដាក់​ក្នុង​ការដោះស្រាយ​បញ្ហាទាំងអស់ហ្នឹង ដើម្បីបានបទពិសោធន៍ ដើម្បី​បង្កើត​ថ្វីដៃ​ជួយ​សង្គម​ជាតិ កុំឱ្យពលរដ្ឋថាមន្រ្តីឡើងមក ដដែលៗ អត់មានយកចិត្តទុកដាក់ ក្នុង​ការដោះ​ស្រាយ​​បញ្ហា​ឱ្យបានម៉ត់ចត់»។​

ប្រធានកម្មវិធីស្រាវជ្រាវ និងតស៊ូមតិនេះរូបនេះ បានបន្ថែមថា លោកចង់ឱ្យ​ក្រសួងពាក់ព័ន្ធ​បើកការ​ស៊ើបអង្កេតឱ្យម៉ត់ចត់ទៅលើ​ករណី​ដែល​ការនាំចេញ​សត្វ​ទៅ​ទីផ្សារ​បរទេ​ស​ដោយ​ខុស​ច្បាប់។

លោកថា៖ «ប៉ុន្តែនៅពេលដែលយើងរកឃើញ មានការសង្ស័យថា មានការនាំ​ចេញ​ដោយ​ខុសច្បាប់​ទៅ​ទីផ្សារបរទេសទៀត ធ្វើឱ្យការបារម្ភយើងកាន់តែធំ ហើយរឹតតែពិបាក ព្រោះ​ក្រសួងត្រូវធ្វើការពិចារណា ជាពិសេសក្រសួងកសិកម្មត្រូវធ្វើការស៊ើបអង្កេតឱ្យម៉ត់ចត់»។

«ក្នុងនាមជាស្ថាប័ន [រដ្ឋ] ទទួលខុសត្រូវជាសាធារណៈ ត្រូវធ្វើការស៊ើបអង្កេតឱ្យម៉ត់ចត់ ដើម្បីធានាថាមន្រ្តីរបស់ខ្លួនហ្នឹងពិតជាស្អាតស្អំ ឬមិនស្អាតស្អំ ទាល់តែមានការស៊ើបអង្កេត បើសិនជាសកម្មភាពពាក់ព័ន្ធជាមួយនឹងការជួញដូរសាច់សត្វព្រៃហ្នឹងនៅតែកើតមាន ខ្ញុំ​បារម្ភ​ពី​អនាគត​ជីវៈចម្រុះ​របស់កម្ពុជា អាចនឹ​ងមានការថយចុះក្នុងពេលដ៏ខ្លីខាងមុខនេះ​»។

Newsroom Cambodia មិនអាច​ទាក់ឍតង​សុំ​ការ​អត្ថាធិប្បាយ​ពីលោកល ឌិត ទីណា បាន​ទេ។​

សមាជិកខុទ្ទកាល័យរដ្ឋមន្ដ្រីក្រសួងកសិកម្ម រុក្ខាប្រមាញ់ និងនេសាទ ទទួល​បន្ទុក​ផ្នែក​ព័ត៌មាន កញ្ញា អ៊ឹម រចនា បានឆ្លើយតប Newsroom Cambodia តាមសារ​អេឡិក​ត្រូនិច​តេលេក្រាម​ថា ក្រសួងកសិកម្មបានទទួលលិខិតក៏ដូចជាបានផ្ញើជូនទៅរដ្ឋមន្រ្តីរួចរាល់ហើយ។ កញ្ញាបន្តថាលិខិតនេះ ពិតជាបានឆ្លុះបញ្ចាំងពី​សំណាក់​សង្គម​ស៊ីវិល​ទៅ​បញ្ហា​ធនធា​ន​ធម្មជាតិ​នៅ​កម្ពុជា។

កញ្ញាថា៖ «តាមរយៈលិខិតនេះ វាឆ្លុះបញ្ចាំងឱ្យឃើញពីក្តីបារម្ភរបស់​ក្រុមអង្គការ​សង្គមស៊ីវិល​ទៅ​លើ​បញ្ហាធនធានធម្មជាតិនៅកម្ពុជា ដែលជាសម្បត្តិរបស់យើងគ្រប់គ្នា ជាប្រជាជនកម្ពុជា ជាជនជាតិខ្មែរ ហើយវាក៏បានឆ្លុះបញ្ចាំងឱ្យឃើញផងដែរពីគោលបំណងចង់ចូលរួម អភិរក្ស ការពារធនធានធម្មជាតិទាំងអស់ហ្នឹងឱ្យបានគង់វង់ថិតថេរ តាមរយៈ​ការផ្តល់​អនុសាសន៍​ចំនួន៦​ចំណុចហ្នឹង»។

កញ្ញាបន្តថា ក្រសួង និងស្ថាប័នពាក់ព័ន្ធបានកំពុងយកចិត្តទុកដាក់​លើការងារ​ដែល​ក្រុម​សង្គម​ស៊ីវិល​លើក​ឡើង ហើយក៏បានដូចជាបង្ក្រាបបទល្មើសនានា នៅក្នុងវិស័យព្រៃឈើ​ផង​ដែរ​។

កញ្ញាថា៖ «មែនទែនទៅក្រសួង និងស្ថាប័នពាក់ព័ន្ធបាននឹង​កំពុង​តែ​ធ្វើការងា​រ​នេះ​យ៉ាង​យក​ចិត្ត​ទុក​ដាក់ជាទីបំផុត ហើយអ្វីដែលក្រុមអង្គការសង្គមស៊ីវិលបានលើកឡើង គឺជា​ការរួម​ចំណែក​ជួយ​រំឮក ជួយដាស់តឿន ហើយក្រសួងសូមអរគុណចំពោះការយកចិត្តទុកដាក់នេះ ហើយកម្ពុជាមានច្បាប់ហ្នឹង (បទបញ្ញត្តិ) ដែលបានអនុម័តនៅពេលកន្លងមក»។

«ក៏ដូចជាមានក្រុមការងារអន្តរក្រសួងជាច្រើន ដែលត្រូវបានបង្កើតដើម្បីការពារអភិរក្ស ធនធាន​ធម្មជាតិ ក៏ដូចជាបង្ក្រាបបទល្មើសនានា នៅក្នុងវិស័យព្រៃឈើ ហើយនិង ធនធាន​ធម្មជាតិ​ជារួមតែម្តង។​ អ៊ីចឹងហើយ អ្វីដែលក្រុម​អង្គការសង្គមស៊ីវិល​បាន​លើកឡើង​នៅ​ក្នុង​លិខិត​នេះ យើងបានដឹង ហើយយើងកំពុងតែធ្វើការជាបន្តបន្ទាប់ ហើយនឹង​បន្ត​ធ្វើ​ការងារ​នេះ​ទៀត»។

កញ្ញាក៏​បាន​បញ្ជាក់ថា ក្រសួងកសិកម្មស្វាគមន៍ពីសំណាក់ស្ថាប័នពាក់ព័ន្ធ ទាំងជាតិ និង​អន្តរជាតិ​ដែលបានចេតនា​ស្មោះត្រង់ក្នុងការអភិវឌ្ឍ​វិស័យកសិកម្មក្នុងប្រទេសកម្ពុជា៕​

គុនល្បុក្កតោ ត្រូវបានចុះក្នុងបញ្ជីបេតិកភណ្ឌវប្បធម៌អរូបីរបស់អង្គការយូណេស្កូ

ក្បាច់គុនបុរាណខ្មែរ​គុនល្បុក្កតោ ត្រូវបានអង្គការសិក្សាវិទ្យាសាស្ត្រអប់រំ និង​វប្បធម៌​នៃ​អង្គការ​សហប្រជា​ជាតិ​ដែលហៅកាត់ថាអង្គការយូណេស្កូ យល់ព្រម​ចុះក្នុង​បញ្ជី​តំណាង​បេតិកភណ្ឌ​វប្បធម៌​អរូបី​នៃ​មនុស្ស​ជាតិ​​ថ្ងៃ​ទី​២៩ ខែវិច្ឆិកា ឆ្នាំ២០២២​។

យោងតាមសេចក្ដីប្រកាសព័ត៌មានរបស់ក្រសួងវប្បធម៌និងវិចិត្រសិល្ប:ដែលចេញផ្សាយនៅថ្ងៃទី២៩ ខែវិច្ឆិកា ឆ្នាំ២០២២ នេះបានដឹងថា គុនល្បុក្កតោ ត្រូវបាន​អនុម័ត​យល់ព្រម​ចុះ​ក្នុង​បញ្ជី​តំណាង​បេតិកភណ្ឌ​វប្បធម៌​អរូបី​នៃ​មនុស្ស​ជាតិរបស់​អង្គការ​យូណេស្កូ ធ្វើឡើង​​ក្នុង​កិច្ច​ប្រជុំ​លើក​ទី១៧​ នៃ​គណ:​កម្មាធិការ​អន្តរ​រដ្ឋាភិបាល​ដើម្បី​ការពារ​បេតិកភណ្ឌ​វប្បធម៌​អរូបី​របស់​អង្គការ​យូណេស្កូ​ដែល​ប្រារព្ធ​ធ្វើ​នៅ​ទីក្រុង​រ៉ាបាត​នៃព្រះរាជាណាចក្រម៉ារ៉ុក។

ក្នុងសេចក្ដី​ប្រកាសព័ត៌មានដដែលបានបន្ថែមថា៖ «ជោគជ័យដ៏ត្រចះត្រចង់នេះ គឺ​ជា​សក្ខីភាព​បង្ហាញ​ច្បាស់​ពី​ក្ដី​ស្រឡាញ់ ការយកចិត្តទុកដាក់ខិតខំប្រឹងប្រែងគាំទ្រ និង​សហការ​គ្នា​យ៉ាង​ជិតស្និទ្ធ​រវាង​ក្រសួងវប្បធម៌ និងវិចិត្រសិល្ប: ដែលជាសេនាធិការរបស់រាជរដ្ឋាភិបាលរួមជា មួយសហព័ន្ធកីឡាគុនល្បុក្កតោកម្ពុជា ព្រមទាំងស្ថាប័នពាក់ព័ន្ធនានា និងអ្នកជំនាញជាតិ-អន្តរជាតិ សហគមន៍ សាលាគុន គ្រូ និងសិស្សគុនល្បុក្កតោ ក៏ដូច​ជា​អាជ្ញាធរ​មូលដ្ឋាន​នៅ​តាម​បណ្ដា​រាជ​​ធានី-ខេត្តនានាក្នុងព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា»។

គួរបញ្ជាក់ផងដែរថា គុនល្បុក្កតោជាក្បាច់គុន​បុរាណ​ខ្មែរ​ដ៏​ល្បីល្បាញ​ក្នុង​សម័យ​អង្គរ ដែល​បាន​បង្ហាញ​ពីសកម្មភាពយ៉ាងរស់រវើកនៅលើជញ្ជាំងប្រាសាទខ្មែរ និ​ង​បាន​ចាក់​ឬស​​យ៉ាងជ្រៅ​នៅ​ក្នុង​សង្គមខ្មែរ​ជាច្រើន​សតវត្ស​មក​ហើយ ហើយ​នៅប​ន្ត​រស់​រាន​ក្នុង​សង្គម​ខ្មែរ​រហូត​មក​ដល់​បច្ចុប្បន្ន៕

បទយកការណ៍៖ អាណាព្យាបាល​មួយចំនួន​​យល់ថា​ការអប់រំ​​នៅ​​សាលាឯកជន​មានគុណ​ភាព​ល្អ​ជាង​​សាលារដ្ឋ

ម៉ោង​ប្រមាណជា​ជាង​១១​​ថ្ងៃត្រង់ ថ្ងៃទី២១ ខែវិច្ឆិកា លោក វ៉ាន់ សុភាព ជា​​​អ្នករត់​​ម៉ូតូ​កង់​បី​ម្នាក់ កំពុង​សម្រាកពិសារ​បាយលើ​ម៉ូតូកង់បី​របស់​ខ្លួន។ បុរស​សម្បុរ​ស្រអែម​រូបនេះ​និយាយ​ថា  លោកមា​នកូនប្រុសពីរនាក់ ម្នាក់អាយុ២៣ឆ្នាំ​ និង​ម្នាក់អាយុ១៧ឆ្នាំ​កំពុង​សិក្សានៅថ្នាក់ទី១១ នៅវិទ្យាល័យហ៊ុន សែន កោះចិន ខេត្តកណ្ដាល ជាប់គល់ស្ពានព្រែកក្ដាម។

លោក សុភាព លើកឡើង​ថា គុណភាពនៃ​ការអប់រំ​​នៅសាលារដ្ឋ និង​ឯកជន​គឺ​មាន​គម្លាត​ឆ្ងាយ​ពី​គ្នា​ខ្លាំង ដោយ​សារ​​សិស្ស​ដែល​រៀន​នៅ​សាលារដ្ឋ​​តែង​រង​ការគាប​សង្កត់​ពី​គ្រូបង្រៀន​តាម​មុខវិជ្ជា​ ដោយតម្រូវឱ្យពួកគេទៅរៀនគួរ​បន្ថែម ដើម្បី​ទទួល​បាន​ពិន្ទុ​ពេញ​ ប៉ុន្តែសាលាឯកជន​​មិនមាន​​បើកបង្រៀនគួរក្រៅម៉ោងបន្ថែមឡើយ។​

​លោកនិយាយ​ថា៖ «សិស្សឥលូវភាគច្រើនគាត់ទៅរៀនគួរដែរ តែរៀន​ខាង​ផ្នែកៗ​ខុសគ្នា​ដោយសារ​មាន​គំនាប​ពីគ្រូ បើអ្នកឯង​មិនទៅរៀនមុខវិជ្ជាខ្ញុំ ខ្ញុំដាក់ពិន្ទុឱ្យអ្នកឯងតិច តែបើ​ខាង​គេ​ឯកជន​គេអត់មានបង្រៀនគួរក្រៅម៉ោងបន្ថែមអីរញ៉េរញ៉ៃទេ គេផ្តោតរួមតែម្ដង អីចឹង​ហើយ​បាន​សាលាឯក​ជន​សម្បូរ​អ្នក​ចេះជា​ង ទាំងការនិយាយស្ដី និងចំណេះដឹងអីហ្នឹង»។

លោកសុភាព​​បាន​សំណូមពរដល់ថ្នាក់ដឹកនាំ និងជាពិសេសក្រសួងអប់រំ យុវជន និងកីឡា បន្តតាមដាន និងយកចិត្តទុកដាក់ឱ្យបានខ្ពស់​​អំពី​គុណភាព​នៃ​ការអប់រំ​របស់​គ្រូបង្រៀន​នៅ​សាលារដ្ឋ ហើយក៏​សំណូម​ឱ្យ​គ្រូបង្រៀនទាំងអស់​ត្រូវ​មាន​សញ្ញាបត្រ​ត្រឹមត្រូវ​មុន​នឹង​ចេញ​បង្រៀន​សិស្ស។

លោកពូ វ៉ាន់ សុភាព បានមានប្រសាសន៍ដោយសំឡេងមួយ​ៗ​ថា៖ ​«ពូចង់ឱ្យថ្នាក់ដឹកនាំ ក្រសួង​អប់រំឱ្យគាត់យកចិត្តទុកដាក់មើលតាមដាន ផ្ចិតផ្ចង់នៅសាលារដ្ឋ​ហ្នឹង​បន្តិច​ ​កុំ​ឱ្យគ្រូ​ខ្លះគាត់រៀនត្រឹមល្មមៗគាត់ចេញបង្រៀនដែរ»។

ខណៈដែល​ក្រសួង​អប់រំ​ យុវជន និងកីឡា តែង​ប្រកាស​ថា​កំពុង​ពង្រឹង​គុណ​ភាព​អប់រំ​របស់​សាលារដ្ឋ ប៉ុន្តែ​អ្នក​ឃ្លាំមើល​សង្គម​ និង​ពលរដ្ឋ​នៅ​តែ​យល់​ឃើញ​ថា គុណភាព​​សិក្សា​នៅ​តាម​សាលា​ឯកជន នៅ​តែប្រសើរ​ជាង​ការសិក្សា​នៅ​សាលា​រដ្ឋ។​ អាណាព្យាបាលសិស្ស​មួយចំនួន​​លើកឡើងថា  គុណភាពនៃការអប់រំនៅស្ថាប័ន​រដ្ឋ និង​ឯកជន មានគម្លាតពីគ្នាឆ្ងាយ ទាំងការ​យក​ចិត្តទុកដាក់ក្នុងការបង្រៀន បញ្ហាប្រាក់បៀវត្ស​ អំពើ​ពុករលួយផ្ទៃក្នុង និង​កត្តា​ផ្សេងៗ​ជាច្រើន​ទៀត។

ស្រដៀង​នឹង​លោក​ វ៉ាន់ សុភាព លោក ព្រុំ តុល អ្នកដាំ​បន្លែ​ នៅ​ស្រុក​ត្រាំកក់ ខេត្តតាកែវ ដែល​​មានកូន​កំពុង​រៀន​ថ្នាក់​បឋមសិក្សានៅ​សាលារដ្ឋមួយ​ លើកឡើង​ដែរ​ថា   គុណភាព​នៃ​ការបង្រៀន​របស់​គ្រូ​នៅ​សាលារដ្ឋ មិនមាន​ប្រសិទ្ធ​ភាព​ខ្ពស់​ដូចនៅ​សាលាឯកជននោះ​ទេ។

បុរសវ័យ​៤២ឆ្នាំ​រូបនេះ​និយាយ​ថា៖ ​«សាលារដ្ឋរៀនមិនសូវបានទៀងទាត់ទេ ភាគច្រើន​គ្រូ​បង្រៀន​ច្រើន​តែ​លេង​ទូរស័ព្ទ និងលេងល្បែងតុងទីន ឈ្លោះ​គ្នាទៅ​វិញ​ទៅ​មក មិន​បាន​បង្រៀន​កូន​សិស្ស​ឱ្យ​បាន​ជាក់លាក់ ទៀងទាត់ តែសាលាឯកជនការបង្រៀនគេល្អ គ្រូ​ចូល​បង្រៀន​ទៀងទាត់ និង​​យ​កចិត្តទុកដាក់ខ្ពស់មិនប្រងើយកន្តើយ»។

ចំណែក​លោក​ ត្រេង សុខា ជាកសិករដែលមានវ័យ ៤៣ ឆ្នាំ រស់នៅស្រុកទ្រាំង ខេត្តតាកែវ លើកឡើង​ដែរ​ថា មូលហេតុដែលគ្រូសាលា​រដ្ឋ​មិន​សូវ​យកចិត្ត​ទុកដាក់​បង្រៀន​សិស្ស​ឱ្យ​បាន​ទៀងទាត់ គឺ​ដោយសារ​បញ្ហា​ប្រាក់​បៀវត្ស​ទាប។

លោកបញ្ជាក់ថា៖ «នៅសាលារដ្ឋគ្រូ​មិន​សូវ​មក​បង្រៀន​ទៀងទាត់​ដោយសារ​ប្រាក់ខែ​មិន​បាន​គ្រប់គ្រាន់ ដែលវាមិនអាចមានគុណភាពល្អបានទេ បើសិនជាវិស័យឯកជន គ្រូគេ​មាន​ប្រាក់ខែ​គេ​សមរម្យ អ៊ីចឹងគេរៀបចំកិច្ចតែងការក្នុងការបង្រៀនបានល្អ និង​មាន​ការគោរព​ពេល​វេលាបាន​ល្អ​អ៊ីចឹងទៅ»។

អ្នកស្រី អ៊ុក ឆាយាវី​ ប្រធានសមាគមគ្រូបង្រៀនកម្ពុជាឯករាជ្យ បានប្រាប់​ Newsroom Cambodia កាលពីថ្ងៃទី៣ ខែវិច្ឆិកា ឆ្នាំ២០២២ ថា គុណភាព​បង្រៀន​នៅ​សាលារដ្ឋ និង​សាលា​ឯកជន​​មាន​ភាព​ខុសគ្នា ដោយសារតែគ្រូបង្រៀន​នៅ​សាលារដ្ឋ​ទទួល​បាន​ប្រាក់បៀវត្ស​តិច។

អ្នកស្រី អ៊ុក ឆាយាវី៖​ ​«សួរថាសាលារដ្ឋនេះថីបានគាត់ល្វើយនឹងការងារមិនទៅបង្រៀន? ខ្ញុំមិនទៅ​​បង្អាប់បន្ទោសគ្រូបង្រៀនទេ ខ្ញុំជាគ្រូ​ម្នាក់ ប៉ុន្តែ​ដោយសារ​គាត់​មើល​ឃើញ​ថា​សាលារដ្ឋ​ប្រាក់​បៀវត្ស​តិចតួច អ៊ី​ចឹងគាត់បង្រៀនសាលារដ្ឋនេះខ្លះទៅ គាត់​យក​ពេល​ទៅ​បង្រៀន​នៅ​សាលាឯកជននោះខ្លះទៅ ដើម្បីយកប្រាក់បៀវត្សមកបង្គ្រប់ឆ្នាំងបាយរបស់​គាត់»។​

អ្នកស្រី​បន្ត​ថា៖ ​«ទីពីរ គ្រូសាលារដ្ឋខ្លះមានតែឈ្មោះយកលុយ ប្រាក់ខែ​ហើយ​វត្តមាន​គាត់​ហ្នឹង​ទៅ​បង្រៀន​នៅ​សាលាឯកជន សួរថាហេតុអី? គឺដោយសារអំពើរពុករលួយនៅក្នុងសាលារដ្ឋ អ៊ីចឹង​ឱ្យ​តែ​ឱ្យលុយទៅថ្នាក់ដឹកនាំទៅ ពួកគាត់នោះទៅបំពេញការងារនៅសាលាឯកជនទៅ​​»។​

ប្រធានសមាគមគ្រូបង្រៀនកម្ពុជាឯករាជ្យរូបនេះក៏បានលើកយកបញ្ហា ដែលថា​ទីកន្លែង​អប់រំ​នៅ​ក្នុង​ប្រទេស និងជាពិសេសសាលារដ្ឋ ទទួលរងគំនាបនយោបាយពីគណបក្សកាន់អំណាច ដែលធ្វើឱ្យ​បាត់បង់នូវគុណភាពនៃការអប់រំ។ អ្នកស្រី​ថា គ្រូបង្រៀន​បាត់បង់​សិទ្ធិ​ក្នុង​ការ​និយាយ និង​ចែករំលែក​ជាសាធារណៈ​ដល់​សិស្សានុសិស្ស​អំពី​ទស្សនៈ​របស់​ខ្លួន​ទាក់ទង​ទៅ​នឹង​រឿង​នយោបាយ​នៅក្នុងប្រទេស។

អ្នកស្រី អ៊ុក ឆាយវី បាននិយាយថា៖ ​«ដល់រដូវជិតបោះឆ្នោតចឹង ពួគគាត់​អត់​យក​ចិត្ត​ទុកដាក់​គិត​ពី​រឿង​រកវិធី គន្លឹះស្អីៗឱ្យសិស្សានុសិស្សរៀនបានអីទេ គឺឱ្យតែថាចុះទៅពង្រឹងបក្ស មន្ត្រី​ណា ឬ​គ្រូណា​ត​វ៉ាអីគឺដឹងតែ note (កត់) ទុកហើយថាជាមនុស្សប្រឆាំងអីចឹងទៅ»។

ការបើកបង្រៀនគួរក្រៅម៉ោងបន្ថែម ក៏បានចោទជាបញ្ហាធំមួយដែល​បង្ហាញ​ពី​ភាព​ពុករលួយ​ក្នុង​ការអប់រំ​របស់សាលារដ្ឋសព្វថ្ងៃផងដែរ ដែលជាមូលហេតុ​ចម្បង​ធ្វើ​ឱ្យ​សិស្ស​មិនមា​ន​លទ្ធភាព​ទទួល​បាន​ចំណេះដឹងស្មើៗគ្នា​ ពោលគឺ សិស្ស​ក្រីក្រត្រូវ​ចាញ់​ប្រៀប​សិស្ស​ដែល​មាន​ជីវភាព​ធូរធា​ជាង។ នេះ​បើតាមការ​លើកលើង​របស់​អ្នកស្រី អ៊ុក ឆាយាវី។​

អ្នកស្រី អ៊ុក ឆាយវី បន្ថែម​ថា ការបើកបង្រៀ​ន​គួរក្រៅ​ម៉ោង​របស់​គ្រូបង្រៀន​ គឺដោយសារ​ម៉ោង​រដ្ឋ​ដែល​កំណត់​ឱ្យ​សិស្សរៀនគឺខ្លី មិនគ្រប់គ្រាន់សម្រាប់ពួកគេអនុវត្តឱ្យបានល្អិតល្អន់។ អ្នកស្រី​បានបន្ថែមថា បញ្ហាប្រាក់បៀវត្សតិច គឺជាបញ្ហាចម្បង​ដែល​ធ្វើ​ឱ្យគ្រូបាក់​ទឹកចិត្ត​ក្នុង​ការបង្រៀន និងតម្រូវឱ្យពួកគាត់ត្រូវស្វែងរកចំណូលបន្ថែមដើម្បីផ្គត់ផ្គង់ជីវភាពគ្រួសារ។​

អ្នកស្រីក៏បាន​ស្នើទៅ​ក្រសួងអប់រំ យុវជន​​ និងកីឡា យកចិត្ត​ទុក​ដាក់​អនុវ​ត្ត​ឱ្យ​បាន​ខ្ជាប់ខ្ជួន​តាម​គោលការណ៍អប់រំទាំងប៉ុន្មានដែលបានចែង ព្រមទាំង​តំឡើង​ប្រាក់​បៀវត្ស​ដល់​គ្រូ​បង្រៀន និង​ព្យាយាម​ធ្វើ​យ៉ាងណា​រក្សា​បាន​នូវ​គុណភាព​នៃ​ការបង្រៀន​របស់​គ្រូ ដោយ​ឱ្យ​ពួកគាត់​បង្រៀន​ឱ្យចំមុខវិជ្ជាឯកទេសរបស់ខ្លួន។

អ្នកនាំពាក្យក្រសួងអប់រំ យុវជន និងកីឡា លោក រស់ សុវាចា មិនបាន​ឆ្លើយតប​​​​សំណួរ​របស់ Newsroom Cambodia ពាក់ព័ន្ធ​ទៅនឹងការលើកឡើងរបស់សង្គមស៊ីវិល និង​អាណា​ព្យា​បាល​សិស្ស​​នោះទេ ដោយលោកគ្រាន់តែ ផ្ញើសារ​​ជាអក្សរ​តាម​​បណ្តាញ​សង្គម Whatsapp ថា ក្រសួងអប់រំ យុវជន និងកីឡា បាននិងបន្តលើកកម្ពស់គុណភាព និង​ជីវភាព​គ្រូបង្រៀន​ដោយ​បន្ត​ដំឡើង​ប្រាក់ខែ​ជូនគ្រូបង្រៀនតាមលទ្ធភាពរបស់រាជរដ្ឋាភិបាល។

លោកបន្ថែម​​ថា ក្រសួងអប់រំ យុវជន និងកីឡា​ ក៏បាននិង​បន្តលើក​កម្ពស់​គុណវុឌ្ឍិ​គ្រូបង្រៀន​ដោយ​មាន​កិច្ច​សហការ​វិជ្ជមាន​ជាមួយ​គ្រប់ភាគីពាក់ព័ន្ធដូចជាក្រសួង-ស្ថាប័ន ដៃគូអភិវឌ្ឍន៍ សង្គមស៊ីវិល វិស័យ​ឯកជន សហគមន៍តាមមូលដ្ឋាន មាតាបិតា សិស្ស-និស្សិត និង​បុគ្គលិក​អប់រំ​គ្រប់​លំដាប់ថ្នាក់ ដើម្បី​បន្ត​អនុវត្តន៍​ផែនការ​សកម្មភាព​នៃ​គោល​នយោបាយ​ស្ដីពី​គ្រូ​បង្រៀន​​របស់​ក្រសួ​ងអប់រំ យុវជន​ និងកីឡា ក៏ដូចជា​ការ​បន្ត​អនុវ​​ត្ត​យុទ្ធសាស្រ្ត​កំណែ​ទម្រង់​វិស័យ​អប់រំ យុវជន និងកីឡា ២០១៨-២០២៣៕

បទយកការណ៍៖ ការកកស្ទះចរាចរណ៍​នៅ​តែ​ជាក្តី​រំខាន​សម្រាប់​ពលរដ្ឋ​រស់នៅ​ក្នុង​រាជធានីភ្នំពេញ

រាជធានី​ភំ្នពេញមាន​សំឡេង​យានយន្ត​បើកបរ​ខ្វែងខ្វាត់​ ហើយ​តាម​វិថី​ខ្លះ​មាន​ការ​កកស្ទះ​ស្ទើរ​តែ​រាល់ថ្ងៃ​បើទោះបីជា​រដ្ឋាភិបាល​បាន​សាង​សង់​ស្ពាន​អាកាស​ជាច្រើន​ដើម្បី​សម្រួល​ដល់​ចរាចរណ៍​ក្តី​។

ពាក់ព័ន្ធនឹងបញ្ហាកកស្ទះចរាចរណ៍នេះ និស្សិតឆ្នាំទី៤ ជំនាញនីតិសាស្ត្រនៃសាកលវិទ្យាល័យនីតិសាស្ត្រ និងវិទ្យាសាស្ត្រសេដ្ឋកិច្ច ដែលកំពុងតែចាំយកម៉ូតូចេញពីសាលាបានប្រាប់មក Newsroom Cambodia​ ថា កត្តាដែលចម្បងធំនោះអ្នកធ្វើដំណើរមិនទាន់យល់ដឹងច្បាស់ពីច្បាប់ចរាចរណ៍ ធ្វើបង្កឱ្យមានការកកស្ទះ។

លោកថា៖ «ចំពោះកត្តាចម្បងធំជាងគេបំផុតគឺពួកគាត់អត់ចេះគោរពច្បាប់ចរាចណ៍បានត្រឹមត្រូវ ទី២ពួកគាត់ចូលចិត្តជិះតាមអារម្មណ៍ គាត់អត់ជិះតាមសណ្ដាប់ធ្នាប់ ភ្លើងក្រហមត្រូវឈប់ ភ្លើងបៃតងត្រូវទៅមុខ ភ្លើងលឿងត្រូវបន្ថយល្បឿន កុំឱ្យមានគ្រោះថ្នាក់នៅខាងមុខ ហើយទីបីគាត់ចូលចិត្តជិះជែង ជិះវ៉ា ដោយគ្មានការប្រុងប្រយ័ត្នអ្វីទាំងអស់»។

ចំពោះកញ្ញា សិន សុខហេង ជានិស្សិតឆ្នាំទី២ ជំនាញរដ្ឋបាលសាធារណៈ នៃសាកលវិទ្យាល័យភូមិន្ទនីតិសាស្ត្រ និងវិទ្យាសាស្ត្រសេដ្ឋកិច្ច បានលើកឡើងថា កញ្ញាចង់ឱ្យមានការរិតបន្តឹងលើច្បាប់ចរាចរណ៍ពីព្រោះអ្នកបើកបរភាគច្រើនបានបំពាន និងជិះប្រជ្រៀតគ្នា។

កញ្ញា សិន សុខហេង ជានិស្សិតឆ្នាំទី២ ជំនាញរដ្ឋបាលសាធារណៈ

កញ្ញាថា៖ «មានការពិបាកព្រោះមានការកកស្ទះច្រើនចឹងធ្វើឱ្យយើងមានការខាតបង់ពេលវេលាដូចថាទៅធ្វើការយឺតពេល ឬទៅរៀន​យឺត។ ដោយសារតែមានភាពខ្វះខាតលើកការយល់ដឹងពីច្បាប់ចរាចរណ៍ និងការបើកបរដោយបំពាន ខ្ញុំគិតថាជាមានការរឹតបន្តឹងច្បាប់ចរាចរណ៍ ហើយប្រជាពលរដ្ឋយើងគោរពច្បាប់ នឹង អាចកាត់បន្ថយការជិះប្រជ្រៀតគ្នាដែរ»។

បុរសវ័យ២៨ឆ្នាំ កំពុងអង្គុយលើកង់បីឥណ្ឌា (Passapp) រង់ចាំភ្ញៀវបាននិយាយថា លោករត់កង់បីតាមផ្លូវភាគច្រើនមើលឃើញមានការកកស្ទះដោយសារមានឡាន ម៉ូតូបើកបរច្រើន។

លោក តារា

លោកថា៖ «ស្ទះខ្លាំងដោយម៉ោង តែភាគច្រើនស្ទះតែម្តង ។ ខ្ញុំរត់កង់បីតាមផ្លូវទាំងអស់ ឡានម៉ូតូកើនច្រើន កង់បីច្រើន មនុស្សបើកច្រើន»។

មិនខុសគ្នាប៉ុន្មាន បុរសវ័យ៥៩ឆ្នាំ ដែលមានមុខរបរជាសន្តិសុខ លោក អុំ សំអាត មានទីលំនៅក្នុងរាជធានីភ្នំពេញ​និយាយថា ការធ្វើដំណើរតែងមានការរអាក់រអួលតែវាជារឿងធម្មតាទៅហើយ។

លោកថា៖ «ការធ្វើដំណើរមានការរអាក់រអួលខ្លះ វាមិនមែនទូទៅ វាមានការរអាក់រអួល ១ម៉ោង ២ម៉ោង យើងដូចចង្អៀតក្នុងចិត្តដែរ ១ម៉ោង ២ម៉ោង វាលំបាកតិចតួច វាធម្មតា ធ្វើម៉េច»។

លោក អុំ សំអាត

បើតាមអ្នកអ្នក​ដំណើរមួយចំនួនបានរៀបរាប់ប្រហាក់ប្រហែលគ្នាថា ចរាចរណ៍នៅភ្នំពេញមានការកកស្ទះចាប់ពីម៉ោង៧ព្រឹកដល់ម៉ោង៨:៣០ព្រឹក ម៉ោង១២ថ្ងៃត្រង់ និងម៉ោង៤:៣០ដល់ម៉ោង៧ល្ងាច។ ភាគច្រើនពួកគេថាមកពីការបើកបរមិនបានគោរពតាមច្បាប់ចរាចរណ៍ដែលមាន និងមិនចេះគោរពគ្នាទៅវិញទៅ​មកនៅតាមដងផ្លូវ។

អ្នកជំនាញផ្នែកសុវត្ថិភាពចរាចរណ៍ លោក គង់ រតនៈ បានប្រាប់ Newsroom Cambodia តាមរយៈទូរស័ព្ទថា ការគោរពច្បាប់ចរាចរណ៍អាចនាំឱ្យការកកស្ទះមានការកាត់បន្ថយ។ លោកមើលឃើញការកកស្ទះមួយចំនួនបណ្តាលមកពីទំហំផ្លូវមិនសមាមា្រតនឹងចំនួនប្រជាជន។

លោកថា៖ «ការកកស្ទះយើងអាចចូលរួមទាំងអស់គ្នាក្នុងការគោរពច្បាប់ យើងអាចឃើញហើយវាអាចប្រសើរឡើង។ សម្រាប់ខ្ញុំនៅតែយល់ថា ការកកស្ទះបណ្ដាលពីមូលហេតុដែលផ្លូវមានតិច ផ្លូវមានទំហំតូចមិនសមាមាត្រនឹងចំនួនប្រជាជន ដូចនេះបណ្ដាលឱ្យកកស្ទះ មួយទៀតបណ្ដាលមកពីការមិនគោរពតាមកន្លងនៃលំហូរចរាចរណ៍ មានន័យថាម៉ូតូហើយនិងឡានគាត់បើកច្របល់គ្នា ពេលណាដែលមានការជួបស្តុបធ្វើឱ្យគាត់មិនអាចផ្លាស់ទីបានលឿនទេចឹងបណ្ដាលឱ្យមានការកកស្ទះជាដើម។ វិធានសាស្ត្រដែលយើងជជែកគ្នាកន្លងមក សម្រាប់ការចង់កាត់បន្ថយរឿងទាំងអស់ហ្នឹង គឺមានតែការចូលរួមគោរពច្បាប់ទេ»។

លោក គង់ រតនៈ

លោកបានបន្ថែមថា ការពង្រឹងផ្នែកអប់រំទៅលើច្បាប់ចរាចរណ៍ជារឿងសំខាន់ ក៏ដូចជាការកែសម្រួលផ្លូវថ្នល់ បំពាក់ស្លាកសញ្ញា និងភ្លើងចរាចរណ៍ឱ្យបានត្រឹមត្រូវ។

លោកថា៖ «អ៊ីចឹងការអប់រំ យើងនៅតែបន្តអប់រំ ផ្សព្វផ្សាយ ពីច្បាប់ អំពីចំណេះជំនាញ ផ្នែកខាងសុវិត្ថភាពចរាចរណ៍ គឺយើងត្រូងតែធ្វើ ព្រោះអីមនុស្សអាចនឹងភ្លេច ទី១ការរឹតបន្តឹងច្បាប់ គឺសមត្ថិកិច្ចត្រូវពង្រាយឱ្យគ្រប់គ្រាន់ ហើយត្រូវធ្វើការរឹតបន្តឹងទៅតាមនីតិវិធីច្បាប់ ប្រកបដោយតម្លាតភាព ដើម្បីឱ្យសង្គមយើងគាត់ទទួលស្គាល់ ជៀសវាងធ្វើគិតតែពីរឿងប្រយោជន៍ផ្ទាល់ខ្លួនជាដើម។ ហើយការធ្វើកែលំអហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធនោះ គឺត្រូវតែធ្វើដែរផ្នែកខាងវិស្វកម្ម កែសម្រួលផ្លូវថ្នល់ បំពាក់គំនូសសញ្ញា ភ្លើងសញ្ញា ស្លាកសញ្ញា ត្រូវតែមានគ្រប់គ្រាន់ ខ្ញុំជឿថាបើសិនជាធ្វើទាំងអស់ព្រមគ្នា ហើយធ្វើឱ្យបានជាប់លប់ទៅស្ថានភាពវានឹងប្រសើរឡើង»។

អភិបាលរងនៃគណៈអភិបាលរាជធានីភ្នំពេញ លោក កើត ឆែ ប្រាប់ Newsroom Cambodia ថា រដ្ឋាភិបាលបានខិតខំកសាងហេដ្ឋារចនាសម័្ពន្ធជាបន្តបន្ទាប់ ដើម្បីសម្រួលដល់ការកកស្ទះលើដងផ្លូវទៅមកសម្រាប់ប្រជាពលរដ្ឋ។

លោកថា៖ «យើងបានខិតខំធ្វើហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធជាបន្តបន្ទាប់ ដូចដែលបងប្អូនបានឃើញ យើងបានខិតខំក​​សាងស្ពានអាកាសបន្តបន្ទាប់ ដើម្បីកសាងកំណើនសេដ្ឋកិច្ចរបស់បងប្អូនប្រជាពលរដ្ឋរបស់យើង និងកំណើនប្រជាជនរបស់យើង យើងធ្វើជាបន្តបន្ទាប់ បន្តទៀត ហើយ​ប៉ុន្មានថ្ងៃនេះការកកស្ទះ ក៏បញ្ជាក់ដែរ ទន្ទឹម​យើងរៀបចំកិច្ចប្រជុំ ក៏យើងមានរឿងយថាហេតុមួយពីកកប៉ាល់ កប៉ាល់បុកស្ពានបាឡេ ដែលបណ្ដាលឱ្យផ្អាកចរាចរណ៍មួយរយៈ ដែលបន្តិចទៀតយើងនឹងខិតខំធ្វើឱ្យទាន់ពេលវេលា»។

លោក​ កើត ឆែ

«ហើយចំពោះការកកស្ទះនេះយើងទទួលស្គាល់ថានៅ សុខា ផ្លូវម្ដុំរង្វង់មូលកួចកាណុងនេះ។ យើងនឹងធ្វើផ្លូវនៅក្រោយឆ្នាំ២០២៣ នៅពេលដែលស្ពានខ្សែកាបបេតុងដែលនឹងហើយនៅក្នុងឆ្នាំ ២០២៣ នេះ ដាក់ឱ្យដំណើរការស្របនឹងស្ពានបាឡេនេះ ចឹងយើងនឹងដោះស្រាយបញ្ហានឹងតាមគម្រោងរបស់ក្រសួងថែមទៀត»។

លោកបន្ថែម​ដោយ​អំពាវនាវ​ឱ្យ​ប្រជាពលរដ្ឋមួយចំនួនដែលនៅប្រើប្រាស់ទ្រូងផ្លូវ ឬប្រើប្រាស់ចិញ្ចើមថ្នល់ដើម្បីប្រកបរបរ សូមឱ្យចូលរួមជាមួយរដ្ឋបាលរាជធានីភ្នំពេញដើម្បីដោះស្រាយបញ្ហារួមទាំងអស់គ្នា។

លោកបន្ថែមថា៖ «បើមិនមានការចូលរួមពីបងប្អូនប្រជាពលរដ្ឋលើបញ្ហាចរាចរណ៍នេះ គឺយើងមិនបានធ្វើបាបទេ បងប្អូនមួយចំនួនគឺយកទ្រូងផ្លូវមកចតឡានតែម្ដង ឧទាហរណ៍ ទី២ពេលដែលបងប្អូនយើងទៅទទួលកូនចៅចេញពីសាលា គាត់អត់មានចតនៅតាមបណ្ដោយផ្លូវគាត់ចតលើទ្រូងផ្លូវធ្វើឱ្យស្ទះ ចឹងសូមឱ្យគាត់សូមរួមជាមួយនឹងយើងខ្ញុំ ដើម្បីរៀបចំសណ្ដាប់ធ្នប់ឱ្យល្អ ដើម្បីឱ្យលំហនៃការធ្វើចរាចរណ៍បានល្អប្រសើរ»៕

ពិព័រណ៍​សៀវភៅ​កម្ពុជា​នឹង​ធ្វើ​ឡើង​វិញ​នៅ​ខែធ្នូនេះ ក្រោយផ្អាក​អស់​២​ឆ្នាំ​ដោយ​សារ​ជំងឺ​កូវីដ​១៩​

ពិព័រណ៍​សៀវភៅ​កម្ពុជា​នឹង​ត្រូវ​ធ្វើ​ឡើង​វិញ​​នៅ​បណ្ណាល័យ​ជាតិ ចាប់​ពី​​ថ្ងៃទី​៩ ដល់​ថ្ងៃទី​១១​ធ្នូ ​​បន្ទាប់​ពី​ត្រូវ​បាន​ផ្អាក​ចំនួន​​២​ឆ្នាំ ដោយ​សារ​ការ​រាតត្បាត​ជំងឺ​កូវីដ​១៩។

ក្នុង​សន្និសីទសារ​ព័ត៌មាន​នា​ព្រឹក​ថ្ងៃ​ទី​ ២៨​ ខែ​វិច្ឆិកា​ ឆ្នាំ​ ២០២២​ នៅ​បណ្ណាល័យ​ជាតិ​លោក​ គឹម​​ ពិនន់​ អនុ​រដ្ឋលេខាធិការ​ក្រសួងវប្បធម៌​ និង​ វិចិត្រ​សិល្បៈ​លើកឡើង​​ថា​ អំឡុង​​កម្ពុជា​រងការ​រាតត្បាត​ដោយ​ជំងឺ​​​កូវីដ១៩​ ពិព័រណ៍​សៀវភៅ​កម្ពុជា​ត្រូវ​បាន​ផ្អាក​ចំនួន​​២​ឆ្នាំ។ លោកថា ដោយសារ​​​ឆ្នាំ២០២២​នេះ​បញ្ហា​កូវីដ​​១៩​បានធូរ​​ស្បើយ ទើប​មានការ​​រៀបចំឡើងវិញ ដោយនឹង​មាន​ស្តង់​ច្រើន​ជាង​មុន រហូត​ដល់​​ចំនួន​១៩៧ស្តង់​។

«បន្ទាប់​ពី​វិបត្តិ​កូវីដ១៩​ ពិព័រណ៍​សៀវភៅ​កម្ពុជា​ត្រូវ​បាន​ផ្អាក​ចំនួន​២​ឆ្នាំ គឺ​ក្នុង​ឆ្នាំ​២០២០​ និង​ឆ្នាំ​២០២១ ក៏​ដោយ​ តែ​សម្រាប់​ឆ្នាំ២០២២​នេះ​បញ្ហា​កូវីដ​បានធូរ​​ស្បើយ ទើបគណៈកម្មការ​បានសម្រេចបន្តរៀបចំឡើងវិញ»។

លោកបន្ថែម​ថា ពិព័រណ៍សៀវភៅថ្នាក់​ជាតិលើក​ទី​៩​នេះ​ ​នឹង​មាន​សកម្មភាព​ចំនួន​៧ គឺ​ការដាក់តាំង​សៀវភៅ​ ការ​បើក​វេទិកា​ស្តី​ពី​​ការ​បោះ​ពុម្ព​សៀវភៅ​ផ្សាយ​តាម​ប្រព័ន្ធ​អេឡិចត្រូនិក។​ បទ​បង្ហាញ​នានា​ទាក់​ទិន​នឹង​អក្សរ​សាស្រ្ត​ ​អក្សរ​សីល​ខ្មែរ​ ​និង​វិទ្យាសាស្ត្រ​។ ការ​និពន្ធ​សៀវភៅ​ទៅ​ជា​ខ្សែ​ភាព​យន្ត​ និង​អភិវឌ្ឍន៍​ជំនាញ​ការ​អាន​ចាប់​ផ្តើម​អំណាន​ដំណាក់​កាល​ដំបូង​នៃ​ជីវិត។ ​ការ​ជួប​ពិភាក្សា​ដែល​ជា​ការ​ទទួល​យក​បទ​ពិសោធន៍​ពី​អ្នក​និពន្ធ​ល្បីៗ​ និង​ការ​ចុះ​ហត្ថលេខា​ពី​អ្នក​និពន្ធ ​និង​វិចិត្រករ។​ ការ​អាន​រឿង ​និង​ល្បែង​សិក្សា​សម្រាប់​កុមារ​ និង​ការ​ប្រគំ​តន្ត្រី​និង​សំណួរ​ចម្លើយ​ចាប់​​យក​រង្វាន់​ជា​ដើម​។

លោក​ គឹម​​ ពិនន់​ បន្ត​ថា​ ពិព័រណ៍​សៀវភៅ​ថ្នាក់​ជាតិ​លើក​ទី​៩ ក្នុង​ឆ្នាំ​២០២២​នេះ​ ធ្វើឡើង​ក្នុង​គោល​បំណង​ផ្សព្វ​ផ្សាយ​នូវ​វប្បធម៌​នៃ​ការ​អាន​សៀវភៅ​​ក្នុង​សង្គម​ខ្មែរ​ ជា​ពិសេស​​យុវជន​ ផ្សព្វ​ផ្សាយ​សៀវភៅ​នានា​ដែល​បាន​បោះ​ពុម្ព​ផ្សាយ​ បង្កើន​វិធី​និទាន​រឿង​ និង​សៀវភៅ​សម្រាប់​កុមារ​ដើម្បី​បណ្តុះ​ឱ្យ​កុមារ​ស្រឡាញ់​ការ​អាន​ និង​លើក​ទឹក​ចិត្ត​អ្នក​និពន្ធឱ្យ​បន្ត​បញ្ចេញ​ស្នាដៃ​ថ្មីៗ​ជា​បន្ត​។

ពិព័រណ៍​សៀវភៅ​កម្ពុជា​លើក​ទី​៩​នេះ​ នឹង​ប្រារព្ធ​ធ្វើ​ឡើង​នៅ​ថ្ងៃ​ទី​៩ រហូត​ដល់​ថ្ងៃទី​​១១ធ្នូ​ ឆ្នាំ​២០២២​ នៅ​បណ្ណាល័យ​ជាតិ​រាជធានី​ភ្នំពេញ​​ ក្រោម​ប្រធាន​បទ ​«មួយ​ថ្ងៃ​អាន​ មួយ​ថ្ងៃ​ដឹង​»​៕

ក្រសួងទេសចរណ៍អំពាវនាវដល់ម្ចាស់​អាជីវកម្ម​​​កុំ​តម្លើ​ងថ្លៃ​​សេ​វា​ក​ម្ម​​ចំពោះ​អនុរក្ស និង​​​សិស្សក្នុងអំឡុងពេល​​​ប្រ​ឡ​​ង​​​​បាក់ឌុប​

ក្រសួងទេសចរណ៍អំពាវនាវដល់​ប្រតិបត្ដិករទេសចរណ៍ដែល​​​ជា​ម្ចាស់ ​ឬអ្នក​គ្រប់គ្រ​ងអាជីវកម្មរសេវាកម្មទេសចរណ៍ទាំងអស់ ​កុំ​តម្លើ​ងថ្លៃ​​សេ​វា​ក​ម្ម ឬ​ស​ម្រួលថ្លៃ​សេវា​ក​​ម្ម​ចំពោះ​អនុរក្ស និង​​សិស្សានុសិស្សក្នុងអំឡុងពេលដំ​ណើរ​ការ​​ប្រ​ឡ​​ង​​​ស​ញ្ញា​ប​​ត្រម​ធ្យមសិក្សា​ទុតិយភូមិ នា​ពេល​ខាងមុខ​នេះ។

ក្នុង​សេចក្តី​អំពាវ​នាវ​ដែល​ចេញ​ដោយ​ក្រសួង​ទេសចរណ៍ នៅថ្ងៃទី២៨ ខែវិច្ឆិកា ឆ្នាំ​២០២២​​នេះ ក្រសួង​ទេសចរណ៍​បាន​អំពាវនាវ​ដល់​​​ប្រតិ​បត្ដិ​ករ​ទេសចរណ៍ ដែល​​​ជា​ម្ចាស់ ​ឬ​គ្រប់គ្រ​ង​អាជីវកម្ម សេវាកម្ម​ទេស​ចរណ៍ទាំងអស់នៅតាមរាជធានី​ ខេត្ដ​ថា នៅ​​ថ្ងៃទី៥ និង​ទី​៦ខែឆ្នូ ​​ឆ្នាំ​​​​​​២​​០២​​​២​​​​នេះ អនុរក្ស និង​សិស្សា​នុសិស្ស​អា​ចនឹងចាំបាច់ត្រូវបម្លាស់ទីមកទីរួមខេត្ដ ឬ​តាម​ទីតាំង​មណ្ឌល​ប្រឡង​ផ្សេងៗ​ដែល​ឆ្ងាយ​ពី​ទីលំនៅ​បច្ចុប្បន្ន ដើម្បីចូលរួម​​ប្រ​​ឡ​ង​​សញ្ញា​ប​ត្រ​ម​ធ្យ​​ម​សិ​​ក្សា​ទុ​​តិ​​យ​ភូ​​មិ​​នៅ​ទូ​​ទាំ​​ង​​ប្រទេស។

ក្រសួងទេសចរណ៍​បញ្ជាក់​ក្នុង​សេចក្តី​អំពាវនាវ​នោះ​តាម​ន័យ​ដើម​ថា៖ «សូមអំពាវនាវ​ដល់​ប្រតិបត្ដិករ​ទេសចរណ៍​ដែល​​​​​ជា​ម្ចាស់ ​ឬអ្នក​គ្រប់គ្រ​ងអាជីវកម្មរសេវាកម្មទេសចរណ៍ទាំងអស់ ជាពិសេសចំពោះ​សេ​​​វា​​កម្ម​​​ស្នា​​ក់​នៅ​​ទេ​សចរ​ណ៍​​ សេវាកម្មម្ហូបអាហា​រ និងសេវាកម្មដឹកជញ្ជូនអ្នកដំណើរ មេត្ដា​បង្ក​ល​ក្ខ​ណៈ​​ងា​យ​​ស្រួ​ល ​និ​ង​កុំ​តម្លើ​ងថ្លៃ​​សេ​វា​ក​ម្ម ឬ​ស​ម្រួលថ្លៃ​សេវា​ក​​ម្មចំពោះអនុរក្ស និង​​សិក្សា​នុសិស្សក្នុងអំឡុងពេលដំ​ណើរ​ការ​​ប្រ​ឡ​​ង​​​ស​ញ្ញា​ប​​ត្រម​ធ្យមសិក្សាទុតិយភូមិនាពេលខាងមុខនេះ»៕

អគ្គនាយកដ្ឋានពន្ធដារប្រកាសឱ្យ​​​​សហគ្រាស​​ដែល​ជំពាក់​បំណុល​ពន្ធ​​មក​​ទូទាត់បំណុ​ល​ត្រឹមដំណាច់ឆ្នាំ២០២២

អគ្គនាយកដ្ឋានពន្ធដារនៃក្រសួងសេដ្ឋកិច្ច ​ប្រកាសឱ្យ​​​​សហគ្រាស​ដែល​ជំពាក់​បំណុល​ពន្ធ​ទាំងអស់​មក​​ទូទាត់បំណុលពន្ធ ឬចូលខ្លួនមកដោះស្រាយបំណុលពន្ធ យ៉ាងយូរត្រឹមដំណាច់ឆ្នាំ២០២២ជាកំហិត។

ក្នុងសេចក្ដីជូនដំណឹងរបស់អគ្គនាយកដ្ឋានពន្ធដារ ដែលចេញនៅថ្ងៃទី២៨ ខែវិច្ឆិកា ឆ្នាំ២០២២​ បញ្ជាក់​ថា ការបង់ពន្ធអាករ​គឺ​ជា​កាតព្វកិច្ច​របស់ប្រជាពលរដ្ឋគ្រប់រូប​ដើម្បីចូលរួម​ចំណែក​ក្នុង​ការអភិវឌ្ឍ​សេដ្ឋកិច្ច​ជា​តិ​លើ​គ្រប់វិស័យ។ អគ្គនាយកពន្ធដា​បន្ថែម​ថា ​កន្លងមក ​នៅមានសហគ្រាសមួយចំនួន​មិន​បាន​ចូល​ខ្លួន​មក​ទូទាត់បំណុលខ្លួននៅឡើយ​ បើទោះបីជាអគ្គនាយកដ្ឋាន​ពន្ធដារ​បាន​ចេញ​លិខិត​អញ្ជើញ​សហគ្រាស​ទាំងនោះ​ជាច្រើនលើកច្រើនសារ ឱ្យមក​ទូទាត់បំណុលពន្ធក៏ដោយ។

អគ្គនាយកដ្ឋានពន្ធដា​បន្ថែមថា ដើម្បីចៀសវាងនូវផល​វិបាកដែល​កើតឡើង​ជាយ​ថាហេតុ​ចំពោះកា​រអនុវ​ត្ត​វិធានការ​តឹង​ទារបំណុ​លពន្ធនេះ សហគ្រាសដែលជំពាក់បំណុលពន្ធទាំងអស់ អញ្ជើញមកធ្វើការទូទាត់ ឬ​ចូលខ្លួនមកដោះស្រាយបំណុលពន្ធ នៅនាយកដ្ឋានគ្រប់គ្រងអ្នកជាប់ពន្ធធំ ឬនៅ​នាយកដ្ឋាន​គ្រប់គ្រង​អ្នក​ជាប់​ពន្ធតូច និងមធ្យម ឬនៅសាខាពន្ធដារខេត្ត-ខណ្ឌដែលជាអង្គភាពគ្រប់គ្រងសហគ្រាស។

កក្នុង​សេចក្តី​ជូន​ដំណឹង​នោះ អគ្គនាយកដ្ឋាន​ពន្ធដារ​ក៏​បាន​​យោង​ច្បាប់ស្ដីពីសារពើពន្ធ ដោយ​បញ្ជាក់ថា រដ្ឋបាលសារពើពន្ធមានសិទ្ធិក្នុងការអនុវត្តវិធានការតឹងទារចំពោះអ្នកជំពាក់បំណុលពន្ធដូចជា ព្យួរទុក​ជា​បណ្ដោះអាសន្ននូវវិញ្ញាបនបត្រអាករលើតម្លៃបន្ថែម (អតប) របស់​សហគ្រាស​ដោយមិន​អនុញ្ញាត​ឱ្យ​ស្នើ​សុំ​បង្វិល​សងអាករ ឬប្រើប្រាស់ឥណទានអាករបានឡើយ។ ឃាត់ទុកជាបណ្ដោះអាសន្ននូវការស្នើ​សុំបង់​ពន្ធ​ប្រថាប់លើការផ្ទេរកម្មសិទ្ធិអចលនទ្រព្យ បញ្ឈប់​ប្រតិបត្តិការ​នាំចេញ​នាំ​ចូល និងដាក់ពាក្យបណ្តឹង​ទៅតុលាការ​ចំពោះ​សហគ្រាស​ជំពាក់បំណុល​មិនព្រម​មកធ្វើការ​ទូទាត់​ជាដើម៕

ក្រសួង​សាធារណការ​ គ្រោង​​សាង​សង់​ស្ពាន​ឆ្លង​កាត់​ទន្លេ​មេគង្គ និង​ផ្លូវ​តភ្ជាប់​នៅ​ខេត្ត​ក្រចេះ​

ក្រសួង​សាធារណការ​ និង​ដឹក​ជញ្ជូន​ ​គ្រោង​​សាង​សង់ស្ពាន​ឆ្លង​កាត់​ទន្លេ​មេគង្គ​​ និង​ផ្លូវ​តភ្ជាប់​ពី​ផ្លូវជាតិ​លេខ​៧​ ទៅ​ផ្លូវជាតិ​លេខ​៦០​B រវាង​ក្រុង​ក្រចេះ​ និង​ស្រុក​ព្រែក​ប្រសព្វ​ នៅ​ខេត្ត​ក្រចេះ។​

យោង​តាម​ការ​​ផ្សាយ​​របស់​​ទំព័រ​ហ្វេសប៊ុក​​​​​ក្រសួង​សាធារណការ​ និង​ដឹក​ជញ្ជូន​ នៅ​ថ្ងៃ​ទី​២៨​ ខែ​វិច្ឆិកា​ ឆ្នាំ​២០២២​ បាន​បញ្ជាក់​ថា ​ក្រសួង​នឹង​​​សាង​សង់​ស្ពាន​ឆ្លងកាត់​​ទន្លេ​មេគង្គ​ និងសាង​សង់​​ផ្លូវ​តភ្ជាប់​​ដែល​មាន​ប្រវែង​សរុប​ ៣៣,៤៥​ គីឡូម៉ែត​ ដែល​​តភ្ជាប់​ពី​ផ្លូវ​ជាតិ​លេខ​៧​ (រង្វង់​មូល​ខ្លា​ស្ទុះ​)​ ទៅ​ផ្លូវ​ជាតិ​លេខ​៦០​B​ ។

ក្រសួង​​បន្ថែមថា​​  ស្ពាន​ដែល​នឹង​ត្រូវ​សាង​សង់​ដើម្បី​ឆ្លង​កាត់​ទន្លេ​មេគង្គ​​ មាន​ប្រវែង​ ១,៧៦១​ម៉ែត្រ​ និង​មាន​មុខ​កាត់​ទទឹង​ប្រវែង​១៣,៥​ម៉ែត្រ​ ដែល​ត្រើយ​ខាង​កើត​ស្ថិត​នៅ​ត្រង់​ ភូមិ​បុស្ស​លាវលី​ ឃុំ​បុសលាវ​ ស្រុក​ចិត្រ​បុរី​ និង​ត្រើយ​ខាង​លិច​ត្រង់​ភូមិ​ព្រែក​ព្រលូង​ ឃុំ​សោប​ ស្រុក​ព្រែក​ប្រសព្វ​ ខេត្តក្រចេះ​។ រីឯ​ផ្លូវ​តភ្ជាប់​មាន​ប្រវែង​១៥,៤៩​គីឡូម៉ែត្រ​ និង​ផ្លូវ​ខ្នែង​ក្នុង​ក្រុង​ក្រចេះ​មាន​ប្រវែង​១៦,២០​គីឡូម៉ែត្រ​។

ប្រភព​ដដែល​បាន​បន្ថែម​ថា ​ការ​សាង​សង់​នេះ​គ្រោង​នឹង​ចំណាយ​ថវិកា​សរុប​ប្រមាណ​១១១,៩៨​លាន​ដុល្លា​សហរដ្ឋ​អាមេរិក​ ដែល​ជា​ហិរញ្ញប្បទាន​ពី​ប្រទេស​ចិន​ ​ប្រើ​ពេល​សាង​សង់​៤២​ខែ​ ​ដោយ​​ទទួល​ការ​អនុវត្ត​ដោយ​ក្រុម​ហ៊ុន​សំណង់​សៀង​ហៃ​ (SCG) និង​ត្រួត​ពិនិត្យ​គុណភាព​ដោយ​ក្រុម​ហ៊ុន​ទី​ប្រឹក្សា​​បច្ចេកទេស​ក្វាង​ចូវវ៉ាន​អាន​៕​​

Q&A: ផល​​វិបាកនៃការ​​ធ្វើ​​ចំណាកស្រុក​​​របស់ពលករ​កម្ពុជា​ទៅ​​ក្រៅប្រទេស​​​​​​​​​​ដោយ​មិនត្រឹមត្រូវ

របាយការណ៍​​​កម្រាស់​ជិត​​ ៣០​​ ទំព័រ​​​ចេញ​​​ផ្សាយ​​​ដោយ​​​ធនាគារ​​​ពិភព​លោក​​ បាន​​​កត់​​​សម្គាល់​​​ថា​​ ការ​​​បម្លាស់​​​ទី​​​របស់​​​ប្រជាពលរដ្ឋ​​​នៅ​​​ក្នុង​​​តំបន់​​​អាស៊ី​អាគ្នេយ៍​​ គឺ​​​ជា​​​បញ្ហា​​​មួយ​​​ដែល​​​កាន់​​តែ​​​សំខាន់​​​ឡើង​​។ នៅ​​​ក្នុង​​​នោះ​​ ប្រទេស​​​នៅ​​​អាស៊ាន​​ ដែល​​​រួម​​​មាន​​​កម្ពុជា​​​ផង​​ ផ្គត់​ផ្គង់​​​បាន​​​៨​ភាគ​រយ​​​នៃ​​​​ពលករ​​​ចំណាក​ស្រុក​​​ទាំង​អស់​​​របស់​​​ពិភពលោក​​។​ បើ​​​តាម​​​​ធនាគារ​​​​ពិភព​លោក​​ កម្ពុជា​​​​ជា​​​​ប្រទេស​​​ដែល​​​ស្ថិត​​ក្នុង​​​ចំណោម​​​ប្រទេស​​​បញ្ជូន​​​​ពលករ​​​ច្រើន​​​ជាង​​​គេ​​​ក្នុង​​​តំបន់​​​អាស៊ី​អាគ្នេយ៍​​។

លោក​​ មឿន តុលា​​​ ជា​​​នាយកប្រតិបត្តិ​​នៃ​​មជ្ឈមណ្ឌលសម្ព័ន្ធ​​ភាព​​ការងារ​​ និង​​​សិទ្ធិ​​មនុស្ស​​ ហៅ​​កាត់​​ថា​​ (CENTRAL)​​ បាន​​​ផ្តល់​​​កិច្ច​សម្ភាស​​​​ជា​​មួយ​​ កឹម ម៉ានី​​ ​ដែល​​ជា​​​សិក្ខាកាម​​​របស់​​​ Newsroom​​ Cambodia​​ អំពី​​​​ផល​​ប៉ះពាល់​​នៃការ​​ធ្វើ​​ចំណាកស្រុក​​​របស់​​​ពលករ​កម្ពុជា​ទៅ​​​កាន់​ប្រទេសគោលដៅ​​​​​​​​​។

Q: សួស្តី​លោក! តើ​លោក​អាច​ណែនាំ​ខ្លួន​បន្តិច​បាន​ទេ​?

A: បាទ​​! ខ្ញុំ​​​ឈ្មោះ​​ មឿន តុលា​​​ ជា​​ នាយកប្រតិបត្តិនៃមជ្ឈមណ្ឌល​​សម្ព័ន្ធ​​ភាព​​​ការងារ​​ និង​​​សិទ្ធិមនុស្ស​​​ ហៅ​​​កាត់​​ថា​​សង់ត្រាល់​​។

Q: តើ​​អ្វី​​ជា​​ការ​​ធ្វើ​​ចំណាកស្រុក​​?

A: Ok​​! ឥឡូវ​​ខ្ញុំ​​និយាយ​​ភាសា​​ដើម្បី​​ងាយ​​យល់​​ ពាក្យ​​ថា​​ចំណាកស្រុក​​ហ្នឹង​​សំដៅ​​ទៅលើ​​ការ​​ចេញ​​​ពី​​ភូមិ​​កំណើត​​របស់​​ខ្លួន​​ ក្នុង​​គោល​​បំណង​​​អាច​​ថា​​រក​​របរ​​ទទួល​​ទាន​​ ឬ​​មួយ​​រក​​ការងារ​​ធ្វើ​​ ឬ​​ក៏​​​ផ្លាស់​​ប្តូរ​​ទីលំនៅ​​ទៅ​​កន្លែង​​ណា​​មួយ​​ផ្សេង​​ក្រៅពី​​ភូមិ​​កំណើត​​របស់​​យើង​​ អាហ្នឹង​​គេ​​ហៅ​​ថា​​ចំណាកស្រុក​​ហើយ​​។ បើ​​សិន​​ជា​​យើង​​ចេញពី​​ភូមិ​​កំណើត​​មក​​ត្រឹម​​ទីរួមខេត្ត​​ ឬទីរួមស្រុក​​ ឬ​​ក្រុង​​ខេត្ត​​ណា​​មួយ​​ដែល​​មិន​​មែន​​ជា​​ស្រុក​​ភូមិ​​កំណើត​​របស់​​យើង​​ អាហ្នឹង​​គេ​​ហៅ​​ថា​​ការ​​ធ្វើ​​ចំណាក​​ស្រុក​​ដោយ​​នៅ​​ក្នុង​​ស្រុក​​ក្នុង​​ប្រទេស​​។ ប៉ុន្តែ​​បើ​​ផ្ទុយ​​មក​​វិញ​​ បើសិន​​ជា​​យើង​​ធ្វើ​​ចំណាកស្រុក​​ ចេញ​​ពី​​ភូមិ​​កំណើត​​របស់​​យើង​​ ប្រទេស​​កំណើត​​របស់​​យើង​​ ទៅ​​ប្រទេស​​គោលដៅ​​ណា​​មួយ​​ដើម្បី​​បំណង​​ទាំងបី ​​ដូច​​ខ្ញុំ​​បាន​​ជម្រាប​​ខាង​​ដើម​​ហ្នឹង​​ ក៏​​គេ​​ចាត់​​ទុក​​ថា​​ជា​​ការ​​ធ្វើ​​ចំណាកស្រុក​​ដែរ​​។​​

Q: តើ​​ការ​​ធ្វើ​​ចំណាក​​ស្រុក​​មាន​​គុណសម្បត្តិ​​ និង​​គុណវិបត្តិ​​យ៉ាង​​ណា​​ខ្លះ​​?

A: គុណសប្បត្តិ​​ត្រង់​​ថា​​ យើង​​អាច​​មាន​​ឱកាស​​ក្នុង​​ការ​​រៀន​​សូត្រ​​ ទាំង​​របៀប​​រស់​​នៅ​​ ឱកាស​​ក្នុង​​ការ​​អាច​​រក​​មុខ​​របរ​​ ឱកាស​​​ក្នង​​ការ​​ផ្លាស់ប្តូរ​​នូវ​​បែបបទ​​ការ​​រស់​​នៅ​​ និង​​ប្រកប​​មុខរបរ​​ថ្មី​​អីចឹង​​ ហ្នឹង​​គុណសម្បត្តិ​​។ គុណវិបត្តិ​​ បើសិន​​ជា​​យើង​​ជា​​ប្រជាពលរដ្ឋ​​មួយ​​នៅ​​ក្នុង​​កម្រិត​​ការ​​ចេះដឹង​​តិចតួច​​ មិនចេះ​​អាន​​អក្សរ​​ មិនចេះ​​ភាសា​​គេ​​ បើសិន​​ជា​​យើង​​ទៅ​​ក្រៅប្រទេស​​ ហើយ​​យើង​​មាន​​ជំនាញ​​តិចតួច​​ គឺ​​មាន​​ហានិភ័យ​​ខ្ពស់​​ជាង​​អ្នក​​ដែល​​គេ​​ចេញ​​ពី​​មហាវិទ្យាល័យ​​ ដែល​​អាច​​និយាយ​​ភាសា​​អង់គ្លេស​​បាន​​ ទំនាក់ទំនង​​បាន​​ ហើយ​​យើង​​នឹង​​ឈាន​​ទៅ​​ដល់​​បរិបទ​​មួយ​​របៀប​​រស់​​នៅ​​ថ្មី​​ វប្បធម៌​​ទំនៀមទម្លាប់​​ថ្មី​​ អាហ្នឹង​​ជា​​គុណវិបត្តិ​​។

ចំណុច​​មួយ​​ទៀត​​ យើង​​បែក​​ពី​​ស្រុក​​កំណើត​​ បែក​​ពី​​ប្រទេស​​ បែក​​ពី​​ក្រុមគ្រួសារ​​របស់​​​យើង​​ អាហ្នឹង​​ជា​​គុណវិបត្តិ​​។ អាហ្នឹង​​សុទ្ធ​​តែ​​យើង​​និយាយ​​ពី​​គុណវិបត្តិ​​កម្រិត​​ខ្លួនឯង​​ ប៉ុន្តែ​​បើ​​យើង​​និយាយ​​ពី​​គុណវិបត្តិ​​សម្រាប់​​ប្រទេស​​ សម្រាប់​​សហគមន៍​​ គឺ​​កាលណា​​យើង​​ចំណាកស្រុក​​ចេញ​​ពី​​សហគមន៍​​របស់​​យើង​​ ចេញ​​ពី​​ប្រទេស​​របស់​​យើង​​ គឺ​​យើង​​បាត់បង់​​ឱកាស​​ក្នុង​​ការ​​ចូលរួម​​ចំណែក​​អភិវឌ្ឍ​ន៍​​​សហគមន៍​​ ចូលរួម​​ចំណែក​​ក្នុង​​ការ​​អភិវឌ្ឍ​​ជ្រើសរើស។​​​

ជា​​ពិសេស​​នៅ​​ក្នុង​​បរិបទ​​នេះ​​ យើង​​កាលណា​​​ចំណាក​​ស្រុក​​ទៅ​​ក្រៅ​ប្រទេស​​​ហើយ​​ គឺ​​យើង​​អាច​​បាត់បង់់​​នូវ​​ឱកាស​​ក្នុង​​ការ​​ចូលរួម​​ជ្រើសរើស​​តំណាង​​របស់​​ខ្លួន​​ ទាំង​​ថ្នាក់​​ក្រោមជាតិ​​ ដូច​​យើង​​បោះឆ្នោត​​ឃុំ​​សង្កាត់​​អីចឹង​​ យើង​​ពិបាក​​នឹង​​មក​​បោះឆ្នោត​​ជ្រើសរើស​​តំណាង​​ក្រុមប្រឹក្សា​​ឃុំ​​ ឫ​​ក៏​​មេ​​ឃុំ​​នៅ​​ក្នុង​​សហគមន៍​​របស់​​យើង​​ទី១​​។

ទី២​​ បោះឆ្នោត​​ជាតិ​​ ក៏​​យើង​​បាត់បង់​​ឱកាស​​ក្នុង​​ការ​​ជ្រើសរើស​​តំណាង​​របស់​​យើង​​ក្នុង​​សភាជាតិ​​អីចឹង​​ដែរ​​ អាហ្នឹង​​គុណ​​វិបត្តិ​​សម្រាប់​​ថ្នាក់​​ជាតិ​​ ប៉ុន្តែ​​ការ​​ធ្វើ​​ចំណាកស្រុក​​ច្រើន​​ បើ​​ប្រជាពលរដ្ឋ​​ចេញ​​ទៅ​​ធ្វើ​​ចំណាកស្រុក​​ច្រើន​​នៅ​​ក្រៅប្រទេស​​គេ​​ខ្លាំង​​ពេក​​ ក៏​​វា​​ធ្វើ​​អោយ​​មាន​​វិបត្តិ​​សម្រាប់​​ប្រទេស​​ដែរ​​ ខ្វះ​​ធនធាន​​មនុស្ស​​ក្នុង​​ការ​​អភិវឌ្ឍន៍​​នៅ​​ក្នុង​​ស្រុក​​ហ្នឹង​​ដែរ​​។

Q: តើ​​ការ​​ធ្វើ​​​ចំណាកស្រុក​​​នៅ​​ប្រទេសកម្ពុជា​​នា​​ពេល​​​បច្ចុប្បន្ន​​​មាន​​​ស្ថានភាព​​បែប​​ណា​​ដែរ​​លោក​​?

A: សម្រាប់​​យើង​​ ជា​​សំណួរ​​ធំ​​បន្តិច។​​​ សម្រាប់​​ប្រទេសកម្ពុជា​​យើង​​ ជា​​ប្រទេស​​បញ្ជូន​​ពលករ​​ ហើយ​​យើង​​ឃើញ​​ថា​​ ប្រជាពលរដ្ឋ​​យើង​​ដែល​​ទៅ​​ធ្វើ​​ការ​​នៅ​​ក្រៅប្រទេស​​ភាគ​​ច្រើន​​ នៅ​​ក្នុង​​ចំណោម​​៣លាន​​នាក់​​ជាង​​នេះ​​ ភាគ​​ច្រើន​​គឺ​​ជា​​ប្រជាពលរដ្ឋ​​ដែល​​មាន​​កម្រិត​​វប្បធម៌​​ហ្នឹង​​ទាប​​ ហើយ​​មាន​​ជំនាញ​​ហ្នឹង​​ទាប​​ កាលណា​​បើសិន​​ជា​​គាត់​​​មាន​​ជំនាញ​​ទាប​​ វប្បធម៌​​ទាប​​ហ្នឹង​​ហើយ​​ ដែល​​យើង​​មើល​​ការងារ​​ដែល​​គាត់​​ធ្វើ​​នៅ​​ថៃ​​ ភាគ​​ច្រើន​​នៅ​​ថៃ​​២លាន​​នាក់​​ជាង​​ ភាគ​​ច្រើន​​នៅ​​ថៃ​​ក្នុង​​វិស័យ​​កសិកម្ម​​ទៅ​​ធ្វើ​​ចំការ​​ឱ្យ​​គេ​​ វិស័យសំណង់​​ ហើយ​​ទៅ​​ធ្វើ​​ជា​​អ្នក​​រៀប​​ឥដ្ឋ​​ ឬ​​ក៏​​ជូត​​ស៊ីម៉ង់ត៍​​​ ជូត​​ខ្សាច់​​អីចឹង​​ សុទ្ធ​​ដែល​​ជា​​ការងារ​​មាន​​គ្រោះ​​ថ្នាក់​​ ហើយ​​ការងារ​​ដែល​​មាន​​ចំណូល​​ត្រឹមតែ​​ប្រាក់​​ឈ្នួល​​គោល​​ ឬ​​ក៏​​ទាប​​ជាង​​ប្រាក់​​ឈ្នួល​​គោល​​។ ការងារ​​ផ្សេងទៀត​​ដូច​​រត់​​តុបាយ​​ រត់​​តុគុយទាវ​​អីចឹង​​ អាហ្នឹង​​ភាគ​​ច្រើន​​ពលរដ្ឋ​​ទៅ​​ធ្វើ​​ការ​​នៅ​​ទីហ្នឹង​​ អីចឹង​​បើ​​យើង​​មើល​​មក​​ការងារ​​ដែល​​ធ្វើ​​ដោយ​​កម្លាំង​​ហ្នឹង​​ វា​​ជា​​ការងារ​​ដែល​​មាន​​ហានិភ័យ​​ ហានិភ័យ​​ក្នុង​​​ន័យ​​ថា​​ងាយ​​រងគ្រោះ​​ដោយ​​សារ​​ការ​​កេង​​ប្រវ័ញ្ច​​ ងាយ​​រងគ្រោះ​​ដោយ​​គេ​​មិន​​បើក​​ប្រាក់ឈ្នួល​​ ងាយ​​រងគ្រោះ​​ដោយ​​អំពើហិង្សា​​នៃ​​ការ​​គ្រប់គ្រង​​ ដូច​​ថា​​ពេល​​ខ្លះ​​ការ​​រង​​គ្រោះ​​ ដោយ​​សារ​​​​ការ​​ជួញ​​ដូរ​​អីចឹង​​ដែរ​​។

អាហ្នឹង​​សម្រាប់​​ខ្ញុំ​​ ខ្ញុំ​​យល់​​ថា​​ប្រជាពលរដ្ឋ​​ដែល​​មាន​​កម្រិត​​វប្បធម៌​​ទាប​​ ឬ​​ក៏​​ជំនាញ​​ទាប​​ទាំង​​អស់​​ហ្នឹង​​​ គាត់​​គួរ​​ត្រូវ​​បាន​​យក​​ចិត្ត​​ទុកដាក់​​ពី​​សំណាក់​​រដ្ឋ​​ហ្នឹង​​ក្នុង​​ការ​​បង្កើត​​មុខរបរ​​ ហើយ​​និង​​បង្កើត​​ការងារ​​នៅ​​ក្នុង​​ស្រុក​​ជា​​ជាង​​ឱ្យ​​គាត់​​ប្រថុយ​​ទៅ​​ធ្វើ​​ការ​​នៅ​​ក្រៅប្រទេស​​។

ដោយ​​ឡែក​​បើ​​​សិន​​​ជា​​ចង់​​ឱ្យ​​ពលរដ្ឋ​​ទៅ​​ធ្វើ​​ការ​​នៅ​​ក្រៅ​​ប្រទេស​​ដក​​បទពិសោធន៍​​យក​​មក​​អភិវឌ្ឍ​ន៍​​​ជាតិ​​យើង​​វិញ​​ ខ្ញុំ​​គិត​​ថា​​ គួរ​​តែ​​ជា​​ឱកាស​​សម្រាប់​​ពួក​​និស្សិត​​ពួក​​អី​​។​ ចឹង​​ជា​​សរុប​​មក​​ខ្ញុំ​​ថា​​ការ​​ធ្វើ​​ចំណាកស្រុក​​ សម្រាប់​​ប្រជាពលរដ្ឋ​​ខ្មែរ​​យើង​​​ជា​​ប្រភេទ​​ការ​​ធ្វើ​​ចំណាកស្រុក​​ដោយ​​បង្ខំ​​ បង្ខំ​​ក្នុង​​ន័យ​​នេះ​​គឺ​​ ដោយ​​សារ​​ការ​​អត់​​មាន​​ជម្រើស​​ ដោយសារ​​អត់​​មាន​​ជម្រើស​​ហ្នឹង​​ គឺ​​ដោយសារ​​​គាត់​​ជំពាក់​​លុយ​​គេ​​ គាត់​​អត់​​មាន​​មុខរបរ​​ត្រឹមត្រូវ​​ គាត់​​អត់​​មាន​​មុខរបរ​​ប្រាក់​​ចំណូល​​ មិន​​អាច​​រស់​​បាន​​អីចឹង​​ទៅ​​ គ្នា​​បង្ខំ​​ចិត្ត​​ធ្វើ​​ចំណាកស្រុក​​ទៅ​​ក្រៅប្រទេស​​ ប៉ុន្តែ​​មិន​​ជា​​ការ​​​ធ្វើ​​ចំណាកស្រុក​​ដោយ​​ជម្រើស​​ទេ​​។

ការ​​ធ្វើ​​ចំណាកស្រុក​​ដោយ​​ជម្រើស​​ ខ្ញុំ​​ឧទាហរណ៍​​ដូចជា​​ ជនជាតិ​​ថៃ​​មក​​ធ្វើ​​ការ​​នៅ​​ស្រុក​​ខ្មែរ​​ ជនជាតិ​​ម៉ាឡេ​​មក​​ធ្វើ​​ការ​​នៅ​​ស្រុក​​ខ្មែរ​​ ជនជាតិ​​អាមេរិក​ ជនជាតិ​​អូស្ត្រាលី​​ ជនជាតិ​​កាណាដា​​ អង់គ្លេស​​អី​​ មក​​ធ្វើ​​ការ​​នៅ​​ស្រុក​​ខ្មែរ​​ហ្នឹង​​ ក៏​​ជា​​ចំណាកស្រុក​​ដែរ​​ ប៉ុន្តែ​​គេ​​ជា​​ចំណាកស្រុក​​ដោយ​​ជម្រើស​​ គេ​​ចង់​​ផ្លាស់ប្តូរ​​បរិយាកាស​​ គេ​​ចង់​​ផ្លាស់ប្តូរ​​បទពិសោធន៍​​អី​​ -ល- ហ្នឹង​​ដើម្បី​​ឈាន​​ទៅ​​ថ្ងៃ​​ក្រោយ​​ទៅ​​ទៀត​​ត្រឡប់​​ទៅ​​ស្រុក​​គេ​​វិញ​​ គេ​​ធ្វើ​​ការ​​ណា​​មួយ​​ គេ​​មាន​​បទ​​ពិសោធន៍​​ជាក់លាក់​​​ បាទ​​។

Q: តើ​​មាន​កត្តា​​អ្វី​​ខ្លះ​​ជំរុញ​​ឱ្យ​​ពួក​​គាត់​​ធ្វើ​​ចំណាកស្រុក​​?

A: កត្តា​​ដែល​​ជំរុញ​​ឱ្យ​​ធ្វើ​​ចំណាកស្រុក​​វា​​មាន​​ពីរ​​ដែល​​គេ​​តែងតែ​​កំណត់​​ហ្នឹង​​ គឺ​​កត្តា​​ជំរុញ ​​និង​​កត្តា​​ទាក់ទាញ​​។ កត្តា​​ជំរុញ​​ គេ​​សំដៅ​​ទៅលើ​​ភាព​​ក្រីក្រ​​ ភាព​​អត់​​ការងារ​​ធ្វើ​​ ភាព​​អត់​​មុខ​​របរ​​ជាក់លាក់​​ ការ​​បាត់បង់​​ដី​​ធ្លី​​ ការ​​ជំពាក់​​បំណុល​​ធនាគារ​​គ្រឺស្ថានហិរញ្ញវត្ថុ​​ -ល- និង​​ -ល- ហ្នឹង​​ដែល​​ធ្វើ​​ឱ្យ​​​ពលរដ្ឋ​គាត់​​ក្រីក្រ​​ កាលណា​​គាត់​​ក្រីក្រ​​ គាត់​​សម្លឹង​​មើល​​ជម្រើស​​ថា​​តើ​​ធ្វើម៉េច​​ដើម្បី​​ឱ្យ​​គាត់​​អាច​​រក​​ចំណូល​​បាន​​ ឬ​​ក៏​​រក​​មុខរបរ​​បាន​​ដើម្បី​​ធានា​​នូវ​​ចំណូល​​បង់​​សង​​ទៅ​​​បំណុល​​ធនាគារ​​​ទៅ​​គ្រឹះស្ថានហិរញ្ញវត្ថុ​​ ​​ -ល- និង​​ -ល- អាហ្នឹង​​គេ​​ហៅ​​ថា​​កត្តា​​ជំរុញ​​។

កត្តា​​មួយ​​ទៀត​​ គឺ​​កត្តា​​ទាក់ទាញ​​ កត្តា​​ទាក់ទាញ ​​ដូច​​​នៅ​​ស្រុក​​ថៃ​​ចឹង​​ គេ​​មាន​​ការងារ​​ធ្វើ​​ គេ​​មាន​​ប្រាក់ឈ្នួល​​ច្រើន​​ជាង​​កម្ពុជា​​ គេ​​មាន​​ចំណាយ​​បាន​​៣​​រយបាត​​ក្នុង​​មួយ​​ថ្ងៃ​​​ ក៏​​ប៉ុន្តែ​​ចំណាយ​​ទៅ​​វិញ​​ថ្លៃ​​ម្ហូប​​ ថ្លៃ​​អី​​ហ្នឹង​​ វា​​អាច​​ធូរ​​ជាង​​​នៅ​​ស្រុក​​ខ្មែរ។​​ ហើយ​​ពេល​​ខ្លះ​​ទៅ​​ក៏​​មាន​​ការ​​លួងលោម​​ពី​​​មេ​​ខ្យល់​​អី​​មួយ​​ចំនួន​​ដែល​​អូសទាញ​​ថា​​ មក​​ធ្វើ​​ការ​​នេះ​​មក​​បាន​​ចំណូល​​ខ្ពស់​​ មាន​​ការងារ​​ល្អ​​ ការងារ​​​ស្រួល​​អី​​ហ្នឹង​​ អាហ្នឹង​​គឺ​​ជា​​​កត្តាទាក់ទាញ​​ ហើយ​​ក៏​​មាន​​អ្នក​​ខ្លះ​​គេ​​ធ្វើ​​ចំណាកស្រុក​​ទៅ​​គេ​​បាន​​ជោគជ័យ​​ទៅ​​ គេ​​ត្រឡប់​​មក​​វិញ​​ បាន​​ទិញ​​ដី​​ សង់​​ផ្ទះ​​ឡើងវិញ​​ ឬ​​ក៏​​ជួសជុល​​ផ្ទះ​​ ធ្វើ​​ឱ្យ​​មនុស្ស​​យើង​​ដែល​​ឃើញ​​ហើយ​​អត់​​ទាន់​​បាន​​ធ្វើ​​ចំណាកស្រុក​​ហ្នឹង​​ ចាប់​​ផ្តើម​​ពិចារណា​​កត្តា​​មួយ​​ជំរុញ​​ខ្លួន​​ដែល​​អត់​​មាន​​លុយ​​ អត់​​មាន​​ចំណូល​​ផង​​ មើល​​គេ​​ឃើញ​​បាន​​ជោគជ័យ​​ អីចឹង​​ក៏​​សម្រេចចិត្ត​​ធ្វើ​​ចំណាកស្រុក​​អីចឹង​​ទៅ​​​​។

Q: តើ​​មាន​​បញ្ហា​​ប្រឈម​​ចំពោះ​​ពួកគាត់​​ដែរ​​ឬទេ​​ ចំពោះ​​ការ​​ធ្វើ​​ចំណាកស្រុក​​?

A: ដូច​​ខ្ញុំ​​ជម្រាប​​ចឹង​​ ពលរដ្ឋ​​យើង​​ភាគច្រើន​​ជា​​ប្រភេទ​​ចំណាកស្រុក​​ដោយ​​បង្ខំ​​ បង្ខំ​​ន័យនេះ​​ ដូច​​ក្នុង​​ន័យ​​ខ្ញុំ​​បាន​​ពន្យល់​​មុន​​ហ្នឹង​​ មិន​​មែន​​គេ​​​យក​​កាំភ្លើង​​ កាំបិទ​​ទៅ​​​ភ្ជង់​​គាត់​​ឱ្យ​​ចំណាកស្រុក​​ទេ​​ ប៉ុន្តែ​​​ដោយសារ​​កត្តា​​ជំរុញ​​ហ្នឹង​​ វា​​ច្រើន​​ពេក​​ ភាព​​ក្រីក្រ​​ ភាព​​អីហ្នឹង​​ ហើយ​​វា​​អត់​​មាន​​ជម្រើស​​អីចឹង​​​ទៅ​​ គាត់​​ទៅ​​ធ្វើ​​ចំណាកស្រុក​​​ដោយ​​បង្ខំ​​ហ្នឹង​​។​ កាលណា​​គាត់​​ទៅ​​ធ្វើ​​ចំណាកស្រុក​​ដោយ​​បង្ខំ​​ ខ្លួន​​ឯង​​អត់​​ចេះ​​ភាសា​​​គេ​​ ខ្លួន​​ឯង​​អត់​​ចេះ​​សូម្បី​​តែ​​អាន​​ឈ្មោះ​​ សរសេរ​​ឈ្មោះ​​ខ្លួនឯង​​ ឬ​​ក៏​​អាន​​​ឈ្មោះ​​​ខ្លួនឯង​​ ចឹង​​គាត់​​មាន​​​បញ្ហា​​​ប្រឈម​​ច្រើន​​ពាក់ព័ន្ធ​​ទៅ​​ដល់​​ប្រទេស​​គោលដៅ​​ហ្នឹង​​ ដូចជា​​ គេ​​មិន​​បើក​​ប្រាក់ឈ្នួល​​ឱ្យ​​ពួកគាត់​​គ្រប់​​តាម​​អ្វី​​ដែល​​ជា​​ប្រាក់ឈ្នួល​​ជាតិ​​គេ​​ហ្នឹង​​ ឬ​​ក៏​​ប្រាក់​​ឈ្នួល​​ដែលព្រមព្រៀង​​គ្នា​​ អាច​​ប្រឈម​​នឹង​​ការ​​គេ​​លក់ដូរ​​គាត់​​ ពី​​កន្លែង​​មួយ​​ទៅ​​កន្លែង​​មួយ​​ អាច​​ប្រឈម​​នឹង​​អំពើហិង្សា​​ក្នុង​​ការ​​គ្រប់គ្រង​​។ ឧទាហរណ៍​​ បើសិន​​ជា​​គាត់​​ធ្វើ​​អី​​មួយ​​ គេ​​អាច​​ប្រើ​​អំពើហិង្សា​​លើ​​រាង​​កាយ​​គាត់​​ អាច​​ទទួល​​បាន​​ឱកាស​​ការ​​ទទួល​​បាន​​កិច្ច​​គាំពារ​​សង្គម​​នៅ​​ក្នុង​​ប្រទេស​​ទទួល​​ ហើយ​​និង​​គាត់​​ត្រូវ​​ប្រឈម​​ជាមួយ​​នឹង​​ការងារ​​ដែល​​មិន​​មាន​​ការ​​ធានា​​នូវ​​លក្ខខណ្ឌ​​​សុខភាព​​ សុវត្ថិភាព​​ ហើយ​​និង​​ស្តង់ដារ​​ការងារ​​អី​​ត្រឹមត្រូវ​​ អាហ្នឹង​​ការ​​ប្រឈម​​ត្រួសៗ​​ដែល​​ខ្ញុំ​​រៀបរាប់​​ បាទ​​។

Q: តើ​​អាជ្ញាធរ​​ និង​​រដ្ឋាភិបាល​​គួរ​​មាន​​វិធានការ​​បែបណា​​ក្នុង​​រឿងនេះ​​?

A: តាម​​ពិត​ទៅ​​វា​​មា​ន​​រឿង​​ច្រើន​​ដែល​​គួរ​​ធ្វើ​​ ក៏​​ប៉ុន្តែ​​ខ្ញុំ​​សូម​​ញែក​​វា​​ជា​​ពីរ​​ ញែក​​ទី១​​ យន្តការ​​ក្នុង​​ការ​​ការពារ​​ និង​​លើកកម្ពស់​​ពលករ​​ចំណាកស្រុក​​ដែល​​គាត់​​កំពង់​​ធ្វើការ​​នៅ​​ក្នុង​​ប្រទេស​​គោលដៅ​​ហ្នឹង​​ តាម​​ពិត​​ទៅ​​យើង​​គួរ​​តែ​​ចរចារ​​ MOU ​​រវាង​​ប្រទេស​​យើង​​ និង​​ប្រទេស​​ទទួល​​ហ្នឹង​​ កុំ​​ផ្តោត​​តែ​​លើ​​ចំនួន​​ ហើយ​​កុំ​​ផ្តោត​​ទៅ​​លើ​​វិស័យ​​ យើង​​គួរ​​ផ្តោត​​ទៅ​​លើ​​ យើង​​គួរ​​សម្លឹង​​ទៅ​​មើល​​ថា​​តើ​​មាន​​លក្ខខណ្ឌ​​ការពារ​​អី្វ​​ខ្លះ​​ដល់​​ពលករ​​យើង​​ហ្នឹង​​ ការការ​​ពារសិទ្ធិ​​ ការការពារ​​ប្រយោជន៍​​ទៅ​​ពលករ​​យើង​​។

ទី២​​ យើង​​ត្រូវ​​មាន​​យន្តការ​​ក្នុង​​ការ​​តាមដាន​​ ថា​​តើពលករ​​ខ្មែរ​​កំពុង​​​ធ្វើការ​​នៅ​​ម៉ាឡេក្តី​​ នៅ​​ថៃក្តី​​ ឬ​​ប្រទេស​​គោលដៅ​​មួយ​​ចំនួន​​ផ្សេង​​ទៀត​​ហ្នឹង​​ ត្រូវ​​បាន​​គេ​​គោរព​​តាម​​ស្តង់ដារ​​និយាម​​អន្តរជាតិ​​ដែល​​មាន​​ចែង​​នៅ​​ក្នុង​​អនុសញ្ញា​​អន្តរជាតិស្តី​​អំពី​​ការ​​លើកកម្ពស់​​ និង​​ការការពារ​​សិទ្ធិ​​ពលករ​​ចំណាកស្រុក​​ និង​​ក្រុមគ្រួសារ​​ដែរ​​អត់​​។

ដែល​​សំខាន់​​ ចំណុច​​ទី៣​​ យើង​​ត្រូវ​​មាន​​យន្តការ​​ក្នុង​​ការ​​ទទួល​​​មក​​វិញ​​ ទទួល​​គាត់​​មក​​វិញ​​​មាន​​ន័យ​​ថា​​ នៅ​​ពេល​​ដែល​​ពលករ​​គាត់​​ធ្លាប់​​ធ្វើការ​​នៅ​​ក្នុង​​វិស័យកសិកម្ម​​នៅ​​ប្រទេសថៃ​​ នៅ​​ពេល​​គាត់​​ត្រឡប់​​មកវិញ​​ តើ​​មាន​​វិស័យកសិកម្ម​​ហ្នឹង​​ត្រង់​​យក​​ពួក​​គាត់​​ ពួកគាត់​​ទៅ​​ធ្វើ​​ការ​​បួន​​ប្រាំឆ្នាំ​​ បី​​បួនឆ្នាំ​​ អាហ្នឹង​​គាត់​​ក្លាយ​​ទៅ​​ជា​​ពលករ​​ជំនាញ​​ហើយ​​ ចឹង​​មក​​វិញ​​ហ្នឹង​​គាត់​​មានមុខរបរ​​ ព្រោះ​​អី​​គាត់​​មាន​​​ការងា​រ​​អី​​ដែល​​រដ្ឋ​​បង្កើត​​សម្រាប់​​គាត់​​អត់​​ បើសិន​​ជា​​អត់​​ទេ​​ គាត់​​ត្រូវ​​ត្រឡប់​​នៅ​​ប្រទេសផ្សេងៗ​​វិញ​​ មក​​ពី​​កូរ៉េ​​ទៅ​​ថៃ​​ មក​​ពី​​ថៃ​​ទៅ​​ម៉ាឡេ​​ អាហ្នឹង​​គេច​​មិន​​ផុត​​គឺ​​ថា​​ រដ្ឋ​​យើង​​អត់​​អាច​​ទទួល​​បាន​​ប្រយោជន៍​​អីពី​​ពួកគាត់​​ទេ​​ អាហ្នឹង​​ ចំនុច​​ទី១​​។

ចំណុច​​ទី២​​ ខ្ញុំ​​ថា​​បើ​​សម្រាប់​​ខ្ញុំ​​វិញ​​ យន្តការ​​ក្នុង​​ការ​​ធ្វើ​​ចំណាកស្រុក​​នេះ​​ យើង​​គួរ​​តែ​​បង្កើត​​ឱកាស​​​ឱ្យ​​បាន​​ច្រើន​​សម្រាប់​​អ្នក​​ដែល​​មាន​​កម្រិត​​វប្បធម៌​​ទាប​​ ឬ​​មួយ​​អ្នក​​ដែល​​មាន​​ជំនាញ​​ទាប​​ តាម​​រយៈ​​ធ្វើ​​កំណែ​​ទម្រង់​​វិស័យកសិកម្ម​​ ឧទាហរណ៍​​ដូចជា​​ មាន​​ដី​​គ្រប់គ្រាន់​​ផ្តល់​​ឱ្យ​​គាត់​​ក្នុង​​ការ​​ធ្វើស្រែ​​ ធ្វើចំការ​​ មាន​​ពូជ​​ ឬ​​ក៏​​មាន​​ទុន​​សម្រាប់​​ជួយ​​គាត់​​ ដើម្បី​​ឱ្យ​​គាត់​​អាច​​ដាំដុះ​​បាន​​ធ្វើ​​កសិផល​​បាន​​។

ទី៣​​ ទីផ្សារ​​ បង្កើត​​ជា​​ទីផ្សារ​​ជួយ​​ពលរដ្ឋ​​យើង​​ក្នុង​​ការ​​វេច​​ខ្ចប់​​សម្រាប់​​លក់​​ផលិតផល​​កសិកម្ម​​ទៅ​​ដល់​​ទីផ្សារ​​ហ្នឹង​​ ឬ​​ក៏​​បង្កើត​​នូវ​​ដែល​​គេ​​ហៅ​​ថា​​វិស័យ​​កែ​​ច្នៃ​​។ ឧបមាថា​​ឥឡូវ​​គាត់​​ដាំ​​ដើម​​ស្វាយ​​ ត្រូវ​​យក​​ផ្លែស្វាយ​​ហ្នឹង​​ផលិត​​ទៅ​​ជា​​ទឹកស្វាយ​​ ទៅ​​ជា​​ស្វាយត្រាំ​​ ទៅ​​ជាស្វាយ​​​ (dried mangos)​​ ដំណាប់ស្វាយ​​អី​​ ​​ -ល- និង​​ -ល- ​​ ហ្នឹង​​។

បើសិន​​ជា​​យើង​​បង្កើត​​ទីផ្សារ​​ហ្នឹង​​បាន​​ គឺ​​ពលរដ្ឋ​​យើង​​ដែល​​គាត់​​ទៅ​​ធ្វើ​​ការ​​នៅ​​ low​​ skills​​ [ជំនាញ​ទាប] នៅ​​ផ្នែក​​កសិកម្ម​​ និង​​ផ្នែក​​សំណង់​​អីហ្នឹង​​ គាត់​​មាន​​ឱកាស​​ធ្វើ​​ការ​​នៅ​​ក្នុង​​ស្រុក​​ ផលិត​​នៅ​​ក្នុង​​ស្រុក​​ យើង​​កុំ​​ប្រើ​​យន្ត​​ការ​​ក្នុង​​ការ​​ប្រែក្លាយ​​ប្រជាពលរដ្ឋ​​ដែល​​ជា​​កសិករ​​ដែល​​ជា​​ម្ចាស់ដី​​ ដែល​​ជា​​អ្នក​​ផលិត​​ហ្នឹង​​ឱ្យ​​ទៅ​​ជា​​ពលករ​​គេ​​ ព្រោះ​​ជីវិត​​ជា​​ពលករ​​អត់​​ទៀង​​ អត់​​មាន​​ស្ថិរភាព​​ទេ​​ ថ្ងៃ​​ណា​​ធ្វើ​​ការ​​ល្អ​​ទៅ​​ គេ​​រក្សា​​ទុក​​ទៅ​​ ប៉ុន្តែ​​បើសិន​​បើ​​យើង​​ធ្លាក់​​ដៃ​​ការងារ​​ គេ​​បញ្ឈប់​​យើង​​ពី​​ការងារ​​ក៏បាន​​ ក៏​​មាន​​ដែរ​​។ អ៊ីចឹង​​បើសិន​​ជា​​គាត់​​មាន​​ដី​​ ថ្ងៃ​​នេះ​​គាត់​​ដាំស្វាយ​​បាន​​ផល​​ ថ្ងៃ​​ក្រោយ​​អត់​​មាន​​ផល​​ គាត់​​ដូរ​​ទៅ​​ដាំ​​ដំឡូង​​ គាត់​​ដូរ​​ទៅ​​ដាំ​​ល្ពៅ​​ គាត់​​ដូរ​​ទៅ​​ដាំ​​អី​​វិញ​​ អាហ្នឹង​​ដី​​នៅ​​តែ​​ជា​​របស់​​គាត់​​ដដែល​​ នេះ​​គឺ​​ជា​​ចំណុច​​មួយ​​រដ្ឋ​​ត្រូវ​​គិត​​​​។

A: ចាស៎​​! អរគុណ​​ច្រើន​​ដែល​​បាន​​ផ្តល់​​ជា​​កិច្ចសម្ភាស។​

Q: អរគុណ​​ច្រើន​​!​

A: សូម​​ជម្រាប​​លា​​លោក។​

Q: បាទៗ​​​! ជម្រាបលា៕​​

លោក​ យ៉ង សាំង​កុមារ​ ក្លាយជា​រដ្ឋលេខាធិការ ក្រោយ​សុំ​​ចូល​រួម​​ជា​មួយ​បក្ស​កាន់​អំណាច​​ដើម្បីអភិវឌ្ឍន៍​គោល​នយោបាយ​​កសិកម្ម

លោក យ៉ង សាំងកុមារ ប្រធានគណៈកម្មាធិការ​នាយក​គណបក្ស​ប្រជាធិបតេយ្យ​មូល​ដ្ឋាន​ ​ទទួល​បាន​តំណែង​ជា​រដ្ឋលេខាធិការ​នៃក្រសួងកសិកម្ម បន្ទាប់​ពីលោក​បាន​ស្នើ​សុំ​ចូល​រួម​ជីវភាព​នយោបាយ​ជា​មួយ​គណបក្ស​ប្រជាជន​កម្ពុជា​​ដើម្បី​ចូល​រួម​អភិវឌ្ឍន៍​គោល​នយោបាយ​កសិកម្ម​ប្រាកដ​និយម​ថ្មី​​នៅ​កម្ពុជា​។

យោង​តាម​លិខិត​ចុះ​ថ្ងៃ​ទី​២៣ ខែ​វិច្ឆិកា​ ឆ្នាំ២០២២ លោក​ យ៉ង សាំង​កុមារ​ បាន​ស្នើ​ទៅ​ប្រធាន​គណបក្ស​ប្រជាជន​កម្ពុជា លោក ហ៊ុន សែន​ ដើម្បីសុំ​ចូល​រួម​ជីវភាព​នយោបាយ​ជា​មួយ​បក្ស​កាន់​អំណាច​បច្ចុប្បន្ន​នេះ​។

នៅ​ក្នុង​លិខិត​របស់​លោក យ៉ង សាំង​កុមារ​ បាន​បញ្ជាក់​ពី​មូល​ហេតុ​នៃ​ការ​ចុះ​ចូល​ថា​ ដោយ​សារ​លោក​មាន​ទំនុក​ចិត្តទៅ​លើ​​គោល​នយោបាយ​វិស័យ​កសិកម្ម ​ដែលរដ្ឋា​ភិបាល​ទើប​ប្រកាស​ថ្មីៗ​នេះ។ ក្នុង​លិខិត​នោះ​លើក​ឡើង​ពី​​គោល​នយោបាយ​លើក​កម្ពស់ជីវភាព​កសិករ គោល​នយោ​បាយ​ផលិត​ពូជសម្រាប់លក់​ចែកចាយ​ជូន​ពលរដ្ឋ​ក្នុង​តម្លៃ​សមរម្យ គោល​នយោបាយ​បង្កើន​ទុន​ដល់​ធនាគារអភិវឌ្ឍ​កសិកម្ម​និង​ជនបទ គោល​នយោបាយ​កាត់​បន្ថយ​ថ្លៃ​ដើម​ផលិត និងគោល​នយោបាយដោះស្រាយបញ្ហាទីផ្សារ​កសិផលជាដើម។

យោង​តាម​លិខិត​ដដែល​សរសេរថា៖ «នូវ​ក្នុង​ន័យ​នេះ​ ខ្ញុំ​បាទ​សូម​ចូល​រួម​ជីវភាព​នយោបាយ​ជា​មួយ​គណបក្ស​ប្រជាជន​កម្ពុជា​ដើម្បី​ចូល​រួម​អនុវត្ត​គោល​នយោបាយ​ទាំង​នេះ​ ឱ្យ​ជោគជ័យ​ និង​មាន​ផ្លែ​ផ្កា​ ក្នុង​គោល​បំណង​លើក​ស្ទួយ​ជីវភាព​កសិករ​ សន្តិសុខ​ស្បៀង​ បរិស្ថាន​ និង​សេដ្ឋកិច្ច​ជាតិ​»។

លិខិត​នេះ​បញ្ជាក់​ទៀត​ថា នឹង​ចាប់​ផ្ដើម​ជីវភាព​នយោបាយ​ជា​មួយ​គណបក្ស​ប្រជាជនកម្ពុជា​ នៅ​ថ្ងៃ​ទី​២ ខែធ្នូ​ ឆ្នាំ​២០២២ នេះតទៅ​។

Newsroom Cambodia ព្យាយាម​ទាក់​ទង​ទៅ លោក យ៉ង សាំង​កុមារ​ ជាច្រើន​ដង​ប៉ុន្តែ​មិន​មាន​ការ​ឆ្លើយ​តប​ ដោយ​ទូរសព្ទ​ចូល​ពុំ​មាន​អ្នក​ទទួល​។

យោង​តាម​ទំព័រ​ហ្វេស​ប៊ុក​ របស់​លោក យ៉ង សាំង​កុមារ​ បាន​លើក​ឡើង​ នៅ​សំណើ​ទាំង​១២ និង​គោល​បំណងចំនួន២ ​ដែល​លោក​បាន​អះ​អាង​ថា​ បាន​ពិភាក្សា​ និង​ឯកភាព​ជា​ផ្លូវ​ការ​ពី​រដ្ឋាភិបាល​​ ហើយ​ប្រសិន បើ​​ការ​អនុវត្ត​នេះ​បាន​ជោគជ័យ​អាច​ជួយ​ដោះស្រាយ​បញ្ហា​ដល់​កសិករ​ខ្មែរ​ជាង​ ១លាន​គ្រួសារ​។

គោល​បំណង​ចំនួន​២​មាន កសិករមាន​សមត្ថភាព​ផលិត​ស្រូវ​ដែល​មាន​គុណ​ភាព​ល្អ​ សម្រាប់​ផ្គត់​ផ្គង់​ទីផ្សារ​ ជា​មួយ​ថ្លៃ​ដើម​ទាប​ និង​ទទួល​បាន​តម្លៃ​សមរម្យ​ និង​​រោង​ម៉ាស៊ីន​កិន​ស្រូវ​ទទួល​បាន​ស្រូវ​ល្អ​ក្នុង​តម្លៃ​សមរម្យ​ សម្រាប់​កែ​ច្នៃ​លក់​មក​កាន់​ទី​ផ្សារ​ក្នុង​ស្រុក​ និង​ក្រៅ​ប្រទេស​​។

ចំពោះសំណើ​សម្រាប់​ការ​ពិភាក្សា​ និង​ការ​រៀប​ចំ​ឱ្យ​មាន​គម្រោងគឺ​និយាយអំពី​សង្វាក់​ផលិត​កម្ម​ និង​ទីផ្សារ​ស្រូវ​អង្ករ​កម្ពុជា​។

ក្រៅ​ពី​ចំណុច​ទាំង ​២​នេះ​ក៏​មាន​ចំណុច​ពាក់​ព័ន្ធ​សំខាន់​ផ្សេងៗ​ទៀត​ ដូចជា​ ធារាសាស្រ្ត​ គ្រឿង​យន្ត​កសិកម្ម​ ដែល​លោក​បញ្ជាក់​ថា​ ត្រូវ​ការ​ពេល​យ៉ាង​តិច​ ៥ឆ្នាំ​ ដើម្បី​អនុវត្ត​ផែន​ការ​នេះ​បាន​ទូទាំង​ប្រទេស​។

ក្នុងពេល​ដំណាលគ្នា​នោះ​ដែរ លោក ឡឹក សុធា អតីតអ្នកនាំពាក្យ​គណបក្ស​ប្រជាធិបតេយ្យ​មូលដ្ឋាន និង​ជាអ្នកជំនាញ​ផ្នែក​កសិកម្មដែរ​នោះ ក៏​បាន​ស្នើ​សុំ​ចូលរួម​នយោបាយ​ជាមួយ​គណបក្ស​ប្រជាជន​កម្ពុជា​ផង​ដែរ។

កញ្ញា អ៊ឹម រចនា អ្នកនាំពាក្យក្រសួងកសិកម្ម បានឱ្យដឹងថា លោកបណ្ឌិត យ៉ង សាំងកុមារ មានតំណែងជារដ្ឋលេខាធិការ រីឯលោក ឡឹក សុធា មានតំណែងជាអនុរដ្ឋលេខាធិការនៃក្រសួងកសិកម្ម។

កញ្ញា អ៊ឹម រចនា ថ្លែងថា៖ «ចំពោះការទទួលខុសត្រូវរបស់លោកបណ្ឌិត យ៉ង សាំងកុមារ និងលោក ឡឹក សុធា ឯកឧត្តមរដ្ឋមន្ដ្រី នឹងរៀបចំឱ្យសក្តិសម និងសមស្របទៅតាមសមត្ថភាព និងសក្ដានុពលរបស់លោកទាំងពីរ»។

អ្នក​ជំនាញ​ផ្នែក​វិទ្យាសាស្រ្ត​នយោបាយ​ លោក ឯម សុវណ្ណារ៉ា មាន​ប្រសាសន៍​ថា លោក​ យ៉ង​ សាំង​កុមារ​ មាន​ចក្ខុវិស័យ​មួយ​គាត់​គិត​ថា​ចូល​រួម​ជា​គណបក្ស​ប្រជាជនកម្ពុជា​អាច​សម្រេច​កិច្ច​ការ​នឹង​ឆន្ទៈ​របស់​គាត់​បាន​។ ប៉ុន្តែ​លោក​ គិត​ថា​ពិបាក​ព្រោះ​គណបក្ស​ប្រជាជន​កាន់​ការងារ​នេះ​យូរ​ឆ្នាំ​មក​​ហើយ​។

លោក​បន្ត​ថា​៖ «ហើយ​បញ្ហា​រឿង​ស្រូវ​ធ្លាក់​ថ្លៃ​ហ្នឹង​កើត​ឡើង​សឹង​រាល់​ឆ្នាំ​ហ្នឹង​ មិន​អាច​ដោះ​ស្រាយ​បាន​ទេ។​ ប៉ុន្តែ​នេះ​ក៏​ជា​យុត្តិសាស្រ្ត​មួយ​របស់​គណបក្ស​ប្រជាជន​គណបក្ស​កាន់​អំណាច​នៅ​ក្នុង​ការ​កៀរ​គរ​ឬ​ក៏​ហៅ​ថា​ការ​ប្រមូល​អ្នក​នយោបាយ​នៅ​ក្រៅ​រដ្ឋាភិបាល​ នៅក្រៅ​គណបក្ស​កាន់​អំណាច​ហ្នឹង​ឱ្យ​មក​ចូល​រួម​ជា​ចរន្ត​មួយ​អូស​ទាញ​ ហើយ​នៅ​មាន​ឥទ្ធិពល​ច្រើន​នៅ​ក្នុង​សង្គម​កម្ពុជា […] នៅ​ពេល​ជិត​ដល់​រដូវ​បោះឆ្នោត​គេ​តែង​តែ​មាន​ចរន្ត​ហ្នឹង​កើត​ឡើង​ហើយ​ នេះ​ជា​បរិបទ​ទូទៅ​ដែល​យើង​អាច​មើល​ឃើញ​កន្លង​មក​»។

លោក ឯម សុវណ្ណារ៉ា​ បន្ថែម​ថា គណបក្ស​ផ្សេងៗ​មិន​មាន​ឥទ្ធិពល​ អ្នក​ខ្លះ​មិន​មាន​ចំណេះ​ដឹង​គ្រប់​គ្រាន់​ក៏​មាន​ឋានៈ​តួនាទី​ជា​អនុ​រដ្ឋលេខាធិការ​ ជា​រដ្ឋលេខាធិការ​ច្រើន​ណាស់​នៅ​ក្នុង​បក្ស​កាន់​អំណាច​។ ដូច​នេះ​ លោក យ៉ង​ សាំង​កុមារ​ គាត់​មាន​សមត្ថភាព​ហើយ​ជំនាញ​របស់​គាត់​ ហេតុ​នេះតួនាទី​សម្រាប់​គាត់​ប្រាកដ​ជា​មាន​។

លោក​មាន​ប្រសាសន៍​ថា​៖ «យើង​រង​ចាំ​មើល ​ក៏​ប៉ុន្តែ​អ្នក​នយោបាយ​ទាំង​អស់​គិត​អំពី​អត្ថ​ប្រយោជន៍​​ជា​ធំ​ហើយ​បាន​ធ្វើ​ ចង់​បាន​ធំ​ហើយ​បាន​ធ្វើ​នយោបាយ​ហ្នឹង​ មិន​ទាន់​មាន​អ្នក​នយោបាយ​សុទ្ធចិត្ត​ទេ​ មាន​តិច​តួច​ដែល​ធ្វើ​ដើម្បី​ជាតិ​ ដើម្បី​ផល​ប្រយោជន៍​រួម​ដោះស្រាយ​មាន​នៅ​តិច​តួច​ ស្ដួច​ស្ដើង​ ចឹង​ជា​ទូទៅ​គោល​បំណង​អ្នក​នយោបាយ​ទូទៅ​ហ្នឹង​មាន​ទិស​ដៅ​មួយ​គឺ​ចង់​បាន​មុខ​ មាត់​ តួនាទី​ កត្តិយស​ហ្នឹង​ហើយ​»។

គួរ​បញ្ជាក់ថា លោក យ៉ង សាំងកុមារ មិនមែន​​ជា​អ្នកនយោបាយ​ដំបូង​ដែល​សុំ​ចូលរួមជីវភាព​នយោបាយ​ជាមួយ​គណបក្ស​កាន់​អំណាច​នោះទេ។ កន្លងមក​គេ​ឃើញ​មាន​អតីត​មន្រ្តី​គណបក្ស​ប្រឆាំង ពិសេស​មកពី​គណបក្ស​សង្គ្រោះជាតិ​បាន​សុំ​ចុះ​ចូល​ជាបន្តបន្ទាប់ តាំង​ពីមន្រ្តី​ជាន់ខ្ពស់ និង​ថ្នាក់​ដឹកនាំ​ឃុំសង្កាត់៕

សង្គមស៊ីវិល​ចំនួន​៦៩ ជំរុញឱ្យ​​រដ្ឋាភិបាល​ដោះលែ​ង​​​ ​​ក​ញ្ញា ឈឹម​​ ​​ស៊ី​​​ថ​​រ

អង្គការសង្គ​មស៊ីវិ​លចំនួន​​៦៩ស្ថាប័ន ទាមទារឱ្យ​​​​រា​ជ​រ​ដ្ឋា​ភិ​បាល​​​ដោះលែង ​​ក​ញ្ញា ឈឹម​​ ​​ស៊ី​​​ថ​​រ​​ ​ប្រធាន​សហជីព​​ទ្រទ្រង់​សិទិ្ធ​ការងារ​ ​បុគ្គលិក​ ​កម្មករ​ខ្មែរ​នៃ​ក្រុមហ៊ុន​ណា​ហ្គាវើ​ល​ដ៏​ (​L​RSU) ចេញ​ពី​​ព​ន្ធ​​នា​គា​រ​​ជាប​ន្ទាន់​​​​​​ដោយ​​​ឥត​​​ល​ក្ខខ​ណ្ឌ​​​ ​​​ ​​និង​​​​បញ្ឈប់​​ការ​ប្រើ​ប្រា​ស់​​ប្រ​ព័ន្ធ​​​តុ​លាការ​​បំ​ភិ​ត​បំភ័​យ​​​ប្រធា​ន​​ ​​និ​ង​​សមា​ជិក​​​សហ​ជី​ព​​ត​ទៅ​ទៀ​ត​​។​

ក្នុ​ង​​​សេ​ចក្ដី​​ថ្លែ​ង​កា​រ​ណ៍​របស់​អង្គការ​សង្គម​ស៊ីវិល​ចំនួន​៦៩ ​​​ដែល​ចេ​ញ​​នៅថ្ងៃ​ទី២​៨​ ខែវិ​ច្ឆិ​កា ​ឆ្នាំ២​០​២​២ ឱ្យ​​​​​ដឹ​ងថា​​​ ​​​ក​ញ្ញា​​ ​​ស៊ី​​ថ​​​រ​​ ​​​និ​ង​​មេ​ធាវី​​​កា​រពា​រ​​ក្តី​​ឱ្យ​​​​ក​ញ្ញា​​​ ​​​សុទ្ធ​​តែ​​មិ​ន​បា​ន​​ទ​ទួ​លកា​រ​​​ជូ​នដំ​ណឹ​ង​​អំ​ពី​​​លក្ខ​ខ​ណ្ឌ​​ក្នុ​ង​​​កា​រ​​ដោះលែ​ង​​​ឱ្យ​​នៅ​​​ក្រៅ​​ឃុំ​​ប​ណ្តោះអា​ស​ន្ន​​នោះ​​​ទេ​​​​​។ ​​​​មេ​​​ធាវី​​​រ​ប​ស់​​ក​ញ្ញា​​បា​ន​​ដា​ក់​ពា​ក្យ​​ស្នើ​សុំ​​ថ​ត​​សំ​ណុំរឿង​​រ​ប​ស់​​ក​ញ្ញា​​នៅ​​តុ​លាកា​រ​​ ​​ដែ​ល​​ក្នុ​ង​នោះ​​មា​ន​ទាំ​ង​​ឯ​ក​សារ​​ល​ក្ខខ​ណ្ឌ​​នៃ​​​ការ​​​ដោះលែ​ង​​ឱ្យ​​​នៅ​​​ក្រៅ​​ឃុំ​​​បណ្តោះ​អា​សន្ន​​​នា​នា​​​ ​​​ប៉ុ​ន្តែ​​តុ​លា​ការ​​​មិន​ទាន់​​​អ​នុ​​ញ្ញា​ត​​ឱ្យ​​​ថ​​ត​​​​ឯក​សា​រ​​​សំណុំ​រឿ​ង​​នោះ​​​នៅ​ឡើយ​​ ​​ដែ​ល​​នេះ​​​ជា​​កា​រ​​រំ​លោ​ភ​បំពា​ន​​យ៉ា​ង​​​ធ្ងន់​ធ្ង​រ​​ទៅ​លើ​​ក្រ​ម​​នី​តិវិ​ធី​​ព្រហ្ម​ទ​ណ្ឌ​​នៃ​​​ព្រះរា​ជា​ណា​ចក្រក​ម្ពុ​ជា​​។

លោក​​ អំ សំអាត នាយកប្រតិបត្តិ​អង្គការ​លីកាដូ​ ​ដែល​ជា​អង្គការ​មួយ​ស្ថិត​ក្នុង​ចំណោម​សង្គមស៊ីវិល​ទាំង​៦៩​ដែល​ចេញ​សេចក្តី​ថ្លែងការណ៍​លើកឡើងថា ការ​ចាប់​ខ្លួន​កញ្ញា ឈឹម ស៊ីថរ គឺ​ជា​រឿង​មិន​សម​ហេតុ​ផល និង​ជា​​ការ​គំរាម​គំហែង បំភិត​​បំភ័យ និងបំបាក់ស្មារតីសម្រាប់សហជីពណា​ហ្គាវើ​លដ៍ ក៏ដូចជាការគំរាមកំហែង បំភ័យទៅដល់បុគ្គលិក អតីតបុគ្គលិកនៃក្រុមហ៊ុន​ណា​ហ្គាវើ​ល​ដ៍​ដែល​កំពុង​ធ្វើ​កូដកម្ម​ដើម្បី​ស្វែង​រក​ដំណោះ​ស្រាយ​បញ្ហាវិវាទការងារ​នៅក្រុមហ៊ុន​ណា​ហ្គាវើ​លដ៍។

លោកមានប្រសាសន៍ថា៖ ​«​ទីមួយបើតុលាការនិងអាជ្ញាធរចោទប្រកាន់ថាបានគេចវេស និង​មិន​គោរព​ទៅ​តាម​សេចក្ដីសម្រេចដែលដាក់កញ្ញា​ ​ស៊ី​ថ​រ ឱ្យ​ស្ថិត​នៅ​ក្រោម​ការត្រួត​ពិនិត្យ​របស់​តុលាការ​ គឺជា​រឿង​អត់​ត្រឹមត្រូវ​ទេ ដោយសារ​កញ្ញា​ ​ស៊ី​ថ​រ និង​មេធាវី​របស់ក​ញ្ញា​មិន​ដែល​បាន​ទទួល​ដីកា​សម្រេច​ដាក់​កញ្ញា​ឱ្យ​ស្ថិត​នៅ​ក្រោម​ការត្រួតពិនិត្យរបស់តុលាការទេ អ៊ីចឹងត្រង់ចំណុចដែលមិនអនុញ្ញាតឱ្យកញ្ញា​ ​ស៊ី​ថ​រ​ចេញទៅក្រៅប្រទេស វាអត់មានការអនុវត្តបានដោយសារសាមីខ្លួន និងមេធា​វី​មិន​ដែ​ល​បាន​ដឹ​ង​ហើយ​ក៏​មិ​នដែ​ល​បាន​ឃើ​ញ​ ​អ៊ីចឹ​ង​យ​ក​កា​រស​ម្រេ​ច​ម​កធ្វើ​ជា​ការ​ចោ​ទ​ប្រកា​ន់​វា​អត់​ត្រឹ​ម​ត្រូ​វ​ទេ។ ហើយ​មួ​យ​ទៀត​បើ​គេ​ច​វេស​មែន ​មិ​ន​មែន​កញ្ញា​​ ​​​ស៊ី​​​ថ​​រ​ ​ត្រ​ឡ​ប់ម​កពី​ប្រ​ទេ​ស​​​​អូ​ស្ត្រា​លីវិ​​ញ​ទេ។​ »។

​លោក អំ សំអាត បន្ថែម​ថា៖ «ទី​ពីរ​យើ​ង​ឃើ​ញ​ការ​ឃុំខ្លួ​​ន​គាត់​គឺឃុំ​ខ្លួ​ន​ឡើ​ងវិ​ញ​ទាក់​ទ​ង​បទ​ល្មើ​ស​ចាស់​នោះ​ទេ​ ចា​ប់​ខ្លួនគា​ត់កា​លពី​ដើ​មខែ​ម​ករា​ ឆ្នាំ២០​២​២ តុ​លា​កា​រ​ចោ​ទ​ប្រកា​ន់​គា​ត់​ថា​បា​ន​ញុះញ​ង់​ឱ្យ​មាន​ភាព​​​​វឹ​កវ​រ​​ធ្ង​ន់​ធ្ង​រ​ដ​ល់​​ស​ន្តិសុ​ខ​ស​ង្គម​ ​អ៊ីច៊ឹ​ង​ការ​ចា​ប់ខ្លួ​ននឹ​ង​គឺប​ទល្មើ​សចាស់​ទេ​ ​ហើ​យកា​​រឃុំ​ខ្លួ​​ន​បណ្ដោះ​អា​សន្នឡើ​​ង​វិ​ញទៅ​​លើ​ដី​កាក្រោ​មកា​រ​ត្រួ​ត​ពិ​​​និ​​​ត្យដែ​​​ល​សា​​​មីខ្លួ​ន ​និ​ង​មេ​ធា​វី​មិ​នបា​ន​ដឹ​ង ​នេះ​ជាចំ​ណុ​ចមួ​យយើ​ង​គិត​ថា​គំរា​ម​កំហែ​ង​ ​បំភិ​តបំ​ភ័​យ​ ​និង​បំបា​ក់ស្មារ​តី​សម្រាប់​ស​ហជី​ព​​ក្រុម​ហ៊ុន​​ណា​​ហ្គា​វើ​​​លដ៍​»​​។​

នាយកអង្គការ​លីកាដូ​រូបនេះ​​​ប​ន្ថែម​ថា ​អាជ្ញាធរ​គួរ​​ប​ញ្ឈប់​កា​រធ្វើ​ទុ​ក្ខ​បុ​កម្នេ​ញ​ ​ឬបំភិត​បំ​ភ័យ​ហួ​សហេ​តុ​ទៅ​លើស​ក​ម្ម​ភា​ព​នៃ​មេ​ដឹក​ស​ហ​ជី​​ព​ឯ​ក​រា​ជ្យ​​​ ដែល​គា​ត់ធ្វើ​កា​រដើ​ម្បី​បម្រើ​ផល​ប្រ​យោជន៍​បុ​គ្គ​លិក​ កម្មក​រ​ ដើម្បី​ឱ្យ​មានកា​រ​គោរ​ពទៅតា​មល​ក្ខខ​ណ្ឌកា​រងារ​ គោរពសិ​ទ្ធិ​រ​ប​ស់បុ​គ្គ​លិ​ក ​ក​ម្ម​ករ​ ហើ​យប្ដូ​រមក​រ​កការ​ដោះ​ស្រា​យវិ​ញ​។​

Newsroom Cambodia បានទាក់ទង លោក ប្លង់ សុផល អ្នកនាំពាក្យ​សាលាដំបូង​រាជធានី​ភ្នំពេញ​តាមសាសរអេឡិចត្រូនិច​តេឡេក្រាម​ ប៉ុន្ដែលោកថា៖ ​« ខ្ញុំមិនឆ្លើយនឹងសំណួរ អ្នក​មិនមែន​ជា​អ្នកសារ​ព័ត៌មាន​ឡើយ​»​

លោក​ ជិ​ន​ ​ម៉ាលី​ន អ្នកនាំពាក្យក្រសួងយុត្ដិធម៌​ប្រាប់​ Newsroom Cambodia តាម​សារ​អេឡិច​ត្រូនិច​តេឡេក្រាម​​​​ថា បើ​មើ​ល​ទៅ​លើ​ការ​លើ​ក​ឡើ​ង​ក្នុង​សេចក្តី​ថ្លែងការណ៍​របស់​សង្គមស៊ីវិល​ទាំង​៦៩​នោះ​ ​បង្ហាញ​ថា ពួកគេ​មិន​បា​ន​ពិនិ​ត្យ​មើល​ទៅលើ​ច្បា​ប់​រប​ស់​ក​ម្ពុ​ជា​ ឬក៏​នីតិ​វិ​ធី​រប​ស់​តុលា​កា​រ​កម្ពុ​ជា​​នោះ​ទេ។ លោកថា ស​មត្ថកិ​ច្ច​​អនុ​វ​ត្តន៍​ទៅតា​មនី​តិវិធី​ច្បាប់​រប​ស់ក​ម្ពុ​ជាដែល​មាន​ជាធ​រ​មាន មិ​ន​មែ​នជា​កា​រ​រំ​លោ​ភបំពា​ន​សិទ្ធិ ឬ​ធ្វើទុ​ក​បុកម្នេ​ញ​នោះ​ទេ។​

លោ​កមា​ន​ប្រ​សាស​​ន៍ថា​៖ ​«​ទា​ក់​ទងករណី​​ហ្នឹ​​ង​​គឺជា​កា​រ​អ​នុវ​ត្ត​​ដំ​ណើរ​ការ​នី​តិវិ​ធីតា​ម​ផ្លូ​វ​ច្បាប់​រ​ប​ស់​តុលាកា​រ​។ ​ធម្ម​តាអ្ន​ក​ដែល​ត្រូវ​បាន​ដាក់​ស្ថិ​តនៅ​ក្រោ​​មកា​រ​​​ត្រួ​តពិ​និត្យ​តា​មផ្លូ​វតុ​លាកា​រ​ ​គេកំ​ណ​ត់លើ​​លក្ខ​ខ​ណ្ឌ​​ រួ​ម​ទាំ​ងកា​រ​ចេ​ញទៅ​ក្រៅ​ប្រ​ទេស​អី​ជាដើម​ -ល​-​​​ ដែ​លត្រូវ​សុំ​កា​រអ​នុ​ញ្ញា​តពី​ខា​ង​តុលា​កា​រ​សិន​ ​ប៉ុ​ន្តែគា​ត់បា​ន​បំ​ពាន​លើ​លក្ខ​ខ​​​ណ្ឌ​ទាំ​​ង​អ​ស់​នេះ ​អ៊ីចឹ​ង​ហើ​យបា​ន​ជា​តុលា​ការ​គេអ​នុវ​ត្តន៍​នី​តិ​វិធី​ដែល​យ​ក​មក​​​ឃុំខ្លួ​​​នហ្នឹ​ង​។ អ៊ីចឹង​សូ​ម​គាត់​ពិ​និត្យ​មើ​ល​ទៅលើ​ផ្លូ​វ​ច្បា​ប់ នី​តី​វិធី​ច្បាប់​​រប​ស់​កម្ពុ​ជា​មុន​នឹ​ង​ធ្វើ​កា​រ​សន្និ​ដ្ឋាន​ទាំ​ងមិន​យល់​ ឬ​មួយ​ក៏ធ្វើ​កា​រស​ន្និដ្ឋា​ន​ក្នុង​គោ​លបំ​ណ​ង​ចោ​ទ​ប្រ​កា​ន់​ដើ​ម្បីកា​រ​ពា​រ​បិទ​បាំ​ង​កំ​ហុស​រ​ប​ស់ក្រុ​ម​ខ្លួ​ន​»។​

​ប្រ​ធាន​ស​ហជី​ព​ទ្រ​ទ្រង់​សិ​ទ្ធិ​កា​រងា​រ​បុគ្គ​លិក​ក​ម្មក​រ​ខ្មែ​រនៃ​ក្រុ​ម​ហ៊ុន​ណាហ្គា​វើ​លដ៍​​​ ក​ញ្ញា​ ​ឈឹ​ម ​ស៊ី​ថរ​ ​ត្រូ​វបា​ន​​តុ​លា​កា​រ​​ចោ​ទប្រ​កាន់​​​ពី​​ប​ទ ​«​​ញុះ​ញ​ង់​​»​ ​​​តាម​​ប​ញ្ញ​ត្តិ​​មា​ត្រា​​​៤​​៩​​៤​​​ ​​និ​ង​​មា​ត្រា​​៤​​៩​​​៥​​ ​​​នៃ​​ក្រ​ម​ព្រហ្ម​ទ​ណ្ឌ​​ ​​​កាល​ពី​​ខែ​​ម​ក​រា​​​ ​​ឆ្នាំ​​២​​​០​​២​​២​​ ​​ក្រោ​យ​ពេល​​​ស​ហជី​ព​​ក​ញ្ញា​​ចា​ប់​ផ្ដើម​​​ធ្វើ​​កូ​ដក​ម្ម​​អ​ហិ​ង្សា​ទាម​ទា​រ​រក​ដំ​ណោះស្រា​យ​ការ​ងា​រពី​ភា​គីក្រុ​ម​ហ៊ុ​ន​កាណូមួ​យ​នេះ៕​



​​


​ ​

​​​
​ ​

សង្គមស៊ីវិល​ចំនួន​​​១៧ ប្រារព្ធយុទ្ធនាការ​១៦ថ្ងៃ​ដើម្បី​បញ្ឈប់​​អំពើ​ហិង្សា​ផ្អែក​លើ​យេនឌ័រ​

អង្គការ សមាគម និង​សហជីព​ចំនួន​១៧ រួមគ្នា​​ប្រារព្ធយុទ្ធនាការ​ ១៦ថ្ងៃ​ ​ដើម្បី​បញ្ឈប់​​អំពើ​ហិង្សា​ផ្អែក​លើ​យេនឌ័រ​គ្រប់​ពេល​វេលា​ គ្រប់​ទីកន្លែង ចាប់ពី​ថ្ងៃទី​២៥ ខែវិច្ឆិកា តទៅ​។

ក្នុង​សេចក្តី​ប្រកាស​ព័ត៌មាន​រួម​​​ដែល​ត្រូវ​បាន​បង្ហោះ​លើ​ទំព័រ​ហ្វេសប៊ុក​របស់​អង្គការ សមាគម និង​សហជីព​ដែល​ពាក់ព័ន្ធ​កាលពី​ចុង​សប្តាហ៍​មុន​បញ្ជាក់ថា ​អង្គការ​សង្គមស៊ីវិល​ សមាគម​ និង​សម្ព័ន្ធសហជីព​ដែល​កំពុង​ធ្វើ​ការ​ចម្រុះ​វិស័យ​ផ្នែក​សិទ្ធិ​មនុស្ស​ និង​សិទ្ធិការងារ​សង្គម​ ប្រារព្ធ​យុទ្ធនាការ​ ១៦ថ្ងៃ ក្រោម​ប្រធានបទ​ «គាំពារ​ស្រ្ដី​ និង​ក្មេងស្រ្ដី​ ដើម្បី​សង្គម​គ្មាន​អំពើហិង្សា​»​ ​ ​​ចាប់​ពី​ថ្ងៃទី​២៥ ខែវិច្ឆិកា ដល់​ថ្ងៃទី​១០ ខែធ្នូ ឆ្នាំ​២០២២។

គោលបំណង​នៃ​យុទ្ធនាការ​នោះ គឺ​ដើម្បី​កំណត់​សេចក្តីត្រូវការ​ជា​អាទិភាព​រួមជា​មួយ​ដំណោះស្រាយ​ទៅ​កាន់​អ្នក​ធ្វើ​នយោបាយ​ និង​ធ្វើ​សេចក្តី​សម្រេចចិត្ត​ ហើយ​ស្រ្ដី​ដែល​ធ្វើ​ការ​ផ្សេងៗ​ជួបជុំ​​ បញ្ចេញសារ​ សំឡេង​របស់​ខ្លួន​ដើម្បី​ទាមទារ​ឱ្យ​មាន​ការបញ្ឈប់​អំពើ​ហិង្សា​​ផ្អែក​លើ​យេនឌ័រ​គ្រប់​ពេល​វេលា​ គ្រប់​ទីកន្លែង​។ ​ជំរុញ​ និង​លើកទឹកចិត្ត​ដល់​ភាគី​ពាក់ព័ន្ធ​ ជា​ពិសេស​រាជរដ្ឋាភិបាល​ក្នុង​ការអនុវត្ត​ផែនការ​ ជា​យុទ្ធសាស្រ្ត​ដើម្បី​ដោះស្រាយ​ និង​គាំពារ​ស្ត្រី​ និង​ក្មេងស្រ្តី​ឱ្យ​កាន់​តែ​មាន​ប្រសិទ្ធិភាព​។

បើតាម​សារ​ដែល​បង្ហោះ​ដោយ​អង្គការ​សង់ត្រាល់ ដែល​ជាអង្គការមួយ​រូលរួម​ក្នុង​យុទ្ធនាការ​១៦​ថ្ងៃ​នេះ បញ្ជាក់ថា អំពើហិង្សាទាក់ទងនឹងយេនឌ័រ និងការបៀតបៀន រួមចំណែកដ៏ធំក្នុងគម្លាតប្រាក់ឈ្នួលទាក់ទង នឹងយេនឌ័រ និង​ខាតបង់​នូវ​សក្តានុពល​​ដើម្បីរកប្រាក់ចំណូល។ វាគឺជារនាំងធំមួយចំពោះការចូលរួម ពេញលេញ និងផលិតភាពរបស់ស្ត្រីក្នុងការងារ ដែលបណ្តាលឱ្យមាន ការចំណាយ​ខ្ព​ស់ក្នុងអាជីវកម្ម និងធ្វើឱ្យសេដ្ឋកិច្ចបាត់បង់ផលិតភាព។

ចាប់ពីថ្ងៃទី​២៥​ វិច្ឆិកា ដល់​១០ធ្នូ នេះ​គឺជា គឺជាយុទ្ធនាការអន្តរជាតិមួយដែលដំណើរការជារៀងរាល់ ឆ្នាំដែលហៅថាយុទ្ធនាការ ១៦ ថ្ងៃ ក្នុងការលុបបំបាត់អំពើហិង្សាលើស្ត្រី, រហូតដល់ថ្ងៃទី ១០ ខែធ្នូដែលជាទិវាសិទ្ធិមនុស្ស៕

បទយកការណ៍៖ ពលរដ្ឋមួយចំនួន​ត្រៀម​ខ្លួន​ទៅបោះឆ្នោត ខណៈមួយចំនួន​​​រងចាំ​មើល​ឯករាជ្យភាព​របស់​​គ.ជ.ប

កម្ពុជា​នឹង​រៀបចំការ​បោះឆ្នោត​​ថ្នាក់ជាតិ​នៅ​ថ្ងៃទី​២៣ ខែកក្កដា ឆ្នាំ​២០២៣​ខាងមុខ ខណៈ​គណបក្ស​កាន់អំណាច​តែមួយគឺ​គណបក្ស​ប្រជាជន​កម្ពុជា​របស់​លោក​នាយករដ្ឋមន្រ្តី ហ៊ុន សែន​​កំពុង​ដឹកនាំ​ប្រទេស​ដោយ​ឯកបក្ស ក្រោយ​គណបក្ស​ប្រឆាំង​ដ៏​ធំ គឺ​គណបក្ស​សង្គ្រោះជាតិ​ត្រូវ​បាន​តុលាការ​កំពូល​រំលាយ​កាល​ពីខែ​វិច្ឆិកា ឆ្នាំ​២០១៧​។​

បុរស​សម្បុរ​ស្រអែម​ សក់​រួញ​ មាន​ពុក​មាត់​វែង​​ លោក​ សេង​ ឌី​ម៉ង់​ ជា​ពលរដ្ឋ​រស់​នៅរាជ​ធានី​​ភ្នំពេញ បាន​ឱ្យ​ដឹង​ថា​ លោក​ចង់​ឱ្យ​ការ​បោះឆ្នោត​នា​ពេល​ខាង​មុខនេះ​​ប្រព្រឹត្ត​ទៅ​ដោយ​សេរី ត្រឹម​ត្រូវ​ និង​មាន​ការ​ចូល​រួមពី​​គ្រប់​ភាគី​ទាំង​ពលរដ្ឋ​ និង​​គណបក្ស​នយោបាយ​ធំ​តូចទាំង​អស់ ​ដើម្បី​ប្រកួត​ប្រជែង​ឱ្យ​បាន​ស្មើ​គ្នា​ចំពោះ​មុខ​ច្បាប់​។

លោក សេង ឌីម៉ង់

លោកបញ្ជាក់ថា៖ «ជាពិសេសហ្នឹងគឺសេរីភាពសម្ដែងមតិរបស់ប្រជាពលរដ្ឋទូទៅកុំឱ្យមានការរឹតត្បិត កុំឱ្យមានការចាប់ចង មានការធ្វើទុក្ខបុកម្នេញ ដែលស្របទៅនឹងសេចក្ដីថ្លែងការណ៍ជាសកលស្ដីពីសន្ធិមនុស្សដែលនៅមាត្រា១៩ហ្នឹង គឺពលរដ្ឋមានសិទ្ធិបញ្ចេញ​មតិតាមអ្វីដែលខ្លួនចង់បាន ហើយឱ្យមានយុត្តិធម៌ហ្នឹងសូមឱ្យមានការចូលរួមពីអង្គការជាតិនិងអន្តរជាតិនានា»។​

បុរស​វ័យ​៤៤ឆ្នាំ​រូបនេះ​បន្ត​ថា​ ចង់​ឱ្យ​ការ​បោះឆ្នោត​ប្រកប​ដោយ​នយោបាយ​អព្យា​ក្រឹត្យមិន​ប្រកាន់​បក្ស​ពួក​ ពលរដ្ឋ​ត្រូវ​មាន​សិទ្ធិ​ស្មើ​គ្នា​ និង​មិន​មាន​ការ​រើស​អើង​ឡើយ​។

លោក សេង ឌីម៉ង់ បន្ថែម​​ទៀត​ថា​ អាណត្តិ​មុន ​និង​អាណត្តិ​នេះមិន​ខុស​គ្នា​ពេក​ទេ​ ដោយ​សារ​ គ.ជ.ប​ នៅ​ដដែល ប៉ុន្តែ​លោក​ថា លោក​​ចាំ​មើលថា​​ តើ​​ គ.ជ.ប​ ​មាន​ការ​ផ្លាស់​ប្ដូរ​របៀប​ធ្វើ​ការ​របស់​ខុស​ពី​អាណត្តិ​មុន​ដែរ​ ឬអត់​។

ដោយ​និយាយ​មួយៗ​ លោក សេង ឌីម៉ង់ មាន​ប្រសាសន៍​ថា​៖ «​ប្រសិន​បើ​ គ.ជ.ប មិន​ឯករាជ្យ​ទេ​ តើ​ការ​ដំណើរ​ការ​បោះឆ្នោត​ហ្នឹង​ប្រព្រឹត្ត​ទៅ​ដោយ​សេរី​ និង​ត្រឹម​ត្រូវ​ដែរ​ឬ​ទេ? ​​ទី​១។​ ទី២ធ្វើ​ម៉េច​យើង​ដឹង​ថា​ គ.ជ.ប ឯករាជ្យ ​មិន​ឯករាជ្យ»។

លោក​បន្ត​ថា​ លោក​បាន​ត្រៀម​ខ្លួន​ចំពោះ​ការ​បោះឆ្នោត​ថ្នាក់​ជាតិ​ឆ្នាំ​២០២៣​​ខាង​មុខ​រួច​រាល់​ហើយ​ ប៉ុន្តែ​លោក​មិន​ទាន់​ប្រាកដ​ថា​នឹង​ទៅ​ ឬ​ក៏​អត់​នោះ​ទេ​។

ក្រោយពី​គណបក្ស​សង្រ្គោះ​ជាតិ​ដែល​ជា​គណបក្ស​ប្រឆាំង​ដ៏​ធំ​បំផុត​នៅ​កម្ពុជា​ត្រូវ​បាន​រំលាយ កាល​ពី​ថ្ងៃទី​១៦ ខែ​វិច្ឆិកា ឆ្នាំ​២០១៧​​​ គេ​ឃើញ​ស្ថាន​ភាព​នយោបាយ​មាន​ការ​ប្រែ​ប្រួល​យ៉ាង​ខ្លាំង​ រួម​ទាំង​គណៈកម្មាធិការ​ជាតិ​រៀបចំការបោះឆ្នោត​ (គ.ជ.ប) ក៏​មាន​មន្រ្តី​​ដែល​មក​ពី​គណបក្ស​​ប្រឆាំង​​​​លា​ឈប់​អស់​​​ផង​ដែរ​។ ការណ៍​នេះ​​ធ្វើ​ឱ្យ​មាន​ការ​លើក​ឡើង​ពី​សំណាក់​ប្រជា​ពលរដ្ឋ​អំពី​អព្យាក្រឹត្យ​ភាព​​របស់​ គ.ជ.ប និង​ពី​លទ្ធ​ផល​នៃ​ការ​បោះឆ្នោត​​ថ្នាក់​ជាតិ​នៅ​​​ឆ្នាំ​២០២៣​​ខាងមុខ​​។

​អ្នក​ស្រី​ ស៊ុម សុភាព

​អ្នក​ស្រី​ ស៊ុម សុភាព​ អាយុ​៣៨ឆ្នាំ​ ជា​អាជីវករ​លក់​ដូរ​ បាន​លើក​ឡើង​ស្រដៀង​គ្នា​ដែរថា​ អ្នក​ស្រី​គិត​ថា​ការ​បោះឆ្នោត​ថ្នាក់​ជាតិ​ខាង​មុខ​ មិន​ទាន់​សេរី ​និង​ត្រឹម​ត្រូវ​នោះ​​ទេ​ ប្រសិន​បើ​ គ.ជ.ប​ មិន​ឯករាជ្យ​។ អ្នក​​ស្រី​​​​ថា​ អ្នកស្រី​នឹង​ទៅបោះឆ្នោត ប្រសិន​​​បើ​ គ.ជ.ប ​មានភាព​ឯករាជ្យ​ និង​​មាន​គ្រប់​គណបក្ស​ចូលរួម​​។

អ្នក​ស្រី​មាន​ប្រសាសន៍​បន្ត​ថា​៖ «បើ​សិន​ជា​ គ.ជ.ប ឯករាជ្យ​ខ្ញុំ​នឹង​ទៅ​ តែ​បើ​អត់​ឯករាជ្យ​ទេ​ខ្ញុំ​គឺ​អត់​ទៅ​ទេ​ អត់​បាន​ទៅ​បោះ​ទេ​ ប៉ុន្តែ​នឹង​ចូល​រួម​ធ្វើ​ជា​ពលរដ្ឋ​ឯកត្តនាម​»។

អាជីវករម្នាក់​ទៀត​ ​អ្នក​ស្រី​ សឿង គន្ធា​ អាយុ ​៤៣ឆ្នាំ​ បាន​ឱ្យ​ដឹង​ថា​ អ្នក​ស្រី​គិត​ថា​ការ​បោះឆ្នោត​ថ្នាក់​ជាតិ​ឆ្នាំ២០២៣ វា​អាច​ល្អ​ប្រសើរ​ខ្លះ ប៉ុន្តែ​មិន​​​ល្អ​ប្រសើរ​ទាំង​អស់​នោះ​ទេ​។ ​អ្នកស្រី​ថា អំឡុង​​ការ​​បោះឆ្នោត​ឃុំ​សង្កាត់ កាល​ពី​ឆ្នាំ​​២០២២​ ​អ្នក​ស្រី​បានទៅ​បោះឆ្នោត ​និង​ទទួល​បាន​មេ​ដឹក​នាំ​ដែល​​ខ្លួន​​ពេញ​ចិត្ត​។

​អ្នកស្រី​ សឿង គន្ធា

ទោះយ៉ាងណា​អ្នក​ស្រី​​ថា​ អ្នកស្រី​ចង់ឱ្យ គ.ជ.ប បង្កើនភាព​ឯករាជ្យ​របស់​ខ្លួន​សម្រាប់​ការ​បោះឆ្នោត​​​នៅ​ឆ្នាំ​២០២៣​ខាងមុខ​។

អ្នក​ស្រី​និយាយ​ថា​៖ «សម្រាប់ គ.ជ​.ប នៅ​បច្ចុប្បន្ន​ហ្នឹង​ខ្ញុំ​គិត​ឃើញថា គ.ជ.ប ហាក់​បី​ដូច​មិន​ទាន់​បាន​យល់ដឹងអំពីតួនាទីកាតព្វកិច្ច​ខ្លួន​ឯង​ទេ ​គ.ជ.ប តើ​​គាត់​​មាន​​បាន​​រៀន​​នៅ​ច្បាប់​បោះឆ្នោត​ហើយ​នៅ​? ចឹង​ហាស​ សួរមើល​តើ​ គ.ជ.ប ឯករាជ្យ ​​ឬ​ទេ?»។

​អ្នកស្រី​ សឿង គន្ធា​ បន្ថែម​​ថា​ អ្នកស្រី​ចង់​ឱ្យ​យុវជន​ទាំងអស់​ចូលរួម​​​បោះឆ្នោត​ដើម្បី​រើស​មេដឹកនាំ​ដែល​ពួកគេ​ពេញ​ចិត្ត។

អ្នក​ស្រី​បាន​និយាយ​ថា​៖ «ខ្ញុំ​សង្ឃឹម​ថា​យុវជន​ទាំង​អស់​និង​ព្យាយាម​យល់​ដឹង​ស្គាល់​អំពី​តួនាទី​និង​កាតព្វកិច្ច​របស់​ខ្លួន​បោះឆ្នោត​ជ្រើស​រើស​មេដឹក​នាំ​ ដែល​ខ្លួន​ពេញ​ចិត្ត​ស្រប​ទៅ​តាម​ច្បាប់​»។

កញ្ញា​ គឹម​ ធារៈ

កំពុង​អង្គុយ​ឱ្យ​ចំណី​ព្រាប​នៅ​មាត់​ទន្លេ​រាជធានី​ភ្នំពេញ កញ្ញា គឹម ធារៈ អាយុ​ ៣៥ឆ្នាំ​ ជា​បុគ្គលិក​ក្រុម​ហ៊ុន​មួយ​​ បានឱ្យ​ដឹង​ថា​ ក្នុង​នាម​ជា​ពលរដ្ឋ​ខ្មែរ​ ជា​ពលរដ្ឋ​ល្អ​ម្នាក់​ ត្រូវ​មាន​កាតព្វកិច្ច​​ទៅ​បោះឆ្នោត​។ កញ្ញា​បន្ត​​ដោយ​ជឿ​ជាក់​ថា​ ​ការ​បោះឆ្នោត​អាណត្តិ​ក្រោយ​នេះ​ ​នឹង​មាន​ភាព​រលូន​ទៅ​មុខ​។

កញ្ញា​ គឹម​ ធារៈ​ បន្ថែម​​ថា​៖ «សម្រាប់​ខ្ញុំ​ ខ្ញុំ​សប្បាយ​ចិត្ត​ដោយ​សារ​យើង​ធម្មតា​ យើង​ជា​ពល​រដ្ឋ​ខ្មែរ​ យើង​ត្រូវ​បំពេញ​កាតព្វកិច្ច​ជា​ពលរដ្ឋ​ល្អ​ យើង​ត្រូវ​ទៅ​បោះឆ្នោត​ជ្រើស​រើស​តំណាង​រាស្រ្ត​ដែល​យើង​ពេញចិត្ត​»។

លោក វណ្ណៈ ហុង​លី​

លោក វណ្ណៈ ហុង​លី​ អាយុ​ ១៧ឆ្នាំ​ ជា​សិស្ស​ កំពុងអង្គុយ​ក្រោម​ម្លប់​ឈើ​នៅ​មុខ​វាំង​ បាន​រៀប​រាប់​ថា​ លោក​ទើប​តែ​គ្រប់​អាយុ​ និង​បាន​ទៅ​ចុះ​ឈ្មោះ​បោះឆ្នោត​រួច​រាល់​ហើយ​ ដោយ​លោក​នឹង​ទៅ​បោះឆ្នោត​នៅ​ឆ្នាំ​​​២០២៣ ដើម្បី​បំពេញ​កាតព្វកិច្ច​ជា​ពលរដ្ឋ​ល្អ​។ លោក​បន្ត​ថា​ ការ​បោះឆ្នោត​នា​ពេល​ខាង​មុខ​ និង​ប្រព្រឹត្ត​ទៅ​យ៉ាង​រលូន​មិន​មាន​ឧបសគ្គឡើយ​ ដោយសារ​​ប្រទេស​មាន​សន្តិភាព​ពេញ​លេញ​។

លោក​ វណ្ណៈ ហុង​លី​ និយាយ​ថា​៖ «ខ្ញុំ​ចង់​ឱ្យប្រជាពលរដ្ឋ​ដែល​មាន​អាយុ​លើស​ពី​ ១៨ឆ្នាំ​ ចូល​រួម​បោះឆ្នោត​ឱ្យ​បាន​ទាំង​អស់​គ្នា​ ដើម្បី​បំពេញ​កាតព្វកិច្ច​របស់​ខ្លួន​ដើម្បី​ក្លាយ​ជា​ពលរដ្ឋ​ល្អ​ និង​ដើម្បី​សុខសន្តិភាព​របស់​ប្រទេស​នា​ពេល​អនាគត​»។

ក្នុង​ការ​បោះឆ្នោត​ជ្រើសរើស​ក្រុមប្រឹក្សាឃុំ​សង្កាត់​ កាលពី​ខែ​មិថុនា ​ឆ្នាំ​២០១៧ គណបក្ស​សង្គ្រោះជាតិ​ទទូល​បាន​សំឡេង​គាំទ្រ​ជាង​៤០​ភាគ​រយ និង​​​មានក្រុមប្រឹក្សា​ឃុំ​សង្កាត់​​ជាង​៥ពាន់។

ប៉ុន្តែ​ក្រោយ​ពេល​ដែលគណបក្សនេះ​ត្រូវ​បាន​តុលាការ​កំពូល​រំលាយ​ ដោយ​ចោទ​ពីបទ​ក្បត់ជាតិ កាលពី​ខែ​វិច្ឆិកា​ ឆ្នាំ​២០១៧ គណបក្ស​កាន់អំណាច​​​បាន​ប្រមូល​យក​អាសនៈ​របស់​គណបក្ស​សង្គ្រោះជាតិ​​ចែក​ឱ្យ​គណបក្ស​ផ្សេងទៀត ហើយ​​គណបក្ស​ប្រជាជន​កម្ពុជា​ទទួល​បាន​ច្រើ​ន​ជាង​គេ និង​​ក្តោបក្តាប់​​អាសនៈ​ទាំង​​១២៥អាសនៈ​​នៅ​ក្នុង​រដ្ឋសភា​ដោយ​ឯកបក្ស​រហូត​ដល់​បច្ចុប្បន្ន​​។

ក្រោយ​ពី​ការ​រំលាយ​គណបក្ស​សង្គ្រោះ​ជាតិ​សមាជិក​បីរូប​របស់​ គ.ជ.ប​ ដែល​ជា​កូតា​មក​ពី​បក្ស​ជំទាស់​ ​បាន​លាលែង​ពី​តំណែង​របស់​ខ្លួន។​ ​អ្នក​ទាំង​បី​រូប​មាន​ ​លោក​ ​គួយ ប៊ុនរឿន​ ​អនុ​ប្រធាន​គ.ជ.ប​ ​លោក​ ​រ៉ុង ឈុន​ ​និង​ ​លោក​ស្រី​ ​តែ ម៉ានីរ៉ុង​ជា​សមាជិក។

លោក​ ហង្ស​ ពុទ្ធា អ្នក​នាំ​ពាក្យ​គណៈ​កម្មា​ធិការ​ជាតិ​រៀប​ចំការ​បោះឆ្នោត ហៅ​កាត់​ថា​ គ.ជ.ប​ ប្រាប់ Newsroom Cambodia ​​ថា គ.ជ.ប កំពុង​តែ​រៀប​ចំ​ពិនិត្យ​បញ្ជី​និង​ចុះ​ឈ្មោះ​បោះឆ្នោត​ជូន​ដល់​​ប្រជាពលរដ្ឋ​ដែល​មាន​អាយុ​ ១៨ឆ្នាំ​ឡើង​ទៅ​ និង​ការ​ងារ​បន្ត ​គឺ​ គ.ជ.ប កំពុង​ដាក់​ជូន​នៅ​គណ​បក្ស​នយោបាយ​ អង្គការ​មិនមែន​រដ្ឋា​ភិបាល​និង​ភាគី​ពាក់​ព័ន្ធ​ឱ្យ​ចូល​រួម​ជា​មតិយោបល់​ លើ​បទ​បញ្ជា ​និង​នីតិវិធី​នៃ​ការ​បោះឆ្នោត​ជ្រើស​តាំង​តំណាង​រាស្រ្ត​ ឆ្នាំ​២០២៣​ខាង​មុខ​នេះ​។

លោក​ ហង្ស​ ពុទ្ធា​ បាន​បន្ត​ថា​ គ.ជ.ប បាន​ត្រៀម​លក្ខណៈ​រួច​រាល់​នូវ​​​សម្ភារៈ​បច្ចេកទេស​ សេវា​និង​ចំនួន​ការិយា​ល័យ​បោះឆ្នោត​នៅ​តាម​ឃុំ​សង្កាត់​ទូទាំង​ប្រទេស​ ហើយ​ការ​ជ្រើស​រើស​មន្រ្តី​បំរើ​ការ​បោះឆ្នោត​នៅ​តាម​ការិយាល័យ​ ក៏​ត្រៀម​លក្ខណៈ​ក្នុង​ការ​ជ្រើស​រើស​ផង​ដែរ​។

ឆ្លើយតបនឹងមន្ទិល​ពាក់ព័ន្ធនឹង​ឯករាជ្យភាព​របស់ គ.ជ.ប លោក ហង្ស ពុទ្ធា ​ថ្លែង​ថា​៖ «ឯករាជ្យ​ភាព​របស់​ គ.ជ.ប គឺ​ត្រូវ​ផ្អែក​ទៅ​លើ​អី​ ហើយ​អ្នក​ដែល​មាន​យោបល់​នោះ​និយាយ​ហ្នឹង​ ផ្អែក​ទៅ​លើ​អី​ ចឹង​សូម​ជម្រាប​ថា​ ឯករាជ្យ​ភាព​របស់​ គ.ជ.ប គឺ​ផ្អែក​ទៅ​លើ​ច្បាប់​ជា​ធរមាន។​ គ.ជ.ប កើត​ចេញ​ពី​សភា​ដែល​បាន​អនុម័ត​សម្រេច​ជា​ក្រុម​ គ.ជ.ប នេះ​ឡើង។​ អ៊ីចឹង​ចំពោះ​មតិ​ទាំង​ឡាយ​ណា​ដែល​យល់​យ៉ាង​ណា​នោះ ​គ្រាន់​តែ​ជា​មតិ​ដោយ​ឡែក ហើយ​ក៏​មិន​មែន​ជា​មតិ​ភាគ​ច្រើន​នៅ​ក្នុង​សង្គម​ប្រជាធិបតេយ្យ​ក្នុង​ប្រទេស​កម្ពុជា​នោះ​ទេ​»។

លោក​ថ្លែង​បន្ត​ថា​៖ «ឯករាជ្យ​របស់​ គ.ជ.ប កំពុង​តែ​ស្ថិត​នៅ​ជា​គោល​ការណ៍​ជា​បទ​បញ្ជា​ និង​នីតិវិធី​សម្រាប់​ការ​គ្រប់​គ្រោង​និង​បំរើ​សេវា​កម្ម​បោះឆ្នោត​នៅ​ទូ​ទាំង​ប្រទេស​ អ៊ីចឹង​ គ.ជ.ប អត់​ធ្វើ​យ៉ាង​ម៉េច​ទៀត​ទេ​ គ.ជ.ប​ កំពុង​តែ​អនុវត្ត​ប្រកប​ដោយ​ឯករាជ្យ​ភាព​របស់​ខ្លួន»។

ក្រោយ​ការ​រំលាយ​គណបក្ស​សង្គ្រោះជាតិ​ដែល​មាន​អ្នកគាំទ្រ​​ជិត​៥០​ភាគរយ គេ​ឃើញ​មជ្ឈដ្ឋាន​ជាតិ និង​អន្តរជាតិ​ជាច្រើន​បាន​រិះគន់​​កម្ពុជា​ថា​កំពុង​ធ្វើឱ្យ​ប្រជាធិបតេយ្យ​នៅ​កម្ពុជា​ដើរ​ថយ​ក្រោយ។ ប្រទេស​ប្រជាធិបតេយ្យ​ធំៗ​ជាច្រើន​មិនបាន​ដាក់​អ្នកសង្កេតការណ៍​របស់​ខ្លួន​ដើម្បី​ឃ្លាំមើលការបោះឆ្នោតថ្នាក់ជាតិ​កាលពី​ឆ្នាំ​២០១៨ និង​ការ​បោះឆ្នោត​ជ្រើសរើសក្រុមប្រឹក្សាឃុំ​សង្កាត់​កាលពីឆ្នាំ​២០២១​កន្លងទៅ និង​ឈប់​ផ្តល់ជំនួយ​ដល់​ គ.ជ.ប។​

លោក​ សំ គន្ធាមី នាយក​ប្រតិបត្តិ​អង្គការ​និចហ្វិច​​លើក​ឡើង​ថា​​ ​បទបញ្ជា​នីតិវិធី​ពាក់ព័ន្ធនឹង​ការ​បោះឆ្នោត​​មិន​ទាន់​បាន​កែ​ប្រែ ឬ​ធ្វើ​វិសោធនកម្ម​នៅឡើយ​​ ហើយ​សំណើ​គណបក្ស​នយោបាយ​ដែល​បាន​ស្នើ​សុំ​កែ​សម្រួល​ ក៏​មិន​ទាន់​បាន​​បង្ហាញ​លទ្ធផល​ដែរ​។ លោក​បន្ត​ថា​ បើ​សិន​ជា​នៅ​មាន​បញ្ហា​ទៅ​លើ​បទ​បញ្ជា​នីតិវិធី​ចាស់​ច្រើន​ដដែល​ វា​អាច​មាន​ភាព​មិន​ប្រក្រតី​ច្រើន​នៅ​ពេល​បោះឆ្នោត​។

លោក​បន្ថែម​ថា​៖ «អាហ្នឹង​គណបក្ស​នយោបាយ​គេ​មើល​សម្លឹង​ទៅ​ឃើញ​ចឹង​ គឺ​ឃើញ​ការ​ងារ​របស់​ គ.ជ.ប អត់​ឯក​រាជ្យ​ដោយ​សារ​ការ​បោះឆ្នោត​ឆ្នាំ​២០២២ កន្លង​មក​ គឺមាន​បញ្ហា​ច្រើន​រឿង​ គ.ជ.ប ហើយ​គណបក្ស​ហ្នឹង​ ភាគី​ពាក់​ព័ន្ធ​ហ្នឹង​ មាន​ដាក់​បណ្ដឹង​អី​ទៅ​គណបក្ស​វិញ»។

លោក​ សំ គន្ធាមី បន្ថែម​ថា​ រឿង​សេរីភាព​យុត្តិធម៌​នេះ​មិន​អាច​វាយ​តម្លៃ​មុន​បាននោះ​​ទេ​ ដោយ​​អាស្រ័យ​លើ​សិទ្ធិ​ពល​រដ្ឋ ​និង​សិទ្ធិ​នយោបាយ​។ លោកថា ប្រសិន​បើ​មាន​ការ​រិត​ត្បិត​សិទ្ធិ​សេរីភាព​អ្នក​នយោបាយ​ សិទ្ធិ​នយោបាយ ​និង​សិទ្ធិ​ពលរដ្ឋ​ នោះនឹង​​ធ្វើ​ឱ្យ​ប៉ះ​ពាល់​ដល់​ដំណើរ​ការ​បោះឆ្នោត​ដោយ​សេរី ​ត្រឹម​ត្រូវ​ និង​យុត្តិធម៌។

ងាកមក​លោក សេង ឌី​ម៉ង់​ ដែល​ជា​ពលរដ្ឋ​កំពុង​រស់នៅ​រាជធានី​ភ្នំពេញ​វិញ លោក​បាន​បញ្ជាក់​​ថា៖ «ខ្ញុំ​នឹង​ទៅ​បោះឆ្នោត​ បើ​ស្ថាប័ន​ គ.ជ.ប តុលាការ​ អាជ្ញាធរ​ មាន​ឯករាជ្យ​ និង​អព្យា​ក្រឹត្យភាព»៕

ក្រសួង​សុខា​ភិបាល​ប្រកាស​ឱ្យ​​​ពង្រឹង​​សេវា​​​រថយន្ត​សង្រ្គោះ​បន្ទាន់ និង​ដឹក​សព​ដោយ​ឥតគិតថ្លៃ​

រដ្ឋមន្រ្តី​ក្រសួង​សុខាភិបាល​ប្រាប់​ទៅ​អភិបាល​ខេត្ត​រាជធានី ឱ្យ​ពង្រឹង​សេវា​សង្គ្រោះបន្ទាន់​​ក្នុង​មន្ទីរពេទ្យ សេវា​រថយន្ត​សង្គ្រោះ ដើម្បី​ជួយ​សង្គ្រោះបន្ទាន់ ឬដឹកអ្នករងរបួស​ធ្ងន់ធ្ងរ ជាពិសេស​អ្នក​រងគ្រោះ​ថ្នាក់​ចរាចរណ៍័​ដោយ​មិន​តម្រូវ​ឱ្យ​បង់​ថ្លៃ​សេវាដឹកជញ្ជូន និង​រថយន្ត​ដឹកសព​របស់​មន្ទីរពេទ្យ​ទៅ​លំនៅ​ស្ថាន។

ក្នុង​លិខិត​របស់​រដ្ឋមន្រ្តី​ក្រសួង​សុខាភិបាល លោក ម៉ម ប៊ុនហេង ចេញនៅ​ថ្ងៃទី​២៧ ខែ​វិច្ឆិកា ឆ្នាំ​២០២២ ជម្រាបជូន​អភិបាល​នៃ​គណៈ​អភិបាល​រាជធានី​ខេត្ត​ បញ្ជាក់ថា ក្រសួង​ធ្លាប់​បាន​​ណែនាំ​ករណី​រថយន្ត​សង្គ្រោះបន្ទាន់​ដឹក​អ្នក​រងគ្រោះ​ដោយ​គ្រោះ​ថ្នាក់​ចរាចរណ៍​ ដោយ​មិន​តម្រូវ​ឱ្យបង់​ថ្លៃ​សេវា និង​រួមទាំង​រថយន្ត​ដឹកសព ដែល​ស្លាប់​នៅ​មន្ទីរ​ពេទ្យ ឬដោយ​គ្រោះ​ថ្នាក់​ចរាចរណ៍​ ដឹកពី​មន្ទីរពេទ្យ ឬកន្លែង​គ្រោះ​ថ្នាក់​ទៅកាន់​លំនៅស្ថានសព។

លិខិត​របស់​លោក ម៉ម ប៊ុនហេង បញ្ជាក់​ក្នុងន័យ​ដើម​ថា៖ «កន្លងមក​មន្ទីរ​សុខាភិបាលនៃ​រដ្ឋបាល​រាជធានី-ខេត្តទាំងអស់​ក៏​បាន​ធ្វើការ​ណែនាំ​ដល់​មន្ទីរពេទ្យ មណ្ឌល​សុខភាព​ដើម្បី​សហការ​គ្នា​ ពង្រឹង​សេរវា​រថយន្ត​សង្គ្រោះបន្ទាន់​ ជាពិសេស​សម្រាប់​អ្នក​រងគ្រោះ​ថ្នាក់​ចរា​ចរណ៍​ បាក់​បែក​ឆ្អឹង ហូរ​ឈាម ឬ​សន្លប់ ត្រូវការ​សង្គ្រោះអាយុ​ជីវិត ដើម្បី​ចូលរួម​ចំណែក​កាត់​បន្ថយ​អត្រា​ស្លាប់​ដោយ​គ្រោះ​ថ្នាក់​ចរាចរណ៍»។​​

បើតាមទិន្នន័យ​របស់ក្រសួង គិតក្នុង​ឆមាស​ទី​មួយ​នៃ​ឆ្នាំ​២០២២ គ្រោះថ្នាក់​ចរាចរណ៍​​កើន​ឡើង​ចំនួ​ន​២៨​ភាគរយ​ ដែល​ស្មើនឹង​៣៤៨​ករណី ធៀប​ទៅនឹង​ទិន្នន័យ​នៃឆមាសទី១​នៃ​ឆ្នាំ​២០២១។ រីឯ​ភាគរយ​អ្នកស្លាប់​បានកើន​ឡើង​៣៣​ភាគរយ ដែលស្មើ​នឹង​ចំនួន​អ្នកស្លាប់​២៣៣​នាក់ ហើយ​ក្នុង​អ្នកស្លាប់​ទាំងនោះ ៨១ភាពរយ ឬស្មើ​នឹង​ចំនួន​៧៥៦​នាក់ គឺស្លាប់​ក្រោយ​រង​គ្រោះ​ថ្នាក់​ចរាចរណ៍​ដោយ​ប្រើម៉ូតូ ក្នុងចំណោម​អ្នកបាត់បង់​ជីវិត​ទាំងនោះ​មាន​៧៤​ភាគរយ​គឺបាន​ធ្វើដំណើរ​ដោយមិនពាក់​មួកសុវត្ថិភាព៕​

Latest News